Tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarni qoplash uchun zaxiralar shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritish haqida
(resolution, 2025-12-23)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi va “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2015-yil 13-iyundagi 14/5-son qarori (roʻyxat raqami 2696, 2015-yil 14-iyul) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2015-y., 28-son, 374-modda) bilan tasdiqlangan Tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarni qoplash uchun zaxiralar shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran bir oydan keyin kuchga kiradi. 1. 28-bandning beshinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “aktivning asosiy qismi va (yoki) foizlarining toʻlash muddati kechiktirilishi yoki uzaytirilishi, mijozni moliyalashtirishni boshlash muddati oʻzgarishi hisobiga toʻlov grafigining yoki toʻlovlar toʻlanadigan oy ichida toʻlov sanasining oʻzgartirilishi hamda mazkur Nizomning 338-bandida belgilangan holatlarda toʻlovlar muddati kechiktirilishi yoki uzaytirilishi bundan mustasno;”. 2. Quyidagi mazmundagi 42-bob bilan toʻldirilsin: 338. Qarz oluvchining murojaatiga koʻra bank tomonidan kredit shartnomasi muddati mobaynida toʻlovlar muddati birinchi marotaba quyidagi holatlar natijasida kechiktirilganda yoki uzaytirilganda kredit tasnifi oʻzgartirilmaydi va shartlari qayta koʻrib chiqilgan aktivlar deb tasniflanmaydi: qarz oluvchining ikki oydan ortiq davr mobaynida vaqtincha mehnatga layoqatsiz boʻlib qolishi; qarz oluvchining mehnat shartnomasi bekor qilinishi va ish qidirayotgan shaxs sifatida tuman (shahar) kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlarida roʻyxatga olinishi; qarz oluvchining birgalikda qarz oluvchisi va (yoki) kafili boʻlgan turmush oʻrtogʻi vafot etishi; I yoki II guruh nogironligi boʻlgan shaxslar qarz oluvchining qaramogʻiga olinishi yoki uning qaramogʻidagi I yoki II guruh nogironligi boʻlgan shaxslar sonining ortishi; qarz oluvchiga nisbatan nogironlikning I yoki II guruhi belgilanishi; tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlarning yuzaga kelishi; qarz oluvchining homiladorlik va tugʻish taʼtiliga chiqishi. Bunda, mazkur bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilarida nazarda tutilgan holatlar yuzasidan qarz oluvchi tomonidan kredit shartnomasi boʻyicha toʻlovlar muddatini kechiktirish yoki uzaytirish toʻgʻrisida bankka murojaat qilinganda mazkur murojaat sanasidan oldingi ikki oy davomida qarz oluvchining oʻrtacha oylik daromadlari soʻnggi oʻn ikki oy ichidagi oʻrtacha oylik daromadlariga nisbatan kamida 30 foizga kamaygan boʻlishi lozim. Mazkur bandning ikkinchi — sakkizinchi xatboshilarida belgilangan holatlar qarz oluvchi kredit shartnomasi boʻyicha toʻlovlar muddatini kechiktirish yoki uzaytirish yuzasidan bankka murojaat qilgan sanadan oldingi toʻrt oy ichida roʻy bergan boʻlishi lozim. Kredit tasnifi oʻzgartirilmasligi va shartlari qayta koʻrib chiqilgan aktivlardeb tasniflanmasligi uchun kredit shartnomasi boʻyicha toʻlovlar mazkur bandning: ikkinchi — yettinchi xatboshilarida belgilangan holatlarda 6 oydan; sakkizinchi xatboshisida belgilangan holatda 10 oydan koʻp boʻlmagan muddatga kechiktirilgan yoki uzaytirilgan boʻlishi lozim. 339. Bank qarz oluvchining murojaatiga koʻra kredit shartnomasi boʻyicha toʻlovlar muddatini kechiktirish yoki uzaytirishda qarz oluvchi tomonidan taqdim etilgan tasdiqlovchi hujjatlardan yoki boshqa maʼlumotlardan foydalanishi mumkin. Bunda, bank mazkur maʼlumotlarning haqqoniyligini tekshirish choralarini koʻrishi lozim.”. 3. 361-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Standart aktivlarga yaratiladigan zaxiralar sifati standart deb tasniflangan jami aktivlar qoldigʻiga nisbatan har oyning yakuniga qadar aktiv qaysi valyutada vujudga kelgan boʻlsa, ushbu valyutada yoki milliy valyutada shakllantirilishi lozim.”.