OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT BUDJETIDAN MABLAGʻ BILAN TAʼMINLANADIGAN TAShKILOTLARNING OYLIK, ChORAKLIK VA YILLIK BUXGALTERIYA HISOBOTLARINI TUZISh, TASDIQLASh HAMDA TAQDIM QILISh BOʻYIChA QOIDALARNI TASDIQLASh HAQIDA
(order, 2011-10-07)

Oʻzbekiston Respublikasi “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Qonuniga asosan va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1992-yil 23-noyabrdagi 553-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Moliya vazirligi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq buyuraman: 1. Ilova qilinayotgan “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan mablagʻ bilan taʼminlanadigan tashkilotlarning oylik, choraklik va yillik buxgalteriya hisobotlarini tuzish, tasdiqlash hamda taqdim qilish boʻyicha qoidalar” tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirining “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan taʼminlanadigan tashkilotlarning buxgalteriya hisobotlari va balanslari toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi 13-son buyrugʻi (2001-yil 13-fevral, roʻyxat raqami 1005 — Meʼyoriy hujjatlar axborotnomasi, 2001-y., 3-4-son) oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan vaqtdan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin amalga kiritilsin. Ushbu Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi “Budjet tizimi toʻgʻrisida”gi va “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi qonunlari asosida ishlab chiqilgan boʻlib, barcha budjet tashkilotlari va budjetdan mablagʻ oluvchilar (keyinchalik — tashkilotlar)da oylik, choraklik va yillik buxgalteriya hisobotlarini tuzish, tasdiqlash hamda taqdim etish tartibini belgilaydi. 1. Tashkilotlar tomonidan budjet va budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha operatsiyalarning buxgalteriya hisobi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan oʻrnatilgan tartibga muvofiq yuritiladi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetida turadigan tashkilotlarning buxgalteriya hisobi va hisobotlariga uslubiy rahbarlik Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasining vazirlik va idoralari zarur hollarda, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishgan holda, oʻz tizimidagi tashkilotlarda faoliyat xususiyatlaridan kelib chiqqan holda buxgalteriya hisobi va hisobotlarining umumiy qoidalarini qoʻllash tartibi toʻgʻrisida belgilangan tartibda meʼyoriy hujjatlar chiqarishlari mumkin. 3. Tashkilotlar ushbu Qoida talablariga muvofiq, budjet va budjetdan tashqari xarajatlar smetasi ijrosi boʻyicha oylik, choraklik va yillik buxgalteriya hisobotlarini (keyingi oʻrinlarda — buxgalteriya hisobotlari deb yuritiladi) tuzadilar va topshiradilar. Yillik buxgalteriya hisobotlari hisobot yilidan keyingi yilning 1-yanvar holatiga tuziladi. Choraklik buxgalteriya hisobotlari hisobot yilining 1-aprel, 1-iyul va 1-oktabr holatiga, oylik buxgalteriya hisobotlari hisobot oyidan keyingi oyning birinchi sanasi holatiga tuziladi. Yillik va choraklik buxgalteriya hisobotlari kassa va haqiqiy xarajatlar boʻyicha, oylik hisobotlar esa, kassa xarajatlari boʻyicha tuziladi. Tashkilotlar set, shtat va kontingentlar rejalarini bajarilishi toʻgʻrisidagi hisobotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan tasdiqlangan shakllarga va tartibga muvofiq tuzib topshiradilar. 4. Buxgalteriya hisobotlarining namunaviy shakllari va koʻrsatkichlari Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi. Tegishli texnik vositalar mavjud boʻlgan hollarda buxgalteriya hisobotlari shakllari mashina oʻqiydigan axborot tashuvchilarda tuzishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan va tasdiqlangan shakllarga muvofiq boʻlishiga rioya qilinishi lozim. Moliya vazirligi bilan kelishilmagan holda buxgalteriya hisobotlari shakllariga oʻzgartirishlar kiritishga yoʻl qoʻyilmaydi (debitorlik va kreditorlik qarzlar toʻgʻrisida maʼlumot bundan mustasno). 5. Tashkilotlar tomonidan topshiriladigan yillik buxgalteriya hisobotlari tarkibiga quyidagilar kiradi: Balans (1-shakl) (mazkur Qoidalarning 1-ilovasi); Smeta xarajatlarining ijrosi haqida hisobot (2-shakl) (mazkur Qoidalarning 2-ilovasi); Budjet tashkilotlarining rivojlantirish jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajatlar toʻgʻrisida hisobot (2-RJ shakl) (mazkur Qoidalarning 3-ilovasi); Tibbiyot muassasasini moddiy ragʻbatlantirish va rivojlantirish jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajatlar toʻgʻrisida hisobot (2-TMMRRJ shakl) (faqat tibbiyot muassasalari uchun) (mazkur Qoidalarning 4-ilovasi); Oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan mablagʻlar boʻyicha daromadlar va xarajatlar smetasi ijrosi toʻgʻrisida hisobot (2-TK shakl) (mazkur Qoidalarning 5-ilovasi); Boshqa maxsus mablagʻlar jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajatlar ijrosi toʻgʻrisida hisobot (2-BMMJ shakl) (mazkur Qoidalarning 6-ilovasi); Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasining hisoblanishi va toʻlanishi toʻgʻrisida hisobot (3-VMQN shakl) (mazkur Qoidalarning 7-ilovasi); Debitorlik va kreditorlik qarzlar toʻgʻrisida maʼlumot (mazkur Qoidalarning 8-ilovasi); Asosiy vositalar harakati toʻgʻrisida hisobot (5-shakl) (mazkur Qoidalarning 9-ilovasi); Material zaxiralar harakati toʻgʻrisida hisobot (6-shakl) (mazkur Qoidalarning 10-ilovasi); Budjet tashkilotlarida pul mablagʻlari hamda moddiy boyliklarning kamomadi va oʻgʻirlanishi toʻgʻrisidagi hisobot (15-shakl) (mazkur Qoidalarning 11-ilovasi). Tashkilotlar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilangan tartibda va muddatlarda moliya organlariga 2-shakl — “Moliyaviy natijalar toʻgʻrisida hisobot”ni taqdim qiladilar. 6. Tashkilotlar tomonidan topshiriladigan choraklik buxgalteriya hisobotlari tarkibiga quyidagilar kiradi: Balans (1-shakl); Smeta xarajatlarining ijrosi haqida hisobot (2-shakl); Budjet tashkilotlarining rivojlantirish jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajatlar toʻgʻrisida hisobot (2-RJ shakl); Tibbiyot muassasasini moddiy ragʻbatlantirish va rivojlantirish jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajatlar toʻgʻrisida hisobot (2-TMMRRJ shakl) (faqat tibbiyot muassasalari uchun); Oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan mablagʻlar boʻyicha daromadlar va xarajatlar smetasi ijrosi toʻgʻrisida hisobot (2-TK shakl); Boshqa maxsus mablagʻlar jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajatlar ijrosi toʻgʻrisida hisobot (2-BMMJ shakl); Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasining hisoblanishi va toʻlanishi toʻgʻrisida hisobot (3-VMQN shakl); Debitorlik va kreditorlik qarzlar toʻgʻrisida maʼlumot. 7. Yillik va choraklik buxgalteriya hisobotlariga tushuntirish xati ilova qilinadi. Ushbu tushuntirish xatida budjet va budjetdan tashqari xarajatlar smetasi ijrosi jarayonida vujudga kelgan asosiy omillar, jumladan, budjetdan ajratilgan mablagʻlar (agarda iqtisod qilingan boʻlsa) iqtisod qilinishining sabablari (tahlillari), debitorlik va kreditorlik qarzlarning vujudga kelish sabablari va davri, agarda muddati oʻtgan qarzdorlikka yoʻl qoʻyilgan boʻlsa, undirish boʻyicha koʻrilgan choralar va buxgalteriya hisobotlari bilan bogʻliq boʻlgan boshqa tushuntirishlar keltiriladi. Bundan tashqari, hisobot yilining birinchi choragi boʻyicha tushuntirish xatida asosiy vositalar va boshqa aktivlarni (jumladan, tugallanmagan qurilish va oʻrnatiladigan uskunalarni) qayta baholash boʻyicha axborotlar ochib beriladi. Tushuntirish xati tashkilot rahbari yoki uning oʻrinbosari (birinchi imzo huquqidan foydalanuvchi shaxs), tashkilot bosh hisobchisi yoki uning oʻrinbosari (ikkinchi imzo huquqidan foydalanuvchi shaxs) hamda moliya-iqtisod boʻlimi boshligʻi (shtatlar jadvaliga muvofiq holda reja-iqtisod boʻyicha mutaxassis) tomonidan imzolanadi va tashkilot muhri bilan tasdiqlanadi. Hududiy moliya organlarining xalq taʼlimi muassasalarini moliyalashtirish boʻlimlari tomonidan xizmat koʻrsatiladigan xalq taʼlimi muassasalarining (yuridik shaxs maqomi berilmaganlari boʻyicha) tushuntirish xati mazkur moliya organining xalq taʼlimi muassasalarini moliyalashtirish boʻlimi boshligʻi (yoki bosh iqtisodchi — xalq taʼlimi muassasalarini moliyalashtirish boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari), bosh hisobchi — xalq taʼlimi muassasalarini moliyalashtirish boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari (yoki maktabgacha bolalar muassasalari va boshqa muassasalarning moliyaviy-hisob operatsiyalari sektori mudiri) hamda bosh iqtisodchi — xalq taʼlimi muassasalarini moliyalashtirish boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari (yoki xarajatlar smetasi va shtatlar jadvalini tuzish boʻyicha sektor mudiri) tomonidan imzolanadi va tegishli moliya organining muhri bilan tasdiqlanadi. 8. Tashkilotlar tomonidan topshiriladigan smeta ijrosi haqida oylik hisobot (1-OX shakli) mazkur Qoidalarning 12-ilovasiga muvofiq tuziladi. 9. Budjet tashkiloti boʻlmagan, ammo budjetdan mablagʻ oluvchi tashkilotlar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga (tegishli moliya organlariga) har oyda smeta ijrosi haqida oylik hisobot (1-OX shakli)ni hamda chorak uchun smeta xarajatlarining ijrosi haqida hisobot (2-shakl)ni mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq holda taqdim qiladilar. 10. Tashkilotlar va ularning buxgalteriya xizmatlari rahbarlari, markazlashtirilgan hisobxonalarning bosh hisobchilari buxgalteriya hisobi va hisobotlarining toʻliq va haqiqiyligi, oʻz tizimiga qarashli tashkilotlarda daromadlar va xarajatlar smetasining ijro etilishini nazorat qilishga rahbarlik qiladilar hamda buning uchun javobgar boʻladilar. 11. Tashkilotlarni yoʻriqnomalar hamda boshqa meʼyoriy hujjatlar bilan taʼminlash, agar qonunchilikda boshqasi koʻzda tutilmagan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasining tegishli vazirlik va idoralari, hokimliklar boshqarmalari (boʻlimlari), boshqa yuqori turuvchi boshqaruv idoralari tomonidan amalga oshiriladi. Oʻrnatilgan shakllar boʻyicha buxgalteriya hisobini yuritish va hisobotlar tuzish uchun vakolatli idoralar tomonidan tasdiqlangan birlamchi buxgalteriya hujjatlarini tayyorlash (sotib olish) tegishli moddiy-texnika bazasi mavjud boʻlgan hollarda tashkilotlar tomonidan mustaqil amalga oshirilishi mumkin. 12. Buxgalteriya hisoboti shakllaridagi barcha rekvizitlar va nazarda tutilgan koʻrsatkichlar toʻldirilishi kerak. Tashkilotlarda tegishli aktivlar, passivlar va operatsiyalarning mavjud emasligi sababli biror-bir modda (satrlar, ustunlar) toʻldirilmagan taqdirda, ushbu modda (satr, ustun) ustidan chizib qoʻyiladi. 13. Buxgalteriya hisoboti shakllari (jamlanma hisobotlardan tashqari) “Bosh-jurnal” kitobi (308-shakl) va boshqa hisob registrlari maʼlumotlari asosida tuziladi. 14. Buxgalteriya hisobotlari shakllarining manzil (ust) qismi quyidagi tartibda toʻldiriladi: a) “tashkilot nomi” rekvizitida tashkilotning toʻliq nomi koʻrsatiladi; b) “boʻlim, bob, paragraf” rekvizitida tashkilotning Davlat budjeti xarajatlar tasnifining tashkiliy va vazifaviy jihatdan boʻlinishi (belgilanishi) keltiriladi; v) “davriylik (hisobot davri)” rekvizitida hisobot tuzilayotgan tegishli davr (yil, chorak, oy) koʻrsatiladi; g) “vazirlik” rekvizitida tashkilotning vazirligi yoki yuqori tashkilotining nomi koʻrsatiladi; d) “budjet turi” rekvizitida tashkilot tomonidan hisobot berilayotgan mablagʻning manbasi (budjet turi — Respublika, Qoraqalpogʻiston Respublikasi yoki mahalliy budjet nomlari) keltiriladi; e) “oʻlchov birligi” rekvizitida hisobot tuzilayotgan oʻlchov birligi keltiriladi. Tashkilotlar buxgalteriya hisobotlarini ming soʻmda tuzadilar, ushbu Qoidada nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno. 15. Boʻysunish boʻyicha yuqori turuvchi tashkilotga taqdim etiladigan buxgalteriya hisobotlari hisobot beruvchi tashkilotning rahbari va bosh hisobchisi tomonidan imzolanadi. Markazlashtirilgan buxgalteriyada buxgalteriya hisobotlari u tashkil etilgan boshqaruv idorasi yoki tashkilot rahbari tomonidan, hamda markazlashtirilgan hisobxonaning bosh hisobchisi tomonidan imzolanadi. Bunda, gʻazna ijrosiga oʻtilgan tashkilotlarning tegishli buxgalteriya hisobotlari Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan oʻrnatilgan tartibda tasdiqlanadi. Vazirliklar, idoralar va hokimliklar boshqarmalari (boʻlimlari)ning Moliya vazirligi hamda hududiy moliya organlariga taqdim etiladigan jamlama buxgalteriya hisobotlari tegishli ravishda mazkur boshqaruv idoralarining vakolatli rahbari va ushbu idoralarning buxgalteriya xizmatlari rahbarlari (hisobchilari) tomonidan imzolanadi. Yuqorida koʻrsatilgan mansabdor shaxslarning imzolarisiz va vazirliklar, idoralar, hokimliklarning boshqarmalari (boʻlimlari)ning muhrlarisiz buxgalteriya hisobotlari haqiqiy emas, deb hisoblanadi. 16. Hududiy moliya organlarining xalq taʼlimi muassasalarini moliyalashtirish boʻlimlari tomonidan xizmat koʻrsatiladigan xalq taʼlimi muassasalarining (yuridik shaxs maqomi berilmaganlari boʻyicha) buxgalteriya hisobotlari mazkur moliya organining xalq taʼlimi muassasalarini moliyalashtirish boʻlimi boshligʻi (yoki bosh iqtisodchi — xalq taʼlimi muassasalarini moliyalashtirish boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari) hamda bosh hisobchi — xalq taʼlimi muassasalarini moliyalashtirish boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari (yoki maktabgacha bolalar muassasalari va boshqa muassasalarning moliyaviy-hisob operatsiyalari sektori mudiri) tomonidan imzolanadi va tegishli moliya organining muhri bilan tasdiqlanadi. 17. Respublika budjetida turadigan tashkilotlar buxgalteriya hisobotlarini Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining tegishli buyruqlariga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga oʻrnatilgan muddatlarda taqdim etadilar. 18. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar (shaharlar) budjetlarida turadigan tashkilotlar buxgalteriya hisobotlarini tegishli vazirlik va idoralarga, hokimliklar boshqarmalariga (boʻlimlariga) ular tomonidan belgilangan muddatlarda taqdim etadilar. 19. Tashkilotlar tegishli moliya organlariga ular tomonidan belgilangan muddatlarda jamlama buxgalteriya hisobotlarini taqdim etadilar. Muddatlar tegishli budjetni ijrosi toʻgʻrisidagi hisobotlarning yuqori turuvchi moliya organiga oʻz vaqtida taqdim etilishini taʼminlashni hisobga olgan holda belgilanadi. 20. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 3-sentabrdagi 414-sonli “Budjet tashkilotlarini mablagʻ bilan taʼminlash tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1999-y. 9-son, 51-modda) muvofiq, moliya yiliga qoʻshimcha vaqt etib belgilangan davr mobaynida operatsiyalarni amalga oshiruvchi tashkilotlar uchun Moliya vazirligi tomonidan hisobotlarni topshirishning alohida muddatlari belgilanadi. 21. Respublika budjetida turadigan tashkilotlar yuqori turuvchi idoralarga hisobotlarni boʻysunishga qarab hamda ular tomonidan belgilangan muddatlarda taqdim etadilar. 22. Oʻzbekiston Respublikasining vazirlik va idoralari choraklik jamlama buxgalteriya hisobotlarini hisobot davridan keyin 30 kundan kechiktirmasdan, yillik buxgalteriya hisobotlarini esa hisobot yilidan keyin keladigan yilning 25-fevralidan kechiktirmasdan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga taqdim etadilar. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi koʻrsatilgan muddatlar doirasida vazirlik va idoralar tomonidan choraklik va yillik jamlama buxgalteriya hisobotlarini taqdim etishning tabaqalashtirilgan muddatlarini belgilaydi. 23. Moliyalashtirilishi (xarajatlarini toʻlanishi) yil davomida bir budjetdan boshqasiga oʻtkazilgan, yoki bir vazirlik (idora) tasarrufidan boshqasiga oʻtkazilgan tashkilotlarda oʻtkazish sanasiga buxgalteriya hisoboti (yillik hisobot shakllari hajmida) tuziladi hamda u ilgarigi va hozirgi yuqori turuvchi idoralarga taqdim etiladi. Kelgusida hisobot faqat yangi yuqori turuvchi idoraga taqdim etiladi. 24. Tashkilotlar uchun buxgalteriya hisobotlarini taqdim etish sanasi ular tomonidan haqiqatda taqdim etilgan sana hisoblanadi. Hisobot taqdim etish uchun belgilangan muddat dam olish kuniga toʻgʻri kelgan taqdirda hisobot dam olish kuni arafasidagi soʻnggi ish kunida taqdim etiladi. 25. Vazirlik va idoralar, hokimliklar boshqarmalari (boʻlimlari) hamda boshqa budjet mablagʻlarini oluvchilar tomonidan hisobotlar belgilangan muddatda topshirilmagan taqdirda Moliya vazirligi va hududiy moliya organlari budjet mablagʻlarini oluvchilar rahbarlarini yozma ravishda ogohlantirgan holda budjetdan moliyalashni (xarajatlarini toʻlashni) cheklashlari, zarur hollarda esa toʻxtatib qoʻyishlari mumkin. 26. Yuridik shaxs maqomi berilgan umumtaʼlim maktablari (maktab-internatlar) buxgalteriya hisobotlarini hududiy moliya organlarining xalq taʼlimi muassasalarini moliyalashtirish boʻlimlariga taqdim qiladilar, keyinchalik ushbu boʻlim tomonidan mazkur buxgalteriya hisobotlari jamlanadi va jamlama buxgalteriya hisobotlari hududiy moliya organlariga taqdim qilinadi. 27. Buxgalteriya hisobotlarida oʻchirish va ustiga yozishlar boʻlmasligi kerak. Xatolar tuzatilgan taqdirda tegishli qaydlar qilinadi, ularni hisobotlarga imzo chekkan shaxslar tasdiqlab, tuzatish sanasini koʻrsatadilar. Buxgalteriya hisobotlariga kiritilgan barcha tuzatishlar haqida ularni yuqori turuvchi tashkilot tomonidan koʻrib chiqish paytida mazkur buxgalteriya hisobotlari taqdim etilgan barcha joylarga (manzilgohlarga) majburiy tartibda xabar qilinishi shart. 28. Idoralar, hokimliklar boshqarmalari (boʻlimlari) hamda boshqa budjet mablagʻlarini oluvchilar (budjet mablagʻlarini bosh taqsimlovchilar) oʻz tasarrufidagi tashkilotlarning buxgalteriya hisobotlarini qabul qiladilar, koʻrib chiqadilar hamda tasdiqlaydilar. 29. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, tegishli moliya organlari zarur hollarda oʻtgan moliya yili yakunlarini chiqarishda vazirlik va idoralar, hokimliklar boshqarmalari (boʻlimlari) tomonidan oʻz tasarrufidagi tashkilotlarning yillik buxgalteriya hisobotlarini koʻrib chiqishda ishtirok etishlari mumkin. 30. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va hududiy moliya organlari quyidagi huquqlarga ega: a) zarur hollarda buxgalteriya hisobotida keltirilgan maʼlumotlar yuzasidan tushuntirishlar talab qilish; b) buxgalteriya hisobi va hisobotlari maʼlumotlarini hamda ularning hujjatlar bilan asoslanganligini, shuningdek taftish dalolatnomalari va tashkilotning moliya-xoʻjalik faoliyatini oʻrganish materiallarini joyida koʻrib chiqish. 31. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va hududiy moliya organlari buxgalteriya hisobotlari yuzasidan (agarda, ushbu buxgalteriya hisobotlari boʻyicha noaniqliklar va tushunmovchiliklar yuzaga kelganda) oʻz eʼtiroz va takliflari haqida ular tegishli moliya organlariga kelib tushgan kundan boshlab 10 kundan kechiktirmasdan vazirliklar, idoralar va hokimliklar boshqarmalari (boʻlimlari)ga xabar qiladilar. Buxgalteriya hisobotlarini topshirgan tashkilot olingan eʼtirozlar va takliflarga rozi emasligi haqida 5 kun muddatda Moliya vazirligi yoki hududiy moliya organlariga xabar qilmagan taqdirda, takliflar qabul qilingan deb hisoblanadi. 32. Tashkilotlarning hisobot choragi (yili) oxirgi kuniga budjet hisob raqamlaridagi (shaxsiy hisobvaraqlaridagi) tejab qolingan mablagʻlar (kapital qoʻyilmalarni mablagʻ bilan taʼminlash uchun nazarda tutilgan mablagʻlar bundan mustasno) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 3-sentabrdagi 414-sonli “Budjet tashkilotlarini mablagʻ bilan taʼminlash tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq, Budjet tashkilotining rivojlantirish jamgʻarmasi hisobvaragʻiga oʻtkaziladi va qarorda belgilangan maqsadlarga sarflanadi. Tejab qolingan budjet mablagʻlarini oʻtkazish tashkilotlar tomonidan yuridik va moliyaviy majburiyatlar olinmagan budjetdan ajratiladigan mablagʻlar doirasida hisobot choragidan keyingi oy mobaynida amalga oshiriladi. 33. Hamma hisobdor shaxslar, turli debitor va kreditorlar bilan hisob-kitoblar yil oxirida yakunlangan boʻlishi lozim. Hisobdor shaxslarga berilgan avanslar boʻyicha hisobotlar toʻliq topshirilishi taʼminlanishi, shuningdek foydalanilmagan avans qoldiqlari qaytarilishi lozim. Debitorlik qarzlar (avans tariqasida oʻtkazilgan mablagʻlar bundan mustasno) yil oxiriga qadar toʻliq qaytarilishi, kreditorlik qarzlar esa xarajatlar smetasida koʻzda tutilgan mablagʻlar doirasida toʻlanishi kerak. Debitor va kreditorlar bilan mavjud qarzdorliklar yil oxiriga qadar toʻliq undirilishi (toʻlanishi) taʼminlanmasa, belgilangan tartibda taqqoslash dalolatnomasi tuzish orqali oʻzaro tasdiqlanadi. Subschyotlarni (14, 20, 21, 23, 24, 27, 40 va 42-schyotlar subschyotlarini) yil oxirida yopishdan oldin hamma operatsiyalar (provodkalar) toʻgʻri amalga oshirilganligi hamda oʻtkazilgan inventarizatsiya natijalari hisobda toʻgʻri va toʻliq aks ettirilganligi tekshirib chiqiladi. Bunda, yuqoridagi subschyotlarni moliya yilining oxirida yopilishi mazkur moliya yiliga qoʻshimcha vaqt etib belgilangan davr mobaynida hisobot yili uchun amalga oshirilgan operatsiyalarni hisobga olgan holda amalga oshiriladi. 34. Budjet boʻyicha xarajatlar smetasi ijrosining subschyotlarini yopilish tartibi quyidagicha amalga oshiriladi: a) Gʻaznachilik ijrosiga oʻtilmagan tashkilotlar boʻyicha: quyi budjet mablagʻi oluvchilarda: 140 — “Muassasa xarajatlariga va boshqa tadbirlarga budjetdan mablagʻ ajratishga doir hisob-kitoblar” va 142 — “Boshqa budjetlar hisobidan mablagʻ ajratishga doir hisob-kitoblar” subschyotlarining debetiga mos ravishda 200 — “Muassasani saqlash va boshqa tadbirlarga budjetdan xarajatlar” va 202 — “Boshqa budjetlar hisobidan qilingan xarajatlar” subschyotlari debetidagi amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar hisobdan oʻchiriladi (dekabr oyining ikkinchi yarmi uchun hisoblangan ish haqi xarajatlaridan tashqari); 143 — “Kapital qoʻyilmalarga budjetdan mablagʻ ajratishga doir hisob-kitoblar” subschyotining debetiga 203 — “Kapital qoʻyilmalarga budjetdan xarajatlar” subschyotidagi amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar hisobdan chiqariladi. Bunda, bitkazilmagan hamda bitkazilib, lekin foydalanishga topshirilmagan (foydalanishga qabul qilish dalolatnomalari bilan rasmiylashtirilmagan) qurilish obyektlari va rekonstruksiyalar boʻyicha xarajatlar 203-subschyot boʻyicha yil oxirida hisobdan oʻchirilmasdan, keyingi yil balansiga oʻtkaziladi. bosh budjet mablagʻi oluvchilarda: 230 — “Budjet tomonidan muassasa xarajatlarini boshqa tadbirlarni moliyalashtirish”, 232 — “Boshqa budjetlar hisobidan mablagʻ ajratish” va 238 — “Muassasani saqlash uchun boshqa mablagʻlar” subschyotlarining debetiga mos ravishda 200 — “Muassasani saqlash va boshqa tadbirlarga budjetdan xarajatlar” va 202 — “Boshqa budjetlar hisobidan qilingan xarajatlar” subschyotlari debetidagi amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar hisobdan oʻchiriladi (dekabr oyining ikkinchi yarmi uchun hisoblangan ish haqi xarajatlaridan tashqari); 231 — “Kapital qoʻyilmalarni budjetdan moliyalashtirish” subschyotining debetiga 203 — “Kapital qoʻyilmalarga budjetdan xarajatlar” subschyotidagi amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar hisobdan chiqariladi. Bunda, bitkazilmagan hamda bitkazilib, lekin foydalanishga topshirilmagan (foydalanishga qabul qilish dalolatnomalari bilan rasmiylashtirilmagan) qurilish obyektlari va rekonstruksiyalar boʻyicha xarajatlar 203-subschyot boʻyicha yil oxirida hisobdan oʻchirilmasdan, keyingi yil balansiga oʻtkaziladi; 236 — “Bolalar muassasalarini saqlashga ota-onalarning mablagʻlari” subschyotining debetiga maktabgacha taʼlim muassasalari yil oxirida 209 — “Boshqa amalga oshiriladigan haqiqiy xarajatlar” subschyoti boʻyicha qilingan haqiqiy xarajatlarni yozib hisobdan oʻchiradi; Bosh mablagʻ taqsimlovchilar umumiy balans tuzish paytida 140, 142-subschyotlar boʻyicha qoldiqlar yuqori tashkilot balansining aktividan va xuddi shu subschyotlar boʻyicha oʻz qaramogʻidagi muassasalar balansining passividan oʻzaro chiqarib tashlanadi. b) Gʻaznachilik ijrosiga oʻtilgan tashkilotlar boʻyicha: 237 — “Gʻaznachilik orqali tashkilotni saqlash va boshqa tadbirlarga amalga oshirilgan toʻlovlar” subschyotining debetiga 206 — “Tashkilotni saqlash va boshqa tadbirlarga budjetdan qilingan haqiqiy xarajatlar” subschyoti debetidagi amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar hisobdan oʻchiriladi (dekabr oyining ikkinchi yarmi uchun hisoblangan ish haqi xarajatlaridan tashqari); 233 — “Gʻaznachilik orqali kapital qoʻyilmalarga amalga oshirilgan toʻlovlar” hamda 239 — “Gʻaznachilik orqali boshqa budjetlar hisobidan amalga oshirilgan toʻlovlar” subschyotlarining debetiga mos ravishda 207 — “Kapital qoʻyilmalarga budjetdan qilingan haqiqiy xarajatlar” hamda 208 — “Boshqa budjetlar hisobidan qilingan haqiqiy xarajatlar” subschyotlari debetidagi amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar hisobdan oʻchiriladi. Bunda, bitkazilmagan hamda bitkazilib, lekin foydalanishga topshirilmagan (tegishli qabul qilish dalolatnomalari bilan rasmiylashtirilmagan) qurilish obyektlari va rekonstruksiyalar boʻyicha xarajatlar 207-subschyot boʻyicha yil oxirida hisobdan oʻchirilmasdan, keyingi yil balansiga oʻtkaziladi; 236 — “Bolalar muassasalarini saqlashga ota-onalarning mablagʻlari” subschyoti boʻyicha maktabgacha taʼlim muassasalari yil oxirida 209 — “Boshqa amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar” subschyoti boʻyicha qilingan haqiqiy xarajatlarni 236-subschyot debetiga yozib hisobdan oʻchiradi; 144 — “Markazlashgan tartibda berilgan (olingan) tovar-moddiy boyliklar” subschyoti yuqori mablagʻ oluvchilar tomonidan hisobot yilining oxirida 233, 237 va 239-subschyotlar tegishlisining debetiga, quyi mablagʻ oluvchilarda esa 206, 207 va 208-subschyotlar tegishlisining kreditiga hisobdan chiqarish yoʻli bilan yopiladi; 273 — “Bepul olingan (berilgan), shuningdek inventarizatsiya natijasida ortiqcha chiqqan tovar-moddiy boyliklarni hamda pul mablagʻlarini kirim qilinishi” subschyoti amalga oshirilgan operatsiyalarning mazmunidan kelib chiqqan holda 209-subschyotning kreditiga (233, 237 yoki 239-subschyotlar tegishlisining debetiga) hisobdan chiqarish yoʻli bilan yopiladi; 274 — “Budjet mablagʻlari boʻyicha debitorlik qarzlarni hamda tovar-moddiy boyliklarning hisobdan chiqarilishi” subschyoti hisobot yilining oxirida 233, 237 va 239-subschyotlar tegishlisining debetiga hisobdan chiqarish yoʻli bilan yopiladi. 35. Budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha operatsiyalarni hisobga oluvchi subschyotlarning yopilishi: 240 — “Budjetdan tashqari maxsus mablagʻlar jamgʻarmasi” va 400 — “Budjetdan tashqari daromadlar va tushumlar” subschyotlarining debetiga mos ravishda 211 — “Budjetdan tashqari maxsus mablagʻlar boʻyicha xarajatlar”, 215 — “Budjetdan tashqari jamgʻarmalar hisobidan xarajatlar” va 216 — “Kapital qoʻyilmalarga budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan xarajatlar” subschyotlaridagi amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar hisobdan chiqariladi. Bunda, bitkazilmagan hamda bitkazilib, lekin foydalanishga topshirilmagan (tegishli qabul qilish dalolatnomalari bilan rasmiylashtirilmagan) qurilish obyektlari va rekonstruksiyalar boʻyicha xarajatlar 216-subschyot boʻyicha yil oxirida hisobdan oʻchirilmasdan, keyingi yil balansiga oʻtkaziladi. 420 — “Budjetga va budjetdan tashqari jamgʻarmalarga hisoblangan soliq va boshqa toʻlovlar boʻyicha imtiyozlar” subschyotining debetiga 218 — “Soliq va boshqa toʻlovlar boʻyicha imtiyoz summalari hisobiga xarajatlar” subschyotidagi amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar hisobdan chiqariladi. 402 — “Taʼlim muassasalarida oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan tushumlar” subschyotining debetiga 212 — “Taʼlim muassasalarida oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan tushumlar boʻyicha xarajatlar” subschyotidagi amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar hisobdan chiqariladi. 36. Yil oxiridagi ushbu yakuniy provodkalar tegishli tahliliy hisob-kitob jadvallari, buxgalteriya maʼlumotnomalari va tasdiqlovchi hujjatlar bilan birga 20-memorial order (274-shakl) bilan rasmiylashtiriladi. 37. Buxgalteriya hisobotlarini tuzishda quyidagi shartlar toʻliq saqlanishi lozim: a) hisobot davridagi barcha operatsiyalar hamda pul mablagʻlari, asosiy vositalar, moddiy boyliklarni inventarizatsiya qilinishi va hisob-kitoblar natijalarining toʻliq aks ettirilishi; b) tahliliy hisob maʼlumotlarining hisobot davrining birinchi sanasiga sintetik hisob yuritish hisobvaraqlari boʻyicha aylanmalar va qoldiqlarga bir xil boʻlishi, shuningdek buxgalteriya hisobotlari maʼlumotlarining sintetik va tahliliy hisob maʼlumotlariga mosligi; v) buxgalteriya hisobotlaridagi tegishli yozuvlarni qayd etish uchun belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan birlamchi hujjatlarning asos boʻlib xizmat qilishi. Ushbu asosiy shartlarga rioya qilinmagan holda buxgalteriya hisobotlari notoʻgʻri tuzilgan deb hisoblanadi. 38. Tashkilotlar jamlama buxgalteriya hisobotlarini oʻzlari koʻrib chiqqan tasarrufdagi quyi tashkilotlarning buxgalteriya hisobotlari hamda oʻzining smeta xarajatlari ijrosi boʻyicha qilingan buxgalteriya hisobotlari asosida tuzadilar. 39. Buxgalteriya hisobotlari oʻsib boruvchi tartibda bitta oʻn xonali sonda ming soʻm hisobida tuziladi (budjet tashkilotlarida pul mablagʻlari hamda moddiy boyliklarni kamomadi va oʻgʻirlanishi toʻgʻrisidagi hisobot (15-shakl) bundan mustasno). 40. Agarda, amaldagi meʼyoriy-huquqiy hujjatlar talablarini buzmagan holda buxgalteriya hisobotlari koʻrsatkichlari manfiy qoldiq bilan chiqsa (manfiy qoldiqqa ega boʻlsa), u holda hisobotlarda ushbu koʻrsatkichlar “minus” ishora bilan aks ettiriladi. 41. Asosiy vositalar — bu moddiy ishlab chiqarish sohasida va noishlab chiqarish sohasida, shuningdek ijaraga berishda foydalaniladigan, uzoq vaqt davomida (bir yildan ortiq) harakatda boʻluvchi moddiy aktivlardir. Asosiy vositalar tarkibida quyidagilar hisobga olinadi: binolar, inshootlar, uzatish qurilmalari, mashina va uskunalar, kompyuter texnikasi va unga qoʻshimcha qurilmalar, transport vositalari, asboblar, ishlab chiqarish (shu jumladan, jihozlar) va xoʻjalik inventarlari, ishchi va mahsulot beruvchi hayvonlar, kutubxona fondi, boshqa asosiy vositalar (inshootlar yaratish, muzey boyliklari, hayvonot olami eksponatlari, sahna-tomosha vositalari, namunaviy loyihalashtirishga oid hujjatlar, texnik manbalardagi dasturlar, oʻquv kinofilmlari, magnit disklari va lentalari, kassetalar va hokazo). 42. Asosiy vositalar tarkibiga quyidagi mezonlarga javob beradigan moddiy aktivlar kiritiladi: a) bir yildan ortiq xizmat qilish muddati; b) bir birlik (toʻplam) uchun qiymati Oʻzbekiston Respublikasi (xarid paytida) belgilangan eng kam oylik ish haqi miqdorining ellik baravaridan ortiq boʻlgan buyumlar. Bunda, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi budjet tashkilotlariga material aktivlarni asosiy vositalar tarkibida aks ettirishlari uchun ularni kamroq qiymatini belgilashi mumkin. 43. Xizmat muddati va qiymatidan qatʼi nazar, quyidagilar asosiy vositalar tarkibiga kiritilmaydi: a) maxsus asboblar va moslamalar (muayyan buyumlarni turkumlab va yoppasiga ishlab chiqarish uchun yoki yakka tartibdagi buyurtmalarni tayyorlash uchun moʻljallangan, maqsadli yoʻnaltirilgan asboblar va moslamalar); b) maxsus va sanitariya kiyim-kechaklari, maxsus poyabzallar; v) koʻrpa-toʻshak anjomlari; g) yozuv-chizuv anjomlari (kalkulyatorlar, stol ustiga qoʻyiladigan asboblar va boshqalar); d) oshxona anjomlari, shuningdek, oshxona uchun dasturxon-sochiqlar; e) tiklanishi boʻyicha xarajatlar qurilish-montaj ishlari tannarxiga kiritiladigan vaqtinchalik (notitul inshootlar) moslamalar va qurilmalar; j) bir yildan kam foydalanish muddatiga ega boʻlgan almashtiriladigan uskunalar; z) ov qurollari (trallar, toʻrlar, qarmoqlar, matraplar va boshqalar) va shu kabi moddiy qiymatliklar. Ushbu yuqorida keltirilgan moddiy-qiymatliklar arzon baho va tez eskiradigan buyumlar tarkibida hisobga olinadi. 44. Asosiy vositalarga qiymati va xizmat muddatidan qatʼi nazar, quyidagilar kiradi: qishloq xoʻjaligi mashinalari va uskunalari, katta yoshdagi ishchi va mahsulot beruvchi hayvonlar (shu jumladan, maydasi ham), kutubxona fondlari, muzey boyliklari (muzey eksponatlaridan tashqari), hayvonot olami eksponatlari va namunaviy loyihalashtirishga oid hujjatlar. 45. Noinventar tusdagi xarajatlarga kiruvchi (inshootlar qurilishi bilan bogʻliq boʻlmagan) yerni yaxshilashga doir kapital qoʻyilmalar, kapital qoʻyilmalar hisobidan amalga oshiriladigan, qishloq xoʻjaligida foydalanish uchun yerning ustki qismini yaxshilashga doir madaniy-texnikaviy tadbirlar (er uchastkalarini rejalashtirish, maydonlarni haydovga tayyorlash uchun kundakov qilish, dalalarni toshlar va xarsanglardan tozalash, suv havzalarini tozalash va boshqalar)ga oid kapital xarajatlar hisobot yilining oxirida moliyalashtirish manbalaridan kelib chiqqan holda 23 va boshqa tegishli schyotlarning tegishli subschyotlari debetiga hisobdan chiqarish yoʻli bilan yopiladi. 46. Alohida obyektlarni qurish bilan bogʻliq boʻlmagan yer tuzish, oʻrmon yaratish va shu kabi ishlarga oid xarajatlar, shuningdek asosiy vositalar qiymatini oshirib yubormaydigan boshqa xarajatlar ushbu xarajatlar tarkibiga kiritilmaydi va yil oxirida aniqlangan moliyalashtirish (amalga oshirilgan toʻlovlar) manbasi hisobiga hisobdan chiqariladi. 47. Asosiy vositalar birlamchi qiymati boʻyicha balansga kirim qilinadi, qayta baholanganidan soʻng ular tiklanish qiymati boʻyicha hisobga olinadilar. 48. Muzey boyliklari, laboratoriya uskunalari, priborlar, asboblar hamda qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlardan tayyorlangan boshqa buyumlar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilangan tartibda qoʻshimcha ravishda hisobga olinadi. 49. Qurilishi va qayta taʼmirlanishi tugallangan binolar hamda inshootlar, oʻrnatilgan uskunalar, obyektlarning birlamchi qiymatini oshirib yuboruvchi qoʻshimcha qurilish va qoʻshimcha jihozlash ishlari qabul qilib olish dalolatnomalari oʻrnatilgan tartibda tasdiqlanganidan soʻng haqiqatda amalga oshirilgan barcha xarajatlar, shu jumladan uskunani yetkazish, montaj qilish va oʻrnatishga doir xarajatlar toʻliq asosiy vositalar tarkibiga qoʻshiladi. 50. Budjet tashkilotlarining asosiy vositalariga amortizatsiya ajratmalari hisoblanmaydi, buning oʻrniga oʻrnatilgan tartibda eskirish hisoblanadi. 51. Yaroqsiz holga kelib qolgan asosiy vositalar qonunchilikda belgilangan tartibda hisobdan chiqariladi. Asosiy vositalarni tugatishdan olingan moddiy boyliklar (bino va inshootlarni buzish hamda echib olish, uskunalarni qayta oʻrnatish va hokazo) doimiy asosda faoliyat yurituvchi asosiy vositalarni hisobdan chiqarish komissiyasi tomonidan belgilangan ehtimoldagi foydalanish narxida kirim qilinadi. 52. Tashkilotlarni bir davlat idorasi tasarrufidan boshqasi tasarrufiga oʻtkazishda ularning barcha mol-mulklari bepul oʻtkaziladi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno. 53. Kapital qoʻyilmalar tarkibida yangi binolar qurish, binolar va inshootlarni qayta taʼmirlash uchun qurilish va montaj ishlarini olib borish usulidan qatʼi nazar, budjet tashkilotlari mablagʻlari hisobidan amalga oshirilgan xarajatlar hisobga olinadi. Kapital qoʻyilmalarga doir xarajatlar (budjet mablagʻlari, maxsus mablagʻlar va boshqalar) manbasidan kelib chiqqan holda balansda alohida aks ettiriladi. 54. Tugallangan va foydalanishga topshirilgan obyektlarga doir xarajatlar yil davomida tegishli subschyotlarda turadi. Yil oxirida ushbu xarajatlar kapital qoʻyilmalar uchun mablagʻlar manbalari hisob raqami boʻyicha hisobdan chiqariladi. 55. Tugallangan va foydalanishga topshirilgan qurilish obyektlari qabul qilib olish dalolatnomasi asosida buxgalteriya hisobining tegishli subschyotlarda asosiy vositalar boʻyicha hisobga olinadi. Tugallanmagan, shuningdek tugallangan, lekin hali foydalanishga topshirilmagan qurilish va qayta taʼmirlash obyektlariga doir xarajatlar keyingi yil balansiga oʻtkaziladi. 56. Xoʻjalik usulida amalga oshirilayotgan qurilish xarajatlari hisobi har bir obyekt boʻyicha alohida hamda xarajatlar elementlariga, yaʼni ish haqi, materiallar, boshqa bevosita xarajatlar va qoʻshimcha xarajatlarga ajratgan holda yuritiladi. Pudrat usulida amalga oshirilayotgan qurilishga doir xarajatlar faqat obyektlar boʻyicha (elementlarga ajratmagan holda) yuritiladi. Qurilish ishlari hisobi va montaj ishlari hisobi alohida yuritiladi. 57. Nomoddiy aktivlar — bu tashkilotlar oʻzlarining zimmalariga yuklatilgan vazifalarni bajarish bilan bogʻliq boʻlgan faoliyatlarini amalga oshirishi, shuningdek budjetdan tashqari faoliyatlari boʻyicha ishlab chiqarish, ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatish jarayonida foydalanish maqsadida uzoq (12 oydan ortiq) muddat mobaynida tutib turiladigan, moddiy-ashyoviy mazmunga ega boʻlmagan mol-mulk obyektlaridir. 58. Tashkilotlarning nomoddiy aktivlari tarkibida quyidagilar aks ettiriladi: a) patent egasining ixtiro, sanoat namunalari va foydali modellarga boʻlgan mutlaq huquqi; b) muallif yoki boshqa huquq egasining EHM uchun dasturlar va maʼlumotlar bazalariga boʻlgan mutlaq huquqi; v) huquq egasining tovar belgisi va xizmat koʻrsatish belgisiga boʻlgan mutlaq huquqi, shuningdek mahsulot ishlab chiqarilgan joy nomidan foydalanish huquqi; g) huquq egasining seleksiya yutuqlariga boʻlgan mutlaq huquqi; d) boshqa nomoddiy aktivlar (mahsulot ishlab chiqarish, ishlar bajarish va xizmatlar koʻrsatish, iqtisodiy hamda boshqa imtiyozlardan foydalanish huquqi) va shu kabilar. 59. Nomoddiy aktivlar tarkibiga tashkilot xodimlarining intellektual va ishchanlik sifati, ularning malakasi va mehnatga qobiliyati kiritilmaydi, chunki ular oʻzlarining egalaridan ajralmas hisoblanadi va ularsiz foydalanish mumkin emas. 60. Nomoddiy aktiv tashkilotning oʻzi tomonidan yaratilgan taqdirda va uni yaratishga ketgan xarajatlar summasini toʻliq aniqlash imkoni boʻlsa, bu holda nomoddiy aktiv amaldagi tannarxi boʻyicha aks ettiriladi. 61. Arzon baho va tez eskiradigan buyumlar tarkibida quyidagi mezonlardan biriga javob beradigan tashkilotlarning mol-mulklari hisobga olinadi: a) xizmat qilish muddati bir yildan ortiq boʻlmagan; b) xizmat qilish muddatidan qatʼi nazar, bir birligi (komplekti)ning qiymati (sotib olish vaqtida) Oʻzbekiston Respublikasida belgilangan eng kam ish haqi miqdorining ellik barobarigacha boʻlgan buyumlar. Arzon baho va tez eskiradigan buyumlar, shu jumladan omborda turgan shunday buyumlar yetkazish va hokazo xarajatlarni qoʻshmagan holda sotib olingan narxlarida hisobga olinadi. 62. Yaroqsiz holga kelib qolgan arzon baho va tez eskiradigan buyumlarni hisobdan chiqarish hamda ularni sotish qonunchilikda oʻrnatilgan tartibda amalga oshiriladi. Arzon baho va tez eskiradigan buyumlarni hisobdan chiqarish belgilangan tartibda dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. 63. Tashkilotlarning moddiy zaxiralari tarkibiga qurilish materiallari, oʻrnatiladigan uskunalar, materiallar, oziq-ovqat mahsulotlari, yoqilgʻi, em, furaj, idishlar, mashinalar va uskunalarning ehtiyot qismlari, yordamchi xoʻjalik mahsulotlari va buyumlari, yosh va boʻrdoqiga boqilayotgan chorva mollari, oʻquv, ilmiy va boshqa maqsadlardagi materiallar, shuningdek uzoq muddat foydalaniladigan va laboratoriya sinovlarida boʻlgan materiallar, xoʻjalik shartnomasi asosidagi ilmiy-tadqiqot ishlari uchun maxsus uskunalar va boshqalar kiradi. 64. Balansning “Ilmiy-tadqiqot ishlari va laboratoriya sinovlari uchun uzoq muddat ishlatiladigan materiallar” moddasida ilmiy-tadqiqot ishlari uchun ombordan laboratoriyaga yoki ilmiy-tadqiqot instituti, oliy oʻquv yurtining boshqa tarkibiy boʻlinmasiga olingan hamda uzoq muddat davomida foydalaniladigan materiallar qiymati, shuningdek ilmiy tadqiqotlar obyektlari hisoblangan materiallar qiymati koʻrsatiladi. 65. Balansning “Shartnoma asosida bajariladigan ilmiy-tadqiqot ishlari uchun maxsus asbob-uskunalar” moddasida buyurtmachining muayyan mavzusi boʻyicha xoʻjalik shartnomasi asosidagi ilmiy-tadqiqot ishlarini uni ilmiy boʻlinmaga berishgacha bajarish uchun sotib olingan maxsus uskunalar qiymati koʻrsatiladi. 66. Balansning “Ishlab chiqarish (oʻquv) ustaxonalari buyumlari” moddasida sotilmagan (foydalanishga berilmagan) buyumlar va tayyor mahsulot qoldiqlari haqiqiy tannarxi boʻyicha koʻrsatiladi. 67. Balansning “Yordamchi (oʻquv) qishloq xoʻjaligining mahsulotlari” moddasida joriy yilda ishlab chiqarilgan dehqonchilik va chorvachilik mahsulotlari qoldiqlari yillik hisobot kalkulatsiyasi tuzilgunga qadar rejalashtirilgan tannarx boʻyicha koʻrsatiladi. Yillik kalkulatsiya tuzilib haqiqiy tannarx aniqlangandan soʻng, qoldiqlar haqiqiy tannarxi boʻyicha aks ettiriladi. Keyingi yilga oʻtadigan, oʻzi ishlab chiqargan urugʻlar va ozuqa zaxiralari balansda haqiqiy tannarxi boʻyicha aks ettiriladi. 68. Balansning “Oʻstiruvdagi va boquvdagi chorva mollari” moddasida barcha turdagi yosh hayvonlar va boʻrdoqiga boqilayotgan hayvonlar, parrandalar, quyonlar, moʻynali hayvonlar va asalari uyalari qiymati koʻrsatiladi. Oʻz xoʻjaligida bolalatish orqali olingan yosh hayvonlar rejalashtirilgan narxlarda koʻrsatiladi. Yanada oʻstirish va boʻrdoqiga boqish uchun keyingi yilga oʻtkazilgan yosh hayvonlar, shuningdek hisobot yilida asosiy podaga oʻtkaziladigan yosh hayvonlar haqiqiy tannarxi boʻyicha baholanadi. 69. Balansning “Materiallar va oziq-ovqat mahsulotlari” moddasida materiallar va oziq-ovqat mahsulotlari sotib olingan narxlarda koʻrsatiladi. Materiallar va oziq-ovqat mahsulotlarini mayda ulgurji bazalar va doʻkonlar orqali sotib olishda oʻrnatilgan tartibda chegirmalar berilgan hollarda bunday qimmatliklar balansda chegirma summasini olib tashlagan holda chakana narxlar boʻyicha koʻrsatiladi. Materiallar va oziq-ovqat mahsulotlarini tashish uchun transport yollashga doir va boshqa xarajatlar sotib olingan qiymatliklar qiymatini oshirishga kirmaydi, balki ushbu qiymatliklar sotib olingan mablagʻlar hisobidan tegishli xarajatlar moddalari boʻyicha hisobdan chiqariladi, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilangan holatlar bundan mustasno. 70. Javobgarlik asosida saqlashga qabul qilingan moddiy boyliklar qiymati toʻlov talabnomalarini akseptlashning rad etilishi yoki boshqa sabablar oqibatida tegishli hujjatlarda koʻrsatilgan narxlari boʻyicha balansdan tashqari schyotlarda (02-schyotda) koʻrsatiladi. 71. Oʻquv ustaxonalari va yordamchi qishloq xoʻjaliklaridagi ishlab chiqarishlar chiqindilari oʻrtacha bozor narxlari asosida ehtimoliy foydalanish narxlari boʻyicha baholanadi. 72. Material zaxiralarini sotishdan tushgan summa (budjetdan tashqari mablagʻlari hisobiga sotib olingan material zaxiralar bundan mustasno) tegishli budjetlar daromadlariga oʻtkaziladi. 73. Balansning “Ishlab chiqarish (oʻquv) ustaxonalariga qilinadigan xarajatlar” moddasida tugallanmagan ishlab chiqarish buyumlari va mahsulotlariga oid xarajatlar haqiqiy tannarxi boʻyicha koʻrsatiladi. 74. Balansning “Yordamchi (oʻquv) qishloq xoʻjaligiga qilinadigan xarajatlar” moddasida yordamchi oʻquv-tajriba va qishloq xoʻjaliklarida kelgusi yil hosili uchun haqiqatda amalga oshirilgan xarajatlar (qishki ekinlar, tuproqni haydash, yerni tayyorlash va boshqalar) koʻrsatiladi. 75. Balansning “Shartnoma asosida bajariladigan ilmiy-tadqiqot ishlariga hamda boshqa bajarilgan ishlar va koʻrsatilgan xizmatlarga doir xarajatlar” moddasida tugallanmagan ilmiy-tadqiqot ishlari (mavzular) yuzasidan haqiqatda amalga oshirilgan xarajatlar, shu jumladan qoʻshimcha xarajatlar, shuningdek boshqa bajarilgan ishlar va koʻrsatilgan xizmatlarga doir xarajatlar koʻrsatiladi. 76. Balansning “Eksperimental qurilmalarini tayyorlashga doir xarajatlar” moddasida davlat budjeti ishlari yuzasidan ilmiy-tadqiqot oʻtkazish uchun sinov qurilmalarini tayyorlashga (uskunalar, mashinalar va priborlar namunalari, sinov stendlari va boshqalar) haqiqatda sarflangan xarajatlar koʻrsatiladi. 77. Balansning “Materiallarni tayyorlash va qayta ishlashga doir xarajatlar” moddasida materiallar hamda oziq-ovqat mahsulotlarini xoʻjalik usulida tayyorlash va qayta ishlash uchun haqiqatda amalga oshirilgan xarajatlar koʻrsatiladi. 78. Balansda koʻrsatilgan pul mablagʻlari qoldigʻi tegishli bank muassasalari (gʻaznachilik organlari) maʼlumotlari bilan solishtiriladi. Pul mablagʻlari boʻyicha barcha tushunmovchiliklar va eʼtirozlar balans tuzilgunga qadar bartaraf etiladi. Tashkilotlar balanslarida ushbu hisob-kitoblar boʻyicha tartibga solinmagan summalarning qoldirilishiga balansni notoʻgʻri tuzish sifatida qaraladi. 79. Boshqa pul mablagʻlari (pochta markalari, biletlar va boshqalar) balansda ularning nominal qiymati boʻyicha aks ettiriladi. 80. Debitorlar bilan hisob-kitoblar balansda buxgalteriya yozuvidan kelib chiqadigan summalarda aks ettiriladi. Kelishmovchiliklar mavjud boʻlgan taqdirda ularni bartaraf etish maqsadida manfaatdor tomon tushunmovchiliklar haqidagi materiallarni hal etish uchun belgilangan muddatda tegishli idoralarga taqdim etishi shart. 81. Shikoyat qilish muddati oʻtgan jarimalar, penyalar va jarimalar (neustoykalar) boʻyicha eʼtirozlar, shuningdek toʻlovchi tomonidan tan olingan, sud tomonidan yoki qarzdorga nisbatan yuqori turuvchi idora tomonidan qaror chiqarilgan jarimalar boʻyicha eʼtirozlar tegishli ravishda oluvchining balansida “Boshqa debitorlar bilan hisob-kitoblar” moddasi boʻyicha hisobga olinadi. 82. Balansning “Kamomadlarga doir hisob-kitoblar” moddasida pul mablagʻlari va moddiy boyliklar kamomadi hamda ularni talon-toroj qilish summalari, shuningdek ushbu boyliklarga yetkazilgan ziyon oqibatida aybdor shaxslar hisobiga oʻtkazilgan yoʻqotishlar summasi koʻrsatiladi. Undirilishi sud tomonidan rad qilingan kamomadlar va boyliklarni talon-toroj qilishga doir qarzdorliklar har bir holatda tashkilot rahbarining ruxsati bilan eng kam ish haqining 3 baravarigacha boʻlgan summada hisobdan chiqariladi, eng kam ish haqining 3 baravaridan yuqori miqdordagilari esa har bir holatda tegishli moliya organining ruxsati bilan hisobdan chiqariladi. 83. Javobgarning toʻlovga qodir emasligi va uning mol-mulkiga nisbatan undirib olish chorasini qoʻllash imkonining yoʻqligi sud tomonidan tan olinganligi tufayli ijro hujjatlari qaytarilgan qarzlar tashkilot rahbari ruxsati bilan hisobdan chiqariladi. 84. Qarzlarni qarzdorlarning toʻlovga qodir emasligi oqibatida hisobdan chiqarish qarzdorlikni bekor qilish emas. Bu qarzdorlik qarzdorning mulkiy ahvoli oʻzgargan taqdirda undirib olish imkoniga ega boʻlish maqsadida kuzatib borish uchun u hisobdan chiqarilgan paytdan boshlab besh yil mobaynida balansdan tashqari schyotda koʻrsatilishi lozim. 85. Daʼvo muddati oʻtgan debitorlik qarzdorligi tashkilot rahbarining ruxsati bilan amaldagi xarajatlarni oshirish boʻyicha hisobdan chiqariladi va bu haqda 10 kun muddatda tegishli moliya organiga xabar qilinadi. Daʼvo muddatining oʻtib ketishida va mavjud qarzdorlikni undirib olish yuzasidan zarur chora-tadbirlar koʻrilmaganligida aybdor boʻlgan mansabdor shaxslar qonunchilikda oʻrnatilgan tartibda javobgarlikka tortiladilar. 86. Oʻtgan yillar debitorlik qarzlarining qaytarilgan summasi (budjetdan tashqari mablagʻlari hisobiga vujudga kelgan debitorlik qarzlar bundan mustasno) tegishli budjetlar daromadiga oʻtkaziladi. 87. Gʻaznachilik ijrosiga oʻtilmagan tashkilotlar boʻyicha: tashkilotlarga moliyalashtirilgan budjet mablagʻlari summalari balansda alohida moddalarda moliyalash manbalari boʻyicha aks ettiriladi. Ota-onalardan bolalarni maktabgacha bolalar muassasalari va hokazolarda tutib turish uchun, shuningdek toʻlovlarning maxsus turlari boʻyicha boshqa hisob-kitoblarga doir kelib tushgan mablagʻlar balansda moliyaviy yil davomida aks ettiriladi. 88. Gʻaznachilik ijrosiga oʻtilgan tashkilotlar boʻyicha: Gʻazna hisobvaraqlaridan amalga oshirilgan toʻlovlar balans passivida amalga oshirilgan toʻlovlarning manbasidan kelib chiqqan holda alohida qatorlarda aks ettiriladi. Bolalarni maktabgacha tarbiya muassasalarida tarbiyalash uchun ota-onalardan kelayotgan, shuningdek maxsus toʻlov turlariga doir boshqa hisob-kitoblardan kelayotgan mablagʻlar balansda yil davomida aks ettirilib boriladi. 89. Mahsulot sotish va shartnomalar asosidagi ilmiy-tadqiqot ishlari moliyaviy yil davomida balans passivida alohida moddada koʻrsatiladi. Maxsus mablagʻlardan olingan foyda va budjet tashkilotlarining ishlab chiqarish faoliyatidan olgan foydalari ham xuddi shunday alohida koʻrsatiladi. 90. Moliyaviy yil yakuniga koʻra chiqarilgan mahsulot, buyumlarni sotish va xizmat koʻrsatishdan olingan moliyaviy natija aniqlanadi hamda u balans passivida alohida moddada hisobga olinadi. 91. Tashkilotlarning maqsadli fondlari va mablagʻlari balans passivida alohida moddalarda aks ettiriladi. 92. Balans passivida maqsadli yoʻnalishdagi fondlarga oʻxshab asosiy vositalardagi fondlar, arzon baho va tez eskiradigan buyumlardagi fondlar, shuningdek nomoddiy aktivlardagi fondlar hisobga olinadi. 93. Kreditorlar bilan hisob-kitoblar balansda debitorlar bilan hisob-kitoblarga oʻxshab buxgalteriya yozuvidan kelib chiqadigan summalarda koʻrsatiladi. 94. Daʼvo qilish muddati tugagan, balans passivida turgan budjet mablagʻlari boʻyicha deponent qarzlar summalari tashkilot moliyalashtiriladigan (xarajatlari amalga oshiriladigan) tegishli budjet daromadiga daʼvo qilish muddati tugagan oydan keyingi oyning 10-kunidan kechiktirmay kiritilishi kerak. Bunda, daʼvo qilish muddati tugagan, budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha deponent qarzlar tegishli budjetdan tashqari mablagʻlarning daromadlarida aks ettiriladi. 95. Daʼvo qilish muddati tugagan, balans passivida turgan boshqa kreditorlik qarzlar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilangan tartibda hisobdan chiqariladi. 96. “Inventarizatsiyani tashkil qilish va oʻtkazish” nomli 19-BHMSga (1999-yil 2-noyabr, roʻyxat raqami 833) muvofiq asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar, kapital qoʻyilmalar, moddiy boyliklar, pul mablagʻlari, hisob-kitoblar va balansning boshqa moddalarini inventarizatsiyadan oʻtkazishlari shart. Barcha turdagi qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlarni inventarizatsiya qilish Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan oʻrnatilgan tartib asosida amalga oshiriladi. 97. Inventarizatsiyaning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: a) asosiy vositalar, kapital qoʻyilmalar, moddiy boyliklar, pul mablagʻlari va qatʼiy hisobda turuvchi blankalarning haqiqatda mavjudligini amalda mavjud boʻlganlarini buxgalteriya hisobi maʼlumotlariga taqqoslash yoʻli bilan aniqlash, shuningdek moddiy boyliklar va pul mablagʻlarining saqlanishini nazorat qilish; b) normativdan yuqori boʻlgan va foydalanilmayotgan moddiy boyliklarni aniqlash; v) moddiy boyliklar hamda pul mablagʻlarini saqlash qoidalari va shartlariga rioya qilish; g) balansda hisobga olingan moddiy boyliklar, kassalardagi, bank muassasalarining depozit hisob raqamlaridagi, shuningdek gʻaznachilikdagi shaxsiy hisobvaraqlardagi pul mablagʻlari, hisob-kitoblar va balansning boshqa moddalari qiymatining haqiqiyligini tekshirish. 98. Balans (1-shakl)ni tuzishdan oldin barcha mavjud memorial orderlar bilan rasmiylashtirilgan buxgalteriya provodkalarini dastlabki hujjatlarga muvofiq holda toʻgʻri tuzilganligi hamda “Bosh-jurnal” kitobi (308-shakl)ga toʻgʻri yozilganligi, subschyotlar boʻyicha oylik aylanmalar va hisobot davri oxiriga bosh jurnal kitobi boʻyicha qoldiqlar toʻgʻri hisoblanganligi tekshirib chiqiladi. Hisobot davri oxiriga “Bosh-jurnal” kitobida chiqarilgan qoldiqlar balansning 4-ustuni “Yil (chorak) oxiriga” koʻchirib yoziladi. 99. Debitor va kreditor qarzlarni hisobga oluvchi subschyotlar boʻyicha debitorlar va kreditorlar umumlashtirilmasdan, yaʼni mavjud debitorlar balansning aktiv qismida, kreditorlik qarz esa passiv qismida koʻrsatiladi. Bunda, ushbu debitorlik va kreditorlik qarzlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar 285-shakl “Aylanma vedomost” va boshqa tegishli hisob registrlaridan olinadi. 100. 3-ustun “Yil boshiga” koʻrsatkichlari oʻtgan hisobot yili balansining 4-ustun “Yil (chorak) oxiriga” koʻrsatkichlariga aynan bir xil holda koʻchiriladi. 101. Balansning aktiv qismidagi 4 — “Yil (chorak) oxiriga” ustuni boʻyicha: “I. Asosiy vositalar va boshqa uzoq muddatli aktivlar” boʻlimining “Asosiy vositalar (010-013, 015-019)” qatorida budjet tashkilotining hisobot davri oxiriga mavjud barcha asosiy vositalari, shu jumladan, ijaraga berilganlari ham dastlabki (qayta baholash) qiymati boʻyicha aks ettiriladi. Qayta baholash natijalari boʻyicha aniqlangan asosiy vositalarning tiklanish qiymati choraklik va yillik balanslarda 3-ustunda kasr chizigʻi bilan (mahrajida) aks ettiriladi. “II. Material zaxiralar” boʻlimida hisobot davri oxiriga mavjud boʻlgan buyumlar va mahsulotlar, asbob-uskunalar, qurilish materiallari va ilmiy-tadqiqot ishlari uchun materiallar, oʻstiruvdagi va boquvdagi chorva mollari hamda materiallar va oziq-ovqat mahsulotlarining qoldiq summalari koʻrsatiladi. Bunda, ishlab chiqarish (oʻquv) ustaxonalari buyumlari (045) haqiqiy tannarxi boʻyicha, yordamchi (oʻquv) qishloq xoʻjaligining mahsulotlari (046) esa yil mobaynida reja tannarxi boʻyicha aks ettirilib, hisobot yilining oxirida yillik hisobot kalkulatsiyasiga asosan aniqlangan haqiqiy tannarxi boʻyicha aks ettiriladi. “III. Arzon baho va tez eskiradigan buyumlar” boʻlimida barcha (ombordagi va foydalanishdagi) arzon baho va tez eskiradigan buyumlarning balans tuzilayotgan sanaga mavjud qoldiq qiymati (summasi) koʻrsatiladi. “IV. Ishlab chiqarishga va boshqa maqsadlarga qilinadigan xarajatlar” boʻlimida ishlab chiqarish (oʻquv) ustaxonalariga, yordamchi (oʻquv) qishloq xoʻjaligiga, shartnoma asosida bajariladigan ilmiy-tadqiqot ishlariga va boshqa bajarilgan ishlar va koʻrsatilgan xizmatlarga, eksperimental qurilmalarni tayyorlashga, shuningdek materiallarni tayyorlash va qayta ishlashga doir amalga oshirilgan xarajatlarning qoldiq summasi aks ettiriladi. Ishlab chiqarishga qilinadigan xarajatlarning hisobot davri oxiriga qolgan qoldiq summalari tugallanmagan ishlab chiqarish summasini bildiradi. “V. Pul mablagʻlari” boʻlimida mavjud hisobvaraqlardagi pul mablagʻlari, akkreditivlar, kassadagi naqd pul qoldiqlari va boshqa pul mablagʻlarining, shuningdek gʻaznachilikdagi shaxsiy hisobvaraqlardagi pul mablagʻlarining balans tuzilayotgan sanaga qoldiq summalari aks ettiriladi. “VI. Hisob-kitoblar” boʻlimida yil (chorak) oxiriga barcha hisob-kitoblar boʻyicha qoldiq summalar (debitorlik qarzlar) aks ettiriladi. “VII. Xarajatlar” boʻlimida budjet va budjetdan tashqari mablagʻlar hisobiga, taʼlim muassasalarida oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan tushumlar boʻyicha amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlarning hisobot davri oxiriga qoldiq summalari koʻrsatiladi. 200 — “Muassasani saqlash va boshqa tadbirlarga budjetdan xarajatlar” va 202 — “Boshqa budjetlar hisobidan xarajatlar” subschyotlari boʻyicha gʻazna ijrosiga oʻtmagan budjet tashkilotlarining choraklik balanslarida budjet hisobidan amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar aks ettiriladi. Yillik balanslarda esa, hisoblangan, lekin toʻliq moliyalashtirilmaganligi (moliyalashtirilgan mablagʻlar yetmaganligi) sababli toʻlanmagan kreditorlik qarzlar, shuningdek, dekabr oyining ikkinchi yarmi uchun hisoblangan ish haqi xarajatlari va boshqa kreditorlik qarzlarning qoldiq summalari aks ettiriladi. Gʻazna ijrosiga oʻtilgan tashkilotlar balansning 206 — “Tashkilotni saqlash va boshqa tadbirlarga budjetdan qilingan haqiqiy xarajatlar”, 207 — “Kapital qoʻyilmalarga budjetdan qilingan haqiqiy xarajatlar”, 208 — “Boshqa budjetlar hisobidan qilingan haqiqiy xarajatlar” hamda 209 — “Boshqa amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar” subschyotlari boʻyicha choraklik balanslarda mos ravishda tegishli manbalar hisobidan amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlarni aks ettiradilar. Yillik balansda esa, hisoblangan, lekin toʻlovlarning amalga oshirilmaganligi sababli toʻlanmagan kreditorlik qarzlar, shuningdek dekabr oyining ikkinchi yarmi uchun hisoblangan ish haqi xarajatlari va boshqa kreditorlik qarzlarning qoldiq summalari aks ettiriladi. 210 — “Taqsimlanadigan xarajatlar” subschyoti boʻyicha tashkilotning budjetdan tashqari faoliyati yuzasidan qilingan, jumladan ishlab chiqarilgan mahsulot (ish, xizmat) turlariga boʻlish (taqsimlash)ning imkoni boʻlmagan, yaʼni ishlab chiqarilgan mahsulot (ish, xizmat)larning tannarxiga toʻgʻridan toʻgʻriolib borishning imkoni boʻlmagan va hisobot yilining (mahsulot, ish, xizmat ishlab chiqarish jarayonining) oxirida ana shu mahsulot, ish, xizmatlarni tannarxiga boʻlinadigan xarajatlar taqsimlangunga qadar aks ettiriladi. 211 — “Budjetdan tashqari maxsus mablagʻlar boʻyicha xarajatlar” va 215 — “Budjetdan tashqari jamgʻarmalar hisobiga xarajatlar” subschyotlari boʻyicha choraklik balanslarda budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar aks ettiriladi. Yillik balanslarda esa, hisoblangan, lekin mos ravishda 240 — “Budjetdan tashqari maxsus mablagʻlar jamgʻarmasi” va 400 — “Budjetdan tashqari daromadlar va tushumlar” subschyotlarining kredit qoldigʻi yetmaganligi sababli yil oxirida yopilmagan kreditorlik qarzlarning (haqiqiy xarajatlarning) qoldiq summalari aks ettiriladi. 212 — “Taʼlim muassasalarida oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan tushumlar boʻyicha xarajatlar” subschyotida taʼlim muassasalari choraklik balanslarda oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan tushumlar boʻyicha hisobot davri (chorak) mobaynida amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlarni aks ettiradilar. Yillik balanslarda esa, ushbu subschyot boʻyicha hisoblangan, lekin 402 — “Taʼlim muassasalarida oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan tushumlar” subschyotining kredit qoldigʻi yetmaganligi sababli yil oxirida yopilmagan kreditorlik qarzlarning (haqiqiy xarajatlarning) qoldiq summalari aks ettiriladi. 220 — “Olingan budjet ssudalari hisobidan amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar” subschyotida tashkilotlar tomonidan amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlarni olingan budjet ssudalari hisobiga toʻgʻri keladigan qismi aks ettiriladi. “VIII. Zararlar” boʻlimining 410 — “Zararlar” qatorida tashkilotning budjetdan tashqari faoliyatlari boʻyicha koʻrilgan salbiy moliyaviy natijasi (zarari) aks ettiriladi. “IX. Kapital qurilish sarflari” boʻlimida oʻrnatish uchun moʻljallangan asbob-uskunalar (040), kapital qurilish uchun qurilish materiallari (041), kapital qoʻyilmalarga budjetdan xarajatlar (203), kapital qoʻyilmalarga budjetdan qilingan haqiqiy xarajatlar (207), kapital qoʻyilmalarga budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan xarajatlar (216) boʻyicha hisobot davri oxiriga qoldiq summalar aks ettiriladi. Kapital qoʻyilmalarga budjetdan xarajatlar (203) qatorida (gʻaznachilikka oʻtilgan tashkilotlarda esa, kapital qoʻyilmalarga budjetdan qilingan haqiqiy xarajatlar (207) qatorida) budjet mablagʻlari hisobidan, kapital qoʻyilmalarga budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan xarajatlar (216) qatorida esa budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan yangidan qurilayotgan yoki rekonstruksiya qilinayotgan bino va inshootlar xarajatlari aks ettiriladi. 102. Balansning passiv qismidagi 4 — “Yil (chorak) oxiriga” ustuni boʻyicha: “I. Moliyalashtirish (xarajatlarni toʻlash)” boʻlimida budjet tomonidan “Muassasa xarajatlarini va boshqa tadbirlarni moliyalashtirish” (230-140), “Boshqa budjetlar hisobidan mablagʻ ajratish” (232-142), “Bolalar muassasalarini saqlashga ota-onalarning mablagʻlari” (236), “Muassasani saqlash uchun boshqa mablagʻlar” (238), “Gʻaznachilik orqali tashkilotni saqlash va boshqa tadbirlar uchun amalga oshirilgan toʻlovlar” (237) hamda “Gʻaznachilik orqali boshqa budjetlar hisobidan amalga oshirilgan toʻlovlar” (239) va boshqa tegishli subschyotlar boʻyicha hisobot davrining oxiriga mavjud qoldiq summalar koʻrsatiladi. Bunda, gʻazna ijrosiga oʻtmagan tashkilotlarning yillik balanslarida budjet tomonidan “Muassasa xarajatlarini va boshqa tadbirlarni moliyalashtirish” (230-140), “Boshqa budjetlar hisobidan mablagʻ ajratish” (232-142), “Bolalar muassasalarini saqlashga ota-onalarning mablagʻlari” (236) hamda “Muassasani saqlash uchun boshqa mablagʻlar” (238) qatorlari boʻyicha mazkur subschyotlarda aks ettirilgan moliyalashtirish summalarining hisobot yilining yakunida yopilgan haqiqiy xarajatlar summalaridan ortgan (yopilmagan) qismini aks ettiradilar. Gʻazna ijrosiga oʻtilgan tashkilotlarning yillik balanslarida “Bolalar muassasalarini saqlashga ota-onalarning mablagʻlari” (236), “Gʻaznachilik orqali tashkilotni saqlash va boshqa tadbirlar uchun amalga oshirilgan toʻlovlar” (237) hamda “Gʻaznachilik orqali boshqa budjetlar hisobidan amalga oshirilgan toʻlovlar” (239) qatorlari boʻyicha hisobot yilining yakunida yopilgan haqiqiy xarajatlar summalaridan oshgan (yopilmagan) amalga oshirilgan toʻlovlarni aks ettiriladi. “II. Maqsadli yoʻnalishga moʻljallangan fond va mablagʻlar” boʻlimida hisobot davri oxiriga “Budjetdan tashqari maxsus mablagʻlar jamgʻarmasi” (240), “Asosiy vositalar fondi” (250), “Asosiy vositalarning eskirishi” (020), “Arzon baho va tez eskiradigan buyumlarning fondi” (260) hamda “Bepul olingan, shuningdek inventarizatsiya natijasida ortiqcha chiqqan tovar-moddiy boyliklar hamda pul mablagʻlari” (273) subschyotlari boʻyicha mavjud qoldiq summalar aks ettiriladi. “Asosiy vositalar fondi” (250) va “Asosiy vositalarning eskirishi” (020) subschyotlarida qayta baholash natijalari boʻyicha aniqlangan tiklanish qiymati choraklik va yillik balanslarda 3-ustunda kasr chizigʻi bilan (mahrajida) aks ettiriladi. “III. Hisob-kitoblar” boʻlimida yil (chorak) oxiriga barcha hisob-kitoblar boʻyicha qoldiq summalar (kreditorlik qarzlar) aks ettiriladi. “IV. Mahsulot sotish va daromadlar” boʻlimida “Ishlab chiqarish (oʻquv) ustaxonalari buyumlarini realizatsiyasi” (280), “Yordamchi (oʻquv) qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini realizatsiyasi” (281), “Shartnoma boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlari va boshqa bajarilgan ishlar hamda koʻrsatilgan xizmatlarni realizatsiya qilish” (282), “Budjetdan tashqari daromadlar va tushumlar” (400), “Hisoblangan, lekin hisob raqamga tushmagan daromadlar” (401), “Taʼlim muassasalarida oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan tushumlar” (402), “Foyda” (410) hamda “Budjetga va budjetdan tashqari jamgʻarmalarga hisoblangan soliq va boshqa toʻlovlar boʻyicha imtiyozlar” (420) subschyotlari boʻyicha hisobot davri oxiriga mavjud qoldiq summalar aks ettiriladi. “V. Ssudalar” boʻlimining 520 — “Budjet ssudalari boʻyicha qarzdorlik” subschyotida tashkilotlar tomonidan olingan budjet ssudalarini qaytarilmagan qismi aks ettiriladi. “VI. Kapital qurilishni moliyalashtirish (toʻlovlarni amalga oshirish)” boʻlimida “Kapital qoʻyilmalarni budjetidan moliyalashtirish” (231-143) hamda “Gʻaznachilik orqali kapital qoʻyilmalarga amalga oshirilgan toʻlovlar” (233) subschyotlar boʻyicha hisobot davri oxiriga mavjud qoldiq summalar aks ettiriladi. “Balansdan tashqari hisoblar”da budjet tashkilotlarining balansdan tashqari “Ijaraga olingan asosiy vositalar” (01), “Ishonchsiz debitorlarning qarzlari xarajatga chiqazildi” (05) va boshqa tegishli balansdan tashqari schyotlarda aks ettirilgan summalar koʻrsatiladi. 103. Budjetdan moliyalashtirilgan (toʻlovlar amalga oshirilgan) summalarning 230 va 231 (140 va 143) yoki 233 va 237 subschyotlar harakati toʻgʻrisida maʼlumot: a) maʼlumotning 3 — “Xarajatlar smetasi boʻyicha” va 4 — “Kapital qoʻyilmalar va boshqa tadbirlar” ustunlari boʻyicha: “Ishonchsiz qarzlar xarajatga chiqazildi” va “Muassasa hisobiga olingan materiallardan kamomadlar xarajatga chiqazildi” qatorlari boʻyicha tegishli meʼyoriy hujjatlar talablariga muvofiq ishonchsiz debitorlik qarzlarni va aniqlangan materiallar kamomadini tashkilot hisobiga xarajatga chiqarilishi aks ettiriladi. “Tugallangan va ishlab chiqarishga topshirilgan qurilish obyektlari boʻyicha xarajatga chiqazilgan sarflar” qatorida tashkilotlar tomonidan tugallangan va ishlab chiqarishga topshirilgan qurilish obyektlari boʻyicha amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlarni hisobdan chiqarilgan summalari koʻrsatiladi. “Bepul, shuningdek, markazlashgan tartibda berilgan tovar-moddiy boyliklar qiymatini gʻaznachilik orqali amalga oshirilgan toʻlovlar hisobiga yopilishi” qatorida gʻazna ijrosiga oʻtilgan tashkilotlar tomonidan 273 — “Bepul berilgan tovar-moddiy boyliklar” hamda 144 — “Markazlashgan tartibda berilgan tovar-moddiy boyliklar” subschyotlari boʻyicha aks ettirilgan mablagʻlarning hisobot yilining oxirida gʻaznachilik orqali amalga oshirilgan toʻlovlar (233 yoki 237) hisobiga yopilgan summalari aks ettiriladi. “Hisobot yilida yopilgan xarajatlar jami” qatorida yil mobaynida amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlarni (yil boshiga qoldiq sifatida qolgan haqiqiy xarajatlarni hisobga olgan holda) budjet boʻyicha moliyalashtirilgan mablagʻlar (amalga oshirilgan toʻlovlar) hisobiga yopilgan summalari aks ettiriladi. “Shu jumladan: budjet hisobidan” qatorida budjet hisobiga amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlarni (200, 206-subschyotlar) yil oxirida budjet hisobidan moliyalashtirish (toʻlovlarni amalga oshirish) hisobiga yopilgan summalari aks ettiriladi. “Rivojlantirish jamgʻarmasi (iqtisod qilingan) mablagʻlari hisobidan” qatorida tashkilot tomonidan budjet mablagʻlarini tejab qolinishi tufayli belgilangan tartibda rivojlantirish jamgʻarmasiga oʻtkazilib, ushbu mablagʻlar hisobiga amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlarini (215-subschyot) hisobot yilining oxirida budjetdan moliyalashtirish (toʻlovlarni amalga oshirish) hisobiga yopilgan summalari koʻrsatiladi. Maʼlumotning boʻsh qatorlariga 230 va 231 (140 va 143) yoki 233 va 237-subschyotlarning boshqa debet aylanmasi boʻyicha yozuvlar yoziladi. “Jami” qatori boʻyicha maʼlumotning tegishli qatorlari boʻyicha aks ettirilgan summalarning yigʻindisi aks ettiriladi. b) maʼlumotning 7 va 8-ustunlari boʻyicha: “Yil boshiga qoldiq” qatorida 230 va 231 (140 va 143) yoki gʻazna ijrosiga oʻtilgan tashkilotlarda 233 va 237-subschyotlar boʻyicha yil boshiga qolgan qoldiq summalar koʻrsatiladi. “Yil davomida (chorak davomida) budjetdan olingan (toʻlovlar amalga oshirilgan) mablagʻlar, qaytarib olingan mablagʻlarni hisobga olgan holda” qatorida hisobot davri mobaynida budjetdan moliyalashtirilgan (toʻlovlar amalga oshirilgan) summalarni (qaytarilgan mablagʻlarni hisobga olgan holda) aks ettiradilar. “Qabul qilib olingan ortiqcha materiallar” qatorida gʻazna ijrosiga oʻtilmagan tashkilotlar inventarizatsiya natijasida aniqlangan ortiqcha materiallarni hisobga qabul qilingan summalarni aks ettiradilar. “Yuqori budjet mablagʻini taqsimlovchisi tomonidan markazlashgan tartibda amalga oshirilgan toʻlovlar” qatorida qonun hujjatlariga muvofiq yuqori budjet mablagʻi oluvchisi tomonidan quyi budjet mablagʻi oluvchisiga markazlashgan tartibda yetkazib berilgan moddiy qiymatliklarni, moliyalashtirib berilgan mablagʻlarni va boshqalarni aks ettiradilar. “Asosiy vositalar hamda arzon baho va tez eskiradigan buyumlar hisobidan materiallar hisobiga oʻtkazilishi” qatorida gʻazna ijrosiga oʻtilmagan tashkilotlarda asosiy vositalar hamda arzon baho va tez eskiradigan buyumlar hisobida hisobga olingan moddiy qiymatliklarni boʻlaklarga ajratish va boshqa sabablar tufayli materiallar hisobiga olinishi aks ettiriladi. Maʼlumotning boʻsh qatorlariga 230 va 231 (140 va 143) yoki gʻazna ijrosiga oʻtilgan tashkilotlarda 233 yoki 237-subschyotlarning boshqa kredit aylanmasi boʻyicha yozuvlar aks ettiriladi. “Jami” qatori boʻyicha maʼlumotning tegishli qatorlari boʻyicha aks ettirilgan summalarning yigʻindisi aks ettiriladi. “Schyot boʻyicha yil oxiriga qoldiq” qatorida 230 va 231 (140 va 143) yoki Gʻazna ijrosiga oʻtilgan tashkilotlarda 233 va 237-subschyotlar boʻyicha yil oxiriga qolgan qoldiq summalar koʻrsatiladi. Balans (1-shakl) tashkilotlar tomonidan har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 10-sanasiga qadar topshiriladi (mazkur Qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno). 104. Smeta xarajatlarining ijrosi haqida hisobotni tuzishdan oldin tashkilotlar: tasdiqlangan xarajatlar smetalariga belgilangan tartibda kiritilgan oʻzgartirishlarni hisob registrlariga (294-shakl daftarlariga) toʻgʻri yozilganligini; hisobot davri uchun budjetdan moliyalashtirilgan mablagʻlarni tasdiqlangan xarajatlar smetalariga muvofiq holda (kiritilgan oʻzgartirishlarni hisobga olgan holda) amalga oshirilganligini (tegishli memorial order, 294-shakl daftari va boshqa hisob registrlari asosida); hisobot choragida amalga oshirilgan kassa xarajatlarini (Gʻaznachilik orqali amalga oshirilgan toʻlovlarni) toʻgʻriligini (tegishli memorial order, 294-shakl daftarlari va boshqa hisob registrlari asosida); haqiqiy xarajatlarni hisob registrlariga toʻgʻri yozilganligini (tegishli memorial orderlar va 294-shakl daftarlari maʼlumotlari asosida) tekshirib chiqishlari lozim boʻladi. 105. “Aniqlangan smeta boʻyicha” ustuniga tashkilotlarning tegishli tasdiqlangan xarajatlar smetalari boʻyicha kiritilgan oʻzgartirishlar hisobi bilan hisobot davriga aniqlangan rejani xarajatlar tasnifining hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalari boʻyicha yoziladi (01-1-40 — “Tibbiyot tashkilotlari xodimlariga ustamalar va qoʻshimchalar”, 01-1-50 — “Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi” va “Budjet tashkilotida hisobot choragining oxirgi kuniga tejab qolingan va budjet tashkilotining rivojlantirish jamgʻarmasi hisob raqamiga oʻtkazilgan mablagʻlar” qatorlaridan tashqari). 106. “Hisobot davri uchun moliyalashtirilgan” ustuni boʻyicha tashkilotga budjetdan xarajatlar smetalariga muvofiq yil boshidan oʻsib boruvchi tartibda moliyalashtirilgan mablagʻlar (294-shakl daftar maʼlumotlari asosida) xarajatlar tasnifining hisobot shaklida keltirilgan xarajat guruhlari va moddalari boʻyicha yoziladi (4-guruhning xarajat moddalaridan tashqari). Gʻazna ijrosiga oʻtilgan tashkilotlar ushbu ustun boʻyicha yil boshidan oʻsib boruvchi tartibda Gʻaznachilik orqali amalga oshirilgan toʻlovlarni koʻrsatadilar. 107. “Kassa xarajati jami” ustunida tashkilotning budjet mablagʻlari boʻyicha depozit hisob raqamidan xarajatlar smetalarida koʻzda tutilgan maqsadlar uchun oʻtkazilgan mablagʻlar yil boshidan oʻsib boruvchi tartibda (294-shakl daftar maʼlumotlari asosida) xarajatlar tasnifining hisobot shaklida keltirilgan xarajat guruhlari va moddalari boʻyicha yoziladi. Gʻazna ijrosiga oʻtilgan tashkilotlar ushbu ustun boʻyicha yil boshidan oʻsib boruvchi tartibda Gʻaznachilik orqali amalga oshirilgan toʻlovlarni koʻrsatadilar. 108. “Haqiqiy xarajatlar” ustunida tashkilot tomonidan amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar (budjet boʻyicha) yil boshidan oʻsib boruvchi tartibda (294-shakl daftarlar maʼlumotlari asosida) xarajatlar tasnifining hisobot shaklida keltirilgan xarajat guruhlari va moddalari boʻyicha yoziladi. 109. Smeta xarajatlarining ijrosi haqida hisobot (2-shakl) tashkilotlar tomonidan har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 10-sanasiga qadar topshiriladi (mazkur Qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno). 110. Budjet tashkilotlarini budjetdan tashqari rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlarini shakllanish manbalari va sarflanish maqsadlari (yoʻnalishlari) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 3-sentabrdagi 414-sonli “Budjet tashkilotlarini mablagʻ bilan taʼminlash tartibi toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq tartibga solinadi. 111. Budjet tashkilotining rivojlantirish jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajatlar toʻgʻrisida hisobot tashkilotlar tomonidan hisobot davri mobaynida faoliyat turiga muvofiq mahsulot (ish, xizmat)lar ishlab chiqarish va sotishdan olingan daromadlarni, vaqtincha foydalanilmayotgan binolarni va davlatning boshqa mulklarini ijaraga berishdan, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan budjet tashkilotlariga koʻrsatilgan homiylik (begʻaraz) yordamlar hisobidan tushgan tushumlarni, shuningdek hisobot choragining oxirgi ish kunida tejab qolingan va rivojlantirish jamgʻarmasiga oʻtkazilgan budjet mablagʻlari harakatini aks ettirish uchun tuziladi. 112. Budjet tashkilotining rivojlantirish jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajatlar toʻgʻrisida hisobot shaklini tuzishdan oldin tashkilotlar: hisobot choragi mobaynidagi faoliyat turiga muvofiq mahsulot (ish, xizmat)lar ishlab chiqarish va sotishga, vaqtincha foydalanilmayotgan binolarni va davlatning boshqa mulklarini ijaraga berishga, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan budjet tashkilotlariga koʻrsatilgan homiylik (begʻaraz) yordamlarga, shuningdek hisobot choragining oxirgi ish kunida tejab qolingan budjet mablagʻlariga doir hujjatlarni; hisob raqamlardan olingan koʻchirmalarni va tegishli hisob registrlari maʼlumotlarini tekshirib chiqadilar. 113. “1. Yil boshiga qoldiq” qatoriga oʻtgan hisobot yili uchun tuzilgan Budjet tashkilotining rivojlantirish jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajat turlarini bajarilishi boʻyicha hisobotning “5. Hisobot davri oxiriga qoldiq (3 – 4)” qatori maʼlumotlariga muvofiq toʻldiriladi. 114. “2. Hisobot davriga tushgan daromad jami” qatorida “A, B, V va G” qatorlar boʻyicha hisobot davriga tushgan daromadlarning yigʻindisi koʻrsatiladi. “A) Mahsulotlar (ishlar, xizmatlar) ishlab chiqarish va sotishdan tushgan daromadlar” qatorida tashkilotlar faoliyat turi boʻyicha mahsulot (ish, xizmat)lar ishlab chiqarish va sotishdan olingan qoʻshimcha daromadlarini koʻrsatadilar. Bunda, tushgan jami tushumdan ishlab chiqarilgan mahsulot (ish, xizmat)lar uchun sarflangan barcha xarajatlar chiqarib tashlanadi. “B) Vaqtincha foydalanilmayotgan binolarni va davlatning boshqa mulklarini ijaraga berishdan tushgan tushumlar” qatorida tashkilotlar vaqtincha foydalanilmayotgan binolarni va boshqa mulklarni ijaraga berishdan tushgan daromadlarini koʻrsatadilar. Bunda, tushgan jami tushumdan budjetga oʻtkaziladigan 50 foiz ajratma chegirib tashlanadi. “V) Yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan koʻrsatiladigan homiylik (begʻaraz) yordami hisobiga olingan tushumlar” qatorida Budjet tashkilotining rivojlantirish jamgʻarmasi hisobvaragʻiga homiy tashkilotlardan hamda jismoniy shaxslardan tushgan homiylik yordamlari koʻrsatiladi. “G) Hisobot choragining oxirgi ish kunida tejab qolingan budjet mablagʻlari hisobidan tushumlar” qatorida qonun hujjatlariga muvofiq tashkilotlarning xarajatlar smetasida koʻzda tutilgan mablagʻlarning hisobot choragi oxirgi kunida tejab qolingan qismining Budjet tashkilotining rivojlantirish jamgʻarmasi hisobvaragʻiga oʻtkazilgan summasi koʻrsatiladi. 115. “3. Jami daromad (1+2)” qatorida “1. Yil boshiga qoldiq” va “2. Hisobot davriga tushgan daromad jami” qatorlarida aks ettirilgan daromadlarning yigʻindisi koʻrsatiladi. 116. “4. Jami kassa xarajati” qatorida 6-ustun “Jami kassa xarajati”da aks ettirilgan jami kassa xarajatlarining summasi koʻrsatiladi. 117. “5. Hisobot davri oxiriga qoldiq (3 – 4)” qatorida “3. Jami daromad (1+2)” qatorida aks ettirilgan daromadlar hisobidan amalga oshirilgan kassa xarajatlarini (“4. Jami kassa xarajati” qatori boʻyicha summani) ayirmasi koʻrsatiladi. Bunda “5. Hisobot davri oxiriga qoldiq (3–4)” qatoridagi natija hisob raqamdagi qoldiq bilan mos kelmaslik holatlarini eʼtiborga olish lozim). 118. “Maʼlumot uchun: Yuridik va jismoniy shaxslardan homiylik yordami sifatida olingan mol-mulk qiymati” qatorida tashkilotga yuridik va jismoniy shaxslardan homiylik yordami sifatida berilgan mol-mulklarning qiymati koʻrsatiladi. 119. 2 — 5 ustunlar boʻyicha belgilangan yoʻnalishlarga daromadlarning ushbu hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalari boʻyicha sarflanishi koʻrsatiladi. 120. “Jami kassa xarajati”da 2 — 5-ustunlardagi summalarning yigʻindisi aks ettiriladi. 121. “Jami haqiqiy xarajatlar” ustunida rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari boʻyicha hisobot davri mobaynida amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalari boʻyicha aks ettiriladi. 122. Budjet tashkilotining rivojlantirish jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajatlar toʻgʻrisida hisobot tashkilotlar tomonidan har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 10-sanasiga qadar topshiriladi, mazkur Qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno. 123. Tibbiyot muassasasini moddiy ragʻbatlantirish va rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlarini shakllanish manbalari hamda ularni sarflanish yoʻnalishlari va maqsadlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Tibbiyot xodimlari mehnatiga haq toʻlash tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2005-yil 1-dekabrdagi PQ–229-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlar toʻplami, 2005-y., 47-48-son, 354-modda) talablariga muvofiq belgilanadi. 124. Tibbiyot muassasasini moddiy ragʻbatlantirish va rivojlantirish jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajatlar toʻgʻrisida hisobotni tuzishdan oldin tibbiyot muassasalari: hisobot choragi mobaynidagi jamgʻarma mablagʻlarini shakllanish manbalariga va sarflanishiga doir birlamchi hujjatlarni; hisob raqamlardan olingan koʻchirmalarni va boshqa tegishli hisob registrlarini tekshirib chiqadilar. 125. “1. Yil boshiga qoldiq” qatorida qatoriga oʻtgan hisobot yili uchun tuzilgan tibbiyot muassasalarining moddiy ragʻbatlantirish va rivojlantirish jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajat turlarini bajarilishi toʻgʻrisida hisobotning “5. Hisobot davri oxiriga qoldiq (3 – 4)” qatori maʼlumotlariga muvofiq toʻldiriladi. 126. “2. Hisobot davriga tushgan daromad jami” qatorida “A, B, V va G” qatorlar boʻyicha hisobot davriga tushgan daromadlar (tushumlar)ning yigʻindisi koʻrsatiladi. “A) Tibbiyot muassasasi uchun ajratiladigan umumiy budjet mablagʻlarining 5 foizigacha miqdori” qatorida tibbiyot muassasasi uchun budjetdan ajratiladigan umumiy mablagʻlarning (xarajatlar smetasida koʻzda tutilgan jami mablagʻlarning) 5 foizigacha boʻlgan qismini muassasaning mazkur jamgʻarmasiga oʻtkazilgan summalari koʻrsatiladi. “B) Homiylar va donor tashkilotlardan tushgan mablagʻlar” qatorida homiy va donor tashkilotlardan tushgan homiylik yordamlari koʻrsatiladi. “V) Pulli davolash va xizmatlar koʻrsatishdan tushgan mablagʻlar (koʻrsatilgan pulli xizmatlarga xarajatlardan tashqari)” qatorida tibbiyot muassasalarining pulli davolash va xizmatlar koʻrsatishdan tushgan mablagʻlari koʻrsatiladi. Bunda, tushgan jami tushumdan koʻrsatilgan pulli xizmatlarga va davolashlarga sarflangan xarajatlar chiqarib tashlanadi. “G) Hisobot choragining oxirgi ish kunida (shtatlar soni va koyka jamgʻarmalarini optimallashtirish hisobidan tibbiyot tashkilotlari smeta xarajatlarida koʻzda tutilgan tibbiyot va farmatsevtika xodimlari ish haqidan) tejab qolingan budjet mablagʻlari” qatorida qonun hujjatlariga muvofiq tibbiyot muassasalarining xarajatlar smetasida koʻzda tutilgan tibbiyot va farmatsevtika xodimlari ish haqidan hisobot choragi oxirgi kunida tejab qolingan qismining belgilangan tartibda jamgʻarma hisob raqamiga oʻtkazilgan summasi koʻrsatiladi. “D) Boshqa tushumlar” qatorida tibbiyot muassasalari qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa daromadlar hamda tushumlarni koʻrsatadilar. 127. “3. Jami daromad (1+2)” qatorida “1. Yil boshiga qoldiq” va “2. Hisobot davriga tushgan daromad jami” qatorlari aks ettirilgan daromadlarning yigʻindisi koʻrsatiladi. 128. “4. Jami kassa xarajati” qatorida “Jami kassa xarajatlari”da aks ettirilgan jami kassa xarajatlarining summasi koʻrsatiladi. 129. “5. Hisobot davri oxiriga qoldiq (3 – 4)” qatorida “3. Jami daromad (1+2)” qatorida aks ettirilgan daromadlardan ushbu daromadlar hisobidan amalga oshirilgan kassa xarajatlarini (“4. Jami kassa xarajatlari” qatori boʻyicha summani) ayirmasi koʻrsatiladi (bunda ushbu natijani hisob raqamdagi qoldiq bilan mos kelmaslik holatlarini eʼtiborga olish lozim). 130. “Maʼlumot uchun: Yuridik va jismoniy shaxslardan homiylik yordami sifatida olingan mol-mulk qiymati” qatorida tibbiyot muassasasiga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan homiylik yordami sifatida berilgan mol-mulklarning qiymati koʻrsatiladi. 131. 1-2-ustunlar boʻyicha belgilangan yoʻnalishlarga tushgan mablagʻlarning ushbu hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalari boʻyicha sarflanishi koʻrsatiladi. 132. 3-ustunda tibbiyot muassasasining budjet boʻyicha xarajatlar smetasida koʻzda tutilgan mablagʻlardan ortiqcha xarajatlar qilinishi natijasida yuzaga kelgan kreditorlik qarzlarni toʻlash uchun jamgʻarma mablagʻlarini sarflangan summalari aks ettiriladi. 133. “Jami kassa xarajati”da 1 — 3 ustunlardagi summalarning yigʻindisi aks ettiriladi. 134. “Jami haqiqiy xarajatlar” ustunida jamgʻarma mablagʻlari boʻyicha hisobot davri mobaynida amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalari boʻyicha aks ettiriladi. 135. Tibbiyot muassasasini moddiy ragʻbatlantirish va rivojlantirish jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajatlar toʻgʻrisida hisobot tashkilotlar tomonidan har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 10-sanasiga qadar topshiriladi, mazkur qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno. 136. Budjet tashkilotlarining rivojlantirish jamgʻarmasi (tibbiyot muassasalarini moddiy ragʻbatlantirish va rivojlantirish jamgʻarmasi) hisob raqamiga tushgan jami mablagʻlar va ularning sarflanishi boʻyicha MAʼLUMOT (2-RJ va 2-TMMRRJ shakllarga ilova): Ushbu maʼlumot hisobot davri mobaynida Budjet tashkilotlarini rivojlantirish jamgʻarmasi (tibbiyot muassasalarini moddiy ragʻbatlantirish va rivojlantirish jamgʻarmasi) hisob raqami boʻyicha mablagʻlarning harakati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni aks ettirish uchun tuziladi. “Yil boshiga qoldiq mablagʻ miqdori” qatorida bank koʻchirmalariga muvofiq jamgʻarma hisob raqami boʻyicha hisobot yilining boshiga mavjud qoldiq summalar aks ettiriladi. “Hisobot davri mobaynida tushgan jami tushumi qatorida hisobot davri mobaynida jamgʻarma hisob raqamiga tushgan jami mablagʻlar miqdori koʻrsatiladi. “Ishlab chiqarish yigʻma xarajatlarini qoplashga” qatorida jamgʻarma hisob raqamidan ishlab chiqarilgan mahsulotlar (bajarilgan ishlar, koʻrsatilgan xizmatlar) uchun sarflangan xarajatlarning oʻrnini qoplash uchun chiqim qilingan mablagʻlar miqdori koʻrsatiladi. “Budjetga va budjetdan tashqari jamgʻarmalarga oʻtkazilgan mablagʻlar” qatorida olingan qoʻshimcha daromadlardan budjetga va budjetdan tashqari jamgʻarmalarga oʻtkazilgan (ijaradan tushgan mablagʻlarning budjetga oʻtkazilgan 50 foiz va boshqa) mablagʻlar aks ettiriladi. “Kassa xarajatlari” qatoriga Budjet tashkilotining rivojlantirish jamgʻarmasi (Tibbiyot muassasasini moddiy ragʻbatlantirish va rivojlantirish jamgʻarmasi) boʻyicha daromad va xarajatlar toʻgʻrisida hisobot shakllarining 4 — “Jami kassa xarajati” qatoridagi summalar yoziladi. “Boshqa xarajatlar” qatorida yuqorida koʻrsatilmagan xarajatlar uchun amalga oshirilgan toʻlovlar aks ettiriladi. “Hisobot davri oxiriga qoldiq” Budjet tashkilotlarining rivojlantirish jamgʻarmasi (Tibbiyot muassasalarini moddiy ragʻbatlantirish va rivojlantirish jamgʻarmasi) hisob raqami boʻyicha yil (chorak) oxiriga qoldiq mablagʻ miqdori koʻrsatiladi. Budjet tashkilotlarining rivojlantirish jamgʻarmasi (Tibbiyot muassasalarini moddiy ragʻbatlantirish va rivojlantirish jamgʻarmasi) hisob raqamiga tushgan jami mablagʻlar va ularning sarflanishi boʻyicha Maʼlumot Budjet tashkilotining rivojlantirish jamgʻarmasi (Tibbiyot muassasalarini moddiy ragʻbatlantirish va rivojlantirish jamgʻarmasi) boʻyicha daromad va xarajatlar toʻgʻrisida hisobot shakllariga ilova qilingan holda hisobot choragidan keyingi oyning 10-sanasiga qadar topshiriladi, mazkur Qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno. 137. Ushbu hisobot Oliy taʼlim muassasalaridagi oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan mablagʻlar boʻyicha daromadlar va xarajatlar smetasi ijrosi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni aks ettirish uchun moʻljallangan. 138. Oliy taʼlim muassasalari oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan mablagʻlar boʻyicha daromadlar va xarajatlar smetasi ijrosi toʻgʻrisidagi hisobotni tuzishdan oldin quyidagilarning toʻgʻriligini tekshirib chiqadilar: oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan mablagʻlarning shakllanishi va sarflanishiga oid barcha dastlabki hujjatlarning toʻliqligini; analitik hisob maʼlumotlarini tegishli sintetik hisob maʼlumotlarga muvofiqligini; tegishli hisob registrlari maʼlumotlarini toʻliq va toʻgʻri yozilganligini tekshirib chiqadilar. 139. “1. Yil boshiga mablagʻ qoldigʻi” qatoriga oʻtgan hisobot yili uchun tuzilgan oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan mablagʻlar boʻyicha daromadlar va xarajatlar smetasi ijrosi toʻgʻrisidagi hisobotning “5. Yil oxiriga mablagʻ qoldigʻi (3 – 4)” qatori maʼlumotlariga muvofiq toʻldiriladi. 140. “2. Hisobot davri mobaynidagi tushum — jami” qatorida “A, B va V” qatorlar boʻyicha hisobot davriga tushgan daromadlarning yigʻindisi koʻrsatiladi. 141. “3. Jami mablagʻlar (1+2)” qatorida “1. Yil boshiga mablagʻ qoldigʻi” va “2. Hisobot davri mobaynidagi tushum-jami” qatorlari aks ettirilgan daromadlarning yigʻindisi koʻrsatiladi. 142. “4. Jami kassa xarajati” qatorida 2-ustun “Kassa xarajati”da aks ettirilgan jami kassa xarajatlarining summasi koʻrsatiladi. 143. “5. Hisobot davri oxiriga mablagʻ qoldigʻi (3 – 4)” qatorida “3. Jami mablagʻlar (1+2)” qatorida aks ettirilgan daromadlardan ushbu daromadlar hisobidan amalga oshirilgan kassa xarajatlarini (“4. Jami kassa xarajati” qatori boʻyicha summani) ayirmasi koʻrsatiladi. 144. “Reja” ustunida oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan mablagʻlar boʻyicha daromadlar va xarajatlar smetasida koʻzda tutilgan rejali ajratmalar hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalari boʻyicha aks ettiriladi. 145. “Kassa xarajati” va “Haqiqiy xarajatlar” ustunida oʻqitishning toʻlov-kontrakt shaklidan tushgan mablagʻlar boʻyicha hisobot davri mobaynida amalga oshirilgan kassa va haqiqiy xarajatlar hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalari boʻyicha aks ettiriladi. 146. Ushbu hisobot chorakdan keyingi oyning 10-sanasiga qadar topshiriladi, mazkur qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno. 147. Boshqa maxsus mablagʻlar jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajat turlarini bajarilishi toʻgʻrisida hisobotda (2-BMMJ shaklda) tashkilotlar 2-RJ shakl hisobotida hamda 2-TMMRRJ hisobotda aks ettiriladigan daromadlar va tushumlardan tashqari qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa daromad va tushumlarni (ikkilamchi xomashyoni topshirishdan, keraksiz va eskirgan moddiy qiymatliklarni sotishdan va boshqa tushumlarni) shakllantirilishini hamda sarflanishini aks ettiradilar. 148. “1. Yil boshiga mablagʻ qoldigʻi” qatoriga oʻtgan hisobot yili uchun tuzilgan budjetdan tashqari maxsus mablagʻlar jamgʻarmasi boʻyicha daromad va xarajat turlarini bajarilishi toʻgʻrisida hisobot (2-bmmj shakl)ning “5. Yil oxiriga mablagʻ qoldigʻi (3 – 4)” qatori maʼlumotlariga muvofiq toʻldiriladi. 149. “2. Hisobot davri mobaynidagi tushum — jami” qatorida “A, B va V” qatorlar boʻyicha hisobot davriga tushgan daromadlar va tushumlarning yigʻindisi koʻrsatiladi. “A) Ikkilamchi xomashyoni topshirishdan tushgan tushumlar” qatorida budjet tashkilotlari tomonidan foydalanishga yaroqsiz uzellar, detallar, materiallar, rangli va qimmatbaho metallarni, shuningdek, tugatilgan asosiy vositalarni qismlarga ajratish va demontaj qilishdan olingan ikkilamchi xomashyoni sotishdan olingan mablagʻlar aks ettiriladi. “B) Keraksiz va eskirgan moddiy qiymatliklarni sotishdan tushgan tushumlar” qatorida keraksiz va eskirgan moddiy qiymatliklarni sotishdan tushgan tushumlar aks ettiriladi. “V) Boshqa tushumlar” qatorida yuqorida koʻrsatilmagan boshqa qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan tushumlar va daromadlarni aks ettiradilar. 150. “3. Jami mablagʻlar (1+2)” qatorida “1. Yil boshiga mablagʻ qoldigʻi” va “2. Hisobot davri mobaynidagi tushum-jami” qatorlari aks ettirilgan daromad va tushumlarning yigʻindisi koʻrsatiladi. 151. “4. Jami kassa xarajati” qatorida 2-ustun “Kassa xarajati”da aks ettirilgan jami kassa xarajatlarining summasi koʻrsatiladi. 152. “5. Hisobot davri oxiriga mablagʻ qoldigʻi (3 – 4)” qatorida “3. Jami mablagʻlar (1+2)” qatorida aks ettirilgan daromad va tushumlardan ushbu daromadlar hisobidan amalga oshirilgan kassa xarajatlarining (“4. Jami kassa xarajati” qatori boʻyicha summani) ayirmasi koʻrsatiladi. 153. “Kassa xarajati” boʻyicha belgilangan yoʻnalishlarga daromad va tushumlarning ushbu hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalari boʻyicha sarflanishi koʻrsatiladi. 154. “Haqiqiy xarajatlar” ustunida budjetdan tashqari maxsus mablagʻlar jamgʻarmasi mablagʻlari boʻyicha hisobot davri mobaynida amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalari boʻyicha aks ettiriladi. 155. Ushbu hisobot chorakdan keyingi oyning 10-sanasiga qadar topshiriladi, mazkur qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno. 156. Ushbu hisobotni tuzishdan oldin tashkilotlar: xodimlar uchun hisobot choragi mobaynida hisoblab yozilgan vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqalarini (keyingi oʻrinlarda nafaqa deb yuritiladi) (tegishli memorial orderlar maʼlumotlari va boshqalarni); bankdagi hisob raqamlaridan toʻlash uchun olingan mablagʻlarning asoslanganligi va toʻlovlarni toʻgʻri amalga oshirilganligi (tegishli memorial order maʼlumotlari asosida) va buxgalteriya registrlari (294-shakl) va nafaqalarni hisoblab yozish uchun asos boʻluvchi dastlabki hujjatlarni (mehnatga qobiliyatsizlik varaqalarini) toʻgʻriligini tekshirib chiqadilar. 157. “Oluvchilar soni (yil boshidan birlikda)” boʻyicha: “Haqiqatda toʻlangan” ustunida yil boshidan oʻsib boruvchi yakun bilan nafaqasi haqiqatda toʻlangan oluvchilar soni belgilangan miqdorlar (100%, 80%, 60%) boʻyicha koʻrsatiladi. Bunda, oluvchilar soni nafaqani toʻlash uchun budjet tashkiloti buxgalteriyasiga topshirilgan kasallik varaqalari soni bilan aniqlanadi. “Haqiqatda hisoblangan”ning “ishlovchilarning roʻyxat boʻyicha soni (birlikda)” qatorida tashkilot xodimlarining roʻyxat boʻyicha oʻrtacha soni, “Jami” qatorida esa, yil boshidan oʻsib boruvchi yakun bilan nafaqa haqiqatda hisoblangan oluvchilar soni belgilangan miqdorlar (100%, 80%, 60%) boʻyicha koʻrsatiladi. Bunda, oluvchilar soni nafaqani hisoblash uchun budjet tashkiloti buxgalteriyasiga topshirilgan kasallik varaqalari soni bilan aniqlanadi. 158. “Mehnatga qobiliyatsizlik kunlari soni (yil boshidan kun hisobida)”da xodimlarning haqiqatda mehnatga qobiliyatsizlik kunlari soni yil boshidan oʻsib boruvchi tartibda kasallik varaqalarida keltirilgan miqdorlar (100%, 80%, 60%) boʻyicha koʻrsatiladi. 159. “Hisobot choragi uchun” boʻyicha: “Kassa xarajati” ustunida tashkilot xodimlariga nafaqani toʻlash uchun hisobot choragi mobaynida bankdagi hisob raqamidan (shaxsiy hisobvaragʻidan) kassaga olingan mablagʻlar belgilagan miqdorlarga (100%, 80%, 60%) boʻlingan holda koʻrsatiladi (kassa xarajatini tiklash uchun bankka (Gʻaznachilik hisob raqamiga) topshirilgan mablagʻlarni hisobga olgan holda). “Haqiqiy xarajat” ustunida hisobot choragi uchun tegishli memorial order maʼlumotlariga asosan budjet mablagʻlari hisobidan xodimlarga belgilangan miqdorlar boʻyicha (100%, 80%, 60%) haqiqatda hisoblab yozilgan vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqalari summalari koʻrsatiladi. 160. “Yil boshidan” boʻyicha: “Kassa xarajati”da tashkilot xodimlariga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasini toʻlash uchun yil boshidan oʻsib boruvchi tartibda bankdagi hisob raqamidan kassaga olingan mablagʻlar belgilagan miqdorlar (100%, 80%, 60%) boʻyicha boʻlingan holda koʻrsatiladi (kassa xarajatini tiklash uchun bankka topshirilgan mablagʻlarni hisobga olgan holda). “Haqiqiy xarajat”da hisobot yili uchun 5-memorial order maʼlumotlariga asosan budjet mablagʻlari hisobidan xodimlarga belgilangan miqdorlar boʻyicha (100%, 80%, 60%) haqiqatda hisoblab yozilgan vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqalari summalari koʻrsatiladi. 161. Ushbu hisobot shakli tashkilotlar tomonidan har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 10-sanasiga qadar topshiriladi, mazkur qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno. 162. Asosiy vositalar harakati toʻgʻrisida hisobot tashkilotning hisobot yili mobaynidagi asosiy vositalarining (010-013, 015-019 subschyotlar boʻyicha) mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish va tahlil qilish uchun tuziladi. 163. Asosiy vositalar harakati toʻgʻrisida hisobot shaklini tuzishdan oldin budjet tashkilotlari: hisobot yili boshiga mavjud asosiy vositalar qoldigʻini toʻgʻriligini (asoslanganligini); yil mobaynida tashkilotga kirim boʻlgan va tashkilotdan chiqim boʻlgan barcha asosiy vositalarni (budjet va budjetdan tashqari mablagʻlar hisobi boʻyicha alohida holda) hisob registrlarida (“Asosiy vositalar boʻyicha aylanma vedomost” 326-shakl va “Bosh jurnal” 308-shaklda) toʻgʻri aks ettirilganligini; kirim va chiqim operatsiyalarini tasdiqlovchi hujjatlarning mavjudligini tekshirib chiqadilar. 164. Asosiy vositalar harakati toʻgʻrisida hisobot “Bosh jurnal” kitobi (308-shakl) va boshqa asosiy vositalar hisobi yuritiladigan hisob registrlari (326-shakl) maʼlumotlari asosida toʻldiriladi. Hisobotda asosiy vositalarning (budjet yoki budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan olinganligi koʻrsatilgan holda) yil boshiga mavjud qoldigʻi, hisobot yili mobaynida kirim boʻlgan asosiy vositalarning qiymati va chiqim boʻlgan (hisobdan chiqarilgan) asosiy vositalarning qiymati, shuningdek hisobot davri oxiriga tashkilotlar balansidagi mavjud asosiy vositalarning qiymati koʻrsatiladi. 165. Asosiy vositalarni har yilgi qayta baholash hisobiga dastlabki qiymatining oʻzgarishi (oshishi yoki kamayishi) hisobot shaklining alohida “Qayta baholash natijasida” qatorida aks ettiriladi. 166. Ushbu hisobot shakli tashkilotlar tomonidan har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 10-sanasiga qadar topshiriladi, mazkur qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno. 167. Material zaxiralar harakati toʻgʻrisida hisobot tashkilotning hisobot yili mobaynidagi material zaxiralarining mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirish va tahlil qilish uchun tuziladi. 168. Ushbu hisobot shaklini tuzishdan oldin budjet tashkilotlari: hisobot yili boshiga mavjud material zaxiralar qoldigʻining toʻgʻriligini (asoslanganligini); yil mobaynida tashkilotga kirim boʻlgan va tashkilotdan chiqim boʻlgan (sarflangan) material zaxiralarni (budjet va budjetdan tashqari mablagʻlar hisobi boʻyicha alohida holda) hisob registrlarida (bosh jurnalda) toʻgʻri aks ettirilganligini; kirim va chiqim operatsiyalarni tasdiqlovchi hujjatlarning mavjudligini tekshirib chiqadilar. 169. Hisobot shaklining birinchi qismida material va oziq-ovqat mahsulotlarining (060-069 subschyotlar boʻyicha) hisobot davri boshiga va oxiriga qoldigʻi hamda tashkilot ehtiyojlariga sarflangan material va oziq-ovqat mahsulotlarining summasi budjet mablagʻlari hisobidan hamda budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan alohida holda koʻrsatiladi. 170. Hisobot shaklining ikkinchi qismida tashkilotga kirim boʻlgan material zaxiralar, shundan bepul olinganlari, sotib olinganlari, ortiqcha materiallarni kirimga olinishi hamda yil mobaynida chiqim qilingan material zaxiralar, shundan bepul berilganlari, sotilganlari, kamomadlar va boshqa sabablar tufayli chiqim qilinganlarining qiymati koʻrsatiladi. 171. Ushbu hisobot shakli tashkilotlar tomonidan har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 10-sanasiga qadar topshiriladi, mazkur qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno. 172. Budjet tashkilotlarida pul mablagʻlari va moddiy boyliklarni kamomadi va oʻgʻirlanishi yuz bergan (aniqlangan) hollarda tuziladi. Pul mablagʻlari hamda moddiy boyliklarni kamomadi va oʻgʻirlanishi ushbu hisobot shaklida budjet mablagʻlari va budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha alohida holda aks ettiriladi. 173. Hisobot shaklining “Yil boshiga qoldiq” qatorida oʻtgan hisobot yilining oxirida pul mablagʻlari hamda moddiy boyliklarni kamomadi va oʻgʻirlanishi boʻyicha aybdor shaxslar hisobiga qolgan qoldiq (toʻlanmay qolgan) summa koʻrsatiladi (oʻtgan yil hisobotining 060-qator maʼlumoti). 174. “Sudga taqdim qilinganlari” qatorida aybdor shaxslar hisobiga olib borilgan summalardan sud organlariga taqdim qilinganlari koʻrsatiladi. 175. “Tergov organlariga berilganlari” qatorida aybdor shaxslar hisobiga olib borilgan summalardan tergov organlariga taqdim qilinganlari koʻrsatiladi. 176. “Yil boshidan aniqlangan pul mablagʻlari va moddiy boyliklarni kamomadi va oʻgʻirlanishi — jami” qatorida tashkilotda oʻtkazilgan taftishlar, tekshirishlar va inventarizatsiyalar natijasida yil boshidan buyon aniqlangan pul mablagʻlari va moddiy boyliklarning kamomadi, buzilishi hamda oʻgʻirlanishi boʻyicha jami summasi koʻrsatiladi. 177. “Shundan sud qarorlariga asosan aybdor shaxslar hisobiga olib borilgan summa” qatorida sud qaroriga muvofiq pul mablagʻlari va moddiy boyliklarni kamomadi va oʻgʻirlanishi boʻyicha aybdor shaxslar hisobiga olib borilgan summalar koʻrsatiladi. 178. “Aybdor shaxslardan undirilgan summa” qatorida tashkilotning aybdor shaxs (xodim)lardan pul mablagʻlari va moddiy boyliklarni kamomadi hamda oʻgʻirlanishi boʻyicha undirilgan summalar koʻrsatiladi. 179. “Tashkilot hisobiga olib borilgan summa” qatorida pul mablagʻlari va moddiy boyliklarni kamomadi hamda oʻgʻirlanishi boʻyicha aniqlangan summalarni tashkilot hisobiga olib borilgan (hisobdan chiqarilgan) summalarni olib koʻrsatadilar. 180. “Yil oxiriga qoldiq” qatorida pul mablagʻlari va moddiy boyliklarni kamomadi hamda oʻgʻirlanishi boʻyicha yil oxiriga undirilmay qolgan qoldiq summa koʻrsatiladi. 181. “Sudga taqdim qilinganlari” qatorida aybdor shaxslar hisobiga olib borilgan summalardan sud organlariga taqdim qilinganlari koʻrsatiladi. 182. “Tergov organlariga berilganlari” qatorida aybdor shaxslar hisobiga olib borilgan summalardan tergov organlariga taqdim qilinganlari koʻrsatiladi. 183. Ushbu hisobot shakli tashkilotlar tomonidan har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 10-sanasiga qadar topshiriladi, mazkur qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno. 184. Debitorlik va kreditorlik qarzlar toʻgʻrisida maʼlumot tashkilotning hisobot davri oxiriga budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan mavjud qarzlari toʻgʻrisidagi axborotni umumlashtirish va tahlil qilish uchun xizmat qiladi. 185. “Debitor qarzdorlik” qismida mavjud debitorlik qarzlar, “Kreditor qarzdorlik” qismida mavjud kreditor qarzlar koʻrsatiladi. 186. “Jami qarzdorlik” ustuni boʻyicha tashkilotning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan tegishli xarajat moddalari boʻyicha hisobot davrining oxiriga mavjud debitorlik va kreditorlik qarzlarning jami summasi koʻrsatiladi. 187. “Budjet hisobidan” ustuni boʻyicha “Jami qarzdorlik” ustunida koʻrsatilgan summaning budjet hisobiga vujudga kelgan qismi, “Budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan” ustuni boʻyicha esa tashkilotning budjetdan tashqari mablagʻlari hisobiga vujudga kelgan qismi koʻrsatiladi. 188. Agarda, yuzaga kelgan debitorlik qarzni budjet va budjetdan tashqari mablagʻlar hisobiga aniq ajratishni imkoni boʻlmasa, u holda ushbu debitorlik qarz budjet hisobidan oʻtkazilgan mablagʻ doirasida xarajatlar tasnifining tegishli moddasi boʻyicha budjet hisobidan koʻrsatiladi. Debitorlik qarzni qolgan (budjetdan oshgan) qismi xarajatlar tasnifining tegishli moddasi boʻyicha budjetdan tashqari mablagʻlar hisobiga yoziladi. 189. Agarda, yuzaga kelgan kreditorlik qarzni budjet va budjetdan tashqari mablagʻlar hisobiga aniq ajratishni imkoni boʻlmasa, u holda ushbu kreditorlik qarz xarajatlar tasnifining tegishli moddasini budjet boʻyicha qoldiq limit mablagʻi doirasida mazkur xarajatlar tasnifining tegishli moddasi boʻyicha budjet hisobidan koʻrsatiladi. Kreditorlik qarzni qolgan (budjetdan oshgan) qismi xarajatlar tasnifining tegishli moddasi boʻyicha budjetdan tashqari mablagʻlar hisobiga yoziladi. 190. “Shundan muddati oʻtgan qarzdorlik — jami” ustunida “Jami qarzdorlik” ustunida koʻrsatilgan qarzdorlikdan muddati oʻtkazib yuborilgan, qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda soʻndirilmagan qarzning umumiy summasi, “Budjet hisobidan” ustunida budjet mablagʻlari hisobiga vujudga kelgan qismi, “Budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan” ustunida esa tashkilotning budjetdan tashqari mablagʻlari hisobiga vujudga kelgan qismi koʻrsatiladi. 191. “Shundan Respublika tashqarisida” ustunida muddati oʻtgan qarzdorlikning Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqaridagi qismi koʻrsatiladi. 192. “Izoh” ustunida qoʻshimcha izohlar keltiriladi. 193. Zarurat tugʻilgan taqdirda budjet tashkilotlariga hamda hisobot oluvchilarga (tegishli moliya organlariga) ushbu hisobot shaklida hisobot oluvchilar tomonidan qarzdorlik boʻyicha talab qilingan qoʻshimcha maʼlumotlar olish imkonini beruvchi qoʻshimcha rekvizitlar qoʻshish huquqi beriladi. 194. Ushbu hisobot shakli tashkilotlar tomonidan har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 10-sanasiga qadar topshiriladi, mazkur qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno. 195. Tashkilotlar xarajatlar smetasi ijrosi haqida oylik hisobotni tuzishdan oldin: barcha budjet va budjetdan tashqari hisob raqamlari boʻyicha mablagʻlarning harakati toʻgʻrisidagi bank koʻchirmalarini toʻliqligini; hisob raqamlardan (shaxsiy hisobvaraqlardan) oʻtkazilgan mablagʻlarning (amalga oshirilgan toʻlovlarning) toʻgʻriligi va asoslanganligini, shuningdek tegishli hisob registrlariga (294-shakl va 292-shakl daftarlarga) toʻliq va toʻgʻri yozilganligini tekshirib chiqadilar. 196. Hisob registrlaridagi (294-shakl va 292-shakl daftarlaridagi) yozuvlarning toʻgʻriligiga ishonch hosil qilingandan soʻng, ushbu daftarlar (294-shakl) maʼlumotlari asosida xarajatlar smetasi ijrosi haqidagi oylik hisobot (1-OX shakl) toʻldiriladi. 197. I-boʻlim. Xarajatlar qismida: “Hisobot oyi uchun ajratilgan mablagʻlar”da tasdiqlangan xarajatlar smetasiga (keyinchalik belgilangan tartibda kiritilgan oʻzgartirishlarni hisobga olgan holda) muvofiq hisobot oyida budjet tashkilotiga xarajatlar tasnifining tegishli paragrafi boʻyicha budjetdan ajratilgan (hisob raqamiga kelib tushgan) mablagʻlar hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalariga boʻlingan holda koʻrsatiladi. Bunda, notoʻgʻri yoki ortiqcha moliyalashtirilishi va boshqa sabablar tufayli budjet tashkiloti tomonidan budjetga qaytarilgan mablagʻlar hisobga olinishi lozim. Gʻazna ijrosiga oʻtilgan tashkilotlar ushbu ustun boʻyicha hisobot oyi mobaynida Gʻaznachilik orqali amalga oshirilgan toʻlovlarni koʻrsatadilar. “Yil boshidan ajratilgan mablagʻlar”da tasdiqlangan xarajatlar smetasiga (keyinchalik belgilangan tartibda kiritilgan oʻzgartirishlarni hisobga olgan holda) muvofiq hisobot yili boshidan oʻsib boruvchi tartibda budjet tashkilotiga xarajatlar tasnifining tegishli paragrafi boʻyicha budjetdan ajratilgan (hisob raqamiga kelib tushgan) mablagʻlar hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalariga boʻlingan holda koʻrsatiladi. Bunda, notoʻgʻri yoki ortiqcha moliyalashtirilishi va boshqa sabablar tufayli budjet tashkiloti tomonidan budjetga qaytarilgan mablagʻlar hisobga olinishi lozim. Gʻazna ijrosiga oʻtilgan tashkilotlar ushbu ustun boʻyicha yil boshidan oʻsib boruvchi tartibda Gʻaznachilik orqali amalga oshirilgan toʻlovlarni koʻrsatadilar. “Oylik kassa xarajatlari”da tashkilot tomonidan tasdiqlangan xarajatlar smetasida koʻzda tutilgan maqsadlar uchun hisobot oyida budjet hisob raqamidan (shaxsiy hisobvaragʻidan) oʻtkazilgan (toʻlangan) mablagʻlar hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalariga boʻlingan holda koʻrsatiladi. Bunda, notoʻgʻri yoki ortiqcha oʻtkazilishi (toʻlanishi) va boshqa sabablar tufayli budjet tashkiloti hisob raqamiga (Gʻaznachilikdagi shaxsiy hisobvaragʻiga) qaytarilgan mablagʻlar (kassa xarajatlarining tiklanishi) hisobga olinishi lozim. “Yil boshidan kassa xarajatlari”da tashkilot tomonidan tasdiqlangan xarajatlar smetasida koʻzda tutilgan maqsadlar uchun hisobot yili boshidan oʻsib boruvchi tartibda xizmat koʻrsatuvchi bankdagi budjet hisob raqamidan (Gʻaznachilikdagi shaxsiy hisobvaragʻidan) oʻtkazilgan (toʻlangan) mablagʻlar hisobot shaklida keltirilgan xarajat moddalariga boʻlingan holda koʻrsatiladi. Bunda, notoʻgʻri yoki ortiqcha oʻtkazilishi (toʻlanishi) va boshqa sabablar tufayli budjet tashkiloti hisob raqamiga (Gʻaznachilikdagi shaxsiy hisobvaragʻiga) qaytarilgan mablagʻlar (kassa xarajatlarining tiklanishi) hisobga olinishi lozim. “Budjet tashkilotida hisobot choragining oxirgi kuniga tejab qolingan va budjet tashkilotining rivojlantirish jamgʻarmasi hisob raqamiga oʻtkazilgan mablagʻlar” — qatorida budjet tashkilotining budjet hisob raqamlaridagi (shaxsiy hisobvaragʻlaridagi) hisobot choragining oxirgi kuniga tejab qolingan mablagʻlarini rivojlantirish jamgʻarmasi hisob raqamiga oʻtkazilgan summalari 4-ustun boʻyicha joriy hisobot choragining soʻnggi oyida, 5-ustun boʻyicha yil boshidan oʻsib boruvchi tartibda oʻtkazilgan mablagʻlar koʻrsatiladi. “Xarajatlarning hammasi” — qatorda 2 — 5-ustunlar boʻyicha 7 — 10-qatorlarda keltirilgan summalarning yigʻindisi koʻrsatiladi. 198. II. Talab qilib olinguncha depozit hisob raqamlardagi (shaxsiy hisobvaraqlardagi) mablagʻlarning harakati toʻgʻrisida maʼlumotlar qismida: “Yil boshidagi qoldiqlar”, 2 — “Mablagʻlarni hisobot oyi boshidagi qoldiqlari” va “Hisobot davrining oxiriga qolgan qoldiqlar”da budjet tashkilotining budjet va budjetdan tashqari hisob raqamlari boʻyicha (shaxsiy hisobvaraqlaridagi) mos ravishda hisobot yili boshidagi, hisobot oyi boshidagi hamda hisobot davri oxiridagi mavjud qoldiq mablagʻlar miqdori koʻrsatiladi. Gʻazna ijrosiga oʻtilgan tashkilotlar (tegishli budjetdan tashqari shaxsiy hisobvaraqlardan tashqari) ushbu ustunlarni toʻldirmaydilar. “Hisobot oyi uchun ajratilgan mablagʻlar” va 4-ustun “Yil boshidan ajratilgan mablagʻlar”da budjet hisob raqami (1-qator) boʻyicha I boʻlimning 11-qatoridagi mos ravishda 2 va 3-ustunlarida koʻrsatilgan summalar yoziladi. Asosiy depozit hisobvaraqqa (budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha shaxsiy hisobvaraqlarga) kelib tushgan budjetdan tashqari mablagʻlarning harakati budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha tegishli qatorlarda aks ettiriladi. “Budjet tashkilotlarini (tibbiyot muassasalarini) rivojlantirish Jamgʻarmasining talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻi” — qatori boʻyicha “Hisobot oyi uchun ajratilgan mablagʻlar” va “Yil boshidan ajratilgan mablagʻlar”da budjet tashkilotlarining rivojlantirish jamgʻarmasi hisob raqamiga hisobot oyida va yil boshidan kelib tushgan mablagʻlar miqdori koʻrsatiladi. 199. Xarajatlar smetasi ijrosi boʻyicha oylik hisobot (1-OX shakl) budjetdan mablagʻ oluvchilar tomonidan xarajatlar tasnifining har bir paragrafi boʻyicha alohida holda tuziladi. 200. Oylik hisobot hisobot oyidan keyingi oyning 5-sanasidan kechiktirmasdan taqdim qilinadi, mazkur qoidalarning 20-bandida nazarda tutilgan tashkilotlar bundan mustasno. 201. Mazkur Qoidalar talablarini bajarilishi ustidan nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining Nazorat-taftish Bosh boshqarmasi va uning hududiy boshqarmalari hamda moliya organlari tomonidan qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi. 202. Tashkilotlarning rahbarlari va ularning buxgalteriya xizmatlari, markazlashgan buxgalteriyalarning bosh hisobchilari buxgalteriya hisoboti maʼlumotlarining toʻgʻriligi va toʻliqligi yuzasidan javobgardirlar.