Ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish, shuningdek, oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2022-01-29)

Mamlakatimizda fuqarolarning erkinlik va shaxsiy daxlsizlikka doir huquqlarini taʼminlash borasida keng koʻlamli ishlar amalga oshirilmoqda, shaxsga oʻz imkoniyatlarini roʻyobga chiqarishi uchun samarali mexanizmlar yaratilgan, umuman jamiyat manfaatlarini ishonchli himoya qilishni taʼminlaydigan sud-huquq tizimi samarali faoliyat koʻrsatmoqda. Bundan tashqari, jamiyatning poydevori sifatida oila institutini yanada mustahkamlash va rivojlantirish, oila manfaatlarini himoya qilishning huquqiy va ijtimoiy-iqtisodiy asoslarini kuchaytirish, uning xavfsizligini va uygʻunligini qoʻllab-quvvatlash boʻyicha keng koʻlamli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Koʻrilgan choralar xotin-qizlarning siyosiy va ijtimoiy faolligini oshirish, ularning huquqlari va qonuniy manfaatlariga shak-shubhasiz rioya qilish, maʼnaviy-axloqiy asoslarni va oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash uchun poydevor yaratdi. Respublikada ogʻir ijtimoiy ahvolda qolgan, shu jumladan jismoniy, axloqiy yoki mulkiy zarar yetkazish natijasida sodir etilgan huquqbuzarliklar tufayli jabr koʻrgan shaxslarga koʻmaklashish va har tomonlama yordam koʻrsatish boʻyicha infratuzilmani yaratish alohida ahamiyatga ega. Shu bilan birga, amaliyotda fuqarolarning, eng avvalo, yordamga muhtoj xotin-qizlarning huquqlarini qoʻshimcha ravishda taʼminlash, davlat organlarining fuqarolik jamiyati institutlari, shu jumladan ommaviy axborot vositalari bilan amaliy munosabatlarini kuchaytirish, mazkur masalalarda jamoatchilik nazorati joriy etilishini davom ettirish yuzasidan kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlar koʻrishni talab qiladigan ayrim muammolar va kamchiliklar saqlanib qolmoqda. Ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish, oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish tizimini tubdan takomillashtirish maqsadida, shuningdek, 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasida belgilangan vazifalarni inobatga olgan holda: 1. Oʻzbekiston Respublikasida fuqarolarning, shu jumladan xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi kafolatlangani, shuningdek, qiynoqqa solganlik, zulm qilganlik va boshqacha tarzda shafqatsiz yoki inson qadr-qimmatini tahqirlovchi muomalada boʻlganlik uchun javobgarlik belgilab qoʻyilgani maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Quyidagilar ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish, shuningdek, oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish tizimini takomillashtirishning ustuvor yoʻnalishlari etib belgilansin: oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorni hamda jamiyatdagi va oiladagi maʼnaviy-axloqiy muhitga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi boshqa holatlarni qoʻzgʻata oladigan oilaviy va shaxslararo nizolarning, depressiv vaziyatlarning erta oldini olish, shuningdek, ushbu jarayonda keng jamoatchilik ishtirok etishini taʼminlash; ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish tizimini yoʻlga qoʻyishda, yuzaga keladigan nizoli vaziyatlarni, birinchi navbatda oilaviy-maishiy nizoli vaziyatlarni hal qilishda davlat organlarining oʻzaro hamkorligini, shu jumladan fuqarolik jamiyati institutlari bilan samarali hamkorlik tizimini shakllantirish; nizoli vaziyatlarning erta oldini olishga, eng avvalo, “xavf ostidagi guruh”da boʻlgan shaxslar va oilalarni aniq maqsadda qoʻllab-quvvatlash orqali ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish tizimini takomillashtirishga fuqarolik jamiyati institutlarini keng jalb qilish; nizoli vaziyatlar, shu jumladan oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatish sabablarini, oʻz joniga qasd qilish kayfiyatini qoʻzgʻatadigan omillarni aniqlash hamda oʻrganish, ularni bartaraf etish choralarini koʻrish; jamiyatda oilaviy-maishiy tusdagi zoʻrlik ishlatishning har qanday koʻrinishiga nisbatan, birinchi navbatda, yaqin qarindoshlar tomonidan murosasiz munosabat muhitini, shu jumladan jazo muqarrarligini taʼminlash, ogʻir ijtimoiy ahvoldagi shaxslarni qoʻllab-quvvatlash orqali qaror toptirish; jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni oshirish, oilaviy va shaxslararo munosabatlar sohasida qonuniylikni mustahkamlash, ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish jarayonlariga daxldorlik hissini kuchaytirish. 3. Ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish, shuningdek, oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish tizimini takomillashtirish boʻyicha amaliy chora-tadbirlar dasturi (keyingi oʻrinlarda Dastur deb yuritiladi) ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Vazirlik va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari rahbarlarining zimmalariga Dasturda nazarda tutilgan tadbirlarning oʻz vaqtida va sifatli bajarilishi uchun shaxsiy javobgarlik yuklansin. 6. Toshkent shahar hokimligi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi bilan birgalikda bir oy muddatda Respublika markazini joylashtirish uchun bepul foydalanish huquqi asosida bino ajratilishini, shuningdek, u zarur mebel, kompyuter texnikasi, aloqa vositalari va boshqa moddiy-texnik resurslar bilan jihozlanishini taʼminlasin. 7. Belgilab qoʻyilsinki, ayollarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish boʻyicha respublika, hududiy va tumanlararo namunali markazlar (keyingi oʻrinlarda — Markazlar) davlat-xususiy sherikligi usullaridan keng foydalanishi, shu jumladan Markazlarning faoliyatini yoʻlga qoʻyish hamda ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish, shuningdek, oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatilishining oldini olish tizimini takomillashtirish maqsadida nodavlat notijorat va xalqaro (xorijiy) tashkilotlarni jalb qilishlari mumkin. 9. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligining murojaatiga muvofiq Markazlarning joylashtirilishini, jihozlanishini tashkil etsin hamda boshqa tashkiliy masalalarni hal qilsin. 10. Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi fuqarolar bilan oʻzaro aloqani amalga oshirish va shoshilinch ruhiy, psixoterapevtik, huquqiy yordam koʻrsatish, qoʻshimcha yordam koʻrsatishi mumkin boʻlgan tashkilotlar toʻgʻrisida maslahat berish va axborot taqdim etish uchun moʻljallangan “ishonch telefoni”ni (respublika doirasida yagona qisqa raqam boʻyicha hamma foydalanishi mumkin boʻlgan “tezkor aloqa”ni) tashkil etish maqsadida Markazlarni, shu jumladan Respublika markazini koʻp kanalli telefon aloqasi bilan taʼminlashda koʻmak bersin. 11. Belgilab qoʻyilsinki, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari quyidagi masalalar yuzasidan Markazlar bilan hamkorlik qiladi: nizoli vaziyatlar, shu jumladan oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishni oʻz vaqtida aniqlanishini, bartaraf etilishini va oldi olinishini taʼminlash, ularning oqibatlarini, shuningdek, bunday turdagi xatti-harakatlar sodir etilishiga olib keladigan sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish; ogʻir ijtimoiy ahvoldagi shaxslarga, birinchi navbatda, oilaviy nizolarni hal qilish orqali taʼsirchan yordam koʻrsatish boʻyicha aniq maqsadli ishlarni amalga oshirish; jamiyatda oilaviy-maishiy sabablarga koʻra sodir etilgan zoʻrlik ishlatishning har qanday koʻrinishiga murosasiz munosabat muhitini shakllantirish maqsadida nizoli vaziyatlarning, shu jumladan oiladagi nizoli vaziyatlarning erta oldini olish boʻyicha aholi oʻrtasida tushuntirish ishlarini tashkil etish. 12. Vazirliklar va idoralar, huquqni muhofaza qilish organlari, shuningdek, xoʻjalik boshqaruvi organlari Markazlar, shu jumladan Respublika markazi bilan yaqin oʻzaro hamkorlik olib borilishini, ularda yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun zarur qulay shart-sharoitlar yaratilishini, oʻz vaqtida zarur yordam berilishini, aniq choralar koʻrgan holda ularning murojaatlari koʻrib chiqilishini taʼminlasin. 13. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi xalqaro aloqalarni amalga oshirishda, xorijda ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish boʻyicha tashkilotlar bilan aloqalar oʻrnatishda, xalqaro (xorijiy) tashkilotlar va ularning vakolatxonalari bilan bitimlar tuzishda Respublika Markaziga va Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligiga har tomonlama koʻmaklashsin. 14. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi va Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi bilan birgalikda uch oy muddatda “Maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish toʻgʻrisida”gi qonun loyihasini belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. Qonun loyihasida quyidagi masalalar nazarda tutilsin: maishiy zoʻrlik ishlatish tushunchasini taʼriflash, zoʻrlik ishlatiladigan holat turlarini ajratib koʻrsatish; vakolatli organlarning vazifalari va funksional majburiyatlarini belgilash; maishiy zoʻrlik ishlatishning erta oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish, shuningdek, bunday qilmishlarni sodir etganlik uchun javobgarlikni farqlash; muayyan taqiqlar oʻrnatishni, shu jumladan jabrlanganlar bilan muloqot qilishga, ularning ish joyiga, oʻqish joyiga, yashash joyiga borishga taqiqlar qoʻyishni va ularni himoya qilish boʻyicha boshqa chora-tadbirlarni nazarda tutadigan himoyaviy koʻrsatmalar institutini joriy etish; sudgacha va sud tekshiruvi jarayonida maishiy zoʻrlik ishlatishdan jabr koʻrgan shaxslarni himoya qilishga qaratilgan maxsus protsessual kafolatlarni joriy etish. 15. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi: oilaviy-maishiy sohada qonuniylikni va har bir oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatish, shaxsiy hayotga aralashuv holati boʻyicha javobgarlikning muqarrarligini taʼminlash ustidan qatʼiy nazorat oʻrnatsin; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi va Ichki ishlar vazirligi bilan birgalikda oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishdan jabr koʻrgan shaxslarning qonun hujjatlariga muvofiq eʼtirozsiz va qarshiliksiz odil sudlovdan foydalanishini va toʻliq himoya qilinishini taʼminlash choralarini koʻrsin; Ichki ishlar vazirligi bilan birgalikda huquqni muhofaza qilish organlari xodimlariga nizoli vaziyatlarda va oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatish aniqlangan hollarda samarali harakat qilish oʻrgatilishini taʼminlasin. 16. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi “xavf ostidagi guruh”da boʻlgan oila aʼzolariga nisbatan har bir zoʻrlik ishlatilgan holat haqida huquqni muhofaza qilish organlarini, Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi hamda “Mahalla va oila” ilmiy-tadqiqot institutini zudlik bilan xabardor qilishni taʼminlasin. 17. Adliya vazirligi Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirliklar bilan birgalikda ikki oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga: Markazlar, shuningdek, ularning tuzilmalari toʻgʻrisidagi namunaviy nizomni tasdiqlash toʻgʻrisidagi hukumat qarori loyihasini; qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflar kiritsin. 18. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi ushbu qarorning mazmun-mohiyati keng yoritilishini va aholiga yetkazilishini taʼminlasin. 19. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi raisi T.K. Narbayeva, Oʻzbekiston Respublikasining Bosh prokurori O.B. Murodov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat maslahatchisining birinchi oʻrinbosari B.M. Mavlonov zimmasiga yuklansin. T/r Chora-tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi Ijro muddati Masʼul ijrochilar I. Nizoli vaziyatlar, maishiy zoʻrlik va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvor profilaktikasining tashkiliy-huquqiy asoslarini takomillashtirish 1. “Maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish toʻgʻrisida”gi Qonun loyihasini ishlab chiqish. Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 2018-yil 1-oktabrgacha Adliya vazirligi (R. Davletov),IIV (P. Bobojonov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), Bosh prokuratura (O. Murodov),manfaatdor vazirliklar va idoralar. Xotin qizlar qoʻmitasi va BMTTD (kelishuv boʻyicha) qoʻshma loyihasi 2. Nizoli vaziyatlar, shu jumladan oilaviy, ruhiy-jismoniy zoʻrlik va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorning oldini olish hamda ularni profilaktika qilish masalalari boʻyicha davlat organlari va boshqa tashkilotlarning idoralararo hamkorligi tartibini ishlab chiqish va tasdiqlash. Qoʻshma qaror 2018-yil 1-avgustgacha IIV (P. Bobojonov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), “Oila” Markazi (D. Toshmuhamedova), “Mahalla” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov), manfaatdor vazirliklar va idoralar 3 Oilada maʼnaviy-ahloqiy qadriyatlarni mustahkamlash, ruhiy-jismoniy zoʻrlik va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorning oldini olish hamda profilaktika qilish boʻyicha Idoralararo chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash. Idoralararo reja 2018-yil 1-sentabrgacha Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), “Oila” Markazi (D. Toshmuhamedova), Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmanov), “Mahalla” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov), Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi (O. Tojiyev) 4. Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasining hududiy boʻlinmalari huzurida zoʻrlik ishlatishdan jabr koʻrgan shaxslarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish hamda oʻz joniga qasd qilishning oldini olish markazlar faoliyatini tashkillashtirish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-avgustgacha Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi (O. Tojiyev), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari, manfaatdor vazirliklar va idoralar, Xotin-qizlar qoʻmitasi va BMTTD (kelishuv boʻyicha) qoʻshma loyihasi II. Nizoli vaziyatlar, maishiy zoʻrlik ishlatish va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorlarni profilaktika qilish borasidagi ishlarni tashkil etish 5. Maishiy zoʻrlik ishlatish, shu jumladan: maishiy zoʻrlik ishlatish jabrdiydalari; maishiy zoʻrlik ishlatgan va shunga moyil shaxslar; maishiy zoʻrlik ishlatilishi jabrdiydalari tomonidan olingan yordam va xizmatlar; maishiy zoʻrlik ishlatilishi faktlari toʻgʻrisida huquqni muhofaza qilish organlari va boshqa organlarga qilingan murojaatlar soni haqidagi xabarlar bayon etilgan maʼlumotlar yagona bazasini shakllantirish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-avgustgacha IIV (P. Bobojonov), Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (A. Axmedxodjayev), Davlat statistika qoʻmitasi (B. Begalov), Oliy sud (K. Kamilov), manfaatdor vazirliklar va idoralar 6. Oʻz joniga qasd qilishga moyil shaxslarni, shuningdek, keng kompleks koʻrsatkichlar, omillar va sabablarga koʻra oʻz joniga qasd qilishga uringan shaxslarni hisobga olishning yagona tartibini ishlab chiqish. Idoralararo qaror 2018-yil 1-avgustgacha Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmanov), XTV(U. Inoyatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Bosh prokuratura (O. Murodov), IIV (P. Bobojonov), Davlat statistika qoʻmitasi (B.Begalov), Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (A. Axmedxodjayev),manfaatdor vazirliklar va idoralar 7. Ogʻir ijtimoiy ahvolda qolgan shaxslarga ixtisoslashtirilgan yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi axborotdan foydalanishni taʼminlash, shu jumladan: ijobiy psixologik maslahatlar, shuningdek ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish muassasalarining, shu jumladan psixologik va ruhiy-tibbiy yordam koʻrsatuvchi muassasalarning aloqa telefonlarini koʻrsatgan holda SMS orqali muntazam axborot bilan taʼminlash; murakkab hayotiy vaziyatlardan chiqish va stressga chidamlilikni oshirish usullari toʻgʻrisida axborotlar beriladigan veb-saytlarni yaratish; oʻz joniga qasd qilishga moyillikni uygʻotuvchi va ularni amalga oshirish usullariga oʻrgatuvchi axborotlar bayon etilgan veb-saytlar faoliyatiga chek qoʻyish maqsadida ijtimoiy tarmoqlarda joylashtiriladigan axborotlar monitoringini oʻtkazish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-noyabrgacha Bosh prokuratura (O. Murodov),IIV (P. Bobojonov), Adliya vazirligi (R. Davletov),Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (A. Axmedxodjayev), OʻzMAA (A. Kuchimov),Sogʻliqni saqlash vazirligi(A. Shodmonov),XTV (U. Inoyatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi(I. Majidov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva) 8. Taʼlim muassasalarining oʻquvchilarida vaziyat taqozosi bilan ruhiy va xulq-atvor buzilishlari aniqlanganida shoshilinch psixologik va psixoterapevtik yordam koʻrsatish mexanizmini ishlab chiqish va tatbiq etish, u quyidagilarni ham oʻz ichiga oladi: oʻquvchida buzilish belgilari aniqlanganida psixoterapevt tomonidan bevosita taʼlim muassasasida shoshilinch maslahat berish tartibini oʻrnatish; “xavf-xatar guruhi”da boʻlgan oʻquvchining holatini pedagog va psixolog tomonidan kuzatish; “xavf-xatar guruhi”dagi shaxslarni aniqlash maqsadida taʼlim muassasalarida oʻquvchilarni muntazam ravishda, birinchi navbatda oʻquv yili boshlanishida test orqali tekshirish va soʻrovnomalarni toʻldirish; “xavf-xatar guruhi”dagi shaxslarni aniqlash boʻyicha pedagoglar uchun seminarlar va treninglar tashkil etish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-avgustgacha XTV (U. Inoyatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov) 9. Taʼlim muassasalarida maishiy zoʻrlikni profilaktika qilish choralarini ishlab chiqish va amalga oshirish, ular quyidagilarni oʻz ichiga oladi: huquqni buzishga moyil oʻquvchilarni aniqlash va ularni ijtimoiy reabilitatsiya qilish choralarini koʻrish; ota-onalar bilar oʻquvchilar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar monitoringi; ota-onalarning oʻz farzandlari tarbiyasi va taʼlim olishidagi ishtirokini oʻrganish; oʻz farzandlarini majburiy mehnatga va gʻayriijtimoiy xulq-atvorga jalb etayotgan ota-onalarni aniqlash, ular toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni vakolatli organlarga taqdim etish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-avgustgacha XTV (U. Inoyatov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), “Oila” Markazi (D. Toshmuxamedova), IIV (P. Bobojonov), Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi (O. Tojiyev), manfaatdor vazirliklar va idoralar 10. Oilaviy va shaxslararo nizolarni, psixofizik zoʻrlik ishlatish va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorlarni profilaktika qilish uchun taʼlim muassasalarini malakali ruhshunoslar bilan taʼminlash. Normativ-huquqiy hujjat 2018-yil 1-sentabrgacha XTV (U. Inoyatov),Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov),Moliya vazirligi (J. Qoʻchqorov) 11. Taʼlim muassasalarida ruhshunosning maqomini quyidagi yoʻllar orqali oshirish: umumtaʼlim va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining dars jadvallariga tegishli mashgʻulotlarni kiritish; oʻquvchilar orasida “xavf-xatar guruhi”ni aniqlash maqsadida ruhshunos tomonidan test tekshiruvlari va treninglarni oʻtkazish soatlarini ajratib berish va tegishli yordam koʻrsatish; har bir taʼlim muassasasida ruhshunosni alohida ish kabineti bilan taʼminlash; pedagog bilan oʻquvchilar oʻrtasida nizoli vaziyatlarning oldini olish boʻyicha pedagoglar bilan psixologik treninglar oʻtkazish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-sentabrgacha Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), XTV(U. Inoyatov) III. Kadrlar tayyorlash, uslubiy taʼminot, shuningdek, axborot-maʼrifiy ishlar tizimini takomillashtirish 12. “Suitsidologiya asoslari” turkumini ruhshunoslar va pedagog kadrlar malakasini oshirish kursiga kiritish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2018-yil 1-sentabrgacha Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov ), XTV(U. Inoyatov) 13. Oilaviy va shaxslararo nizolar, psixofizik zoʻrlik qilish va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorni profilaktika qilish sohasida bevosita faoliyat yuritadigan shaxslarni maxsus oʻquv kurslari tashkil etish, zoʻrlik ishlatilishiga qarshi kurash shakllari va uslublariga oʻrgatish boʻyicha seminarlar, treninglar, konferensiyalar oʻtkazish, shuningdek, maishiy zoʻrlik ishlatilishidan jabr koʻrganlar bilan ish olib borish orqali tayyorlash darajasi va malakasini oshirish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab “Oila” Markazi (D. Toshmuhamedova), IIV (P. Bobojonov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva) 14. Suitsidologiya va krizisli holatlar psixoterapiyasi sohasidagi ilmiy-amaliy faoliyatni, jumladan, quyidagilar orqali ragʻbatlantirish: “Krizisli holatlar psixoterapiyasi”, “Telefon orqali maslahat berish texnikasi” oʻquv dasturlarini yaratish; suitsidologiya va psixoterapiya boʻyicha davlat tilida oʻquv adabiyotini ishlab chiqish hamda uni respublika tibbiyot va pedagogik taʼlim muassasalarining oʻquv jarayoniga tatbiq etish; “Psixiatriya”, “Psixoterapiya”, “Tibbiy psixologiya” va “Psixologiya” mutaxassisliklari boʻyicha tadqiqotlar uchun mavzularni tanlashda suitsidologiya vakrizisli holatlar psixoterapiyasi boʻyicha ilmiy-tadqiqotlarga ustuvorlik berish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-oktabrgacha Sogʻliqni saqlash vazirligi(A. Shodmonov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), XTV(U. Inoyatov) 15. Maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish, Xotin-qizlarga nisbatan zoʻrlik ishlatishga chek qoʻyish toʻgʻrisidagi deklaratsiya (BMT Bosh Assambleyasining 1993 y. 20-dekabrdagi 48/104-Rezolyutsiyasi) qoidalarini oʻrganish masalalari boʻyicha oʻquv kurslarini oliy va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining oʻquv dasturlariga kiritish. Oʻquv-dasturlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi (O. Tojiyev) 16. Maishiy zoʻrlik ishlatilishi bilan bogʻliq ishlarni koʻrib chiqishda sudyalar va advokatlar uchun oʻquv kurslarini joriy etish va treninglar oʻtkazish Tashkiliy chora-tadbirlar 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab Adliya vazirligi (R. Davletov), Oliy sud (K. Kamilov) 17. Oilaviy va shaxslararo nizolar, psixofizik zoʻrlik ishlatish va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorning oldini olish va profilaktika qilish sohasida fundamental va amaliy ilmiy tadqiqotlar oʻtkazish, ularning natijalari va yutuqlarini amaliy faoliyatga keng tatbiq etish. Tashkiliy chora-tadbirlar Doimiy asosda “Oila” Markazi (D. Toshmuhamedova), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), IHMM (A. Saidov), Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) 18. “Xavf-xatar guruhi”da boʻlgan shaxslarga yordam koʻrsatish uchun “suitsidolog” va “tibbiy ruhshunos” lavozimlarini ayrim sogʻliqni saqlash muassasalarining amaldagi shtat normativlariga qoʻshimcha ravishda kiritish takliflarini ishlab chiqish va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Tahliliy maʼlumot xati 2018-yil 1-avgustgacha Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov),Moliya vazirligi (J. Qoʻchqorov) 19. Zoʻrlik ishlatishga moyil boʻlgan shaxslar bilan ishlash boʻyicha metodik tavsiyalarni ishlab chiqish va tasdiqlash, shuningdek, ushbu tavsiyalarni maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish sohasida faoliyat yurituvchi davlat organlari va boshqa tashkilotlarda tarqatish. Metodik tavsiyalar 2018-yil 1-oktabrgacha “Oila”Markazi (D. Toshmuxamedova), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva),IHMM (A. Saidov) 20. Ota-onalarning farzandlarga nisbatan maishiy zoʻrlik ishlatish holatlarini, ularning gʻayriijtimoiy xulq-atvorini aniqlash, oilada zoʻrlik qilinishiga duchor boʻlgan bolalarning ijtimoiy reabilitatsiyasini tashkil etish boʻyicha metodik tavsiyalarni ishlab chiqish va tasdiqlash. Metodik tavsiyalar 2018-yil 1-oktabrgacha MTV(A. Shin), XTV(U. Inoyatov),IIV(P. Bobojonov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), “Oila”Markazi (D. Toshmuhamedova), “Mahalla” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov) 21. Maishiy zoʻrlik ishlatilishi-ning oldini olish va unga chek qoʻyish sohasidagi vaziyatning jamoatchilik nazorati va monitoringini amalga oshirish boʻyicha metodik tavsiyalar ishlab chiqish va tasdiqlash. Metodik tavsiyalar 2018-yil 1-sentabrgacha Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva),“Oila” Markazi (D. Toshmuxamedova), “Mahalla” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov) 22. Oʻz joniga qasd qilish holatlarining oldini olish boʻyicha fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, diniy konfessiyalar hamda ommaviy axborot vositalari uchun metodik tavsiyalar ishlab chiqish va tasdiqlash. Metodik tavsiyalar 2018-yil 1-sentabrgacha Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov),Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), “Mahalla” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov), Oʻzbekiston musulmonlari idorasi (U. Alimov), Din ishlari boʻyicha qoʻmita (J. Akramov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi (O. Tojiyev) 23. Nizoli vaziyatlar, maishiy zoʻrlik qilish va oʻz joniga qasd qilish harakatlari, ularning salbiy oqibatlari, maishiy zoʻrlik qilishdan jabrlanganlar hamda oʻz joniga qasd qilishga uringan shaxslar uchun ijtimoiy reabilitatsiya va moslashtirish muassasalari hamda boshqa muassasalar, shuningdek, maishiy zoʻrlik qilishni va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorni profilaktika qilishni amalga oshiruvchi organlar tomonidan koʻrsatilayotgan xizmatlar toʻgʻrisida jamoatchilikning xabardorligini oshirish. Tashkiliy chora-tadbirlar Doimiy asosda MTRK (A. Xodjayev), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), “Mahalla” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov), Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi (O. Tojiyev)