Oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlarida yakuniy davlat attestatsiyasini oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2026-03-19)

Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonuniga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi va Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi qaror qiladi: 1. Oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlarida yakuniy davlat attestatsiyasini oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Ushbu qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kundan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari bitiruvchi oʻquvchilarining (bundan buyon matnda oʻquvchilar deb yuritiladi) yakuniy davlat attestatsiyasini (bundan buyon matnda yakuniy attestatsiya deb yuritiladi) tashkil etish va oʻtkazish tartibini belgilaydi. 1. Oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlarida (bundan buyon matnda taʼlim tashkilotlari deb yuritiladi) yakuniy attestatsiya: oʻquvchilarning bilim, malaka va koʻnikma darajasining davlat taʼlim standartlari talablariga muvofiqligini kompleks baholash; oʻquvchilarga taʼlim tashkilotini tugatganligi toʻgʻrisida davlat namunasidagi diplom berish masalasini hal etish maqsadlarida oʻtkaziladi. 2. Yakuniy attestatsiya taʼlim tashkilotlarida tashkil etiladigan yakuniy davlat attestatsiya komissiyasi (bundan buyon matnda DAK deb yuritiladi) tomonidan amalga oshiriladi. 3. Yakuniy attestatsiyani oʻtkazish uchun DAKdan tashqari davlat imtihonlari oʻtkaziladigan har bir fandan alohida Imtihon komissiyalari tashkil etiladi. Imtihon komissiyalari faoliyat yuritishda DAKga boʻysunadi hamda hisobot beradi. 4. DAKning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: oʻquvchilarning bilim, malaka va koʻnikma darajasining davlat taʼlim standartlari talablariga muvofiqligini kompleks baholash; DAK bayonnomalarini rasmiylashtirish, yakuniy hisobot va tahliliy xulosalarini tayyorlash; davlat imtihonlarini oʻtkazish kuni va sinov ishlarining shaklini aniqlash; topshiriqlar toʻplamini va baholash mezonlarini tasdiqlash; taʼlim tashkilotini tugatganligi toʻgʻrisida oʻquvchiga davlat namunasidagi diplom berish masalasini hal etish. 5. DAK oʻz faoliyatini mazkur Nizom va oʻquvchilarning tayyorgarlik darajasi hamda taʼlim mazmuniga qoʻyilgan Davlat taʼlim standartlari talablarini bajarishga yoʻnaltirilgan boshqa qonunchilik hujjatlariga tayangan holda olib boradi. 6. Taʼlim dasturlarini toʻliq oʻzlashtirgan oʻquvchilar, shuningdek taʼlim tashkilotlarida tahsil olayotgan Oʻzbekiston Respublikasida istiqomat qiluvchi chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar yakuniy attestatsiyadan oʻtishlari majburiy. 7. Yakuniy attestatsiya sinovlari davlat imtihonlari shaklida amalga oshiriladi. 10. Yakuniy attestatsiya sinovlarining tarkibiy qismlari va ularni oʻtkazish muddati taʼlim tashkilotlarining namunaviy oʻquv rejasiga muvofiq belgilanadi. 11. Davlat imtihonlarini oʻtkazish jadvali taʼlim tashkiloti direktori tomonidan yakuniy attestatsiya boshlanishidan kamida oʻttiz kun oldin tasdiqlanadi. 12. Davlat imtihonlarining namunaviy savol va topshiriqlari mazmuni, hajmi va murakkablik darajasi tegishli fanning malaka talablariga muvofiq oʻquv dasturida nazarda tutilgan materiallarni oʻquvchi tomonidan oʻzlashtirilganlik darajasini aniqlashga yoʻnaltirilgan boʻlishi shart. 13. DAK aʼzolari tarkibi 5 yoki 7 kishidan iborat boʻlib, uning uchdan ikki qismi qatnashganda yakuniy attestatsiya vakolatli hisoblanadi. 14. Oliy taʼlim tashkilotlarining professor-oʻqituvchilari, turdosh va mazkur taʼlim tashkilotining tajribali, malakali oʻqituvchilari tarkibidan DAK hamda Imtihon komissiyalari shakllantiriladi. Imtihon komissiyalari aʼzolari tarkibining kamida oʻttiz foizini oliy taʼlim tashkilotlarining professor-oʻqituvchilari hamda turdosh taʼlim tashkilotlarining vakillari tashkil etishi lozim. 17. Yakuniy attestatsiyada vasiylik kengashi, fuqarolarni oʻzini-oʻzi boshqarish organlari va ota-onalar vakillari jamoatchilik asosida kuzatuvchi sifatida qatnashishi mumkin. 18. DAK va Imtihon komissiyalari aʼzolari tarkibi taʼlim tashkiloti direktorining vazirlik va idoralar, tegishli oliy taʼlim tashkilotlari va turdosh taʼlim tashkilotlari rahbarlariga yoʻllagan yozma murojaatlariga ularning yuborgan rozilik xati asosida yakuniy attestatsiya boshlanishidan kamida qirq besh kun oldin shakllantiriladi. 19. DAK raisi yakuniy attestatsiya boshlanishidan kamida ikki hafta oldin bir yil (kalendar yil) muddatga vazirlik, idora yoki oliy taʼlim tashkiloti rahbarining, DAK aʼzolari esa, taʼlim tashkiloti direktorining buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. 20. DAK raisi akademik litseylarda tayanch oliy taʼlim tashkiloti rektori bilan kelishilgan holda mazkur oliy taʼlim tashkilotining professor-oʻqituvchilari tarkibidan, shuningdek, turdosh oliy taʼlim tashkilotlarining professor-oʻqituvchilari vakillari tarkibidan tanlanadi. 21. Bir kishi ketma-ket bir taʼlim tashkilotida ikki martadan ortiq DAK raisi boʻlishi mumkin emas. 22. Taʼlim tashkilotining direktori yoki uning oʻrinbosarlari (xoʻjalik ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosaridan tashqari) DAK raisi oʻrinbosari hisoblanadi. 23. DAK raisi komissiya faoliyatini tashkillashtiradi, nazorat qiladi, uning xulosa va qarorlarini imzolaydi hamda oʻquvchilarga qoʻyilgan talablarning bir xilligini taʼminlaydi. DAK raisi oʻrinbosari yakuniy attestatsiyani oʻz vaqtida sifatli oʻtkazishga hamda DAKning ishlashi uchun zarur sharoitlarni yaratishga masʼul hisoblanadi. 24. DAK har yili yakuniy attestatsiyani oʻtkazishga tayyorgarlik koʻrish va oʻtkazish davridan boshlab keyingi oʻquv yili boshlangunga qadar faoliyat koʻrsatadi. 25. Oʻquv reja va dasturlarining barcha talablarini toʻliq bajargan oʻquvchi taʼlim tashkiloti direktorining buyrugʻiga asosan yakuniy attestatsiyaga qoʻyiladi. Xorijiy tillar va umumtaʼlim fanlarini bilish darajasini belgilovchi milliy va xalqaro tan olingan sertifikatga ega boʻlgan oʻquvchilar tegishli yakuniy attestatsiya topshiriladigan fandan davlat imtihonlarini topshirmaydi va ularga maksimal ball beriladi. 26. Yakuniy attestatsiyada ijobiy baho olgan oʻquvchiga taʼlim tashkilotini tamomlaganligi toʻgʻrisida davlat namunasidagi diplom beriladi. 27. Oʻquv rejasida nazarda tutilgan fanlardan yakuniy baholarining kamida 86 foizi “aʼlo” va qolgan fanlardan “yaxshi” boʻlgan, yakuniy attestatsiya sinovlaridan “aʼlo” baholar olgan, namunali xulqqa ega boʻlgan hamda jamoat ishlarida faol ishtirok etgan oʻquvchilarga aʼlo darajali diplom beriladi. 28. Yakuniy attestatsiya sinovlarining birortasidan “2” (qoniqarsiz) baho olgan yoki unga uzrli sabab (oʻquvchining yoki yaqin qarindoshining betobligi (tibbiy maʼlumotnoma asosida), yoʻl-transport hodisasi, yaqin qarindoshining vafoti, yaqin qarindoshining nikoh tuzishi, respublika yoki xalqaro olimpiada va tanlovlarda taʼlim tashkiloti nomidan ishtirok etganligi, Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida boʻlishi sababli) bilan kelmagan oʻquvchi boshqa sinovlar (davlat imtihonlari)ni topshirish huquqidan mahrum etilmaydi. Yakuniy attestatsiya sinovlarining birortasidan “2” (qoniqarsiz) baho olgan yoki unga uzrli sabab bilan ishtirok eta olmagan oʻquvchilarga shu oʻquv yilida DAK faoliyati yakuniga qadar tegishli imtihonni bir marta qayta topshirishga ruxsat beriladi. Qayta topshirish jarayonlari attestatsiya tugaganidan soʻng oʻquvchining arizasiga muvofiq bir oy ichida oʻtkaziladi. 29. Oʻrta maxsus taʼlimning davlat taʼlim standartiga muvofiq oʻqishning taʼlim dasturini bajargan, biroq yakuniy attestatsiyasida ishtirok etmagan yoki undan oʻtmagan 2-bosqich oʻquvchilari Pedagogik kengash qarori asosida DAK faoliyat koʻrsatayotgan davrda 3 yil mobaynida yakuniy attestatsiyani qayta topshirish huquqiga ega. 30. Yakuniy attestatsiyani uch yil mobaynida ham topshirmagan oʻquvchilar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 15-martdagi 140-son qarori bilan tasdiqlangan Umumiy oʻrta taʼlim toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq, davlat taʼlim standartlari doirasida umumiy oʻrta taʼlim dasturlarini mustaqil oʻzlashtirgan holda eksternat tartibida yakuniy attestatsiyasini topshirish huquqiga ega boʻladi. Yakuniy davlat attestatsiyasini eksternat tartibida muvaffaqiyatli topshirgan oʻquvchilarga belgilangan tartibda oʻrta taʼlim toʻgʻrisidagi davlat namunasidagi shahodatnoma beriladi. 31. Davlat imtihonlari ona tili va adabiyot, Oʻzbekiston tarixi va taʼlim yoʻnalishining namunaviy oʻquv rejasida belgilangan ikkita chuqurlashtirilgan fanlar boʻyicha oʻtkaziladigan imtihonlardan iborat. 33. Imtihonlar ona tili va adabiyot fanidan insho, matematika fanidan yozma, Oʻzbekiston tarixi fanidan test va qolgan fanlardan ogʻzaki sinovlar koʻrinishida oʻtkaziladi. Bunda ona tili va adabiyot hamda tarix fanlari chuqurlashtirib oʻqitiladigan taʼlim yoʻnalishlarida ona tili va adabiyot hamda Jahon tarixi fanlaridan ogʻzaki imtihonlar ham oʻtkaziladi. Taʼlim yoʻnalishlarining xususiyatlaridan kelib chiqib, ayrim yoʻnalishlarda chuqurlashtirilgan fandan davlat imtihoni ijodiy imtihon koʻrinishida oʻtkazilishi mumkin. 34. Davlat imtihonlari materiallari hamda mezonlari, ijodiy imtihonni oʻtkazish tartibi Imtihon komissiyalari tomonidan ishlab chiqiladi hamda DAK raisi tomonidan tasdiqlanadi. 35. Yozma ravishda oʻtkaziladigan davlat imtihonlari uchun ajratiladigan vaqt sarfi Oʻrta maxsus taʼlimning davlat taʼlim standartiga muvofiq tayanch oʻquv rejasida davlat attestatsiyasi uchun koʻzda tutilgan soatlar doirasida amalga oshiriladi. 36. Oʻzbekiston tarixi boʻyicha oʻtkaziladigan test sinovlarini xolisona va adolatli oʻtkazish DAK va Imtihon komissiyasi aʼzolari, auditoriya rahbari va kuzatuvchisi zimmasiga yuklatiladi. 37. Auditoriya rahbari va kuzatuvchilar taʼlim tashkilotlarining pedagog oʻqituvchilari (test oʻtkaziladigan fan oʻqituvchilaridan tashqari) hamda taklif etilgan (umumiy oʻrta taʼlim maktablarining oʻqituvchisi, jamoat tashkilotlari vakili va shu kabi)lar orasidan DAK tomonidan tanlab olinadi. 38. Test sinovlari topshiriqlari toʻplami oʻquv dasturlari mazmunini toʻliq qamrab olgan holda taʼlim tashkiloti oʻqituvchilari tomonidan shakllantiriladi, tegishli boʻlim (kafedra)larda muhokama qilinadi. Taʼlim tashkiloti tomonidan test sinovlari topshiriqlari namunalari kamida bir oy oldin oʻquvchilarning eʼtiboriga yetkazilishi lozim. 39. DAK test sinovlari topshiriqlari toʻplami asosida test sinovlari variantlarini tuzadi va ularning oshkor etilmasligini taʼminlaydi. 40. Test sinovlari topshiriqlari fan dasturlari doirasida tuziladi. Test sinovlari topshiriqlari soni oʻquv guruhlari sonidan kam boʻlmasligi kerak. 41. Test sinovlari boshlangandan keyin hech kim sinov oʻtkazilayotgan auditoriyaga kiritilmaydi, oʻquvchilar test materiallarini oʻrnatilgan tartibda topshirmaguncha auditoriyadan chiqarilmaydi va test topshiriqlari boʻyicha oʻquvchilar bilan savol-javoblar qilinmaydi. 42. Test sinovlari topshiriqlarida koʻzda tutilgan vazifalarni bajarish taʼlim tashkilotining ilmiy-pedagogik kengashi qaroriga muvofiq javoblar varagʻi orqali yoki axborot kommunikatsiya vositalari yetarli boʻlgan taʼlim tashkilotlarida kompyuterlar yordamida amalga oshirilishi mumkin. 43. Test sinovlari topshiriqlari jami 50 ta savoldan iborat boʻladi. Topshiriqlarni bajarish uchun 2 astronomik soat, belgilangan javoblarni javoblar varaqasiga koʻchirish uchun qoʻshimcha 10 daqiqa vaqt beriladi. 44. Test sinovlari jarayonida oʻquvchilar tomonidan darslik, oʻquv qoʻllanma, matn, shpargalka, uyali telefon va boshqa aloqa vositalaridan foydalanish qatʼiyan taqiqlanadi. Test topshirish qoidalariga rioya qilmagan oʻquvchilar test sinovidan chetlashtiriladi va bu haqda oʻsha zahoti dalolatnoma tuziladi. 45. Test sinovlari uchun ajratilgan vaqt tugagandan soʻng auditoriya rahbari test sinovi tugaganligini rasman eʼlon qiladi, oʻquvchilardan test materiallarini qabul qilib oladi va ularni yelimlangan paketda DAKga topshiradi. 46. DAK tomonidan test sinovlari topshiriqlarini yakuniy baholashda topshiriqlarning 86 — 100 foizi toʻgʻri bajarilgan holda 5 baho, 71 — 85 foizi toʻgʻri bajarilgan holda 4 baho, 56 — 70 foizi toʻgʻri bajarilgan holda 3 baho va 56 foizgacha toʻgʻri bajarilgan holda 2 baho qoʻyiladi. 47. DAKning xulosasi bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. Bayonnomada test sinovlari boʻyicha berilgan topshiriqlar, oʻquvchining bahosi qayd etiladi. Bayonnoma DAK raisi, aʼzolari va kotibi tomonidan imzolanadi. 87. Yakuniy attestatsiya sinovlarida olgan bahosiga eʼtiroz bildirgan oʻquvchilarning arizalarini koʻrib chiqish uchun taʼlim tashkiloti direktorining buyrugʻi bilan tegishli oliy taʼlim tashkilotining professor-oʻqituvchilari hamda taʼlim tashkilotining rahbar va pedagog xodimlari tarkibidan 5 kishidan iborat Apellyatsiya komissiyasi tuziladi. Apellyatsiya komissiyasi tarkibidan komissiya raisi va masʼul kotib tayinlanadi. Bir shaxs bir vaqtning oʻzida Imtihon komissiyasi va Apellyatsiya komissiyasi aʼzosi boʻlishi mumkin emas. 88. Oʻquvchilar yakuniy attestatsiya sinovlarida olgan baholaridan norozi boʻlgan taqdirda davlat imtihoni baholari eʼlon qilingan kundan boshlab uch ish kuni ichida Apellyatsiya komissiyasiga yozma yoki elektron shaklda apellyatsiya shikoyati berish huquqiga ega. Apellyatsiya komissiyasi apellyatsiya shikoyatini, u kelib tushgan kundan boshlab uch ish kuni ichida koʻrib chiqadi. Apellyatsiya komissiyasi apellyatsiya shikoyati qabul qilinganligi hamda apellyatsiya shikoyatini koʻrib chiqish kuni va vaqti toʻgʻrisida oʻquvchi yoki uning ota-onasi yoxud ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarga xabarnoma yuboradi. Apellyatsiya shikoyatini koʻrib chiqishda oʻquvchi yoki uning ota-onasi yoxud ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar ishtirok etish huquqiga ega. 881. Apellyatsiya shikoyatini koʻrishda oʻquvchilarning davlat imtihoni natijasida olgan ballarini pasaytirishga yoʻl qoʻyilmaydi. 882. Apellyatsiya shikoyatini koʻrib chiqish natijalari boʻyicha apellyatsiya komissiyasi tomonidan quyidagi qarorlardan biri qabul qilinadi: davlat imtihoni natijalarini oʻzgarishsiz qoldirish; davlat imtihoni natijalariga oʻzgartirish kiritish. 883. Davlat imtihoni natijasini oʻzgarishsiz qoldirish toʻgʻrisidagi qaror apellyatsiya shikoyatida koʻrsatilgan dalillar oʻz tasdigʻini topmagan hollarda qabul qilinadi. Davlat imtihoni natijalariga oʻzgartirish kiritish toʻgʻrisidagi qaror apellyatsiya shikoyatida koʻrsatilgan dalillar oʻz tasdigʻini topgan hollarda qabul qilinadi. 884. Oʻquvchi Apellyatsiya komissiyasi yigʻilishida bevosita ishtirok etgan taqdirda komissiya qarori shikoyat koʻrib chiqilgan kunning oʻzida eʼlon qilinadi. Oʻquvchi Apellyatsiya komissiyasi yigʻilishida ishtirok etmagan taqdirda komissiya qaroridan koʻchirma bayonnoma rasmiylashtirilgan kundan boshlab bir ish kuni ichida oʻquvchiga yuboriladi. 885. Oʻquvchi apellyatsiya komissiyasi qaroridan norozi boʻlgan taqdirda, yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilishi mumkin. 89. Taʼlim tashkiloti ilmiy-pedagogik kengashiga DAK raisi tahliliy hisobot taqdim etadi. 90. Ushbu Nizom idoraviy boʻysunishidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasidagi barcha taʼlim tashkilotlariga tatbiq etiladi, bundan Toshkent davlat yuridik universiteti huzuridagi akademik litseylar mustasno. 91. Mazkur Nizomda koʻzda tutilgan barcha tadbirlarni amalga oshirish uchun talab etiladigan xarajatlar taʼlim tashkilotlarining tasdiqlangan xarajatlar smetasida ushbu maqsadlarga ajratilgan mablagʻlari doirasida hamda budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan amalga oshiriladi. 92. Mazkur Nizomda belgilangan masalalar boʻyicha nizolar qonunchilik hujjatlari asosida hal qilinadi. 93. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi, Madaniyat va sport ishlari vazirligi, Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi, Davlat soliq qoʻmitasi, “Oʻzbekiston temir yoʻllari” DAK bilan kelishilgan.