DAVLATGA YETKAZILGAN ZARAR UCHUN HARBIY XIZMATCHILARNING MODDIY JAVOBGARLIGI TOʻGʻRISIDAGI VAQTINCHALIK NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
(resolution, 2025-04-01)

Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlaridagi islohotlarda meʼyoriy-huquqiy bazasini tashkil qilish va rivojlantirish maqsadida qaror qilamiz: 1. Davlatga yetkazilgan zarar uchun harbiy xizmatchilarning moddiy javobgarligi toʻgʻrisidagi Vaqtinchalik nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Ushbu qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan soʻng, 10 kundan keyin amalga kiritiladi. 1. Mazkur Vaqtinchalik nizom Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda Milliy xavfsizlik xizmati organ va qoʻshinlarining harbiy xizmatchi, harbiy-taʼlim muassasalari kursantlari hamda harbiy yigʻinlarga chaqirilgan harbiy xizmatga majburlarga tatbiq etiladi. Mazkur Vaqtinchalik nizom Oʻzbekiston Respublikasining boshqa vazirlik va idoralariga belgilangan tartibda ishga yuborilgan harbiy xizmatchilarga ham tatbiq etiladi. 2. Harbiy nizom, buyruq va boshqa hujjatlarda koʻzda tutilgan xizmat majburiyatlarini bajarish vaqtida davlatga zarar yetkazishda aybdor deb topilgan oddiy askar, serjant va ofitserlar tarkibi lavozimlarida chaqiruv yoki shartnoma boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlaridagi haqiqiy harbiy xizmatni oʻtayotgan harbiy xizmatchilar, shuningdek harbiy yigʻinlarga chaqirilgan harbiy xizmatga majburlar mazkur Vaqtinchalik nizomga muvofiq moddiy javobgarlikka tortiladilar. Xizmat majburiyatlarini bajarishda taalluqli boʻlmagan vaqtda yetkazilgan zarar uchun ushbu shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibda moddiy javobgarlikka tortiladilar. 3. Faqatgina davlatga yetkazilgan toʻgʻridan-toʻgʻri haqiqiy zarar qoplanishi lozim, Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligining boshqa hujjatlarida koʻzda tutilgan holatlar bundan mustasno. Harbiy xizmatchilar va harbiy yigʻinlarga chaqirilgan harbiy xizmatga majburlar moddiy javobgarlikka tortilmaydilar, qachonki zarar komandir (boshliq) buyrugʻini vijdonan bajarish yoki ushbu aniq sharoitlarda oʻzini oqlaydigan xizmat tavakkalchiligi oqibatida yoxud qonuniy xatti-harakatlar natijasida yetkazilgan taqdirda. 4. Harbiy xizmatchilar va harbiy yigʻinlarga chaqirilgan harbiy xizmatga majburlar tomonidan zararni qoplash ularning xatti-harakati (harakatsizligi) oqibatida davlatga yetkazilgan zarar uchun intizomiy yoki jinoiy javobgarlikka tortilishidan qatʼiy nazar amalga oshiriladi. Davlatga zarar yetkazgan shaxs jinoiy javobgarlikka tortilgan holda komandir (boshliq) unga qarshi qoplanmagan zararning toʻliq summasi uchun fuqarolik daʼvosini bildiradi. 5. Davlatga zarar yetkazgan harbiy xizmatchilar va harbiy yigʻinlarga chaqirilgan harbiy xizmatga majburlar oʻz ixtiyori bilan uni toʻliqlichi yoki qisman qoplashlari mumkin. 6. Harbiy xizmatchilar va harbiy yigʻinlarga chaqirilgan harbiy xizmatga majburlar harbiy mulkni (qurol-aslaha, jangovar va boshqa texnika, oʻq-dorilar, yonilgʻi, oziq-ovqat, harbiy ashyo, muhandislik, kimyoviy, uy-joy mulki, harbiy qism va muassasalar, harbiy-taʼlim muassasalari, korxona va tashkilotlar tasarrufidagi boshqa moddiy vositalar va pul mablagʻlari) qasddan yoʻq qilish, zarar yetkazish, ishdan chiqarish, oʻgʻirlash, kamomad, noqonuniy sarflash oqibatida yoki qasddan qilingan boshqa xatti-harakatlar natijasida zarar yetkazgan taqdirda, ular oʻzida jinoiy tartibda taʼqib qilinuvchi harakatlarni mujassamlashtirgan yoki mujassamlashtirmaganidan qatʼiy nazar, ularning aybi bilan davlatga yetkazilgan zararning toʻliq qiymati miqdorida moddiy javobgarlikka tortiladilar. 7. Qimmatli valyuta boyliklari, zargarlik buyumlari, qimmatbaho metall va toshlardan tayyorlangan roʻzgʻor buyumlari hamda shunday buyumlar parchalarining oʻgʻirlanishi, kamomadi va meʼyoridan ortiq yoʻqotilishida aybdor boʻlgan harbiy xizmatchilar va harbiy yigʻinlarga chaqirilgan harbiy xizmatga majburlar qonunchilikka muvofiq moddiy javobgarlikka tortiladilar. 8. Komandirlar (boshliqlar) ularning boʻysunuvchilari tomonidan davlatga yetkazilgan zarar uchun yetkazilgan zararga teng, biroq bir oylik oklad pul taʼminotidan ortiq boʻlmagan miqdorda moddiy javobgarlikka tortiladilar, qachonki mazkur komandirlar (boshliqlar) oʻzining notoʻgʻri farmoyishlari bilan harbiy mulkni hisobga olish, saqlash, ishlatish, sarflash va tashishning oʻrnatilgan tartibini buzgan, harbiy mulkni oʻgʻirlanishi, kamomadi, yoʻq qilinishi, zararlanishi va buzilishining oldini olish, davlatga yetkazilgan zararni aybdor shaxslar hisobidan qoplash boʻyicha zaruriy choralarni koʻrmagan taqdirda. 9. Vagon va avtomobillarning turib qolishiga sababchi boʻlgan harbiy xizmatchilar yetkazgan zarar uchun toʻliq miqdorda moddiy javobgarlikka tortiladilar. 10. Ishchi yoki xizmatchining noqonuniy ishdan boʻshatilishi yoki boshqa ishga oʻtkazilishida aybdor deb topilgan harbiy qism, muassasa, harbiy-taʼlim muassasa, korxona va tashkilotlarning komandirlari (boshliqlari) majburiy ishga chiqmaslik vaqti yoki kam haq toʻlanadigan ishni bajarish vaqtining toʻlovlari munosabati bilan yetkazilgan zararni toʻliq qoplaydi. Agar ishdan boʻshatish yoki boshqa ishga oʻtkazishda yaqqol qonun buzilishlari bilan amalga oshirilgan boʻlsa, yoki boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi komandir (boshliq) yoxud sudning ishchi yoki xizmatchini ishga tiklash toʻgʻrisidagi qarori ijrosini kechiktirgan boʻlsa javobgarlikka tortiladilar. 11. Harbiy xizmatchilar va harbiy yigʻinlarga chaqirilgan harbiy xizmatga majburlarning aybi bilan uchinchi shaxslarga yetkazilgan zarar qonunchilikka muvofiq harbiy qism, muassasa, harbiy-taʼlim muassasasi, korxona va tashkilot tomonidan qoplangan holatlarda mazkur Vaqtinchalik nizomda koʻzda tutilgan tartibda qoplashlari majbur. 12. Davlatga yetkazilgan zarar miqdori zarar aniqlangan vaqtdagi bozor narxlaridan kelib chiqib, hisobga olish maʼlumotlariga asosan amaldagi yoʻqotishlar boʻyicha belgilanadi. Qurol-aslahaning (avtomat, pistolet, toʻp va boshqa harbiy-texnik mulk) qiymatini belgilash yuqori turuvchi taʼminot organining tegishli komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi. 13. Harbiy qism, muassasa, harbiy-taʼlim muassasasi, korxona va tashkilotlarning komandirlari (boshliqlari) zararni (moddiy vositalar va pul mablagʻlarining kamomadi, yoʻq qilinishi, zararlanishi, buzilishi, talon-taroj qilinishi, oʻgʻirlanishi, noqonuniy tarzda qoʻllanishi va hisobdan chiqarilishi holatlarini) aniqlagan zahoti zudlik bilan zararning yuzaga kelish sababi, uning miqdori va aybdor shaxslarni aniqlash uchun xizmat surishtiruvini tayinlaydi. Surishtiruv bir oy muddatda yakunlanishi kerak. Zarur hollarda ushbu muddat yuqori turuvchi komandir (boshliq) tomonidan uzaytirilishi mumkin, biroq koʻpi bilan bir oyga. Agar taftish, tekshiruv, tergov, dastlabki tergov yoki sud tomonidan zararning yuzaga kelish sabablari, miqdori va huquqbuzarlikni sodir etgan shaxslar aniqlangan boʻlsa xizmat surishtiruvi oʻtkazilmasligi mumkin. 14. Yetkazilgan zarar, uning miqdori va aybdor shaxslar aniqlangan taqdirda harbiy qism, muassasa, harbiy-taʼlim muassasasi, korxona va tashkilotlarning komandirlari (boshliqlari), zaruriy holatlarda esa — yuqori turuvchi komandir (boshliq) xizmat surishtiruvi yakunlangan yoki mazkur Vaqtinchalik nizom 13-bandining ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan materiallar kelib tushgan kunda aybdor harbiy xizmatchi va harbiy yigʻinlarga chaqirilgan harbiy xizmatga majburdan tegishli pul summasini undirish toʻgʻrisida buyruq chiqaradi. Zarar bir nechta shaxs tomonidan yetkazilgan taqdirda buyruqda ular tomonidan yetkazilgan zarar, aniq sharoitlar va aybdorlik darajasidan kelib chiqqan holda har bir aybdor shaxsdan undiriladigan pul summalarining aniq miqdori alohida-alohida koʻrsatib oʻtiladi. 15. Zararni undirish toʻgʻrisidagi buyruq aybdor shaxsga imzo ostida eʼlon qilinadi yoki buyruqdan koʻchirma taqdim qilinadi. Buyruqdan norozilar Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining Intizom nizomida belgilangan tartibda yuqori turuvchi komandir (boshliq) yoki sudga shikoyat bilan murojaat qilishlari mumkin. Yuqori turuvchi komandir (boshliq) yetkazilgan zarar uchun javobgarlik va undirilayotgan pul summasining toʻgʻri belgilanganini tekshiradi. Buyruq bekor qilingan taqdirda ushlab qolingan pul summalari qaytariladi. 16. Mazkur Vaqtinchalik nizom 13-bandida koʻrsatib oʻtilgan zarar yetkazish holatlarida undirish toʻgʻrisidagi buyruq boʻyicha har oylik ushlanmalar oylik oklad pul taʼminotining (ish haqining) yigirma foizidan kam boʻlmagan miqdorda amalga oshiriladi. Agar pul taʼminotidan (ish haqidan) qonunda koʻzda tutilgan boshqa ushlanmalar chegirib qolinayotgan boʻlsa, barcha ushlanmalarning umumiy miqdori oylik oklad pul taʼminotining (ish haqining) ellik foizidan oshmasligi zarur. Bunday holatlarda undirish tartibi va ketma-ketligi qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilanadi. 17. Agarda moddiy javobgarlikka tortilgan harbiy xizmatchi yoki harbiy yigʻinlarga chaqirilgan harbiy xizmatga majbur zaxiraga boʻshatilgan yoki isteʼfoga chiqarilgan, harbiy yigʻinlar tugagan kunda oʻzi tomonidan davlatga yetkazilgan zararni qoplamagan boʻlsa, qarzdorligining qolgan qismi boʻshatilgan harbiy xizmatchi yoki harbiy yigʻinlarga chaqirilgan harbiy xizmatga majburning yashash (ish) joyi boʻyicha harbiy qism, muassasa, harbiy-taʼlim muassasasi, korxona va tashkilotlarning komandiri (boshligʻi) tomonidan yuboriladigan notariusning ijro haqidagi yozuviga asosan muqarrar tartibda yashash joyi boʻyicha davlat ijrochisi tomonidan undiriladi. 18. Xorijdagi qoʻshinlarning harbiy xizmatchilari tomonidan va harbiy xizmatchilar tomonidan harbiy xizmat majburiyatlarini xorijda bajarishning boshqa holatlarida harbiy mulkni oʻgʻirlanishi, kamomadi, yoʻqotilishi va noqonuniy ishlatilishi natijasida davlatga yetkazilgan zarar miqdori ular boʻlgan mamlakatdagi narxlar, bunday narxlar mavjud boʻlmagan taqdirda esa ular boʻlgan mamlakatdagi ishlab chiqaruvchi zavodda oʻxshash ashyoga qoʻyilgan narxlar boʻyicha belgilanadi. Bunday holatda zararni qoplash ular boʻlgan davlatning valyutasida, harbiy xizmatchilar Oʻzbekiston Respublikasiga ketganda esa — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining xorijiy davlatlar valyutalari kursi boʻyicha soʻmda amalga oshiriladi. 19. Xizmatni oʻtashning alohida shart-sharoitlari uchun oshirilgan lavozim okladlarini oluvchi harbiy xizmatchilardan yetkazilgan zararni qoplashda undirilishi kerak boʻlgan pul summalarini belgilashda qonunchilikda koʻzda tutilgan holatlarda koʻrsatib oʻtilgan oshirilishi va qoʻshimcha haqlarsiz lavozim okladi hisobga olinadi. 20. Harbiy xizmatchi tomonidan yetkazilgan zarar toʻgʻrisida qaror qabul qilingunga qadar yangi xizmat joyiga oʻtkazilgan holatda xizmat surishtiruvi materiali yoki taftish, tekshiruv dalolatnomasidan koʻchirma tergov, taftish, tekshiruv yakunlangandan soʻng besh kunlik muddatda uni moddiy javobgarlikka tortish uchun aybdorning yangi xizmat joyiga yuboriladi. Aybdorning yangi xizmat joyi boʻyicha komandir (boshliq) xizmat surishtiruvi materiali yoki taftish, tekshiruv dalolatnomasidan koʻchirma kelib tushgan kundan boshlab 10 kun muddat mobaynida aybdorni moddiy javobgarlikka tortish toʻgʻrisida buyruq chiqaradi. 21. Harbiy xizmatchi tomonidan yetkazilgan zarar toʻliq qoplamagunga qadar yangi xizmat joyiga oʻtkazilgan holatda yangi xizmat joyi boʻyicha pul summasini ushlab qolish hisob-kitob daftarchasi, pul attestatidagi (muddatli harbiy xizmatchilar uchun) yozuvlar asosida amalga oshiriladi. Harbiy xizmatchidan ushlab qolinadigan pul summasining qoldiq miqdori toʻgʻrisida yangi xizmat joyiga yozma xabarnoma yuboriladi. Koʻrsatib oʻtilgan holatlarda eski xizmat joyidagi hisob-kitob boʻyicha qarzdorlik pul summalarini hisobdan chiqarish faqatgina ular harbiy xizmatchini yangi xizmat joyi boʻyicha undirishga qabul qilinganini tasdiqlovchi yozma hujjat olingandan soʻng amalga oshiriladi. Bunda qarzdorlik pul summasining undirishga qabul qilinganini tasdiqlovchi hujjat komandir (boshliq), moliya xizmati boshligʻi (buxgalter) tomonidan imzolanadi va gerbli muhr bilan tasdiqlanadi. 22. Yetkazilgan zararning ular tomonidan qoplanishi toʻgʻrisida qaror qabul qilingunga qadar harbiy xizmatchi zaxiraga boʻshatilgan yoki isteʼfoga chiqarilgan yoxud harbiy xizmatga majbur harbiy yigʻinlar tugagandan soʻng yashash joyiga ketgan hollarda komandir (boshliq) ushbu shaxslarga qarshi yetkazilgan zararning pul summasi miqdorida umumfuqaroviy tartibda daʼvo arizasini taqdim etadi. 23. Muddatli harbiy xizmatchi tomonidan xizmat majburiyatlarini beparvolik bilan bajarishi oqibatida yetkazilgan zarar miqdori aniqlangan vaqtda belgilangan eng kam oylik ish haqining bir barobaridan koʻp boʻlmasdan, uni boʻshatgandan soʻng undirish imkonisiz boʻlsa, belgilangan tartibda hisobdan chiqarilishi mumkin. 24. Mudofaa ishlari boshqarmalari, shahar va tuman mudofaa ishlari boʻlimlarida haqiqiy harbiy xizmatdan boʻshatilgan harbiy xizmatchilar yoki harbiy yigʻinlarni oʻtab boʻlgan harbiy xizmatga majburlar hisobidagi qoplanmagan zararlar pul miqdorining hisobi yuritiladi hamda qarzdorlikning toʻliq qaytarilishi ustidan nazorat amalga oshiriladi, mazkur Vaqtinchalik nizomning 23-bandida koʻzda tutilgan holat bundan mustasno. 25. Harbiy qism, muassasa, harbiy-taʼlim muassasalari, korxona va tashkilotlarda boʻshatilgan harbiy xizmatchilar yoki harbiy yigʻinlarni oʻtab boʻlgan harbiy xizmatga majburlar hisobidagi qoplanmagan zararlarning pul summalari pul summalari toʻliq kelib tushgunga qadar hisobga olinadi, mazkur Vaqtinchalik nizomning 16- va 23-bandlarida koʻzda tutilgan holatlar bundan mustasno. 26. Mazkur Vaqtinchalik nizom Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan.