Investorlarga “nol” xarid qiymati boʻyicha berilgan past rentabelli, zarar koʻrib ishlayotgan, iqtisodiy nochor davlat korxonalarining budjetga va budjetdan tashqari fondlarga toʻlovlar boʻyicha oldingi yillardagi toʻlanishiga ishonch boʻlmagan qarzlari, shu jumladan ular boʻyicha hisoblangan penya va jarimalar summalarini aniqlash va hisobdan chiqarish tartibi toʻgʻrisida nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2021-08-10)

Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 26-dekabrdagi 368-son “Past rentabelli, zarar koʻrib ishlayotgan, iqtisodiy nochor davlat korxonalarini va obyektlarni xususiylashtirishni jadallashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi va 2004-yil 5-maydagi 209-son “Davlat mulki ayrim obyektlarini investitsiya majburiyatlari evaziga bepul berishni jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarorlariga muvofiq qaror qilamiz: 1. Investorlarga “nol” xarid qiymati boʻyicha berilgan past rentabelli, zarar koʻrib ishlayotgan, iqtisodiy nochor davlat korxonalarining budjetga va budjetdan tashqari fondlarga toʻlovlar boʻyicha oldingi yillardagi toʻlanishiga ishonch boʻlmagan qarzlari, shu jumladan ular boʻyicha hisoblangan penya va jarimalar summalarini aniqlash va hisobdan chiqarish tartibi toʻgʻrisida nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Past rentabelli, zarar koʻrib ishlayotgan, iqtisodiy nochor davlat korxonalarini va obyektlarni xususiylashtirishni jadallashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 2003-yil 26-avgustdagi 368-son, “Davlat mulki ayrim obyektlarini investitsiya majburiyatlari evaziga bepul berishni jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 2004-yil 5-maydagi 209-son va “Davlat mulki obyektlarini xususiylashtirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash haqida” 2014-yil 6-oktabrdagi 279-son qarorlariga muvofiq investorlarga (shu jumladan, chet ellik investorlarga) “nol” xarid qiymati boʻyicha sotilgan past rentabelli, zarar koʻrib ishlayotgan, iqtisodiy nochor davlat korxonalarining Oʻzbekiston Respublikasi davlat budjetiga (keyingi oʻrinlarda — Davlat budjeti), Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasiga, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Respublika yoʻl jamgʻarmasiga, Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bandlikka koʻmaklashish jamgʻarmasiga va Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Umumtaʼlim maktablari, kasb-hunar kollejlari, akademik litseylar va tibbiyot muassasalarini rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash va jihozlash jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — davlat maqsadli jamgʻarmalari)ga toʻlovlar boʻyicha oldingi yillardagi toʻlanishiga ishonch boʻlmagan qarzlari, shu jumladan, ular boʻyicha hisoblangan penya va jarimalar summalarini (keyingi oʻrinlarda — qarzdorlik)ni aniqlash va hisobdan chiqarish tartibini belgilaydi. 1. Toʻlanishiga ishonch boʻlmagan qarz summalari investorlarga investitsiya majburiyatlariga asosan “nol” xarid qiymati boʻyicha beriladigan past rentabelli, zarar koʻrib ishlayotgan, iqtisodiy nochor davlat korxonalari boʻyicha hisobdan chiqariladi. 2. Xaridor tomonidan investitsiyaviy va ijtimoiy majburiyatlar qabul qilinishi sharti bilan “nol” xarid qiymati boʻyicha sotilayotgan davlat mulki obyektlari roʻyxatini shakllantirish va tanlov shartlarini tayyorlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 6-oktabrdagi 279-son qarori bilan tasdiqlangan, Davlat mulki obyektlarini xaridor tomonidan investitsiyaviy va ijtimoiy majburiyatlar qabul qilinishi sharti bilan “nul” xarid qiymati boʻyicha sotish tartibi toʻgʻrisidagi nizom bilan aniqlanadi. 3. Toʻlanishiga ishonch boʻlmagan qarz summalari sotish obyektini “nul” xarid qiymati berish shartnomasini sotuvchi bilan tanlov gʻolibi oʻrtasida rasmiylashtirish yilining boshlanishida qayd etilgan, ushbu korxonaning ular boʻyicha hisoblab yozilgan jarimalari va penyalarini hisobga olgan holda Davlat budjetiga va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha qarzlarning jami summasidan kelib chiqib aniqlanadi. 4. Uni qoplashning haqiqatdagi manbalariga ega boʻlmagan qarz toʻlanishiga ishonch boʻlmagan qarz deb topiladi, u quyidagi formulaga koʻra aniqlanadi: Tq — toʻlanishiga ishonch boʻlmagan qarz; Qb — sotuvchi bilan tanlov gʻolibi oʻrtasida sotish obyektini “nul” xarid qiymati berish shartnomasi rasmiylashtirilgan yilning boshlanishida hosil boʻlgan, jarima va penyalarni hisobga olgan holda Davlat budjeti va davlat maqsadli jamgʻarmalari oldidagi jami qarz; Iz — ishlab chiqarish zaxiralari, tayyor mahsulot va tovarlar (buxgalteriya balansining 150-satri + 170-satri + 180-satri); Dq — debitorlik qarzi summasi (buxgalteriya balansining 210-satri); Pm — pul mablagʻlari va qisqa muddatli investitsiyalar (buxgalteriya balansining 320-satri + 370-satri); Kr — kreditorlik qarzi summasi (buxgalteriya balansining 610-satri + 670-satri + 690-satri + 720-satri + 760-satri). Buxgalteriya balansining shakli oʻzgargan taqdirda, buxgalteriya balansining yuqorida koʻrsatilgan satrlarining raqamlari tegishlicha oʻzgaradi. Bunda sotuvchi bilan tanlov gʻolibi oʻrtasida sotish obyektini “nul” xarid qiymati berish shartnomasi rasmiylashtirilgan yilning boshlanishida hosil boʻlgan, ular boʻyicha hisoblab yozilgan jarima va penyalarni hisobga olgan holda, Davlat budjeti va davlat maqsadli jamgʻarmalari oldidagi jami qarz summasidan oshadigan toʻlanishiga ishonch boʻlmagan qarz summasi hisobdan chiqarilmaydi. 5. Toʻlanishiga ishonch boʻlmagan qarz summasining hisob-kitobi uchun buxgalteriya balansining Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan 1999-yil 19-oktabrda EG/17-19-2075-son bilan tasdiqlangan “Inventarizatsiyani tashkil etish va oʻtkazish” Oʻzbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobi milliy standarti (19-son BHMS) (roʻyxat raqami 833, 1999-yil 2-noyabr) bilan belgilangan tartibda oʻtkazilgan, korxonaning aktivlari va majburiyatlarini inventarlash natijalari bilan asoslangan tegishli moddalari qoʻllanadi. 6. Investorlarga davlat korxonalarini investitsiya majburiyatlariga asosan “nul” xarid qiymati berish shartnomasi rasmiylashtirilganidan keyin ushbu korxonalarning oʻtgan yillardagi toʻlanishiga ishonch boʻlmagan qarzlarini hisobdan chiqarish amalga oshiriladi. Bunda Past rentabelli, zarar koʻrib ishlaydigan, iqtisodiy nochor davlat korxonalari va past likvidli obyektlarni investorlarga “nul” xarid qiymati berish boʻyicha hududiy komissiyaga (bundan keyin — Komissiya) quyidagilar taqdim etiladi: obyektni “nul” xarid qiymati olgan investorlar tomonidan — oʻtkazilgan inventarizatsiyalash natijalari bilan asoslangan buxgalteriya balansi; davlat soliq xizmati organlari tomonidan — sotish obyektini “nul” xarid qiymati berish shartnomasi sotuvchi bilan tanlov gʻolibi oʻrtasida rasmiylashtirilgan yilning boshlanishida hosil boʻlgan, ular boʻyicha hisoblab yozilgan penya va jarimalarni hisobga olgan holda, Davlat budjetiga va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha oʻtgan yillar qarzlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar turlari boʻyicha). 7. Komissiya mazkur Nizomning 4-bandiga muvofiq toʻlanishiga ishonch boʻlmagan qarz summasini aniqlaydi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 26-avgustdagi 368-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari toʻplami, 2003-yil, 8-son, 78-modda) muvofiq qarzni hisobdan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Qarzni hisobdan chiqarish soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar turlari boʻyicha butun mavjud qarzga mutanosib ravishda amalga oshiriladi (qarzni mutanosib ravishda hisobdan chiqarishga misol mazkur Nizom ilovasida keltirilgan). 8. Davlat soliq xizmati organlari: Komissiyaning qaroriga asosan hisobdan chiqarilgan qarz summalarini soliq toʻlovchilarning shaxsiy kartochkalarida aks ettiradilar; belgilangan tartib va muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasiga hisobdan chiqarilgan qarz summalari toʻgʻrisida maʼlumotlarni taqdim etadilar. 9. Ular boʻyicha hisoblab yozilgan penya va jarimalarni hisobga olganda, korxonaning oʻtgan yillar qarzlarini Davlat budjetiga va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlashga doir, toʻlanishiga ishonch boʻlmagan qarz summasidan ortiqcha majburiyatlari sotuvchi bilan xaridor oʻrtasida korxonani “nul” xarid qiymati berish shartnomasi rasmiylashtirilgan paytdan boshlab investorga oʻtadi. 10. Davlat soliq xizmati organlarining rahbarlari qarzning hisobdan chiqarilgan summalari soliq toʻlovchilarning shaxsiy kartochkalarida toʻgʻri va oʻz vaqtida aks ettirilishi uchun shaxsan javob beradilar. 11. Obyektni “nul” xarid qiymati olgan investorlar buxgalteriya balansining koʻrsatkichlari boʻyicha notoʻgʻri maʼlumot taqdim etganlik uchun qonunda belgilangan javobgarlikka ega boʻladilar. 12. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi bilan kelishilgan. ming soʻm T/r Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarning turlari Oʻtgan yillar qarzlarining summasi, jami Asosiy qarz summasi Asosiy qarz summasida salmogʻi (%da) Penya Penya summasida salmogʻi (%da) Jarimalar Jarimaning butun summasida salmogʻi (%da) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1. Yuridik shaxslar foydasiga solinadigan soliq 135 100 54,1 25 52,1 10 37,0 2. QQS 75 50 27,0 15 31,3 10 37,0 3. Mol-mulk soligʻi 35 25 13,5 5 10,4 5 18,5 4. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasiga ajratmalar 15 10 5,4 3 6,3 2 7,4 5. Jami 260 185 71,2* 48 18,5* 27 10,4* T/r Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar turlari Jami hisobdan chiqarilgan Jami Shu jumladan: asosiy qarz hisobiga penya hisobiga jarima hisobiga 1. Barcha qarz turlari boʻyicha jami 110 78,3 (110*71,2%) 20,4 (110*18,5%) 11,4 (110*10,4%) 2. Yuridik shaxslar foydasiga solinadigan soliq 57,2 42,4 (78,3*54,1%) 10,6 (20,4*52,1%) 4,2 (11,4*37%) 3. QQS 31,7 21,1 (78,3*27%) 6,4 (20,4*31,3%) 4,2 (11,4*37%) 4. Mol-mulk soligʻi 14,8 10,6 (78,3*13,5%) 2,1 (20,4*10,4%) 2,1 (11,4*18,5%) 5. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasiga ajratmalar 6,4 4,2 (78,3*5,4%) 1,3 (20,4*6,3%) 0,8 (11,4*7,4%)