Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining fuqarolik ishlari boʻyicha qabul qilgan ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
(resolution, 2002-06-14)

Respublikada oʻtkazilayotgan sud-huquq islohotlariga binoan qonunchilikka kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar, shuningdek odil sudlovni amalga oshirish amaliyotida kelib chiqayotgan masalalarni toʻgʻri hal etish boʻyicha tushuntirishlar berish zaruriyati tufayli “Sudlar toʻgʻrisida” gi qonunning 17-moddasiga asosan, Oliy sud Plenumi qaror qiladi: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi tomonidan fuqarolik ishlari boʻyicha qabul qilgan quyidagi qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin: 1. Oliy sud Plenumining 1991-yil 20-dekabrdagi (1997-yil 2-may va 1998-yil 11-sentabrdagi Plenumda qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilgan) “Yuridik hamiyatga ega boʻlgan faktlarni belgilash haqidagi ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida”gi 5-sonli qarori: a) 10-bandining uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Sudlar meros qoldiruvchining qaramogʻida boʻlganlik faktini belgilashda Fuqarolik kodeksining 1139, 1141-moddalari va Oliy sud Plenumining 2000-yil 22-dekabrdagi “Meros huquqiga oid qonunlarni qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida”gi qarorining 4-5-bandlarida bayon qilingan mehnatga qobiliyatsiz boqimlarining uch toifasi yuzasidan berilgan tushuntirishlarga amal qilishlari lozim. Bunda, meros qoldiruvchi bilan uning qaramogʻida boʻlgan shaxs oʻrtasida qarindoshlik munosabatlari bor-yoʻqligi ahamiyatga ega emas; b) 11-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Yuridik faktlarni belgilash tartibida fuqarolarning yoshini aniqlash sudlarga taalluqli boʻlmay, Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari (FHDY) tomonidan Fuqarolik kodeksining 38, Oila kodeksining 228, 233-moddalari va fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish Qoidalarining 139-140, 154-155, 185-bandlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Agarda tegishli hujjatlarga ega boʻlmagan yoki ularda yoshi haqidagi maʼlumot boʻlmagan yoxud bunday maʼlumotlarda qarama-qarshilik boʻlgan yoinki hujjatlarda koʻrsatilgan tugʻilganlik sanasiga eʼtiroz bildirayotgan fuqaroning talabi FHDY organi tomonidan rad etilsa, mazkur xulosa ustidan arizachi Fuqarolik protsessual kodeksining 269, 274-moddalariga asosan sudga shikoyat qilishga haqli”; v) 15-bandining ikkinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi” soʻzlaridan keyin “Fuqarolik kodeksining 38,” soʻzlari bilan toʻldirilsin; g) 21-bandining birinchi xatboshisidagi “FPKning 274-275-moddalari” soʻzlari “Fuqarolik kodeksining 38, Fuqarolik protsessual kodeksining 274-275-moddalari” soʻzlari bilan almashtirilsin; d) 21-bandining ikkinchi xatboshisidagi “xalq deputatlari Kengashi tomonidan tasdiqlangan” soʻzlari chiqarilsin. 2. Oliy sud Plenumining 1992-yil 13-noyabrdagi (1998-yil 11-sentabrdagi Plenumda qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilgan) “Fuqarolik holati dalolatnomalari yozuvlaridagi xatoliklarni belgilashni tartibga soluvchi qonunchilikni sudlar tomonidan qoʻllanishi haqida”gi 5-sonli qarori: a) 1-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Tushuntirilsinki, fuqarolik holati dalolatnomalari yozuvlaridagi notoʻgʻriliklarni belgilash toʻgʻrisidagi ariza, agar dastlabki yozuvlar saqlangan yoki tiklangan boʻlsa yoki ularga farzandlikka olish, otalikni belgilash, familiyasi, ismi, otasining ismini oʻzgartirish, voyaga yetmagan bolaning familiyasini oʻzgartirish munosabati bilan fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organi tomonidan oʻzgartirishlar kiritilgan boʻlsa yoxud fuqarolik holati dalolatnomasi yozuvlarida jiddiy tafovutlar boʻlsa, Fuqarolik kodeksining 38, Oila kodeksining 228, Fuqarolik protsessual kodeksining 274-moddalari hamda Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 12-apreldagi 171-sonli qarori bilan tasdiqlangan fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish Qoidalariga binoan sudlar tomonidan koʻriladi”; b) 2-bandi quyidagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Chet elda yashovchi Oʻzbekiston Respublika si fuqarolarining fuqarolik holati dalolatnoma yozuvlariga oʻzgartirishlar, tuzatishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisidagi arizalari Oila kodeksining 203-moddasi va fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish Qoidalarining 5, 165-bandlarida belgilangan tartibda konsullik muassasalari tomonidan koʻrib chiqiladi”; v) 9-bandi quyidagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Sud, taqdim etilgan dalillar ariza chining tugʻilganlik haqidagi tiklangan yozuvning notoʻgʻriligini belgilash uchun yetarli emas, degan xulosaga kelsa, oʻz tashabbusi bilan yoki taraflarning talabi asosida tegishli ekspertizalar tayinlashi mumkin”. 3. Oliy sud Plenumining 1993-yil 16-apreldagi (1997-yil 2-may va 1998-yil 11-sentabrdagi Plenumda oʻzgartirishlar kiritilgan) “Sudlar tomonidan mulkni roʻyxat (arest)dan chiqarish haqidagi ishlarni koʻrishda qonunchilikning qoʻllanishi toʻgʻrisida”gi 13-sonli qarori: a) kirish qismining uchinchi xatboshisidagi “moddiy zararni undirishga salbiy taʼsir koʻrsatib” soʻzlari “moddiy zararni undirishga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda” soʻzlari bilan almashtirilib, jumla tugallansin. Shuningdek, “mol-mulkni musodara qilish kabi jazo choralarini qoʻllash samaradorligi pasaytirilmoqda” soʻzlari chiqarilsin; b) 1-bandining ikkinchi xatboshisidagi “qoʻshimcha jazo sifatida yoki” soʻzlari chiqarilsin; v) 5-bandining uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Bunday daʼvolar boʻyicha mulki roʻyxatga olingan qarzdor, manfaatlari uchun mulk roʻyxatga olingan yuridik va jismoniy shaxslar, shuningdek, mulk jinoyat quroli sifatida roʻyxatga olingan boʻlsa, sudlangan shaxs va tegishli moliya boʻlimi vakili ishga javobgar sifatida jalb etilishlari sudlarga uqtirilsin”; g) 7-bandining uchinchi xatboshisi chiqarilsin; d) 8-bandining birinchi xatboshisi qoʻyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Sudya mulkni roʻyxatdan chiqarish toʻgʻrisidagi daʼvo arizani qabul qilgach, bu haqda ijro ishi yuritayotgan sud ijrochisini xabardor qiladi va ish mazmunan hal qilingunga qadar daʼvoni taʼminlash maqsadida nizoli mulkka nisbatan ijro harakatlarini toʻxtatish haqida ajrim chiqaradi hamda mazkur ajrim nusxasini Sud qarorlarini ijro etish, sudlar faoliyatini moddiy-texnika jihatdan va moliyaviy taʼminlash departamentining sud ijrochilari boʻlinmasiga yuboradi”; e) 12-bandining birinchi xatboshisi qoʻyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Jinoyat ishi mazmunan hal qilingunga qadar qarzdor vafot etishi munosabati bilan ish tugatilganda, sudlar mulkni roʻyxatdan chiqarish masalasini hal eta turib, bu mulkni kimlar tomonidan, qachon va qaysi mablagʻlar hisobiga olinganligini aniqlashi shart”; j) 13-bandining beshinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Fuqarolik kodeksining 224-moddasi talabiga koʻra, hukmning fuqaroviy daʼvoga va boshqa mulkiy undirishlarga doir qismining ijrosini taʼminlash uchun umumiy mol-mulk xatlanganda, umumiy mulkning ulushli mulkdori shu mulkni imtiyozli sotib olish huquqiga ega boʻladi. Ulushni imtiyozli sotib olish huquqini boshqa shaxsga berishga yoʻl qoʻyilmaydi”. 4. Oliy sud Plenumining 1996-yil 19-iyuldagi (1998-yil 11-sentabrdagi Plenumda oʻzgartirishlar kiritilgan) “Fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini buzadigan xatti-harakatlar va qarorlar ustidan keltirilgan shikoyatlarni sudlarda koʻrish amaliyoti toʻgʻrisida”gi 18-sonli qarori: 2-bandining ikkinchi xatboshisidagi “sud ijrochisi” soʻzlari chiqarilsin. 5. Oliy sud Plenumining 1996-yil 20-dekabrdagi “Fuqarolik ishlari boʻyicha sud xarajatlarini va jinoyat ishlari yuzasidan sud chiqimlarini undirish amaliyoti toʻgʻrisida”gi 42-sonli qarori: a) 18-bandining birinchi va ikkinchi xatboshilaridagi “kassatsiya” soʻzi “apellyatsiya, kassatsiya” soʻzlari bilan almashtirilsin; b) 18-bandining uchinchi xatboshisidagi “ham kassatsiya ham nazorat” soʻzlari “apellyatsiya, kassatsiya hamda nazorat” soʻzlari bilan almashtirilsin. 6. Oliy sud Plenumining 1998-yil 17-apreldagi “Sudlar tomonidan mehnat shartnomasi (kontrakti)ni bekor qilishni tartibga soluvchi qonunlarning qoʻllanishi haqida”gi 12-sonli qarori: a) 19-bandidagi “korxona boshligʻi” soʻzlari “korxona rahbari, uning oʻrinbosarlari, bosh buxgalter, korxonada bosh buxgalter lavozimi boʻlmagan taqdirda esa, bosh buxgalter vazifasini amalga oshiruvchi xodim” soʻzlari bilan almashtirilsin; b) 19-bandidagi “rahbarga” soʻzi “Mehnat kodeksi 100-moddasi ikkinchi qismining 6-bandida koʻrsatilgan xodimga” soʻzlari bilan almashtirilsin; v) 19-bandining birinchi xatboshisidagi “Rahbarning” soʻzi “Mehnat kodeksi 100-moddasi ikkinchi qismining 6-bandida koʻrsatilgan xodimning” soʻzlari bilan almashtirilsin; g) 27-bandining ikkinchi xatboshisidagi “korxona rahbari” soʻzlari “korxona rahbari va uning oʻrinbosarlari, bosh buxgalter, korxonada bosh buxgalter lavozimi boʻlmagan taqdirda esa, bosh buxgalter vazifasini amalga oshiruvchi xodim” soʻzlari bilan almashtirilsin; d) 40-bandining birinchi xatboshisidagi “korxona rahbariga” soʻzlari “korxona rahbari, uning oʻrinbosarlari, bosh buxgalter, korxonada bosh buxgalter lavozimi boʻlmagan taqdirda esa, bosh buxgalter vazifasini amalga oshiruvchi xodimga” soʻzlari bilan almashtirilsin; e) 40-bandi birinchi xatboshisining uchinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon qilinsin; “Shunga koʻra, korxona rahbari, uning oʻrinbosarlari, bosh buxgalter, korxonada bosh buxgalter lavozimi boʻlmaganda, bosh buxgalter vazifasini amalga oshiruvchi xodimdan tashqari har qanday xodim bilan Mehnat kodeksi 100-moddasi ikkinchi qismining 6-bandiga koʻra mehnat shartnomasining bekor qilinishi noqonuniy deb topiladi”; j) 40-bandining ikkinchi va uchinchi xatboshilaridagi “korxona rahbari” soʻzlari “korxona rahbari, uning oʻrinbosarlari, bosh buxgalter, korxonada bosh buxgalter lavozimi boʻlmagan taqdirda esa, bosh buxgalter vazifasini amalga oshiruvchi xodim” soʻzlari bilan almashtirilsin; z) 42-bandining oltinchi xatboshisidagi “korxona rahbari” soʻzlari “korxona rahbari, uning oʻrinbosarlari, bosh buxgalter, korxonada bosh buxgalter lavozimi boʻlmagan taqdirda esa, bosh buxgalter vazifasini amalga oshiruvchi xodim” soʻzlari bilan almashtirilsin. 7. Oliy sud Plenumining 1998-yil 17-apreldagi “Sudning hal qiluv qarori haqida”gi 13-sonli qarori: a) 8-bandining oltinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Hal qiluv qarorining xulosa qismida taraflarning familiyasi, ismi, otasining ismi va yuridik shaxsning nomi toʻliq keltirilishi, daʼvo talablarining qanoatlantirilganligi (toʻliq yoki qisman) yoki butunlay yoxud qisman rad etish haqidagi sudning xulosasi aniq aks ettirilgan boʻlishi lozim. Shuningdek, sud xarajatlarining taqsimlanishi, hal qiluv qarori ustidan shikoyat berish muddati va tartibi koʻrsatilishi shart. Hal qiluv qarorining xulosa qismi qarorni ijro etish chogʻida tushunmovchiliklar va nizolar vujudga kelmasligi uchun tushunarli va aniq tarzda ifoda etilmogʻi kerak”; b) 9-bandining uchinchi xatboshisidagi “kassatsiya” soʻzi “apellyatsiya” soʻzi bilan almashtirilsin; v) 15-bandining ikkinchi xatboshisidagi “kassatsiya” soʻzi “apellyatsiya, kassatsiya” soʻzlari bilan almashtirilsin. 8. Oliy sud Plenumining 1998-yil 11-sentabrdagi “Sudlar tomonidan nikohdan ajratish haqidagi ishlarni koʻrishda qonunlarni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida”gi 22-sonli qarori a) 3-bandining ikkinchi xatboshisidagi “kassatsiya yoki nazorat bosqichida” soʻzlari “apellyatsiya, kassatsiya yoki nazorat bosqichida” soʻzlari bilan almashtirilsin; b) 4-bandining ikkinchi xatboshisidagi “ZAGS” soʻzlari “Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish” soʻzlariga oʻzgartirilsin; v) 14-bandining toʻqqizinchi xatboshisidagi “kassatsiya” soʻzi “apellyatsiya, kassatsiya” soʻzlari bilan almashtirilsin; g) 46-bandining birinchi xatboshisidagi “kassatsiya” soʻzi “apellyatsiya, kassatsiya” soʻzlari bilan almashtirilsin. 9. Oliy sud Plenumining 1998-yil 11-sentabrdagi “Bolalar tarbiyasi bilan bogʻliq boʻlgan nizolarni hal qilishda sudlar tomonidan qonunlarni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida”gi 23-sonli qarori: 26 va 27-bandlarining birinchi xatboshisidagi “xalq maorifi” soʻzlari “xalq taʼlimi” soʻzlari bilan almashtirilsin. 10. Oliy sud Plenumining 1999-yil 24-sentabrdagi “Fuqarolik ishlarini sudda koʻrishga tayyorlash va ularni koʻrish muddatlari toʻgʻrisida”gi 18-sonli qarori: Kirish qismi 7, 8, 9-xatboshilaridagi “kassatsiya” soʻzi “apellyatsiya, kassatsiya” soʻzlari bilan almashtirilsin.