Sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash dasturlarini shakllantirish va amalga oshirish ishlarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2025-06-30)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasida belgilangan asosiy yoʻnalishlar boʻyicha islohotlarni amalga oshirishning 2024-yildagi ustuvor chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2024-yil 4-martdagi PQ-109-son qaroriga muvofiq sugʻoriladigan yerlarda tuproqning meliorativ holatini yaxshilash dasturlarini sifatli shakllantirish va oʻz vaqtida amalga oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash dasturlarini shakllantirish va amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin: melioratsiya obyektlarini qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va tiklash hamda sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash boʻyicha hududiy va manzilli dasturlarni shakllantirish, koʻrib chiqish hamda tasdiqlash tartibi; dasturlarga kiritilgan loyihalarning loyihaoldi va loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqish hamda ekspertizadan oʻtkazish tartibi; tugallangan obyektlarda ishlarni qabul qilib olish tartibi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari J.A. Xodjayev hamda Oʻzbekiston Respublikasi suv xoʻjaligi vaziri Sh.R. Xamrayev zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash maqsadida meliorativ obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish, tizimli taʼmirlash va tiklash dasturlarini shakllantirish, loyiha hujjatlarini ishlab chiqish, ekspertizadan oʻtkazish, tasdiqlash hamda amalga oshirish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllanadi: drenaj (ochiq va yopiq) — drenaj suvlarini toʻplash va sugʻoriladigan yer uchastkalari, aholi punktlari, gidrotexnika inshootlaridan tashqariga chiqarib tashlashga koʻmaklashadigan suv xoʻjaligi obyekti; dayver qurilma — meliorativ obyektlardagi sizot suvlar sathini onlayn oʻlchash imkonini beruvchi qurilma; yopiq-yotiq drenaj — drenaj suvlarini toʻplashga va sugʻoriladigan yer uchastkalari, aholi punktlari, gidrotexnika inshootlaridan tashqariga chiqarib tashlashga koʻmaklashadigan suv xoʻjaligi obyekti; kollektor (ochiq va yopiq) — asosan drenaj va tashlama suvlarni qabul qilish va uzatishga, shuningdek, sugʻoriladigan yerlardan tashqariga chiqarib tashlashga koʻmaklashadigan suv xoʻjaligi obyekti (inshootlar bilan birga); kuzatuv qudugʻi — sugʻoriladigan yerlarda sizot suvlar sathini oʻlchash va ularning sifatini oʻrganish maqsadida namuna olish uchun barpo etiladigan suv xoʻjaligi obyekti; meliorativ obyektlar — kollektor-drenaj va yuza tashlama suvlarni toʻplash hamda sugʻoriladigan yerlardan tashqariga chiqarib tashlashga koʻmaklashadigan, kollektor va drenaj tarmoqlarni (inshootlar bilan birga), tik drenaj quduqlarini, yopiq-yotiq drenajlarni, meliorativ nasos stansiyalarini hamda kuzatuv quduqlarini va ularga oʻrnatilgan zamonaviy qurilmalarni oʻz ichiga oladigan suv xoʻjaligi obyektlari; meliorativ nasos stansiyasi (agregat) — drenaj-tashlama suvlarni olish va chiqarib tashlash, joyiga koʻtarish yoʻli bilan kollektorning loyihadagi suv oʻtkazish qobiliyatini taʼminlashga xizmat qiladigan suv xoʻjaligi obyekti; tik drenaj qudugʻi — yerosti bosimli va sizot suvlarni chiqarishga xizmat qiladigan (inshootlar bilan birga) suv xoʻjaligi obyekti. 3. Meliorativ obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilish ishlari Oʻzbekiston Respublikasining ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish dasturi doirasida amalga oshiriladi. 4. Meliorativ obyektlarni tizimli taʼmirlash va tiklash (meliorativ obyektlarning loyihaviy parametrlarini taʼminlash, shuningdek, har xil choʻkindilar, oʻsimlik va butalardan tozalash, yon qiyaliklardagi yemirilishlarni tiklash, yuvish, inshootlarni va oʻrnatilgan qurilmalarni taʼmirlashga moʻljallangan ishlar) loyihalari Vazirlar Mahkamasining tegishli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlanadigan manzilli dastur (keyingi oʻrinlarda — manzilli dastur) asosida amalga oshiriladi. Manzilli dasturga hududlardagi meliorativ obyektlarning (shu jumladan, klaster, fermer xoʻjaliklari hamda tuman markazlari va shaharlar hududidan oʻtgan kollektor-drenaj tarmoqlari) texnik holatini yaxshilashni nazarda tutuvchi tizimli taʼmirlash-tiklash ishlari kiritiladi. 5. Sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash boʻyicha chora-tadbirlarining prognoz parametrlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar hududiy dasturlari (keyingi oʻrinlarda — hududiy dastur) asosida shakllantiriladi. 6. Sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash dasturlari ushbu Nizomga ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq shakllantiriladi va amalga oshiriladi. 7. Sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash tadbirlari doirasida meliorativ obyektlarni loyihalashtirish, qurish (rekonstruksiya qilish) hamda taʼmirlash-tiklashga doir xarajatlar Qoraqalpogʻiston Respublikasining respublika budjetidan va viloyatlarning viloyat budjetlaridan, shuningdek, qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladi. 8. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va viloyatlar hokimlari tomonidan kelgusi yil hududiy dasturlarini shakllantirish uchun har yili 15-yanvarga qadar hududiy va tuman ishchi guruhlari tuziladi. Hududiy ishchi guruhlar tarkibiga: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining hamda viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari — viloyat qishloq xoʻjaligi boshqarma boshliqlari yoki ularning birinchi oʻrinbosarlari (ishchi guruh rahbari); Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vaziri va irrigatsiya tizimlari havza boshqarma boshliqlari yoki ularning birinchi oʻrinbosarlari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari huzuridagi Meliorativ ekspeditsiyalar boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda — Meliorativ ekspeditsiyalar) boshliqlari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari huzuridagi nasos stansiyalari va energetika boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda — nasos stansiyalari va energetika boshqarmalari) boshliqlari; Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi Suv xoʻjaligi loyihalarini amalga oshirish departamentining (keyingi oʻrinlarda — Departament) hududiy “Suvqurilishinvest” davlat muassasalari (keyingi oʻrinlarda — “Suvqurilishinvest” DM) direktorlari; loyihalashtirish va ilmiy-tadqiqot tashkilotlarining masʼul xodimlari (loyiha bosh muhandisi); Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar Fermerlari kengashi raislari hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar vakillari kiritiladi. Tuman (shahar) ishchi guruhlari tarkibiga: tuman (Quvasoy shahar) hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari — tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimlari boshliqlari (ishchi guruh rahbari); tuman (Quvasoy shahar) “Suv yetkazib berish xizmati” davlat muassasalari direktorlari; meliorativ ekspeditsiyaning tuman boʻlimlari masʼul xodimlari; nasos stansiyalari va energetika boshqarmasining tuman boʻlimlari masʼul xodimlari; loyihalashtirish va ilmiy-tadqiqot tashkilotlarining masʼul xodimlari; tuman (Quvasoy shahar) Fermerlar kengashi va boshqa manfaatdor tuman (Quvasoy shahar) tashkilotlari vakillari kiritiladi. Meliorativ ekspeditsiyalar ishchi guruhlarning ishchi organi hisoblanadi. 9. Meliorativ ekspeditsiyalarning tuman boʻlimlari tomonidan har yili 15-fevralga qadar quyidagilarni nazarda tutadigan materiallar tayyorlanadi va tuman (Quvasoy shahar) ishchi guruhiga koʻrib chiqish uchun taqdim etiladi: melioratsiya kadastri asosida meliorativ obyektlar va ularning texnik parametrlari koʻrsatilgan sxematik xaritalar; meliorativ obyektlarning xizmat koʻrsatish maydoni (tuman markazlari, shahar va aholi yashash punktlari, fermer xoʻjaliklari va boshqa suv isteʼmolchilari hududlariga xizmat koʻrsatadigan maydon) va uning tarkibiga kiruvchi alohida gidrotexnika inshootlari; loyiha hududidagi sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holati toʻgʻrisidagi boshqa maʼlumotlar; meliorativ obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilish hamda tizimli taʼmirlash va tiklash boʻyicha loyihalarning manzilli roʻyxati; har bir loyiha uchun annotatsiya, nuqson dalolatnomasi, xarita va pasport (asosiy koʻrsatkichlar); meliorativ obyektlarning texnik hamda sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash boʻyicha takliflar. 10. Tuman (Quvasoy shahar) ishchi guruhi taqdim etilgan materiallar asosida agroklaster, fermer va dehqon xoʻjaliklari vakillari bilan birgalikda obyektlarning holati, yerlarning shoʻrlangani, sizot suvlari sathi va minerallashuvini oʻrganadi, loyihalarni muhokama qiladi hamda har yili 1-martga qadar belgilangan tartibda xalq deputatlari tuman (Quvasoy shahar) Kengashlari yigʻilishlarining muhokamasiga kiritadi. 11. Xalq deputatlari tuman (Quvasoy shahar) Kengashlari tomonidan maʼqullangan (tasdiqlangan) manzilli roʻyxatlar tuman ishchi guruhi tomonidan har yili 10-martga qadar hududiy ishchi guruhga taqdim etiladi. 12. Hududiy ishchi guruh xalq deputatlari tuman (Quvasoy shahar) Kengashlari tomonidan maʼqullagan manzilli roʻyxat asosida kelgusi yil uchun yangi obyektlarning hududiy dasturini ishlab chiqadi va har yili 1-aprelga qadar belgilangan tartibda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va xalq deputatlari viloyatlar Kengashlari yigʻilishi muhokamasiga kiritadi. 13. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari har yili 5-aprelga qadar hududiy dasturlar va quyidagi hujjatlarni koʻrib chiqish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Suv xoʻjaligi obyektlarini ekspluatatsiya qilish agentligiga (keyingi oʻrinlarda — Agentlik) taqdim etadi: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va xalq deputatlari viloyatlar Kengashlari tomonidan hududiy dasturlarni tasdiqlash toʻgʻrisidagi yigʻilish bayonnomalari; hududdagi sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holati toʻgʻrisidagi tahliliy maʼlumotnoma, har bir loyihaning ustuvorligini asoslash, loyihalarning dastlabki texnik koʻrsatkichlari hamda amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. 14. Agentlik taqdim etilgan hududiy dasturlar asosida loyihalar roʻyxatini tahlil qiladi va har yili 15-aprelga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligiga taqdim qiladi. 15. Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi loyihalar roʻyxatini vazirlikning suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha Tarmoq ilmiy-texnik kengashida koʻrib chiqib, tasdiqlangan holda 1-mayga qadar Iqtisodiyot va moliya vazirligiga kiritadi. 16. Meliorativ obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilish boʻyicha loyihalar Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 21-apreldagi 206-son qarori bilan tasdiqlangan Ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish dasturini shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom talablari asosida koʻrib chiqiladi. 17. Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi meliorativ obyektlarni tizimli taʼmirlash va tiklash boʻyicha manzilli dastur loyihasini Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan kelishgan holda 1-iyunga qadar Vazirlar Mahkamasiga koʻrib chiqish va tasdiqlash uchun kiritadi. 18. “Suvqurilishinvest” DM meliorativ obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish hamda tizimli taʼmirlash va tiklash ishlari boʻyicha buyurtmachi hisoblanadi. 19. “Suvqurilishinvest” DM Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari hamda Meliorativ ekspeditsiyalar bilan kelishgan holda loyihalarning loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqish uchun texnik topshiriqlarni tayyorlaydi. Bunda: meliorativ obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilish boʻyicha ishlab chiqilgan texnik topshiriqlar Agentlik va Departament bilan kelishiladi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan; meliorativ obyektlarni tizimli taʼmirlash va tiklash boʻyicha ishlab chiqilgan texnik topshiriqlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari (boʻlmaganda boshqa oʻrinbosari) tomonidan tasdiqlanadi. 20. “Suvqurilishinvest” DM loyiha hujjatlarini ishlab chiquvchi tashkilotni belgilangan tartibda tanlov oʻtkazish orqali aniqlaydi. 21. Meliorativ obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilish, tizimli taʼmirlash va tiklash boʻyicha ishchi loyiha (loyiha-smeta) hujjatlari loyiha tashkilotlari tomonidan ishlab chiqiladi va “Suvqurilishinvest” DMga taqdim etiladi. 22. “Suvqurilishinvest” DM loyiha-smeta hujjatlarining Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalarining texnik kengashlarida koʻrib chiqilishini hamda kelishilishini tashkil qiladi. 23. Loyiha hujjatlari (texnik-iqtisodiy hisob-kitoblar, loyiha-smeta hujjatlari, ishchi loyihalar va ish hujjatlar) “Shaharsozlik hujjatlarini ekspertiza qilish respublika markazi” DM hamda “Loyihalar va import kontraktlarini kompleks ekspertiza qilish markazi” DUK (yoki tegishli ekspertiza organlari) tomonidan belgilangan tartibda ekspertizadan oʻtkaziladi. Loyiha hujjatlari zaruratga koʻra ixtisoslashtirilgan mustaqil kompaniyalar (yoki ekspertlar) tomonidan qoʻshimcha ekspertizadan oʻtkazilishi mumkin. 24. Meliorativ obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish, tizimli taʼmirlash va tiklash boʻyicha tugallangan loyihalar shaharsozlik normalari va qoidalari asosida ishchi hamda Davlat qabul qilish hayʼati tomonidan foydalanishga qabul qilinadi. Bunda tizimli taʼmirlash va tiklash ishlari amalga oshirilgan obyektlarda oʻrnatilgan yangi konstruksiyalar va asbob-uskunalar qiymati “Suvqurilishinvest” DM tomonidan avizo orqali obyektdan foydalanuvchi tashkilotga topshiriladi. 25. Meliorativ obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va tiklash boʻyicha tugallangan loyihalarni foydalanishga qabul qilish ishchi hayʼati tarkibi “Suvqurilishinvest” DM tomonidan tasdiqlanadi. 26. Davlat qabul qilish hayʼati tarkibi: meliorativ obyektlarni qurish boʻyicha tugallangan loyihalarni foydalanishga qabul qilish Oʻzbekiston Respublikasi suv xoʻjaligi vazirining buyrugʻi bilan; meliorativ obyektlarni rekonstruksiya qilish, tizimli taʼmirlash va tiklash boʻyicha tugallangan loyihalarni foydalanishga qabul qilish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vaziri va irrigatsiya tizimlari havza boshqarma boshliqlarining buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. 27. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar. 1. Vazirlar Mahkamasining “Sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash dasturlarini shakllantirish va amalga oshirishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2008-yil 28-noyabrdagi 261-son qarori. 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasining “Qishloq va suv xoʻjaligida iqtisodiy islohotlar chuqurlashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2009-yil 25-dekabrdagi OʻRQ-240-son Qonuni)” 2011-yil 18-fevraldagi 40-son qaroriga ilovaning 8-bandi. 3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yerlarning meliorativ holatini yaxshilash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2007-yil 29-oktabrdagi PF-3932-son Farmoniga qoʻshimcha va oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida” 2013-yil 19-apreldagi PF-4533-son Farmoni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2013-2017-yillar davrida sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yanada yaxshilash va suv resurslaridan oqilona foydalanish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2013-yil 19-apreldagi PQ-1958-son qarori)” 2013-yil 28-iyundagi 185-son qarori. 4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzmeliomashlizing” davlat unitar korxonasining ustavini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2017-yil 5-dekabrdagi 969-son qaroriga 2-ilova. 5. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, qishloq xoʻjaligi ekin maydonlaridan samarali foydalanish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2017-yil 9-oktabrdagi PF-5199-son Farmoni)” 2017-yil 26-dekabrdagi 1021-son qaroriga ilovaning 11-bandi. 6. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Qishloq va suv xoʻjaligi davlat boshqaruvi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 17-apreldagi PF-5418-son Farmoni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 17-apreldagi PQ-3671-son qarori, “Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 17-apreldagi PQ-3672-son qarori)” 2018-yil 7-dekabrdagi 995-son qaroriga 1-ilovaning 55-bandi. 7. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasining “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida” 2021-yil 20-apreldagi OʻRQ-682-son Qonuni)” 2022-yil 4-apreldagi 153-son qaroriga ilovaning 200-bandi.