Erkende niet-confessionele levensbeschouwelijke gemeenschappen. Antwerpen. Provinciale Instelling voor Morele Dienstverlening. Begroting 2023. Negatief advies.

Bevoegdheid Krachtens art. 33 van de organieke wet van 21 juni 2002 betreffende de Centrale Raad der niet-confessionele levensbeschouwelijke gemeenschappen van België (CVR), de afgevaardigden en de instellingen belast met het beheer van de materiële belangen van de erkende niet-confessionele levensbeschouwelijke gemeenschappen, is de provincieraad bevoegd om advies te geven inzake de begroting. Juridische context De organieke wet van 21 juni 2002 betreffende de Centrale Raad der niet-confessionele levensbeschouwelijke gemeenschappen van België (CVR), de afgevaardigden en de instellingen belast met het beheer van de materiële belangen van de erkende niet-confessionele levensbeschouwelijke gemeenschappen legt aan de provincies verplichtingen op tot de financiering van de uitgaven van de erkende Provinciale Instellingen voor niet-confessionele morele dienstverlening. De provinciewet van 30 april 1836 verplicht in artikel 69 de provincie om in haar budget kredieten in te schrijven voor de uitgaven met betrekking tot de instellingen voor niet-confessionele morele dienstverlening, zoals vermeld in artikel 27 van voormelde organieke wet van 21 juni 2002. Luidens art. 30 van de organieke wet van 21 juni 2002 betreffende de Centrale Raad der niet-confessionele levensbeschouwelijke gemeenschappen van België (CVR), de afgevaardigden en de instellingen belast met het beheer van de materiële belangen van de erkende niet-confessionele levensbeschouwelijke gemeenschappen, worden de begroting en de rekening overeenkomstig de door de Koning, na advies van de Centrale Vrijzinnige Raad, vast te stellen modellen opgemaakt. Luidens art. 10 van het Koninklijk besluit van 17 februari 2004 houdende het algemeen reglement van de boekhouding van de instellingen belast met het beheer van de materiële en financiële belangen van de erkende niet-confessionele levensbeschouwelijke gemeenschappen en erkende centra voor morele dienstverlening, is het begrotingsresultaat van de vorige boekjaren dat op de begroting wordt ingeschreven, het resultaat van de begroting van het voorgaande boekjaar en van de wijzigingen daarin. Dit wordt uitgevoerd bij wege van begrotingswijzigingen. Luidens artikel 10 van het koninklijk besluit van 17 februari 2004 dient de Raad van Bestuur, wanneer de rekening van het voorbije jaar werd afgesloten, de boni op te nemen in begrotingswijziging. Feitelijke context en verantwoording In vergadering van 25 april 2022 heeft de raad van bestuur van de Provinciale Instelling voor Morele Dienstverlening (PIMD) te Antwerpen de begroting voor het dienstjaar 2023 goedgekeurd. Het dossier is op 13 mei 2022 ingekomen op het provinciebestuur van Antwerpen. In de begroting 2023 worden de ontvangsten en uitgaven geraamd als volgt: ONTVANGSTEN UITGAVEN SALDO gewone dienst 1.222.120,00 1.222.120,00 0,00 buitengewone dienst 31.790,00 31.790,00 0,00 totaal 1.253.910,00 1. 253.910,00 0,00 De totale provinciesubsidie 2022 wordt geraamd op 1.251.410,00 EUR , waarvan 1.219.620,00 EUR op de gewone begroting en 31.790,00 EUR op de buitengewone begroting. Deze bedragen werden correct in de begroting voor 2023 voorzien, respectievelijk op afdeling 107 (subsidies), en afdeling 302 (subsidies in kapitaal). In zitting van de deputatie van 23 juni 2022 werd beslist om in afwachting van een definitieve beslissing over de begrotingswijzigingen nrs. 1 en 2 van 2021, de jaarrekening 2021 van de Provinciale Instelling voor Morele Dienstverlening te Antwerpen nog niet te adviseren. In dezelfde zitting van de deputatie werd beslist om in afwachting van een definitieve beslissing over de begrotingswijzigingen nrs. 1 en 2 van 2021, de begroting voor 2022, en het te geven advies over de jaarrekening 2021 van de Provinciale Instelling voor Morele Dienstverlening te Antwerpen, de begrotingswijziging nr. 1 van 2022 nog niet te adviseren. In zitting van de deputatie van 15 september 2022 werd beslist de jaarrekening 2021 van de Provinciale Instelling voor Morele Dienstverlening te Antwerpen negatief te adviseren en de uitgaven zoals opgesomd in de toegevoegde Bijlage 1. ‘Te verwerpen kosten rekening 2021 PIMD Antwerpen’ te verwerpen. In zitting van 22 september 2022 werd door de deputatie beslist om een ontwerp van provincieraadsbesluit in te dienen inzake de begrotingswijziging nr. 1 van 2022 van de PIMD Antwerpen met negatief advies hieromtrent. Er wordt vastgesteld dat in de door de PIMD Antwerpen ingediende begrotingswijziging nr. 1 van 2022 bij de ontvangsten van de gewone en de buitengewone dienst op ‘voorgaande dienstjaren’ het saldo van de rekening 2021 werd ingeschreven, zijnde respectievelijk 223.533,07 EUR en 36.814,63 EUR. In de voorliggende begrotingswijziging nr. 1 van 2022 werden geen extra inkomsten of uitgaven voorzien zodat deze begrotingswijziging afsluit met een batig saldo op de gewone dienst van 223.533,07 EUR en op de buitengewone dienst van 36.814,63 EUR. Deze overschotten zijn echter niet hernomen in de respectieve rubrieken m.b.t. de ‘voorgaande dienstjaren’ in de ingediende begroting voor 2023. Zowel op post 101 (ontvangsten gewone dienst – voorgaande dienstjaren) als de post 301 (ontvangsten buitengewone dienst – voorgaande dienstjaren), zijn deze overschotten herleid tot 0,00 EUR. Hiervoor werd geen enkele toelichting verstrekt noch enig ander begrotingsdocument om deze vermindering te staven. De begroting 2023 is dan ook behept met formele onregelmatigheden. Een ernstig en voorzichtig financieel beleid houdt steeds een gedegen afweging in van de kosten –die in grote mate op de maatschappij worden afgewenteld- en de doelstellingen die worden nagestreefd, en dit conform het zuinigheids- en proportionaliteitsbeginsel. De verplichting tot financiering vanwege de provincie is geen vrijgeleide. Er wordt vastgesteld dat de ingediende documenten onvoldoende transparant zijn om het verschil te kunnen maken tussen enerzijds verplichte uitgaven en anderzijds facultatieve uitgaven, hoewel er reeds meer detail werd verstrekt vanuit PIMD wat de rubriek 230 ‘Kosten m.b.t. activiteiten’ betreft. Enkel de verplichte uitgaven, i.e. de uitgaven die rechtstreeks verbonden zijn aan de wettelijke taakstelling van de PIMD, kunnen doorgerekend worden aan de provincie. Alle andere uitgaven dienen door eigen inkomsten van de PIMD gefinancierd te worden. De door te rekenen uitgaven dienen eveneens in de lijn te liggen met wat wordt betoelaagd voor de eredienstinstellingen die vallen onder het decreet van 7 mei 2004 betreffende de materiële organisatie en werking van de erkende erediensten , en dit conform de artikelen 11, 19, 21 en 181 van de gecoördineerde grondwet en artikel 9 van Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens . Ook de wetgever zelf heeft in de memorie van toelichting bij artikel 26 van de wet van 21 juni 2002 betreffende de Centrale Raad der niet-confessionele levensbeschouwelijke gemeenschappen van België, de afgevaardigden en de instellingen belast met het beheer van de materiële en financiële belangen van de erkende niet-confessionele levensbeschouwelijke gemeenschappen , gesteld dat de verplichte tussenkomst van de provincie wordt ingevoegd naar analogie met het artikel 92, 1° van het (thans opgeheven) keizerlijk decreet van 30 december 1809 op de kerkfabrieken, wat inhoudt dat de provincie enkel verplicht is -wat betreft de gewone uitgaven- tussen te komen bij een tekort op de gewone uitgaven, zijnde de kosten voor het onderhoud en de versiering van de gebouwen alsook de kosten voor de uitoefening van de niet-confessionele morele dienstverlening. Het gaat hierbij dan voornamelijk om materiële voorzieningen om de dienstverlening mogelijk te maken. De provincie is daarentegen niet verplicht om tegemoet te komen zo het tekort van de instelling aan facultatieve uitgaven te wijten is. Deze analogie wordt thans in ruime mate niet bereikt. Tevens wordt vastgesteld dat de eigen inkomsten van de PIMD quasi onbestaande zijn of niet in de begroting worden opgenomen, deels door de toepassing van ‘schuldvergelijking’ wat indruist tegen het universaliteitsbeginsel, en meer bepaald het compensatieverbod, deels door oneigenlijk gebruik van een vzw-structuur voor bepaalde centra voor morele dienstverlening waardoor enkel de tegemoetkoming in de tekorten van deze vzw’s in de begroting van de PIMD worden opgenomen. Inkomsten die door de centra voor morele dienstverlening (die onmogelijk de structuur van een vzw kunnen aannemen) worden gegenereerd, dienen echter in de geconsolideerde begroting van het PIMD te worden opgenomen. De wijze waarop men de morele dienstverlening organiseert is een interne aangelegenheid van de niet confessionele levensbeschouwelijke gemeenschap, en de overheid mag zich niet inmengen in de uitoefening van de vrijheden die beschermd worden door het verdrag van de rechten van de mens, waaronder dus de godsdienstvrijheid. De overheid is echter niet gehouden om alle kosten te dragen doch enkel deze om een normale beleving en ontwikkeling van de vrijheden mogelijk te maken. Zowel de decreetgever (voor de erediensten) als de wetgever (voor de niet-confessionele levensbeschouwing) hebben dit kader vastgesteld. Het is aan de PIMD om aan te tonen welke uitgaven verplicht zijn, en welke anderzijds facultatief zijn. Niet valt in te zien of te rechtvaardigen -noch juridisch noch feitelijk- dat alle kosten die door de PIMD worden gedragen, vallen onder verplichte uitgaven. Het staat de PIMD vrij om ook facultatieve uitgaven te doen en het komt de provincie enkel toe om 1° uitgaven te schrappen indien deze manifest onwettig zijn, of 2° uitgaven weigeren te betalen indien deze overdreven zijn. Voorafgaand overleg is derhalve noodzakelijk, wat bij de opmaak van deze begrotingswijziging niet is gebeurd. Bij gebrek aan duidelijkheid omtrent het al dan niet verplichte karakter van diverse uitgaven, is het voor de provincie derhalve onmogelijk vast te stellen 1° tot welke financiële tussenkomst de provincie wettelijk gehouden is en 2° om vrij te bepalen welke vrijwillige tussenkomst in de facultatieve uitgaven in voorkomend geval kan overwogen worden. Aangezien aldus niet kan worden vastgesteld welke uitgaven verplicht zijn en dus kunnen doorgerekend worden aan de provincie indien de inkomsten ontoereikend zijn, kan ook niet beoordeeld worden of het in de begroting voorziene subsidiebedrag vanwege de provincie (1.219.620,00 EUR voor de gewone dienst en 31.790,00 EUR voor de buitengewone dienst) correct en verplicht is. Derhalve dient de begroting dan ook negatief te worden geadviseerd. Bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) : Procedurele vormvereisten De begroting 2023 werd tijdig, i.e. voor 15 mei 2022 ingestuurd. In de federale regelgeving zijn er geen (voorafgaande) overlegvergaderingen voorzien noch de verplichte indiening van financiële meerjarenplannen voor zes jaren, maar enkel de jaarlijks in te dienen begrotingen en begrotingswijzigingen. In zijn besluit van 8 mei 2017 heeft de minister van Justitie echter aangegeven dat zulks voorafgaand overleg noodzakelijk is, zelfs zonder dat ervoor een wettelijk kader hoeft te bestaan. Noch over de rekening 2021, noch over de daaraan gekoppelde begrotingswijziging nr. 1 van 2022, noch over de begroting voor 2023 werd voorafgaand overleg gepleegd. De provinciale overheid (de provincieraad) heeft een adviserende bevoegdheid met betrekking tot de door de PIMD ingezonden begroting. Zij kan voorstellen om bepaalde uitgavenkredieten te schrappen, te wijzigen of aan te passen (verminderen). Vervolgens stelt de Centrale Vrijzinnige Raad (CVR) de uitgaven betreffende de organisatie en de werking van de morele dienstverlening definitief vast, keurt de begroting goed en zendt ze naar de Minister van Justitie. De CVR kan dus de door uw raad geschrapte of verminderde uitgavenkredieten opnieuw volledig en verhoogd in de begroting van de PIMD opnemen en goedkeuren. De begroting wordt onderworpen aan de (pro forma) goedkeuring van de Minister van Justitie, die behoudens materiële vergissing, de artikelen betreffende de uitgaven houdende de organisatie en de werking van de morele dienstverlening niet kan wijzigen. Deze begroting bevat alle noodzakelijke stukken (voor zover van toepassing) zoals voorzien in het Koninklijk Besluit van 17 februari 2004 houdende het algemeen reglement van de boekhouding van de instellingen belast met het beheer van de materiële en financiële belangen van de erkende niet-confessionele levensbeschouwelijke gemeenschappen en erkende centra voor morele dienstverlening. Het financiële gedeelte van de begroting werd opgemaakt volgens het model van het Koninklijk Besluit van 1 maart 2004 tot vaststelling van de modellen van de begroting en de rekeningen van de instellingen belast met het beheer van de materiële en financiële belangen van de erkende niet-confessionele levensbeschouwelijke gemeenschappen en erkende centra voor morele dienstverlening. De deputatie keurde dit verslag goed in zitting van 22 september 2022. Financiële aspecten BBC : Actieplan: Interne werking DREM 2020-2025 - Actie: DEG Interne werking. Een budget ten belope van 1.251.410,00 EUR ten voordele van het PIMD werd reeds voorzien in het provinciale meerjarenplan 2020-2025, op boekhoudsleutel 2023/64902000/0791 - Niet-nominatieve subsidies/Niet-confessionele levensbeschouwe ­ lijke gemeenschappen (subsidie Provinciale Instelling voor Morele Dienstverlening (W)), ramingsnummer MJP001466, van het budget 2023.

Artikel 1 : Kennis wordt genomen van de begroting van 2023 van de Provinciale Instelling voor Morele Dienstverlening te Antwerpen, met als resultaat: ONTVANGSTEN UITGAVEN SALDO gewone dienst 1.222.120,00 1.222.120,00 0,00 buitengewone dienst 31.790,00 31.790,00 0,00 totaal 1.253.910,00 1. 253.910,00 0,00 en met als geraamde provincietoelage voor de gewone begroting 1.219.620,00 EUR en voor de buitengewone begroting 31.790,00 EUR of in totaal 1.251.410,00 EUR
Artikel 2 : Vastgesteld wordt dat er onvoldoende gegevens ter beschikking zijn om de wettelijk verplichte tussenkomst vanwege de provincie correct te kunnen vaststellen; er materiële vergissingen staan in de ingediende begroting, met name voor wat betreft de overdracht van de saldi van de voorgaande dienstjaren.
Artikel 3 : De in de begroting van 2023 van de Provinciale Instelling voor Morele Dienstverlening te Antwerpen voorziene subsidies, geraamd op 1.219.620,00 EUR op de gewone begroting en 31.790,00 EUR op de buitengewone begroting, worden niet goedgekeurd.
Artikel 4 : De begroting van 2023 van de Provinciale Instelling voor Morele Dienstverlening te Antwerpen wordt on gunstig geadviseerd.

Duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG's):
Ongelijkheid verminderen: dring ongelijkheid in en tussen landen terug

Subdoelen:
Tegen 2030 de sociale, economische en politieke inclusie van iedereen mogelijk maken en bevorderen, ongeacht leeftijd, geslacht, handicap, ras, etniciteit, herkomst, godsdienst of economische of andere status.