Resurs soliqlari va mol-mulk soligʻini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida
(decree, 2024-01-20)

Yer uchastkalari va mol-mulkni soliqqa tortishni yanada takomillashtirish, ularni baholash va hisobini yuritishda zamonaviy usullarni joriy qilish, yer va suv resurslari, yer qaʼridan qazib olinadigan foydali qazilmalardan foydalanish samaradorligini oshirish, shuningdek, mahalliy davlat hokimiyati organlarining mustaqilligini yanada oshirish maqsadida: 1. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 1-yanvardan boshlab quyidagi tartibni joriy etish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va viloyatlar xalq deputatlari Kengashlari Soliq kodeksi bilan belgilanadigan soliq stavkalari asosida qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yerlar uchun tuman va shaharlar kesimida, ularning iqtisodiy rivojlanishiga qarab yer soligʻi stavkasiga 0,5 dan 2,0 gacha kamaytiruvchi va oshiruvchi koeffitsiyentlarni qoʻllagan holda yer soligʻi stavkalarini belgilaydi; tuman va shahar xalq deputatlari Kengashlariga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va viloyatlar xalq deputatlari Kengashlari tomonidan belgilangan, Toshkent shahri boʻyicha esa Soliq kodeksida belgilangan yer soligʻi stavkalariga qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yerlar uchun, ularning hududlarida joylashgan daha, massiv, mahalla, koʻcha kesimida 0,7 dan 3,0 gacha kamaytiruvchi va oshiruvchi koeffitsiyentlarni kiritish huquqi beriladi. 2. Moliya vazirligi (T.A. Ishmetov) Soliq kodeksiga qoʻshimcha va oʻzgartish kiritish toʻgʻrisidagi qonun loyihasini tayyorlashda yer soligʻi stavkalarini respublikaning hududlari kesimida nazarda tutsin. Bunda, 2021-yilda soliq yukining keskin oʻsishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida quyidagilar belgilansin: jismoniy shaxslardan olinadigan yer soligʻi (yakka tartibdagi tadbirkorlardan tashqari) summasi 2020-yil uchun hisoblangan soliq summasining 1,3 baravaridan oshmasligi lozim; 2018-yilda belgilangan kadastr qiymati asosida hisoblangan, jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk soligʻi summasi 2020-yil uchun hisoblangan soliq summasining 1,3 baravaridan oshmasligi lozim. 3. Moliya vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan 2021-yilda resurs soliqlari va mol-mulk soliqlarini yanada takomillashtirish boʻyicha quyidagilarni nazarda tutuvchi soliq siyosatining asosiy yoʻnalishlari maʼqullansin: dehqon xoʻjaliklari va meva-sabzavotchilik qishloq xoʻjaligi korxonalariga yer soligʻini hisoblashda yer soligʻi stavkasini qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar uchun oʻrnatilganidek belgilagan holda, joylashgan joy va yetishtiriladigan qishloq xoʻjaligi ekin turlari koeffitsiyentlari hamda qishloq xoʻjaligi ekinzorlari normativ qiymatidan kelib chiqib hisoblash tartibini joriy etish orqali qishloq xoʻjaligi uchun moʻljallangan yerlarga soliq solish tartibini birxillashtirish; barcha turdagi chiqindilarni saqlash va ularni utilizatsiya qilish uchun ajratilgan yer uchastkalarini yuridik shaxslardan olinadigan yer soligʻi uchun soliq solish obyektidan chiqarish; tegishli suvni hisoblash hisoblagichlari mavjud boʻlganda, ishlab chiqarish jarayonida agregatlarni (turbinalarni) sovutish uchun suvdan foydalanuvchi yuridik shaxslarga suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq boʻyicha soliqqa tortish bazasini tabiiy suv obyektlaridan olingan va tabiiy suv obyektlariga qaytarib tashlangan suv hajmi oʻrtasidagi farqdan kelib chiqib hisoblash; kommunal xizmat koʻrsatish korxonalari uchun suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq stavkalarini 2020-yil darajasida saqlab qolish, qishloq xoʻjalik yerlarini sugʻorish va baliqlarni koʻpaytirish (yetishtirish) uchun foydalanilgan suv hajmi qismida esa, shu jumladan dehqon xoʻjaliklariga 1 kub metr uchun 40 soʻm miqdorida yagona soliq stavkasini belgilash; suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqni hisoblab chiqarishda turli maqsadlarda foydalaniladigan suv resurslari hajmining hisobini alohida-alohida yuritish tartibini kiritish; yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan soliq organlariga foydali qazilmalar zaxirasi harakati toʻgʻrisidagi hisobotni yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliq boʻyicha yillik soliq hisobotini taqdim etish bilan bir vaqtda, soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti orqali elektron koʻrinishda taqdim etish tartibini belgilash. Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasi (B.F. Islamov) Moliya vazirligiga respublika hududida foydali qazilmalarni qazib olish uchun beriladigan litsenziyalar monitoringi asosida ular boʻyicha yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliq stavkalarini belgilashga doir takliflarni kiritib borsin. 4. Davlat soliq qoʻmitasiga foydali qazilmalarni haqiqiy qazib olishga nisbatan qoʻllaniladigan va foydali qazilmalarni meʼyordan ortiq yoʻqotish toʻgʻrisidagi geologik-marksheyderlik maʼlumotlarining haqqoniyligini nazorat qilish uchun zarur uskunalarni xarid qilgan holda viloyatlar soliq boshqarmalarining shtat birliklari doirasida 3 shtat birligigacha marksheyderlarni jalb qilish huquqi berilsin. Davlat soliq organlariga vakolatli organ va sudlarga yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan soliq qonunchiligi muntazam ravishda buzilgan va (yoki) foydali qazilmalar zaxirasi harakati toʻgʻrisidagi hisobot taqdim etilmagan taqdirda litsenziyani chaqirib olish yoki toʻxtatib turish masalasi boʻyicha tashabbus bilan chiqish vakolati berilsin. 5. 2021-yil 1-yanvardan boshlab Toshkent shahri va Toshkent viloyati hududlaridan tashqari, tadbirkorlik subyektlari tomonidan “Xavfsiz daryo boshqarmasi” davlat muassasasiga daryo oʻzanlarini tozalash natijasida olingan qum-shagʻal materiallarining har bir kub metri uchun toʻlov miqdori shartnoma tuzilgan kundagi bazaviy hisoblash miqdorining 2 foizidan 0,1 foiziga tushirilsin. Moliya vazirligi (T.A. Ishmetov) manfaatdor idoralar bilan birgalikda noruda foydali qazilmalari konlarini oʻzlashtirish va ularning samarali qazib olinishini taʼminlash maqsadida noruda foydali qazilmalarni oʻz ichiga olgan yer qaʼri uchastkalaridan foydalanganlik uchun soliq stavkalarini qayta koʻrib chiqsin. 6. Moliya vazirligi (T.A. Ishmetov) Davlat soliq qoʻmitasi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda 2021-yil 1-iyuliga qadar ilgʻor xorijiy tajribani oʻrgangan holda oʻrmon xoʻjaliklari, baliq ovlash xoʻjaliklari, ovchilik xoʻjaliklari, shuningdek, istirohat bogʻlarini soliqqa tortish boʻyicha takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 7. Moliya vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasining mol-mulk va yer soliqlarini koʻchmas mulk (bino, inshoot va yer uchastkalari) obyektlarining bozor bahosiga yaqin boʻlgan kadastr qiymati asosida hisoblash tizimini bosqichma-bosqich joriy etish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin. Belgilansinki, koʻchmas mulk obyektlarining bozor bahosiga yaqin boʻlgan kadastr qiymati asosida mol-mulk va yer soliqlarini hisoblash tizimi ikki bosqichda joriy etiladi: birinchi bosqichda (2021 — 2023-yillar) — koʻchmas mulk boʻlgan turar-joy fondi obyektlari (kvartira, yakka tartibdagi uy-joylar, dala-hovli), shuningdek, ushbu obyektlar egallagan yer uchastkalariga nisbatan; ikkinchi bosqichda (2022 — 2024-yillar) — yashash uchun moʻljallanmagan alohida koʻchmas mulk obyektlari, shuningdek, ushbu obyektlar egallagan yer uchastkalariga nisbatan. 8. Vazirlar Mahkamasi (J.A. Qoʻchqorov), Moliya vazirligi (T.A. Ishmetov), Davlat soliq qoʻmitasi (Sh.D. Kudbiyev), zarurat tugʻilganda xorijiy ekspertlarning xizmatiga Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan haq toʻlagan holda ularni jalb qilish orqali quyidagilarni taʼminlasin: a) koʻchmas mulkni roʻyxatdan oʻtkazish va kadastr tizimini modernizatsiya qilish uchun Jahon bankidan imtiyozli kreditlar jalb qilinishini; b) 2021-yil 1-aprelga qadar xalqaro moliya institutlari ekspertlari bilan birgalikda koʻchmas mulk obyektlariga soliq solishni yanada takomillashtirish boʻyicha yer soligʻi va mol-mulk soligʻini oʻrniga koʻchmas mulk soligʻini kiritishni nazarda tutuvchi “Yoʻl xaritasi” ishlab chiqilishi va Vazirlar Mahkamasiga kiritilishini; v) koʻchmas mulk obyektining (bino, inshoot va yer uchastkalari) yuridik yoki jismoniy shaxs egaligida boʻlishi emas, balki ularning kadastr qiymatidan va obyektning foydalanish maqsadidan kelib chiqqan holda soliq solish tartibi birxillashtirilishi va yer soligʻi boʻyicha advalor stavka kiritilishini; g) belgilangan tartibda quyidagi loyihalar kiritilishini: 2021-yil 1-avgustga qadar — kadastr qiymatini maksimal darajada bozor bahosiga yaqinlashtirishga alohida eʼtibor qaratgan holda, turar joy fondi koʻchmas mulki obyektlaring kadastr qiymatini aniqlash tartibini takomillashtirish hamda yakka tartibdagi uy-joy qurish va uy-joyga xizmat koʻrsatish obyektlari bilan band boʻlgan yer uchastkalarining kadastr (bozor) qiymatini aniqlash tartibini kiritish boʻyicha hukumat qarori; 2021-yil 1-noyabrga qadar — yashash uchun moʻljallanmagan koʻchmas mulk obyektlari va ushbu obyektlar bilan band boʻlgan yer uchastkalarining bozor bahosiga maksimal darajada yaqinlashtirilgan kadastr qiymatini aniqlash mexanizmini kiritish toʻgʻrisida hukumat qarori; 2023-yil 1-dekabrga qadar — yer uchastkalaridan ruxsat etilgan foydalanish turlari klassifikatorini va ushbu foydalanish turlarini oʻzgartirish tartibini nazarda tutuvchi Yer kodeksiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish boʻyicha qonun loyihasini; d) 2021-2022-yillarda respublikaning quyidagi “tajriba-sinov” hududlarida yer uchastkalaridan foydalanilishiga va kapital qurilish obyektlarining belgilangan maqsadiga qarab koʻchmas mulk obyektlarining bozor qiymatiga asoslangan kadastr qiymatini aniqlash boʻyicha eksperiment oʻtkazilishini: turar va noturar (tijoriy) joylarga moʻljallangan koʻchmas mulk obyektlari — Toshkent shahri Mirzo Ulugʻbek tumani; sanoat obyektlari — Navoiy viloyati Navoiy shahri; rekreatsion zonalar va alohida qoʻriqlanadigan hududlar obyektlari — Toshkent viloyati Boʻstonliq tumani; qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan obyektlar — Buxoro viloyati Romitan tumani. Moliya vazirligi 2021 — 2024-yillar davomida yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli boʻlgan koʻchmas mulklarni baholashni oʻtkazish uchun Davlat soliq qoʻmitasining asoslantirilgan hisob-kitoblariga koʻra Davlat budjetidan mablagʻ ajratib borsin. 9. Davlat soliq qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligi (X.S. Toʻraxoʻjayev) 2022-yil 1-yanvarga qadar koʻchmas mulk obyektlarining kadastr qiymatini ularning bozor bahosiga asoslangan holda aniqlash, har bir egalik qiluvchiga (foydalanuvchiga) tegishli boʻlgan koʻchmas mulk obyektlari toʻgʻrisida toʻliq va ishonchli maʼlumotlar bazasini yaratish uchun axborot tizimini takomillashtirish, koʻchmas mulk obyektlarini ularning bozor bahosidan kelib chiqqan holda sifatli baholashdan oʻtkazish metodikasini ishlab chiqsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 29-avgustdagi “Baliqchilik tarmogʻini qoʻllab-quvvatlash va uning samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4816-son qarorining 1-bandi beshinchi xatboshidagi “suv resurslaridan” soʻzlaridan oldin “2020-yilda” soʻzlari bilan toʻldirilsin. 11. Moliya vazirligi (T.A. Ishmetov) manfaatdor idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 12. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.