Yuridik shaxslar tomonidan kassa operatsiyalarini amalga oshirish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
(resolution, 2019-12-30)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi: 1. Yuridik shaxslar tomonidan kassa operatsiyalarini amalga oshirish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq, yuridik shaxslar (bundan buyon matnda tashkilotlar deb yuritiladi) tomonidan kassa operatsiyalarini amalga oshirish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Qoidalar banklar, mikrokredit tashkilotlari va lombardlar hamda “Oʻzbekiston pochtasi” aksiyadorlik jamiyati tomonidan kassa operatsiyalarini amalga oshirishga nisbatan tatbiq etilmaydi. 2. Tashkilotlarning xorijiy valyutadagi kassa operatsiyalari Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy valyuta bilan kassa operatsiyalarini yuritish tartibiga (roʻyxat raqami 611, 1999-yil 22-yanvar) muvofiq amalga oshiriladi. 3. Tashkilotlar oʻz pul mablagʻlarini banklarda saqlashi shart. 4. Tashkilotlar oʻrtasidagi hisob-kitoblar, shuningdek fuqarolarning tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishi bilan bogʻliq holda ular ishtirokidagi hisob-kitoblar naqd pulsiz tartibda amalga oshiriladi. Koʻrsatib oʻtilgan shaxslar oʻrtasidagi hisob-kitoblar, agar qonunda boshqacha tartib belgilab qoʻyilgan boʻlmasa, naqd pulda ham amalga oshirilishi mumkin. 5. Tashkilotlar bankdan olgan naqd pullarni qaysi maqsad uchun olgan boʻlsalar, uni faqat oʻsha maqsadda foydalanishlari shart. 6. Tashkilotlar ish kuni oxirida oʻz kassalarida qolgan naqd pul mablagʻlarini belgilangan limit doirasida saqlashi mumkin. Kassadagi naqd pul qoldigʻi limitini belgilash va tushum hisobidan xarajat qilish har yili yanvar oyida tashkilotlar va banklar oʻrtasidagi kelishuvga asosan buyurtma-hisob-kitobga muvofiq amalga oshiriladi. Belgilangan limitlar tashkilotning naqd pul aylanmasidan kelib chiqqan holda yil davomida qayta koʻrib chiqilishi mumkin. Oʻrtacha kunlik naqd pul tushumi eng kam oylik ish haqi summasiga yetmaydigan tashkilotlar uchun limit 2 yil muddatga belgilanadi. 7. Bajarilmagan ishlar, koʻrsatilmagan xizmatlar, qaytarilgan tovarlar (ishlatilmagan temir yoʻl chiptalari va aviachiptalar, konsert-tomoshalar uchun berilgan chiptalar hamda koʻrsatilmagan tibbiyot xizmatlari) haqi tashkilotning kassasiga tushgan naqd pul tushumlari hisobidan qaytariladi. Agar tovar, ish va xizmatlar haqi bank plastik kartalari orqali toʻlangan boʻlsa, pul mablagʻlari 3 ish kuni ichida isteʼmolchining bank plastik kartasi hisobvaragʻiga toʻlov topshiriqnomasi asosida oʻtkazish orqali qaytariladi. 8. Tashkilotlar har kuni oʻz kassasidagi naqd pul mablagʻlarining belgilangan limit doirasidan ortiqcha qismini banklarning kunduzgi va kechki kassalariga yoki banklarga yetkazib berish uchun inkassatorlarga topshirishlari shart, mazkur bandning ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Tashkilotlar oʻz kassasidagi naqd pul mablagʻlarining belgilangan limit doirasidan ortiqcha qismini mehnatga haq toʻlash, mukofotlar, sugʻurta toʻlovlari, nafaqalar, stipendiyalar va pensiyalarni toʻlash uchun, bankdan olingan kunni qoʻshib hisoblaganda 3 ish kunidan ortiq boʻlmagan muddat mobaynida saqlash huquqiga ega. 9. Xizmat safari xarajatlari uchun boʻnak mablagʻlari keyinchalik hisobot topshirish sharti bilan naqd pulda yoki xodimning bank plastik kartasi hisobvaragʻiga oʻtkazib berish orqali beriladi. Xizmat safari xarajatlari uchun berilgan mablagʻlarning sarflanmay qolgan qismi xizmat safari muddati tugaganidan soʻng 3 ish kunidan kechiktirmasdan tashkilot kassasiga naqd pulda qaytariladi. Agar xizmat safari xarajatlari xodimning bank plastik kartasi hisobvaragʻiga oʻtkazib berilgan boʻlsa, mablagʻlarning sarflanmay qolgan qismi toʻlov terminali yoki xodimning arizasiga asosan bank orqali 5 ish kuni ichida qaytariladi. Ilgari olingan mablagʻlar boʻyicha hisobot topshirilmasdan, keyingi xizmat safari uchun mablagʻlar berilishi taqiqlanadi. 10. Kassa operatsiyalari birlamchi hisob hujjatlari (kassa kirim orderi va kassa chiqim orderi) asosida rasmiylashtiriladi. 11. Tashkilotlar tomonidan haqiqiyligi shubhalantirmaydigan va ular qiymatini belgilaydigan soʻzlari, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbining tasviri, seriyasi va raqamlari toʻliq saqlangan banknotlar, ular umumiy oʻlchamining 55 foizi mavjud boʻlsa hamda shikastlanish darajasidan qatʼi nazar, toʻliq hajmini va yuz tomonida qiymat tasvirini saqlagan metall tangalar toʻlovga qabul qilinadi. 12. Tashkilotlar: istalgan qismi, jumladan toʻlovlilik alomatlari belgilanishiga taʼsir etadigan darajada teshilgan, yirtilgan, siyqalangan joylari, dogʻlari boʻlgan, siyohda yozilgan; ayrim qismlari shak-shubhasiz bitta biletga tegishli boʻlgan yirtilgan va yelimlangan; qiymatini koʻrsatadigan raqamlar, yozuvlar boʻlgan qismlardan tashqari, oʻz rangini oʻzgartirgan, kuygan (koʻproq kuygan); toʻliq hajmini saqlamagan banknotlarni toʻlovga qabul qilishi va pul tushumi tarkibida banklarga topshirishi lozim. Ushbu talablarga muvofiq kelmaydigan banknotlar va tangalar toʻlovga yaroqsiz hisoblanadi va banklar tomonidan ekspertizaga qabul qilinadi. 13. Tashkilotlar kassasiga naqd pullar buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxsning imzosi qoʻyilgan kassa kirim orderi boʻyicha qabul qilinadi. Naqd pul qabul qilinganda buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxs hamda kassir tomonidan imzolangan, kassir shtampi (shtamp mavjud boʻlgan taqdirda) bilan tasdiqlangan kassa kirim orderi yoki kassa apparatining izi tushirilgan chipta (slip) pul topshirgan shaxsga beriladi. 14. Tashkilot kassasidan naqd pullarni chiqim qilish tashkilot rekvizitlari tushirilgan toʻrtburchak shtamp bosilgan va belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan kassa chiqim orderi yoki toʻlov qaydnomasi asosida amalga oshiriladi. Kassadan naqd pul berish uchun rasmiylashtiriladigan hujjatlarga tashkilot rahbari va buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxs imzo qoʻyishi shart. Kassa chiqim orderiga ilova qilinadigan hujjatlarga (arizalar, toʻlov qaydnomalari va boshqa toʻlov hujjatlariga) tashkilot rahbari tomonidan rozilik imzosi qoʻyilganda, kassa chiqim orderiga tashkilot rahbarining imzosi qoʻyilishi talab etilmaydi. Budjet tashkilotlari buxgalteriyasida beriladigan ish haqining umumiy summasiga bir nusxada kassa chiqim orderi tuzilib, uning sanasi va tartib raqami har bir toʻlov qaydnomasiga yozib qoʻyilishi shart. 15. Alohida shaxsga kassa chiqim orderi bilan pul berilganda, kassir pul oluvchining shaxsini tasdiqlovchi hujjatini (pasport, yashash guvohnomasi, harbiy xizmatchilar uchun harbiy bilet) talab qilib, hujjatning turi, seriyasi va tartib raqami, uning qaysi tashkilot tomonidan va qachon berilganligini kassa chiqim orderiga qayd etib qoʻyishi lozim. Toʻlov qaydnomasi tuzilgan hollarda pul oluvchilar oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatini taqdim etadi va uning tegishli joyiga imzo qoʻyadi. Tashkilot kassasidan naqd pulni chiqim qilish mazkur tashkilot tomonidan xodimga berilgan hujjatga (guvohnomaga) asosan amalga oshiriladi. 16. Tashkilotga fuqarolik-huquqiy shartnoma asosida ishga jalb qilingan shaxslarga naqd pullar alohida toʻlov qaydnomasi yoki har bir shaxsga alohida kassa chiqim orderi orqali beriladi. 17. Naqd pullar kassa chiqim orderida yoki ishonchnomada koʻrsatilgan shaxsga beriladi. Naqd pullar kassa chiqim orderi boʻyicha ishonchnoma asosida berilayotgan boʻlsa, kassa chiqim orderiga ishonchnomada koʻrsatilgan shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi yoziladi. Naqd pullar toʻlov qaydnomasi boʻyicha ishonchnoma asosida berilayotgan boʻlsa, toʻlov qaydnomasiga “Ishonchnoma asosida” deb yozib qoʻyiladi. Ishonchnoma kassirda qoladi va kassa chiqim orderi yoki toʻlov qaydnomasiga ilova qilinadi. 18. Ish haqi, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqalari, stipendiyalar, pensiya va mukofotlar toʻlov qaydnomasi boʻyicha toʻlanganda, har bir shaxsga alohida kassa chiqim orderi toʻldirilmaydi. Bunda toʻlov qaydnomasining titul varagʻiga tashkilot rahbari hamda buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxsning imzosi qoʻyiladi va pul berishga ruxsat etilganligi toʻgʻrisidagi yozuv, pullarni tarqatish muddati hamda summasi koʻrsatiladi. Xodim taʼtilga ketganda, vaqtincha mehnatga layoqatsiz boʻlganda va shu kabi boshqa hollarda mehnatga haq toʻlash, shuningdek deponentga oʻtkazilgan summalarni va xizmat safari xarajatlarini bir necha xodimga berish toʻlov qaydnomasi boʻyicha amalga oshirilishi mumkin. Muayyan shaxslar uchun bir marotaba beriladigan pullar chiqim kassa ordyerlari boʻyicha amalga oshiriladi. 19. Ish haqi, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqalari, stipendiyalar, pensiya va mukofotlar uchun olingan naqd pullar tarqatilmay qolgan hollarda, kassir tomonidan naqd pullarni saqlashda quyidagilar amalga oshiriladi: har bir shaxsning familiyasi roʻparasiga “deponentga oʻtkazilgan” deb yozib qoʻyishi (shtamp bosishi); deponentga oʻtkazilgan summalar boʻyicha reyestr tuzishi; toʻlov qaydnomasi oxirida amalda toʻlangan summa haqida va deponentga olingan summani yozib qoʻyishi, ushbu summalarni toʻlov qaydnomasi boʻyicha umumiy yakun bilan solishtirishi va oʻz imzosi bilan tasdiqlashi; amalda toʻlangan summani mazkur Qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq shakldagi kassa daftariga yozishi va toʻlov qaydnomasiga kassa chiqim orderining raqami va toʻrtburchak shtampini bosishi lozim. Buxgalteriya xodimlari toʻlov qaydnomalaridagi yozuvlarni tekshiradi hamda ular boʻyicha berilgan va deponentga oʻtkazilgan summalarning toʻgʻri aks ettirilganligini nazorat qiladi. Deponentga oʻtkazilgan summalar bankka qaytarib topshiriladi va ular boʻyicha bitta umumiy kassa chiqim orderi tuziladi. 20. Kassa ordyerlari va ularning kvitansiyalari tashkilot buxgalteriyasi tomonidan siyoh yoki sharikli ruchka bilan aniq yozilishi yoki kompyuterda yozilishi shart. Ushbu hujjatlarga oʻchirib yozish, tuzatishlar kiritish va izohlar yozishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Kassa orderida uni tuzish uchun asos va unga ilova qilingan hujjatlar koʻrsatiladi. Pullarni kassa ordyerlari boʻyicha qabul qilish va topshirish ular toʻldirilgan kuni amalga oshirilishi lozim. 21. Kassa ordyerlarini olish vaqtida kassir: ularda buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxsning imzosi borligini, kassa chiqim orderida esa tashkilot rahbari yoki vakolatli shaxsning ruxsat berganligi haqidagi imzosi mavjudligini; hujjatlarning toʻgʻri rasmiylashtirilganligini; hujjatlarda qayd etilgan ilovalarning mavjudligini tekshirishi shart. Ushbu talablarga rioya qilinmagan boʻlsa, kassir hujjatlarni belgilangan tartibda rasmiylashtirish uchun buxgalteriyaga qaytaradi. Kassa ordyerlari asosida pul olingan yoki pul berilganidan keyin kassir ularni imzolaydi hamda ularga ilova qilingan hujjatlar ustiga berilgan sanani va “Toʻlandi” yoki “Kirim qilindi” deb yozib qoʻyadi yoki shtamp bosadi. 22. Kassa ordyerlari kassaga topshirilguniga qadar tashkilot buxgalteriyasi tomonidan tegishli ravishda mazkur Qoidalarning 2-ilovasiga muvofiq shakldagi Kassa kirim ordyerlarini qayd etish daftari yoki mazkur Qoidalarning 3-ilovasiga muvofiq shakldagi Kassa chiqim ordyerlarini qayd etish daftarida roʻyxatga olinadi. Ish haqini toʻlashga doir toʻlov qaydnomalariga rasmiylashtirilgan kassa chiqim ordyerlari u toʻlanganidan soʻng roʻyxatga olinadi. 23. Tashkilotning naqd puldagi barcha tushum va chiqimlari kassa daftarida hisobga olinadi. 24. Har bir tashkilot faqat bitta kassa daftari yuritadi. Ushbu daftarning varaqlari raqamlangan, tikilgan va tashkilot muhri bilan muhrlangan (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) boʻlishi lozim. Muhr izi tushirilgan qogʻozning ikkala tomoniga yelim surtiladi, daftarga muhr bosilganidan keyin yana bir qavat yelim surtiladi. Kassa daftaridagi varaqlar soni koʻrsatilgan yozuv tashkilot rahbari hamda buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxs imzosi bilan tasdiqlanishi lozim. Budjet tashkilotlarida kassa operatsiyalarining hisobi kassir tomonidan Budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaning (roʻyxat raqami 2169, 2010-yil 22-dekabr) 15-ilovasiga muvofiq shakldagi yoki KO-4-son shakldagi kassa daftarida olib boriladi. Kassa daftaridagi yozuvlar qoraqogʻoz vositasida sharikli ruchka yoki siyoh bilan 2 nusxada yoziladi. Bunda varaqlarning birinchi nusxasi kassa daftarida qoladi, qirqiladigan ikkinchi nusxasi esa, kassirning hisoboti hisoblanadi. Varaqlarning birinchi va ikkinchi nusxasi bir xil raqam bilan raqamlanishi shart. Kassa daftariga oʻchirib yozish va tuzatishlar kiritish taqiqlanadi. Tuzatishlar tashkilot kassiri hamda buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxs imzosi bilan tasdiqlanadi. 25. Har bir kassa orderi boʻyicha naqd pulning olinishi yoki berilishi kassir tomonidan kassa daftariga darhol yozib qoʻyiladi. Kassir ish kuni oxirida bir kunlik operatsiyalar hisobini chiqaradi, kassadagi naqd pullar qoldigʻini keyingi ish kuniga oʻtkazadi va buxgalteriyaga kassir hisoboti sifatida ajratib olingan ikkinchi varaqni (kassa daftaridagi bir kunlik yozuvlar nusxasini) kassa daftariga qayd etib, kassa kirim va chiqim hujjatlari bilan birgalikda kassa daftariga imzo qoʻygan holda topshiradi. Agar tashkilotlarda har kuni umumiy summasi eng kam oylik ish haqining bir baravari miqdorigacha boʻlgan operatsiyalar amalga oshirilsa, kassa hisobotlari 3-5 kunda bir marta tuzilishi mumkin. 26. Tashkilotlarda kassa daftari elektron (dasturiy) tarzda yuritilishi mumkin. Bunda kassir hisoboti ham elektron (dasturiy) tarzda yuritiladi. Ushbu hujjatlar keyingi ish kuni boshlangunga qadar tuziladi va ularning mazmuni bir xil boʻlishi hamda kassa daftarining barcha rekvizitlarini oʻz ichiga olishi shart. Kassa daftari va kassir hisobotining varaqlari yil boshidan boshlab oʻsib borish tartibida raqamlanib, elektron (dasturiy) tarzda amalga oshiriladi. Kassa daftarining qoʻshimcha varagʻi va kassir hisoboti hujjatlari olingandan soʻng, kassir ularning toʻgʻri tuzilganligini tekshirib, imzolashi shart. Kassir hisobotga kassa ordyerlarini ilova qilib, imzolab buxgalteriyaga topshirishi lozim. Kassa daftarining qoʻshimcha varagʻi yil davomida kassir tomonidan har bir oy boʻyicha alohida saqlanishi lozim. Kalendar yil tugaganda yoki zarurat tugʻilganda, kassa daftarining qoʻshimcha varagʻi xronologik tartibda kitob shaklida tikiladi. Bir yillik varaqlarning umumiy soni tashkilot rahbari va buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxs tomonidan imzolanadi va tashkilot muhri bilan muhrlanadi (muhr mavjud boʻlgan taqdirda). 27. Kassa daftarining toʻgʻri yuritilishini nazorat qilish buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxs zimmasiga yuklanadi. 28. Kassa chiqim orderi kassadan naqd pul oluvchining imzosi bilan tasdiqlanmagan boʻlsa, ushbu summa kamomad hisoblanadi va kassirdan undirib olinadi. Kassadagi kassa kirim ordyerlari bilan tasdiqlanmagan naqd pullar kassadagi ortiqcha pul hisoblanadi va tashkilot daromadiga kiritiladi. 29. Katta (bosh) kassirdan boshqa kassirlar zarur naqd pullarni boʻnak sifatida olganda va ularni qaytarganda Qabul qilingan va berilgan pullar hisobini yuritish daftariga imzo qoʻyishlari shart. Kassirlar ish kuni oxirida katta kassirga olingan boʻnak pullar va kirim hujjatlari boʻyicha qabul qilingan pullar toʻgʻrisida hisob berishi hamda naqd pullar qoldigʻini, imzo qoʻyib olingan pullar boʻyicha oʻtkazilgan operatsiyalarning hujjatlarini topshirishlari lozim. Kassir olingan boʻnak naqd pullar boʻyicha ularni toʻlash uchun toʻlov qaydnomasida koʻrsatilgan muddatda buxgalteriyaga hisob berishi shart. Kassirlar har kuni qoldiq summani tashkilot kassasiga topshirishlari shart. Toʻlov qaydnomalari boʻyicha chiqim qilinmagan naqd pullar katta (bosh) kassirga topshiriladi va kassirlar tomonidan xaltalarga solinadi va muhrlanib, undagi qoldiq summasi koʻrsatilgan holda katta (bosh) kassirga topshiriladi. 30. Har bir tashkilot naqd pulda hisob-kitoblarni amalga oshirish maqsadida oʻz kassasiga ega boʻlishi lozim. Naqd pul bilan hisob-kitoblarni amalga oshirmaydigan tashkilotlar kassa xonasiga ega boʻlishlari talab etilmaydi. Tashkilotlar rahbarlari ularning aybi bilan naqd pul mablagʻlarining saqlanishi va tashilishida ularning xavfsizligi taʼminlanmaganligi uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi. Kassa xonasi alohida ajratilgan boʻlishi, eshiklari esa operatsiyalarni amalga oshirish vaqtida ichkaridan qulflanishi shart. Kassa ishiga aloqador boʻlmagan shaxslarning ushbu xonaga kirishi man etiladi. 31. Tashkilotlardagi barcha naqd pullar va boshqa qimmatliklar yonmaydigan metall shkaf (seyf)larda saqlanadi. Ular ish kuni tugaganidan soʻng, kalit bilan qulflanadi va unga kassirning muhri bosiladi. Metall shkaf (seyf)larning kalitlari va muhrlar kassirlarda saqlanishi lozim. Kalitlar va muhrlarni turli joylarda qoldirish, begona shaxslarga berish yoki ularning hisobda turmagan dublikatlarini tayyorlash taqiqlanadi. Metall shkaf (seyf)lar turgan xonalarning eshiklarini ochiq qoldirish yoki ularning eshiklarida kalitlarni qoldirish man etiladi. Kalitlarning hisobda turgan dublikatlari xaltalarga solinib, kassirlar tomonidan muhrlanib, tashkilot rahbarida saqlanishi lozim. Tashkilot rahbarining buyrugʻi (qarori)ga asosan tuzilgan komissiya tomonidan har chorakda kamida bir marta kalitlarning hisobda turgan dublikatlari nazorat tekshiruvidan oʻtkaziladi. Ushbu tekshiruv davomida kalitning yoʻqolganligi aniqlangan hollarda, tashkilot rahbari bu haqda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga xabar beradi va zudlik bilan metall shkaf (seyf)ning qulfini almashtirish choralarini koʻradi. Tashkilotga tegishli boʻlmagan naqd pullar va boshqa qimmatliklarni kassada saqlash taqiqlanadi. 32. Kassa va metall shkaf (seyf)larni ochishdan oldin kassir eshik qulflarini, xonaning deraza va panjaralarini hamda muhrlarning butligini koʻzdan kechirishi va qoʻriqlash hamda signalizatsiya vositalarining soz holatda ekanligini tekshirib, bunga ishonch hosil qilishi shart. 33. Muhri shikastlanganligi, qulf, eshik va panjaralarning buzilganligi, sindirilganligi aniqlangan hollarda, kassir zudlik bilan bu haqda tashkilot rahbarini xabardor qilishi lozim. Tashkilot rahbari bu haqda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga xabar berishi va ular yetib kelgunga qadar kassani qoʻriqlash choralarini koʻrishi lozim. 34. Kassir oʻzi qabul qilib olgan barcha qimmatliklarning but saqlanishi uchun toʻliq moddiy javobgar hisoblanadi. 35. Kassirning ishga tayinlanganligi toʻgʻrisida buyruq chiqarilganidan soʻng, tashkilot rahbari kassirni ushbu Qoidalar bilan tanishtiradi va u bilan toʻliq moddiy javobgarlik toʻgʻrisida shartnoma tuzadi. 36. Kassir oʻziga topshirilgan ishni boshqa shaxslarga ishonib topshirishi taqiqlanadi. 37. Kassir shtat birligi bitta boʻlgan tashkilotlarda kassir vaqtincha ishda boʻlmaganda, kassir vazifasini bajarish tashkilot rahbarining buyrugʻi (qarori) bilan boshqa xodim zimmasiga yuklatiladi. Bunda kassir vazifasi vaqtincha yuklatilgan xodim bilan ham toʻliq moddiy javobgarlik toʻgʻrisida shartnoma tuziladi. 38. Kassir kasalligi yoki boshqa sababga koʻra vaqtincha ishda boʻlmagan hollarda unga biriktirilgan barcha qimmatliklar darhol tashkilot rahbari hamda buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxs va boshqa xodimlardan tarkib topgan komissiya ishtirokida ishni qabul qilayotgan shaxs tomonidan qayta sanaladi. Bu haqda dalolatnoma tuzilib, komissiya aʼzolari tomonidan imzolanadi. 39. Tarkibiy boʻlinmalari yoki markazlashtirilgan buxgalteriyasi boʻlgan tashkilotlarda ish haqi, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqalari, stipendiyalar, pensiya va mukofotlarni toʻlash vazifasi tashkilot rahbarining buyrugʻi (qarori)ga muvofiq toʻliq moddiy javobgarlik toʻgʻrisida shartnoma asosida qoʻshimcha ravishda boshqa shaxslarga ham yuklatilishi mumkin. 40. Tashkilot kassiri naqd pullarni tegishli kassa hujjatlari asosida kassada qabul qiladi va tarqatadi. 41. Shtatlar jadvalida kassir shtat birligi nazarda tutilmagan tashkilotlarda kassa operatsiyalarini bajarish vazifasi birorta xodim(lar) zimmasiga tashkilot rahbarining buyrugʻi (qarori) asosida yuklatilishi mumkin. 42. Tashkilot kassasida har chorakda kamida bir marta taftish oʻtkazilib, kassadagi barcha naqd pul va boshqa qimmatliklar birma-bir qayta sanalib, tekshirilishi shart. 43. Kassada taftish oʻtkazish uchun tashkilot rahbarining buyrugʻi bilan komissiya tuziladi. Mazkur komissiya tomonidan oʻtkazilgan taftish natijalari boʻyicha ikki nusxada dalolatnoma tuzadi. 44. Komissiya aʼzolari kassadagi naqd pullar, qimmatli qogʻozlar va boshqa qimmatliklarni birma-bir toʻliq qayta sanash yoʻli bilan tekshiradi. 45. Dalolatnoma inventarizatsiya (tekshirish) oʻtkazish komissiyasi aʼzolari hamda moddiy javobgar shaxs tomonidan imzolanadi. Dalolatnomaning bir nusxasi tashkilot buxgalteriyasiga topshiriladi, ikkinchi nusxasi moddiy javobgar shaxsda qoladi. 46. Inventarizatsiyani (tekshirishni) boshlashdan oldin har bir moddiy javobgar shaxs(lar)dan tilxat olinadi. 47. Moddiy javobgar shaxslar almashganda, dalolatnoma uch nusxada tuziladi, bir nusxasi naqd pul va boshqa qimmatliklarni topshirgan moddiy javobgar shaxsga, ikkinchi nusxasi naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib olgan moddiy javobgar shaxsga, uchinchi nusxasi tashkilot buxgalteriyasiga topshiriladi. 48. Kassa daftari elektron (dasturiy) tarzda yuritiladigan tashkilotlarda kassa hujjatlariga ishlov berish tizimining toʻgʻri yuritilishi tekshirib turilishi shart. 49. Kassa intizomiga rioya etish uchun javobgarlik tashkilot rahbari, buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxs hamda kassirlar zimmasiga yuklanadi. 50. Mazkur Qoidalar talablarining buzilishida aybdor shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladi. Kassa 20___ yil “____” ________________ yil uchun qirqish chizigʻi Hujjat raqami Kimdan olingan yoki kimga berilgan Korrespondensiyalangan hisobvaraq raqami Kirim Chiqim Hujjat raqami Kimdan olingan yoki kimga berilgan Korrespondensiyalangan hisobvaraq raqami Kirim Chiqim Kun boshidagi qoldiq Kun mobaynida jami: Kun oxirida qoldiq: Shu jumladan: ............. Kassir yozuv bilan Kassa daftaridagi yozuvlarni tekshirdi va hujjatlar soni kirimini va _______________________________ chiqimini qabul qildi yozuv bilan T/r Kimdan olindi Maqsadi Miqdori (summasi) Sana T/r Kimga berildi Maqsadi Miqdori (summasi) Sana