SIMOBLI LAMPALARNING ISHLATILIB BOʻLGAN RESURSLARINI TOʻPLASH VA ULARNI UTILIZATSIYA QILISHNI TASHKIL ETISH TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
(resolution, 2022-04-05)

Simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini toʻplash va ularni utilizatsiya qilishni tashkil etish, atrof muhitni simob bilan ifloslanishdan muhofaza qilish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini toʻplash va ularni utilizatsiya qilishni tashkil etish toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Belgilab qoʻyilsinki, simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini toʻplash: simobli chiqindilarni zararsizlantiruvchi (demerkurizatsiyalovchi) va utilizatsiya qiluvchi, ekologiya va sanitariya-gigiyena ekspertizatsiyasidan oʻtgan zarur texnologik asbob-uskunalarga ega boʻlgan yuridik shaxslar (keyingi oʻrinlarda utilizatsiya qilish tashkilotlari deb ataladi) tomonidan; energiyani tejaydigan lampalarni ishlab chiqaruvchi korxonalar tomonidan, shu jumladan energiyani tejaydigan lampalarni sotish punktlari orqali; lampalarning sinishini va ularning tarkibidagi simob mavjud boʻlgan moddalarning havoga chiqib ketishini, suv manbalariga, tuproqqa va oziq-ovqat mahsulotlariga tushishini istisno etuvchi maxsus oʻrnatilgan konteynerlardan foydalangan holda maishiy chiqindilarni toʻplash punktlari orqali amalga oshiriladi. Toʻplangan simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslari utilizatsiya qilish tashkilotlariga topshiriladi. 3. Belgilansinki, simobli lampalardan foydalanadigan yuridik shaxslar simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan va yaroqsiz resurslarini faqat utilizatsiya qilish tashkilotlariga topshiradilar. 4. “Oʻzeltexsanoat” uyushmasi va energiyani tejaydigan lampalarni ishlab chiqaruvchi korxonalarning: 2012-yil 1-yanvargacha boʻlgan muddatda energiyani tejaydigan lampalarni ishlab chiqaruvchi korxonalar tarkibida simobli lampalarni utilizatsiya qilish tashkilotlarini tashkil etish toʻgʻrisidagi; aholi tomonidan mamlakatimizda ishlab chiqarilgan energiyani tejaydigan lampalar sotib olishda simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resursi (ishlab chiqaruvchi korxonadan qatʼi nazar) qaytarilgan taqdirda ularning qiymatini 10 foizga kamaytirish tarzida taqdirlash tizimini tashkil etish toʻgʻrisidagi takliflariga rozilik berilsin. 6. “Oʻzeltexsanoat” uyushmasi, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi energiyani tejaydigan lampalarni ishlab chiqaruvchi korxonalar bilan birgalikda, zararsizlantiriladigan va utilizatsiya qilinadigan simobli lampalarning hajmlaridan kelib chiqqan holda, utilizatsiya qilish boʻyicha yangi tashkilotlar tashkil etish yuzasidan takliflar kiritsinlar. 7. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari “Oʻzeltexsanoat” uyushmasi, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasining takliflariga binoan, utilizatsiya qilish tashkilotlari tashkil etish uchun belgilangan tartibda yer uchastkalari ajratilishini taʼminlasinlar. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi va Sogʻliqni saqlash vazirligi: yuridik shaxslar tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda tegishli ruxsatnoma olmasdan simobli lampalarni mustaqil ravishda utilizatsiya qilishga yoki zararsizlantirishga yoʻl qoʻymaslik; mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan birgalikda — simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini aholi tomonidan topshirilishi yuzasidan nazoratni kuchaytirsinlr. 9. Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston matbuot va axborot agentligi “Oʻzeltexsanoat” uyushmasi bilan birgalikda simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini utilizatsiya qilishning zarurligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning ommaviy axborot vositalarida keng yoritilishini taʼminlasinlar. 10. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari U.U. Rozuqulov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom (keyingi oʻrinlarda Nizom deb ataladi) simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini toʻplash boʻyicha asosiy shartlar va talablarni hamda ularni utilizatsiya qilish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizom normalari simobli lampalardan foydalanuvchi yuridik va jismoniy shaxslar uchun majburiydir. 3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllanadi: simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslari — ishlatishdan chiqqan hamda utilizatsiya qilish lozim boʻlgan simob toʻldirilgan yoritish qurilmalari va elektr lampalari sifatidagi butun simobli lampalar; simobli lampalardan foydalanuvchilar — simob toʻldirilgan yoritish qurilmalari va elektr lampalaridan foydalanuvchi yuridik va jismoniy shaxslar; utilizatsiya qilish tashkilotlari — simobli chiqindilarni zararsizlantirishni (demerkurizatsiyalashni) va utilizatsiya qiluvchi, ekologik va sanitariya-gigiyena ekspertizasidan oʻtgan zarur texnologik asbob-uskunalarga ega boʻlgan yuridik shaxslar; toʻplash — simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini keyinchalik utilizatsiya qilish uchun yuridik va jismoniy shaxslardan (aholidan) qabul qilib olish; utilizatsiya qilish — ishlatilib boʻlgan yoki yaroqsiz simobli lampalarni zararsizlantirish. 4. Simobli lampalardan foydalanuvchilar simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini ushbu Nizomda nazarda tutilgan tartibda utilizatsiya qilishga topshirishi shart. 5. Simobli lampalardan yoritish uchun foydalanuvchilar (aholidan tashqari) simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini boshqa chiqindilardan alohida, maxsus ajratilgan joyda toʻplaydilar. Simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini toʻplash lampalarni shikastlamaydigan va ulardagi simobli moddalarning havoga chiqishiga, suv taʼminoti manbalariga, tuproqqa va oziq-ovqat mahsulotlariga tushishiga yoʻl qoʻymaydigan maxsus idishda amalga oshiriladi. Simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini yangi simobli lampalardan boʻshagan, shikastlanmagan idishda saqlashga yoʻl qoʻyiladi. 6. Agar simobli lampalardan foydalanuvchi (aholidan tashqari) oʻz hududiga ega boʻlmasa va maydonlarni ijara shartnomasi boʻyicha (sanoat ishlab chiqarish obyektlaridan tashqari) faqat idora, savdo va xizmatlar koʻrsatish sohasi obyektlari (biznes-markazlar, savdo korxonalari, bozorlar va boshqa obyektlar) uchun egallab turgan boʻlsa, u yerdagi binolardan foydalanish xizmatlari ularning egasi yoki ular tomonidan vakolat berilgan tashkilotlar tomonidan amalga oshirilsa, simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini toʻplash ijaraga beruvchi tomonidan amalga oshiriladi. Simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini toʻplash ijarachidan qoʻshimcha toʻlov undirmasdan ijaraga beruvchilar tomonidan amalga oshiriladi. 7. Simobli lampalardan foydalanuvchilar (aholidan tashqari) tomonidan simobli lampalarning aylanishi hisobi qayd etiladigan daftar majburiy tartibda yuritiladi. Daftarda muayyan davr mobaynida sotib olingan lampalarning soni, foydalaniladigan joyi va ularni qabul qilib olgan masʼul shaxs (sex, uchastka boshligʻi yoki boshqalar) majburiy tartibda koʻrsatiladi. Simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini utilizatsiya qilishga qaytarish ham daftarda tegishli ravishda qayd qilgan holda amalga oshiriladi. Ikkitadan koʻp ishlab chiqarish uchastkalariga yoki faoliyatni amalga oshirish joylariga ega boʻlgan simobli lampalardan foydalanuvchilar (aholidan tashqari) simobli lampalardan foydalanilishini hisobga olish va nazorat qilish boʻyicha masʼul shaxsni tayinlaydilar. Masʼul shaxs tashkilot rahbarining buyrugʻi bilan tayinlanadi. Simobli lampalarning aylanishi qayd etiladigan daftar Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi tomonidan ushbu Nizom talablariga rioya etilishini belgilangan tartibda oʻtkaziladigan tekshirishlar vaqtida koʻrsatiladigan hujjat hisoblanadi. 8. Simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini toʻplash: utilizatsiya qilish tashkilotlari tomonidan; energiyani tejaydigan lampalarni ishlab chiqaruvchi korxonalar tomonidan, shu jumladan energiyani tejaydigan lampalarni sotish punktlari orqali; lampalarni shikastlamaydigan va ulardagi simobli moddalarning havoga chiqishiga, suv taʼminoti manbalariga, tuproqqa va oziq-ovqat mahsulotlariga tushishini istisno etuvchi maxsus oʻrnatilgan konteynerlardan foydalangan holda, maishiy chiqindilarni toʻplash punktlari orqali amalga oshiriladi. 9. Simobli lampalarni aholiga turgʻun savdo shoxobchalari orqali, savdo komplekslarida, shuningdek firma doʻkonlarida va ishlab chiqaruvchi (import qiluvchi) korxonalarning vakolatxonalarida sotadigan savdo korxonalari simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini, keyinchalik ularni energiyani tejaydigan lampalarning ishlab chiqaruvchi (import qiluvchi) korxonalariga topshirgan holda qabul qilib olishni majburiy tartibda amalga oshiradilar. Simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini (ishlab chiqaruvchi korxonadan qatʼi nazar) qaytargan holda mamlakatimizda ishlab chiqarilgan energiyani tejaydigan yangi lampani sotib olishda sotib olinayotgan lampa qiymatini 10 foizga kamaytirish tarzida taqdirlash amalga oshiriladi. Toʻplangan simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslari utilizatsiya qilish tashkilotlariga shartnoma asosida beriladi. 10. Simobli lampalarning yaroqsiz yoki ishlatilib boʻlgan resurslarini topshirganlik uchun taqdirlash pulini qoplash tartibi energiyani tejaydigan lampalarni ishlab chiqaruvchi korxonalar bilan savdo korxonalari oʻrtasidagi shartnomalarda koʻrsatiladi. 11. Simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini topshirganlik uchun taqdirlash summasini qoplash uchun simobli lampalarning ishlab chiqaruvchi korxonalariga zarur boʻlgan mablagʻlar ishlab chiqarilayotgan mahsulot tannarxiga kiritilishi mumkin. 12. Simobli lampalardan foydalanuvchilarning simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini mustaqil ravishda utilizatsiya qilishi yoki zararsizlantirishi taqiqlanadi. 13. Simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini utilizatsiya qilish va qayta ishlash ularni belgilangan sanitariya-gigiyena, ekologiya talablarining va boshqa talablarning bajarilishini taʼminlaydigan metodlar bilan zararsizlantiradigan va qayta ishlaydigan utilizatsiya qilish tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi. 14. Simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini utilizatsiya qilish tashkilotlari Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar “Davsanepidnazorat” markazlari bilan kelishgan holda joylashtiriladi. 15. Energiyani tejaydigan lampalarni sotish punktlari orqali qabul qilib olingan simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini utilizatsiya qilish lampalarni ishlab chiqaruvchi korxonalar bilan savdo korxonalari oʻrtasidagi shartnomalar asosida bepul amalga oshiriladi. 16. Tashkilotlarda toʻplangan mamlakatimizda ishlab chiqarilgan simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini utilizatsiya qilish utilizatsiya shartnomalari asosida bepul amalga oshiriladi. Import qilingan simobli lampalarni utilizatsiya qilish simobli lampalardan foydalanuvchilar hisobiga amalga oshiriladi. 17. Simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini utilizatsiya qilish tashkilotlarigacha transportda yetkazib berish simobli lampalardan foydalanuvchi yuridik shaxslar tomonidan amalga oshiriladi. Maishiy chiqindilarni toʻplash punktlarida yigʻilgan simobli lampalarning ishlatilib boʻlgan resurslarini utilizatsiya qilish tashkilotlarigacha transportda yetkazib berish chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish sohasida xizmat koʻrsatishga ixtisoslashgan tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladi. 18. Takroriy foydalanilishi mumkin boʻlgan, utilizatsiya qilishda olinadigan barcha ikkilamchi materiallar demerkurizatsiyalash taʼminlangan taqdirda utilizatsiya qilish tashkilotlari tasarrufida qoladi va ulardan tijorat maqsadlarida foydalanilishi mumkin. 19. Utilizatsiya qilish tashkilotlarini moliyalashtirish utilizatsiya qilishda olinadigan ikkilamchi resurslar va materiallarni sotishdan, simobli lampalardan foydalanuvchilarga va boshqa tashkilotlarga utilizatsiya qilish xizmatlari koʻrsatish boʻyicha faoliyatdan tushadigan mablagʻlar, grantlar hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi. 20. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Sogʻliqni saqlash vazirligining “Davsanepidnazorat” respublika markazi va ularning mahalliy hududiy boʻlinmalari simobli lampalarni toʻplash hamda utilizatsiya qilish boʻyicha faoliyatning tashkil etilishi va yuritilishi yuzasidan doimiy nazoratni amalga oshiradilar. 21. Ushbu Nizom talablarini buzgan shaxslar belgilangan tartibda javob beradilar.