OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI HUDUDIDA BANKLARDA ELEKTRON AXBOROTLARNI MUHOFAZALAShNI TAShKIL ETISh TOʻGʻRISIDA YOʻRIQNOMANI TASDIQLASh TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2020-03-10)

“Oʻzbekiston Respublikasi hududida banklarda elektron axborotlarni muhofazalashni tashkil etish toʻgʻrisida”gi Yoʻriqnoma loyihasini koʻrib chiqib va muhokama qilib, Boshqaruv qaror qiladi: 1. “Oʻzbekiston Respublikasi hududida banklarda elektron axborotlarni muhofazalashni tashkil etish toʻgʻrisida”gi Yoʻriqnoma tasdiqlansin. 2. Xavfsizlik va axborotni muhofaza qilish departamenti (B.J. Jumayev) Bank tizimida metodologiya ishlarini muvofiqlashtirish departamenti (H. Nurmurotov) bilan birgalikda ushbu Yoʻriqnomani oʻrnatilgan tartibda Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilishini taʼminlasin. 3. Bank tizimida metodologiya ishlarini muvofiqlashtirish departamenti (H. Nurmurotov) Markaziy bank hududiy Bosh boshqarmalari va barcha tijorat banklariga ushbu Yoʻriqnomani ijro uchun yuborilishini taʼminlasin. 4. Markaziy bankning hududiy Bosh boshqarmalari va barcha tijorat banklari rahbarlari elektron axborotlarni muhofazalashni ushbu Yoʻriqnoma talablari asosida yuritilishini taʼminlasinlar. 5. Mazkur qaror qonuniy kuchga kirganidan soʻng, 1996-yil 12-yanvardagi 183-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi banklari elektron-toʻlov tizimida axborotlar muhofazalashni tashkil etish haqida metodik koʻrsatmalar” va Markaziy bank Boshqaruvining 2001-yil 19-maydagi 11/7- va 11/8-sonli qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Rais oʻrinbosari A.V. Akmalov zimmasiga yuklatilsin. Mazkur Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki toʻgʻrisida”gi, “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi, “Elektron toʻlovlar toʻgʻrisida”gi hamda “Avtomatlashtirilgan bank tizimida axborotni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq banklararo elektron toʻlov tizimi orqali oʻtadigan axborotlarni muhofazalashni taʼminlash tartibini belgilaydi. 1. Toʻlov tizimining subyektlari banklararo elektron toʻlov tizimida axborot xavfsizligi va muhofazasini taʼminlash boʻyicha shu jumladan, elektron toʻlov hujjatlaridan ruxsatsiz foydalanish, ularga oʻzgartirishlar kiritish, ularni yoʻqotish, yoʻq qilish va toʻsib qoʻyishdan muhofaza etishni taʼminlash boʻyicha ushbu yoʻriqnomada belgilangan talablarga rioya etishlari kerak. 2. Banklararo elektron toʻlov tizimida texnika vositalari (keyingi oʻrinlarda — TV) bilan elektron hujjatlarni tayyorlashda mazkur yoʻriqnoma talablariga rioya etilishi shart. 3. Mazkur Yoʻriqnoma bank tizimida axborotlarni muhofaza qilish vositalarining joriy etilishiga qarab aniqlanishi va toʻldirilishi mumkin. Banklararo toʻlov tizimi subyektlari toʻlov tizimida axborot xavfsizligi va muhofazasini taʼminlashning qoʻshimcha vositalari va usullarini belgilashlari mumkin. 4. Bank muassasalarida elektron toʻlov tizimi (keyingi oʻrinlarda ETT) orqali qabul qilinadigan va uzatiladigan axborotlar bilan ishlash uchun ruxsat quyidagi shaxslarga beriladi: a) bank rahbari bilan amaldagi mehnat shartnomasiga muvofiq toʻliq moddiy javobgarlik toʻgʻrisida yozma shartnoma tuzilgan xodimga; b) bosh buxgalterga (bosh buxgalter boʻlmagan hollarda, uning oʻrinbosariga); Axborotdan axborot mulkdorining ruxsatisiz foydalanishga faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda yoʻl qoʻyiladi. 5. TVga texnik xizmat koʻrsatish bilan shugʻullanadigan shaxslar hamda TVdan foydalanuvchilar mazkur yoʻriqnoma, texnik vositalarni ishlatish boʻyicha yoʻriqnomalar, shuningdek, axborotlarni muhofaza qilish tartibini belgilovchi boshqa meʼyoriy hujjatlarni oʻrganib chiqqach, ularning bilimi tekshirib koʻrilgandan keyingina ishga qoʻyiladi. 6. TV shovqindan toʻsilgan, tashqaridan begonalarni kuzatishi mumkin boʻlmagan, ishonchli himoyalangan xonalarda oʻrnatiladi. Ushbu xonalar quyidagi jihozlanish talablariga javob berishi shart: a) mustahkam devorlar va ishonchli toʻsiqlarga ega boʻlishi; b) maxsus kodli qulflar yoki boshqa ishonchli qulflar oʻrnatilgan mustahkam eshiklar bilan jihozlanishi; v) derazalar xonaga kirishdan himoya qilish vositalariga ega boʻlishi, shuningdek, begona shaxslarning koʻz yoki maxsus qurilmalar bilan kuzatishidan himoya qiluvchi deraza pardalari, zarur hollarda, Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi qoʻriqlash xizmati bilan bogʻlangan ogohlantirish qurilmalari bilan jihozlangan boʻlishi; g) yongʻin xavfsizligi talablariga javob berishi. 7. TV oʻrnatilgan xonalarga radio nuqtalar, elektr soatlar va boshqa kam quvvatli qurilmalarni oʻrnatish, hamda ulardan foydalanish taʼqiqlanadi. 8. TV oʻrnatiladigan xonalar axborotni ishonchli muhofazalash zarurligini hisobga olgan holda tanlanishi lozim. Alohida texnologik uchastkalar bir-biridan ajratiladi. Ularga kirish uchun mazkur Yoʻriqnomaning 5-bandida koʻzda tutilgan shaxslargagina ruxsat beriladi, boshqa shaxslarning kirish zarurati tugʻilsa, faqat tegishli rahbarning ruxsati bilangina amalga oshiriladi. Har bir xonada faqat unga kirish huquqiga ega boʻlgan kishilargina ishlashlari zarur. 9. Bank siri maʼlumotlari yozilgan tashqi magnit tashuvchilarni (disketalar, SD disklari, strimmer lentalari va hokazolarni) saqlashga moʻljallangan xonalar esa maxsus metall shkaflar yoki seyflar bilan jihozlangan boʻlishi kerak. 10. Ish faoliyati TV bilan bogʻliq boʻlgan rahbarlar tegishli mutaxassislar va yuridik xizmat xodimlari bilan birgalikda quyidagi tadbirlarni amalga oshirilishini taʼminlashlari zarur: a) tegishli bankka yoki uning boʻlinmasiga taalluqli boʻlgan bank sirini tashkil etuvchi maʼlumotlar roʻyxatini aniqlash; b) zarur hollarda, yetkazilgan zararni qoplash maqsadida, qonunchilik talablardan kelib chiqqan holda, koʻrsatilgan axborotlarga ega boʻlgan har bir xodim bilan bank siri va boshqa xizmat maʼlumotlarini sir saqlash boʻyicha majburiyatnomani imzolash; v) tavsiyalardan kelib chiqib, axborotlarni jamlash va qayta ishlash jarayonida ularni muhofazalash maqsadida foydalanuvchilar, xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning TVda ruxsat etilmagan axborotlardan foydalanishlariga yoʻl qoʻymaslik yuzasidan tadbirlar ishlab chiqish hamda ularni amalga oshirish; g) bank siri axborotlari TVdan chiqib ketishi, bunday maʼlumotlar oshkor qilinishini hamda TVlarni yoʻqolishi yoki oʻgʻirlanishining oldini olish, qoʻshimcha nurlanish va kuzatishlar boʻlmasligi choralarini koʻrish; d) TVda ishlaydigan shaxslar sonini cheklash choralarini koʻrish, bank siri axborotlaridan foydalanish uchun belgilangan tartibga rioya qilish, shuningdek, TVga qayta ishlash uchun kelib tushadigan barcha hujjatlarning harakati va but saqlanishini nazorat etish yuzasidan choralar koʻrish; e) TVni va dasturiy taʼminotlarni qoʻllash boʻyicha qoʻyilgan talablarga rioya qilish, TVdan maqsadli foydalanish uchun farmoyish bilan tizim maʼmurlarini va masʼul xodimlarni tayinlash; j) TVni “viruslar”dan himoya qilish maqsadida kompyuter tashkil etuvchi qismlarini va dasturlarni ruxsatsiz oʻzgartirishga, ekspert tasdigʻidan oʻtmagan va foydalanishga tavsiya etilmagan dasturlarni, shuningdek, kompyuter oʻyinlarini oʻrnatishga yoʻl qoʻymaslik; z) Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining TVlarni ishlatish jarayonida axborotlarni muhofazalash boʻyicha meʼyoriy hujjatlari talablariga rioya qilishni nazorat etish; i) muntazam ravishda xodimlarning malakasini oshirishga doir tadbirlarni amalga oshirish; k) TV joylashgan xonalarga kirib-chiqishni takomillashtirish boʻyicha nazorat-ruxsatnoma tartibini ishlab chiqish va amalga oshirish. 11. TV bilan ishlaydigan shaxslar quyidagilarni bajarishlari shart: a) TVdan foydalanishda axborotlarni muhofazalash tartibi talablarini mukammal bilish va soʻzsiz bajarish; b) TVda maʼlumotlarni kompyuter xotirasiga kiritish, qayta ishlash va qayta ishlash natijalarini olish hamda TVni taʼmirlash-profilaktik ishlarni bajarishda belgilangan tartibiga rioya qilish; v) axborotlarni oʻzida saqlovchi kompyuterlar va ulardagi hujjatlarning ishonchli saqlanishini taʼminlash; g) bank siri axborotlari uchun belgilangan ruxsat berish tartibiga rioya etish; d) elektron arxiv saqlanadigan xonaga ruxsatsiz kirish uchun urinishlar, axborotlarning chiqib ketishi va buzilishiga doir barcha hollar toʻgʻrisida zudlik bilan tegishli shaxslarni (bank rahbari va Markaziy bankni) xabardor qilish. 11-1. Bank telekommunikatsiya tarmogʻi orqali davlat siri toifasiga kiruvchi maʼlumotlar uzatilishi qatʼiyan man etiladi. 11-2. Markaziy bank farmoyishi va muvofiqlashtirilgan reja-jadvali asosida tijorat banklarida amalga oshirilayotgan tekshirishlar va oʻrganishlar vaqtida, tekshiruvchilarga qogʻoz hujjatlar bilan bir qatorda elektron maʼlumotlardan (elektron hujjatlar, elektron baza, elektron arxiv) ham bank binosidan olib chiqib ketmaslik sharti bilan foydalanishga ruxsat etiladi. 12. Mazkur Yoʻriqnoma Respublika bank tizimida TV orqali elektron hujjatlarga ishlov berishni tashkil etishda axborot muhofazasini taʼminlash hisoblanib, TV yordamida hujjatlarni qayta ishlovchi barcha banklar uchun majburiydir.