Tibbiy-mehnat ekspert komissiyalarida koʻrik dalolatnomalarini rasmiylashtirish va yuritish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
(order, 2025-06-20)

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 1-iyuldagi 195-sonli “Tibbiy-mehnat ekspert komissiyalari tomonidan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibini yanada takomillashtirishga, nogironlikni va kasbiy mehnatga layoqat yoʻqotilishi darajasini aniqlashga yoʻnaltirilgan normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga asosan buyuraman: 1. Tibbiy-mehnat ekspert komissiyalarida koʻrik dalolatnomalarini rasmiylashtirish va yuritish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 1-iyuldagi 195-sonli “Tibbiy-mehnat ekspert komissiyalari tomonidan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibini yanada takomillashtirishga, nogironlikni va kasbiy mehnatga layoqat yoʻqotilishi darajasini aniqlashga yoʻnaltirilgan normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasining bosh, tuman(shahar), tumanlararo va ixtisoslashtirilgan tibbiy-mehnat ekspert komissiyalarida (bundan buyon matnda TMEK deb yuritiladi) koʻrik dalolatnomalarini rasmiylashtirish va yuritish tartibini belgilaydi. 1. TMEK koʻrik dalolatnomasi (bundan buyon matnda koʻrik dalolatnomasi deb yuritiladi) TMEK koʻrik natijalari boʻyicha xulosa (bundan buyon matnda TMEK xulosasi deb yuritiladi) chiqarish uchun asos boʻladigan asosiy tibbiy maʼlumotlar va ijtimoiy omillarni yozish uchun moʻljallangan hujjat hisoblanadi. 2. Koʻrik dalolatnomalarini rasmiylashtirish va yuritish TMEKlar tomonidan mazkur Qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi. TMEK koʻrigidan oʻtish uchun yuboriladigan shaxslarga (bundan buyon matnda koʻrikdan oʻtuvchilar deb yuritiladi) mazkur Qoidalarning1-ilovasiga shaklga muvofiq koʻrik dalolatnomasi rasmiylashtiriladi. 3. Har bir TMEK vrach-eksperti oʻz xizmat vazifasi doirasida koʻrik dalolatnomalarining oʻz vaqtida va sifatli rasmiylashtirilishi uchun javobgardir. Koʻrik dalolatnomalarining oʻz vaqtida va sifatli rasmiylashtirilishi ustidan umumiy nazorat TMEK raisi tomonidan amalga oshiriladi. 4. TMEKda koʻrikdan oʻtish uchun qabul qilinadigan tibbiy va boshqa hujjatlar (bundan buyon matnda hujjatlar deb yuritiladi) davolash-profilaktika muassasasining tibbiy-maslahat komissiyasi (bundan buyon matnda TMK deb yuritiladi) raisi yoki masʼul shaxsi tomonidan taqdim etiladi. Koʻrikdan oʻtuvchilar va boshqa shaxslardan hujjatlarni qabul qilishga yoʻl qoʻyilmaydi. 5. Koʻrikdan oʻtish uchun TMEKga taqdim qilingan hujjatlar TMEK vrach-ekspertlari tomonidan kollegial koʻrib chiqiladi. TMEKning vrach-ekspertlari: tibbiy tekshiruvning sifati, TMEKga oʻz vaqtidaligi va yuborilishining asosliligi hamda taqdim qilingan hujjatlarning xaqqoniyligiga; TMEKga yoʻllanmaning (bundan buyon matnda 088/h-shakl deb yuritiladi) toʻgʻri va toʻliq rasmiylashtirilganligiga; ambulator karta va kasallik tarixidan koʻchirmalarda imzolar va dumaloq muhr borligiga; vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqalarining berilgan sanasi va muddatlari, qoʻyilgan tashxis va ish beruvchining vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasini qabul qilganlik toʻgʻrisidagi belgi qoʻyilganligiga eʼtibor berishlari lozim. Davolash-profilaktika muassasalari tomonidan rasmiylashtirilgan 088/h-shaklning muddati bir oydan oʻtib ketgan taqdirda, TMEK tomonidan qabul qilinmaydi. 6. Uyda yoki statsionarda sayyor koʻrikni oʻtkazish lozim boʻlganda, koʻrikdan oʻtuvchining 088/h-shakl titul varaqasi yuqori chap qismiga TMKning koʻrikni uyda yoki statsionarda oʻtkazishni asoslovchi yozma tavsiyasi koʻrsatiladi. 7. Agar TMEK koʻrigidan oʻtish vaqtida koʻrikdan oʻtuvchi respublikaning boshqa hududida vaqtincha yashayotgan boʻlsa (“Sahovat” va “Muruvvat” uylari hamda majburiy davolanishdagi shaxslardan tashqari) va sogʻligʻi holatining ogʻirligi sababli transportirovka qilishga qarshi koʻrsatma boʻlgan taqdirda, koʻrikdan oʻtuvchining (qonuniy vakilining) arizasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasi Respublika tibbiy-ijtimoiy ekspertiza inspeksiyasi (bundan buyon matnda Inspeksiya deb yuritiladi) bilan kelishilgan holda koʻrikdan oʻtuvchi joylashgan hududdagi Bosh TMEK raisining ruxsati bilan tegishli TMEKda koʻrikdan oʻtkaziladi. Bunda, hujjatlar koʻrikdan oʻtuvchi joylashgan hududdagi davolash-profilaktika muassasasi tomonidan rasmiylashtiriladi va tegishli TMEKga taqdim etiladi. Koʻrikdan oʻtkazgan TMEK tomonidan koʻrik dalolatnomasi rasmiylashtiriladi hamda TMEK raisi va vrach-ekspertlari tomonidan imzolanib, muhr bilan tasdiqlangandan soʻng koʻrikdan oʻtuvchi doimiy roʻyxatda turadigan hududdagi tegishli TMEKga 7 kundan kechiktirmay (alohida holatlarda, uzoq tumanlarni inobatga olib 10 kundan kechiktirmay) yuboriladi. Koʻrikdan oʻtkazgan TMEK tomonidan yuborilgan koʻrik dalolatnomasiga asosan nogironlik belgilanganda, koʻrikdan oʻtuvchi doimiy roʻyxatda turadigan tegishli TMEK tomonidan Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 1-iyuldagi 195-sonli qarori bilan tasdiqlangan Fuqarolarni tibbiy-mehnat ekspert komissiyalarida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 1-ilovasiga muvofiq shaklda nogironlik toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma, kasbiy mehnat layoqatining yoʻqotilganlik darajasi belgilanganda mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shaklda koʻrik dalolatnomasidan koʻchirma rasmiylashtiriladi. TMEK xulosasining toʻgʻri belgilanishi uchun koʻrikdan oʻtkazgan TMEK javobgar hisoblanadi. Agar koʻrikdan oʻtkazgan TMEK xulosasi doimiy roʻyxatda turadigan hududdagi TMEK tomonidan oʻzgartirilsa, javobgarlik koʻrikdan oʻtuvchi doimiy roʻyxatda turadigan TMEK zimmasiga yuklatiladi. “Sahovat” va “Muruvvat” uylari, shuningdek majburiy davolanishda boʻlgan shaxslar tegishli TMEKlarda koʻrikdan oʻtkaziladilar. Koʻrikdan oʻtuvchilarning hujjatlari, ushbu muassasalar joylashgan hududdagi TMK tomonidan rasmiylashtiriladi va tegishli TMEKga taqdim qilinadi. 8. Nogironlik sabablarini belgilash uchun asos boʻladigan quyidagi qoʻshimcha hujjatlar taqdim etilishi mumkin: “mehnatda mayiblanish” sababini belgilash uchun — mehnat majburiyatini bajarish bilan bogʻliq baxtsiz hodisa va ishlab chiqarishda sogʻliqqa yetkazilgan boshqa xil shikastlar toʻgʻrisida dalolatnoma; “kasb kasalligi” sababini belgilash uchun — qonunchilik hujjatlariga muvofiq maxsus vakolatli sogʻliqni saqlash muassasasining xulosasidan (kasallik tarixidan) koʻchirma; “bolalikdan nogironlik” sababini belgilash uchun — TMKning nogiron bolaga beriladigan tibbiy xulosasi yoki 18 yoshgacha boʻlgan davrda nogironlikka olib kelgan kasallikka chalinganligini tasdiqlovchi davolash-profilaktika muassasasining kasallik tarixidan (ambulator kartadan) koʻchirma; “Chernobil AESdagi halokat tufayli mayiblanganlik yoki kasallanganlik” sababini belgilash uchun — nogironlikka olib kelgan kasallikning Chernobil AESdagi halokatni bartaraf qilish bilan bogʻliqligi toʻgʻrisidagi Respublika ekspertlari kengashining xulosasi va koʻrikdan oʻtuvchining nurlanish zonasida (hududida) boʻlganligi toʻgʻrisida maʼlumotlar koʻrsatilgan harbiy guvohnomasi; “frontda boʻlish bilan bogʻliq kasallik”, “harbiy xizmat majburiyatlarini bajarish chogʻida orttirilgan kasallik”, “harbiy xizmatni oʻtash davrida orttirilgan kasallik”, “Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlaridagi xizmat bilan bogʻliq boʻlmagan kasallik”, “Oʻzbekiston Respublikasini himoya qilish chogʻida orttirilgan mayiblik (yaralanish, shikastlanish, kontuziya)”, “Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli kuchlaridagi xizmat bilan bogʻliq boʻlmagan mayiblik (yaralanish, shikastlanish, kontuziya)”, “harbiy xizmat majburiyatlarini bajarish chogʻida orttirilgan mayiblik (yaralanish, shikastlanish, kontuziya)”, “harbiy xizmat majburiyatlarini bajarish bilan bogʻliq boʻlmagan baxtsiz hodisa oqibatida orttirilgan mayiblik (yaralanish, shikastlanish, kontuziya)” sabablarini belgilash uchun — Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi yoki Davlat xavfsizlik xizmati markaziy harbiy tibbiy komissiyalarining kasallik toʻgʻrisidagi guvohnomasi. 9. Ishlovchi koʻrikdan oʻtuvchilar mehnat daftarchasi nusxasini, ishlamaydigan koʻrikdan oʻtuvchilar (ularning qonuniy vakili) esa qachondan beri ishlamasligi toʻgʻrisidagi maʼlumot koʻrsatilgan arizani TMK orqali taqdim qiladi. 10. Toʻliq rasmiylashtirilmagan hujjatlar TMEKga qabul qilinmaydi va ushbu xato-kamchiliklarni bartaraf etish uchun davolash-profilaktika muassasasiga qaytariladi. Bunda TMEK bir vaqtning oʻzida esa oʻz navbatida ushbu xato-kamchiliklarni roʻyxatga oladi. 11. TMEKga qabul qilingan hujjatlar roʻyxatga olingandan soʻng koʻrikdan oʻtish sanasi va vaqti koʻrsatilgan holda TMEKda koʻrikdan oʻtish taloni rasmiylashtiriladi hamda TMK orqali koʻrikdan oʻtuvchiga yetkaziladi. 12. TMEKga taqdim etilgan hujjatlarni, shu jumladan fuqarolar murojaatlarini roʻyxatga olish uchun TMEKda tegishli jurnallar yuritiladi. 13. Koʻrik dalolatnomasi titul varaqasining 1 — 5-bandlari TMEK hamshirasi tomonidan toʻldiriladi. Koʻrik dalolatnomasining qolgan bandlari esa TMEKning vrach-ekspertlari tomonidan rasmiylashtiriladi. TMEK xulosasi chiqarilgandan soʻng koʻrik dalolatnomasiga tuzatishlar kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 14. TMEK xulosasiga koʻra nogironlik va (yoki) kasbiy mehnat layoqatining yoʻqotilganlik darajasi belgilanganda, nogironlik toʻgʻrisida maʼlumotnoma va (yoki) koʻrik dalolatnomasidan koʻchirma rasmiylashtiriladi. Agar TMEK xulosasiga koʻra nogironlik guruhi belgilanmagan boʻlsa, koʻrik dalolatnomasining xulosa qismiga “nogironlik guruhi belgilanmadi” deb yozib qoʻyiladi. 15. Koʻrikdan oʻtuvchi oxirgi tibbiy koʻrikda belgilangan nogironlik (kasbiy mehnat layoqatini yoʻqotilganlik darajasi) muddati tugagan kundan boshlab besh yildan oshgan muddatda TMEKga murojaat qilsa, murojaat koʻrik dalolatnomasida “birlamchi” deb, agarda nogironlik (kasbiy mehnat layoqatining yoʻqotilganlik darajasi) muddati tugagan kundan boshlab besh yildan oshmagan muddatda murojaat qilsa, “qayta” deb koʻrsatiladi. 16. Birinchi marotaba yuborilgan koʻrikdan oʻtuvchilarga rasmiylashtirilgan koʻrik dalolatnomasi hamda taqdim etilgan hujjatlarni tikish uchun TMEKda koʻrik ishi ochiladi. 17. TMEK koʻrigidan oʻtgan har bir nogironga Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 23-dekabrdagi 307-sonli qarori bilan tasdiqlangan Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi toʻgʻrisidagi nizomga asosan nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi ishlab chiqiladi va koʻrik dalolatnomasining reabilitatsiya boʻyicha tavsiyalar qismiga hamda 088/h-shaklning qirqma taloniga qayd etiladi. 18. TMEK roʻyxatida turuvchi nogironlar, kasbiy mehnat layoqatining yoʻqotilganligi sababli yetkazilgan zarar uchun toʻlov pulini oluvchilar (bundan buyon matnda toʻlov puli oluvchilar deb yuritiladi), nogironlik guruhi belgilanmagan shaxslar, davolashni oxirigacha yetkazish zarurligi munosabati bilan vaqtincha mehnatga layoqatsizlik varaqasi muddati uzaytirilgan bemorlar hisobi va monitoringini taʼminlash uchun TMEK xulosalari, shuningdek nogironlar (toʻlov puli oluvchilar) migratsiyasi va vafot etganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar “TMEK” dasturiga kiritiladi. Koʻrikdan oʻtuvchilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrikdan oʻtkazilgan kundan boshlab uch ish kunidan kechiktirmasdan “TMEK” dasturiga kiritiladi. “TMEK” dasturiga maʼlumotlarni kiritish tegishli TMEK vrach-eksperti va hamshirasi zimmasiga yuklatiladi. Maʼlumotlarning “TMEK” dasturiga sifatli, haqqoniy va toʻgʻri kiritilishi boʻyicha javobgarlik TMEK raisi zimmasiga yuklatiladi. 19. Har bir TMEK oʻzining xizmat koʻrsatish hududi boʻyicha “TMEK” dasturiga kirish imkoniga ega. Nogiron (toʻlov puli oluvchi) doimiy yashash uchun Oʻzbekiston Respublikasining boshqa hududiga koʻchib oʻtgan boʻlsa, “TMEK” dasturiga mazkur nogironning (toʻlov puli oluvchining) roʻyxatda turgan TMEKdan chiqarilganligi toʻgʻrisida belgi qoʻyiladi va yangi yashash joyi boʻyicha tegishli TMEK tomonidan nogiron (toʻlov puli oluvchi) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ilgari berilgan unikal raqam asosida “TMEK” dasturiga kiritiladi. 20. “TMEK” dasturi boʻyicha ishlarni boshqarish, maʼlumotlar hisobini yuritish, axborotlarni saqlash va xavfsizligini taʼminlash, dasturni ishlab chiqqanlar bilan kelishilgan holda Inspeksiya tomonidan amalga oshiriladi. 21. Nogiron (toʻlov pulini oluvchi) doimiy yashash uchun Oʻzbekiston Respublikasi hududi doirasida boshqa hududga koʻchib oʻtgan taqdirda, koʻrik ishi nogironning (toʻlov puli oluvchining) yangi koʻchib oʻtgan joyidagi TMEKning mazkur Qoidalarning 2-ilovasiga muvofiq shakldagi soʻrovnomasi asosida TMEK raisining imzosi va muhr bilan tasdiqlangan konvertda pochta orqali yuboriladi yoki nogironga (toʻlov pulini oluvchiga) yoxud ularning qonuniy vakiliga mazkur Qoidalarning 3-ilovasiga muvofiq shakldagi qabul qilish-topshirish dalolatnomasi asosida beriladi. Soʻrovnoma nogironning (toʻlov pulini oluvchining) pasportida yangi yashash joyida roʻyxatdan oʻtganligi toʻgʻrisidagi belgi asosida beriladi. Koʻrik ishi TMEK soʻrovnomani qabul qilib olgan kundan boshlab ikki ish kunida berilishi (yuborilishi) lozim. Qabul qilish-topshirish dalolatnomasi ikki nusxada rasmiylashtiriladi. Bunda uning bir nusxasi TMEKda qoldiriladi, ikkinchi nusxasi esa koʻrik ishiga tikiladi. Quyidagilar qonuniy vakil hisoblanadilar: yaqin qarindoshlar (er, xotin, ota-ona, bolalar, tugʻishgan hamda oʻgay aka-uka va opa-singillar, bobolar, buvilar, nevaralar); boquvga oluvchilar yoki boquvga olingan oʻgʻillar (qizlar); vasiylikka yoki homiylikka oluvchilar; notarial rasmiylashtirilgan ishonchnoma asosida boshqa shaxslar. 22. Agarda nogiron (toʻlov pulini oluvchi) Oʻzbekiston Respublikasining bitta hududi (viloyat) doirasida doimiy yashash uchun boshqa tumanga (shaharga) koʻchgan taqdirda, soʻrovnoma va koʻrik ishlarini qabul qilish-topshirish bevosita tegishli TMEKlar oʻrtasida amalga oshiriladi. 23. Koʻrik ishi nogironning (toʻlov pulini oluvchining) yangi yashash joyidagi TMEKda tegishli jurnalda roʻyxatga olinadi. 24. Qabul qilib olingan koʻrik ishi TMEK vrach-ekspertlari tomonidan oʻrganib chiqiladi. Agar nogironning (toʻlov puli oluvchining) sogʻligʻi holati va hayot faoliyatining cheklanish darajasi oʻzgarganligi aniqlansa, nogiron (toʻlov puli oluvchi) belgilangan tartibda qayta koʻrikdan oʻtkaziladi. 25. Nogiron (toʻlov puli oluvchi) yangi yashash joyidagi TMEK tomonidan roʻyxatga olingandan soʻng mazkur Qoidalarning 4-ilovasiga muvofiq shaklda ikki nusxada roʻyxatga olish toʻgʻrisida maʼlumotnoma ikki nusxada rasmiylashtirilib, uning bir nusxasi Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasining tegishli tuman (shahar) boʻlimiga taqdim etiladi, ikkinchi nusxasi esa koʻrik ishiga tikiladi. 26. Nogiron (toʻlov puli oluvchi) roʻyxatda turgan TMEK tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqariga koʻchib ketayotgan nogironlarga (toʻlov puli oluvchilarga) mazkur Qoidalarning 5-ilovasiga muvofiq shaklda nogironning (toʻlov puli oluvchining) asosiy individual parametrlar identifikatsiyasi toʻgʻrisidagi xabarnoma ikki nusxada rasmiylashtirilib, uning bir nusxasi Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasining tegishli tuman (shahar) boʻlimiga yuboriladi, ikkinchi nusxasi esa TMEKda qoldiriladi. 27. Nogiron (toʻlov puli oluvchi) ijtimoiy (pensiya) taʼminoti boʻyicha xalqaro shartnomalar tuzilmagan davlatlarga doimiy yashash uchun koʻchib ketgan taqdirda, koʻrik ishidagi barcha hujjatlardan nusxa beriladi. Koʻrik ishining asli TMEKda saqlanadi. Nogiron (toʻlov puli oluvchi) doimiy yashash uchun Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi qatnashchilari boʻlgan davlatlarga koʻchib ketgan taqdirda, nogiron (toʻlov puli oluvchi) yoki uning qonuniy vakiliga uning arizasi va roʻyxatdan chiqarilganligi toʻgʻrisida belgi qoʻyilgan pasport nusxasi asosida koʻrik ishining asli beriladi. 28. Oʻzbekiston Respublikasiga doimiy yashash uchun boshqa mamlakatdan koʻchib kelgan fuqaroning koʻrik ishi yangi yashash joyi boʻyicha tegishli TMEKga taqdim qilinadi. Ushbu fuqarolarni TMEK roʻyxatiga olish mazkur Qoidalarda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 29. Koʻrik ishlari nogiron (toʻlov puli oluvchi) roʻyxatda turadigan TMEKda saqlanadi. Berilgan (yuborilgan) koʻrik ishi bilan bogʻliq hujjatlar (soʻrovnoma, qabul qilish-topshirish dalolatnomasi) alohida yigʻma jildda saqlanadi. Koʻrik ishlarini saqlanishi boʻyicha javobgarlik TMEK raisi va hamshirasi zimmasiga yuklatiladi. 30. Obyektiv sabablarga koʻra (yongʻin, suv bosishi va boshqa texnogen va favqulodda holatlarda) koʻrik ishi yoʻqolgan yoki saqlanmagan taqdirda, oxirgi koʻrik dalolatnomasi dublikat shaklida tiklanadi. 31. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasi tuman (shahar) boʻlimlari tomonidan har oyning 10 sanasiga qadar oʻtgan oyda vafot etgan nogironlar (toʻlov puli oluvchilar) roʻyxati mazkur Qoidalarning 6-ilovasiga muvofiq shaklda TMEKlarga taqdim etiladi. 32. Koʻrik dalolatnomalarini rasmiylashtirish tartibi va yuritilishi boʻyicha amalga oshiriladigan ishlarni nazorat qilish Inspeksiya va Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar Bosh TMEKlari tomonidan amalga oshiriladi. 33. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi hamda Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi bilan kelishilgan.