Vastgoed. Fietsostrade F105 Herentals-Balen. Deelprojecten 2a en 4a. Bijkomende grondverwervingen te Herentals en Olen. Aankoop inneming 4.43 en voorlopige goedkeuring onteigeningsplannen. Goedkeuring.

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 19 mei 2022 Verslag van de deputatie Bevoegd deputatielid: Jan De Haes Telefoon: 03 240 52 60 Agenda nr. 3/4 Vastgoed. Fietsostrade F105 Herentals-Balen. Deelprojecten 2a en 4a. Bijkomende grondverwervingen te Herentals en Olen. Aankoop inneming 4.43 en voorlopige goedkeuring onteigeningsplannen. Goedkeuring. Besluit goedgekeurd in de raad van 19 mei 2022 Bevoegdheid Artikel 43 van het provinciedecreet van 9 december 2005. Juridische context - Onteigeningsdecreet d.d. 24 februari 2017; - Besluit van de Vlaamse regering van 27 oktober 2017 tot uitvoering van het Vlaams Onteigeningsdecreet van 24 februari 2017; - Omzendbrief KB/ABB 2019/3 over de transacties van onroerende goederen door lokale en provinciale besturen en door besturen van erkende diensten. Feitelijke context en verantwoording Voor de aanleg van de fietsostrade F105 Herentals-Balen werden de afgelopen jaren de nodige grondverwervingen gedaan. De dienst Mobiliteit wil twee aanvullende projecten opstarten - eentje in Herentals en eentje in Olen - die beschouwd kunnen worden als meerwerken bij dit dossier. De deputatie heeft hieraan reeds goedkeuring verleend. Voor de uitvoering van deze twee projecten moeten een aantal bijkomende grondverwervingen gebeuren. De grondaankopen in Herentals: De fietsbrug over het kanaal Bocholt-Herentals werd opgeschoven omdat de fundering van de spoorbrug groter was dan initieel vermeld op de plannen. Hierdoor dient eveneens de op- en afrit van de fietsostrade op te schuiven. Daarom is een bijkomende inname nodig om de aansluiting van de Kruisboogstraat en de op- en afrit op het jaagpad te realiseren. Deze aansluiting is eveneens een buurtweg. Vermits de aansluiting opschuift wijzigen eveneens de grenzen van de buurtweg. Ook dit is via de omgevingsvergunning geregeld. De hiervoor te verwerven gronden zijn gelegen in woongebied en worden momenteel gebruikt als stapelplaats voor teelaarde en grond. De grondaankopen in Olen: De Langstraat is tussen de kruising met de Meirenstraat en de kruising met de Grensstraat momenteel een straat met gemengd verkeer en een maximum toegelaten snelheid van 70 km/u, en bestaat uit een asfaltverharding van ongeveer 650 meter. Op vraag van de gemeente Olen en na goedkeuring van de deputatie werd deze weg opgenomen in de werken voor de aanleg van de F105. Na uitvoering wordt dit deel een fietsweg en zijn voertuigen - met uitzondering van die van de aangelanden - niet meer toegelaten. De bestaande asfaltverharding wordt verwijderd en vervangen door het standaardprofiel van de F105. De aanleg van de F105 stopt juist voor het kruispunt met de Grensstraat. Op één perceel na dat gebruikt wordt voor landbouw, bestaan de te verwerven gronden - alle gelegen in agrarisch gebied - uit hetzij grasland, hetzij braakliggende grond. Op 29 juli 2021 hechtte de deputatie goedkeuring aan de onteigeningsstaat voor de verwerving van de nodige innemingen (2 te Herentals en 9 te Olen) en gaf de deputatie het team Vastgoed opdracht om op basis daarvan reeds minnelijke onderhandelingen aan te vatten met de eigenaars. Uiteindelijk diende in Herentals slechts één inneming (inneming 2.14; lot 1) verworven te worden. Deze werd aan de provincieraad voorgelegd op 24 februari 2022. Voor het gedeelte in Olen werden reeds de verkoopbeloftes voor acht innemingen aan de provincieraad voorgelegd: drie op 23 september 2021, en vijf op 25 november 2021. Thans kan ook de allerlaatste verkoopbelofte voor inneming 4.43 te Olen voor goedkeuring voorgelegd worden. De grond wordt aangekocht tegen de schattingsprijs volgens het schattingsverslag van 11 mei 2021 van landmeter-expert Koen Wouters. De inneming is gelegen in agrarisch gebied. Bovenop de grondwaarde bekomen de verkopers nog de bij een onteigening gebruikelijke wederbeleggingsvergoeding en wachtintrest, en een vergoeding voor opstanden. Volgende bijzondere voorwaarde dient opgenomen te worden in de akte: “Een goede afwatering en een goede bereikbaarheid moeten gegarandeerd blijven.” Alle eigenaars hebben toelating gegeven om reeds met de werken te mogen beginnen vóór het verlijden van de akte. Het bodemattest is blanco. Met het voorleggen van de onteigeningsplannen aan de provincieraad werd gewacht tot duidelijk was of alle innemingen minnelijk verworven konden worden. Dat blijkt nu het geval te zijn. Om die reden hoeft de provincieraad geen goedkeuring te hechten aan de motivatie ter verantwoording van het openbaar nut en van de noodzaak. Enkel de twee onteigeningsplannen worden formeel voorgelegd; de motivatie ter verantwoording van het openbaar nut en van de noodzaak, alsook de bij een gerechtelijke onteigening verplichte projectnota worden ter info meegegeven (projectnota als bijlage). Motivatie ter verantwoording van het openbaar nut: De aanleg van fietsostrades is Vlaams beleid dat werd verankerd in onder meer het Mobiliteitsdecreet. Dit decreet voorziet subsidies voor de aanleg van deze fietsostrades. Ook de provincies kunnen hiervan gebruik maken. De provincie Antwerpen heeft de aanleg van deze fietsostrades opgenomen in haar beleid door middel van het Bestuursakkoord 2013-2018. De fileproblematiek in Vlaanderen, zowel op het hoofdwegennet als op het onderliggend wegennet, kan niet meer alleen opgelost worden door de aanleg van nieuwe autowegeninfrastructuur en door investeringen in meer en beter openbaar vervoer. De fileproblematiek laat zich het meest voelen in het metropolitaan kerngebied maar spreidt zich ook uit tot de rand van dit gebied en omvat daarmee zowat de volledige provincie Antwerpen. Fietsostrades bieden een snel en comfortabel alternatief voor het woonwerkverkeer met een gemiddelde afstand van 15 tot 25 km. Ze vormen een belangrijk onderdeel in de aanpak van de verkeersproblematiek (beleidsnota Vlaams minister voor Mobiliteit en Openbare Werken 2014-2019), zowel op het gebied van congestie als van verkeersveiligheid. Een goed uitgebouwd fietsostradenetwerk gecombineerd met de nieuwe technologieën in elektrische fietsen vergroot het aantal potentiële gebruikers en de afstand die gebruikers kunnen afleggen. Door de hoogwaardige kwaliteit van de fietsostrade is een verplaatsing met de fiets vaak sneller dan met de wagen. De verkeersproblematiek heeft een impact op de algemene levenskwaliteit en leefbaarheid in Vlaanderen en al zijn regio’s. Ondanks de relatief kleine afstanden zijn regio’s onbereikbaar binnen aanvaardbare reistijden. De capaciteit op het dichte wegennet is onvoldoende om aan de huidige vervoersvraag met de wagen te voldoen. Het openbaar vervoersaanbod in de randregio’s van het metropolitaan kerngebied is minder uitgebouwd dan in de kernsteden en hun regio’s. Een beperkter aanbod met een lage frequentie kan mensen niet overtuigen om zich te verplaatsen met het openbaar vervoer. Het promoten en faciliteren van de fiets als volwaardig vervoersmiddel past volledig in de klimaatdoelstellingen die Vlaanderen, de provincie Antwerpen en de lokale overheden formuleerden in hun klimaatplannen. Het bevorderen van het fietsverkeer - zeker het woon-werkverkeer - leidt bovendien tot een vermindering van de uitstoot van fijn stof. Investeringen in fietsinfrastructuur zijn minder duur dan investeringen in wegeninfrastructuur en hebben bovendien een groot terugverdieneffect op lange termijn. De grote vervoersvraag met de wagen verhoogt het ongevalsrisico voor iedereen die zich met de wagen verplaatst. De belangrijkste doodsoorzaak bij de categorie 18- tot 25-jarigen is het gemotoriseerd verkeer. Met alle inspanningen rond sensibilisatie en investeringen in een vergevingsgezind wegennet slaagt men er in Vlaanderen niet in om het aantal verkeersslachtoffers terug te dringen. Fietsostrades geven fietsers een eigen ruimte met aangepaste infrastructuur zoals tunnels en bruggen zodat de kruisingen met een hoog ongevalsrisico vermeden kunnen worden. Fietsen is bovendien een vorm van actieve mobiliteit met grote baten op het gebied van gezondheid. In een meer en meer sedimentaire samenleving winnen chronische gezondheidsproblemen door het gebrek aan beweging meer en meer terrein. Onderzoek toont aan dat de fietsende pendelaar minder ziek is, minder gevoelig voor stressgerelateerde gezondheidsproblemen zoals depressie en burn-out. Door de fysieke activiteit is er minder kans op een verhoogde bloeddruk en de daarbij horende hart- en vaatziekten. Onderzoek van Vito toonde aan dat elke in fietsostrades geïnvesteerde EUR zich 2 tot 14 keer terugverdient in gezondheid. Enerzijds door het voorkomen van vroegtijdig overlijden en anderzijds door het toevoegen van gezonde levensjaren. Fietsers blijken ook de lokale economie een boost te geven. Een fietsende klant richt zich eerder tot de winkels in de buurt en dit meerdere malen per week in tegenstelling tot de winkelende automobilist die graag een ruime parking voor een grootwarenhuis verkiest en gaat voor de aankoop van grotere hoeveelheden. Het bevorderen van het fietsverkeer en de realisatie van het Bovenlokaal Functioneel Fietsroutenetwerk (BFF); meer bepaald de fietsostrade/hoofdroute langs spoorlijn 15 (Herentals-Balen) die een rechtstreekse, conflictarme, grotendeels autovrije directe verbinding maakt tussen Geel en Mol en verder richting Herentals enerzijds en richting Balen anderzijds. Het BFF werd in juni 2001 goedgekeurd door de Vlaamse regering. Het BFF is opgenomen in het richtinggevend gedeelte van het Ruimtelijk Structuurplan Provincie Antwerpen bij de herziening in 2011. Deze herziening werd goedgekeurd door de provincieraad op 27 januari 2011 en door de Vlaamse minister van Ruimtelijke Ordening op 4 mei 2011. De selectie van de fietsostrade als hoofdroute en noodzaak van de realisatie werd ook verankerd in de mobiliteitsplannen van de gemeenten Geel en Mol, conform verklaard op respectievelijk 15 december 2011 en 19 april 2012. De hoofdroute langs spoorlijn 15 (Herentals-Balen) is een van de routes met de hoogste potenties aan gebruikers gezien: - de aanwezigheid van talrijke scholen en arbeidsplaatsen in Herentals, Olen, Geel en Mol; - het ontbreken van volwaardige, veilige, rechtlijnige en comfortabele fietspaden tussen bovenvermelde centra. Deze routes zullen bij uitstek een alternatief kunnen bieden voor een vlotte mobiliteit en betere leefbaarheid voor de omgeving. Van deze route zijn al een aantal gedeelten gerealiseerd (bestaande infrastructuur). De (belangrijke) “missing links” worden o.a. met de realisatie van dit deelproject 8 ingevuld. Motivatie ter verantwoording van de noodzaak: Met betrekking tot fietsostrade F105 Herentals-Balen (reeds aangelegd): Door het traject van de fietsostrade langs de spoorlijn te leggen, werd gekozen voor het “minst schadelijke” traject, waarbij de minste verwervingen van particulieren dienden te gebeuren. Het grootste deel van de innemingen verliep via overeenkomst (bezettingscontract) met de NMBS. Alle innemingen in Herentals en Olen werden minnelijk verworven. Met betrekking tot de nieuwe grondaankopen in Herentals: De fietsbrug over het kanaal Bocholt-Herentals werd opgeschoven omdat de fundering van de spoorbrug groter was dan initieel vermeld op de plannen. Hierdoor dient eveneens de op- en afrit van de fietsostrade op te schuiven. Daarom is een bijkomende inname nodig om de aansluiting van de Kruisboogstraat en de op- en afrit op het jaagpad te realiseren. Deze aansluiting is eveneens een buurtweg. Vermits de aansluiting opschuift wijzigen eveneens de grenzen van de buurtweg. Ook dit is via de omgevingsvergunning geregeld. De hiervoor te verwerven gronden zijn gelegen in woongebied en worden momenteel gebruikt als stapelplaats voor teelaarde en grond. Met betrekking tot de nieuwe grondaankopen in Olen: De Langstraat is tussen de kruising met de Meirenstraat en de kruising met de Grensstraat momenteel een straat met gemengd verkeer en een maximum toegelaten snelheid van 70 km/u, en bestaat uit een asfaltverharding van ongeveer 650 meter. Deze behoorde reeds tot het traject van de F105, maar bij de aanvang van het dossier van de F105 was de reglementering van het fietsfonds verschillend. Destijds waren aanpassingen aan bestaande straten ten laste van de gemeente. Nu voorziet het fietsfonds de mogelijkheid mits aanpassing van het statuut van de straat naar fietsweg dat wel subsidies van het fietsfonds mogelijk zijn. Vandaar dat bij aanvang deze straat niet in het dossier was opgenomen. Bij uitvoering van het dossier heeft de gemeente Olen een brief gericht aan de provincie Antwerpen om de straat alsnog op te nemen in het dossier met aanpassing van het statuut van de straat naar fietsweg. De provincie Antwerpen gaat nu in op de vraag van de gemeente Olen. De huidige asfaltverharding wordt verwijderd en vervangen door het standaardprofiel van de F105. Met dit deelproject krijgt deze straat het profiel van een vrijliggend fietspad, waar voertuigen (met uitzondering van eigenaars van aangelanden) geweerd worden. De onteigening waarvan sprake is voor de aanleg van een bezinkingsgracht. Dit is eigenlijk in het voordeel van de aangelanden omdat aldus het regenwater wordt opgevangen en via een overstort wordt aangesloten op de aangrenzende waterloop. De bijlagen zijn digitaal beschikbaar. Procedurele vormvereisten De deputatie keurde dit verslag goed in zitting van 28 april 2022. Financiële aspecten Krediet is voorzien in het budget BESLUIT: Artikel 1 : Onder verklaring dat de verwerving gebeurt voor openbaar nut, met name voor de aanleg van de fietsostrade F105 Herentals-Balen, wordt machtiging gegeven tot de aankoop van volgende inneming van het onteigeningsplan IN20201C van 13 april 2021 van landmeter-expert Stijn Van Maelsaeke met precad nummer 13029-10702: - Inneming 4.43, ten kadaster gekend als Olen, enige afdeling, sectie C, nummer 104f/deel, 217 m² groot en eigendom van de consorten Moortgat, tegen de prijs van 2.263,96 EUR, alle vergoedingen inbegrepen. Artikel 2 : Volgende bijzondere voorwaarde dient in de akte opgenomen te worden: “Een goede afwatering en een goede bereikbaarheid moeten gegarandeerd blijven.” Artikel 3 : Het onteigeningsplan voor de twee bijkomende innemingen op percelen 253l en 253f te Herentals van 19 maart 2021 van landmeter-expert Wouter De Maegt met planreferentienummer 12302/10413 en het onteigeningsplan ‘Fietsostrade spoorlijn 15 - deelproject 4A’ van 13 april 2021 van landmeter-expert Stijn Van Maelsaeke met planreferentienummer 13029/10702 met daarop aangeduid negen bijkomende innemingen, beide voor de aanleg van de fietsostrade F105 Herentals-Balen, worden goedgekeurd.


Duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG's):
Duurzame steden en gemeenschappen

Subdoelen:
Tegen 2030 toegang voorzien tot veilige, betaalbare, toegankelijke en duurzame vervoerssystemen voor iedereen, waarbij de verkeersveiligheid verbeterd wordt, met name door het openbaar vervoer uit te breiden, met aandacht voor de behoeften van mensen in kwetsbare situaties, vrouwen, kinderen, personen met een handicap en ouderen.