AKADEMIK LITSEYLAR, KASB-HUNAR KOLLEJLARI VA UMUM-TAʼLIM MAKTABLARI OʻQUVChILARINING UMUMTAʼLIM FANLARI BOʻYIChA RESPUBLIKA OLIMPIADALARINI OʻTKAZISh VA XALQARO FAN OLIMPIADALARI IShTIROKChILARINI TANLASh TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2021-10-16)

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 13-oktabrdagi “Oʻzbekiston iqtidorli yoshlarini taqdirlash va moddiy ragʻbatlantirish toʻgʻrisida”gi 226-sonli qaroriga muvofiq Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi, Xalq taʼlimi vazirligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi qaror qiladi: 1. “Akademik litseylar, kasb-hunar kollejlari va umumtaʼlim maktablari oʻquvchilarining umumtaʼlim fanlari boʻyicha Respublika olimpiadalarini oʻtkazish va xalqaro fan olimpiadalari ishtirokchilarini tanlash toʻgʻrisidagi nizom” ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kundan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida” va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida”gi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 13-oktabrdagi “Oʻzbekiston iqtidorli yoshlarini taqdirlash va moddiy ragʻbatlantirish toʻgʻrisida”gi 226-sonli qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 42-son, 422-modda) muvofiq akademik litseylar, kasb-hunar kollejlari va umumtaʼlim maktablari oʻquvchilarining umumtaʼlim fanlari boʻyicha olimpiadalarni tashkil etish va oʻtkazish hamda xalqaro fan olimpiadalari ishtirokchilarini tanlash tartibini belgilaydi. 1. Quyidagilar oʻquvchi yoshlar oʻrtasida fan olimpiadalarini oʻtkazishning asosiy maqsad va vazifalari hisoblanadi: a) oʻquvchi yoshlarning isteʼdodi va ijodiy qobiliyatini namoyon qilish; b) oʻquvchilarda oʻzlari tanlagan fanlar va ixtisosliklarni chuqur oʻrganishga qiziqishlarini oshirish; v) oʻquvchilarning kelajakdagi kasblarni toʻgʻri tanlashiga koʻmaklashish. 2. Fan olimpiadalarining vazifalari quyidagilar hisoblanadi: a) Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida” va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida”gi qonunlari hamda ushbu Nizom talablari asosida taʼlim muassasalaridagi oʻquv-tarbiya jarayonining zamonaviy talablar darajasida boʻlishini taʼminlash, fan oʻqituvchilarining pedagogik mahoratini oshirish, qobiliyatli va isteʼdodli oʻquvchilarni aniqlash hamda tarbiyalashga qaratilgan ijodiy izlanishlari va mehnatini roʻyobga chiqarish; b) qobiliyatli oʻquvchilarni aniqlash, ragʻbatlantirish va kamolotga yetkazish jarayonida taʼlim muassasasi, ota-onalar va jamoatchilikning oʻzaro hamkorligini kuchaytirish; v) fan olimpiadalarining gʻoliblari orasidan xalqaro fan olimpiadalarida mamlakatimiz sharafini munosib himoya qiladigan oʻquvchilarni aniqlash. 3. Respublika (fan) olimpiadalari har yili akademik litseylar, kasb-hunar kollejlarining 1, 2, 3-kurs oʻquvchilari va umumtaʼlim maktablarining IX, X, XI sinflari (majburiy 12 yillik taʼlimga toʻliq oʻtilgungacha) hamda IX sinflar oʻquvchilari (majburiy 12 yillik taʼlimga toʻliq oʻtilgandan keyin) oʻrtasida oʻtkaziladi. 4. Fan olimpiadalari toʻrt bosqichda oʻtkaziladi: a) 1-bosqich — oʻqish joyi boʻyicha; b) 2-bosqich — tuman, shuningdek hududi tumanlarga boʻlinmagan shahar boʻyicha; v) 3-bosqich — viloyat boʻyicha, shu jumladan, Qoraqalpogʻiston Respublikasida va Toshkent shahrida; g) 4-bosqich — respublika boʻyicha. 5. Fan olimpiadasining birinchi bosqichida umumtaʼlim maktablari va akademik litseylar, kasb-hunar kollejlarining barcha oʻquvchilari ishtirok etishlari mumkin. Navbatdagi bosqichlarda esa faqat oldingi bosqichlarda I, II, III oʻrinni egallab, gʻolib boʻlganlar qatnashadilar. Gʻoliblar 76 — 100 ball toʻplagan oʻquvchilar orasidan aniqlanadi. 6. Birinchi bosqichda akademik litseylar va umumtaʼlim maktablarining chuqurlashtirilgan fanlar boʻyicha I oʻrinni egallagan oʻquvchilari olimpiadaning II bosqichida qatnashmasdan toʻgʻridan toʻgʻri 3-bosqichida qatnashadilar. 7. Fan olimpiadalarining barcha bosqichlarida gʻoliblar ham fanlar boʻyicha, ham kurslar (sinflar) boʻyicha alohida-alohida aniqlanadi. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 13-oktabrdagi “Oʻzbekiston iqtidorli yoshlarini taqdirlash va moddiy ragʻbatlantirish toʻgʻrisida”gi 226-sonli qaroriga muvofiq fan olimpiadalarini tashkil etish va oʻtkazish uchun masʼuliyat tegishli ravishda akademik litseylar, kasb-hunar kollejlari va umumtaʼlim maktablari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus kasb-hunar taʼlimi markazi hamda Xalq taʼlimi vazirligi hududiy boʻlinmalari rahbarlari zimmasiga yuklanadi. Yakunlovchi — toʻrtinchi bosqich boʻyicha — majburiy 12 yillik taʼlimga toʻliq oʻtilgungacha Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markaziga, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markaziga va Xalq taʼlimi vazirligiga, majburiy 12 yillik taʼlimga oʻtilgandan keyin esa Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markaziga hamda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markaziga yuklanadi. 9. Fan olimpiadalarini oʻtkazish boʻyicha butun tadbirlar kompleksini bajarish uchun Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi, Xalq taʼlimi vazirligi hamda ularning hududiy boʻlinmalari oʻz buyruqlari bilan tashkiliy qoʻmitalar, hakamlar hayʼatlari, apellatsiya komissiyalari va boshqa tuzilmalarni tashkil etadilar. 10. Tashkiliy qoʻmitalar fan olimpiadasiga tayyorgarlik koʻrish hamda ularni oʻtkazishda yagona ilmiy-uslubiy yondashuvni taʼminlaydilar, hakamlar hayʼatlari, apellatsiya komissiyalari tarkibini shakllantiradilar va tasdiqlaydilar, testlar va sinov topshiriqlarini tayyorlashni tashkil etadilar, baholash mezonlarini va yakunlar chiqarish tartibini tasdiqlaydilar. 11. Fan olimpiadalarining barcha bosqichlarida tashkiliy qoʻmita, hayʼat aʼzolarining farzandlari, hayʼat aʼzolarining oʻquvchilari yoki yaqin qarindoshlari ishtirok etayotgan boʻlsa, ushbu shaxslar tashkiliy qoʻmita qarori asosida tashkiliy qoʻmita yoki hayʼat aʼzolari tarkibidan chiqariladi. 12. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi va Xalq taʼlimi vazirligi fan olimpiadalarining barcha bosqichlarini, 4-bosqichini oʻtkazishda esa Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi bilan hamkorlikda tasdiqlangan mezonlar hamda oshkoralik tamoyillari asosida oʻtkazish chora-tadbirlarini belgilaydilar va amalga oshiradilar. 13. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi va Xalq taʼlimi vazirligi fan olimpiadalarining barcha bosqichlari uchun ishlab chiqilgan test topshiriqlari, yozma va amaliy ishlarni Davlat taʼlim standartlari va oʻquv dasturlariga mazmunan mos kelishini hamda murakkabligiga qoʻyiladigan talablarning oliy taʼlim muassasalariga qabul qilinadigan abituriyentlar bilimlari darajasiga muvofiq boʻlishini taʼminlaydi. 14. Koʻzi ojizlar maxsus maktab-internatlari oʻquvchilari orasida ona tili va adabiyot, matematika fanlaridan olimpiada Brayl usulidagi yozuv asosida oʻtkaziladi. Topshiriqlar tashkiliy qoʻmita tasdiqlagan ijodiy guruhlar tomonidan ishlab chiqiladi, maxfiyligi taʼminlanadi hamda qatnashchilar koʻrsatgan natijalar baholash mezonlari asosida baholanadi. 15. Fan olimpiadalari gʻoliblarining yoki boshqa qatnashchilarning ishlarini oʻzga jamoa rahbarlari, ishtirokchilar va ularning ota-onalariga koʻrsatish qatʼiyan man qilinadi. 16. Fan olimpiadalari jarayonida oʻrnatilgan tartib-qoidalarga rioya qilmagan oʻquvchilar hakamlar hayʼati qarori bilan olimpiadadan chetlashtiriladi. Bu haqda tuzilgan dalolatnoma hakamlar hayʼati raisi va aʼzolari tomonidan imzolanadi. 17. Fan olimpiadasining birinchi bosqichini oʻtkazish masʼuliyati akademik litsey, kasb-hunar kollejlari va umumtaʼlim maktablari direktorlari zimmasiga yuklanadi. 18. Birinchi bosqichda umumtaʼlim maktablarining 9 — 11-sinf oʻquvchilari va akademik litseylar, kasb-hunar kollejlarining 1 — 3-kurs oʻquvchilari uchun topshiriqlar taʼlim muassasasi tashkiliy qoʻmitasi tomonidan tayyorlanadi. 19. Olimpiadaning birinchi bosqichida umumtaʼlim maktablari va akademik litseylar, kasb-hunar kollejlarining barcha oʻquvchilari ishtirok etishlari mumkin. 20. Fan olimpiadalarining birinchi bosqichi natijalari taʼlim muassasasining pedagogik kengashlarida muhokama etiladi va olimpiada oʻtkazilgan fanlardan I, II, III oʻrinni egallagan gʻoliblarning tuman olimpiadasida qatnashishi toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. 21. Fan olimpiadasining ikkinchi bosqichini oʻtkazish masʼuliyati Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi hududiy boshqarmasi va tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimi rahbarlarining zimmasiga yuklanadi. 22. Ikkinchi bosqich uchun test, yozma va amaliy ishlar viloyat tashkiliy qoʻmitasi tomonidan tayyorlanib, maxfiyligi taʼminlangan holda oʻtkaziladigan kuni maxsus vakillar tomonidan yetkaziladi. 23. Fan olimpiadasining ikkinchi bosqichi yakunlari hududiy oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi boshqarmalari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi xalq taʼlimi vazirligi, Toshkent shahar va viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalari kengashlarida koʻrib chiqiladi, III bosqichda ishtirok etuvchi oʻquvchilar roʻyxati tasdiqlanadi. 24. Fan olimpiadalarining uchinchi bosqichini tashkil etish Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi hamda Xalq taʼlimi vazirligining hududiy boʻlinmalari rahbarlari zimmasiga yuklanadi. 25. Fanlardan yozma ish variantlari, testlar hamda amaliy ishlar Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi va Xalq taʼlimi vazirligi huzuridagi Respublika taʼlim markazi tomonidan malakali mutaxassislar jalb qilingan holda koʻp variantlilik asosida hamda maxfiyligi taʼminlangan holda tayyorlanadi. 26. Tayyorlangan topshiriqlar Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi va Xalq taʼlimi vazirligi huzuridagi Respublika taʼlim markazi tomonidan tavsiya qilingan ekspert guruhlari tomonidan birgalikda ekspertiza qilinadi. Tanlab olingan topshiriqlar tashkiliy qoʻmitaning ikki mutaxassis boʻlmagan vakili tomonidan konvertlarga solinib, Xalq taʼlimi vazirligi huzuridagi Respublika taʼlim markazi va Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazining muhri qoʻyiladi. Muhrlangan konvertlar viloyatlarga Oʻrta maxsus kasb-hunar taʼlim markazi va Xalq taʼlimi vazirligining masʼul xodimlari tomonidan yetkaziladi. 27. Fan olimpiadasining uchinchi bosqichi yozma ish, test va amaliy ishlar respublikaning barcha hududlarida hamda Toshkent shahrida bir kunda va bir vaqtda oʻtkaziladi. 28. Uchinchi bosqichda qatnashgan oʻquvchilar tomonidan bajarilgan ishlar viloyat tashkiliy qoʻmitasi tomonidan tahlil etiladi. Fanlar boʻyicha gʻolib boʻlgan oʻquvchilarning bajargan test topshiriqlari, yozma ish va amaliy ishlari hamda tavsiya etilgan boshqa hujjatlar xatosiz rasmiylashtirilgan holda olimpiada tugagan kunning ertasiga viloyat tashkiliy qoʻmitasi raisi yoki masʼul kotibi tomonidan respublika tashkiliy qoʻmitasining vakiliga shaxsan topshiriladi. 29. Uchinchi bosqichda avvalgi oʻquv yilida fan olimpiadasining viloyat bosqichida birinchi oʻrinni egallagan 10-sinf oʻquvchilari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining 2-kurs oʻquvchilari ham toʻgʻridan toʻgʻri ishtirok etadilar. 30. Qoraqalpogʻiston Respublikasida qoraqalpoq tili va adabiyoti fani boʻyicha oʻtkaziladigan uchinchi bosqich olimpiadasida 76 va undan yuqori ball toʻplab, I, II, III oʻrinlarni egallagan gʻoliblar yakunlovchi IV bosqich sinovlaridan ozod etiladi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 13-oktabrdagi “Oʻzbekiston iqtidorli yoshlarini taqdirlash va moddiy ragʻbatlantirish toʻgʻrisida”gi 226-sonli qarorida belgilangan fan olimpiada gʻoliblariga beriladigan imtiyozlardan toʻliq foydalanadilar. 31. Qoraqalpoq tili va adabiyoti fani boʻyicha 3-bosqich olimpiada topshiriqlarini tayyorlash masʼuliyati Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi boshqarmasi hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi zimmasiga yuklatiladi. 32. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Toshkent shahar va viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalari, Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazining hududiy boshqarmalari olimpiadaning uchinchi bosqichida gʻolib boʻlgan oʻquvchilarni 4-bosqichga uyushqoqlik bilan tayyorlash maqsadida barcha tashkiliy chora-tadbirlarni koʻradi. 33. Uchinchi bosqich olimpiadasida I, II, III oʻrinni egallab, gʻolib boʻlgan 3-kurs (11-sinf) oʻquvchilari IV bosqichda qatnashadilar. Gʻoliblar 76 — 100 ball toʻplagan oʻquvchilar orasidan aniqlanadi. 34. Fan olimpiadasining 4-bosqichidagi test sinovlari Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi tomonidan, amaliy ishlar Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi va Xalq taʼlimi vazirligi huzuridagi Respublika taʼlim markazi tomonidan malakali mutaxassislarni jalb qilgan holda koʻp variantlilik asosida hamda maxfiyligini taʼminlagan holda tayyorlanadi. 35. Respublika fan olimpiadalari oʻtkaziladigan joyga ishtirokchilarni olib kelish va olib ketish, ularning yashash va yoʻllarda harakatlanish xavfsizligini taʼminlash boʻyicha barcha tashkiliy chora-tadbirlar masʼuliyati Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi va Xalq taʼlimi vazirligining hududiy boʻlinmalari rahbarlari zimmasiga yuklatiladi. 36. Respublika fan olimpiadalarining toʻrtinchi bosqichida fanlardan 76 va undan yuqori ball toʻplab, I, II, III oʻrinlarni egallagan umumtaʼlim maktablarining 11-sinf hamda oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining 3-kurs oʻquvchilari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 13-oktabrdagi “Oʻzbekiston iqtidorli yoshlarini taqdirlash va moddiy ragʻbatlantirish toʻgʻrisida”gi 226-sonli qaroriga binoan oliy oʻquv yurtlariga test sinovlarsiz hamda qoʻshimcha imtihonlarsiz kirish imtiyoziga ega boʻladilar. 37. Xalqaro fan olimpiadalarida ishtirok etuvchi oʻquvchilarni tanlash Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi va Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan amalga oshiriladi. 38. Respublika fan olimpiadasining III bosqichida umumtaʼlim fanlardan 1 — 5-oʻrinlarni egallagan akademik litsey va kasb-hunar kollejlarining 2, 3-kurs oʻquvchilari hamda umumiy oʻrta taʼlim muassasasining 10, 11-sinf oʻquvchilari xalqaro fan olimpiadasida qatnashish uchun tanlovda ishtirok etadilar. 39. Tanlov ikki bosqichda oʻtkaziladi. 40. Tanlovning birinchi bosqichida I, II, III oʻrinlarni egallagan oʻquvchilar keyingi bosqichda ishtirok etadilar. 41. Tanlov oʻtkazish joyi va muddati Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi va Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan belgilanadi. 42. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi va Xalq taʼlimi vazirligi tavsiya qilgan ekspert guruhi tomonidan tanlovda qatnashgan oʻquvchilarning yozma ishlari tekshiriladi va gʻoliblar aniqlanadi. 43. Gʻoliblarni aniqlashda oʻquvchilarning nazariy va amaliy bilimlarini masalalar yechishga tatbiq etish qobiliyatlari, topshiriqlarning original yechimlarini topishlari, yozma javoblarni toʻla bayon etishi va ilmiy xulosalar chiqarishi eʼtiborga olinadi. 44. Fan olimpiadalarining barcha bosqichlarini oʻtkazish uchun har bir fan boʻyicha 5 — 7 kishidan iborat hakamlar hayʼati tarkibi tuziladi va tashkiliy qoʻmitalar tomonidan tasdiqlanadi. 45. Hakamlar hayʼati quyidagi vazifalarni bajaradi: a) fan olimpiadalari ishtirokchilari tomonidan bajarilgan ishlarni tasdiqlangan baholash mezonlari asosida tekshiradi va baholaydi; b) fanlar boʻyicha gʻoliblarni aniqlaydi; v) fan olimpiadalari yakunlari yuzasidan belgilangan tartibda qaror matnlarini tayyorlaydi va rasmiylashtiradi; g) fan olimpiadalari natijalarini olimpiada qatnashchilari va jamoa rahbarlari ishtirokida eʼlon qiladi; d) oʻtkazilgan olimpiada natijalari haqida tashkiliy qoʻmitaga batafsil hisobot beradi va zarur hujjatlarni taqdim etadi. 46. Hakamlar hayʼati tarkibiga tavsiya qilingan aʼzolar olimpiadaning faqat bitta (tuman ( shahar), viloyat yoki respublika) bosqichida ishtirok etadilar. 47. Har bir fan boʻyicha tuzilgan hakamlar hayʼati aʼzolari oʻzlari orasidan fan raisini saylaydilar. 48. Hakamlar hayʼati raisi va aʼzolari uzluksiz ravishda ikki yildan ortiq olimpiada hakamlari tarkibiga kiritilmaydi. 49. Fan olimpiadasining barcha bosqichlarida olimpiada jarayonini boshqarish, tashkiliy ishlarni bajarish, adolat tamoyillariga amal qilinishini taʼminlash maqsadida tashkiliy qoʻmita tomonidan qurʼa tashlash (olimpiada oʻtkazilishidan oldin) yoʻli bilan olimpiada oʻtkazilayotgan xonalarga auditoriya rahbari va nazoratchi tayinlanadi. 50. Auditoriya rahbarlari quyidagi vazifalarni bajaradi: a) tegishli fan boʻyicha hakamlar hayʼati aʼzolarini olimpiada hujjatlari bilan tanishtiradi; b) fan olimpiadasi jarayonida oʻrnatilgan tartib-qoidalarga amal qilmagan oʻquvchilarni dalolatnoma tuzib, hakamlar hayʼatiga topshiradi; v) test, yozma ish, amaliy ishlarni shifrlab tekshirish uchun hakamlar hayʼatiga topshiradi; g) hakamlar tomonidan tekshirilgan ishlarni shifr boʻyicha roʻyxatini tuzadi va gʻoliblarni aniqlash uchun hayʼatga taqdim etadi. 51. Hakamlar hayʼati tarkibiga kirmagan bittadan fan mutaxassislaridan iborat apellatsiya komissiyasi tuziladi. 52. Tashkiliy qoʻmitaning raisi bevosita apellatsiya komissiyasi raisi hisoblanadi. 53. Apellatsiya komissiyasi tomonidan olimpiada qatnashchilarining shikoyatlari va arizalari olimpiada oʻtkazilgan kunning oʻzida qabul qilinadi va koʻrib chiqiladi. 54. Fan olimpiadalari qatnashchilarining arizalari apellatsiya komissiyasi raisi, oʻquvchi va hakamlar hayʼati aʼzolari ishtirokida apellatsiya komissiyasi aʼzosi tomonidan koʻrib chiqiladi. 55. Apellatsiyaga fan olimpiadalari qatnashchilarining faqatgina oʻzlari tomonidan bajarilgan ishlari boʻyicha arizalari koʻrib chiqish uchun qabul qilinadi. 56. Apellatsiya komissiyasi zaruriyat boʻlganda, hakamlar hayʼati qarorini bekor qilish va ularga oʻzgartirishlar kiritish huquqiga ega.