Tabiatni muhofaza qilishni taʼminlashning iqtisodiy mexanizmlarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2025-05-22)

Oʻzbekiston Respublikasining “Tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”, “Atmosfera havosini muhofaza qilish toʻgʻrisida”, “Chiqindilar toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasida tabiatni muhofaza qilishni taʼminlashning iqtisodiy mexanizmlarini yanada takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi hududida atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlarini qoʻllash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Belgilab qoʻyilsinki: a) atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlarining bazaviy miqdori belgilangan bazaviy hisoblash miqdoridan kelib chiqqan holda muayyan koeffitsiyentlarda qabul qilinadi; b) Oʻzbekiston Respublikasi hududida atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlari Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi organlari tomonidan undiriladi (kommunal kanalizatsiya tarmoqlariga ifloslantiruvchi moddalarning normativdan ortiqcha oqizilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlari bundan mustasno) va quyidagi tartibda taqsimlanadi: 74 foizi — Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi huzuridagi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish jamgʻarmasiga; 26 foizi — Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetiga. v) atrof-muhitni ifloslantirish va Oʻzbekiston Respublikasi hududida chiqindilarni joylashtirish uchun kompensatsiya toʻlovlarining kanalizatsiya tashlanmalariga taalluqli qismi Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi tomonidan undiriladi hamda quyidagi tarzda taqsimlanadi: 74 foizi — Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi faoliyatini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasiga; 26 foizi — Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjetiga. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 5. Ushbu qaror 2019-yil 1-yanvardan boshlab kuchga kiradi. 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari — “Oʻzbekiston temir yoʻllari” AJ boshqaruvi raisi A.J. Ramatov hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisi B.T. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin. 1. Vazirlar Mahkamasining “Kommunal xoʻjaligi tizimida tabiatni muhofaza qilish faoliyatini yaxshilashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2010-yil 3-fevraldagi 11-son qarorida (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2010-y., 2-son, 4-modda): a) 1 va 6-bandlardagi “yuridik va jismoniy shaxslar” soʻzlari “yuridik shaxslar, shuningdek, jismoniy shaxslar” soʻzlari bilan almashtirilsin; b) 3-bandning toʻrtinchi xatboshidagi “shundan 60 foizi respublika budjetiga, 40 foizi” soʻzlari “shundan 26 foizi respublika budjetiga, 74 foizi” soʻzlari bilan almashtirilsin; v) 1-ilovada: 3-bandning beshinchi xatboshidagi “yuridik va jismoniy shaxslarning” soʻzlari “yuridik shaxslar, shuningdek, jismoniy shaxslarning” soʻzlari bilan almashtirilsin; 4-bandning ikkinchi xatboshidagi “yer usti suvini” soʻzlaridan soʻng “va joy relyefini” soʻzlari qoʻshilsin; 27-bandga quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi qoʻshilsin: “Suv quvurlari-kanalizatsiya xoʻjaligi korxonalarida ixtisoslashtirilgan laboratoriyalar mavjud boʻlmasa, Davlat ekologiya qoʻmitasi hududiy organlarining Atrof-muhit ifloslanishining monitoringi boʻyicha tegishli boʻlimlari belgilangan tartibda shartnoma asosida ishlab chiqarish oqova suvlarini oqizishning monitoringini amalga oshirishi mumkin”; 29-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “29. Ifloslantiruvchi moddalarni normativdan ortiqcha oqizganlik uchun kompensatsiya toʻlovlarini hisoblab yozish tartibi ushbu boʻlimda nazarda tutilgan xususiyatlar hisobga olingan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan Oʻzbekiston Respublikasi hududida atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlarini qoʻllash tartibi toʻgʻrisidagi nizom bilan belgilanadi”; 30-banddagi “Har chorakda” soʻzlari “Har oyda” soʻzlari bilan almashtirilsin; 34-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “34. Suv quvurlari-kanalizatsiya korxonalari bilan ularning abonentlari oʻrtasida ishlab chiqarish oqova suvlarining sifat tarkibini aniqlash yuzasidan bajarilgan laboratoriya tekshirishlari natijalarining haqqoniyligi boʻyicha kelishmovchiliklar paydo boʻlgan hollarda, qaror Davlat ekologiya qoʻmitasi hududiy organlarining Atrof-muhit ifloslanishi monitoringi boʻlimi tomonidan qabul qilinadi, ushbu Qoidalarning 27-bandi ikkinchi xatboshida nazarda tutilgan Davlat ekologiya qoʻmitasining Atrof-muhitni muhofaza qilish sohasida ixtisoslashtirilgan analitik nazorat markazi tomonidan yakuniy qaror qabul qilish holatlari bundan mustasno. Bunda Qoidalarning ushbu bandiga muvofiq oʻtkaziladigan nazorat sinovlarining natijalari faqat namunalar olingan davrda (oyda) kompensatsiya toʻlovlarini hisob-kitob qilish uchun haqiqiy boʻlib, oldingi davrga (oyga) tatbiq etilmaydi”; 41-bandning birinchi xatboshidagi “buyruq beradi” soʻzlaridan soʻng “va uning ijrosini belgilangan tartibda nazorat qiladi” soʻzlari qoʻshilsin; rus tilida berilgan 1-ilova matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: ‎‎№‎ ‎‎Naimenovaniye zagryaznyayushix veshestv Konsentratsiya (mg/l) 1. Azot ammoniyniy 1 2. Azot nitratniy 9,1 3. Azot nitritniy 0,2 4. Atseton 17,16 5. Atsetonitril 1,5 6. Berilliy 0,002 7. BPK polnoye, BPK 5 15 8. Vzveshennie veshestva 150,0 9. Dietiloviy efir 2,0 10. Jiri 1,0 11. Kaliy 50,0 12. Kalsiy 180,0 13. Kaprolaktam 10,73 14. Krasitel cherniy 1,0 15. Ksilol 1,0 16. Magniy 40,0 17. Maslo legkoye tallovoye 1,0 18. Maslo solyarovoye 1,0 19. Metanol 1,0 20. Molibden 1,0 21. Mochevina (karbamid) 80,0 22. Natriy 120,0 23. Natriy tiosulfat 16 24. Nitrat ammoniya 10 25. OJK (oksilirovannie jirnie kisloti) 3,9 26. Rodanidi 1,0 27. Sera 10,0 28. Serouglerod 2,0 29. Skipidar 0,5 30. SPAV 20,0 31. Stirol 0,56 32. Sulfati 100,0 33. Sulema 0,0001 34. Surma 0,2 35. Suxoy ostatok (mineralizatsiya) 2000,0 36. Tellur (k fonu) 0,05 37. Titan 0,1 38. Toluol 2,8 39. Fosfati 2,5 40. Fosfor obshiy 3,0 41. Ftoridi (ftor-ion) 1,5 42. Xloridi 350,0 43. Siklogeksan 0,1 ”. 2-ilova matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: ‎‎№‎ ‎‎Naimenovaniye zagryaznyayushix veshestv Konsentratsiya (mg/l) 1. Akrilovaya kislota 0,05 2. Aluminiy 0,75 3. Anilin 0,001 4. Antio (yadoximikat) 0,05 5. Benzol 1,0 6. Butanol (normalniy) 1 7. Butifos 0,0015 8. Vanadiy 0,1 9. Vismut (+3) 15,0 10. Vismut (+5) 15,0 11. Volfram 0,016 12. DDT (texnicheskiy) 0,02 13. Dimetilformamid 0,5 14. Jelezo (obshiy) 0,03 15. Kadmiy 0,1 16. Karbofos 0,02 17. Kobalt 0,1 18. Kremniy 0,1 19. Med 1,0 20. Mishyak 0,1 21. Neft i nefteprodukti 1,0 22. Nikel 0.5 23. Nitrobenzol 0,05 24. Rtut 0,001 25. Svinets 0,1 26. Selen 0,01 27. Stronsiy 18,0 28. Uksusnaya kislota 0,01 29. Fenol 0,05 30. Fozalon 0,05 31. Formaldegid 0,6 32. Furfurol 2,0 33. Xlor (ostatochniy) 1,0 34. Xlorat natriya 0,1 35. Xlorbenzol 0,1 36. Xrom (+3) 0,5 37. Xrom (+6) 0,1 38. Sianidi 0,64 39. Sink 1,0 40. Etilbenzol 0,5 41. Etilen 0,1 ”. 3. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 15-iyundagi 375-sonli qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2017-y., 24-son, 502-modda) bilan tasdiqlangan Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish jamgʻarmasi mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “3. Jamgʻarma mablagʻlari quyidagi manbalar hisobidan shakllantiriladi: atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlari summasining 74 foizi; ifloslantiruvchi moddalar shaharlar va boshqa aholi punktlarining kommunal kanalizatsiya tarmoqlariga normativdan ortiqcha oqizilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlari summasining 74 foizi; ifloslantiruvchi moddalar avariya tufayli koʻplab chiqarib tashlanishi (oqova oqizish, chiqindilarni joylashtirish) tufayli atrof-muhitga yetkazilgan zarar uchun tabiatdan foydalanuvchilardan undiriladigan mablagʻlar va jarimalar summasining 74 foizi; tabiiy resurslardan hamda ulardan olinadigan xom ashyodan meʼyoridan ortiqcha va nokompleks foydalanganlik (nobud qilganlik) uchun tabiatdan foydalanuvchilar toʻlovlari summasining 40 foizi; xoʻjalik faoliyati va boshqa faoliyat natijasida atrof tabiiy muhit obyektlariga yetkazilgan zararni qoplash uchun tabiatdan foydalanuvchilardan undiriladigan mablagʻlarning 40 foizi; tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilishida aybdor boʻlgan jismoniy va yuridik shaxslardan maʼmuriy va sud tartibida undiriladigan jarimalar va pul mablagʻlari summasining 74 foizi, hayvonot va oʻsimlik dunyosi obyektlaridan foydalanish bilan bogʻliq qonun buzilishlari uchun undiriladigan jarimalar va pul mablagʻlari bundan mustasno; tabiatni muhofaza qilish qonunchiligini buzganlik va atrof muhit obyektlariga yetkazilgan zararni qoplash uchun chet el fuqarolari, shuningdek boshqa davlatlarning yuridik shaxslaridan maʼmuriy va sud tartibida undiriladigan jarimalar va pul mablagʻlari summalarining 74 foizi, hayvonot va oʻsimlik dunyosi obyektlaridan foydalanish bilan bogʻliq qonun buzilishlari uchun undiriladigan jarimalar va pul mablagʻlari bundan mustasno; davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan daraxt va butalarni kesganlik uchun toʻlov summalarining 74 foizi; tabiatni muhofaza qilish tadbirlarini birgalikda moliyalashtirishda ulush qoʻshib qatnashuvchi yuridik shaxslarning mablagʻlari; yuridik va jismoniy shaxslarning, shu jumladan xayriya tashkilotlarining xayriya ehsonlari; ekologik tadbirlar va aksiyalarni oʻtkazishdan tushadigan mablagʻlar; Jamgʻarmaning vaqtincha boʻsh mablagʻlarini Oʻzbekiston Respublikasi tijorat banklarining depozitlariga joylashtirishdan tushadigan daromadlar boʻyicha tushumlar; qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar”. 1. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi hududida atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun toʻlovlar tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2003-yil 1-maydagi 199-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2003-y., 5-son, 35-modda). 2. Vazirlar Mahkamasining “Vazirliklar va idoralarning budjetdan tashqari jamgʻarmalariga ajratmalarni tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2004-yil 25-oktabrdagi 499-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2004-y., 10-son, 100-modda) 3-ilovaning 22-bandi. 4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi hududida atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlarini qoʻllash tartibi toʻgʻrisidagi nizomga qoʻshimcha kiritish haqida” 2005-yil 18-maydagi 126-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2005-y., 5-son, 25-modda). 5. Vazirlar Mahkamasining “Tabiatdan maxsus foydalanganlik uchun toʻlovlar tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2006-yil 6-fevraldagi 15-son qarori. 6. Vazirlar Mahkamasining “Kommunal xoʻjaligi tizimida tabiatni muhofaza qilish faoliyatini yaxshilashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2010-yil 3-fevraldagi 11-son qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2010-y., 2-son, 4-modda) 7-bandi va qarorga 3-ilova. 7. Vazirlar Mahkamasining “Vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralarning budjetdan tashqari jamgʻarmalariga mablagʻlar ajratishni tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2010-yil 2-apreldagi 62-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2010-y., 4-son, 14-modda) 2-ilovaning 12-bandi.