Goedkeuring voor de oprichting van een ‘Leerstoel Provincie Antwerpen Zorgberoepen in Evolutie’ in een partnerschap tussen de UAntwerpen – APB Gouverneur Kinsbergencentrum – Provincie Antwerpen. Goedkeuring.

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 23 september 2021 Verslag van de deputatie Bevoegd deputatielid: Kathleen Helsen Telefoon: 03 240 52 40 Agenda nr. 2/2 Goedkeuring voor de oprichting van een ‘Leerstoel Provincie Antwerpen Zorgberoepen in Evolutie’ in een partnerschap tussen de UAntwerpen – APB Gouverneur Kinsbergencentrum – Provincie Antwerpen. Goedkeuring. Besluit goedgekeurd in de raad van 23 september 2021 Bevoegdheid Art. 43 van het provinciedecreet van 9 december 2005. Juridische context Art. 42 en 43 van het provinciedecreet van 9 december 2005. Feitelijke context en verantwoording AP Netwerkvorming, samenwerking en internationalisering AP Inzetten op talent en arbeidsmarkt SDG 17. Partnerschappen om doelstellingen te bereiken Subdoelstelling 17.17 Doeltreffende openbare, publiek-private en maatschappelijke partnerschappen aanmoedigen en bevorderen, voortbouwend op de ervaring en het netwerk van partnerschappen SDG 8. Eerlijk werk en economische groei Subdoelstelling 8.2 Tot meer economische productiviteit komen door diversificatie, technologische modernisatie en innovatie, ook door de klemtoon te leggen op sectoren met hoge toegevoegde waarde en arbeidsintensieve sectoren Arbeidsmarktuitdagingen in de zorg De laatste jaren is de zorgsector sterk tot ontwikkeling gekomen, maar daarenboven ook een belangrijke sociaaleconomische factor geworden binnen de maatschappij. De gezondheidszorg- en welzijnssector staat voor heel wat uitdagingen: a) een groeiende en veranderende zorgvraag vanuit de maatschappij; b) een stokkende doorstroom vanuit zorgopleidingen naar de arbeidsmarkt; c) een grote turnover, uitval en uitstroom binnen diverse zorgberoepen; d) de economische en ecologische realiteit; e) de maatschappelijke paradigma shift van een curatief naar preventief denken en de shift van sectoraal naar integraal, interprofessioneel en interorganisationeel werken; en f) als gevolg van voorgaande een toenemend personeelstekort en imagoprobleem van diverse zorgberoepen. Binnen de Provincie Antwerpen zijn deze uitdagingen prominent voelbaar in de globale zorg- en welzijnssector. Het inzetten van zorgprofessionals op de Antwerpse arbeidsmarkt, met oog op het bereiken van zowel de benodigde kwantiteit én kwaliteit, is dan ook een actuele uitdaging. We zien ook een groeiend aandeel van de zorgsector in de openstaande vacatures doorheen de jaren opduiken. Dit blijkt concreet uit analyse van de arbeidsmarktfiche april 2021. Deze analyse toonde dat het hoogst aantal ontvangen vacatures ten opzicht van 2020 zich voornamelijk in de gezondheidszorgsector situeerde. Van de 27.138 ontvangen vacatures was 7.6% gericht op verpleegkundigen en verzorgenden (Arbeidsmarktfiche april 2021, www.Assets.antwerpen.be ). Beleidscontext Beleidsnota speerpuntsector zorg Op de provincieraad van 24 september 2020 werd de Beleidsnota speerpuntsector zorg. Leren, werken, ondernemen en innoveren in de zorg goedgekeurd. In die beleidsnota ambieert het provinciebestuur om in onze provincie ruimte te bieden voor innovatie op het vlak van arbeidsorganisatie, technologische innovatie en betere dienstverleningsprocessen in de zorgsector. In de beleidsnota wordt dat verder uitgewerkt in de actielijnen ‘Anders werken in de zorg’ en ‘Innoveren in de zorg’ . Want naast het voorzien in voldoende en kwalitatief goed opgeleide professionals in de zorgsector (actielijn ‘Anders leren in de zorg’) is het inzetten op anders werken cruciaal om een duurzaam antwoord te bieden aan de geformuleerde maatschappelijke uitdagingen. Een andere manier van werken heeft immers een directe impact op de nood aan het aantal professionals en het benodigde profiel. Bovendien speelt dit onmiddellijk in op de nieuwe paradigma’s in de zorg: van curatieve naar preventieve zorg, van aanbod- naar vraaggestuurd werken, het interdisciplinair werken en de digitale uitdagingen. De maatschappelijke uitdagingen die impact hebben op de zorgsectoren vragen om nieuwe innovaties. Bij de zoektocht van zorgorganisaties naar nieuwe methoden, diensten, personeel, technologieën,… moeten de zorgorganisaties en -professionals vertrekken vanuit een sterk ondernemerschap met een duidelijke focus op samenwerking met kennisinstellingen, bedrijven en overheden. Er is nood aan een sterk ecosysteem in de zorg waarbinnen zorgorganisaties, bedrijven, onderzoeksinstellingen, lokale besturen en andere overheden elkaar makkelijker vinden en tot uitwisseling en samenwerking komen rond zorginnovatie. Samenwerkingsovereenkomst UAntwerpen – GKC – Provincie Antwerpen Op de Provincieraad van 18 oktober 2018 werd de Samenwerkingsovereenkomst tussen UA – GKC – Provincie Antwerpen , goedgekeurd. Met als doelstelling dat de provincie Antwerpen, het APB GKC en Universiteit Antwerpen de wens hebben binnen het gebouw en de site van het APB GKC een kennis- en expertisecentrum voor de zorgeconomie als een dynamisch, modern en duurzaam centrum voor de huidige en toekomstige professionals van de private en de publieke sector en op de lange termijn gericht naar een ruim publiek te realiseren. Naast een logistiek luik (huurovereenkomst tussen UAntwerpen, faculteit geneeskunde en gezondheidswetenschappen en het APB GKC) bevat deze overeenkomst een inhoudelijk luik gericht op het stimuleren van innovatie, ondernemerschap en de arbeidsmarkt in de zorg. Die strategische ambities worden verfijnd in het werkpakket ‘Workforcemanagement’ met als doelstelling het opbouwen van een toereikend aantal, gemotiveerde, gezonde en gekwalificeerde zorgverleners; het werkpakket ‘Zorgmodellen’ voor het behouden van continuïteit van de zorg op maat van de patiënt in diens zorgcontext door het versterken van ondernemerschap, o.a. rond interprofessioneel samenwerken; en het werkpakket ‘Vitale gezondheidsregio’ door het installeren van samenwerkingsverbanden op vlak van preventie, care en cure van de bevolking. Waar het logistieke luik in deze samenwerkingsovereenkomst bij de start snel en zeer zichtbaar is uitgevoerd, is het inhoudelijke luik een langer proces. Periodieke inhoudelijke samenkomsten, informatie uitwisseling, inhoudelijke verdieping gedurende de afgelopen periode hebben intussen geleid tot enkele succesvolle samenwerking. Hieronder onder meer te verstaan een samenwerking in Europese (Interreg Vlaanderen – Nederland) projecten zoals ‘Blijf aan Z’ ifv retentie in de zorg en ZORO ‘ifv toekomstige competenties bij zorgprofessionals. Alsook een evaluatie traject voor kwartier Z, interprofessionele samenwerkingstrajecten in zorgorganisaties (samen-werkt), expertise uitwisseling en versterking op externe events rond zorgzame dorpen en buurten. Naar een leerstoel zorgberoepen Vanuit bovengenoemde maatschappelijke en arbeidsmarktuitdagingen, de provinciale beleidsambitie op vlak van het ‘Anders werken en innoveren in de zorg’ en de ondertussen wat mature samenwerking tussen het APB GKC en de Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen van de UAntwerpen – getuige enkele eerder ad hoc en projectmatige samenwerkingen – willen we als provincie in een nauwe samenwerking met de UAntwerpen uitvoering geven aan het ‘Anders werken in de zorg’ middels het oprichten van een Leerstoel Zorgberoepen in Evolutie. In deze tijden waarin de draaglast en -kracht van de zorgsector in het middelpunt van de maatschappelijke belangstelling staat is het een uitgelezen moment om als bestuur en kennisinstelling de handen in elkaar te slaan met de ambitie om kennis en praktijk verder in verbinding te brengen en antwoorden te zoeken en uit te testen op eerder genoemde uitdagingen. Om de ambitie en verwachtingen van bij de start van deze leerstoel scherp te krijgen, kreeg de Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen van de UAntwerpen een mandaat van de deputatie (29 april 2021) om een ‘vooronderzoek’ te voeren. Dit vooronderzoek werd opgezet door de UAntwerpen in nauwe samenwerking – co-creatie – met de relevante provinciale beleidsdienst(en) en het APB GKC. Leerstoel Zorgberoepen in Evolutie Het resultaat van de vernoemde voorstudie is omschreven in bijgevoegde plan van aanpak ‘Leerstoel Zorgberoepen in Evolutie’. Dit plan omhelst de opmaak van een concrete programmatie voor de duurtijd van de leerstoel inclusief methodische aanpak, stakeholdersbetrokkenheid en output(indicatoren). Het is tot stand gekomen in co-creatie met de provinciale beleidsdienst en het APB GKC. Dit resulteert in een afstemming van de verwachtingen, rolverdeling, een duidelijke globale planning en bijhorende deliverables. De Leerstoel Zorgberoepen in Evolutie (ZOE) heeft op het niveau van onze provincie Antwerpen als centrale doelstelling om de aantrekkingskracht en de weerbaarheid van de zorgsector te versterken met oog op de toekomstige duurzaamheid . De leerstoel streeft naar het toepassen van een innovatieve aanpak op het vlak van inzet van technologie, arbeidsorganisatie en dienstverleningsprocessen met en door zorgorganisaties, lokale besturen en andere betrokken stakeholders. Er ligt een sterke nadruk op een gebiedsgerichte aanpak en interactie met het werkveld . In functie daarvan zijn eerste contacten gelegd met o.a. Eerstelijnszones Middenkempen en De Rupelaar en zorginstellingen uit het bestaande netwerk als toetssteen en als opstap naar een netwerk van geëngageerde stakeholders. Methodisch wordt primair ingezet op wetenschappelijke onderbouwde bevraging en analyse, alsook co-creatie met alle relevante partijen in de desbetreffende regio om via samenwerken met elkaar tot nieuwe oplossingen te komen voor de uitdagende vraagstukken die op tafel liggen. De Leerstoel ZOE stelt volgende 3 inhoudelijke werkpakketten voorop: Analyse aanbod anders werken omvat het opstellen van een analyse en synthese van betrokken stakeholders, reeds bestaande innovaties en aanbod op het gebied van ‘anders werken’ binnen de zorgsector; inclusief een analyse van de noden en het huidige aanbod aan opleiding die hieraan tegemoet (kunnen) komen in het kader van ‘anders leren’. Dit werkpakket omvat een korte fase die zich onmiddellijk richt naar het concrete werkveld en omvat een analyse van huidige situatie en goede praktijken doormiddel van survey methodieken. In een bijhorende afbakening zal nagegaan worden op welke elementen de stakeholders in dit project een impact kunnen hebben en wat er door de stakeholders op organisatie- en regioniveau gerealiseerd kan worden in functie van de vooropgestelde doelstellingen. Deze afbakening zal concrete richting geven aan de op- en uitbouw van het lerend netwerk (werkpakket 2) en aan de proefprojecten (werkpakket 3). Opbouw en uitbouw van lerend netwerk waarbij vernieuwende wetenschappelijke inzichten vanuit onderzoeks- en kennisinstellingen doorstromen naar praktijkorganisaties en belanghebbende stakeholders. Via co-creatie wordt een strategie uitgewerkt die tot doel heeft om een praktijkgerichte testing en/of vertaalslag te maken naar de betrokken partijen en geografisch afgebakende regio’s. Dit netwerk wordt als een dynamisch en steeds groeiend ‘orgaan’ gezien in het kader van de Leerstoel, doch met oog op duurzame voortgang na afloop van dit project. Het lerend netwerk wordt co-creatief en transformatief samengesteld in lijn met de principes van het quadruple helixmodel (kennisinstellingen, bedrijven, lokale besturen/overheden en burgers) en rekening houdend met bestaande overlegplatformen en regionale werkingen. Het lerend netwerk zal op actieve wijze betrokken worden bij de analyse, afbakening en selectie van proefprojecten, evenals de evaluatie ervan, en de formulering van relevante en realistische aanbevelingen. Dit lerend netwerk is cruciaal om effectief te komen tot een co-creatie van methodieken die implementeerbaar zijn binnen het thema ‘anders werken’. Cruciaal zal dit lerend netwerk partners motiveren om vernieuwing mee in gang te zetten en te bestendigen. Maar ook een verdere groei tot consortium, dat bijkomende projecten en projectfinanciering kan genereren met oog op duurzame voortzetting en opbouw, mogelijk maken. Tijdens de looptijd van de leerstoel is er minimaal 2x per jaar een formele actieve samenkomst en worden stimulansen gegeven om frequentere uitwisseling van best practices, inzichten, innovaties en methodiek te genereren binnen dit lerend netwerk. Hier bewerkstelligen we zichtbaar en doelgericht een waardevolle meerwaarde tussen de expertise van UAntwerpen, de rol van provincie Antwerpen en het APB GKC en de diverse stakeholders uit het werkveld. Uitwerking, implementatie en evaluatie van drie proefprojecten die gevoed worden vanuit de analyse en het lerend netwerk. Deze proefprojecten worden vanuit een gebiedsgerichte insteek geïmplementeerd in twee afgebakende proefregio’s in de provincie Antwerpen meer bepaald eerstelijnszones Middenkempen en De Rupelaar. De keuze wordt hierbij gemaakt naar implementatieprojecten die een wezenlijke impact op een specifieke regio of de zorgsector zullen hebben. Voor de start van de effectieve implementatiefase van ieder proefproject, wordt vertrokken vanuit een duidelijk uitgewerkt projectplan in co-creatie met stakeholders vanuit het werkveld. Elk proefproject doorloopt een gefundeerd stappenplan onder leiding van Uantwerpen met oog op co-creatie (ontwikkeld vanuit het lerend netwerk/consortium), evaluatie en valorisatie met potentieel tot provinciale spreiding (transfereerbaarheid). Initiatief nemende partners en rollen Universiteit Antwerpen treedt op als projecttrekker en draagt de eindverantwoordelijkheid voor de inhoudelijke en procesmatige uitwerking van de leerstoel ZOE. Voor de uitwerking van de leerstoel werd gezocht naar uitvoerders met ervaring en expertise in het opzetten en uitvoeren van interprofessionele implementatieprojecten in de gezondheidszorg. Hierbij is gekozen voor de inschakeling van een interprofessioneel team met vertegenwoordiging vanuit de vakgroepen Verpleegkunde en Vroedkunde (V&V) en Huisartsgeneeskunde en Bevolkingsgezondheid (Family Medicine and Population health - FAMPOP). De uitvoerende leden omvatten academici die een opleiding genoten als psycholoog, verpleegkundige, huisarts en kinesitherapeut, maar daarnaast nog een actieve rol opnemen als clinici binnen deze vakgebieden. Allen zijn houder van een doctoraat op proefschrift en hebben naast hun affiniteit met interprofessioneel samenwerken, ook de nodige expertise en knowhow om dit project in goede banen te leiden. Het APB Gouverneur Kinsbergencentrum (GKC) staat in nauwe samenwerking met de Fac. Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen van de UAntwerpen in voor het projectmanagement van de leerstoel Zorgberoepen in Evolutie (zie werkpakket 0 in het plan van aanpak). Dit voor een periode van 4 jaar. Vanuit die rol bewaakt GKC de timing en de aangegeven deliverables van de leerstoel. Daarnaast neemt het APB GKC een actieve rol in rond de communicatie zodoende deze steeds afgestemd is tussen de drie partijen en er in 1 duidelijk verhaal naar stakeholders en partners wordt voorzien. Het GKC neemt deze coördinerende rol op om de lopende samenwerking en wisselwerking tussen UA en GKC verder te ontplooien en eigen netwerken te versterken. Provincie Antwerpen, Dienst Werk (DESE) treedt op als opdrachtgever voor dit project en voorziet in projectfinanciering door middel van een éénmalige dotatieverhoging van 300 000 EUR aan het APB GKC. In de hoedanigheid van opdrachtgever zetelt de Dienst Werk ook in de stuurgroep van de leerstoel ZOE. Procedurele vormvereisten De deputatie keurde dit verslag goed in zitting van 2 september 2021. Financiële aspecten Voor de uitvoering van de leerstoel zal provincie Antwerpen voorzien in een éénmalige dotatieverhoging aan APB GKC van 300.000 EUR door middel van aanpassing meerjarenplan in de provincieraad van 28 oktober vanuit de subsidie zorgeconomie (R) met ARK code 64902000 MJP000414 van de dienst Werk naar ARK code 64910000 MJP000326 Dotatie aan Gouverneur Kinsbergen Centrum (N). De uitvoeringstermijn voor de leerstoel is 4 jaar met name van september 2021 tot en met augustus 2025. De uitwerking van de proefprojecten vanuit de leerstoel, zoals omschreven in werkpakket 3, zullen projectmatig worden beschreven met elk hun bijhorende partners en financieringsmodel. BESLUIT: Artikel 1 : De provincieraad keurt de oprichting van een ‘Leerstoel Zorgberoepen in Evolutie’ goed. De uitvoering van de leerstoel wordt toegewezen aan de faculteit geneeskunde en gezondheidswetenschappen van de UAntwerpen en het APB GKC, in nauwe samenwerking met de Dienst Werk (DESE) van het provinciebestuur Antwerpen. Artikel 2: De provincieraad stemt in om voor de financiering van de leerstoel een éénmalige dotatieverhoging van het APB GKC voor een uitvoeringstermijn van vier jaar te voorzien ten bedrage van 300.000 EUR.


Duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG's):

Subdoelen: