text string | id string | filename string | language string | language_script string | source string | file_path string | dump string | language_score float64 | pii_count int64 | url string | idiom string |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Sur en Valragn (tudestg Sufers) è ina vischnanca politica svizra en il chantun Grischun. Ella è situada en il circul Valragn dal district Rain Posteriur. | roh_wiki_02998 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Sur_%28Valragn%29 | Rumantsch Grischun | |||||
Sur En es il nom da:
Sur En (Ardez), fracziun dal cumün dad Ardez.
Sur En (Sent), fracziun dal cumün da Sent. | roh_wiki_02999 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Sur_En | Rumantsch Grischun | |||||
Sur En es ün pitschen cumün in Engiadina Bassa aint il chantun Grischun (Svizra). Politicamaing fa’l part dal cumün dad Scuol.
Sur En es situà sün üna spuonda da la vart dretta da la val dal En sün circa 1470 m.s.m. El consista da dudesch chasas ed üna pitschna baselgia romanica. Aint il center dal cumün es la plazza d... | roh_wiki_03000 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Sur_En_%28Ardez%29 | Rumantsch Grischun | |||||
Sur En è ina vitg en la vischnanca da Sent en il chantun Grischun. | roh_wiki_03001 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Sur_En_%28Sent%29 | Rumantsch Grischun | |||||
Il circul da Sur Tasna furma ensemen cun ils circuls da la Val Müstair, Ramosch e Suot Tasna il district da l'En dal chantun Grischun en Svizra. La sedia da l'uffici cirquital sa chatta a Zernez.
Vischnancas
Il circul consista da las seguentas vischnancas:
Colliaziuns
Tasna, Sur e Suot en il Lexicon istoric retic | roh_wiki_03002 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Sur_Tasna_%28circul%29 | Rumantsch Grischun | |||||
Suraua era ina vischnaunca politica svizra el cantun Grischun. Ella ei oz in vischinadi dalla nova vischnaunca Lumnezia. Ella ei dapi 2016 part della Regiun Surselva.
Il vischinadi cumpeglia las fracziuns da Camuns (Masauns / Sutscheins / Camuns / Runs), Peiden (Peiden Vitg / Peiden Bogn / Suadetsch), Surcasti, Tersnau... | roh_wiki_03003 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Suraua | Rumantsch Grischun | |||||
Surava è ina vischnanca politica en il chantun Grischun en Svizra. | roh_wiki_03004 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Surava | Rumantsch Grischun | |||||
Surcasti ei in'anteriura vischnaunca politica svizra dil cantun Grischun. Ella appertegnava al circul Lumnezia dil district Surselva e fa oz part della regiun Surselva.
Historia
Il Crap la Gneida, ina scalutta che sesanfla el sid da Surcasti, dat perdetga dalla liunga existenza dil vitg. Il crap datescha dil temps pr... | roh_wiki_03005 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Surcasti | Rumantsch Grischun | |||||
Surcuolm è ina vischnanca svizra en il chantun Grischun en il district Surselva. | roh_wiki_03006 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Surcuolm | Rumantsch Grischun | |||||
Il Suriname è in pajais da l'America dal Sid. Sia chapitala è Paramaribo.
Sia surfatcha è da 163.821 km² e sia populaziun è da 560.157.
Cunfinescha cun la Guyamna al ves, la Guyamna franzos al ost, ed l'Atlantic i nord, e la Brasilia al sid.
Annotaziuns | roh_wiki_03007 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Suriname | Rumantsch Grischun | |||||
Il Surmeir è ina regiun situada en il center dal chantun Grischun.
Derivanza dal num ‹Surmeir›
Tar il Surmeir tutgan las duas valladas Alvra e Surses e la planira da Lai. Interessantamain exista il num Surmeir be en rumantsch. In pled equivalent n’exista betg en la lingua tudestga. Il territori da Surmeir è geografic... | roh_wiki_03008 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Surmeir | Rumantsch Grischun | |||||
Surpierre è ina vischnanca svizra en il chantun Friburg en il district Broye.
Colliaziuns | roh_wiki_03009 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Surpierre | Rumantsch Grischun | |||||
Surrein è ina fracziun da la vischnanca politica Sumvitg en il chantun Grischun.
Tar Surrein curra il Rain da Sumvitg en il Rain Anteriur.
L'avust 1954 ha il vitg stuì vegnir evacuà pervia d'ina aus gronda.
Persunalitads
Gion Deplazes (1918–2015), scriptur
Theo Candinas (1929–2020), scriptur
Annotaziuns | roh_wiki_03010 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Surrein_%28Sumvitg%29 | Rumantsch Grischun | |||||
Sursaissa (tudestg ed uffizial: Obersaxen) è ina vischnanca politica svizra en il district Surselva dal chantun Grischun. | roh_wiki_03011 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Sursaissa | Rumantsch Grischun | |||||
Il district da la Surselva (tudestg: Bezirk Surselva) era in district dal chantun Grischun. Suenter la reorganisaziun 2015 senumna el Regiun Surselva.
Vischnancas e circuls tochen 2015
Colliaziuns
Weblinks
Regiun Surselva | roh_wiki_03012 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Surselva_%28district%29 | Rumantsch Grischun | |||||
Surses è ina vischnanca politica en la regiun Alvra dal chantun Grischun.
Colliaziuns
Annotaziuns | roh_wiki_03013 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Surses | Rumantsch Grischun | |||||
Il circul da Surses furma ensemen cun ils circuls d'Alvaschagn, da Belfort e da Bravuogn il district da l'Alvra dal chantun Grischun en Svizra. La sedia da l'uffici cirquital sa chatta a Savognin.
Num
Il num ufficial da questa unitad d'administraziun tenor la lescha chantunala è Circul da Surses, che figurescha er en... | roh_wiki_03014 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Surses_%28circul%29 | Rumantsch Grischun | |||||
Il sursilvan è in idiom rumantsch. Quel vegn discurrì en l’entir territori linguistic situà survart il guaud da Flem (perquai sur-selva = sur il guaud). L’intschess da diever dal sursilvan scrit cumpiglia sper la Val dal Rain Anteriur (Cadi, Lumnezia, Foppa) tradiziunalmain er Il Plaun (vischnancas da Trin, Domat, Razé... | roh_wiki_03015 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Sursilvan | Rumantsch Grischun | |||||
Susch è ina vischnanca svizra en il chantun Grischun en il district da l'En en il circul da Sur Tasna. | roh_wiki_03016 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Susch | Rumantsch Grischun | |||||
Suscévaz è ina vischnanca svizra en il chantun Vad en il district Jura-Nord vaudois. | roh_wiki_03017 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Susc%C3%A9vaz | Rumantsch Grischun | |||||
Il sutsilvan è in idiom rumantsch. Quel è derasà en territoris dal Rain Posteriur, numnadamain en las vischnancas en ils auts da la Tumleastga e da la Mantogna sco er en la Val Schons ed en la Val Ferrera. En il Plaun (vischnancas da Domat/Ems, Razén, Panaduz e Trin) vegn discurrì sutsilvan, en scola scrivan ins dentan... | roh_wiki_03018 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Sutsilvan | Rumantsch Grischun | |||||
Sutsilvan e egn digls idioms rumàntschs egl Grischùn. Quegl idiom vegn dascurieus ella Sutselva. Il Sutsilvan e igl ple pign idiom ed ascheia eara igl ple periclitau idiom rumàntsch. Me ainta Schons ed oravànttut sen la Muntogna da Schons vegn igl lungatg ànc do anavànt agls giuvens, laaint a Donat stat la unica scola ... | roh_wiki_03019 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Sutsilvan_%28sutsilvan%29 | Rumantsch Grischun | |||||
Il term suveranitad (franzos souveraineté, dal latin mesaun superanus ‹situà sisura›, ‹superiur›) designescha en la scienza dal dretg l’abilitad d’ina persuna natirala u giuridica da sa preschentar giuridicamain a moda dal tuttafatg autonoma. Quest’abilitad d’autodeterminaziun è segnada da l’independenza dal subject da... | roh_wiki_03020 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Suveranitad | Rumantsch Grischun | |||||
La Suze è in flum da la Svizra (chantuns Berna) cun 42 km. Il flum nasche en Convers (Chantun Berna) sin in'autezza da 900 m.s.m en ina zona da palì. Il flum sbucca en il Lai da Bienna a Bienna sin in'autezza da 429 m.s.m. Il flum sa chatta en la batschida dal flum Rain e da la Mar dal Nord.
Citads sin la Suze
En i... | roh_wiki_03021 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Suze_%28flum%29 | Rumantsch Grischun | |||||
Svagliarins è in text da Cla Biert.
Resumaziun dal text
Il text cumpiglia ina persuna (raquintader) che ha mirveglias cun set ureglias. Satgs e stgaffas e tut vul ella exnum avrir per vesair tge che sa chatta endadens. La pli gronda mirveglia però, ha ella tar ils svegliarins. Atgnamain saigien quai insumma betg sve... | roh_wiki_03022 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Svagliarins | Rumantsch Grischun | |||||
Svalbard (tudestg: Spitzbergen, tenor l'insla principala) èn ina gruppa d'inslas administrada da la Norvegia. Las inslas las pli grondas èn Spitzbergen (nor. Spitsbergen; 39'000 km²), Nordaustlandet (14'600 km²) e Edgeøya (5'000 km²).
Funtaunas
Colliaziuns | roh_wiki_03023 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Svalbard | Rumantsch Grischun | |||||
La Svezia (svedais Konungariket Sverige u simplamain Sverige) è ina monarchia parlamentara situada en l’Europa dal Nord. Il territori dal stadi cumpiglia la part orientala da la Peninsla Scandinava sco er las inslas Gotland ed Öland. La Svezia fa part dal Cussegl dal Nord e tutga dapi il 1995 tar l’Uniun europeica; cun... | roh_wiki_03024 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Svezia | Rumantsch Grischun | |||||
Sviz (tudestg: Schwyz) è ina vischnanca politica svizra e la citad chapitala dal chantun Sviz sco era dal district omonim. Sviz sa chatta sin 516 m.s.m. (plazza dal vitg) sin la sponda sid sut ils Mythen tranter il Lauerzersee ed il Lai dals Quatter Chantuns. | roh_wiki_03025 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Sviz | Rumantsch Grischun | |||||
La Svizra (tudestg: Schweiz, franzos: Suisse, talian: Svizzera, latin: Helvetia), uffizialmain Confederaziun svizra, è in stadi democratic e federalistic situà en l’Europa Centrala.
La surfatscha da la Svizra munta a 41 285 km². Il territori statal cumpiglia territoris da lingua e cultura tudestga, franzosa, taliana e... | roh_wiki_03026 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Svizra | Rumantsch Grischun | |||||
La Svizra romanda u Svizra franzosa (tenor la denominaziun franzosa/tudestga er Romandie) è in term che vegn duvrà per definir il territori svizzer da lingua franzosa.
Vesair era
Svizra rumantscha
Svizra tudestga
Svizra taliana | roh_wiki_03027 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Svizra_romanda | Rumantsch Grischun | |||||
La Svizra taliana è in term che vegn duvrà per definir il territori svizzer da lingua taliana.
Vesair era
Svizra romanda
Svizra rumantscha
Svizra tudestga
Grischun talian | roh_wiki_03028 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Svizra_taliana | Rumantsch Grischun | |||||
La Svizra tudestga è in term che vegn duvrà per definir il territori svizzer da lingua tudestga.
Vesair era
Svizra romanda
Svizra rumantscha
Svizra taliana | roh_wiki_03029 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Svizra_tudestga | Rumantsch Grischun | |||||
Swiss (num uffizial Swiss International Air Lines Ltd. (code IATA: LX; code OACI: SWR) è ina cumpagnia d'aviaziun svizra sortida ils 2002 ord la fusiun da las cumpagnias Swissair (en bancrutta) e da Crossair. Ella è la cumpagnia principala e naziunala svizra. Il sez administrativ sa chatta en Basilea però ses hub sa ch... | roh_wiki_03030 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Swiss_International_Air_Lines | Rumantsch Grischun | |||||
Swisscom è la cumpagnia da telecommunicaziun da la Svizra.
Istorgia
→ Artitgel principal: Istorgia da la posta svizra
La Posta Svizra dad oz è vegnida fundada il prim da schaner 1849; ella ha surpiglià l’administraziun centrala dals transports da persunas sco er la consegna da spediziuns postalas e spediziuns da dane... | roh_wiki_03031 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Swisscom | Rumantsch Grischun | |||||
Sydney è la chapitala da il Nova Valisa dal Sid e la citad maximal en Australia. L'onn 2020 dumbrava la citad 5,367,206 abitants.
Referenzas | roh_wiki_03032 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Sydney | Rumantsch Grischun | |||||
Syens è ina vischnanca svizra en il chantun Vad en il district Broye-Vully.
Colliaziuns | roh_wiki_03033 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Syens | Rumantsch Grischun | |||||
Syrenie Stawy (ina giada Park Arendta) è ina gruppa da lais en il Parc Forestal Arkoński, sin il territori da Szczecin (Stettin), var 3 km davent dal center da la citad. Il affluent dals lais è l'aual Osówka. Syrenie Stawy sa chattan en la vischnanza dal bogn "Arkonka". La perscrutaziun d'aua da Syrenie Stawy demonstra... | roh_wiki_03034 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Syrenie_Stawy | Rumantsch Grischun | |||||
Sâles è ina vischnanca svizra en il chantun Friburg en il district Gruyère.
Colliaziuns
Annotaziuns | roh_wiki_03035 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2les | Rumantsch Grischun | |||||
Sédeilles è ina vischnanca svizra en il chantun Vad en il district Payerne. | roh_wiki_03036 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/S%C3%A9deilles | Rumantsch Grischun | |||||
Sévaz è ina vischnanca svizra en il chantun Friburg en il district Broye.
Colliaziuns | roh_wiki_03037 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/S%C3%A9vaz | Rumantsch Grischun | |||||
Sévery è ina vischnanca svizra en il chantun Vad en il district Morges. | roh_wiki_03038 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/S%C3%A9very | Rumantsch Grischun | |||||
Søren Kierkegaard (* 5 da meg 1813 a Copenhagen; † 11 da november 1855 a listess lö) d'eira ün danais teolog protestant e scriptur religius e filosofic. El vain considero scu ün antecessur u perfin scu il fundatur da la filosofia d'existenza.
Per la granda part cumpilaiva'l sieus isegs suot pseudonims. S'ingaschand per... | roh_wiki_03039 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/S%C3%B8ren_Kierkegaard | Rumantsch Grischun | |||||
Publius Cornelius Tacitus (* ca. 58 s.C.; † ca. 120) è stà in impurtant istoriograf e senatur roman.
Num e famiglia
Sco ch’i resorta d’in manuscrit, è il prenum da Tacitus probablamain stà Publius, cumbain che Sidonius Apollinaris (5avel tschientaner) al numna Gaius. Il surnum Tacitus (‹da paucs pleds›, cf. era ruma... | roh_wiki_03040 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tacitus | Rumantsch Grischun | |||||
Tafers è ina vischnanca svizra en il chantun Friburg en il district Sense.
Colliaziuns | roh_wiki_03041 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tafers | Rumantsch Grischun | |||||
Il tais europeic (Meles meles), en la lingua da mintgadi er be tais, è in animal da rapina dal gener Meles. Il territori da derasaziun dal tais europeic cumpiglia l’entira Europa e tanscha sur quella ora vers ost fin a la Volga, al Caucasus ed en l’Afganistan. Autras spezias da tais ch’èn derasadas en diversas parts da... | roh_wiki_03042 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tais | Rumantsch Grischun | |||||
Il taisch u pli precis taisch europeic (Taxus baccata) furma la suletta spezia or dal gener dals taischs (Taxus) che crescha en l’Europa. I sa tracta da la pli veglia planta europeica (relict dal terziar) ed a medem temp da quella che cumporta il meglier la sumbriva. Ella po cuntanscher ina fitg auta vegliadetgna (en s... | roh_wiki_03043 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Taisch | Rumantsch Grischun | |||||
Ils tajadin èn una pasta tipica da la Lumbardia olta e dal Chantun Grischun, en las zonas da lingua lumbarda.
Da basa èn fà cun farina, ov e cundì sco groma e chaschiel local (normalmain Valtellina Casera). En Valchiavenna èn fà savens sco la farina da chastagna e èn chamads "dultsch", en Vuclina èn cundì plissee sco i... | roh_wiki_03044 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tajadin | Rumantsch Grischun | |||||
Tallahassee è la chapitala dal Stadi da Florida, in dals stadis federativs dals Stadis Unids da l'America. Sia populazuin munta a 181.376 abitants (2010).
Geografia
Tallahassee ha ina surfatscha da 268 km².
Colliaziuns
Pagina uffiziala | roh_wiki_03045 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tallahassee | Rumantsch Grischun | |||||
La talpa europeica (Talpa europaea), en la lingua da mintgadi er be talpa, è ina spezia da mammal or da la famiglia da las talpas (Talpidae) entaifer l’urden dals insectivors (Eulipotyphla). La talpa europeica è il sulet represchentant da sia famiglia ch’è derasà en l’Europa Centrala.
Caracteristicas
La talpa europei... | roh_wiki_03046 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Talpa | Rumantsch Grischun | |||||
Tamangur (pronunzcha [tamaŋ'guːr], dal latin ATTEGIA MINICORUM „teja dals miniers“ o da ATTEGIA MONACHORUM „teja dals muongs“) es üna cuntrada distanta da palüds e da god da dschember aint in Engiadina Bassa. La cuntrada ha ün'importanza particulara per seis plü ot god da dschember cumpact in Europa e sco simbol da la ... | roh_wiki_03047 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tamangur | Rumantsch Grischun | |||||
Tamoil è ina da las interpresas da petroli pli grondas dal mund. Trais raffinarias che sa chattan a Collombey (Svizra), Hamburg (Germania) e Cremona (Italia) appartegnan a l'interpresa. L'interpresa da la Libia è sponsur principal dal club da ballape talian Juventus Turin.
Zentani Muhammad az-Zentani è possessur da l'... | roh_wiki_03048 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tamoil | Rumantsch Grischun | |||||
Tannay è ina vischnanca svizra en il chantun Vad en il district Nyon. | roh_wiki_03049 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tannay | Rumantsch Grischun | |||||
La Tansania (uffizialmain Republica unida da la Tansania, swahili Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) è in stadi situà en l'Africa da l'ost. Ella giascha a l'Ocean indic e cunfinescha cun Kenia ed Uganda en il nord, cun Ruanda, Burundi e la Republica Democratica dal Congo (Zaire) en il vest e cun Sambia, Malawi e Mosambic... | roh_wiki_03050 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tansania | Rumantsch Grischun | |||||
Tarasp è ina vischnanca politica en il circul Sur Tasna, district da l'En dal chantun Grischun en Svizra. | roh_wiki_03051 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tarasp | Rumantsch Grischun | |||||
Il targnol (Trollius europaeus) è ina spezia da planta or dal gener dals targnols (Trollius) che cumpiglia radund 30 spezias. Il targnol (europeic) è la suletta spezia dals targnols ch’è derasada en l’Europa.
Descripziun
Tar il targnol sa tracti d’ina planta ervusa perenna che cuntanscha autezzas da 20 fin 60 cm. S... | roh_wiki_03052 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Targnol | Rumantsch Grischun | |||||
Tartar è in'anteriura vischnanca politica svizra en il chantun Grischun. Il lieu è situà en il circul Tusaun dal district dal Rain Posteriur.
Il 1. da schaner 2010 han las vischnancas da Cazas, Purtagn, Preaz, Sarn e Tartar fusiunà a la nova vischnanca da Cazas. | roh_wiki_03053 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tartar | Rumantsch Grischun | |||||
Tartegnin è ina vischnanca svizra en il chantun Vad en il district Nyon. | roh_wiki_03054 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tartegnin | Rumantsch Grischun | |||||
Tavau ( [tɐˈvaʊ̯]?/i, en il dialect dal lieu uf Tafaas, tudestg Davos, talian Tavate) è ina vischnanca svizra en il chantun Grischun che fa part dal district Tavau/Partenz.
Populaziun
Tavau è tenor statistica d'abitants ina citad (passa 10'000 abitants) malgrà che la vischnanca na vul betg sa definir sco citad. Tavau... | roh_wiki_03055 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tavau | Rumantsch Grischun | |||||
Tavau Tain (en il dialect Gualser an de Wise [andə ˈʋɪʓə], rumantsch Tain?/i, uffizialmain tudestg Davos Wiesen, fin il 2008 Tain e Wiesen GR) è in vitg ed ina fracziun da la vischnanca da Tavau. Il lieu sa chatta en il district Partenz/Tavau dal chantun Grischun en Svizra.
Fin ils 31 da december 2008 è Tain stà in'at... | roh_wiki_03056 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tavau_Tain | Rumantsch Grischun | |||||
Tegerfelden è ina vischnanca politica svizra en il chantun Argovia. Ella è situada en il district Zurzach.
Colliaziuns | roh_wiki_03057 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tegerfelden | Rumantsch Grischun | |||||
Tegna è ina vischnanca politica svizra en il chantun Tessin che appartegna al circul Melezza dal district Locarno.
Colliaziuns | roh_wiki_03058 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tegna | Rumantsch Grischun | |||||
Teheran (persic تهران (Tehrān) /teɦˈrɔːn/) è la chapitala da l'Iran ed è ultra da quai la deschdotgavel gronda citad dal mund cun 12'183'682 abitants. | roh_wiki_03059 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Teheran | Rumantsch Grischun | |||||
In telefon (dal grec vegl τῆλε tēle ‹lontan› e φωνή phōnē ‹tun, vusch, lingua›; noziun creada da Philipp Reis) è in med da communicaziun per transmetter tuns e surtut lingua discurrida cun agid da signals electrics. La fin dal 20avel tschientaner è sa sviluppada sper il telefon da rait fixa la telefonia mobila; surtut ... | roh_wiki_03060 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Telefon | Rumantsch Grischun | |||||
Il term telegrafia (dal grec vegl τῆλε tēle ‹lontan› e γράφειν gráphein ‹engravar, scriver›) designescha la transmissiun da messadis codads sur ina distanza geografica senza muventar objects tranter emettur e receptur. Cuntrari a la radiofonia ed a la telefonia na vegni betg discurrì tar la telegrafia, mabain spedì ils... | roh_wiki_03061 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Telegrafia | Rumantsch Grischun | |||||
Il Telesguard è ina emissiun d'infurmaziun che vegn producida da la Televisiun Rumantscha (TvR) per las Rumantschas ed il Rumantschs. L’emissiun tracta temas actuals e temas che han in connex cun la Rumantschia u cun il pievel rumantsch. La Televisiun Rumantscha tutga tar l’unitad d’interpresa da la Societad Svizra da... | roh_wiki_03062 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Telesguard | Rumantsch Grischun | |||||
Tello († 773 ?) è stà uvestg da Cuira da 759 fin 765. D'impurtanza istoric-culurala è l'uschènumnà Testament da Tello. | roh_wiki_03063 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tello | Rumantsch Grischun | |||||
Il telpi europeic u per ordinari simplamain telpi (Mustela putorius) è ina spezia da carnivor or da la famiglia dals mustailids (Mustelidae).
Sistematica
Entaifer il gener Mustela, al qual appartegnan er las mustailas ed ils visuns, furman ils telpis il sutgener Putorius. Igl existan trais spezias da telpis: il telp... | roh_wiki_03064 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Telpi | Rumantsch Grischun | |||||
Il temp da bronz è la perioda en l’istorgia da l’umanitad, en la quala objects da metal èn vegnids fatgs per gronda part da bronz. En l’Europa Centrala cumpiglia quest’epoca il temp da ca. 2200 fin 800 a.C. Il temp da bronz furma l’epoca d’amez entaifer la tripartiziun (temp da crap – temp da bronz – temp da fier) che ... | roh_wiki_03065 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Temp_da_bronz | Rumantsch Grischun | |||||
Il temp da crap è la pli veglia epoca da l’istorgia da l’umanitad. Ella è segnada dals utensils da crap ch’èn sa mantegnids ed ha cumenzà – tenor il stadi da la perscrutaziun actual – cun ils pli vegls utensils da crap da la cultura dad Oldowan avant 2,6 milliuns onns. Sco producents d’utensils da crap valan las emprim... | roh_wiki_03066 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Temp_da_crap | Rumantsch Grischun | |||||
Il temp da fier è in’epoca da la pre- e protoistorgia che tanscha en l’Europa Centrala fin ca. 800 a.C. (part meridiunala) resp. fin en il 5avel tschientaner (part settentriunala). Suenter il temp da crap ed il temp da bronz furma il temp da fier la terza gronda perioda entaifer la cronologia dal sistem da trais period... | roh_wiki_03067 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Temp_da_fier | Rumantsch Grischun | |||||
Il term temp medieval designescha en l’istorgia europeica l’epoca tranter la fin da l’antica ed il cumenzament dal temp modern (ca. 6avel fin 15avel tschientaner). Tant il cumenzament sco er la finiziun dal temp medieval vegnan adina puspè tematisads en la discussiun scientifica e fixads a moda vaira divergenta.
Duran... | roh_wiki_03068 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Temp_medieval | Rumantsch Grischun | |||||
Tenero-Contra è ina vischnanca politica svizra en il chantun Tessin che appartegna al circul Navegna dal district Locarno. | roh_wiki_03069 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tenero-Contra | Rumantsch Grischun | |||||
Tenna è ina vischnanca svizra en il chantun Grischun en il district Surselva.
Colliaziuns | roh_wiki_03070 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tenna | Rumantsch Grischun | |||||
Tennessee (uffizialmain: State of Tennessee) è in stadi federativ dals Stadis Unids da l'America. Sia chapitala è Nashville. Sia populazuin munta a 6'214'888 abitants (2008).
Geografia
Il stadi ha ina surfatscha da 109'247 km²
Colliaziuns
Pagina uffiziala | roh_wiki_03071 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tennessee | Rumantsch Grischun | |||||
Il Tennis è in Sport individual giuga tranter dus giugadurs (singles) u dus dus equipas da dus giugadurs (doubles). Mintga giugadur utilisa ina rachetta per pitgar a ina balla e far passar la balla en il curt da l'auter giugadur.
La ITF (International Tennis Federation) è l'organisaziun che coordina ils events internaz... | roh_wiki_03072 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tennis | Rumantsch Grischun | |||||
Tentlingen è ina vischnanca svizra en il chantun Friburg en il district Sense.
Colliaziuns | roh_wiki_03073 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tentlingen | Rumantsch Grischun | |||||
Sardar Tenzing Norgay (* 29. matg 1914 a Tshechu, Tibet; † 9. matg 1986 in Darjiling) era in alpinist, purtader e guid da muntogna. El appartegnaiva al pievel dals Sherpa. L'onn 1953 è el sta ensemen cun Sir Edmund Hillary ils emprims umans sin il pli aut punct dal mund, sin il Mount Everest.
Tenzing Norgay è emigrà sc... | roh_wiki_03074 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tenzing_Norgay | Rumantsch Grischun | |||||
Teodor Rupp (* 1923 a Trin) es in anteriur scolast e filolog grischunais.
Vita
Da la vart da la mumma, ina sora da Gion Bundi, deriva Teodor Rupp dad ina famiglia reformada da Sagogn. El ha frequentà la scola primara e secundara a Trin avant che ir a Cuira.
1943 ha Rupp terminà il seminari da scolasts a Cuira ed e da... | roh_wiki_03075 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Teodor_Rupp | Rumantsch Grischun | |||||
Teologia es la doctrina da Dieu (da la lingua greca theos = Dieu e logos = doctrina) ed üna scienza classica a las universiteds. Ella refletta il discuors radschunaivel da Dieu e la relaziun traunter Dieu, muond ed umaun.
I'l cas da la teologia cristiauna as bas'la süls testimonis in scrit da la Bibgia.
Disciplinas
L... | roh_wiki_03076 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Teologia | Rumantsch Grischun | |||||
La teologia pratica es üna disciplina parziela da la teologia cristiauna. Dvanteda ed etabliseda al principi dal 19evel tschientiner, es la teologia pratica üna da las disciplinas pü giuvnas da la teologia generela. Intaunt es ella part da mincha faculted teologica.
Funcziun
La teologia pratica intermediescha traunte... | roh_wiki_03077 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Teologia_pratica | Rumantsch Grischun | |||||
La teologia sistematica es üna disciplina parziela da la teologia.
Funcziun
La teologia sistematica reflettescha las cundiziuns, ils cuntgnieus e las consequenzas da la cretta cristiauna.
Catolicissem
Faculteds teologicas catolicas differenzcheschan la teologia sistematica i'ls sectuors:
Teologia fundamentela
Teol... | roh_wiki_03078 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Teologia_sistematica | Rumantsch Grischun | |||||
La teoria da la relativitad s’occupa da la structura da spazi e temp e da las caracteristicas da la gravitaziun. Ella consista da duas teorias fisicalas concepidas per gronda part dad Albert Einstein: la teoria da la relativitad speziala ch’è cumparida il 1905 e la teoria da la relativitad generala ch’è stada terminada... | roh_wiki_03079 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Teoria_da_la_relativitad | Rumantsch Grischun | |||||
Tera neira è il titel d'ina poesia da Giatgen Mitgel Uffer. | roh_wiki_03080 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tera_neira | Rumantsch Grischun | |||||
Term Bel (2156 m s. m.) è in culm el sid da la chapitala Cuira en il chantun Grischun (Svizra). Quest punct n'è betg in piz, ma retschaiva sia impurtanza sco lieu istoric: El era il sulet punct da cunfin tripel da la anteriura Republica da las Trais Lias.
Impurtanza istorica
Al lieu stat ina stela da l'onn 1915 che... | roh_wiki_03081 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Term_Bel | Rumantsch Grischun | |||||
Termen è ina vischnanca svizra en il chantun Vallais en il district Brig. | roh_wiki_03082 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Termen | Rumantsch Grischun | |||||
La Terra (simbol: ) è in planet dal sistem solar. Da tut ils planets da quel è el il pli spess, il tschintgavel grond e situà en terza posiziun nà dal sulegl (suenter Mercur e Venus). La Terra furma il lieu d’origin e la patria da tut las creatiras ch’èn enconuschentas. Ses diameter mesira bundant 12 700 kilometers e s... | roh_wiki_03083 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Terra | Rumantsch Grischun | |||||
Terra Grischuna è ina revista che cumpara mintga dus mais en la chasa editura da medem num a Cuira e che tracta tut ils temas che pertutgan il chantun Grischun. Ella ha in'ediziun da stampa da 18'000 exemplars e porta il suttitel Natur, Kultur und Freizeit in Graubünden («natira, cultura e temp liber en il Grischun»). ... | roh_wiki_03084 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Terra_Grischuna | Rumantsch Grischun | |||||
In terratrembel è in squass mesirabel da la surfatscha da la Terra.
Colliaziuns
https://web.archive.org/web/20080201081137/http://www.seismo.ethz.ch/info/faq/faq_raet.htm | roh_wiki_03085 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Terratrembel | Rumantsch Grischun | |||||
Il terratrembel da Tōhoku dal 2011 (giap. 2011年東北地方太平洋沖地震, litt. Terratrembel sin l'auta mar en l'Ocean Pacific avant la Regiun Tōhoku dal 2011 u 東日本大震災, litt. Gronda catastrofa dal terratrembel en il Giapun da l'Ost) era in terratrembel avant la costa da la regiun giapunaisa Tōhoku. El ha gì lieu ils 11 da mars 2011 a... | roh_wiki_03086 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Terratrembel_da_T%C5%8Dhoku_dal_2011 | Rumantsch Grischun | |||||
Il terren, en la lingua da mintgadi er terra u terratsch, furma la part superiura da la crusta da la terra. Per ordinari cuntegna questa part da la crusta material organic e pussibilitescha uschia il svilup da furmas da vita. Vers engiu vegn il terren cunfinà da crap cumpact u luc; ensi per ordinari d’ina cuverta da ve... | roh_wiki_03087 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Terren | Rumantsch Grischun | |||||
Territet è ina vitg che tutga tar la vischnanca politica da Montreux en il chantun Vad en Svizra. Il vitg sa chatta tranter Montreux e Veytaux a la riva dal Lai da Genevra. | roh_wiki_03088 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Territet | Rumantsch Grischun | |||||
Il Territori da la chapitala australiana (en lingua englaisa: Australian Capital Territory u curt ACT) è in territori da l'Australia en il qual la chapitala Canberra sa chatta. L'ACT è in'enclava da 2.358 km² ch'è enserrada cumplettamain dal pajais federativ da l'Australia orientala da la Nova Valisa dal Sid. | roh_wiki_03089 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Territori_da_la_chapitala_australiana | Rumantsch Grischun | |||||
Il Territori dal Nord (englais: Northern Territory, NT en l'abreviaziun da la posta) n'è uffizialmain betg in pajais federal da l'Australia ma in territori. Sias leschas vegnan definidas da la chapitala federala, Canberra.
L'onn 2006 dumbrava il territori 192'898 abitants.
Las citads pricipalas dal Territori dal Nord:
... | roh_wiki_03090 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Territori_dal_Nord | Rumantsch Grischun | |||||
Tersnaus ei in'anteriura vischnaunca politica svizra dil cantun Grischun. Ella appertegna al circul Lumnezia dil district Surselva.
Historia
1362 vegn il num Tersnaus menziunaus per l'emprema ga en scartiras, quei en connex cun ina conclusiun da pasch denter Werdenberg-Sargans e Stussavgia cun Valrein. 1368 ha in "Fl... | roh_wiki_03091 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tersnaus | Rumantsch Grischun | |||||
Il Ticino (en franzos ed en tudestg: Tessin, en talian Ticino, en Ticinese Tisén, Tesìn u Tisìn u "Tzìch", ed en Latin Ticinum) è in flum da la Svizra e da l'Italia cun 248 km (91 km en la svizra, 110 en l'Italia). Il flum nasche sin il Pass dal Nufenen sin in'autezza da 2478 m.s.m. ed che sbucca en il Po a Pavia sin i... | roh_wiki_03092 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Tessin_%28flum%29 | Rumantsch Grischun | |||||
Teuffenthal è ina vischnanca politica svizra en il chantun Berna en il district Thun.
Colliaziuns | roh_wiki_03093 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Teuffenthal | Rumantsch Grischun | |||||
Texas (uffizialmain: State of Texas) è in stadi federativ dals Stadis Unids da l'America. Sia chapitala è Austin. Sia populazuin munta a 24'782'302 abitants (2009).
Geografia
Il stadi ha ina surfatscha da 696'241 km²
Houston è la pli gronda citad dal stadi.
Colliaziuns
Pagina uffiziala | roh_wiki_03094 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Texas | Rumantsch Grischun | |||||
The Beatles è il num d’ina band da beat e pli tard da rock da la Gronda Britannia ch’ha existì durant ils onns 1960. Cun bundant 600 milliuns portatuns vendids – tenor stimaziuns da la firma da discs EMI schizunt bundant ina milliarda – èn ils Beatles fin oz la band cun il pli grond success commerzial en l’istorgia da ... | roh_wiki_03095 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/The_Beatles | Rumantsch Grischun | |||||
The Carpenters è il num d’ina band da beat e pli tard da pop / soft rock da la Stadis Unids ch’ha existì durant ils onns 1968. Cun bundant 100 milliuns portatuns vendids.
Discografia
Registraziuns en il studio
Ticket to Ride (1969)
Close to You (1970)
Carpenters (1971)
A Song for You (1972)
Now & Then (1973)
Horizo... | roh_wiki_03096 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/The_Carpenters | Rumantsch Grischun | |||||
Theo Candinas (* 19 da december 1929 a Surrein, vischnaunca da Sumvitg; † 1. d'avrel 2020) era in scribent e schurnalist romontsch.
Vita ed ovra
Theo Candinas era fegl d'in pur e scolast. El ei naschius ils 19 da december 1929 a Surrein. Suenter la patenta da scolast primar ha el fatg studis alla universitad da Fribu... | roh_wiki_03097 | roh | 0 | 0 | https://rm.wikipedia.org/wiki/Theo_Candinas | Rumantsch Grischun |
Subsets and Splits
Sursilvan Romandsh Pretraining Data
Filters for Sursilvan language data while excluding certain filenames, providing basic dataset subset analysis but offering limited insight into broader patterns or relationships.
Romansh Sursilvan Monolingual
Retrieves all records containing the Sursilvan idiom, which is basic filtering that provides limited analytical value beyond simple data retrieval.
Romansh Sursilvan Pretraining Data
Retrieves all records from the monolingual dataset where the idiom is Sursilvan, providing basic filtered data but offering limited analytical insight beyond simple selection.