Davlat va korporativ xaridlar jarayonini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2017-12-19)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Elektron xaridlar tizimini maqbullashtirish va ulardan tadbirkorlik subyektlarining foydalanishini kengaytirish toʻgʻrisida” 2013-yil 5-apreldagi PQ-1948-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Davlat ulushi ustuvor boʻlgan tabiiy monopoliyalar subyektlari, korxonalar va tashkilotlarning elektron xaridlari boʻyicha Hukumat komissiyasi ishchi organi toʻgʻrisidagi Nizom 1-ilovaga muvofiq; Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasida elektron xaridlarni tashkil etish va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi hamda Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasi bilan birgalikda bir oy muddatda Maxsus axborot portalida maʼlumotlarni joylashtirish va ochish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomni ishlab chiqsin va tasdiqlasin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 4. Vazirlar Mahkamasining “Yangi tahrirdagi Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasida boshlangʻich narxni pasaytirish yuzasidan elektron auksion savdolarni tashkil etish va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash haqida” 2012-yil 6-sentabrdagi 260-son qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2012-y., 9-son, 63-modda) 1-bandi va qarorga 1-ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Davlat ulushi ustuvor boʻlgan tabiiy monopoliyalar subyektlari, korxonalar va tashkilotlarning elektron xaridlari boʻyicha Hukumat komissiyasi ishchi organining (keyingi oʻrinlarda ishchi organ deb ataladi) asosiy vazifalari, funksiyalari va uning ishini tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Ishchi organning funksiyalari Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasiga yuklangan. 3. Quyidagilar ishchi organning asosiy vazifalari hisoblanadi: korporativ xaridlarni amalga oshirishda qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hajmda maxsus axborot portalida maʼlumotlarni joylashtirish jarayonini nazorat qilish; Davlat ulushi ustuvor boʻlgan tabiiy monopoliyalar subyektlari, korxonalar va tashkilotlarning elektron xaridlari boʻyicha Hukumat komissiyasining (keyingi oʻrinlarda Hukumat komissiyasi deb ataladi) vakolatiga qonun hujjatlari bilan kiritilgan masalalar boʻyicha materiallar va Hukumat komissiyasi qarorlari loyihalarini tayyorlash; tovarlar (ishlar, xizmatlar)ning korporativ xaridlari jarayonida ishtirok etadigan davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa tashkilotlar va xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan Hukumat komissiyasi qarorlarining bajarilishini nazorat qilish; korporativ xaridlar sohasidagi qonun hujjatlarini takomillashtirishda ishtirok etish. 4. Quyidagilar ishchi organning asosiy funksiyalari hisoblanadi: Hukumat komissiyasining vakolatiga qonun hujjatlari bilan kiritilgan masalalar, jumladan korporativ ehtiyojlar uchun Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasi tomonidan oʻtkaziladigan elektron savdolarda xarid qilinadigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) guruhlari roʻyxatini aniqlash masalalari boʻyicha Hukumat komissiyasi qarorlari loyihalarini tayyorlash; korporativ xaridlar jarayonini hamda unda kichik va xususiy tadbirkorlik subyektlari ishtirokini monitoring va tahlil qilish, Hukumat komissiyasi koʻrib chiqishiga kiritish uchun tahliliy materiallar va takliflar tayyorlash; Hukumat komissiyasi qarorlari va topshiriqlarini tovarlar (ishlar, xizmatlar)ning korporativ xaridlari jarayonida ishtirok etadigan davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa tashkilotlar va xoʻjalik yurituvchi subyektlarga yetkazish, shuningdek ularning bajarilishi yuzasidan nazoratni amalga oshirish; tovarlar (ishlar, xizmatlar)ning davlat va korporativ xaridlari toʻgʻrisida yagona respublika maxsus axborot portalini yuritish uchun Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasiga zarur maʼlumotlarni taqdim etish; korporativ xaridlar jarayonini tartibga soladigan, shuningdek kichik va xususiy tadbirkorlik subyektlari uchun tovarlar (ishlar, xizmatlar) yetkazib berishga korporativ buyurtmalar olishga imkoniyatlarni kengaytirish, korporativ xaridlarni joylashtirishda oshkoralik, ochiq-ravshanlikni taʼminlash va raqobat muhitini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqishda ishtirok etish; korporativ ehtiyojlar uchun Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasi tomonidan oʻtkaziladigan elektron savdolarda xarid qilinadigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) guruhlari roʻyxatiga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar, shuningdek tomonlarning moliyaviy zakalatlari miqdorlarini belgilash boʻyicha takliflar tayyorlashda ishtirok etish. 5. Ishchi organ oʻziga yuklangan vazifalar va bajariladigan funksiyalariga muvofiq Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasi, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar va boshqa tashkilotlardan elektron xaridlar monitoringini amalga oshirish va elektron savdolarni yanada takomillashtirish boʻyicha tegishli qarorlar qabul qilish uchun zarur maʼlumotlarni soʻrash va olish huquqiga ega. 6. Ishchi organ oʻz ishini qonun hujjatlariga, mazkur Nizomga, shuningdek Hukumat komissiyasi topshiriqlariga muvofiq amalga oshiradi. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasida (keyingi oʻrinlarda birja deb ataladi) boshlangʻich narxni pasaytirish yuzasidan elektron xaridlarni auksion savdolar shaklida tashkil etish va oʻtkazish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomning amal qilishi jalb etilgan xorijiy kreditlar va grantlar hisobiga amalga oshiriladigan tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni xarid qilishga tatbiq etilmaydi, agar ularni taqdim etish shartlarida xaridlarni amalga oshirishning oʻzgacha tartibi belgilangan boʻlsa, shuningdek Davlat xaridlari boʻyicha Hukumat komissiyasi yoki ularda davlat ulushi ustun boʻlgan tabiiy monopoliyalar subyektlari, korxonalar va tashkilotlarning elektron xaridlari boʻyicha Hukumat komissiyasi qarorlarida tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni xarid qilishning boshqacha tartibi belgilangan boʻlsa. 3. Ushbu Nizom maqsadlari uchun quyidagi atamalar va taʼriflardan foydalaniladi: Hukumat komissiyasi — Davlat xaridlari boʻyicha Hukumat komissiyasi va/yoki Davlat ulushi ustun boʻlgan tabiiy monopoliyalar subyektlari, korxonalar va tashkilotlarning elektron xaridlari boʻyicha Hukumat komissiyasi; davlat xaridlari — budjet tizimi budjetlarining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) xaridlari; korporativ xaridlar — davlat ulushi ustun boʻlgan tabiiy monopoliyalar subyektlari, korxonalar va tashkilotlar elektron xaridlari boʻyicha Hukumat komissiyasi tomonidan aniqlanadigan roʻyxat boʻyicha ustav fondidagi davlat ulushi 50 foizdan koʻp boʻlgan tabiiy monopoliyalar subyektlari, davlat unitar korxonalari va xoʻjalik jamiyatlari tomonidan amalga oshiriladigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) xaridlari; agent — birjada akkreditatsiya tartib-qoidasidan oʻtgan hamda buyurtmachilar va yetkazib beruvchilarga topshiriq shartnomasi asosida ularning elektron auksion savdolarda qatnashishini taʼminlashga doir professional xizmatlar koʻrsatadigan yuridik shaxs; buyurtmachi — elektron auksion savdolarda tovar (ishlar, xizmatlar)ni xarid qiluvchi yuridik yoki jismoniy shaxs; yetkazib beruvchi — taklif etilgan shartlarda oʻzining elektron auksion savdolarda qatnashish va savdolarda gʻolib chiqqan taqdirda tovar (ishlar, xizmatlar)ni yetkazib berish niyatini bildirgan xoʻjalik yurituvchi subyekt, shu jumladan xususiy tadbirkor); foydalanuvchining individual raqami — birjaning hisob-kitob-kliring palatasi tomonidan buyurtmachilar va yetkazib beruvchilarga ularning birjaning hisob-kitob-kliring palatasi talab qilib olgungacha ikkilamchi depozit hisob raqamiga oʻtkaziladigan avans toʻlovlarini hisobga olish uchun beriladigan individual tartib raqami; hisob-kitob-kliring palatasi — birjaning buyurtmachilar va yetkazib beruvchilarning avans toʻlovlarini deponentga qoʻyish va hisobga olish yoʻli bilan kontraktlar boʻyicha majburiyatlarni bajarishga qodir boʻlgan buyurtmachilar va yetkazib beruvchilarni elektron auksion savdolarga qoʻyishni taʼminlaydigan tarkibiy boʻlinma; elektron auksion savdolar predmeti (keyingi oʻrinlarda savdolar predmeti deb ataladi) — tovarlar, ishlar va xizmatlar; Hukumat komissiyasining ishchi organi — Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Gʻaznachiligi — davlat xaridlarini tashkil etish boʻyicha hamda Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi — korporativ xaridlarni tashkil etish boʻyicha; maxsus axborot portali — birjaning buyurtmachilarning elektron savdolar oʻtkazish toʻgʻrisidagi, davlat va korporativ buyurtmani joylashtirish natijalari toʻgʻrisidagi axborotni hamda xarid jarayoni qatnashchilari uchun zarur boʻlgan boshqa axborot joylashtirilishi va koʻzdan kechirilishini taʼminlaydigan maxsus sayti; reja-jadval — Hukumat komissiyasi tomonidan aniqlanadigan roʻyxat boʻyicha buyurtmalarni, tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni joylashtirish hajmlari va muddatlarini nazarda tutuvchi hujjat; savdolar — ushbu Nizomga muvofiq oʻtkaziladigan boshlangʻich narxni pasaytirish yuzasidan auksion savdolari shaklidagi, buyurtmachilar tomonidan belgilangan mezonlar va shartlardan kelib chiqqan holda, tovarlarga (ishlarga, xizmatlarga) eng kam narxni taklif etgan tovarlar (ishlar, xizmatlar)ning maqbul yetkazib beruvchisini tanlash usulidan iborat boʻlgan elektron xaridlar; elektron tizim — barcha manfaatdor shaxslar qatnashishi mumkin boʻlgan savdolar oʻtkazilishini taʼminlaydigan dasturiy-texnik kompleksdan foydalanish vositasida yetkazib beruvchilar oʻrtasida tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni xarid qilishga buyurtmalarni joylashtirish tizimi; avans toʻlovi — birjaning vositachilik yigʻimini, shuningdek tomonlarning Hukumat komissiyasi belgilaydigan zakalatlarini oʻz ichiga oladigan, buyurtmachilar va yetkazib beruvchilar tomonidan kiritiladigan moliyaviy mablagʻlar summasi; kontraktni roʻyxatdan oʻtkazish — tomonlar imzolagan kontraktni tuzilgan kontraktlar reyestriga birja tomonidan kiritish; birjaning mintaqaviy boʻlinmasi — birjaning filiali yoki savdo maydonchasi; tuzilgan kontraktlar reyestri — tomonlar imzolagan va birja shtampi bilan tasdiqlangan kontraktlar roʻyxati; boʻlib oʻtmagan bitimlar reyestri — lotlar roʻyxati, ular boʻyicha ushbu Nizomga muvofiq boʻlib oʻtmagan deb eʼtirof etilgan savdolar natijalari; kontrakt — savdolar natijalari toʻgʻrisida elektron tizim tomonidan shakllantirilgan, shartnoma kuchiga ega boʻlgan protokol; eʼlon — savdolar muddatlari va talablari toʻgʻrisida buyurtmachi tomonidan maxsus axborot portalida joylashtirilgan maʼlumotlar; personal kabinet — maxsus axborot portalidagi individual sahifa, uning vositasida savdolarda qatnashish uchun zarur axborotdan foydalanish taʼminlanadi. Personal kabinetdan buyurtmachi yoki yetkazib beruvchi (ularning agentlari) tegishli individual loginlar va parollarni qoʻllab foydalanishadi; buyurtmachining buyurtmanomasi — buyurtmachining elektron tizimda joylashtiriladigan ochiq ofertasi; yetkazib beruvchining buyurtmanomasi — aksept, elektron tizimda joylashtiriladigan ofertaning yetkazib beruvchi tomonidan toʻliq va soʻzsiz qabul qilinishi; Davlat xaridlari va korporativ xaridlar masalalari boʻyicha bahslar va kelishmovchiliklarni koʻrib chiqish boʻyicha maxsus komissiya (keyingi oʻrinlarda Maxsus komissiya deb ataladi) — savdolarni oʻtkazish va ularning natijalarini rasmiylashtirish bilan bogʻliq masalalarni sudgacha koʻrib chiqish uchun birja tomonidan tuzilgan organ; mahsulotlarning yuqori likvidli turlari — Vazirlar Mahkamasining “Mahsulotlar, xomashyo va materiallarning yuqori likvidli turlarini sotishning bozor mexanizmlarini joriy etishni davom ettirish toʻgʻrisida” 2004-yil 5-fevraldagi 57-son qarorida nazarda tutilgan mahsulotlar turlari; mahsulotlarning monopol turlari — xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ishlab chiqariladigan, Tovar yoki moliya bozorida ustunlik mavqeyini egallagan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning davlat reyestriga kiritilgan tovarlar (ishlar, xizmatlar); kafolatlaydigan yetkazib beruvchi — Kafolatlaydigan yetkazib beruvchilar reyestriga kiritilgan va ushbu Nizomda belgilangan tartibda buyurtmani savdolarda joylashtirish boʻyicha kontrakt tuzish kafolatini taʼminlaydigan yetkazib beruvchi. 4. Hukumat komissiyasi tomonidan belgilanadigan roʻyxat boʻyicha bitta kontrakt boʻyicha 300 AQSh dollaridan 100 ming AQSh dollarigacha teng boʻlgan summada tovarlar (ishlar, xizmatlar)ning davlat xaridlari va korporativ xaridlar faqat ushbu Nizomga muvofiq tashkil etiladigan va oʻtkaziladigan savdolar orqali amalga oshiriladi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. 5. Bitta kontrakt boʻyicha 300 AQSh dollarigacha teng boʻlgan summadagi davlat xaridlari va korporativ xaridlar ham buyurtmachining tashabbusi bilan ushbu Nizomga muvofiq amalga oshirilishi mumkin. Ustav fondidagi davlat ulushi 50 foizdan ortiq boʻlgan, budjet tashkilotlari, tabiiy monopoliyalar subyektlari, davlat unitar korxonalari va xoʻjalik jamiyatlari hisoblanmaydigan tashkilotlar ushbu Nizomga muvofiq tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni xarid qilish huquqiga ega. 6. Savdolarni oʻtkazishga tayyorgarlik koʻrish quyidagilarni oʻz ichiga oladi: buyurtmachilar va yetkazib beruvchilarni savdolarning qatnashchilari sifatida akkreditatsiyadan oʻtkazish; maxsus axborot portalida xaridlarning yillik yoki choraklik reja-jadvallarini va/yoki savdolarni oʻtkazish toʻgʻrisidagi eʼlonni joylashtirish; buyurtmachilar va yetkazib beruvchilar tomonidan, ularning savdolarda qatnashishini taʼminlaydigan avans toʻlovlarini toʻlash; buyurtmachilarning buyurtmanomalari (lotlari)ni shakllantirish. 7. Budjet tashkilotlari va budjet mablagʻlari oluvchilar hisoblanadigan buyurtmachilarni akkreditatsiya qilish birja tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining Gʻaznachiligi va birja maʼlumotlar bazalarining oʻzaro elektron aloqasi yoʻli bilan avtomatik rejimda markazlashtirilgan tartibda amalga oshiriladi. Budjet tashkilotlari va budjet mablagʻlari mablagʻ oluvchilar hisoblanadigan akkreditatsiya qilingan buyurtmachilar savdolarda birinchi marta qatnashayotganda (mustaqil yoki agentlar orqali) birjaga (keyinchalik birjaga berish uchun buyurtmachi roʻyxatdan oʻtkazilgan joy boʻyicha birjaning mintaqaviy boʻlinmalariga) buyurtmachining rahbari va bosh buxgalterining yuridik shaxs yoki yuqori tashkilot muhri bilan tasdiqlangan imzolari namunalari qoʻyilgan kartochkalarni taqdim etadilar. Mikrofirmalar uchun buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish funksiyasini amalga oshiruvchi shaxs imzosining namunasini taqdim etish talab qilinmaydi. 8. Budjet tashkilotlari va budjet mablagʻlari oluvchilar hisoblanmaydigan buyurtmachilarni akkreditatsiya qilish uchun ariza beruvchilar birjaga (keyinchalik birjaga berish uchun buyurtmachi roʻyxatdan oʻtkazilgan joy boʻyicha birjaning mintaqaviy boʻlinmalariga) quyidagilarni taqdim etadilar: belgilangan shakldagi ariza; davlat roʻyxatidan oʻtkazilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaning kseronusxasi (jismoniy shaxslar uchun — pasportlarining kseronusxalari); buyurtmachi — yuridik shaxs rahbari va bosh buxgalterining tasdiqlangan imzolari namunalari, shaxsiy imzoning tasdiqlangan namunasi (jismoniy shaxslar uchun) qoʻyilgan kartochka. Mikrofirmalar uchun buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish funksiyasini amalga oshiruvchi shaxs imzosining namunasini taqdim etish talab qilinmaydi. 9. Etkazib beruvchi sifatida akkreditatsiyadan oʻtkazish uchun ariza beruvchi yuridik shaxs muhri bilan birjaga (keyinchalik birjaga berish uchun yetkazib beruvchi roʻyxatdan oʻtkazilgan joy boʻyicha birjaning mintaqaviy boʻlinmalariga) quyidagilarni taqdim etadi: belgilangan shakldagi ariza; davlat roʻyxatidan oʻtkazilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaning kseronusxasi; yetkazib beruvchining rahbari va bosh buxgalterining yuridik shaxs yoki yuqori tashkilot muhri bilan tasdiqlangan imzolari namunalari, shaxsiy imzoning tasdiqlangan namunasi (xususiy tadbirkorlar uchun) qoʻyilgan kartochka. Mikrofirmalar uchun buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish funksiyasini amalga oshiruvchi shaxs imzosining namunasini taqdim etish talab qilinmaydi; rahbar imzolagan va ariza beruvchi yuridik shaxs muhri bilan tasdiqlangan (kichik va xususiy tadbirkorlik subyektlari uchun) xodimlar soni va kichik biznes subyektlariga tegishliligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma (Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Gʻaznachiligi, Davlat soliq qoʻmitasi va birjaning maʼlumotlar bazalarining oʻzaro elektron aloqasi taʼminlangungacha); tegishli litsenziyaning yoki ruxsatnoma tusidagi hujjatning kseronusxasi (agar faoliyat savdolar predmeti hisoblanadigan tovarlarni yetkazish, ishlarni bajarish va xizmatlar koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlsa va qonun hujjatlariga muvofiq litsenziyalashni yoki ruxsatnoma tusidagi hujjat olishni talab qilsa). Taqdim etilgan maʼlumotlarning haqqoniyligi uchun yetkazib beruvchilar javob beradilar. Etkazib beruvchilarni akkreditatsiya qilish natijalari boʻyicha birja akkreditatsiya qilingan yetkazib beruvchilar reyestrini shakllantiradi, u maxsus axborot portaliga joylashtiriladi va barcha foydalanuvchilar uchun ochiq hisoblanadi. 10. Elektron tizimda davlat yoki korporativ buyurtma boʻyicha kontrakt tuzishning kafolatlari kafolatlovchi yetkazib beruvchilarni davlat yoki korporativ xaridlar jarayonida qatnashgan holda taʼminlanishi mumkin, ular savdolarda gʻolib chiqqan yetkazib beruvchi kontraktni imzolashni rad etgan yoki undan boshqacha tarzda bosh tortgan taqdirda kontraktni ushbu Nizomda belgilangan tartibda imzolashni taʼminlaydilar. 11. Kafolatlovchi yetkazib beruvchilar sifatida akkreditatsiya qilishga: savdolarga savdolar predmetini yetkazib berishni akkreditatsiyadan oldingi oxirgi 12 oy mobaynida amalga oshiruvchi; akkreditatsiyadan oldingi 18 oy mobaynida nohalol yetkazib beruvchilar reyestriga kiritilmagan yuridik shaxslar va xususiy tadbirkorlar qoʻyiladilar. Kafolatlovchi yetkazib beruvchilarni akkreditatsiya qilish birja tomonidan amalga oshiriladi. 12. Kafolatlovchi yetkazib beruvchi sifatida akkreditatsiya qilinishi uchun yetkazib beruvchi birjaga ular boʻyicha u kafolatlovchi yetkazib beruvchi sifatida akkreditatsiya olishni moʻljallagan tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni koʻrsatgan holda akkreditatsiya qilish toʻgʻrisidagi arizani taqdim etadi. 13. Buyurtmachilar va yetkazib beruvchilarni akkreditatsiya qilish bepul amalga oshiriladi va muddatsiz tusga ega boʻladi. Tashkiliy-huquqiy shakli, nomi, manzili, bank rekvizitlari yoxud akkreditatsiyaning holatiga yoki amal qilishining davom etishiga taʼsir qiladigan boshqa oʻzgarishlar boʻlgan taqdirda buyurtmachilar va yetkazib beruvchilar besh kun muddatda birjaga (keyinchalik birjaga berish uchun birjaning buyurtmachi roʻyxatdan oʻtgan joydagi mintaqaviy boʻlinmalariga) tegishli hujjatlarni ilova qilgan holda ushbu oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi yozma maʼlumotlarni berishlari shart. 14. Akkreditatsiya natijalari boʻyicha birja: buyurtmachiga va yetkazib beruvchiga berilgan foydalanuvchining individual tartib raqamiga muvofiq alohida shaxsiy hisob raqamlari ochadi. Buyurtmachilar va yetkazib beruvchilarning avans toʻlovlari hisob-kitob-kliring palatasining talab qilib olingungacha ikkilamchi depozit hisob raqami doirasida ushbu shaxsiy hisob raqamlarida hisobga olinadi; savdolar qatnashchilariga (buyurtmachilarga, yetkazib beruvchilarga yoki ularning agentlariga) personal kabinet tashkil etadi, unga ular tomonidan amalga oshirilgan bitishuvlar toʻgʻrisidagi va boshqa zarur maʼlumotlarni yuboradi. Buyurtmachi va yetkazib beruvchi maxsus axborot portalida roʻyxatdan oʻtishda ular tomonidan ularning personal kabinetlariga kirish uchun foydalaniladigan individual login va parolni koʻrsatadilar. Buyurtmachi va yetkazib beruvchi oʻz loginlari va parollariga taalluqli maʼlumotlarning saqlanishi va tarqatilmasligini taʼminlaydilar. 15. Buyurtmachilar maxsus axborot portalida kelgusi davr (yil, yil choragi) uchun buyurtmalarni joylashtirish reja-jadvallarini joylashtirishlari mumkin. Reja-jadvallarga buyurtmachilar tomonidan buyurtma joylashtirilishidan oldin 30 kundan kechikmay quyidagi hollarda tuzatishlar kiritilishi mumkin: savdolar predmetlarini sotib olishning rejalashtirilayotgan qiymati koʻpayganda, buning oqibatida reja-jadvalda nazarda tutilgan kontraktning boshlangʻich (maksimal) narxiga muvofiq tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni xarid qilish mumkin boʻlmaganda; savdolar predmetini sotib olishning rejalashtirilayotgan muddatlari (davriyligi), xarid qilish usuli oʻzgarganda, buyurtmachi tomonidan xarid qilishning reja-jadvalida nazarda tutilgan usuli buyurtmachi tomonidan yoki boshqa sabablar boʻyicha bekor qilinganda. 16. Buyurtmachi savdolarda qatnashish uchun mustaqil ravishda yoki agent orqali maxsus axborot portaliga eʼlon joylashtiradi. Zarurat boʻlganda, buyurtmachi yoki uning agenti eʼlonni (ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish uchun savdolar oʻtkazishda) savdolar predmeti boʻyicha loyiha-smeta hujjatlari va boshqa hujjatlar bilan toʻldirishi ham mumkin. Maxsus axborot portalida joylashtirilgan eʼlon, hisob-kitob kliring palatasining ikkilamchi depozit hisob raqami doirasida buyurtmachining hisob raqamida uning avans toʻlovi mavjud boʻlgan taqdirda avtomatik tarzda buyurtmachining buyurtmanomasiga aylanadi. 17. Savdolar buyurtmachining buyurtmanomasida bayon qilingan talablarni hisobga olgan holda oʻtkaziladi. Agar buyurtmachining buyurtmanomasida alohida boshqacha talab koʻrsatilmagan boʻlsa, yetkazib beruvchi yangi tovar yetkazib berishi shart. Bunda buyurtmachining eʼloni va buyurtmanomasi matniga savdolar predmetiga taalluqli boʻlmagan va yetkazib beruvchilar oʻrtasida raqobatni cheklovchi talablarni kiritish taqiqlanadi. Imkoniyati yuqori yetkazib beruvchilarga nisbatan cheklashlar belgilash zarur boʻlganda buyurtmachi eʼlonga tegishli talablarni faqat Hukumat komissiyasining ruxsati bilan kiritishi mumkin. 18. Buyurtmachilar va yetkazib beruvchilarning oʻz agentlari bilan oʻzaro munosabatlari, shu jumladan agentni taqdirlash summasi hamda individual logini va parolidan foydalanish shartlari ular oʻrtasida tuzilgan topshiriq shartnomasi asosida belgilanadi. Bunda tovarlarning davlat xaridlari boʻyicha agentni taqdirlash summasi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Iqtisodiyot vazirligi bilan kelishgan holda birja tomonidan belgilanadigan cheklangan miqdordan ortiq boʻlishi mumkin emas. 19. Savdolarda qatnashish uchun akkreditatsiyadan oʻtgan buyurtmachilar eʼlon joylashtirgunga qadar hisob-kitob-kliring palatasining ikkilamchi depozit hisob raqami doirasida oʻz shaxsiy hisob raqamlariga oldindan avans toʻlovlarini oʻtkazishlari shart. Avans toʻlovlarisiz buyurtmachilarning buyurtmanomalari joylashtirilmagan hisoblanadi va aktivlashtirilmaydi. Buyurtmachi tomonidan toʻlangan avans toʻlovlari elektron tizim tomonidan savdolar gʻolibi aniqlangunga qadar blokirovka qilinadi. 20. Akkreditatsiyadan oʻtgan yetkazib beruvchilar savdolarda qatnashish uchun hisob-kitob-kliring palatasining ikkilamchi depozit hisob raqami doirasida oʻz shaxsiy hisob raqamlariga avans toʻlovlarini oʻtkazishlari shart. Etkazib beruvchi tomonidan kiritilgan avans toʻlovi boshqa yetkazib beruvchi tomonidan kam narx koʻrsatilgan taklif berilgunga qadar blokirovka qilinadi. Savdolar gʻolibining moliyaviy zakalati u kontraktni imzolagunga qadar blokirovka qilinadi. 21. Maxsus axborot portalida quyidagi maʼlumotlar joylashtiriladi: a) budjet tashkilotlari va budjet mablagʻlari oluvchilar hisoblanadigan buyurtmachilar tomonidan: elektron savdolar yoki tender (tender savdolari) vositasida davlat xaridlarini oʻtkazish toʻgʻrisida eʼlon; davlat xaridlarining har yilgi yoki choraklik reja-jadvali; elektron savdolar yoki tender (tender savdolari)ni oʻtkazish yakunlari boʻyicha davlat buyurtmalarini joylashtirish natijalari toʻgʻrisida axborot; b) budjet tashkilotlari va budjet mablagʻlari oluvchilar hisoblanmaydigan buyurtmachilar tomonidan: elektron savdolar yoki tender (tender savdolari) vositasida korporativ xaridlarni oʻtkazish toʻgʻrisida eʼlon; korporativ xaridlarning har yilgi yoki choraklik reja-jadvali; elektron savdolar yoki tender (tender savdolari)ni oʻtkazish yakunlari boʻyicha korporativ buyurtmalarni joylashtirish natijalari toʻgʻrisida axborot; v) mahsulotlarning yuqori likvidli va monopol turlarini ishlab chiqaruvchi tashkilotlar, shuningdek ulgurji guruhlar boʻyicha ularni qayta sotuvchi tashkilotlar tomonidan — ushbu mahsulotning birjadan tashqari bozorda sotiladigan hajmlari va narxlari toʻgʻrisidagi axborot. 22. Davlat xaridlarini tashkil etish boʻyicha savdolarni oʻtkazish toʻgʻrisidagi eʼlon yetkazib beruvchi — savdolarning gʻolibini aniqlash sanasidan kamida 10 kun oldin joylashtirilishi kerak. Korporativ xaridlarini tashkil etish boʻyicha savdolarni oʻtkazish toʻgʻrisidagi eʼlon yetkazib beruvchi — savdolarning gʻolibini aniqlash sanasidan kamida 15 kun oldin joylashtirilishi kerak. Roʻyxati Hukumat komissiyasi tomonidan aniqlanadigan tovarlar (ishlar, xizmatlar)ning davlat yoki korporativ xaridi boʻyicha savdolar oʻtkazish toʻgʻrisida ilgari joylashtirilgan eʼlonlar boʻyicha avtomatik shakllantirilgan buyurtmanomalarda buyurtmachi tomonidan, savdolar tugashi sanasidan kamida 10 kun oldin savdolar predmetining boshlangʻich narxi, bozor konyunkturasidan kelib chiqqan holda aniqlashtirilishi mumkin. 23. Davlat buyurtmasini yoki korporativ buyurtmani joylashtirish, birjadan tashqari bozorda mahsulotning yuqori likvidli turlarini sotish natijalari toʻgʻrisidagi axborot tashkilotlar yoki ularning agentlari tomonidan axborotni kontraktlar tuzilgan kundan boshlab uch ish kunidan kechikmay maxsus axborot portali maʼlumotlari bazasiga bevosita kiritish orqali joylashtiriladi. 24. Korporativ xaridlarni tashkil etish boʻyicha savdolar oʻtkazish toʻgʻrisidagi eʼlonni maxsus axborot portalida joylashtirish uchun birja tomonidan tashkilotdan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishgan holda birja tasdiqlaydigan miqdorlarda toʻlov undiriladi. Budjet tashkilotlari savdolar oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshiriladigan davlat xaridlari toʻgʻrisidagi axborotni maxsus axborot portalida joylashtirish uchun toʻlovdan ozod qilinadilar. Davlat xaridlarini tashkil etish boʻyicha savdolar oʻtkazish toʻgʻrisidagi eʼlonni maxsus axborot portalida joylashtirish uchun agent tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishgan holda birja aniqlaydigan cheklangan miqdordan oshmaydigan miqdorda toʻlov undiriladi. 25. Maxsus axborot portalida joylashtiriladigan davlat yoki korporativ xaridlarning reja-jadvalida quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak: savdolar predmeti; savdolarni oʻtkazish oyi; buyurtmachining nomi va manzili; savdolar predmetini moliyalashtirish manbalari (davlat xaridlari uchun); savdolar predmetining moʻljallanayotgan boshlangʻich narxi; tovarlarni yetkazib berish, ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish muddatlari va shartlari; tovarlarni yetkazib berish, ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish joyi (manzili); savdolar predmetining individual parametrlarini xarakterlovchi alohida shartlar. 26. Savdolar oʻtkazish toʻgʻrisidagi eʼlonda quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak: buyurtmachining nomi va manzili; savdolar predmetini moliyalashtirish manbalari (davlat xaridlari uchun); savdolarning birinchi va oxirgi kuni (savdolar muddati); savdolar predmetining boshlangʻich narxi; savdolar predmetining tavsifi (savdolar predmetining spetsifikatsiyasi); savdolar predmetini lotlar boʻyicha boʻlish va har bir lotning miqdori; tovarlarni yetkazib berish, ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish muddatlari va shartlari; tovarlarni yetkazib berish, ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish joyi (manzili); litsenziyaning yoki ruxsatnoma tusidagi hujjatning mavjudligi (agar faoliyat savdolar predmeti hisoblanadigan tovarlarni yetkazib berish, ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlsa va litsenziyalanish kerak boʻlsa yoki qonun hujjatlariga muvofiq ruxsatnoma tusidagi hujjatni olishni talab qilsa); savdolar predmetining individual parametrlarini xarakterlovchi alohida shartlar. 27. Agar qonun hujjatlariga muvofiq tovarlar (ishlar, xizmatlar) ayrim turlarining davlat xaridlari faqat yoki ustun darajada kichik biznes subyektlaridan amalga oshirilishi kerak boʻlsa, savdolar oʻtkazish toʻgʻrisidagi eʼlonda ushbu shart majburiy tartibda koʻrsatiladi. Bunda, agar qonun hujjatlariga muvofiq tovarlar (ishlar, xizmatlar) alohida turlarining davlat xaridlari faqat kichik va xususiy tadbirkorlik subyektlaridan amalga oshirilishi kerak boʻlsa, kichik va xususiy tadbirkorlik subyektlari hisoblanmaydigan yetkazib beruvchilar savdolarda qatnashishga qoʻyilmaydi. 28. Birja maxsus axborot portalida joylashtirilgan axborotning maʼlumotlar bazalarida u joylashtirilgan vaqtdan boshlab besh yil mobaynida saqlanishini taʼminlaydi. 29. Birja maxsus axborot portalidagi quyidagilar: elektron savdolar yoki tender (tender savdolari) vositasida davlat yoki korporativ xaridlarni oʻtkazish toʻgʻrisida eʼlonlar haqidagi; davlat va korporativ xaridlarning har yilgi yoki choraklik reja-jadvallari toʻgʻrisidagi; elektron savdolar yoki tender (tender savdolari)ni oʻtkazish natijalari boʻyicha davlat va korporativ buyurtmalarni joylashtirish natijalari toʻgʻrisidagi; uning boʻyicha oʻtkazilgan birja savdolari natijalariga koʻra vujudga kelgan narxlar toʻgʻrisidagi; birjadan tashqari bozorda sotiladigan mahsulotning yuqori likvidli va monopol turlari narxlari toʻgʻrisidagi; nohalol yetkazib beruvchilar reyestridagi; kafolatlovchi yetkazib beruvchilar reyestridagi; davlat va korporativ xaridlar toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzgan tashkilotlarga, shu jumladan buyurtmachilar va yetkazib beruvchilarning mansabdor shaxslariga nisbatan koʻrilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi axborotlardan erkin foydalanilishini taʼminlaydi. 30. Birja davlat va korporativ xaridlarni amalga oshirish jarayoni yuzasidan zarur darajada nazoratni amalga oshirish, narxlarni manipulatsiya qilishga qarshi kurashish, moddiy-texnika resurslarining eng muhim turlarini qayta sotish va narxlar boʻyicha qonun hujjatlarida belgilangan cheklashlarga rioya etish maqsadida maxsus axborot portalida saqlanayotgan axborotlardan davlat va xoʻjalik boshqaruvi, boshqa vakolatli organlarning foydalanilishini belgilangan tartibda taʼminlaydi. 31. Maxsus axborot portalida axborotni joylashtirish va undan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi hamda birja bilan kelishgan holda Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi tomonidan belgilanadi. 32. Savdolar elektron tizimda, boshlangʻich narxni bosqichma-bosqich pasaytirgan holda oʻtkaziladi. Savdolar bosqichining oʻlchami birja tomonidan belgilanadi. 33. Savdolarni oʻtkazish, toʻlangan avans toʻlovi summasiga muvofiq har bir lot boʻyicha savdolarga qoʻyish, savdolar gʻoliblarini aniqlash, bitimlarni roʻyxatga olish va kontraktni shakllantirish elektron tizim orqali avtomatik rejimda amalga oshiriladi. 34. Birja elektron tizimning operatori sifatida: elektron tizimning uzluksiz ishlashini; savdolarning ushbu Nizomga va qonun hujjatlari talablariga muvofiq oʻtkazilishini; ushbu lot boʻyicha savdolarga qoʻyilgan barcha yetkazib beruvchilarning joylashish joyidan qatʼi nazar, barchasiga savdolarda bir vaqtning oʻzida qatnashish imkoniyati berilishini; savdolarni oʻtkazishda va ularning natijalarini chiqarishda oshkoralik va aniq-ravshanlikni; akkreditatsiya qilingan barcha savdolar qatnashchilarining huquqlari tengligini; narxi boʻyicha eng yaxshi buyurtmanomalarni aniqlash jarayonini avtomatlashtirish yoʻli bilan savdolar gʻoliblarini aniqlashning xolisonaligini; yetkazib beruvchilarni ular tomonidan avans toʻlovi toʻlangandan keyin savdolarga qoʻyish yoʻli bilan ularning buyurtmanomalarini taʼminlashi shart. 35. Etkazib beruvchilarning muqobil buyurtmanomalarini qabul qilish buyurtmachining eʼloni elektron tizim orqali avtomatik tarzda buyurtmanomaga aylantirilgan vaqtdan boshlanadi. Elektron tizim, agar buyurtmanomadagi narx buyurtmachining boshlangʻich narxiga teng yoki undan past boʻlsa yoki boshqa yetkazib beruvchining ilgari berilgan buyurtmanomasidagi narxdan past boʻlsa yetkazib beruvchilarning buyurtmanomalari qabul qilinishini taʼminlaydi. 36. Savdolarda qatnashayotgan akkreditatsiya qilingan yetkazib beruvchilarning nomi va ularning bogʻlanish maʼlumotlari elektron tizimda aks ettirilmaydi, ushbu Nizomning 40-bandida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. 37. Savdolar davomida elektron tizim yetkazib beruvchilarning berilgan buyurtmanomalaridan eng kam narxli buyurtmanomani avtomatik tarzda tanlaydi, u elektron tizimda aks ettiriladi hamda savdolarning barcha qatnashchilariga — ushbu paytdagi buyurtmachilar va yetkazib beruvchilarga maʼlum boʻladi. 38. Agar savdolarda kamida ikki nafar yetkazib beruvchi qatnashsa savdolar boʻlib oʻtgan deb hisoblanadi. Agar davlat xaridlarini tashkil etishda 10 kun mobaynida yoki korporativ xaridlarni tashkil etishda 15 kun mobaynida savdolarda ikki nafardan kam yetkazib beruvchi qatnashsa, savdolar boʻlib oʻtmagan deb hisoblanadi, savdolar gʻolibi aniqlanmaydi, buyurtmachi savdolarni tegishlicha, davlat xaridlari boʻyicha 10 kunga va korporativ xaridlar boʻyicha 5 kunga uzaytiradi. Savdolarni uzaytirish buyurtmachi tomonidan, asosiy savdolar tugagan vaqtdan boshlab amalga oshiriladi. Savdolarni uzaytirishda buyurtmachi, zarurat boʻlganda, boshlangʻich narxni aniqlashtirishga haqlidir. Uzaytirilgan savdolar boʻlib oʻtmagan deb eʼlon qilingan taqdirda elektron tizim buyurtmachining buyurtmanomasini kafolatlovchining buyurtmanomasi bilan birlashtiradi. Ular boʻyicha kafolatlovchi yetkazib beruvchilarning buyurtmanomalari yoʻq boʻlgan uzaytirilgan savdolar boʻlib oʻtmagan deb eʼlon qilingan taqdirda buyurtmachilar tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni kamida uchta xoʻjalik yurituvchi subyektga tovarlar (ishlar, xizmatlar) sotib olishning oxirgi buyurtmanomada eʼlon qilingan shartlarini oʻzgartirmasdan sotib olish yuzasidan takliflar yuborish yoʻli bilan eng yaxshi takliflarni tanlab olish asosida sotib olishlari mumkin. Bunda buyurtmachilar elektron tizimga yangi buyurtmanomani joylashtirish huquqiga egadirlar. Eng yaxshi takliflar tanloviga nohalol yetkazib beruvchilar reyestridagi mavjud xoʻjalik yurituvchi subyektlar qoʻyilmaydi. Bunda buyurtmachilar eng yaxshi takliflar tanlovi gʻolibini aniqlash vaqtida tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni sotib olish yuzasidan taklif yuborilgan xoʻjalik yurituvchi subyektning maxsus axborot portalida joylashtirilgan nohalol yetkazib beruvchilar reyestrida yoʻqligini tekshirishi va unga ishonch hosil qilishi shart. Buyurtmachining rahbarlari yetkazib beruvchini tanlashni oʻtkazish tartibiga rioya qilinishi yuzasidan shaxsan javob beradilar. 39. Etkazib beruvchilardan takliflar boʻlmasligi (yoki savdolarda faqat bir nafar yetkazib beruvchi qatnashishi) sababli, budjet tashkiloti yoki budjet mablagʻlari oluvchi hisoblangan buyurtmachi uchun oziq-ovqat mahsulotlarining davlat xaridi boʻyicha savdolar boʻlib oʻtmagan deb eʼtirof etilgan taqdirda, gʻaznachilik boʻlinmalari bilan kelishgan holda savdolarni uzaytirmasdan buyurtmani joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi. Budjet tashkiloti yoki budjet mablagʻlari oluvchi hisoblangan buyurtmachi oziq-ovqat mahsulotlarining davlat xaridi boʻyicha buyurtmani savdoni uzaytirmasdan joylashtirish toʻgʻrisidagi qarorni kelishish uchun tegishli gʻaznachilik boʻlinmalariga lot raqamini koʻrsatgan holda yozma murojaat yuboradi. Bunda gʻaznachilik boʻlinmalari uch ish kuni mobaynida birja tomonidan maʼlumotlar bazasining elektron aloqasi vositasida Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Gʻaznachiligiga taqdim qilingan sodir etilmagan bitimlar reyestrida lot tartib raqamining mavjudligini tekshiradilar. Savdolarni uzaytirmasdan buyurtmani joylashtirish toʻgʻrisidagi qarorni kelishish muddati gʻaznachilik boʻlinmalariga kelishish toʻgʻrisidagi murojaat tushgan kundan boshlab uch ish kunidan ortiq boʻlishi mumkin emas. Savdolarni uzaytirmasdan yetkazib beruvchi bilan kontrakt faqat ilgari maxsus elektron portalda joylashtirilgan ushbu buyurtma boʻyicha eʼlonda nazarda tutilgan shartlarda tuzilishi mumkin. Bunda tuzilgan kontraktning narxi: savdolarda boshlangʻich narxdan past narxni taklif qilgan faqat bitta yetkazib beruvchi qatnashgan hollarda — yagona yetkazib beruvchi boʻlgan savdolar qatnashchisi narxidan; oʻtkazilgan savdolarda yetkazib beruvchilardan takliflar boʻlmagan hollarda — eʼlon qilingan boshlangʻich narxning 10 foizidan ortiq boʻlmasligi kerak. 40. Savdolarning tugash vaqti kelganda tizim savdolarning oʻtkazilish vaqti mobaynida berilgan eng past narxli buyurtmanomani avtomatik tarzda aniqlaydi. Eng past narxli buyurtmanomani bergan yetkazib beruvchi elektron tizim orqali savdolarning gʻolibi sifatida tanlab olinadi. Etkazib beruvchining nomi elektron tizimda aks ettiriladi va bunda buyurtmachining buyurtmanomasida bayon qilingan shartlarga muvofiq avtomatik tarzda amalga oshirilgan bitimni qayd etadi hamda kontraktni, shuningdek uning elektron shakli buyurtmachi va yetkazib beruvchining personal kabinetiga yuboriladigan vositachilik yigʻimini toʻlash uchun schyot-fakturani shakllantiradi. 41. Elektron tizimda amalga oshirilgan bitimlar natijalari boʻyicha kontrakt rasmiylashtiriladi. Davlat buyurtmasini joylashtirish boʻyicha kontrakt shakli birja va Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Gʻaznachiligi tomonidan tasdiqlanadi. Korporativ buyurtmani joylashtirish boʻyicha kontrakt shakli birja hamda Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadi. 42. Birja (birjaning mintaqaviy boʻlinmasi) va savdolarda gʻolib chiqqan yetkazib beruvchi yoki uning agenti savdolar gʻolibi aniqlangan vaqtdan boshlab besh ish kuni mobaynida kontraktni imzolashi, ayni bir vaqtda uni birja (birjaning mintaqaviy boʻlinmasi) tomonidan roʻyxatdan oʻtkazishi shart. Buyurtmachi va yetkazib beruvchining kontrakt boʻyicha huquq va majburiyatlari kontrakt birja (birjaning mintaqaviy boʻlinmasi) va yetkazib beruvchi (yoki uning agenti) tomonidan imzolangan vaqtdan boshlab yuzaga keladi. Yuridik shaxslar hisoblanadigan budjet tashkilotlari va budjet mablagʻlari oluvchilar — buyurtmachilar oʻzlariga elektron tarzda birja tomonidan personal kabinet orqali yuborilgan kontraktlar nusxalarini mustaqil ravishda koʻchirib oladilar, ularni tashkilotning rahbari imzosi va muhri bilan tasdiqlaydilar va oʻzlariga xizmat koʻrsatadigan gʻaznachilik boʻlinmalariga roʻyxatdan oʻtkazish uchun taqdim etadilar. Budjet tashkilotlari va budjet mablagʻlari oluvchilar hisoblanmaydigan buyurtmachilar oʻzlariga personal kabinet orqali elektron tarzda birja tomonidan yuborilgan kontraktlar nusxalarini mustaqil ravishda koʻchirib oladilar va zarurat boʻlganda, oʻzi joylashgan hududdagi birjada (birjaning mintaqaviy boʻlinmasida) tasdiqlaydilar. 43. Savdolarda gʻolib chiqqan yetkazib beruvchi kontrakt tuzishni rad etganda yoki uni tuzishdan boshqacha tarzda bosh tortganda uning moliyaviy zakalati, savdolar gʻolibi aniqlangan sanadan boshlab bir hafta muddatda, yetkazilgan zarar uchun kompensatsiya sifatida, buyurtmachining tegishli hisob raqamiga (agar buyurtmachi gʻaznachilik ijrosi bilan qamrab olingan boʻlsa — budjet mablagʻlari yoki budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha tegishli shaxsiy gʻazna hisob raqamini koʻrsatgan holda yagona gʻazna hisob raqamiga, agar buyurtmachi gʻaznachilik ijrosi bilan qamrab olinmagan boʻlsa — uning bankdagi talab qilib olingungacha depozit hisob raqamiga) oʻtkaziladi. 44. Etkazib beruvchi kontrakt tuzishni rad etgan yoki uni tuzishdan boshqacha tarzda bosh tortgan taqdirda buyurtmachi kontrakt tuzishdan bosh tortish tufayli yetkazilgan zararlarni qoplash talabi bilan sudga murojaat qilishga haqlidir. Savdolarda gʻolib chiqqan, biroq kontrakt tuzishni rad etgan yoki uni tuzishdan boshqacha tarzda bosh tortgan yetkazib beruvchi birja tomonidan nohalol yetkazib beruvchilar reyestriga kiritiladi, quyidagi holatlar bundan mustasno: engib boʻlmaydigan kuchlar yuzaga kelganligi munosabati bilan rad etish; Bitimni elektron tizimda yetkazib beruvchining agenti tomonidan buyurtmanomani yetkazib beruvchining koʻrsatmalariga muvofiq boʻlmagan parametrlar bilan kiritish asosida amalga oshirish; Bitimni elektron tizimda yetkazib beruvchining agenti tomonidan buyurtmanomani yetkazib beruvchining koʻrsatmalariga muvofiq boʻlmagan parametrlar bilan kiritish asosida amalga oshirish natijalari boʻyicha tuzilgan kontraktni yetkazib beruvchi imzolashni rad etgan taqdirda yetkazib beruvchi oʻz agentidan buyurtmachi foydasiga neustoykani toʻlash bilan bogʻliq xarajatlarni qoplashini talab qilishga haqlidir. Nohalol yetkazib beruvchilar reyestriga, davlat yoki korporativ buyurtmani joylashtirish shaklidan qatʼi nazar, oʻz majburiyatlarini bajarmaganlikda yoki zarur darajada bajarmaganlikda sud tartibida aybdor deb eʼtirof etilgan yetkazib beruvchilar ham kiritiladi. Etkazib beruvchilarni nohalol yetkazib beruvchilar reyestriga kiritish toʻgʻrisidagi qaror Maxsus komissiya tomonidan, buyurtmachining yoki boshqa manfaatdor shaxslarning arizasi asosida qabul qilinadi. Etkazib beruvchi tomonidan tuzilgan kontrakt boʻyicha oʻz shartnoma majburiyatlari bajarilmagan taqdirda buyurtmachilar tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni, oxirgi buyurtmanomada eʼlon qilingan tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni sotib olish shartlarini oʻzgartirmasdan, tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni sotib olish yuzasidan takliflarni kamida uch nafar xoʻjalik yurituvchi subyektga yuborish yoʻli bilan eng yaxshi takliflarni tanlab olish asosida sotib olishlari mumkin. Bunda buyurtmachilar elektron tizimda yangi buyurtmanomani joylashtirish huquqiga egadirlar. 45. Nohalol yetkazib beruvchilar reyestriga kiritilgan yetkazib beruvchilar olti oy mobaynida savdolarda qatnashishga qoʻyilmaydi. Etkazib beruvchini nohalol yetkazib beruvchilar reyestriga kiritish toʻgʻrisidagi axborot maxsus axborot portaliga joylashtiriladi. 46. Oʻz mijozi nomidan kontraktni tuzish muddatlariga rioya etilmaganda, kontraktni tuzish rad etilganda, uning nomidan kontrakt tuzilgan mijozga tuzilgan kontrakt taqdim etilmaganda yoki oʻz vaqtida taqdim etilmaganda, buyurtmanomalarning shartlari oʻz mijozining topshiriqlari shartlariga muvofiq boʻlmaganda buyurtmachining (yetkazib beruvchining) agenti Maxsus komissiya qarori bilan savdolarga qatnashishdan olti oy muddatga chetlashtiriladi. 47. Savdolarda gʻolib chiqqan yetkazib beruvchi kontraktni imzolashni rad etganda yoki boshqacha tarzda undan bosh tortganda, buyurtmachi uchun navbatdagi eng yaxshi narxni taklif etgan boshqa yetkazib beruvchi savdolar gʻolibi boʻladi, bunda ushbu yetkazib beruvchi uni savdolar gʻolibi deb eʼtirof etishga va kontraktni imzolashga rozi boʻlishi shart. Ikkinchi yetkazib beruvchi bilan tuziladigan namunaviy kontrakt birja tomonidan, savdolarda ikkinchi yetkazib beruvchi taklif etgan narxni hisobga olgan holda shakllantiriladi. Birja ikki ish kuni mobaynida tegishli bildirishnomani ikkinchi yetkazib beruvchiga va buyurtmachiga (yoki ularning agentlariga) yuboradi. Ikkinchi yetkazib beruvchi bilan tuzilgan kontrakt birja (birjaning mintaqaviy boʻlinmasi) va ikkinchi yetkazib beruvchi (yoki uning agenti) tomonidan, birja bildirishnomani yuborgan vaqtdan boshlab besh ish kunidan kechikmay imzolanadi. Kontrakt belgilangan muddatda ikkinchi yetkazib beruvchi tomonidan imzolanmagan taqdirda savdolarda qatnashgan va buyurtmachining boshlangʻich narxidan oshmaydigan narxni taklif etgan kafolatlovchi yetkazib beruvchi savdolar gʻolibi boʻladi. Savdolarda bir nechta kafolatlovchi yetkazib beruvchilar qatnashgan taqdirda kontrakt eng kam narxni taklif etgan kafolatlovchi yetkazib beruvchi bilan tuziladi. Bir nechta kafolatlovchi yetkazib beruvchilar tomonidan bir xil narx koʻrsatilgan buyurtmanomalar berilgan taqdirda boshqalardan ilgari buyurtmanoma bergan kafolatlovchi yetkazib beruvchi savdolar gʻolibi deb eʼtirof etiladi. Birja kafolatlovchi yetkazib beruvchini uning savdolar gʻolibi deb eʼtirof etilganligi toʻgʻrisida tegishli bildirishnoma yuborish yoʻli bilan xabardor qiladi. Kafolatlovchi yetkazib beruvchi bilan tuzilgan kontrakt birja (birjaning mintaqaviy boʻlinmasi) va kafolatlovchi yetkazib beruvchi (yoki uning agenti) tomonidan, bildirishnoma yuborilgan vaqtdan boshlab besh ish kunidan kechikmay imzolanadi. 48. Bitim holati boʻyicha hisob-kitob-kliring palatasi buyurtmachilar va yetkazib beruvchilarning avans toʻlovlari summasidan har qaysi tomondan bitimning amaldagi summasidan birjaning vositachilik yigʻimini undiradi. Budjet tashkilotlari va budjet mablagʻlari oluvchilar hisoblanadigan buyurtmachilardan, shuningdek yetkazib beruvchilar — kichik va xususiy tadbirkorlik subyektlaridan undiriladigan birjaning vositachilik yigʻimi miqdori har qaysi tomondan bitim summasining 0,05 foizi miqdorida belgilanadi. Budjet tashkilotlari va budjet mablagʻlari oluvchilar hisoblanmaydigan buyurtmachilardan, shuningdek kichik va xususiy tadbirkorlik subyektlari hisoblanmaydigan yetkazib beruvchilardan undiriladigan vositachilik yigʻimi miqdori Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishgan holda birja tomonidan belgilanadi. 49. Kontraktni roʻyxatdan oʻtkazish uni tuzilgan kontraktlar reyestriga kiritish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Davlat xaridlari boʻyicha tuzilgan kontraktlar reyestri birja tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining Gʻaznachiligiga Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Gʻaznachiligi va birja maʼlumotlar bazalarining oʻzaro elektron aloqasi yoʻli bilan yuboriladi. 50. Hisob-kitob-kliring palatasi buyurtmachi va savdolarda gʻolib chiqqan yetkazib beruvchining avans toʻlovining blokirovkadan chiqarilgan qoldiqlarini bir ish kuni mobaynida ularning talab qilib olingungacha depozit hisob raqamlariga (shaxsiy gʻazna hisob raqamlariga) oʻtkazadi yoki ularning yozma bildirishnomasiga koʻra, boshqa savdolarda qatnashish uchun avans toʻlovlari hisobiga qabul qiladi. 51. Savdolarning gʻolibi deb eʼtirof etilmagan yetkazib beruvchining avans toʻlovini qaytarish u blokirovkadan chiqarilgandan keyin bir ish kuni mobaynida amalga oshiriladi. 52. Buyurtmachi: savdolarni oʻtkazish uchun taqdim etilgan hujjatlarning ishonchliligi va qonun hujjatlariga muvofiqligi; buyurtmachi tomonidan tovarlarning davlat korporativ xaridlarini amalga oshirishda — Hukumat komissiyasining ishchi organiga ushbu Nizomning bajarilishi monitoringi olib borilishi uchun ishonchli axborot taqdim etilishi; tomonlar oʻrtasidagi kontrakt majburiyatlarini bajarish tugallangandan keyin besh yil mobaynida savdolar predmeti boʻyicha eʼlonlar va texnik hujjatlarning asl nusxalari saqlanishi; login va paroldan zarur darajada foydalanilishi; personal kabinetdan toʻgʻri foydalanilishi; buyurtmanomalarda joylashtiriladigan axborotlarning toʻliqligi va sifati; tuzilgan kontrakt shartlarining bajarilmaganligi uchun javob beradi. 53. Etkazib beruvchi: savdolarda qatnashish uchun taqdim etilgan hujjatlarning ishonchliligi; miqdor, sifat, texnik parametrlar, shuningdek taklif etilayotgan tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni yetkazib berish muddatlari va joyi boʻyicha yetkazib beruvchi buyurtmanomalari shartlarining buyurtmachi buyurtmanomalarida nazarda tutilgan shartlarga muvofiqligi; tegishli litsenziyaning yoki ruxsatnoma tusidagi hujjatning mavjudligi va ishonchliligi (agar faoliyat savdolar predmeti hisoblanadigan tovarlarni yetkazib berish, ishlarni bajarish va xizmatlar koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlsa va litsenziyalanishi kerak boʻlsa yoki qonun hujjatlariga muvofiq ruxsatnoma tusidagi hujjat olishni talab qilsa); login va paroldan zarur darajada foydalanilishi; personal kabinetdan toʻgʻri foydalanilishi; kontraktni tuzish muddatiga rioya etilishi, kontraktni imzolashning rad etilganligi yoki undan bosh tortilganligi; tuzilgan kontrakt shartlarining bajarilmaganligi; savdolar shartlarining boshqacha buzilishlari uchun javob beradi. 54. Agent: yetkazib beruvchi nomidan kontraktni tuzish muddatiga rioya etilishi, kontraktni imzolashning rad etilganligi yoki undan bosh tortilganligi; oʻz nomidan kontrakt tuzilgan mijozga tuzilgan kontraktning taqdim etilmaganligi yoki oʻz vaqtida taqdim etilmaganligi; buyurtmanomalar shartlarining oʻz mijozi topshiriqlari shartlariga muvofiqligi; mijozning login va paroldan zarur darajada foydalanilmaganligi; mijozning personal kabinetidan toʻgʻri foydalanilishi; oʻz mijozlari topshiriqlarini bajarish jarayonida oʻzi foydalanadigan axborotning maxfiyligiga rioya etilishi; savdolar shartlarining boshqacha buzilishlari uchun javob beradi. 55. Birja: savdolar oʻtkazish toʻgʻrisidagi eʼlonning maxsus axborot portalida oʻz vaqtida chop etilishi; buyurtmachilar, yetkazib beruvchilar va ularning agentlarini akkreditatsiya qilishning yoki ularni savdolarga qoʻyishning asossiz rad etilganligi; savdolarni tashkil etish va oʻtkazish hamda savdolar gʻolibini aniqlash tartib-qoidasiga rioya etilishi; kontraktni imzolash muddatlarining buzilganligi yoki imzolashning asossiz rad etilganligi; elektron tizim va maxsus axborot portalining uzluksiz ishlashi; savdolar natijalari boʻyicha tomonlar tuzishgan kontraktning roʻyxatdan oʻtkazilishi uchun javob beradi. 56. Davlat va korporativ xaridlarni, shuningdek birjadan tashqari bozorda tovarlarni sotishni amalga oshiruvchi tashkilotlarning mansabdor shaxslari maxsus axborot portalida joylashtiriladigan maʼlumotlarning toʻliqligi va ishonchliligi, shuningdek axborotni joylashtirish muddatlariga rioya etilishi yuzasidan javob beradilar. 57. Savdolarni oʻtkazish va ularning natijalarning rasmiylashtirish masalalarini sudgacha koʻrib chiqish uchun birja tomonidan tashkil etilgan maxsus komissiya vakolatiga quyidagilar kiradi: yetkazib beruvchilarning (ular agentlarining) kontraktlarni imzolashni rad etganligi yoki undan bosh tortganligi uchun ushbu Nizomga muvofiq yoxud savdolar shartlarini boshqacha buzilishlari uchun javobgarligini belgilash; yetkazib beruvchilarni nohalol yetkazib beruvchilar reyestriga kiritish; yetkazib beruvchilarni nohalol yetkazib beruvchilar reyestridan chiqarish. Maxsus komissiya oʻz vakolati doirasida boshqa masalalarni ham koʻrib chiqishi mumkin. 1. Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 21-noyabrdagi 456-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2000-y., 11-son, 72-modda) bilan tasdiqlangan Xom ashyo, materiallar, butlovchi buyumlar va asbob-uskunalarni xarid qilish boʻyicha tender savdolari oʻtkazish toʻgʻrisidagi Nizomning 53-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “53. Markazlashtirilgan manbalar hisobiga davlat xaridlarini amalga oshiradigan barcha tashkilotlar maxsus axborot portalida, mazkur Nizomning 51-bandi 1, 3 — 9-kichik bandlarida nazarda tutilgan hollardan tashqari, tovarlar (ishlar, xizmatlar) yetkazib beruvchini aniqlash yoki tender savdolarini oʻtkazish sanasigacha kamida 30 kun oldin kelgusi xaridlar toʻgʻrisida, shuningdek birja savdolarida tovarlar xarid qilish va Davlat xaridlari boʻyicha Hukumat komissiyasi tomonidan belgilangan boshqa holatlar toʻgʻrisidagi eʼlonni joylashtirishi shart. Markazlashtirilgan manbalar hisobiga davlat xaridlarini amalga oshiradigan barcha tashkilotlar maxsus axborot portalida, shuningdek qonun hujjatlarida nazarda tutilgan holatlardan tashqari, shartnomalar (kontraktlar) tuzish sanasidan boshlab 3 kun mobaynida buyurtmalarni joylashtirish natijalari toʻgʻrisidagi axborotni joylashtirishi shart. Ustav fondida davlat ulushi 50 foizdan ortiq boʻlgan Tabiiy monopoliyalar subyektlari, davlat unitar korxonalari va xoʻjalik jamiyatlari Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasining maxsus axborot portaliga hamda “Birja” gazetasiga tovarlar (ishlar, xizmatlar) yetkazib beruvchini aniqlash sanasigacha kamida 15 kalendar kun oldin kelgusi xaridlar toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek shartnomalar (kontraktlar) tuzish sanasidan boshlab 3 kun mobaynida buyurtmalarni joylashtirish natijalari toʻgʻrisidagi axborotni joylashtiradilar, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno”. 2. Vazirlar Mahkamasining “Tovar-xomashyo birjalari faoliyatini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2004-yil 31-maydagi 251-son qarorida (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2004-y., 5-son, 50-modda): a) 1-bandning ikkinchi xatboshidagi “standart tovarlar” soʻzlari “tovarga standart kontraktlar” soʻzlari bilan almashtirilsin; b) 3-bandga: quyidagi mazmundagi ikkinchi va uchinchi xatboshilar qoʻshilsin: “faqat birja aʼzolari — brokyerlar va dilyerlar birja savdolari ishtirokchilari hisoblanadilar; mijozlar yoki ularning manfaatlarini ifodalaydigan, birjada akkreditatsiya qilingan agentlar koʻrgazma-yarmarka savdolari va kimoshdi savdolari ishtirokchilari hisoblanadilar”; ikkinchi — beshinchi xatboshilar tegishli ravishda toʻrtinchi — yettinchi xatboshilar deb hisoblansin. 3. Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 1-apreldagi 100-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2011-y., 4-son, 24-modda) bilan tasdiqlangan Davlat xaridlari boʻyicha Hukumat komissiyasining ishchi organi toʻgʻrisidagi Nizom 4-bandining oltinchi xatboshidagi “davlat” soʻzidan keyin “va korporativ” soʻzlari qoʻshilsin.