Davlat organlari va tashkilotlariga yuridik xizmat koʻrsatish faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2026-05-20)

Mamlakatimizda davlat organlari va tashkilotlari faoliyatini, ayniqsa oʻrta va quyi boʻgʻinda huquqiy jihatdan taʼminlash hamda ularga sifatli va professional yuridik xizmat koʻrsatishga qaratilgan islohotlar bosqichma-bosqich amalga oshirilmoqda. Xususan, Namangan shahri, Qarshi va Marhamat tumanlarida sinov tariqasida jami 23 ta davlat organi va tashkilotlarining hududiy boʻlinmalariga yuridik xizmatlar koʻrsatuvchi markazlar faoliyati Adliya vazirligi tizimida yoʻlga qoʻyilib, oʻzining ijobiy samarasini koʻrsatdi. Shu bilan birga, sohaga tajribali kadrlarning jalb qilinishidagi kamchiliklar hujjatlar loyihalarining iqtisodiy, moliyaviy va huquqiy ekspertizadan oʻtkazilishi sifatiga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda. Natijada qabul qilinayotgan qarorlar va boshqa hujjatlar koʻp hollarda joylarda jismoniy va yuridik shaxslarning eʼtirozlariga sabab boʻlmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 3-fevraldagi “2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasini “Yoshlarni qoʻllab-quvvatlash va aholi salomatligini mustahkamlash yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi toʻgʻrisida”gi PF-6155-son Farmoniga muvofiq davlat organlari va tashkilotlariga markazlashgan yuridik xizmat koʻrsatish tizimini joriy qilish maqsadida: 1. Adliya vazirligi va Moliya vazirligining 2021-yil 1-oktabrdan boshlab Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari huzurida yuridik xizmat koʻrsatish markazlarini (keyingi oʻrinlarda — Markazlar) respublikaning barcha tuman (shahar)larida tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin. 2. Quyidagilar Markazlar faoliyatining asosiy yoʻnalishlari etib belgilansin: yuridik xizmat koʻrsatiladigan davlat organlari va tashkilotlari (keyingi oʻrinlarda — davlat tashkilotlari) faoliyatini huquqiy jihatdan taʼminlash; davlat tashkilotlariga sifatli va malakali yuridik yordam koʻrsatish; davlat tashkilotlari xodimlarining huquqiy savodxonligi va huquqiy madaniyatini oshirish; davlat tashkilotlarining mulkiy hamda boshqa huquqlari va qonuniy manfaatlari oʻz vaqtida, har tomonlama va samarali himoya qilinishini taʼminlash; davlat organlari va tashkilotlari tomonidan qabul qilinayotgan hujjatlarning loyihalaridagi korrupsiyaviy omillarni bartaraf etishga koʻmaklashish. 3. Davlat budjetidan moliyalashtiriladigan ayrim davlat tashkilotlarining tuman (shahar) boʻlinmalarida 2021-yil 1-oktabrdan boshlab jami 1 182 ta yuridik xizmatlar shtat birliklari 1-ilovaga muvofiq qisqartirilsin hamda boʻshatilayotgan shtat birliklari hisobidan Markazlar faoliyatini tashkil etish uchun 1 056 ta shtat birliklari 2-ilovaga muvofiq ajratilsin. Yuridik xizmat koʻrsatish markazlari tomonidan yuridik xizmat koʻrsatiladigan davlat organlarining tuman (shahar) boʻlinmalari va davlat tashkilotlarining roʻyxati 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Adliya vazirligi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan birgalikda 2021-yil 1-oktabrdan boshlab davlat tashkilotlariga yuridik xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq barcha maʼlumot va jarayonlarni toʻliq elektron ravishda yigʻish, qayta ishlash, tahlil qilish va amalga oshirish imkonini beruvchi “E-huquqshunos” elektron tizimini bosqichma-bosqich joriy etsin. Bunda, “E-huquqshunos” elektron tizimi quyidagi asosiy imkoniyatlarga ega boʻlishi nazarda tutilsin: elektron tizimga ichki buyruq, shartnomalar va boshqa yuridik tusdagi hujjatlarning namunalarini kiritish hamda mavjud hujjatlar loyihalari namunalaridan erkin foydalanish; elektron tizimdan foydalanuvchi tashkilotlar tomonidan shaxsiy kabinetga kirish, har qanday hujjat loyihasi va unga tahliliy materiallarni tayyorlash, qayta ishlash va xulosa olish uchun Markazlarga yuborish; Markazlarning masʼul xodimlari tomonidan, tegishli xulosa tayyorlash, hujjatlarni elektron raqamli imzo bilan tasdiqlagan holda, elektron tizimga biriktirish hamda oʻzaro hujjat almashish; elektron tizimdan foydalanuvchi tashkilotlar tomonidan Markazlardan ijobiy xulosa olinganidan soʻng takrorlanmaydigan maxsus raqam berish va elektron tarzda qabul qilish hamda ushbu hujjatlarni avtomatik tarzda izchil ketma-ketlikda raqamlash; davlat tashkiloti faoliyatini takomillashtirish boʻyicha takliflarni tizimga biriktirish, ularni tahrir qilish, takliflarni elektron raqamli imzo bilan tasdiqlash hamda yuborish; targʻibot tadbirlari bilan bogʻliq materiallarni elektron tizim orqali almashish; davlat tashkilotlariga talabnoma, sudlarga ariza yoki daʼvo arizalarini kiritish uchun ularning loyihalarini tayyorlash, tahrir qilish va elektron raqamli imzo bilan tasdiqlab kiritish; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarga nisbatan oʻtkaziladigan tekshirishlarda masofaviy tarzda ishtirok etish hamda ularga huquqiy maslahatlar berish; Markazlar tomonidan yuridik va jismoniy shaxslardan kelgan murojaatlarni oʻrganib chiqish va ularga asoslantirilgan javoblar yuborishda ishtirok etish. 5. Belgilansinki: Markazlar tomonidan davlat tashkilotlariga yuridik xizmat koʻrsatish “E-huquqshunos” elektron tizimidan foydalangan holda amalga oshiriladi; Markazlar xodimlariga sud protsessida yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning vakili sifatida qatnashish huquqi beriladi; Markazlar xodimlari maqomi va mehnatga haq toʻlash shartlariga koʻra tegishli ravishda tuman (shahar) adliya boʻlimlari xodimlariga tenglashtiriladi, shuningdek, ularga adliya organlari xodimlari uchun nazarda tutilgan martaba darajalari va koʻp yillik xizmatlari uchun ustama haq miqdorlari tatbiq etiladi; Markazlar xodimi sifatida kamida uch yil mehnat stajiga ega boʻlgan shaxs litsenziya olish uchun advokat maqomiga ega boʻlishga talabgor shaxs sifatida advokatlik tuzilmasida stajirovkadan oʻtmasdan malaka imtihonida ishtirok etish hamda notarial idorada olti oy muddat stajirovka oʻtab malaka imtihonini topshirish huquqiga ega boʻladi; Markazlarning qonuniy faoliyatiga biron-bir tarzda aralashish va toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita taʼsir oʻtkazish qatʼiyan taqiqlanadi; Markazlar tegishli tashkilotda qonunchilik hujjatlari bilan yuridik xizmatlarga yuklangan vazifa va funksiyalarni amalga oshiradi; Markazlarga ushbu qarorda yoki boshqa qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilmagan funksiyalar yuklatilishiga yoʻl qoʻyilmaydi; Markazlar xodimlarining oylik ish haqi, shuningdek, Markazlarning joriy xarajatlari — mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan, Markazlar xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish va ijtimoiy himoya qilish xarajatlari — budjetdan tashqari Adliya organlari va muassasalarini rivojlantirish jamgʻarmasi hisobidan qoplanadi. Bunda, davlat notarial idoralari va xususiy amaliyot bilan shugʻullanuvchi notariuslar tomonidan notarial harakatlar amalga oshirilganligi uchun undiriladigan davlat bojining 16 foizi uning tumanlar va shaharlar budjetlari daromadiga undiriladigan qismini 80 foizdan 74 foizga kamaytirish hisobiga budjetdan tashqari Adliya organlari va muassasalarini rivojlantirish jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladi; Markazlar taʼminoti uchun xarajatlarni moliyalashtirish tegishli mahalliy budjet mablagʻlari, shuningdek, qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi. 6. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq: Markazlar tomonidan yuridik xizmat koʻrsatilishi belgilangan tashkilotlar tomonidan Markazlar bilan kelishilmagan holda yuridik tusdagi hujjatlar qabul qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan maʼmuriy javobgarlik va maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi, soliq tekshiruviga oid, fuqarolik protsessual, jinoyat-protsessual, jinoyat-ijroiya, iqtisodiy protsessual qonunchilikka muvofiq qabul qilinadigan hujjatlar mustasno. Bunday hujjatlar yuridik kuchga ega emas hamda ular qabul qilingan paytdan eʼtiboran hech qanday huquqiy oqibatlarni keltirib chiqarmaydi; Markazlarga oʻzining asosiy faoliyatiga taʼsir koʻrsatmagan va manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻymagan holda boshqa yuridik shaxslarga pullik asosda yuridik xizmatlar koʻrsatish huquqi beriladi. Yuridik shaxslarga pullik asosda yuridik xizmatlar koʻrsatish tartibi Adliya vazirligi tomonidan belgilanadi hamda pullik xizmatlardan kelib tushgan mablagʻlar budjetdan tashqari Adliya organlari va muassasalarini rivojlantirish jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladi; tuman (shahar) davlat tashkilotlari bilan Markazlar oʻrtasida yuridik xizmat koʻrsatish doirasida manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish va uni bartaraf etishga doir chora-tadbirlar Adliya vazirligi tomonidan qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 7. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Yuridik xizmat koʻrsatish markazlari toʻgʻrisidagi nizom 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin: Markazlarning maqomi, asosiy vazifalari va funksiyalari; Markazlarning huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi; Markazlar faoliyatini tashkil etish tartibi. 8. Moliya vazirligi ushbu qarorning 3-bandiga asosan 2021-yildan boshlab birinchi darajali budjet mablagʻlarini taqsimlovchilarga ajratiladigan mablagʻlarning cheklangan miqdorlarini qayta koʻrib chiqsin. Qisqartirilayotgan shtat birliklari hisobidan Adliya vazirligining Yuridik xizmatlarning faoliyatini muvofiqlashtirish boshqarmasiga qoʻshimcha 2 ta boshqaruv xodimi shtat birliklari ajratilsin. 9. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Adliya vazirligi hamda Davlat aktivlarini boshqarish agentligi 2021-yil 1-dekabrgacha: Markazlarni, birinchi navbatda, davlat xizmatlari markazlarining binolariga yoki boshqa binoga joylashtirilishini taʼminlasin; aniq hisob-kitoblarga muvofiq Markazlarni zarur kompyuter va nusxa koʻchirish texnikasi, aloqa vositalari, dasturiy vositalar, mebel va boshqa jihozlar bilan taʼminlash choralarini koʻrsin. Bunda, zaruratga koʻra, tegishli binolarni taʼmirlash uchun mahalliy budjetlarning qoʻshimcha manbalari hamda qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan mablagʻlar ajratilishi nazarda tutilsin. 10. Adliya vazirligi: 2021-yil 1-oktabrgacha Markazlarni malakali kadrlar bilan, shu jumladan birinchi navbatda qisqartirilayotgan shtat birliklarida mehnat faoliyatini yuritib kelgan xodimlar hisobidan oʻz vaqtida toʻldirilishini taʼminlash choralarini koʻrsin; 2021-yil 1-dekabrgacha Moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda mazkur qarordan kelib chiqqan holda oʻzlarining xarajatlar smetasi va shtatlar jadvaliga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritsin. 11. Yuridik xizmat koʻrsatish markazlarini tashkil etish va ularning faoliyat koʻrsatishini taʼminlash boʻyicha “yoʻl xaritasi” 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 12. Adliya vazirligi boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonunchilik hujjatlariga mazkur qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflar kiritsin. 13. Mazkur qaror ijrosini samarali tashkil etishga masʼul va shaxsiy javobgar etib adliya vaziri R.Q. Davletov, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari belgilansin. Amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar natijadorligi yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga 2021-yil 1-noyabr va 2022-yil 1-aprelga qadar axborot berilsin. T/rDavlat organlarining tuman (shahar) boʻlinmalari va davlat tashkilotlari nomi1.Moliya boʻlimi2.Xalq taʼlimi boʻlimi3.Maktabgacha taʼlim boʻlimi4.Madaniyat boʻlimi5.Tibbiyot birlashmasi6.Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi boʻlimi7.Davlat oʻrmon xoʻjaligi8.Budjetdan tashqari pensiya jamgʻarmasi boʻlimi9.Obodonlashtirish boshqarmasi10.Irrigatsiya boʻlimi11.Qurilish boʻlimi12.Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimi13.Mahalla va nuroniylarni qoʻllab-quvvatlash boʻlimi14.Oila va xotin-qizlar boʻlimi15.Aholi bandligiga koʻmaklashish markazi16.Davlat soliq inspeksiyasi17.Qishloq xoʻjaligi boʻlimi18.Turizm va madaniy meros boʻlimi20.Yoshlar ishlari agentligi boʻlimiDavlat tashkilotlarining nomi1.Umumiy oʻrta taʼlim maktablari, shu jumladan, alohida taʼlim ehtiyojlari boʻlgan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan maktablar va maktab-internatlar2.Maktabgacha taʼlim tashkilotlari, shu jumladan, koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlari hamda qoʻshma turdagi maktabgacha taʼlim tashkilotlari3.Koʻp tarmoqli markaziy va oilaviy poliklinikalar4.Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi tizimidagi Koʻp funksional inklyuziv-resurs markazi va Koʻp funksional inklyuziv-resurs maktablari 1. Ushbu Nizom Yuridik xizmat koʻrsatish markazlarining (keyingi oʻrinlarda — Markazlar) maqomi, asosiy vazifalari va funksiyalari, huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi, shuningdek faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Markazlar ushbu Nizom talablari asosida qonunchilik hujjatlari bilan Markazlar tomonidan yuridik xizmat koʻrsatilishi belgilangan davlat organlari va tashkilotlariga bepul, shuningdek shartnoma asosida boshqa yuridik shaxslarga pullik asosda (keyingi oʻrinlarda — yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar) yuridik xizmat koʻrsatish maqsadida tashkil etiladi. 21. Yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar hamda ularni farzandlikka yoki vasiylikka (homiylikka, patronatga) olgan fuqarolarga Markazlar tomonidan bepul yuridik xizmat koʻrsatiladi. 3. Markazlar tuman (shahar) adliya boʻlimlari tuzilmasi va boʻysunuvida yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan tarkibiy boʻlinma tarzida faoliyat yuritadi va ularga hisobdor boʻladilar. 4. Markazlar oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oliy Majlis palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, adliya vaziri, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda — hududiy adliya organlari) rahbarlarining buyruqlari, tegishli davlat organlari va tashkilotlarining hujjatlariga, shuningdek mazkur Nizomga amal qiladi. 5. Markazlarda unga rahbarlik qiladigan Markaz boshligʻi hamda bosh yuriskonsult shtat birliklari joriy etiladi. Markazlarda oliy yuridik maʼlumotga ega boʻlgan yoki Toshkent davlat yuridik universiteti huzuridagi Yuridik kadrlarni xalqaro standartlar boʻyicha professional oʻqitish markazida yuridik mutaxassislik boʻyicha qayta tayyorlash kurslarini tamomlagan va belgilangan namunadagi diplomni olgan shaxs ishlashi mumkin. Markaz boshligʻi lavozimiga yuridik mutaxassislik boʻyicha kamida ikki yillik ish stajiga ega boʻlgan shaxs tayinlanadi. 6. Belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan shaxslar Markaz boshligʻi yoki bosh yuriskonsult lavozimida ishlashi mumkin emas. 7. Markazlar hamda Markazlar tomonidan yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar oʻrtasida oʻzaro ishni tashkil qilish ushbu Nizomga muvofiq “E-huquqshunos” elektron tizimi orqali amalga oshiriladi. Zarur hollarda, Markaz xodimi oʻz faoliyatini tegishli tashkilot joylashgan binoda ham amalga oshirishi mumkin. Bunda, tashkilot rahbari markaz xodimiga tegishli shart-sharoit yaratishi lozim. 8. Markazlar faoliyatiga rahbarlik va nazorat qilish hamda moddiy-texnik bazasini mustahkamlash hududiy adliya organlari tomonidan amalga oshiriladi. 9. Markazlar boshliqlari hududiy adliya organlari birinchi rahbarlarining buyrugʻi bilan Adliya vazirligi bilan kelishilgan holda lavozimiga tayinlanadi va lavozimidan ozod qilinadi. Markazlarning bosh yuriskonsultlari hududiy adliya organlari birinchi rahbarlarining buyrugʻi bilan lavozimiga tayinlanadi va lavozimidan ozod qilinadi. 10. Markazlar xodimlari maqomi va mehnatga haq toʻlash shartlariga koʻra tegishlicha tuman (shahar) adliya boʻlimlari xodimlariga tenglashtiriladi, shuningdek, ularga adliya organlari xodimlari uchun nazarda tutilgan martaba darajalari va uzoq yil xizmat qilganligi uchun ustama haq miqdorlari tatbiq etiladi hamda boshqa qoʻshimcha toʻlovlar qonunchilikda belgilangan tartibda toʻlanadi. 11. Markazlar taʼminoti uchun xarajatlarni moliyalashtirish tegishli mahalliy budjet mablagʻlari, adliya organlari va muassasalarining budjetdan tashqari mablagʻlari, shuningdek, qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi. 12. Markazlar tomonidan yuridik xizmat koʻrsatilishi belgilangan tashkilotlar tomonidan Markazlar bilan kelishilmagan holda qabul qilingan yuridik tusdagi hujjatlar yuridik kuchga ega emas hamda ular qabul qilingan paytdan eʼtiboran hech qanday huquqiy oqibatlarni keltirib chiqarmaydi, bundan maʼmuriy javobgarlik va maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi, fuqarolik protsessual, jinoyat-protsessual, jinoyat-ijroiya, iqtisodiy protsessual qonunchilikka muvofiq qabul qilinadigan hujjatlar mustasno. 13. Quyidagilar Markazlarning asosiy vazifalari hisoblanadi: yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning faoliyatini huquqiy jihatdan taʼminlash; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarga sifatli va malakali yuridik yordam koʻrsatish; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar xodimlarining huquqiy savodxonligi va huquqiy madaniyatini oshirish; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning mulkiy hamda boshqa huquq va qonuniy manfaatlari oʻz vaqtida, har tomonlama va samarali himoya qilinishini taʼminlash; davlat organlari va tashkilotlari tomonidan qabul qilinayotgan hujjatlarning loyihalaridagi korrupsiyaviy omillarni bartaraf etishga koʻmaklashish. 14. Markazlar oʻziga yuklangan vazifalarga muvofiq quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi: 1) yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning faoliyatini huquqiy jihatdan taʼminlashni tashkil etish sohasida: yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarda qonun buzilishlarini, ularning sabablari va shart-sharoitlarini bartaraf etish yuzasidan takliflar kiritadi, ushbu chora-tadbirlarni amalga oshirishda ishtirok etadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar rahbariyatiga taqdim qilinadigan buyruqlar, farmoyishlar, shartnomalar va yuridik tusdagi boshqa hujjatlar loyihalarini ularning qonunchilikka muvofiqligi yuzasidan huquqiy ekspertizadan oʻtkazadi hamda ular boʻyicha eʼtiroz va takliflar boʻlmasa, viza qoʻyadi. Bunda, loyihalarga Markazlar xodimlari tomonidan tegishli tashkilotning boshqa rahbar oʻrinbosarlari va tarkibiy tuzilmalari rahbarlari (xodimlari) mazkur hujjatlarni koʻrib chiqib imzolaganidan keyin viza qoʻyiladi; jismoniy va yuridik shaxslarning huquq va erkinliklarini amalga oshirishga taʼsir etadigan yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning qarorlari yuzasidan yuridik xulosalar beradi; mustaqil ravishda yoki yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning tegishli tuzilmalari bilan birgalikda yuridik tusdagi hujjatlar loyihasini ishlab chiqish, ularga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida takliflar tayyorlaydi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarda huquqni qoʻllash amaliyotini oʻrganadi, tahlil qiladi va umumlashtiradi, uni takomillashtirish boʻyicha takliflar tayyorlaydi va tegishli tashkilot rahbariyatiga kiritadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning tegishli tuzilmalari bilan birgalikda tashkilot va ularning mansabdor shaxslari faoliyatida qonuniylikning buzilishi koʻrsatilgan arizalar va shikoyatlarni koʻrib chiqishda ishtirok etadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarda boshqaruv tizimini takomillashtirish, tashkilotlar mansabdor shaxslarining huquqlari va majburiyatlarini belgilash boʻyicha takliflar ishlab chiqishda ishtirok etadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarda mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishini taʼminlashda, shu jumladan, mehnat munosabatlarini tartibga soluvchi hujjatlar loyihalarini ishlab chiqishda, zaruratga koʻra, ishtirok etadi, ushbu hujjatlar loyihalarining qonunchilikka muvofiqligini tekshiradi va yuridik xulosa beradi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar rahbariyatiga tashkilot faoliyatida qonun ustuvorligi va qonuniylikni taʼminlash ahvoli yuzasidan axborot taqdim etadi; zarurat boʻlganda, yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar xodimlarining kasaba uyushmalari va boshqa vakillik organlariga vakolatlarini amalga oshirishda yuridik yordam koʻrsatadi; 2) yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarga sifatli va malakali yuridik yordam koʻrsatish sohasida: yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar vakolatiga kiradigan masalalar boʻyicha idoraviy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi yoxud ishlab chiqishda ishtirok etadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning idoraviy hujjatlar ijrosini nazorat qilishda ishtirok etadi; huquqiy ekspertizadan oʻtkazish yoki kelishish uchun taqdim etilgan idoraviy va yuridik tusdagi boshqa hujjatlar loyihalarini mustaqil yoki yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning tegishli tuzilmalari bilan birgalikda huquqiy ekspertizadan oʻtkazadi, huquqiy ekspertizadan oʻtkazish natijasiga koʻra eʼtirozi boʻlsa, ularning qonunchilikka, qonunchilik texnikasi qoidalariga, havola qiluvchi normalar qoʻllanilishining asosliligi va maqsadga muvofiqligi, shuningdek ularda korrupsiyaga sabab boʻladigan omillarning mavjudligi yoki mavjud emasligi yuzasidan yuridik xulosalar tayyorlaydi; idoraviy va yuridik tusdagi boshqa hujjatlar loyihalari boʻyicha eʼtiroz va takliflar boʻlmasa, ularga viza qoʻyadi. Bunda, loyihalarga Markazlar xodimlari tomonidan yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning rahbar oʻrinbosarlari va tarkibiy tuzilmalari rahbarlari (xodimlari) koʻrib chiqib imzolaganidan keyin viza qoʻyiladi; tizimli ravishda yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning tegishli soha faoliyatidagi amaldagi normativ-huquqiy va boshqa idoraviy hamda yuridik tusdagi boshqa hujjatlarning ularda korrupsiyaga sabab boʻladigan omillarni aniqlashga qaratilgan tahlilni oʻtkazadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar faoliyati sohasida davlat boshqaruvini takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqishda ishtirok etadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning normativ-huquqiy hujjatlar fondini toʻldirish, shu jumladan fondni huquqiy nashrlar bilan butlash choralarini koʻrish boʻyicha tavsiyalar beradi, tashkilot rahbariyatiga huquqiy nashrlarga obuna boʻlish hamda Internetdagi huquqiy mazmundagi veb-saytlardan foydalanish haqida takliflar kiritadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar tizimiga kiradigan tuzilmalarning huquqiy ishlariga uslubiy yordam koʻrsatadi, faoliyat yoʻnalishlari boʻyicha tavsiyanomalar va koʻrsatmalarni ishlab chiqadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar xodimlariga oʻz faoliyati yoʻnalishlari boʻyicha qonunchilik hujjatlarining qoʻllanilishi masalalarida, shu jumladan tashkilotning joriy masalalari boʻyicha huquqiy maslahatlar beradi; 3) yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar xodimlarining huquqiy savodxonligi va huquqiy madaniyatini oshirish sohasida: huquqni muhofaza qiluvchi va sud organlari bilan hamkorlikda yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar xodimlarining huquqiy madaniyatini oshirish, ularga qabul qilinayotgan normativ-huquqiy hujjatlarning mazmun va ahamiyatini yetkazishda ishtirok etadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar rahbariyati uchun qonunchilik masalalari boʻyicha tahliliy materiallar tayyorlashga koʻmaklashadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar xodimlarining huquqiy bilimlarini oshirish tadbirlarini tashkil etish toʻgʻrisida takliflar kiritadi, ushbu tadbirlarni oʻtkazishda ishtirok etadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar faoliyatida huquqiy targʻibot tadbirlarini amalga oshiradi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarga tashkilot veb-saytiga joylashtirish maqsadida qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar va ularning mazmun va ahamiyati toʻgʻrisida maʼlumotlar kiritadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar xodimlarining murojaatlari boʻyicha ularga tashkilot faoliyatiga tegishli huquqiy hujjatlarni topishga koʻmaklashadi, zarur hollarda ularning qoidalari boʻyicha tushuntirishlar beradi; qonunchilikka kiritilgan oʻzgartirishlar haqidagi maʼlumotlarni, sud amaliyotini, Adliya vazirligining huquqiy ishlarga taalluqli koʻrsatmalarini yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarga yetkazadi; 4) yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning mulkiy hamda boshqa huquq va qonuniy manfaatlari oʻz vaqtida, har tomonlama va samarali himoya qilinishini taʼminlash sohasida: shartnomaviy-huquqiy va talabnoma-daʼvo ishlarini yuritish, sud protsesslarida qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda vakil sifatida ishtirok etadi, tashkilotning mulkiy va boshqa manfaatlari ishonchli himoya qilinishini taʼminlaydi; davlat organlari va boshqa tashkilotlar, shuningdek fuqarolar bilan nizolar vujudga kelganda, mustaqil yoki yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning masʼul xodimlari bilan birgalikda ularni sudgacha hal etish choralarini koʻradi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar tomonidan shartnomalar loyihalarini tayyorlash va tuzish ishlarida ishtirok etadi, ularning qonunchilikka muvofiqligini tekshiradi hamda shartnomalar loyihalariga, agar eʼtiroz va takliflar boʻlmasa, viza qoʻyadi. Bunda, loyihalarga Markazlar tomonidan davlat organining rahbar oʻrinbosarlari va tarkibiy tuzilmalari rahbarlari (xodimlari)dan keyin viza qoʻyiladi; shartnomalarni tuzish, bajarish, oʻzgartirish va bekor qilishning belgilangan tartibiga rioya etilishi ustidan monitoring olib boradi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar tomonidan tuzilgan shartnomalarni zarur darajada bajarish boʻyicha takliflar kiritadi, shartnomaviy munosabatlarni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishda ishtirok etadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar manfaatlarini himoya qilish boʻyicha talabnomalar tayyorlashda va davlat organi va tashkilotiga nisbatan bildirilgan talabnomalarni koʻrib chiqishda ishtirok etadi, tashkilotlarda talabnomalar bildirish va ularni koʻrib chiqish tartibiga rioya etilishini nazorat qiladi; tegishli tuzilmalar bilan birgalikda yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning debitorlik va kreditorlik qarzlari ahvolini oʻrganadi, ularning miqdorini kamaytirish choralarini koʻrishda ishtirok etadi; shartnomaviy munosabatlardan kelib chiqadigan nizolar yuzasidan daʼvo ishlarini olib borishga koʻmaklashadi, qonunchilik hujjatlariga muvofiq rasmiylashtirilgan ishonchnoma asosida sud protsesslarida ishtirok etish uchun zarur boʻlgan materiallarni va hujjatlarni tayyorlaydi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning mulkiy va boshqa manfaatlarini huquqiy himoya qilish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni tayyorlashda hamda belgilangan tartibda sud majlislarida ishtirok etadi; mulkni saqlash masalalari boʻyicha huquqiy tusdagi hujjatlar loyihalarining qonunchilik hujjatlariga muvofiqligini tekshiradi va ularni tayyorlashda ishtirok etadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarda boshqa tarkibiy tuzilmalar bilan birgalikda mulkning talon-toroj qilinishi, kamomad va asossiz xarajatlarining kelib chiqishi sabablari va sharoitlarini tahlil qiladi hamda ularni bartaraf etish choralarini koʻrishda ishtirok etadi, mulkning talon-toroj qilinishi va kamomad holatlari boʻyicha materiallarni huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yuborish uchun rasmiylashtiradi; moddiy boyliklar va pul mablagʻlarini hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi hujjatlar loyihalari, shuningdek qonun buzilishlari va suiisteʼmolliklar aniqlangan tekshiruvlar va xatlovdan oʻtkazish dalolatnomalari boʻyicha yuridik xulosalar beradi; 5) davlat organlari va tashkilotlari tomonidan qabul qilinayotgan hujjatlarning loyihalaridagi korrupsiyaviy omillarni bartaraf etishga koʻmaklashish sohasida: yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarda korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirishga qaratilgan ichki idoraviy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi yoki ishlab chiqilishida ishtirok etadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar faoliyatiga oid normativ-huquqiy hujjatlar va ichki idoraviy hujjatlarda aniqlangan korrupsiyaviy normalarni bartaraf qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; ishlab chiqiladigan korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha chora-tadbirlar loyihalarini Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga mosligi, maqbulligi va dolzarbligi nuqtai nazardan baholaydi va xulosalar beradi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar faoliyatida korrupsiyaviy xavf-xatarlarni baholaydi va ularning natijalari boʻyicha aniqlangan xavf-xatarlarni kamaytirish yuzasidan chora-tadbirlar rejalari ishlab chiqilishida ishtirok etadi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar xodimlari tomonidan korrupsiyaviy xavf-xatarlar va huquqbuzarliklar haqida kelib tushadigan murojaatlarni tahlil qiladi; zaruratga koʻra yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar xodimlariga nisbatan oʻtkaziladigan xizmat tekshiruvlarida qatnashadi, korrupsiya faktlari yuzasidan oʻtkazilgan xizmat tekshiruvlari natijalari haqidagi maʼlumotlarni tahlil qiladi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar xodimlariga korrupsiyaga qarshi kurashish masalalari boʻyicha tushuntirish va tavsiyalar beradi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar faoliyatidagi korrupsiyaviy holatlarni va xavf-xatarlarni aniqlash maqsadida aholi va xodimlar orasida soʻrovlar oʻtkazadi; korrupsiyaga qarshi kurashishga oid talab va normalarning buzilishi masalalari boʻyicha intizomiy javobgarlikka tortilayotgan shaxslarga jazo choralarining mutanosibligi va yetarliligini nazorat qiladi; davlat organlari tomonidan dam olish va bayram kunlari yigʻilishlarni oʻtkazish amaliyotini bekor qilish, aholi bilan bevosita ishlovchi xodimlarni yigʻilishlarga taklif qilish va ularga xos boʻlmagan vazifalarni yuklash yoki tashqi ishlarga jalb etishni (xizmat koʻrsatish maqsadlaridan tashqari) taqiqlash choralarini koʻradi. Markazlar qonunchilik hujjatlari va Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining buyrugʻiga muvofiq boshqa funksiyalarni ham amalga oshiradi. 15. Markazlarga ushbu Nizomda yoki boshqa qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilmagan funksiyalar yuklatilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 16. Markazlar quyidagi huquqlarga ega: yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarga kelib tushayotgan normativ-huquqiy hujjatlarni tanishish, xizmatda foydalanish va ularning tizimlashtirilgan hisobini yuritish uchun birinchi navbatda olish; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar, shuningdek uning mansabdor shaxslaridan Markazlar zimmasiga yuklangan funksiyalarni bajarish uchun zarur boʻlgan hujjatlar va maʼlumotlar hamda boshqa zarur materiallarni olish; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar tomonidan chaqiriladigan huquqiy masalalarga tegishli yigʻilishlar, kengashlar va majlislarda ishtirok etish; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar soʻroviga koʻra yoki tegishli tarkibiy tuzilma rahbarining roziligi bilan ularning xodimlarini idoraviy va boshqa hujjatlar loyihalarini tayyorlash uchun, huquqiy ishlarni amalga oshirish bilan bogʻliq boshqa tadbirlarga jalb qilish; qonunchilikka zid boʻlgan, qonunchilik texnikasi talablariga javob bermaydigan idoraviy va boshqa hujjatlar loyihalarini ijrochilariga puxta ishlash uchun qaytarish, oʻz eʼtirozlarini asoslagan holda, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish toʻgʻrisida yuridik xulosalar berish, davlat organi yoki tashkilot rahbariyati soʻroviga koʻra yoki oʻz tashabbusi bilan davlat organi yoki tashkilotning tarkibiy tuzilmalari bilan birgalikda ushbu loyihalarning puxta ishlanishida ishtirok etish; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning tarkibiy tuzilmalarida tashkilot vakolatiga kiradigan masalalar boʻyicha qonunchilik hujjatlariga rioya qilinishi masalalarini oʻrganish; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar, shuningdek uning tarkibiy tuzilmalarining qonunchilik hujjatlari bajarilishini taʼminlamayotgan yoxud ularni buzayotgan rahbarlari va xodimlarini javobgarlikka tortish haqida tashkilotning rahbariyatiga takliflar kiritish; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarda, shuningdek uning tarkibiy tuzilmalarida yoki tashkilotlar tomonidan oʻtkaziladigan tekshirishlar, taftishlar va xatlovlarda, shuningdek ularning yakunlari boʻyicha hujjatlarni koʻrib chiqishda ishtirok etish hamda aniqlangan huquqbuzarliklar yuzasidan yuridik xulosalar berish. Markazlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 17. Markazlar xodimlari: unga ushbu Nizom va boshqa qonunchilik hujjatlari bilan yuklangan funksiyalarni zarur darajada va samarali bajarishi; yuridik xizmat koʻrsatish jarayonida yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar oʻrtasida manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻymasligi; yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarda, shuningdek uning tarkibiy tuzilmalarida qonun buzilishi holatlari aniqlanganligi toʻgʻrisida zudlik bilan toʻgʻridan-toʻgʻri yuqori turuvchi organga va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlarga xabar berishi. Markazlar xodimi qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlarga ham ega boʻlishi mumkin. 18. Markazlar xodimlari oʻzi viza qoʻygan hujjatlarning va oʻzi bergan yuridik xulosalarning qonunchilikka muvofiqligi uchun javob beradi. Markazlar xodimlari oʻz majburiyatlari va funksiyalari bajarilmaganligi yoki zarur darajada bajarilmaganligi uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladi. 19. Markazlar tomonidan yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarga “E-huquqshunos” elektron tizimidan foydalangan holda yuridik xizmatlar koʻrsatiladi. 20. Markazlar xodimi tomonidan shartnomaviy-huquqiy va talabnoma-daʼvo ishlarini yuritish, sud protsesslarida vakil sifatida ishtirok etishda bir taraf sifatida adliya organlari qatnashadigan bitim (shartnoma) tuzishda yoki sud protsessida yoxud boshqa nizoli hollarda davlat organi va tashkilotining vakili sifatida Markaz xodimi ishtirok etishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Ushbu holatda davlat organi va tashkiloti belgilangan tartibda yuqori turuvchi tashkilot yuridik xizmati yoki advokat jalb etishi mumkin. 21. Yuridik xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlar oʻrtasida shartnomaviy yoki boshqa huquqiy munosabatlar natijasida nizoli holatlar kelib chiqqanda, Markazlar nizoli holatlarni sudgacha hal qilish choralarini koʻradi. Bunda, Markazlar nizolashayotgan tashkilotlarning vajlarini oʻrganib nizoli holatni bartaraf etish boʻyicha tashkilotlarga taklif beradi. Markaz tomonidan berilgan taklifdan norozi boʻlgan tashkilot nizoli holatni bartaraf etish uchun oʻzining yuqori turuvchi organiga yoki advokatga murojaat etadi. 22. Davlat organi va tashkilotidan kelib tushgan yuridik tusdagi hujjatlar Markazlar tomonidan koʻpi bilan uch ish kunida koʻrib chiqiladi. 23. Ushbu Nizomga rioya etilishini nazorat qilish adliya organlari tomonidan amalga oshiriladi. Adliya organlari oʻz vakolatlari doirasida ushbu Nizom va Markazlar faoliyatini tartibga soluvchi boshqa qonunchilik hujjatlari talablarining Markazlar xodimlari va boshqa tashkilotlarning mansabdor shaxslari tomonidan buzilishining aniqlangan holatlarini bartaraf etishga, shuningdek aybdor shaxslarni qonunchilik hujjatlarida belgilangan javobgarlikka tortishga yoʻnaltirilgan choralarni koʻradi. 24. Ushbu Nizom talablarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.