IONLASHTIRUVCHI NURLANISH MANBALARI AYLANISHINI DAVLAT TOMONIDAN HISOBGA OLISH VA NAZORAT QILISH TIZIMINI TASHKIL ETISH QOIDALARINI TASDIQLASH HAQIDA
(resolution, 2025-05-05)

“Radiatsiyaviy xavfsizlik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 22-moddasini, “Chiqindilar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 10-moddasini amalga oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Ionlashtiruvchi nurlanish manbalari aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tizimini tashkil etish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. “Sanoatkontexnazorat” davlat inspeksiyasi uch oy muddatda radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar aylanishi, shuningdek yadroviy materiallar aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni ishlab chiqsin va tasdiqlash uchun belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin, bunda ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini davlat hisobi va nazoratiga qoʻyish mezonlarini, ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini ularning potensial radiatsiyaviy xavfliligi boʻyicha toifalarini aniqlashni nazarda tutsin. 3. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari: uch oy muddatda oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini ushbu qaror talablariga muvofiqlashtirsinlar; yuridik shaxslar, shu jumladan idoraviy mansub tashkilotlar va jismoniy shaxslarning ushbu Qoidalar talablariga rioya qilishi boʻyicha zarur chora-tadbirlarni koʻrsinlar. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari E.R.Shaismatov zimmasiga yuklansin. 1. “Davlat sanitariya nazorati”, “Radiatsiyaviy xavfsizlik toʻgʻrisida”, “Chiqindilar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq ushbu Qoidalar ionlashtiruvchi nurlanish manbalari – yadroviy materiallar, radioaktiv moddalar, ularning tarkibidagi radioaktiv manbalar va radioaktiv chiqindilar aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tizimini (keyingi oʻrinlarda INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimi deb ataladi) tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Qoidalar INM qazib olish, ishlab chiqarish, hosil qilish, qayta ishlash, ulardan foydalanish, ularni saqlash, ularga xizmat koʻrsatish, ularni tashish, shu jumladan ularning Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali olib oʻtilishi, utillashtirilishi, zararsizlantirilishi va koʻmib tashlanishi sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi INM aylanishi subyektlari, shuningdek INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimining vakolatli davlat organlari uchun majburiydir. 3. Ushbu Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: ionlashtiruvchi nurlanish — radioaktiv parchalanishda, yadroviy evrilishlarda, moddadagi zaryadlangan zarralar harakatining sekinlashuvida hosil boʻladigan hamda muhit bilan oʻzaro taʼsir etish chogʻida har xil qutbli ionlarni hosil qiladigan nurlanish; ionlashtiruvchi nurlanish manbai (INM) — oʻzidan ionlashtiruvchi nurlanish chiqaruvchi yoki chiqarishga qodir boʻlgan qurilma va (yoki) radioaktiv modda, yadroviy materiallar; INM aylanishi subyektlari — Oʻzbekiston Respublikasi hududida qonunchilikda belgilangan tartibda ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini qazib olish, ishlab chiqarish, hosil qilish, qayta ishlash, ulardan foydalanish, ularni saqlash, ularga xizmat koʻrsatish, ularni tashish, shu jumladan ularning Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali olib oʻtilishi, zararsizlantirilishi va koʻmib tashlanishi boʻyicha INM aylanishi sohasidagi faoliyatni amalga oshiradigan yuridik shaxslar; yadroviy materiallar — tarkibida yadro moddalari mavjud boʻlgan yoki boʻlinadigan (parchalanadigan) yadro moddalari ishlab chiqarishga qodir boʻlgan, shuningdek tarkibida yadro materiallari boʻlmagan yoki yadro materiallari ishlab chiqarishga qodir boʻlmagan, biroq yadro ichidagi energiyasi portlab ajralib chiqilishiga (yadro portlashi) moʻljallangan qurilmalarda foydalanilishi mumkin boʻlgan materiallar; radioaktiv manba — tarkibida yadroviy materiallar yoki radioaktiv moddalar boʻlgan ionlashtiruvchi nurlanish manbai; radioaktiv moddalar — tarkibida belgilangan radiatsiyaviy xavfsizlik normalari va qoidalarining eng kam qiymatidan ortiq aktivlikdagi radionuklidlar boʻlgan har qanday agregat holatidagi yadroviy materiallarga tegishli boʻlmagan moddalar; radioaktiv chiqindilar — keyinchalik foydalanish uchun moʻljallanmagan, tarkibidagi radionuklidlarning aktivlik darajasi qonunchilikda belgilangan koʻrsatkichlardan yuqori boʻlgan har qanday agregat holatidagi moddalar. 4. Quyidagilar INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimining maqsadlari hisoblanadi: INMning mavjud miqdorini aniqlash; INM nobudgarchiligi, ulardan ruxsat berilmagan foydalanish va ularni talon-toroj qilishning oldini olishni taʼminlash; INMning mavjudligi va joyi oʻzgarishi toʻgʻrisida belgilangan tartibda xolisona va ishonchli axborot taqdim etish. 5. Quyidagilar barcha darajalarda INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimining asosiy vazifalari hisoblanadi: INMning milliy reyestrini shakllantirish uchun maʼlumotlarni rasmiylashtirgan holda INMni davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilishni yuritishni tashkil etish; INM nobudgarchiligi, ulardan ruxsat berilmagan foydalanish va ularning oʻgʻirlanishini aniqlash; INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimi faoliyat koʻrsatishini taʼminlaydigan normativ va metodik hujjatlarni, shu jumladan INMning miqdori, aktivligi va radionuklid tarkibini aniqlash metodikasini ishlab chiqish; zamonaviy kompyuter texnologiyalari negizida INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimini yagona dasturiy va axborot bilan taʼminlashni tashkil etish; radiatsiyaviy vaziyatni nazorat qilishning yagona davlat avtomatlashtirilgan tizimi, atrof muhit radiatsiyaviy monitoringining davlat tizimi, favqulodda vaziyatlar davlat tizimi bilan oʻzaro hamkorlik qilish; Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari doirasida axborot ayirboshlashni tashkil etish. 6. INMni davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish mezonlariga javob beradigan INM davlat tomonidan hisobga olinishi va nazorat qilinishi kerak. 7. INMni davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish mezonlari, shartlari va tartibi, shuningdek potensial radioatsiyaviy xavfsizlik asosida kategoriyalar boʻyicha INMni tasniflash qonunchilikka muvofiq belgilanadi. 8. INM kategoriyalari hisobga olish va nazorat qilish tartib-qoidalari va usullarini aniqlashga tabaqalashtirib yondashishni taʼminlash maqsadida belgilanadi. 9. INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimi vakolatli davlat organlarini, muhandislik-texnik vositalarini va INM aylanishi sohasidagi faoliyatni tartibga soladigan normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz ichiga oladigan respublika, idoraviy va mintaqaviy darajalarga boʻlinadi. 10. Quyidagilar: respublika darajasida — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi; idoraviy darajada — INM aylanishi subyektlari hisoblangan davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi; mintaqaviy darajada — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimining vakolatli davlat organlari hisoblanadi. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi oʻz vakolatlari doirasida: respublika darajasida INMni davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilishni; INMning milliy reyestri yuritilishini; INMni davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilishni taʼminlash masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar ishlab chiqilishi va belgilangan tartibda tasdiqlanishini; davlat tomonidan hisobga olinadigan va nazorat qilinadigan INM roʻyxati belgilangan tartibda ishlab chiqilishini; manfaatdor vazirliklar, idoralar va tashkilotlar bilan birgalikda INM davlat tomonidan hisobga olinishi va nazoratga qoʻyilishi mezonlari, shartlari va tartiblari ishlab chiqilishini, shuningdek INMning potensial radiatsiyaviy xavfsizligi asosida ularning kategoriyalari aniqlanishini; INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimini yaratish, uning faoliyat koʻrsatishi, uni metodik taʼminlash va takomillashtirish bilan bogʻliq tadbirlar amalga oshirilishini; respublika darajasida INM davlat tomonidan hisobga olinishi va nazorat qilinishi uchun maʼlumotlar toʻplanishini, uning tizimlashtirilishi va tahlil qilinishini; manfaatdor davlat organlari bilan birgalikda INMni davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish normalari va qoidalari ishlab chiqilishini; INMni hisobga olish va nazorat qilish shakllari ishlab chiqilishi va belgilangan tartibda tasdiqlanishini; INM mavjudligi va uning joyi oʻzgarishi toʻgʻrisidagi axborot belgilangan tartibda taqdim etilishini taʼminlaydi. 12. INM aylanishi subyektlari hisoblangan davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi oʻz vakolatlari doirasida: idoraviy darajada INM davlat tomonidan hisobga olinishi va nazorat qilinishini; INM davlat tomonidan hisobga olinishi va nazorat qilinishi masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda qatnashishni; INM davlat tomonidan hisobga olinishi va nazorat qilinishi uchun idoraviy mansub tashkilotlar boʻyicha axborot toʻplanishi, tahlil qilinishi, tizimlashtirilishi va qayta ishlanishini; INMni hisobga olish va nazorat qilish toʻgʻrisidagi axborot Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasiga taqdim etilishini; INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimini yaratish, uning faoliyat koʻrsatishi va takomillashtirilishi sohasida ilmiy, metodik va texnik ishlanmalarni oʻtkazishda qatnashishni taʼminlaydi. 13. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari oʻz vakolatlari doirasida: ushbu Qoidalarning 12-bandida nazarda tutilmagan INM aylanishini mintaqaviy darajada davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilishni; INM aylanishini hisobga olish va nazorat qilish toʻgʻrisidagi axborot Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasiga taqdim etilishini; radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash boʻyicha tadbirlar samaradorligi tahlil qilinishini; INM aylanishi subyektlari tomonidan belgilanadigan radiatsiyaviy obyektlar uchun kuzatish zonalarini, uning oʻlchami va chegaralarini kelishishni; fuqarolarni va atrof muhitni radiatsiya avariyasi va uning oqibatlaridan himoya qilish tadbirlari rejasi kelishilishini; INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimini shakllantirishda, uning faoliyat koʻrsatishini qoʻllab-quvvatlash va takomillashtirishda qatnashishni taʼminlaydi. 14. INM aylanishi subyektlari: INM bilan bogʻliq ishlarning xavfsizligi va ularning saqlanishini taʼminlaydi; INM ichki hisobga olinishini amalga oshiradi; INM fizik himoya qilinishini taʼminlaydi; INMni hisobga olish va nazorat qilish toʻgʻrisidagi axborotni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasiga taqdim etadi; keyinchalik qoʻllash nazarda tutilmagan INM bunday INMni utillashtirish, zararsizlantirish yoki koʻmib tashlash boʻyicha faoliyatni amalga oshirish vakolatiga ega boʻlgan ixtisoslashtirilgan tashkilotga oʻz vaqtida berilishini taʼminlaydi; oʻqitilgan, malaka talablariga javob beradigan va tibbiy nuqtai nazardan nuqsonlari boʻlmagan shaxslarni bevosita INM bilan ishlashga qoʻyadi; belgilangan tartibda axborotning maxfiyligini taʼminlaydi; INM aylanishi bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshiradigan shaxslarni zarur himoya vositalari va radiatsiya nazorati bilan taʼminlaydi; INM bilan bogʻliq rejalashtirilayotgan bitimlar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasini oʻz vaqtida xabardor qiladi; INMning noqonuniy aylanishi holatlari toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasiga, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining (keyingi oʻrinlarda Sanepidqoʻm deb yuritiladi) tegishli hududiy organiga va huquqni muhofaza qilish organlariga maʼlum qiladi. 15. INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimini tashkil etishda: INM aylanishi subyektlarining ishlab chiqarish xususiyatlari hisobga olinadi, hisobga olish va nazorat qilishning mavjud mexanizmlaridan, shuningdek INM tavsiflarini oʻlchash uchun usullar va texnik vositalardan foydalaniladi; respublika, idoraviy va mintaqaviy darajalarda INMni hisobga olish va nazorat qilish boʻyicha axborot manbalaridan foydalanishning cheklangan tartibi nazarda tutiladi; INM tavsifini aniqlash uchun zamonaviy ilmiy-texnik usullar ishlab chiqilishi va ulardan foydalanish taʼminlanadi; INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimining vakolatli davlat organlarini zamonaviy dasturiy taʼminlash va zarur texnik vositalar bilan jihozlash chora-tadbirlari amalga oshiriladi; INMning har bir birligi ustidan nazorat qilishning boshlangʻich va oxirgi vaqtini aniqlash boʻyicha talablar belgilanadi; taqdim etilayotgan axborotning birxillashtirilgan formati va hajmi qoʻllaniladi; hisobga olish hujjatlarini yuritish, davriy hisobot va hisobot maʼlumotlari tahlili, yangi hisobot hujjatlari taqdim etish asosida hisobga olish maʼlumotlariga faqat hisobga olish hujjatlariga yangi yozuv kiritish yoʻli bilan tuzatish kiritish imkoniyati taʼminlanadi; INM tarkibi va miqdorini (aktivligini) oʻlchash natijalari asosida (ularning parametrlarini aniqlashning hisoblab chiqish usullarini qoʻllash yoʻl qoʻyilgan hollar bundan mustasno), shuningdek INMni hisobga olish va nazorat qilishda oʻlchash vositalariga qoʻyiladigan talablar asosida INMni hisobga olish va nazorat qilish nazarda tutiladi; INM qazib olish, ishlab chiqarish, hosil qilish qayta ishlash, ulardan foydalanish, ularni saqlash, ularga xizmat koʻrsatish, ularni tashish, shu jumladan ularning Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali olib oʻtilishi, utillashtirilishi, zararsizlantirilishi va koʻmib tashlanishi shartlari toʻgʻrisida xabardor qilish taʼminlanadi. INMni hisobga olish va nazorat qilishni tashkil etishga va yuritishga qoʻyiladigan talablar belgilanadi; INM aylanishi subyekti tomonidan INM olingan taqdirda u toʻgʻrisidagi maʼlumotlar tekshiriladi; INM yoʻqotilgan, ulardan ruxsatsiz foydalanilgan yoki u oʻgʻirlangan hollarda INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimi vakolatli davlat organlarini hamda huquqni muhofaza qilish organlarini xabardor qilish tartibi tartibga solinadi; INM mavjudligi va aktivligi tavsifini aniqlash maqsadida INM aylanishi subyektlarida dastlabki xatlov oʻtkazilishi taʼminlanadi; xalqaro shartnomalar doirasida hamkorlikni amalga oshirish imkoni nazarda tutiladi. 16. Hisobga olish va nazorat qilish tizimi INMning eng radiatsiyaviy xavfli kategoriyasidan boshlab bosqichma-bosqich amalga kiritiladi. 17. Oʻz faoliyatida INMdan foydalanadigan INM aylanishi subyektlari moliyaviy-moddiy va maʼmuriy resurslarga, shuningdek INM aylanishida xavfsizlikni taʼminlash uchun zarur boʻlgan texnik vositalarga ega boʻlishi kerak. 18. INM Oʻzbekiston Respublikasining davlat chegarasi orqali olib oʻtilganda Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi qonunchilikka muvofiq INMni hisobga oladi va nazorat qiladi va 15 kun muddatda INM toʻgʻrisidagi axborotni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasiga taqdim etadi. 19. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi oʻz vakolatlari doirasida har chorakda hisobot davri tamom boʻlgandan keyin 20-kunda belgilangan tartibda hisobga olish va nazorat qilishning tasdiqlangan shakli boʻyicha yadroviy material eksporti va importi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasiga axborot taqdim etadi. 20. Sanepidqoʻm tegishli hududiy organining INM aylanishi bilan bogʻliq boʻlgan tashkilotlar obyektlarining sanitariya-gigiyena xavfi toʻgʻrisidagi xulosasi mavjud boʻlgan taqdirda INM aylanishi subyektlari tomonidan INM olinishi va berilishiga belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi tomonidan ruxsat beriladi. INM aylanishi subyektlari INM olinishi va berilishi toʻgʻrisida hisobga olish va nazorat qilishning tasdiqlangan shakllari boʻyicha 10 kun muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasini va Sanepidqoʻmning tegishli hududiy organini xabardor qiladi. 21. INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimida hisobga olish birliklari axboroti hajmi, hisobot maʼlumotlari INM tipiga, ularning kategoriyasiga qarab aniqlanadi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadigan shakllarda aks ettiriladi. 22. Noqonuniy aylanishdan olib qoʻyilgan INM qonunchilikka muvofiq ularning qonuniy egasiga qaytarilishi yoki utilizatsiya qilinishi (koʻmib tashlanishi) kerak. INMni noqonuniy aylanishdan olib qoʻyishda ularni vaqtincha saqlash, hisobga qoʻyish, fizik himoya qilish, shuningdek qonuniy egasini xabardor qilish yoki qonunchilikda belgilangan tartibda utillashtirish (koʻmib tashlash) taʼminlanadi. 23. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi quyidagi masalalar: yadroviy material, radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar aholiga va atrof muhitga taʼsir koʻrsatishining oldini olish boʻyicha - Favqulodda vaziyatlar vazirligi va hokimliklar bilan birgalikda qoʻshma tadbirlarni ishlab chiqish; Ichki ishlar vazirligi va Davlat xavfsizlik xizmati bilan birgalikda - yoʻqotilgan radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilarni izlashni yoki topilgan radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilarning kelib chiqishini aniqlashni tashkil etish; Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi va hokimliklar bilan birgalikda — radiatsiyaviy vaziyatini nazorat qilishning yagona davlat avtomatlashtirilgan tizimini, atrof muhit, INMni saqlash va koʻmish punktlari, ifloslangan radionuklidli hududlarning radiatsiyaviy monitoringi davlat tizimini amalga oshirish; Favqulodda vaziyatlar vazirligi bilan birgalikda — INM aylanishida sodir boʻlgan avariyalar bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlarning oldini olish va tugatish yagona tizimini tashkil etish; manfaatdor davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, shuningdek boshqa tashkilotlar bilan axborot ayirboshlash boʻyicha — oʻzaro hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimlar vositasida amalga oshiriladigan INMni hisobga olish va nazorat qilish davlat tizimini yaratish va uning faoliyat koʻrsatishida boshqa davlat organlari va tashkilotlari bilan birgalikdagi faoliyatni amalga oshiradi. 24. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi va Ichki ishlar vazirligi oʻz vakolatlari doirasida INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimi faoliyat koʻrsatishida tabiatni muhofaza qilish, radiatsiya, yadro, texnik va yongʻin xavfsizligi sohasida davlat tomonidan tartibga solishni taʼminlaydi. 25. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Davlat xavfsizlik xizmati noqonuniy xatti-harakatlarni aniqlash, oldini olish, INM yashirin sotilishi, tarqatilishi va foydalanilishiga barham berish boʻyicha tegishli tadbirlarni amalga oshiradilar. 26. Ushbu Qoidalar buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikka muvofiq javob beradilar. Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 98-moddasi.