Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillari toʻgʻrisida
(law, 2024-10-10)

1. Ushbu Qonunning maqsadi va amal qilish sohasi
Ushbu Qonunning maqsadi jismoniy va yuridik shaxslarga meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish, doimiy egalik qilish, doimiy foydalanish, muddatli (vaqtincha) foydalanish yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkalarini yoki ularning qismlarini (bundan buyon matnda yer uchastkasi deb yuritiladi) kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillarini belgilashdan iborat. Ushbu Qonunning amal qilishi jismoniy va yuridik shaxslarga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan, shuningdek davlat organlari va muassasalarining, korxonalarining, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining doimiy foydalanishida boʻlgan yer uchastkalariga nisbatan tatbiq etilmaydi.

2. Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi qonunchilik
Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: asoslantiruvchi materiallar — kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi rejalashtirilgan yer uchastkasi, unda joylashgan koʻchmas mulk obyektlari (shu jumladan turar joylarning va yashash uchun moʻljallanmagan joylarning holati, ularning joriy belgilangan maqsadi) toʻgʻrisidagi, yer uchastkasini olib qoʻyish maqsadlari jamoat ehtiyojlari deb eʼtirof etilgan maqsadlarga muvofiqligini tasdiqlovchi maʼlumotlarni, shuningdek mazkur yer uchastkasida amalga oshirilishi rejalashtirilayotgan loyiha hamda ishlarning tavsifini va ularni roʻyobga chiqarish muddatlarini oʻz ichiga olgan hujjatlar; yer uchastkasi — jismoniy va yuridik shaxslarga belgilangan tartibda tegishincha meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish, doimiy egalik qilish, doimiy foydalanish, muddatli (vaqtincha) foydalanish, ijara huquqi asosida berilgan yer fondining qayd etilgan chegaraga, maydonga, joylashish manziliga, huquqiy rejimga hamda davlat yer kadastrida aks ettiriladigan boshqa xususiyatlariga ega boʻlgan qismi, shu jumladan koʻp kvartirali uylar joylashgan yer uchastkalari; yer uchastkasining va unda joylashgan koʻchmas mulk obyektlarining huquq egasi (bundan buyon matnda huquq egasi deb yuritiladi) — huquqni belgilovchi hujjatlarga asosan yer uchastkasiga nisbatan meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish, doimiy egalik qilish, doimiy foydalanish, muddatli (vaqtincha) foydalanish, ijara huquqiga hamda mazkur yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektiga nisbatan mulk huquqiga ega boʻlgan jismoniy yoki yuridik shaxs; yer uchastkasini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tashabbuskori (bundan buyon matnda tashabbuskor deb yuritiladi) — respublika davlat boshqaruvi organlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar yoki tumanlar (shaharlar) hokimliklari; kelishuv — tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, tegishli viloyat, Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimliklari va huquq egasi oʻrtasida ularning roziligi bilan tuziladigan, notarial tartibda tasdiqlangan yozma shartnoma boʻlib, unda kompensatsiyaning miqdori, turi va uni berish muddati nazarda tutiladi; kompensatsiya qilish — yer uchastkasi jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan huquq egasiga zararlarning oʻrnini ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda pul shaklida yoki boshqa shaklda qoplash; koʻchmas mulk obyekti — binolar, inshootlar, koʻp yillik dov-daraxtlar va yer bilan uzviy bogʻlangan boshqa mol-mulk, yaʼni belgilangan maqsadiga nomutanosib tarzda zarar yetkazmagan holda joyini oʻzgartirish mumkin boʻlmagan obyektlar. Ushbu Qonun maqsadlarida yer osti boyliklari, shu jumladan foydali qazilmalar koni koʻchmas mulk obyektlari jumlasiga kirmaydi.

4. Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyishga asos boʻladigan maqsadlar
Yer uchastkalarini quyidagi maqsadlarda kompensatsiya evaziga olib qoʻyish jamoat ehtiyojlari deb eʼtirof etiladi: mudofaa va davlat xavfsizligi, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar ehtiyojlari, erkin iqtisodiy zonalarni, erkin savdo zonalarini tashkil etish va ularning faoliyat koʻrsatishi uchun yerlar berish; Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalaridan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarish; foydali qazilmalar konlarini qidirish va qazib olish (bundan keng tarqalgan foydali qazilmalar konlari mustasno); respublika ahamiyatiga hamda mahalliy ahamiyatga molik avtomobil va temir yoʻllarni, aeroportlarni, aerodromlarni, aeronavigatsiya obyektlarini hamda aviatexnika markazlarini, temir yoʻl transporti obyektlarini, koʻpriklar, metropolitenlar, tunnellarni, energetika va aloqa tizimining muhandislik obyektlari hamda tarmoqlarini, kosmik faoliyat obyektlarini, magistral quvurlarni, muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlarini, irrigatsiya va melioratsiya tizimlarini qurish (rekonstruksiya qilish); tasdiqlangan aholi punktlari bosh rejalarining obyektlarni Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan qurishga oid qismini bajarish; davlat investitsiya dasturlarida koʻrsatilgan davlat taʼlim, sogʻliqni saqlash, madaniyat va tibbiy-ijtimoiy xizmat koʻrsatish muassasalarining binolari hamda inshootlarini markazlashtirilgan investitsiyalar hisobidan qurish nazarda tutilgan loyihalarni amalga oshirish. Yer uchastkalarining har qanday boshqa maqsadlarda olib qoʻyilishini jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish sifatida talqin etish taqiqlanadi.

5. Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillarining asosiy prinsiplari
Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillarining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat: qonuniylik; mulk huquqining ustuvorligi; xususiy mulkning daxlsizligi; ochiqlik va shaffoflik; kompensatsiyaning kafolatlanganligi.

6. Yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash boʻyicha markazlashtirilgan jamgʻarmalar
Yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash boʻyicha markazlashtirilgan jamgʻarmalar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida — respublika darajasida (bundan buyon matnda respublika jamgʻarmasi deb yuritiladi), shuningdek Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzurida — hududiy darajada (bundan buyon matnda hududiy jamgʻarmalar deb yuritiladi) tashkil etiladi. Respublika jamgʻarmasi va hududiy jamgʻarmalar yuridik shaxs hisoblanmaydi.

7. Respublika jamgʻarmasi va hududiy jamgʻarmalar mablagʻlarini shakllantirish
Respublika jamgʻarmasi mablagʻlarini shakllantirish manbalari quyidagilardan iborat: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi zaxira jamgʻarmasining 15 foizidan kam boʻlmagan miqdorda respublika budjeti mablagʻlari va respublika budjetining qoʻshimcha manbalari mablagʻlari; jismoniy va yuridik shaxslarning, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlarining homiylik xayriyalari; qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa tushumlar. Hududiy jamgʻarmalar mablagʻlarini shakllantirish manbalari quyidagilardan iborat: tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari zaxira jamgʻarmalarining 15 foizidan kam boʻlmagan miqdorda Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlari qoʻshimcha manbalarining mablagʻlari; tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarni elektron savdo maydonchasida realizatsiya qilishdan kelib tushgan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjetining, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlarining maxsus gʻazna hisobvaraqlariga qoʻshimcha manbalar sifatida oʻtkaziladigan mablagʻlar; jismoniy va yuridik shaxslarning, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlarining homiylik xayriyalari; qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa tushumlar. Respublika jamgʻarmasiga va hududiy jamgʻarmalarga kelib tushgan mablagʻlar tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasida, shuningdek Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar boʻyicha gʻaznachilik boshqarmalarida ochilgan shaxsiy gʻazna hisobvaraqlarida jamlanadi.

8. Respublika jamgʻarmasining va hududiy jamgʻarmalarning mablagʻlaridan foydalanish
Respublika jamgʻarmasining mablagʻlaridan faqat ushbu Qonunning 14-moddasida nazarda tutilgan tartibda qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlari ijrosini taʼminlash maqsadida tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, viloyatlar yoki Toshkent shahar hokimliklarining tashabbusiga koʻra yoki respublika davlat boshqaruvi organlarining tashabbusiga koʻra Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, tegishli xalq deputatlari viloyat yoki Toshkent shahar Kengashi (bundan buyon matnda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash deb yuritiladi) tomonidan kompensatsiya evaziga yer uchastkalarini jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilinganligi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash uchun foydalaniladi. Hududiy jamgʻarmalarning mablagʻlaridan tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, viloyatlar va Toshkent shahar, shuningdek tumanlar (shaharlar) hokimliklarining tashabbusiga koʻra Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash tomonidan yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilinganligi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash uchun foydalaniladi.

9. Respublika jamgʻarmasining va hududiy jamgʻarmalarning kuzatuv kengashlari
Respublika jamgʻarmasining va hududiy jamgʻarmalarning kuzatuv kengashlari (bundan buyon matnda kuzatuv kengashlari deb yuritiladi) ushbu jamgʻarmalarning yuqori boshqaruv organlaridir. Kuzatuv kengashlarining tarkibi va faoliyatni amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

10. Kuzatuv kengashlarining vakolatlari
Kuzatuv kengashlari quyidagi vakolatlarga ega: tashabbuskor tomonidan taqdim etilgan asoslantiruvchi materiallarni koʻrib chiqish va kelishib olish; yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrni jismoniy va yuridik shaxslarga qoplanishini moliyalashtirish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish; tegishli jamgʻarma mablagʻlarining kelib tushishi va ulardan foydalanish prognozlarini koʻrib chiqish, shuningdek ularni keyingi yil uchun tasdiqlash; tegishli jamgʻarma daromadlarining barqaror shakllantirilishini hamda yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash oʻz vaqtida moliyalashtirilishini taʼminlash.

11. Kompensatsiya komissiyalari
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash huzurida ularning qarorlari asosida kompensatsiya komissiyalari (bundan buyon matnda Kompensatsiya komissiyalari deb yuritiladi) tuziladi. Kompensatsiya komissiyalari aʼzolari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning qarorlari bilan oʻn olti kishidan iborat boʻlgan tarkibda ikki yil muddatga tasdiqlanadi. Kompensatsiya komissiyasi tarkibiga quyidagilar kiradi: oʻn nafar deputat (shundan bir nafari rais); nodavlat notijorat tashkilotlarining uch nafar vakili; hududiy iqtisodiyot va moliya organining vakili (ovoz berish huquqisiz); Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi hududiy boʻlinmasining vakili (ovoz berish huquqisiz); Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, tegishli viloyat yoki Toshkent shahar hokimligi tuzilmasidagi yer uchastkalarini olib qoʻyish va kompensatsiya berish ishlarini muvofiqlashtirish shuʼbasining rahbari (ovoz berish huquqisiz). Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tuzilmasidagi yer uchastkalarini olib qoʻyish va kompensatsiya berish ishlarini muvofiqlashtirish shuʼbalarining rahbarlari tegishli Kompensatsiya komissiyalari kotibining vazifalarini bajaradi. Kompensatsiya komissiyalari oʻz faoliyatini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash tomonidan tasdiqlanadigan reglamentlar asosida amalga oshiradi.

12. Kompensatsiya komissiyalarining vazifalari
Kompensatsiya komissiyalari: kompensatsiyalar oʻz vaqtida toʻliq hajmda berilishi ustidan muntazam monitoring va berilgan kompensatsiyalarning hisobi yuritilishini taʼminlaydi; kompensatsiyalar oʻz vaqtida va toʻliq berilmagan hollar aniqlangan taqdirda tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, mahalliy Kengashga axborot kiritadi; kompensatsiyalar berilishi bilan bogʻliq boʻlgan nizolarni sudga qadar tartibda hal etishga koʻmaklashadi; kompensatsiyalar berilishi bilan bogʻliq boʻlgan nizolar boʻyicha tavsiyaviy xususiyatga ega qarorlar qabul qiladi.

13. Asoslantiruvchi materiallarni tashabbuskor tomonidan tayyorlash
Ushbu Qonunning 4-moddasi birinchi qismida belgilangan maqsadlarda loyiha va ishlarni amalga oshirish uchun maqbul boshqa yer uchastkasi mavjud boʻlmaganligi tufayli yer uchastkasini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyishga (bundan buyon matnda yer uchastkasini olib qoʻyish deb yuritiladi) zarurat va asos mavjud boʻlgan taqdirda, tashabbuskor asoslantiruvchi materiallarni tayyorlaydi. Bunda yashash uchun yaroqsiz boʻlgan, shu jumladan jisman eskirganligi, avariya holatida ekanligi tufayli yashash uchun yaroqsiz boʻlgan uylar va turar joylar (bundan moddiy madaniy meros obyektlari mustasno), foydalanilmayotgan obyektlar (imoratlar, inshootlar) joylashgan yer uchastkalari birinchi navbatda aniqlanadi, bunday yer uchastkalari aniqlanmagan taqdirda esa boshqa yer uchastkalari tanlanadi. Respublika davlat boshqaruvi organlari tomonidan tayyorlangan asoslantiruvchi materiallar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga, viloyatlar yoki Toshkent shahar hokimliklariga kiritiladi. Istisno tariqasida, xalqaro shartnoma loyihasida chet el diplomatik vakolatxonasiga ajratish uchun nazarda tutilgan yer uchastkasining xalqaro shartnoma loyihasining ajralmas qismi boʻlgan xaritasi va rekvizitlari hamda u bilan bogʻliq asoslantiruvchi materiallar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar yoki Toshkent shahar hokimliklari tomonidan tegishli soʻrov kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni davomida tayyorlanadi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritiladi. Asoslantiruvchi materiallar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar yoki tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan koʻrib chiqilganidan yoki bevosita tayyorlangandan keyin quyidagilarga tegishli xulosani va boshqa maʼlumotlarni olish uchun soʻrovlar yuboriladi: Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi tizimidagi hududiy qurilish organlariga — “Shaharsozlik hujjatlari ekspertizasi” axborot tizimi orqali; Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligining Davlat kadastrlari palatasi hududiy boshqarmalariga (bundan buyon matnda Davlat kadastrlari palatasining hududiy boshqarmalari deb yuritiladi) — “Kadastr va roʻyxatdan oʻtkazishning integratsiyalashgan axborot tizimi”ga integratsiya qilingan maxsus axborot tizimi orqali. Soʻrov kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida: Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi tizimidagi hududiy qurilish organlari, zarur boʻlganda joylarga chiqqan holda, qurilish obyektlarini joylashtirish sxemalarining tegishli hududni rivojlantirish hamda qurilishni rejalashtirish boʻyicha tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga muvofiqligi toʻgʻrisida xulosalar va boshqa axborotni tayyorlaydi hamda ularni tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga, viloyatlar, Toshkent shahar yoki tumanlar (shaharlar) hokimliklariga yuboradi; Davlat kadastrlari palatasining hududiy boshqarmalari, zarur boʻlganda joylarga chiqqan holda, ushbu yer uchastkasiga nisbatan huquq egalarining hamda unda joylashgan koʻchmas mulk obyektlarining toʻliq roʻyxatini, shuningdek ular haqidagi boshqa axborotni tayyorlaydi hamda ularni tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga, viloyatlar, Toshkent shahar, tumanlar (shaharlar) hokimliklariga yuboradi. Bunda Davlat kadastrlari palatasi tomonidan koʻrsatilgan xizmatlar uchun haq toʻlash tashabbuskorning hisobidan amalga oshiriladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar yoki tumanlar (shaharlar) hokimliklari tegishli xulosalar va boshqa axborot olingan kundan eʼtiboran bir oylik muddatda koʻchmas mulk obyektlarining umumiy soni, turi, holatini, joylashgan yerni va boshqa mezonlarni hisobga olgan holda, huquq egalariga beriladigan kompensatsiyaning, shuningdek yer uchastkalarini olib qoʻyish, shu jumladan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni, unda joylashgan koʻchmas mulk obyektlarining bozor qiymatini baholash hamda ularni buzib tashlash bilan bogʻliq xarajatlarning dastlabki miqdorini aniqlaydi, shu jumladan joylarga chiqqan holda aniqlaydi. Moddiy madaniy meros obyektlari joylashgan joylarda va ularga tutash hududlarda yer uchastkalarini olib qoʻyish “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining hamda boshqa qonunchilik hujjatlarining moddiy madaniy meros obyektlari joylashgan joylarda va ularga tutash hududlarda yer qazish, yer tuzish, qurilish, melioratsiya, xoʻjalik ishlarini va boshqa ishlarni, moddiy madaniy meros obyektlarini asrashga oid ishlarni, shuningdek moddiy madaniy meros obyektlarida ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlarni olib borishga doir talablariga rioya etilgan holda amalga oshiriladi.

14. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan qarorlarni amalga oshirish zarurati munosabati bilan yer uchastkalarini olib qoʻyish
Ushbu Qonunning 4-moddasi birinchi qismida belgilangan maqsadlarda loyihalarning amalga oshirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorini qabul qilish, shuningdek yer uchastkalarini olib qoʻyish zarurati yuzaga kelgan taqdirda, loyihani amalga oshirish boʻyicha tegishli tashabbus va asoslantiruvchi materiallar manfaatdor davlat organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritiladi. Loyihani amalga oshirish va shu munosabat bilan yer uchastkalarini olib qoʻyish boʻyicha tashabbus, shuningdek asoslantiruvchi materiallar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan koʻrib chiqiladi. Koʻrib chiqish yakunlariga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tegishli loyihani amalga oshirish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. Ushbu Qonunning 4-moddasi birinchi qismida nazarda tutilgan maqsadlarda loyihaning amalga oshirilishi haqida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qaror qabul qilinganligi munosabati bilan yer uchastkalarini olib qoʻyish zarurati yuzaga kelgan taqdirda, ushbu Qonun bilan tashabbuskorning zimmasiga yuklatilgan barcha majburiyatlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, tegishli viloyat yoki Toshkent shahar hokimliklari tomonidan bajariladi, yer uchastkalarini olib qoʻyish esa ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

15. Asoslantiruvchi materiallarni kuzatuv kengashi bilan kelishish
Kompensatsiyaning dastlabki miqdori aniqlangan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida asoslantiruvchi materiallar kompensatsiyaning dastlabki miqdori koʻrsatilgan holda tashabbuskor tomonidan kelishish uchun kuzatuv kengashiga kiritiladi. Kuzatuv kengashi tashabbuskorni va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashini, viloyatlar, Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimliklarini qabul qilingan qaror toʻgʻrisida yozma ravishda xabardor qilish vositasida asoslantiruvchi materiallarni oʻn ish kuni ichida kelishish yoxud kelishishni rad etadi. Asoslantiruvchi materiallarni kelishish haqida qaror qabul qilingan taqdirda, kuzatuv kengashi huquq egalariga beriladigan kompensatsiyaning dastlabki miqdoriga teng boʻlgan summadagi pul mablagʻlarini zaxira qilib qoʻyadi. Kuzatuv kengashi tomonidan kelishish rad etilgan taqdirda, asoslantiruvchi materiallar rad etish sabablari bartaraf etilganidan keyin tashabbuskor tomonidan kuzatuv kengashiga takroran kiritilishi mumkin.

16. Asoslantiruvchi materiallarni Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, mahalliy Kengashga kiritish
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar yoki tumanlar (shaharlar) hokimliklari kuzatuv kengashining yozma roziligi olinganidan keyin uch ish kuni ichida asoslantiruvchi materiallarni kuzatuv kengashining yozma roziligi bilan birgalikda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, mahalliy Kengashga koʻrib chiqish uchun kiritadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar yoki tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan asoslantiruvchi materiallarni kuzatuv kengashining yozma roziligini olmasdan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, mahalliy Kengashga koʻrib chiqish uchun kiritish taqiqlanadi.

17. Yer uchastkalarini olib qoʻyish boʻyicha tashabbusni Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash tomonidan dastlabki tarzda koʻrib chiqish tartibi
Yer uchastkasini olib qoʻyish boʻyicha tashabbusning ushbu Qonunning 4-moddasida nazarda tutilgan jamoat ehtiyojlariga muvofiqligi hamda yer uchastkasini olib qoʻyish bilan bogʻliq kutilayotgan sarf-xarajatlarning oqilonaligi masalasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning asoslantiruvchi materiallar kiritilganidan keyin chaqiriladigan navbatdagi ochiq majlisida dastlabki tarzda koʻrib chiqiladi. Yer uchastkasini olib qoʻyish boʻyicha tashabbusni Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning majlislarida dastlabki tarzda koʻrib chiqish natijalariga koʻra yer uchastkalarini olib qoʻyish boʻyicha tashabbusning ochiq muhokamasini (bundan buyon matnda ochiq muhokama deb yuritiladi) oʻtkazish toʻgʻrisida yoki tashabbusni rad etish haqida qaror qabul qilinadi. Ochiq muhokama oʻtkazish toʻgʻrisidagi qarorda quyidagi masalalarga baho berilishi kerak: yer uchastkalarini olib qoʻyish boʻyicha tashabbusning ushbu Qonun 4-moddasining talablariga muvofiqligi haqidagi; ushbu Qonunning 4-moddasi birinchi qismida belgilangan maqsadlarda loyiha va ishlarni amalga oshirish uchun maqbul boshqa yer uchastkasi mavjud emasligi toʻgʻrisidagi; yashash uchun yaroqsiz boʻlgan, shu jumladan jisman eskirganligi, avariya holatida ekanligi tufayli yashash uchun yaroqsiz boʻlgan uylar va turar joylar (bundan moddiy madaniy meros obyektlari mustasno), foydalanilmayotgan obyektlar (imoratlar, inshootlar) joylashgan yer uchastkalarini birinchi navbatda aniqlashga, bunday yer uchastkalari aniqlanmagan taqdirda esa boshqa yer uchastkalari tanlanishiga doir talablarga rioya etilganligi toʻgʻrisidagi; yer uchastkasini olib qoʻyish bilan bogʻliq holda kutilayotgan sarf-xarajatlarning oqilonaligi haqidagi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish boʻyicha tashabbusni dastlabki tarzda koʻrib chiqishga doir majlislari ommaviy axborot vositalari va jamoatchilik vakillari ishtirokida ochiq oʻtkaziladi.

18. Yer uchastkasini olib qoʻyish boʻyicha tashabbusni rad etish
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish boʻyicha tashabbusni rad etish toʻgʻrisidagi qarori quyidagi hollarda qabul qilinadi: yer uchastkasini olib qoʻyish boʻyicha tashabbus ushbu Qonunning 4-moddasi talablariga muvofiq boʻlmaganda; ushbu Qonunning 4-moddasi birinchi qismida belgilangan maqsadlarda loyiha va ishlarni amalga oshirish uchun maqbul boshqa yer uchastkasi mavjud boʻlganda; yashash uchun yaroqsiz boʻlgan, shu jumladan jisman eskirganligi va avariya holatida ekanligi tufayli yashash uchun yaroqsiz boʻlgan uylar va turar joylar (bundan moddiy madaniy meros obyektlari mustasno), foydalanilmayotgan obyektlar (imoratlar, inshootlar) joylashgan yer uchastkalarini birinchi navbatda aniqlashga doir talablarga rioya etish yuzasidan choralar koʻrilmaganda; agar olib qoʻyish uchun taklif etilayotgan yer uchastkalaridan tashqari ushbu modda birinchi qismining toʻrtinchi xatboshisida koʻrsatilgan yer uchastkalari aniqlangan boʻlsa; yer uchastkasi olib qoʻyilishi munosabati bilan sarf-xarajatlar kutilayotgan natijaga erishish uchun nooqilona boʻlganda; kuzatuv kengashining yozma roziligi mavjud boʻlmaganda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash tomonidan yer uchastkasini olib qoʻyish boʻyicha tashabbusni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran bir oy muddatda asoslantiruvchi materiallar rad etish sabablari bartaraf etilganidan keyin takroran kiritilishi mumkin. Takroran kiritilgan asoslantiruvchi materiallar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash tomonidan umumiy tartibda koʻrib chiqiladi. Yer uchastkasini olib qoʻyish boʻyicha tashabbusni rad etish toʻgʻrisidagi qaror Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash tomonidan takroran qabul qilingan taqdirda, aynan ushbu tashabbusni besh yil ichida takroran kiritish taqiqlanadi.

19. Ochiq muhokama oʻtkazish toʻgʻrisidagi qarorning eʼlon qilinishi
Ochiq muhokama oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan kundan keyin bir ish kuni ichida tashabbuskorga va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga, tegishli viloyat, Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimliklariga yuboriladi. Ochiq muhokama oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror kelib tushgan kundan keyingi ish kunida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, tegishli viloyat, Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimliklarining rasmiy veb-saytida va boshqa ommaviy axborot vositalarida, shuningdek mazkur davlat organlarining ijtimoiy tarmoqlardagi rasmiy sahifalarida toʻliq hajmda eʼlon qilinishi kerak.

20. Huquq egalari bilan ochiq muhokama oʻtkazish tartibi
Huquq egalari bilan ochiq muhokama Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash tomonidan tegishli qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran bir oy ichida oʻtkaziladi. Tashabbuskor Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash tomonidan ochiq muhokama oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran ikki ish kuni oʻtgach, biroq ochiq muhokama oʻtkaziladigan kundan kamida yetti kun oldin huquq egalariga ochiq muhokamani oʻtkazish vaqti va joyi koʻrsatilgan holdagi xabarnomani yuborishi kerak. Huquq egalari ochiq muhokamani oʻtkazish vaqti va joyi haqida tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, tegishli viloyat, Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimligining rasmiy veb-saytida va boshqa ommaviy axborot vositalarida, shuningdek mazkur davlat organlarining ijtimoiy tarmoqlardagi rasmiy sahifalarida eʼlonlar berish orqali ham xabardor qilinishi kerak. Ochiq muhokama tashabbuskor tomonidan tashkil etiladi va ochiq muhokama jarayonining majburiy tartibda audio- va videoyozuvi taʼminlanadi. Ochiq muhokama ommaviy axborot vositalari ishtirokida tashkil etilishi kerak. Tashabbuskor ochiq muhokamada ommaviy axborot vositalarining ishtirokini taʼminlashi kerak. Ochiq muhokama jarayonining audio-, foto- va videoyozuvi olib borilishini cheklashga yoʻl qoʻyilmaydi. Ochiq muhokamani oʻtkazish joyi koʻpchilik huquq egalarining yashash joyiga yoki joylashgan yeriga yaqin boʻlishi kerak. Tashabbuskor huquq egalari (ularning vakillari) uchun ochiq muhokamada onlayn ishtirok etish imkoniyatini taʼminlashi kerak. Ochiq muhokama, agar unda huquq egalarining (ular vakillarining) uchdan ikki qismi ishtirok etgan boʻlsa, oʻtkazilgan deb hisoblanadi. Ochiq muhokama jarayonida tashabbuskor huquq egalarini (ularning vakillarini) mazkur yer uchastkasini jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyishning maqsadi, shartlari va istiqbollari bilan tanishtirishi hamda ularning fikrlarini eshitishi kerak. Ochiq muhokama yakunlari boʻyicha tashabbuskor tomonidan bayonnoma tuziladi, bayonnoma tashabbuskorning vakili va ochiq muhokamada ishtirok etgan barcha huquq egalari (ularning vakillari) tomonidan imzolanadi. Bayonnomada ochiq muhokama oʻtkazilgan joy, vaqt, ishtirokchilar tarkibi, kun tartibi, muhokamada bildirilgan fikrlar koʻrsatiladi. Bayonnomaga ochiq muhokamada ishtirok etgan tashabbuskor vakillarining hamda huquq egalarining (ular vakillarining) roʻyxati, shuningdek ochiq muhokama jarayonining audio- va videoyozuvi ilova qilinadi. Huquq egalari (ularning vakillari) bayonnomani imzolashdan bosh tortgan taqdirda, buning sabablari koʻrsatilgan holda dalolatnoma tuziladi, dalolatnoma bayonnomani imzolashdan bosh tortgan huquq egalari (ularning vakillari) va tashabbuskorning vakili tomonidan imzolanadi. Bayonnoma tuzilgan kundan keyingi ish kunida tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, tegishli viloyat va Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimligining rasmiy veb-saytida toʻliq hajmda eʼlon qilinadi, bayonnomaning va dalolatnomaning asl nusxalari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, mahalliy Kengashga yuboriladi. Ochiq muhokama belgilangan muddatda oʻtkazilmagan taqdirda, asoslantiruvchi materiallar oʻn besh ish kuni ichida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, mahalliy Kengashga yer uchastkalarini olib qoʻyish boʻyicha tashabbusni takroran koʻrib chiqish uchun kiritilishi mumkin. Takroran kiritilgan asoslantiruvchi materiallar umumiy asoslarda koʻrib chiqiladi.

21. Yer uchastkalarini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarorni qabul qilish tartibi
Ochiq muhokama yakunlari boʻyicha tuzilgan bayonnoma Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, mahalliy Kengashga taqdim etilgandan keyin bir oy ichida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi devoni, mahalliy Kengash kotibiyati yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning qarori loyihasini tayyorlaydi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarori loyihasida quyidagilar koʻrsatiladi: olib qoʻyilayotgan yer uchastkasining geografik koordinatalari; yer uchastkasini olib qoʻyish asoslari va maqsadlari; olib qoʻyilayotgan yer uchastkasida joylashgan, buzib tashlanishi lozim boʻlgan koʻchmas mulk obyektlari va ularning mulkdorlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; olib qoʻyilayotgan yer uchastkasida amalga oshiriladigan loyihaning va ishlarning tavsifi, shu jumladan quriladigan obyektlar, loyihani hamda ishlarni amalga oshirishning boshlanish va yakunlanish muddatlari haqidagi maʼlumotlar; yer uchastkasini olib qoʻyish, shu jumladan huquq egalariga kompensatsiya berish bilan bogʻliq boshqa masalalar. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarori loyihasi koʻrib chiqish hamda mazkur qaror loyihasining ushbu Qonun talablariga muvofiq ekanligi yoki muvofiq emasligi toʻgʻrisida huquqiy xulosa berish uchun tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligiga, viloyat va Toshkent shahar adliya boshqarmasiga mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining qarorlarini ishlab chiqish, kelishish va roʻyxatdan oʻtkazish “E-qaror” yagona elektron tizimi orqali yuboriladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarori loyihasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyat va Toshkent shahar adliya boshqarmasi tomonidan oʻn ish kuni ichida huquqiy ekspertizadan oʻtkaziladi va uning natijasi boʻyicha tegishli huquqiy xulosa beriladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyat va Toshkent shahar adliya boshqarmasi tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarori loyihasi boʻyicha salbiy xulosa berilgan taqdirda, aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilganidan keyin qaror loyihasi xulosa berish uchun takroran kiritilishi mumkin. Takroran kiritilgan qaror loyihasi umumiy asoslarda koʻrib chiqiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarori loyihasi yuzasidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyat va Toshkent shahar adliya boshqarmasi tomonidan ijobiy xulosa berilgan taqdirda, mazkur qaror loyihasi tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning navbatdagi yigʻilishida koʻrib chiqiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarori loyihasi yuzasidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyat va Toshkent shahar adliya boshqarmasi tomonidan salbiy xulosa berilgan taqdirda, qaror loyihasini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash koʻrib chiqishi uchun kiritish taqiqlanadi. Yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qaror loyihasini koʻrib chiqish chogʻida tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning majlisida tashabbuskor vakillarining va huquq egalarining (ular vakillarining) ishtirok etishi taʼminlanishi kerak. Bunda tashabbuskorning vakili va huquq egalari (ularning vakillari) oʻz fikrlarini, eʼtirozlarini bildirishga, tegishli tushuntirishlar olishga, shuningdek yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qaror loyihasi boʻyicha deputatlarning ovoz berishi jarayonini kuzatishga haqli. Yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qaror Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash deputatlari umumiy sonining uchdan ikki qismidan iborat boʻlgan koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Agar yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qaror loyihasi ovoz berish yakunlariga koʻra Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash deputatlari umumiy sonining uchdan ikki qismidan iborat boʻlgan koʻpchilik ovozini ololmasa, yer uchastkasini olib qoʻyish haqidagi tashabbus rad etilgan deb hisoblanadi. Bunda mazkur tashabbus besh yil ichida takroran kiritilishi mumkin emas. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish yoki yer uchastkasini olib qoʻyishni rad etish toʻgʻrisidagi qarori Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, tegishli viloyat, Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimligining rasmiy veb-saytida hamda boshqa ommaviy axborot vositalarida, shuningdek mazkur organlarning ijtimoiy tarmoqlardagi rasmiy sahifalarida eʼlon qilinishi kerak. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarori mazkur yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini buzib tashlash uchun asos boʻlmaydi.

22. Huquq egalari bilan kelishuv tuzish tartibi
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilingandan keyin Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, tegishli viloyat, Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimligi huquq egalari bilan kompensatsiyaning shartlari, turlari va miqdori boʻyicha kelishuvga erishishga doir ishlarni amalga oshiradi. Kelishuvga erishilganidan keyin Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, tegishli viloyat, Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimligi va huquq egasi oʻrtasida ikki tomonlama kelishuv imzolanadi, kelishuv notarial tartibda tasdiqlanadi hamda “Kadastr va roʻyxatdan oʻtkazishning integratsiyalashtirilgan axborot tizimi”ga integratsiya qilingan maxsus axborot tizimi orqali Davlat kadastrlari palatasining hududiy boshqarmalariga yuboriladi, shuningdek mazkur yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulkni boshqa shaxsga oʻtkazishga nisbatan taqiq qoʻyiladi. Kompensatsiyaning turlari, miqdori va uni berish muddati, shuningdek kompensatsiya toʻliq hajmda berilganidan keyin koʻchmas mulk obyektini boʻshatish muddati kelishuvda nazarda tutiladi. Bunda koʻchmas mulk obyektini boʻshatish muddati kompensatsiya toʻliq hajmda berilgan kundan eʼtiboran hisoblanadi va olti oydan oshmasligi kerak. Huquq egasi kelishuv tuzilganidan keyin vafot etgan taqdirda, kelishuv boʻyicha huquq va majburiyatlar uning merosxoʻrlariga merosdagi oʻz ulushlariga mutanosib ravishda oʻtadi. Huquq egasi kelishuv tuzilguniga qadar vafot etgan taqdirda, kelishuv tuzish bilan bogʻliq muzokaralar uning merosxoʻrlari bilan umumiy asoslarda oʻtkaziladi. Merosxoʻrlarning tarkibi va ulardan har birining merosdagi ulushi merosga boʻlgan huquq toʻgʻrisidagi guvohnoma asosida, nizo yuzaga kelgan taqdirda esa sud tomonidan belgilanadi. Olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini kelishuv imzolanganidan keyin boshqa shaxsga oʻtkazishga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, tegishli viloyat, Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimligining yozma roziligi mavjud boʻlganda yoxud kelishuv (kelishuvda belgilangan tartibda, taraflarning roziligi bilan yoki sud tartibida) bekor qilingan taqdirda yoʻl qoʻyiladi. Buzib tashlanadigan koʻchmas mulk obyektini sotib olgan shaxs kelishuvdan kelib chiqadigan huquq va majburiyatlar boʻyicha avvalgi huquq egasining huquqiy vorisi boʻladi. Kompensatsiya toʻliq hajmda berilganidan keyin olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini boshqa shaxsga oʻtkazish taqiqlanadi. Huquq egasi bilan kelishuvga erishilmagan taqdirda, huquq egasini kelishuvni imzolashga majbur qilish maqsadida oʻziga tegishli boʻlgan koʻchmas mulk obyektlarini erkin tasarruf etishiga monelik qiladigan xatti-harakatlarni sodir etishga, shu jumladan turar joyni (yashash uchun moʻljallanmagan joyni), ishlab chiqarish binolari va inshootlarini hamda boshqa binolar va inshootlarni kommunikatsiya tarmoqlaridan, shu jumladan suv taʼminoti, oqova suvlarni chiqarib yuborish, elektr, aloqa, issiqlik va gaz tarmoqlaridan uzib qoʻyishga, koʻchmas mulk obyektlariga kirishni toʻsib qoʻyishga, huquq egasining munosib hayot kechirishi uchun monelik qiladigan shart-sharoitlarni yaratishga yoʻl qoʻyilmaydi.

23. Yer uchastkasi olib qoʻyilishi munosabati bilan beriladigan kompensatsiya
Quyidagilar kompensatsiya qilinadi: olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarining bozor qiymati; olib qoʻyilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqning bozor qiymati; olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻp yillik dov-daraxtlarning bozor qiymati; koʻchish, shu jumladan boshqa koʻchmas mulk obyektini vaqtinchalik ijaraga olish bilan bogʻliq xarajatlar; yer uchastkasidan va unda joylashgan koʻchmas mulk obyektlaridan foydalanishdan olinishi mumkin boʻlgan boy berilgan foyda (bunda yer uchastkasi va unda joylashgan koʻchmas mulk obyektlari boʻshatib qoʻyilgan paytdan eʼtiboran avvalgi faoliyatni tiklashga qadar boʻlgan, biroq bir yildan ortiq boʻlmagan muddatdagi foyda yoki mavsumiy hosildan olinishi mumkin boʻlgan foyda hisobga olinadi); huquq egasining qonunchilikda yoki kelishuvda nazarda tutilgan boshqa xarajatlari va zararlari. Yer uchastkasi olib qoʻyilganligi munosabati bilan huquq egasiga noqulayliklar keltirib chiqarilganligi uchun kompensatsiya sifatida yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk bozor qiymatining besh foizi miqdorida bir martalik toʻlov amalga oshiriladi. Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan kompensatsiyalarning miqdorini baholash standartlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi tomonidan belgilanadi. Qonunchilikka muvofiq huquq egasiga tegishli boʻlgan, olib qoʻyilgan yer uchastkasida oʻzboshimchalik bilan qurilgan turar joylar (yashash uchun moʻljallanmagan joylar), ishlab chiqarish binolari va inshootlari hamda boshqa binolar va inshootlar mavjud boʻlgan taqdirda, ularning bozor qiymati ham toʻliq hajmda qoplanishi lozim. Ushbu Qonunning 4-moddasi birinchi qismida nazarda tutilgan maqsadlarda loyihalar va ishlarni amalga oshirish uchun rejalashtirilgan yer uchastkasida (bundan aholi punkti yerlari toifasiga kirmaydigan yerlar, qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar va muhofaza etiladigan hududlarda joylashgan yer uchastkalari mustasno) joylashgan turar joyga nisbatan huquqni belgilovchi hujjatlari mavjud boʻlmagan, ushbu turar joyga oʻn besh yil (egalik qilish huquqini yuzaga keltiruvchi muddat) mobaynida xuddi oʻz mulkidek halol, oshkora va uzluksiz egalik qilgan shaxslarga, ushbu koʻchmas mulk obyektlari uchun soliqlar toʻlab kelinganligi tasdiqlangan taqdirda, mazkur koʻchmas mulk obyektlari qiymatining oʻrni qoplanadi.

24. Beriladigan kompensatsiya turlari va manbalari
Beriladigan kompensatsiya turlari quyidagilardan iborat: pul mablagʻlari, shu jumladan turar joylarni va yashash uchun moʻljallanmagan joylarni vaqtinchalik ijaraga olish uchun pul mablagʻlari; boshqa koʻchmas mulk obyektini mulk qilib berish; kelishuvda nazarda tutilgan kompensatsiyaning boshqa turlari. Taraflarning kelishuviga koʻra huquq egasiga koʻchmas mulk obyektlarining baholash qiymati hisobga olingan holda kompensatsiyaning bir necha turlari berilishi mumkin. Buzib tashlanadigan koʻchmas mulk oʻrniga yangi qurilgan koʻchmas mulk obyektini berish muddati boshqa koʻchmas mulk obyekti vaqtincha foydalanishga berilgan kundan eʼtiboran yigirma toʻrt oydan oshmasligi kerak. Koʻrsatilgan muddatda yangi koʻchmas mulk obyekti berilmagan taqdirda, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, tegishli viloyat, Toshkent shahar yoki tumanlar (shaharlar) hokimligi huquq egasiga har bir kechiktirilgan kun uchun buzib tashlangan yoki buzib tashlanadigan koʻchmas mulk obyekti baholash qiymatining 0,05 foizi miqdorida penya toʻlaydi. Bitta mahallada yoki bitta koʻchada yashovchi huquq egalari va ularning oila aʼzolari uchun qulay shart-sharoitlar yaratish, shuningdek madaniy qadriyatlarni saqlab qolish maqsadida, huquq egalarining xohishiga koʻra ularga bitta mahallada yoki koʻchada joylashgan yangi uylar (bitta koʻp kvartirali uydagi kvartiralar) berilishi mumkin. Kompensatsiya ushbu Qonunning 8-moddasida nazarda tutilgan tartibda tegishli markazlashtirilgan jamgʻarma mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan beriladi.

25. Kompensatsiya berish tartibi va muddatlari
Koʻp kvartirali uy joylashgan yer uchastkasi olib qoʻyilganda taraflarning kelishuviga koʻra huquq egasiga, qoida tariqasida, oʻsha tumanda (shaharda) yoki huquq egasining tanloviga koʻra boshqa tumanda (shaharda) joylashgan, maydoni uy-joy maydonining ijtimoiy normasidan kam boʻlmagan, avvalgisiga teng qiymatli turar joy (kvartira) mulk qilib beriladi. Huquq egasining xohishiga koʻra turar joy (kvartira) olib qoʻyilgan yer uchastkasida qurilayotgan koʻp kvartirali uydan berilishi mumkin. Bunday holda huquq egasiga ushbu turar joy (kvartira) topshiriladigan paytga qadar unga va uning oila aʼzolariga tashabbuskorning mablagʻlari hisobidan boshqa barcha qulayliklari boʻlgan turar joy vaqtinchalik ijaraga beriladi. Yashash uchun moʻljallanmagan obyekt joylashgan yer uchastkasi olib qoʻyilganda taraflarning kelishuviga koʻra huquq egasiga, qoida tariqasida, oʻsha tumanda (shaharda) yoki huquq egasining tanloviga koʻra boshqa tumanda (shaharda) joylashgan, maydoni avvalgi yashash uchun moʻljallanmagan obyektning umumiy maydonidan kichik boʻlmagan, avvalgisiga teng qiymatli yashash uchun moʻljallanmagan obyekt mulk qilib beriladi. Yashash uchun moʻljallanmagan obyekt olib qoʻyilgan yer uchastkasida qurilayotgan obyektdan berilgan taqdirda, ushbu yashash uchun moʻljallanmagan obyekt topshiriladigan paytga qadar tashabbuskorning mablagʻlari hisobidan huquq egasiga yashash uchun moʻljallanmagan obyekt vaqtinchalik ijaraga beriladi. Yakka tartibdagi (shu jumladan qurilishi tugallanmagan, lekin belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan) uy joylashgan yer uchastkasi olib qoʻyilganda taraflarning kelishuviga koʻra huquq egasiga, qoida tariqasida, oʻsha tumanda (shaharda) yoki huquq egasining tanloviga koʻra boshqa tumanda (shaharda) joylashgan, maydoni uy-joy maydonining ijtimoiy normasidan kam boʻlmagan, avvalgisiga teng qiymatli yakka tartibdagi uy mulk qilib beriladi. Ushbu yakka tartibdagi uy huquq egasiga beriladigan paytga qadar unga va uning oila aʼzolariga tashabbuskorning mablagʻlari hisobidan barcha qulayliklari boʻlgan turar joy vaqtinchalik ijaraga beriladi. Huquq egasiga meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish, doimiy egalik qilish, doimiy foydalanish, muddatli (vaqtinchalik) foydalanish yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasi olib qoʻyilganda huquq egasiga ushbu yer uchastkasiga boʻlgan huquqning bozor qiymatiga teng miqdorda pul mablagʻlari toʻlanadi. Kompensatsiyani pul mablagʻlari tarzida berish ushbu mablagʻlarni huquq egasining bank (depozit) hisobvaragʻiga yoki shaxsiy bank plastik kartasiga oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Agar olib qoʻyilayotgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqning hamda mazkur yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulkning bozor qiymati kompensatsiya sifatida berilayotgan koʻchmas mulkning bozor qiymatidan ortiq boʻlsa, ushbu farq huquq egasiga kompensatsiya qilinishi kerak. Agar olib qoʻyilayotgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqning hamda mazkur yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulkning bozor qiymati kompensatsiya sifatida berilayotgan koʻchmas mulkning bozor qiymatidan past boʻlsa, ushbu farqni huquq egasi tomonidan qaytarish talab etilmaydi. Umumiy birgalikdagi mol-mulk ishtirokchilariga ularning umumiy mol-mulkdagi ulushlariga muvofiq kompensatsiya beriladi. Agar olib qoʻyilayotgan yer uchastkasida joylashgan turar joyning oʻrniga kompensatsiya sifatida boshqa turar joy berilsa, uy-joyning ijtimoiy normasini hisoblashda olib qoʻyilayotgan yer uchastkasida joylashgan turar joyda yer uchastkasini olib qoʻyish tartib-taomili boshlanguniga qadar roʻyxatdan oʻtkazilgan va haqiqatda yashayotgan shaxslar soni inobatga olinadi (bundan amalda yashab turgan shaxslar sonining er-xotin nikoh tuzganida, farzand tugʻilishi, ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning tarbiyalash uchun oilaga — farzandlikka, vasiylikka, homiylikka yoki tutingan oilaga berilishi hisobidan oshishi hollari mustasno). Kompensatsiya kelishuvda koʻrsatilgan muddatlarda, biroq kelishuv tuzilgan kundan eʼtiboran olti oydan kechiktirmay, agar kelishuvda pul mablagʻlari tarzidagi kompensatsiya nazarda tutilgan boʻlsa, bunday kompensatsiya kelishuv tuzilgan sanadan eʼtiboran bir oydan kechiktirmay beriladi. Mazkur muddatlar ushbu Qonun 24-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan muddatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi. Bunda koʻp kvartirali uy yoki yashash uchun moʻljallanmagan koʻp qavatli joy joylashgan yer uchastkasi olib qoʻyilgan taqdirda, pul mablagʻlari tarzidagi kompensatsiyani toʻlash muddatlari ushbu koʻp kvartirali uyda yoki yashash uchun moʻljallanmagan koʻp qavatli joyda joylashgan koʻchmas mulk obyektlari huquq egalarining har biri bilan kelishuv tuzilgan paytdan eʼtiboran hisoblanadi. Huquq egalari barcha huquq egalari bilan kelishuv tuzilganligi va kompensatsiyani toʻlash muddatlari boshlanganligi haqida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, tegishli viloyat, Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimligi tomonidan xabardor qilinishi kerak. Koʻp kvartirali uyda yoki yashash uchun moʻljallanmagan koʻp qavatli joyda joylashgan koʻchmas mulkning huquq egalaridan biri bilan birinchi kelishuv tuzilgan kundan eʼtiboran barcha huquq egalari bilan kelishuvlar tuzish boʻyicha ishlarni yakunlash muddati uch oydan oshmasligi kerak. Ushbu muddat buzilgan taqdirda huquq egalari bilan tuzilgan barcha kelishuvlar bekor qilingan deb hisoblanadi. Bekor qilingan kelishuvlar takroran tuzilishi mumkin. Barcha huquq egalari bilan uch oy ichida kelishuv tuzilgan paytda kelishuv tuzilgan kundan eʼtiboran bir oy oʻtgan kelishuvlarda kompensatsiya sifatida koʻrsatilgan pul summasi tegishli oylarda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi tomonidan rasman eʼlon qilingan inflyatsiyaga mutanosib ravishdagi indeksatsiya hisobga olingan holda toʻlab beriladi.

26. Kelishuv shartlari bajarilishining hisobini yuritish va koʻchmas mulk obyektini boʻshatish
Kelishuvda nazarda tutilgan kompensatsiyalar toʻliq hajmda berilganidan keyin kelishuvda nazarda tutilgan kompensatsiyalar berilganligini tasdiqlovchi hujjatlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, tegishli viloyat va Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimligi tomonidan oʻsha kunning oʻzida “Kadastr va roʻyxatdan oʻtkazishning integratsiyalashgan axborot tizimi”ga integratsiya qilingan maxsus axborot tizimiga kiritiladi. Kelishuvda nazarda tutilgan barcha kompensatsiyalar toʻliq hajmda berilgan paytdan eʼtiboran huquq egasi: olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulkka nisbatan mulk huquqini yoʻqotadi; olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini (turar joylarni va yashash uchun moʻljallanmagan joylarni, ishlab chiqarish joylarini, boshqa binolarni va inshootlarni) olti oy ichida toʻliq boʻshatadi. Olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlari kompensatsiyalar toʻliq hajmda berilganidan keyin toʻliq boʻshatilguniga qadar kommunikatsiya tarmoqlaridan, shu jumladan suv taʼminoti, oqova suv, elektr, aloqa, issiqlik va gaz tarmoqlaridan uzib qoʻyilishi mumkin emas. Olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlari kompensatsiyalar toʻliq hajmda berilganidan keyin olti oy ichida boʻshatilmagan taqdirda, tashabbuskor majburiy koʻchirish toʻgʻrisidagi daʼvo bilan sudga murojaat qilishga haqli.

27. Kompensatsiya oʻz vaqtida toʻliq hajmda berilishining muntazam monitoringi
Kompensatsiya oʻz vaqtida toʻliq hajmda berilishining muntazam monitoringi va berilgan kompensatsiyalarning hisobini yuritish “Kadastr va roʻyxatdan oʻtkazishning integratsiyalashgan axborot tizimi”ga integratsiya qilingan maxsus axborot tizimi orqali Kompensatsiya komissiyalari tomonidan amalga oshiriladi. Kompensatsiya oʻz vaqtida toʻliq hajmda berilishining muntazam monitoringini amalga oshirish uchun “Kadastr va roʻyxatdan oʻtkazishning integratsiyalashgan axborot tizimi”ga integratsiya qilingan maxsus axborot tizimida Kompensatsiya komissiyalarining kotiblari uchun shaxsiy kabinet ochiladi. Monitoring kelishuvda nazarda tutilgan kompensatsiyalar berilganligini tasdiqlovchi hujjatlar “Kadastr va roʻyxatdan oʻtkazishning integratsiyalashgan axborot tizimi”ga integratsiya qilingan maxsus axborot tizimiga kiritilganligi fakti asosida, kelishuv notarial tartibda tasdiqlangan va u mazkur tizimga kiritilgan kundan eʼtiboran olti oy ichida olib boriladi. Kompensatsiyaning oʻz vaqtida va toʻliq hajmda berilmaganligi holati aniqlangan taqdirda Kompensatsiya komissiyasi oʻz majlisida monitoring natijalarini koʻrib chiqib, kompensatsiya yuzasidan nizo kelib chiqishining oldini olish boʻyicha tavsiyaviy tusga ega boʻlgan qaror qabul qiladi hamda uni kompensatsiyaning oʻz vaqtida va toʻliq berilmaganligiga yoʻl qoʻygan tashabbuskorga yuboradi. Kompensatsiya komissiyasining qarorlari uning majlislarida ovoz berish huquqiga ega boʻlgan komissiya aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etganda bir ovozdan qabul qilinadi. Kompensatsiya komissiyasining majlislari tashabbuskorlarning vakillari va huquq egalari (ularning vakillari), shuningdek jamoatchilik ishtirokida ochiq tarzda oʻtkaziladi. Kompensatsiya komissiyasi kompensatsiya oʻz vaqtida va toʻliq hajmda berilmaganligi holati aniqlanganligi toʻgʻrisida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, mahalliy Kengashga axborot kiritadi.

28. Olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektini egasiz mol-mulk deb topish tartibi
Olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyekti, agar uning mulkdori boʻlmasa (shu jumladan, agar koʻchmas mulk obyekti turar joy boʻlsa, doimiy yashash joyi boʻyicha roʻyxatga olingan fuqarolar) yoki uning mulkdori nomaʼlum boʻlsa, egasiz mol-mulk boʻladi. Egasiz mol-mulk boʻlgan koʻchmas mulk obyekti tegishli davlat organining yoki fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organining arizasiga binoan koʻchmas mulkni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni amalga oshiruvchi organ tomonidan hisobga olinadi. Egasiz mol-mulk boʻlgan koʻchmas mulk obyekti hisobga qoʻyilgan kundan eʼtiboran bir yil oʻtgach, davlat mulkini boshqarishga vakolatli boʻlgan organ yoki fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi bu koʻchmas mulk obyektini davlat mulkiga yoki fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi mulkiga kiritilgan deb topish toʻgʻrisidagi talab bilan sudga murojaat qilishi mumkin.

29. Buziladigan koʻchmas mulk obyektlarini, shuningdek olib qoʻyilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni baholash
Buziladigan koʻchmas mulk obyektlarini, shu jumladan koʻp yillik dov-daraxtlarni, shuningdek olib qoʻyilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni baholash yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisida ushbu Qonunning 21-moddasida nazarda tutilgan tartibda qaror qabul qilinganidan keyin va kelishuv tuzilguniga qadar amalga oshiriladi. Bunday holda koʻchmas mulk obyektlarining, shuningdek olib qoʻyilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarning qiymati yer uchastkasi olib qoʻyilishi tartib-taomili boshlanguniga qadar boʻlgan paytdagi yoki yer uchastkasi olib qoʻyilishi haqidagi xabar koʻchmas mulk obyektining qiymatiga, shuningdek olib qoʻyilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarga taʼsir koʻrsatilguniga qadar boʻlgan paytdagi holatga koʻra baholovchi tashkilot tomonidan belgilanadi. Egasiz mol-mulk boʻlgan koʻchmas mulk obyektlari, shuningdek ushbu obyektlar joylashgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlar ham baholanadi. Buziladigan koʻchmas mulk obyektlarini, shuningdek olib qoʻyilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni baholash chogʻida tashabbuskorning yoki boshqa manfaatdor shaxslarning baholovchi tashkilot faoliyatiga aralashishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Baholovchi tashkilot va tashabbuskor oʻrtasida tuziladigan shartnoma, qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda esa sudning ajrimi buziladigan koʻchmas mulk obyektini, shuningdek olib qoʻyilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni baholashdan oʻtkazish uchun asos boʻladi. Olib qoʻyilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni baholash faqat yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarning davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligini tasdiqlovchi hujjatlar asosida amalga oshiriladi. Buziladigan koʻchmas mulk obyektini, shuningdek olib qoʻyilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni baholash haqida hisobot tuzilgan paytdan eʼtiboran olti oy ichida takroran baholashdan oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan ushbu moddaning yettinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno. Agar buziladigan koʻchmas mulk obyektini, shuningdek olib qoʻyilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni baholash toʻgʻrisidagi hisobot sudning qaroriga binoan ishonchli emas deb topilsa, qonunchilikda belgilangan tartibda takroran baholashdan oʻtkazishga yoʻl qoʻyiladi. Buziladigan koʻchmas mulk obyektini, shuningdek olib qoʻyilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni baholash baholovchi tashkilotlar tomonidan tashabbuskorning olib qoʻyilayotgan yer uchastkasida tegishli loyihani va ishlarni amalga oshirish uchun moʻljallangan mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

30. Olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektini buzish toʻgʻrisida qaror qabul qilish tartibi
Kompensatsiyalar berilganligini tasdiqlovchi hujjatlar “Kadastr va roʻyxatdan oʻtkazishning integratsiyalashgan axborot tizimi”ga integratsiya qilingan maxsus axborot tizimiga kiritilganidan keyin, shuningdek koʻchmas mulk obyektini boʻshatishning kelishuvda nazarda tutilgan muddati tugagach, tashabbuskor olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan buziladigan koʻchmas mulk obyektlarining roʻyxatini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, mahalliy Kengashga taqdim etadi. Olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan buziladigan koʻchmas mulk obyektlarining roʻyxati taqdim etilganidan keyin oʻn besh kun ichida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining devoni, mahalliy Kengashlarning kotibiyatlari olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini buzish haqidagi qaror loyihasini tayyorlaydi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini buzish toʻgʻrisidagi qarori loyihasida quyidagilar aks ettirilishi kerak: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning mazkur yer uchastkasini olib qoʻyish haqidagi qarorlarining raqami, sanasi va eʼlon qilinadigan manbai; olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan buziladigan koʻchmas mulk obyektlarining manzilli roʻyxati; olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan har bir koʻchmas mulk obyektining buzilishi boshlanadigan sana; qonunchilikda belgilangan shaharsozlik normalariga va qoidalariga rioya etilishiga doir talablar. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini buzish toʻgʻrisidagi qarori loyihasiga quyidagilar ilova qilinadi: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, tegishli viloyat, Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimligi hamda huquq egasi oʻrtasida tuzilgan kelishuvning koʻchirma nusxasi; huquq egalariga kompensatsiya toʻliq hajmda berilganligini tasdiqlovchi hujjatlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning koʻchmas mulk obyektini buzish haqidagi qarori loyihasi koʻrib chiqish hamda qaror loyihasining ushbu Qonun talablariga muvofiqligi yoki muvofiq emasligi haqida huquqiy xulosa berish uchun mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining qarorlarini ishlab chiqish, kelishish va roʻyxatdan oʻtkazishning “E-qaror” yagona elektron tizimi orqali Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligiga, tegishli viloyat yoki Toshkent shahar adliya boshqarmasiga yuboriladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, tegishli viloyat yoki Toshkent shahar adliya boshqarmasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini buzish toʻgʻrisidagi qarori loyihasini oʻn ish kuni ichida huquqiy ekspertizadan oʻtkazib, natijalari yuzasidan tegishli huquqiy xulosa beradi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini buzib tashlash haqidagi qarori loyihasini koʻrib chiqish chogʻida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, tegishli viloyat yoki Toshkent shahar adliya boshqarmasi, zarur hollarda, boshqa kerakli hujjatlarni talab qilib olishga haqli. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, tegishli viloyat va Toshkent shahar adliya boshqarmasi tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini buzish toʻgʻrisidagi qarori loyihasi yuzasidan salbiy xulosa berilgan taqdirda, aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilganidan keyin mazkur qaror loyihasi huquqiy xulosa berish uchun takroran kiritilishi mumkin. Takroran kiritilgan qaror loyihasi umumiy asoslarda koʻrib chiqiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, tegishli viloyat va Toshkent shahar adliya boshqarmasi tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini buzish haqidagi qarori loyihasi yuzasidan ijobiy xulosa berilgan taqdirda, qaror loyihasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning navbatdagi majlisida koʻrib chiqiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, tegishli viloyat va Toshkent shahar adliya boshqarmasi tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini buzish toʻgʻrisidagi qarori loyihasi yuzasidan salbiy xulosa berilgan taqdirda, mazkur qaror loyihasini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash koʻrib chiqishi uchun kiritish taqiqlanadi. Olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini buzish haqidagi qaror Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengash deputatlari umumiy sonining uchdan ikki qismidan iborat boʻlgan koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi.

31. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektini buzish toʻgʻrisidagi qarorini eʼlon qilish
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektini buzish haqidagi qarori ushbu qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran bir ish kuni ichida: Koʻchmas mulk obyektlariga boʻlgan huquqlarning davlat reyestriga koʻchmas mulk obyektlariga boʻlgan huquqlarni tugatish toʻgʻrisida tegishli yozuvni kiritish uchun Davlat kadastrlari palatasining tegishli hududiy boshqarmasiga; tegishli soliqlar va yigʻimlarni qayta hisob-kitob qilish uchun tegishli tuman (shahar) davlat soliq inspeksiyasiga yuboriladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning olib qoʻyilgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektini buzish toʻgʻrisidagi qarori Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, tegishli viloyat, Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimligining rasmiy veb-saytida, boshqa ommaviy axborot vositalarida, shuningdek mazkur davlat organlarining ijtimoiy tarmoqlardagi rasmiy sahifalarida eʼlon qilinishi kerak. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning koʻchmas mulk obyektini buzish haqidagi qarori buziladigan koʻchmas mulk obyektiga nisbatan mulkiy huquqlarning va boshqa ashyoviy huquqlarning tugatilishi uchun asos boʻladi.

32. Koʻchmas mulk obyektini buzishga doir xarajatlarning oʻrnini qoplash uchun mablagʻlarning manbalari
Koʻchmas mulk obyektini buzish olib qoʻyilayotgan yer uchastkasida loyihani va ishlarni amalga oshirish uchun moʻljallangan mablagʻlar hisobidan tashabbuskor tomonidan amalga oshiriladi. Huquq egasi tashabbuskor bilan kelishilgan holda koʻchmas mulk obyektini oʻz mablagʻlari hisobidan buzishi va qurilish materiallarini olib chiqib ketishi mumkin.

33. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish yoki olib qoʻyishni rad etish, shuningdek koʻchmas mulk obyektini buzish toʻgʻrisidagi qarori ustidan shikoyat qilish
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish yoki olib qoʻyishni rad etish, shuningdek koʻchmas mulk obyektini buzish toʻgʻrisidagi qarori ustidan fuqarolar, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar tomonidan sud tartibida shikoyat qilinishi mumkin.

34. Huquq egasiga kompensatsiya berilishi bilan bogʻliq nizolarni hal etish
Huquq egasiga kompensatsiya berilishi bilan bogʻliq nizolar dastlab sudga qadar tartibda Kompensatsiya komissiyalari tomonidan koʻrib chiqiladi. Huquq egasiga kompensatsiya berilishi bilan bogʻliq nizo yuzasidan ariza Kompensatsiya komissiyasi arizani olgan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida koʻrib chiqilishi kerak. Kompensatsiya komissiyasining qaroridan norozi boʻlgan taraf qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sudga murojaat qilishi mumkin.

35. Huquq egasiga kompensatsiya berilishi bilan bogʻliq nizo koʻrib chiqilguniga qadar koʻchmas mulk obyektlarini buzish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilinishiga yoʻl qoʻyilmasligi
Huquq egasiga kompensatsiya berilishi bilan bogʻliq nizo kelib chiqqan taqdirda, agar mazkur nizo sudga qadar tartibda koʻrib chiqilmagan boʻlsa va mazkur nizo boʻyicha sudning qonuniy kuchga kirgan qarori mavjud boʻlmasa, olib qoʻyilayotgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini buzish haqida qaror qabul qilish taqiqlanadi.

36. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning qaroriga binoan olib qoʻyilgan yer uchastkalaridan maqsadsiz foydalanilishiga yoʻl qoʻyilmasligi
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning qaroriga binoan olib qoʻyilgan yer uchastkalaridan faqat mazkur qarorda koʻrsatilgan maqsadlarda foydalanilishi mumkin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning qaroriga koʻra olib qoʻyilgan yer uchastkalaridan mazkur qarorda nazarda tutilmagan maqsadlarda foydalanilishi taqiqlanadi, bundan ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno. Olib qoʻyilgan yer uchastkasidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarorida koʻrsatilgan maqsadlarda foydalanilishiga monelik qiladigan, tashabbuskor oldindan koʻra bilishi mumkin boʻlmagan holatlar yuzaga kelgan taqdirda, mazkur yer uchastkasidan ushbu Qonunning 4-moddasi birinchi qismida nazarda tutilgan maqsadlardan biri uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning qaroriga koʻra foydalanilishi mumkin.

37. Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Ushbu Qonun talablariga rioya etilmagan holda yer uchastkalarini olib qoʻyish hamda koʻchmas mulk obyektlarini buzish taqiqlanadi. Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

38. Qabul qilingan maʼmuriy hujjat qonunga xilof deb topilgan taqdirda yetkazilgan zararlarning oʻrnini qoplash
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning yer uchastkalarini jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish va koʻchmas mulk obyektlarini buzish toʻgʻrisidagi qarorlari qonunga xilof deb topilgan taqdirda jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarning oʻrni, birinchi navbatda, markazlashtirilgan jamgʻarmalarning mablagʻlari hisobidan qoplanib, keyinchalik ushbu mablagʻlar aybdor shaxslardan regress tartibida undiriladi.

39. Ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar boshlangan, biroq yakunlanmay qolgan munosabatlarning tartibga solinishi
Agar yer uchastkalarini olib qoʻyish tartib-taomillari ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar boshlangan, biroq yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Yer kodeksining 37-moddasi birinchi qismida nazarda tutilgan tartibga muvofiq qaror qabul qilinmagan boʻlsa, mazkur yer uchastkalariga nisbatan ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartib-taomillar qoʻllaniladi. Agar yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qaror ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Yer kodeksining 37-moddasi birinchi qismida nazarda tutilgan tartibga muvofiq qabul qilingan boʻlsa, mazkur yer uchastkalariga nisbatan kelishuv tuzish, kompensatsiya berish, buziladigan koʻchmas mulkni va olib qoʻyilayotgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni baholash, koʻchmas mulk obyektlarini buzish bilan bogʻliq masalalarni hal qilish chogʻida ushbu Qonunning 22 — 32-moddalarida nazarda tutilgan tartib-taomillar qoʻllaniladi.

40. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

41. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin; davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

42. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.