Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratish tartibi toʻgʻrisidagi vaqtinchalik nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-03-03)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Paxta maydonlarida tuproq unumdorligini va hosildorlikni oshirish, sugʻorishning yangi texnologiyalarini joriy etishni qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 25-martdagi PQ-179-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Paxta maydonlarida tuproq unumdorligini va hosildorlikni oshirish, sugʻorishning yangi texnologiyalarini joriy etishni qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 25-martdagi PQ-179-son qarorining 2-bandiga muvofiq 2022-2023-yillarda sinov tariqasida: tuproq unumdorligi va paxta hosildorligini oshirish, ilmiy asoslangan almashlab ekishni va sugʻorishning yangi texnologiyalarini joriy etish hamda oʻsimliklar himoyasi boʻyicha xizmatlarni yoʻlga qoʻyish va zamonaviy laboratoriyalarni tashkil etish, shuningdek, dehqonchilik sohasidagi yangiliklar va ilgʻor tajribalar boʻyicha fermerlarni oʻqitish uchun yerdan foydalanuvchilarga (jumladan, klasterlarga) Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan har bir gektar maydonga bir million soʻmdan subsidiya ajratilishi; paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirganlik uchun soliq imtiyozlari tuproq bonitirovkasi tahlili natijalari boʻyicha tuproq unumdorligi oshgan yerdan foydalanuvchilarga tatbiq etilishi belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratish tartibi toʻgʻrisida vaqtinchalik nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin: paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratish shartlari; paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya olish xohishini bildirgan yerdan foydalanuvchilarning arizalariga asosan roʻyxatni shakllantirish tartibi; ilmiy asoslangan kompleks agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash tartibi; paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratishda talab etiladigan hujjatlar, ularni koʻrib chiqish hamda subsidiya ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qilish tartibi; subsidiya ajratishni rad etish asoslari va subsidiya ajratishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror boʻyicha shikoyat qilish tartibi; ajratilgan subsidiyadan maqsadli foydalanishni nazorat qilish tartibi; tuproq unumdorligini oshirganlik uchun soliq imtiyozlarini qoʻllash tartibi. 3. Sinov tariqasida subsidiya ajratiladigan tumanlarning paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar “yoʻl xarita”lari 2 — 14-ilovalarga muvofiq tasdiqlansin. 4. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari yerdan foydalanuvchilar bilan birgalikda paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar “yoʻl xarita”larida belgilangan vazifalarni oʻz vaqtida va samarali amalga oshirilishiga shaxsan masʼul hisoblanadi. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining moliya-iqtisodiyot va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vaziri J.A. Qoʻchqorov hamda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining agrar va oziq-ovqat sohalarini rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari Sh.M. Gʻaniyev zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Vaqtinchalik nizom paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari (keyingi oʻrinlarda — Davlat budjeti) hisobidan paxta xom ashyosini yetishtiradigan yerdan foydalanuvchilarga, jumladan, klasterlarga (keyingi oʻrinlarda — yerdan foydalanuvchilar) har bir gektar maydonga bir million soʻm miqdorida subsidiya ajratish tartibini belgilaydi. Ushbu Vaqtinchalik nizom 2024-yil 1-yanvarga qadar amal qiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Paxta maydonlarida tuproq unumdorligini va hosildorlikni oshirish, sugʻorishning yangi texnologiyalarini joriy etishni qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 25-martdagi PQ-179-son qaroriga muvofiq 2022-2023-yillarda paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratish tajribasi oʻtkaziladigan hududlar roʻyxatiga kiritilgan tumanlardagi qishloq xoʻjaligi yerlaridan foydalanuvchi yuridik shaxslarga, jumladan, klasterlarga subsidiya ajratiladi. 2. Davlat budjetidan ajratiladigan subsidiya miqdori tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar amalga oshiriladigan paxta maydonlari boʻyicha hisoblanadi. 3. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratish tartibi ushbu Vaqtinchalik nizomga ilovaga muvofiq sxema boʻyicha amalga oshiriladi. 4. Yerdan foydalanuvchilar paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratiladigan yerdan foydalanuvchilarning roʻyxatiga (keyingi oʻrinlarda — roʻyxat) kirish uchun Qishloq xoʻjaligi vazirligining tegishli hududiy boʻlinmasiga (keyingi oʻrinlarda — ishchi organ) vazirlik huzuridagi “Agrosanoatni raqamlashtirish markazi” davlat muassasasining “Agrosubsidiya” axborot tizimi (keyingi oʻrinlarda — “Agrosubsidiya” AT) orqali 2022-yil 25-iyulga qadar ariza bilan murojaat qiladi. Arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi: yuridik shaxsning davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomasi; yer uchastkasiga boʻlgan egalik huquqini tasdiqlovchi hujjat; yerdan foydalanuvchilarning tijorat banklari va soliqdan qarzdorligi mavjud emasligi haqida maʼlumotnoma; yerdan foydalanuvchilar soliq xavfining oʻrta va yuqori darajasiga kiritilmaganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma; qishloq xoʻjaligi texnikalari va agregatlarining yerdan foydalanuvchilarga mulk huquqi asosida tegishliligini tasdiqlovchi hujjat. Yerdan foydalanuvchilardan ushbu bandda nazarda tutilmagan hujjatlarni talab qilishga yoʻl qoʻyilmaydi. 5. Ishchi organ yerdan foydalanuvchilarning arizasiga asosan 2022-yil 1-avgustga qadar yerdan foydalanuvchilarning nomi, manzili, paxta maydoni toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan roʻyxatni shakllantiradi va tasdiqlash uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi hamda viloyatlar hokimliklariga taqdim etadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari 2022-yil 5-avgustga qadar yerdan foydalanuvchilar roʻyxatini tasdiqlaydi. 6. Roʻyxat quyidagi mezonlarga asosan shakllantiriladi: yerdan foydalanuvchilarning yuridik shaxs sifatida davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi; yerdan foydalanuvchilarning subsidiya ajratiladigan paxta maydoni 2022-2023-yillarda paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratish tajribasi oʻtkaziladigan tumanlar roʻyxatiga kiritilgan tumanda joylashganligi; yerdan foydalanuvchilar bilan tuzilgan yer ijara shartnomasi davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi; yerdan foydalanuvchilarning tijorat banklari va soliqdan qarzdorligi mavjud emasligi; yerdan foydalanuvchilar soliq xavfining oʻrta va yuqori darajasiga kiritilmaganligi; yerdan foydalanuvchilar paxta maydoniga ishlov berish uchun tegishli qishloq xoʻjaligi texnikalari va agregatlariga egaligi. Bunda yerdan foydalanuvchilar qishloq xoʻjaligi texnikalari va agregatlariga mulk huquqi mavjud boʻlganda, mazkur mezonga muvofiq deb topiladi. Yerdan foydalanuvchilarning mazkur bandda belgilangan mezonlarning kamida bittasiga muvofiq kelmasligi roʻyxatga kiritishni rad etish uchun asos boʻladi. Yerdan foydalanuvchilarni ushbu bandda nazarda tutilmagan asoslarga koʻra roʻyxatga kiritishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. 7. Ishchi organ 2022-yil 10-avgustga qadar “Agrosubsidiya” AT orqali: yerdan foydalanuvchilarni ularning roʻyxatga kiritilganligi yoki roʻyxatga kiritish rad etilganligi toʻgʻrisida xabardor qiladi; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari tomonidan tasdiqlangan roʻyxatni Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti, Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti hamda Qishloq xoʻjaligi vazirligiga taqdim etadi. Roʻyxatga kiritish rad etilganda, yerdan foydalanuvchilar yuqori turuvchi organga yoki sudga murojaat qilishi mumkin. 8. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratish (keyingi oʻrinlarda — subsidiya ajratish) haqidagi roʻyxatni toʻgʻri shakllantirish hamda undagi maʼlumotlarning haqqoniyligi yuzasidan javobgarlik Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklariga hamda ishchi organga yuklanadi. 9. Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti roʻyxatni olgandan soʻng uch ish kunida paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini (keyingi oʻrinlarda — tadbirlar rejasi) ishlab chiqish uchun roʻyxatga kiritilgan yerdan foydalanuvchilarning paxta maydonlaridagi tuproq holati toʻgʻrisidagi mavjud maʼlumotlar bazasiga asosan paxta maydonlari tuprogʻining holati haqida xulosa tayyorlaydi hamda uni yerdan foydalanuvchiga va Qishloq xoʻjaligi vazirligiga “Agrosubsidiya” AT orqali taqdim etadi. Roʻyxatga kiritilgan yerdan foydalanuvchilarning paxta maydonlaridagi tuproq holati haqidagi xulosada tuproqning ball boniteti, shoʻrlanish darajasi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar aks ettiriladi. 10. Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti bilan birgalikda joyiga chiqqan holda oʻrganish natijalari va tuproq holati haqidagi xulosaga asosan tadbirlar rejasini ishlab chiqadi. Tadbirlar rejasida: a) Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti tomonidan: shudgor qilish va yerlarni tekislash; tuproq eroziyasiga qarshi kurashish; gumus miqdorini oshirish; mineral va organik oʻgʻitlardan foydalanish; shoʻrlangan yerlarda melioratsiya ishlarini amalga oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar belgilanadi. b) Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti tomonidan: hududning tuproq-iqlim sharoitiga mos gʻoʻza navlarini tanlash; ilmiy asoslangan agrotexnik tadbirlarni qoʻllash; almashlab (navbatlab) ekish, oraliq va siderat ekinlardan foydalanish; mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish, stimulyatorlar va boshqa mikroelementlardan foydalanish boʻyicha agrotexnik tadbirlar belgilanadi. 11. Tadbirlar rejasi Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti, Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti va yerdan foydalanuvchilar tomonidan tasdiqlanadi. Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti tasdiqlangan tadbirlar rejasini “Agrosubsidiya” AT orqali Qishloq xoʻjaligi vazirligiga 2022-yil 25-avgustga qadar taqdim etadi. 12. Roʻyxatga kiritilgan yerdan foydalanuvchi 2022-yil 5-sentabrga qadar “Agrosubsidiya” AT orqali subsidiya ajratish boʻyicha ariza bilan Qishloq xoʻjaligi vazirligiga murojaat qiladi. 13. Qishloq xoʻjaligi vazirligi taqdim etilgan arizaga asosan quyidagi maʼlumotlarni mustaqil ravishda “Agrosubsidiya” AT orqali oladi: yerdan foydalanuvchilarning yuridik shaxs sifatida davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomasi; yerdan foydalanuvchilarning yer uchastkasiga boʻlgan huquqini tasdiqlovchi hujjat; yerdan foydalanuvchilarning tijorat banklari va soliqdan qarzdorligi mavjud emasligi haqida maʼlumotnoma; yerdan foydalanuvchilar soliq xavfining oʻrta va yuqori darajasiga kiritilmaganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma; qishloq xoʻjaligi texnikalari va agregatlarining yerdan foydalanuvchilarga mulk huquqi asosida tegishliligini tasdiqlovchi hujjat; paxta maydonlaridagi tuproq holati haqida xulosa; paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasi. 14. Qishloq xoʻjaligi vazirligi roʻyxat va taqdim etilgan hujjatlarni umumlashtiradi hamda ularni 2022-yil 20-sentabrga qadar Moliya vazirligi va Davlat statistika qoʻmitasiga taqdim etadi. 15. Moliya vazirligi roʻyxatga muvofiq Davlat budjetidan ajratiladigan subsidiyaning dastlabki 70 foizini 2022-yil 1-oktabrga qadar quyidagi taqsimotga koʻra tashkilotlarning hisobvaraqlariga oʻtkazib beradi: 60 foizini — yerdan foydalanuvchilarga; 6 foizini — Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot institutiga; 4 foizini — Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar institutiga. 16. Davlat statistika qoʻmitasi 2023-yil 25-noyabrga qadar yerdan foydalanuvchilarning 2023-yildagi paxta hosildorligini avvalgi yil bilan taqqoslagan holda maʼlumot tayyorlaydi va Moliya vazirligiga taqdim etadi. 17. Moliya vazirligi Davlat statistika qoʻmitasining maʼlumotiga asosan paxta hosildorligi avvalgi yilga nisbatan 15 foiz yoki undan koʻp miqdorda oshganda, subsidiyaning qolgan 30 foizini 2023-yil 20-dekabrga qadar yerdan foydalanuvchilarning hisobvaragʻiga oʻtkazib beradi. 18. Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti hamda Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti: yerdan foydalanuvchilar tomonidan har bir agrotexnik tadbir va boshqa vazifalarning tadbirlar rejasida belgilangan muddatda va sifatli amalga oshirilishini monitoring qiladi; monitoring natijalari boʻyicha maʼlumotlarni, paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalarni tayyorlaydi hamda tezkor chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun yerdan foydalanuvchilarga va ishchi organga taqdim etadi. 19. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligini oshirganlik uchun soliq imtiyozlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Paxta maydonlarida tuproq unumdorligini va hosildorlikni oshirish, sugʻorishning yangi texnologiyalarini joriy etishni qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 25-martdagi PQ-179-son qarorida belgilangan tartibda va miqdorda qoʻllaniladi. 20. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligining oshirilganligi yerdan foydalanuvchilarning sugʻoriladigan ekin yeri uchun oʻrtacha hisoblangan ball bonitetini avvalgi yildagi ball bonitetiga taqqoslash orqali aniqlanadi. 21. Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti tuproq bonitirovkasi ishlari yakuniga muvofiq 2023-yil 25-dekabrga qadar Qishloq xoʻjaligi vazirligining Qishloq xoʻjaligi yerlarini muhofaza qilish boʻyicha davlat nazoratini amalga oshirish boshqarmasiga hamda Davlat soliq qoʻmitasiga tuproq ball bonitetini oshirgan yerdan foydalanuvchilarga tuproq unumdorligini oshirganlik uchun soliq imtiyozlarini qoʻllash maqsadga muvofiqligi haqida xulosa taqdim etadi. 22. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligini oshirganlik uchun yerdan foydalanuvchilarga quyidagi soliq imtiyozlari qoʻllaniladi: yerdan foydalanuvchilar uchun yer uchastkasi tuprogʻining ball boniteti amaldagi ball bonitetiga nisbatan 3 ballgacha oshgan hollarda, yer soligʻi stavkasi 25 foizga, 3 ball va undan oshgan hollarda esa 50 foizga kamaytiriladi; yer soligʻi boʻyicha imtiyozlar uch yil muddatga amal qiladi. 23. Davlat soliq qoʻmitasi Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar institutining xulosasiga asosan yerdan foydalanuvchilarga tuproq unumdorligini oshirganlik uchun uch yil mobaynida soliq imtiyozlarini qoʻllaydi. 24. Davlat statistika qoʻmitasining maʼlumotiga asosan paxta hosildorligi avvalgi yilga nisbatan 15 foizdan kam boʻlgan taqdirda (fors-major holatlar bundan mustasno), ajratilgan subsidiya yerdan foydalanuvchilar tomonidan 2023-yil yakuniga qadar Davlat budjetiga qaytariladi. 25. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun ajratilgan subsidiyani qaytarishda yuzaga keladigan kelishmovchiliklar muzokaralar oʻtkazish orqali hal etiladi. Bunda kelishmovchiliklar muzokaralar oʻtkazish orqali hal etilmagan taqdirda, nizolar Moliya vazirligining talabiga asosan sud tartibida hal qilinadi. 251. Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligini rivojlantirishning 2020 — 2030-yillarga moʻljallangan strategiyasini amalga oshirish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi kengash huzuridagi Agrar va oziq-ovqat sohalarini subsidiyalash boʻyicha Texnik ishchi guruh tomonidan 2025-yil 1-yanvarga qadar ushbu subsidiyaning samaradorlik koʻrsatkichi baholanadi. Bunda: subsidiyani ajratish natijasida subsidiya ajratilgan subyektlarning paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlik koʻrsatkichlari oshganda, subsidiyaning samaradorlik koʻrsatkichi “ijobiy”; subsidiya oluvchi subyekt tomonidan olingan subsidiyadan foydalanilmayotganligi yoki undan samarasiz foydalanayotganligi, shuningdek, subsidiyalardan boshqa maqsadlarda foydalanilganligi aniqlanganda yoxud paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlik koʻrsatkichlari pasayganda, subsidiyaning samaradorlik koʻrsatkichi “salbiy” deb baholanadi. 26. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun ajratilgan subsidiyadan maqsadli foydalanish Moliya vazirligi huzurida Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan nazorat qilinadi. 27. Ushbu Vaqtinchalik nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradi. Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Muddatlar I. Yerdan foydalanuvchilarning roʻyxatini shakllantirish 1-bosqich Yerdan foydalanuvchilar Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya olish maqsadida ishchi organga murojaat qiladi. 2022-yil 25-iyulga qadar 2-bosqich Ishchi organ (Qishloq xoʻjaligi vazirligining tegishli hududiy boʻlinmasi) 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratish toʻgʻrisidagi murojaatlarni oʻrganib chiqadi. 2. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratish mumkin boʻlgan yerdan foydalanuvchilar roʻyxatini shakllantiradi va tasdiqlash uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklariga taqdim etdi. 2022-yil 1-avgustga qadar 3-bosqich Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratish mumkin boʻlgan yerdan foydalanuvchilar roʻyxatini tasdiqlaydi. 2022-yil 5-avgustga qadar 4-bosqich Ishchi organ (Qishloq xoʻjaligi vazirligining tegishli hududiy boʻlinmasi) 1. Yerdan foydalanuvchilarni roʻyxatga kiritilganligi yoki roʻyxatga kiritish rad etilganligi toʻgʻrisida “Agrosubsidiya” AT orqali xabardor qiladi. 2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari tomonidan tasdiqlangan roʻyxatni Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti hamda Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot institutiga taqdim etadi. 2022-yil 10-avgustga qadar II. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini ishlab chiqish 1-bosqich Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti Mavjud maʼlumotlar bazasi asosida yerdan foydalanuvchilarning paxta maydonlaridagi tuproq holati haqida xulosa tayyorlaydi hamda uni yerdan foydalanuvchilar va Qishloq xoʻjaligi vazirligiga taqdim etadi. Roʻyxat olingandan boshlab 3 ish kunida 2-bosqich Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti hamda Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini ishlab chiqadi. 2. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini tasdiqlaydi va tasdiqlangan tadbirlar rejasini Qishloq xoʻjaligi vazirligiga taqdim etadi. 2022-yil 25-avgustga qadar III. Subsidiya ajratish 1-bosqich Yerdan foydalanuvchilar Subsidiya ajratish boʻyicha ariza bilan “Agrosubsidiya” AT orqali Qishloq xoʻjaligi vazirligiga murojaat qiladi. 2022-yil 5-sentabrga qadar 2-bosqich Qishloq xoʻjaligi vazirligi Yerdan foydalanuvchilar roʻyxati va taqdim etilgan hujjatlarni umumlashtiradi hamda Moliya vazirligi va Davlat statistika qoʻmitasiga taqdim etadi. 2022-yil 20-sentabrga qadar 3-bosqich Moliya vazirligi Qishloq xoʻjaligi vazirligi tomonidan taqdim etilgan roʻyxatga muvofiq belgilangan miqdordagi subsidiyaning 70 foizini yerdan foydalanuvchilar, Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti hamda Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti hisobvaraqlariga oʻtkazib beradi. 2022-yil 1-oktabrga qadar 4-bosqich Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti hamda Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti 1. Har bir agrotexnik tadbir va boshqa vazifalarning tadbirlar rejasida belgilangan muddatda va sifatli amalga oshirilishini monitoring qiladi. 2. Monitoring natijalari boʻyicha maʼlumotlar, paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar va tavsiyalar tayyorlaydi hamda tezkor chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun yerdan foydalanuvchilarga va ishchi organga taqdim etadi. Tadbirlar rejasida belgilangan muddatlarda 5-bosqich Davlat statistika qoʻmitasi Yerdan foydalanuvchilarning 2023-yildagi paxta hosildorligini avvalgi yil bilan taqqoslagan holda maʼlumot tayyorlaydi va Moliya vazirligiga taqdim etadi. 2023-yil 25-noyabrga qadar 6-bosqich Moliya vazirligi Davlat statistika qoʻmitasining maʼlumotiga asosan paxta hosildorligi avvalgi yilga nisbatan 15 foiz yoki undan koʻp miqdorda oshganda, subsidiyaning qolgan 30 foizini yerdan foydalanuvchilarning hisobvaragʻiga oʻtkazib beradi. 2023-yil 20-dekabrga qadar IV. Soliq imtiyozlarini qoʻllash 1-bosqich Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti Qishloq xoʻjaligi vazirligining Qishloq xoʻjaligi yerlarini muhofaza qilish boʻyicha davlat nazoratini amalga oshirish boshqarmasiga hamda Davlat soliq qoʻmitasiga tuproq ball bonitetini oshirgan yerdan foydalanuvchilarga tuproq unumdorligini oshirganlik uchun soliq imtiyozlarini koʻllash maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida Davlat soliq qoʻmitasiga xulosa taqdim etadi. 2023-yil 25-dekabrga qadar 2-bosqich Davlat soliq qoʻmitasi Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar institutining xulosasiga asosan yerdan foydalanuvchilarga yer soligʻi boʻyicha imtiyozlarni qoʻllaydi. 3 yil mobaynida T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimliklar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Agrotexnik tadbirlarni tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga bogʻliq holda oʻtkazish 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchun mavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2022-yil avgust Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Ellikqalʼa tumanidagi paxta maydonlarida kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2023-yil aprel b) mexanik tarkibi ogʻir, zichlashgan haydalma osti qatlamiga ega yerlarni 60 — 80 sm chuqurlikda yumshatish; 2022-yil oktabr-noyabr v) barcha paxta maydonlarida lazerli tekislash ishlarini amalga oshirish. 2022-yil noyabr — 2023-yil fevral 3. Ellikqalʼa tumanidagi shoʻrlangan yerlarda melioratsiya tadbirlarini oʻtkazish boʻyicha: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) tuproqlarning mexanik tarkibi va shoʻrlanish darajasini hisobga olgan holda, shoʻr yuvish boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2022-yil noyabr b) paxta maydonlarida sifatli shoʻr yuvish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2022-yil dekabr 4. Ellikqalʼa tumanidagi sugʻoriladigan yerlarning shoʻrlanish darajalariga muvofiq quyidagi meʼyorlar boʻyicha shoʻr yuvish tadbirlarini oʻtkazish: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) oʻrta darajada shoʻrlangan 19 foiz (1 821 ga) maydonning har bir gektarida: qumli, qumloqli va yengil qumloqli yerlarda ikki marotaba — 2,5 — 4,0 ming m3 suv; 2023-yil fevral-mart oʻrta qumloqli yerlarda ikki marotaba — 4,0 — 4,5 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — dekabr ogʻir qumloqli va loyli yerlarda uch marotaba — 4,5 — 5,5 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. 2022-yil oktabr — yanvar b) kuchsiz darajada shoʻrlangan 36,6 foiz (3 515 ga) maydonning har bir gektarida: qumli, qumloqli va yengil qumloqli yerlarda bir marotaba — 2,0 — 3,5 ming m3 suv; 2023-yil mart-aprel oʻrta qumloqli yerlarda bir marta 3,5 — 4,0 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — dekabr ogʻir qumloqli va loyli yerlarda ikki marotaba — 4,0 — 5,0 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. 2022-yil oktabr — dekabr 5. Ellikqalʼa tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) yerlarni organik moddaga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noaʼnanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; 2022-yil oktabr b) paxta maydonlarida kompost va boshqa noaʼnanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil noyabr v) tavsiyalar asosida kompost va noaʼnanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash. 2023-yil aprel 6. Ellikqalʼa tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorlarda mahalliy oʻgʻit solish yoki yerga organik moddalar kiritish ishlarini bajarish: gumus bilan kam taʼminlangan (gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan) 9 427,2 gektar maydonning har bir gektariga 20 tonnadan; gumus bilan oʻrtacha taʼminlangan (gumus miqdori 2 foizgacha boʻlgan) 172,8 gektar maydonning har bir gektariga 10 tonnadan mahalliy oʻgʻit kiritish. Tumanda 2022-yil hosili uchun paxta joylashtirilgan 9 600 gektar maydonga jami 190 ming tonna mahalliy yoki noaʼnanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 7. Ellikqalʼa tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning agrokimyoviy xossalari boʻyicha: a) paxta maydonlari tuproqlarining agrokimyoviy xossalari asosida mineral oʻgʻit qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; b) paxta maydonlarida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 8. Ellikqalʼa tumanidagi paxta maydonlarini quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish (hosildorlik 35,1 s/ga): Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) harakatchan fosfor bilan: juda kam taʼminlangan 84,3 foiz (8 090 ga) maydonning har bir gektariga 0,189 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 70 foizi, kam taʼminlangan 13,9 foiz (1 338,4 ga) maydonning har bir gektariga 0,147 tonna; ekish bilan birga — 10 foizi, oʻrtacha taʼminlangan 0,1 foiz (58,4 ga) maydonning har bir gektariga 0,105 tonna; gullash davrida — 20 foizi koʻp taʼminlangan 1,2 foiz (113,2 ga) maydonning har bir gektariga 0,063 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni solish. Jami paxta ekiladigan 9 600 gektarmaydon uchun sof holda 1 739 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi; b) almashinuvchi kaliy bilan: juda kam taʼminlangan 67,5 foiz (6 483 ga) maydonning har bir gektariga 0,147 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 50 foizi kam taʼminlangan 30,4 foiz (2 917 ga) maydonning har bir gektariga 0,105 tonna; oʻrtacha taʼminlangan 0,9 foiz (91 ga) maydonning har bir gektariga 0,084 tonna; shonalash davrida — 50 foizi koʻp taʼminlangan 1,1 foiz (109 ga) maydonning har bir gektariga 0,042 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlar solish. Jami paxta ekiladigan 9 600 gektar maydon uchun sof holda 1 272 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun sof holda 210 kg/ga dan (jami 2 016 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 9. Ellikqalʼa tumanida shamol yoʻnalishiga qarshi quyidagi meʼyorlarda ihota daraxtzorlarini (perpendikulyar holda) barpo etish: a) shamol tezligi kuchsiz (6 m/sek) va oʻrtacha (shamol tezligi 6 — 12 m/sek) boʻlgan hududlarda 2 qator; b) shamol tezligi kuchli (13 — 25 m/sek) boʻlgan hududlarda 4 qator ihota daraxtlarini joylashtirish. 2023-yil mart-aprel Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) II. Tumanning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish ishlarini amalga oshirish 10. Ellikqalʼa tumanining tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) “Buxoro-102” navidan 153,9 tonna, “Sulton” navidan 183,6 tonna, boshqa yangi gʻoʻza navlaridan 94,5 tonna sifatli urugʻlik chigit tayyorlash; 2023-yil fevral-mart b) “Buxoro-102” navini 3 420 gektar, “Sulton” navini 4 080 gektar va boshqa yangi gʻoʻza navlarini 2 100 gektar sugʻoriladigan maydonga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 11. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) chigitga ekish oldidan biostimulyatorlar (Uzgumi 0,7-0,8 l/t, Fitovak 200 — 300 ml/t, Bioduks 2-3 ml/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel b) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha eng maqbul muddatlarni belgilash. 2023-yil aprel 12. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻr yuvilgan maydonlar chigit ekish oldidan chizellanib, borona bosilgandan soʻng ogʻir mola bilan koʻndalangiga ikki marta mola oʻtkaziladi. Ayrim dalalarda ushbu agrotexnik tadbir 3-4-marta va hatto undan koʻp oʻtkazilishi mumkin; 2023-yil mart-aprel b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsidlar (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; 2023-yil mart-aprel v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5 — 7 sm uzoqlikda, 12 — 15 sm chuqurlikda har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg azotli va 20 — 25 kg fosforli mineral oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel 13. Ellikqalʼa tumanida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel-may b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 14. “Sulton” va boshqa yangi gʻoʻza navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda, ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unumdorligi past boʻlgan tuproqlarda koʻchat qalinligini gektariga 110 — 120 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 100 — 110 ming tupgacha va unumdorligi yuqori boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha koʻchat qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 15. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berishning ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 16. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15-16 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda, oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may v) qator orasi 60 sm boʻlganda, ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may 17. Suvni tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy qilish ishlarini tashkil etish: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻraskeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 2 100 gektar paxta maydonlarida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may b) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzaning oʻsish davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddati va meʼyorini toʻgʻri qoʻllash, sugʻorish suvlarini 35 — 40% tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. Har yili sugʻorish mavsumi davomida 18. Maqbul muddat va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirlarini amalga oshirish: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzani shonalash davrida birinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 80 kg azotli (210 — 240 kg ammiakli selitra yoki 152 — 173 kg mochevina) va 30 — 40 kg kaliyli (50 — 65 kg kaliy xlorid) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil may b) gullash davri boshida ikkinchi oziqlantirish uchun egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 110 — 100 kg azotli (330 — 300 kg ammiakli selitra) va 40 — 50 kg fosforli (85 — 100 kg ammofos yoki 220 — 275 kg oddiy superfosfat yoki 170 — 215 kg suprefos) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yil iyul 19. Gʻoʻzani vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg va shonalash davrlarida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,3 l/ga, Fitovak 300 — 400 ml/ga, Bioduks 2-3 ml/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,4 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Lebozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 20. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlarining urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarini aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 21. Gʻoʻzani chilpish muddati va usullari, kimyoviy chilpishda qoʻllaniladigan preparatlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va seminarlar oʻtkazish. “Sulton” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; qoʻshqator usulda ekilgan gʻoʻza maydonlarida 9-10 dona hosil shoxi paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yil iyul-avgust Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (J. Xodjayev), Qishloq xoʻjaligida bilim va innovatsiyalar milliy markazi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 22. Ellikqalʼa tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvlari sathi hamda “Sulton” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining biologik xususiyatlaridan kelib chiqib, sugʻorish davomiyligini, uning sonini, oraligʻini va texnologiyasini belgilash: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 600 — 700 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 700 — 800 m3 dan 12 — 14 soat davomida; 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplash davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 900 — 950 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 950 — 1000 m3dan 14 — 16 soat davomida; 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzaning pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 650 — 750 m3dan 8 — 10 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 850 — 900 m3dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 23. Gʻoʻza defoliatsiyasi tadbirini amalga oshirish: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasining muddati va meʼyorini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarini sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 — 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi “Avguron-ekstra” defoliantini havo harorati 22 — 25oS daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 l/ga meʼyorda yoki “Suyuq XMD-s” defoliantini 7,0 — 8,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 24. Yetishtirilgan hosilni mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil avgust-sentabr Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining qishloq va suv masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ellikqalʼa tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev) T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimiyatlar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Agrotexnik tadbirlarni tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga bogʻliq holda oʻtkazish 1. Paxta maydonlarda tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchun mavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2022-yil avgust Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Ulugʻnor tumanidagi paxta maydonlarida kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2022-yil oktabr-noyabr b) mexanik tarkibi ogʻir, zichlashgan haydalma osti qatlamiga ega yerlarni 80 — 100 sm chuqurlikda yumshatish; 2022-yil noyabr v) paxta maydonlarida bosqichma-bosqich (har yili paxta maydonining 25 foizini) lazerli tekislash ishlarini amalga oshirish. 2022-yil noyabr — 2023-yil fevral 3. Ulugʻnor tumanidagi shoʻrlangan yerlarda melioratsiya tadbirlarini oʻtkazish boʻyicha: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) tuproqlarning mexanik tarkibi va shoʻrlanish darajasini hisobga olgan holda shoʻr yuvish boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2022-yil noyabr b) paxta maydonlarida sifatli shoʻr yuvish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2022-yil dekabr 4. Ulugʻnor tumanidagi sugʻoriladigan yerlarning shoʻrlanish darajalariga muvofiq quyidagi meʼyorlar boʻyicha shoʻr yuvish tadbirlarini oʻtkazish: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) oʻrta darajada shoʻrlangan 37,3 foiz (3183 ga) maydonning har bir gektarida: qumli va qumloqli yerlarda bir marotaba — 2,5 — 3,5 ming m3 suv; 2023-yil mart-aprel yengil qumloqli yerlarda bir marotaba — 3,5 — 4,0 ming m3 suv; noyabr-dekabr oʻrta qumloqli yerlarda ikki marotaba — 4,0 — 4,5 ming m3 suv; noyabr-dekabr ogʻir qumloqli va loyli yerlarda uch marotaba — 4,5 — 5,5 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. oktabr — yanvar b) kuchsiz darajada shoʻrlangan 46,2 foiz (3943 ga) maydonning har bir gektarida: qumli, qumloqli va yengil qumloqli yerlarda bir marotaba — 2,5 — 3,5 ming m3 suv; 2023-yil mart-aprel ogʻir qumloqli va loyli yerlarda bir yoki ikki marotaba — 3,5 — 4,5 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. oktabr — dekabr 5. Ulugʻnor tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) yerlarni organik moddaga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; 2022-yil oktabr b) paxta maydonlarida siderat ekinlarni ekish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil noyabr — 2023-yil mart v) paxta maydonlarida kompost va boshqa noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil noyabr — 2023-yil aprel g) tavsiyalar asosida kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash. 2022-yil noyabr — 2023-yil mart 6. Ulugʻnor tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorlarda mahalliy oʻgʻit solish yoki tuproqqa organik modda kiritish ishlarini bajarish: gumus bilan kam taʼminlangan (gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan) 6 904 gektar maydonning har bir gektariga 20 tonnadan; gumus bilan oʻrtacha taʼminlangan (gumus miqdori 2 foizgacha boʻlgan) 1 630 gektar maydonning har bir gektariga 10 tonnadan mahalliy oʻgʻit kiritish; Tumanda 2022-yil hosili uchun paxta joylashtirilgan 8 534 gektar maydonga jami 154 ming tonna mahalliy yoki noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 7. Ulugʻnor tumanidagi paxta maydon?arida tarqalgan tuproqlarning agrokimyoviy xossalari boʻyicha: a) paxta maydonlari tuproqlarining agrokimyoviy xossalari asosida mineral oʻgʻit qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; b) paxta maydonlarida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 8. Ulugʻnor tumanidagi paxta maydonlarini quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish (hosildorlik 31,4 s/ga): a) harakatchan fosfor bilan: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) juda kam taʼminlangan 92 foiz (7 844 ga) maydonning har bir gektariga 0,169 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 70 foizi, kam taʼminlangan 8 foiz (690 ga) maydonning har bir gektariga 0,132 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni solish. ekish bilan birga — 10 foizi, Jami paxta ekiladigan 8 534 gektarmaydon uchun sof holda 1 418 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. gullash davrida — 20 foizi b) almashinuvchi kaliy bilan: juda kam taʼminlangan 29,4 foiz (2514,1 ga) maydonning har bir gektariga 0,132 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 50 foizi, kam taʼminlangan 58,0 foiz (4952,4 ga) maydonning har bir gektariga 0,094 tonna; oʻrtacha taʼminlangan 11,0 foiz (934,4 ga) maydonning har bir gektariga 0,075 tonna; koʻp taʼminlangan 1,6 foiz (133,1 ga) maydonning har bir gektariga 0,038 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni solish. shonalash davrida — 50 foizi Jami paxta ekiladigan 8 534 gektar maydon uchun sof holda 872 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun 188 kg/ga dan (jami 1 566 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 9. Ulugʻnor tumanida shamol yoʻnalishiga qarshi quyidagi meʼyorlarda ihota daraxtzorlarini (perpendikulyar holda) barpo etish: a) shamol tezligi kuchsiz (6 m/sek) va oʻrtacha (shamol tezligi 6 — 12 m/sek) boʻlgan hududlarda 2 qator; b) shamol tezligi kuchli (13 — 25 m/sek) boʻlgan hududlarda 4 qator ihota daraxtlarini joylashtirish. 2023-yil mart-aprel Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) II. Tumanning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish tadbirlarini amalga oshirish 10. Ulugʻnor tumanining tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) “Andijon-35” navidan 276,9 tonna, “Andijon-36” navidan 55,9 tonna va istiqbolli “OʻzPITI-201” navidan 44,3 tonna sifatli urugʻlik chigit tayyorlash; 2022-yil dekabr — 2023-yil mart b) “Andijon-35” navini 6 155 gektar, “Andijon-36” navini 1 243 gektar va istiqbolli “OʻzPITI-201” navini 986 gektar sugʻoriladigan maydonga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 11. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) chigitga ekish oldidan biostimulyatorlar (Uzgumi 0,7-0,8 l/t, Fitovak 200 — 300 ml/t, Bioduks 2-3 ml/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel b) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha eng maqbul muddatlarni belgilash. 2023-yil aprel 12. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻr yuvilgan va yaxob berilgan maydonlar chigit ekish oldidan chizel-borona bilan 15 — 20 sm chuqurlikda yumshatiladi; 2023-yil mart-aprel b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsidlar (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; 2023-yil mart-aprel v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5-7sm uzoqlikda, 12 — 15 sm chuqurlikda har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg azotli va 20 — 25 kg fosforli mineral oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel 13. Ulugʻnor tumanida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel-may b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 14. “Sulton”, “Andijon-35” va istiqbolli “OʻzPITI-201” gʻoʻza navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unumdorligi past boʻlgan yerlarda koʻchat qalinligini gektariga 100 — 110 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha va unumdorligi yuqori boʻlgan yerlarda gektariga 80 — 90 ming tupgacha qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 15. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berishning ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 16. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15-16 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may v) qator orasi 60 sm boʻlganda ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may 17. Suv tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy qilish ishlarini tashkil etish: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 900 gektar paxta maydonlarida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may b) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzaning oʻsuv davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddati va meʼyorini toʻgʻri qoʻllash, sugʻorish suvlarini 35 — 40% tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. sugʻorish mavsumi davomida 18. Maqbul muddat va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirlarini amalga oshirish: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza 2-3 chinbarg chiqarganda birinchi oziqlantirish uchun bir gektarga sof holda 50 kg azotli oʻgʻitlar (150 kg/ga ammiakli selitra yoki 110 kg/ga mochevina yoki 240 kg/ga ammoniy sulfat) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil may b) gʻoʻzani shonalash davrida birinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 80 kg azotli (210 — 240 kg ammiakli selitra yoki 152 — 173 kg mochevina) va 30 — 40 kg kaliyli (50 — 65 kg kaliy xlorid) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil iyun v) gullash davri boshida ikkinchi oziqlantirish uchun egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 110 — 100 kg azotli (330-300kg ammiakli selitra) va 40 — 50 kg fosforli (85 — 100 kg ammofos yoki 220 — 275 kg oddiy superfosfat yoki 170 — 215 kg suprefos) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yil iyul 19. Gʻoʻzani vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg va shonalash davrlarida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,3 l/ga, Fitovak 300 — 400 ml/ga, Bioduks 2-3 ml/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,4 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Lebozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 20. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlarining urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarini aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 21. Gʻoʻzani chilpish muddati va usullari, kimyoviy chilpishda qoʻllaniladigan preparatlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va seminarlar oʻtkazish. “Andijon-35”, “Andijon-36” va istiqbolli “OʻzPITI-201” gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; qoʻshqator usulda ekilgan gʻoʻza maydonlarida 9-10 dona hosil shoxi paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yil avgust Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 22. Ulugʻnor tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvlari sathi hamda “Andijon-35”, “Andijon-36” va istiqbolli “OʻzPITI-201” gʻoʻza navlarining biologik xususiyatlaridan kelib chiqib, sugʻorish davomiyligini, uning sonini, oraligʻini va texnologiyasini belgilash: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 600 — 700 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 700 — 800 m3 dan 12 — 14 soat davomida; 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplash davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 900 — 950 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 950 — 1000 m3dan 14 — 16 soat davomida; 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzaning pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 650 — 750 m3dan 8 — 10 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 850 — 900 m3dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 23. Gʻoʻza defoliatsiyasi tadbirini amalga oshirish: Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasining muddati va meʼyorini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarini sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 — 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi “Avguron-ekstra” defoliantini havo harorati 22 — 25oS daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 l/ga meʼyorda yoki “Suyuq XMD-s” defoliantini 7,0 — 8,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 24. Yetishtirilgan hosilni mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil avgust-sentabr Andijon viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Ulugʻnor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev) T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimiyatlar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Agrotexnik tadbirlarni tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga bogʻliq holda oʻtkazish 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchunmavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2022-yil avgust Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Vobkent tumanidagi paxta maydonlarida kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2022-yil oktabr-noyabr b) mexanik tarkibi ogʻir, zichlashgan haydalma osti qatlamiga ega yerlarda 60 — 80 sm chuqurlikda yumshatish; 2022-yil noyabr-dekabr v) barcha paxta maydonlarida lazerli tekislash ishlarini amalga oshirish. 2022-yil noyabr — 2023-yil fevral — aprel g) shoʻr yuvilgan maydonlarda tuproqning fizik yetilganligini hisobga olib nam toʻplash (pol olingan marzalarni tekislash, chizil qilish yaʼni yumshatish, boranalash va mola bosish) va yerni ekishga tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish. 3. Vobkent tumanidagi shoʻrlangan yerlarda melioratsiya tadbirlarini oʻtkazish boʻyicha: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) tuproqlarning mexanik tarkibi va shoʻrlanish darajasini hisobga olgan holda, shoʻr yuvish boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2022-yil noyabr b) paxta maydonlarida sifatli shoʻr yuvish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2022-yil dekabr 4. Vobkent tumanidagi sugʻoriladigan yerlarning shoʻrlanish darajalariga muvofiq quyidagi meʼyorlar boʻyicha shoʻr yuvish tadbirlarini oʻtkazish: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) oʻrta darajada shoʻrlangan 13,3 foiz (1 396 ga) maydonning har bir gektarida: oʻrta qumloqli yerlarda ikki marotaba — 4,0 — 4,5 ming m3 suv; 2022-yil dekabr — 2023-yil ogʻir qumloqli va loyli yerlarda uch marotaba — 4,5 — 5,5 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. 2022-yil dekabr — 2023-yil fevral b) kuchsiz darajada shoʻrlangan 55,9 foiz (5 866 ga) maydonning har bir gektarida: 2023-yil yanvar-fevral qumli, qumloqli, yengil qumloqli yerlarni bir marotaba (yaxob suv) — 2,5 — 3,5 ming m3 suv; 2023-yil fevral-mart oʻrta qumloqli yerlarni bir marta 3,5 — 4,0 ming m3 suv; 2022-yil dekabr — 2023-yil fevral ogʻir qumloqli va loyli yerlarda ikki marotaba — 4,0 — 5,0 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. 2022-yil dekabr — 2023-yil fevral 5. Vobkent tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorlarda mahalliy oʻgʻit solish yoki tuproqqa organik modda kiritish ishlarini bajarish: gumus bilan juda kam taʼminlangan 0,4 foiz (4 ga) maydonning har bir gektariga 30 tonnadan; gumus bilan kam taʼminlangan 23 foiz (2 466 ga) maydonning har bir gektariga 25 tonnadan; gumus bilan oʻrta taʼminlangan 64 foiz (6 754 ga) maydonning har bir gektariga 20 tonnadan; gumus bilan koʻproq taʼminlangan 12 foiz (1 270 ga) maydonning har bir gektariga 10 tonnadan mahalliy oʻgʻit kiritish. Tumanda 2022-yil hosili uchun paxta joylashtirilgan 10 494 gektar maydonlarga jami 209 ming tonna mahalliy yoki noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr — 2023-yil aprel Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 6. Vobkent tumanidagi paxta maydonlarini quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish (hosildorlik 43,7 s/ga): a) harakatchan fosfor bilan: juda kam taʼminlangan 76,2 foiz (7 997 ga) maydonning har bir gektariga 0,234 tonna; kam taʼminlangan 20,3 foiz (2 130 ga) maydonning har bir gektariga 0,183 tonna; oʻrtacha taʼminlangan 2,6 foiz (273 ga) maydonning har bir gektariga 0,131 tonna; koʻp taʼminlangan 0,9 foiz (94 ga) maydonning har bir gektariga 0,079 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni solish. Jami paxta ekiladigan 10 494 gektar maydon uchun sof holda 1 977 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. b) almashinuvchi kaliy bilan: juda kam taʼminlangan 12,1 foiz (1 270 ga) maydonning har bir gektariga 0,183 tonna; kam taʼminlangan 77,6 foiz (8 143 ga) maydonning har bir gektariga 0,131 tonna; oʻrtacha taʼminlangan 8,4 foiz (882 ga) maydonning har bir gektariga 0,105 tonna; koʻp taʼminlangan 1,9 foiz (199 ga) maydonning har bir gektariga 0,052 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni solish. Jami paxta ekiladigan 10 494 gektar maydon uchun sof holda 1 238 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun sof holda 262 kg/ga dan (jami 2 309 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Shoʻr yuvilmaydigan maydonlarda: 2022-yil noyabr oyida shudgor ostiga — 70%; ekish bilan birga — 20%; gullash davrida — 10%. Shoʻr yuviladigan maydonlarda: ekish bilan birga — 80%, gullash davrida 20%. Shoʻr yuvilmaydigan maydonlarda: 2022-yil noyabr oyida shudgor ostiga — 50%; ekish bilan birga — 30%, shonalash davrida — 20%. Shoʻr yuviladigan maydonlarda: ekish bilan birga — 80%, shonalash davrida — 20%. Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 7. Vobkent tumanida shamol yoʻnalishiga qarshi quyidagi meʼyorlarda ihota daraxtzorlarini (perpendikulyar holda) barpo etish: a) shamol tezligi kuchsiz (6 m/sek) va oʻrtacha (shamol tezligi 6 — 12 m/sek) boʻlgan hududlarda 2 qator; b) shamol tezligi kuchli (13 — 25 m/sek) boʻlgan hududlarda 4 qator ihota daraxtlarini joylashtirish. 2023-yil mart-aprel Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 8. Vobkent tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) yerlarni organik moddaga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; 2022-yil oktabr b) paxta maydonlarida kompost va boshqa noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil iyul va noyabr — 2023-yil mart v) tavsiyalar asosida kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash; 2022-yil noyabr — 2023-yil aprel g) paxta maydonlarida siderat ekinlarini ekish. 2022-yil noyabr — 2023-yil mart II. Tumanning tuproq-iqlim shar?itidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish tadbirlarini amalga oshirish 9. Vobkent tumanining tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) “Buxoro-6” navidan 80,9 tonna, “Buxoro-8” navidan 224,9 tonna va yangi gʻoʻza navlaridan 9 tonna sifatli urugʻlik chigit tayyorlash; 2023-yil fevral-mart b) “Buxoro-6” navini 2 696 gektar, “Buxoro-8” navini 7 498 gektar va yangi gʻoʻza navlarini 300 gektar sugʻoriladigan maydonga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 10. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) chigitga ekish oldidan biostimulyatorlar (Uzgumi 0,7-0,8 l/t, Fitovak 200-300 ml/t, Bioduks 2-3 ml/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel b) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha eng maqbul muddatlarni belgilash. 2023-yil aprel 11. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻr yuvilgan maydonlar chigit ekish oldidan chizel-borona bilan 15 — 20 sm chuqurlikda 2-marta yumshatiladi; 2023-yil mart-aprel b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsidlar (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; 2023-yil mart-aprel v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5 — 7 sm uzoqlikda, 12 — 15 sm chuqurlikda har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg azotli va 20 — 25 kg fosforli mineral oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel 12. Vobkent tumanida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil may-iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 13. “Buxoro-6” va “Buxoro-8” gʻoʻza navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unumdorligi past boʻlgan yerlarda koʻchat qalinligini gektariga 100 — 110 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha, unumdorligi yuqori boʻlgan yerlarda gektariga 80-90 ming tupgacha koʻchat qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 14. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berishning ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 15. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15 — 16 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may v) qator orasi 60 sm boʻlganda ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may 16. Suv tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy qilish ishlarini tashkil etish: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻraskeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 2 300 gektar paxta maydonlarida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may b) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzaning oʻsuv davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddati va meʼyorini toʻgʻri qoʻllash, sugʻorish suvlarini 35 — 40% tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. sugʻorish mavsumi davomida 17. Maqbul muddat va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirlarini amalga oshirish: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza 2-3 chinbarg chiqarganda birinchi oziqlantirish uchun bir gektarga sof holda 50 kg azotli oʻgʻitlar (150 kg/ga ammiakli selitra yoki 110 kg/ga mochevina yoki 240 kg/ga ammoniy sulfat) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil may b) shonalash davrida ikkinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (210 — 225 kg ammiakli selitra yoki 150 — 160 kg mochevina) va 50 kg kaliyli (83 kg kaliy xlorid) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil iyun v) gullash davri boshida uchinchi oziqlantirish uchun egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (210 — 225 kg ammiakli selitra) va 40 — 50 kg fosforli (80 — 100 kg ammofos yoki 280 — 350 kg oddiy superfosfat yoki 170 — 215 kg suprefos) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yil iyul 18. Gʻoʻzani vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg va shonalash davrlarida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,3 l/ga, Fitovak 300 — 400 ml/ga, Bioduks 2-3 ml/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,4 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Leaozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 19. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlarining urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarini aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 20. Gʻoʻzani chilpish muddati va usullari, kimyoviy chilpishda qoʻllaniladigan preparatlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va seminarlar oʻtkazish. “Buxoro-6”, “Buxoro-8” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; qoʻshqator usulda ekilgan gʻoʻza maydonlarida 9-10 dona hosil shoxi paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yil avgust Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 21. Vobkent tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvlari sathi hamda “Buxoro-6” va “Buxoro-8” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining biologik xususiyatlaridan kelib chiqib, sugʻorish davomiyligini, uning sonini, oraligʻini va texnologiyasini belgilash: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 600 — 700 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 700 — 800 m3 dan 12 — 14 soat davomida; 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplash davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 900 — 950 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 950 — 1000 m3dan 14 — 16 soat davomida; 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzaning pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 650 — 750 m3dan 8 — 10 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 850 — 900 m3dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 22. Gʻoʻza defoliatsiyasini oʻtkazish tadbirlarni amalga oshirish: Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasining muddati va meʼyorini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarini sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 –— 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi “Avguron-ekstra” defoliantini havo harorati 22 — 25oS daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 l/ga meʼyorda yoki “Suyuq XMD-s” defoliantini 7,0-8,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 23. Yetishtirilgan hosilni mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil avgust-sentabr Buxoro viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Vobkent tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev) T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimiyatlar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Agrotexnik tadbirlarni tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga bogʻliq holda oʻtkazish 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchun mavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2022-yil avgust Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Sharof Rashidov tumanidagi paxta maydonlarida kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish: Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2022-yil oktabr-noyabr b) paxta maydonlarida lazerli tekislash ishlarini amalga oshirish; 2022-yil noyabr — fevral v) tuproqning fizik yetilganligini hisobga olib nam toʻplash (chizil qilish yaʼni yumshatish, boranalash va mola bosish) va yerni ekishga tayyorlash tadbirlarini oʻtkazish. 2022-yil mart-aprel 3. Sharof Rashidov tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) yerlarni organik moddaga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; 2022-yil oktabr b) paxta maydonlarida kompost va boshqa noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil noyabr — 2023-yil mart v) tavsiyalar asosida kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash; g) paxta maydonlarida siderat ekinlarini ekish. 2022-yil noyabr — 2023-yil aprel 4. Sharof Rashidov tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorlarda mahalliy oʻgʻit solish yoki yerga organik moddalar kiritish ishlarini bajarish: gumus bilan juda kam taʼminlangan 5,58 gektar maydonning har bir gektariga 30 tonnadan; gumus bilan kam taʼminlangan 356,19 gektar maydonning har bir gektariga 25 tonnadan; gumus bilan oʻrtacha taʼminlangan 4 565,37 gektar maydonning har bir gektariga 20 tonnadan; gumus bilan oʻrtachadan yuqori taʼminlangan 3 580,5 gektar maydonning har bir gektariga 10 tonna mahalliy oʻgʻit kiritish. Tumanda 2022-yil hosili uchun paxta joylashtirilgan 9 300 gektar maydonga jami 130 ming tonna mahalliy yoki noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 5. Sharof Rashidov tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning agrokimyoviy xossalari boʻyicha: a) paxta maydonlari tuproqlarining agrokimyoviy xossalari asosida mineral oʻgʻit qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; b) paxta ekiladigan yer maydonlarida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 6. Sharof Rashidov tumanidagi paxta maydonlarini quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish (hosildorlik 45,0 s/ga): Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) harakatchan fosfor bilan: juda kam taʼminlangan 66,7 foiz (6 202 ga) maydonning har bir gektariga 0,233 tonna; kam taʼminlangan 26,9 foiz (2499,3 ga) maydonning har bir gektariga 0,181 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 70 foiz, oʻrtacha taʼminlangan 6,0 foiz (561,3 ga) maydonning har bir gektariga 0,130 tonna; ekish bilan birga — 10 foiz, koʻp taʼminlangan 0,4 foiz (36 ga) maydonning har bir gektariga 0,078 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni solish; juda koʻp taʼminlangan 0,03 foiz (2,6 ga) maydonga fosforli mineral oʻgʻitlar solinmaydi. Jami paxta ekiladigan 9 300 gektarmaydon uchun sof holda 1 800 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. gullash davrida — 20 foiz b) almashinuvchi kaliy bilan: juda kam taʼminlangan 6,1 foiz (565,2 ga) maydonning har bir gektariga 0,181 tonna; kam taʼminlangan 28,8 foiz (2 681,3 ga) maydonning har bir gektariga 0,130 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 50 foiz, oʻrtacha taʼminlangan 44,8 foiz (4 166,1 ga) maydonning har bir gektariga 0,104 tonna; koʻp taʼminlangan 20,3 foiz (1 887,4 ga) maydonning har bir gektariga 0,052 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni solish. Jami paxta ekiladigan 9 300 gektar maydon uchun sof holda 465 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun 259 kg/ga dan (jami 3 720 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. shonalash davrida — 50 foiz 7. Sharof Rashidov tumanida shamol yoʻnalishiga qarshi quyidagi meʼyorda ihota daraxtzorlarini (perpendikulyar holda) barpo etish: shamol tezligi kuchsiz (6 m/sek) va oʻrtacha (shamol tezligi 6 — 12 m/sek) boʻlgan hududlarda 2 qator ihota daraxtlarini joylashtirish. 2023-yil mart-aprel Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani ?okimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) II. Tumanning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish tadbirlarini amalga oshirish 8. Sharof Rashidov tumanining tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) “Sulton” navidan 148,5 tonna, “S-8290” navidan 90 tonna, istiqbolli “Beshqahramon” navidan 40,5 tonna sifatli urugʻlik chigit tayyorlash; 2023-yil fevral-mart b) “Sulton” navini 4 950 gektar, “S-8290” navini 3 000 gektar va istiqbolli “Beshqahramon” navini 1 350 gektar sugʻoriladigan maydonga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 9. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) chigitga ekish oldidan biostimulyatorlar (Rokogumin 4-5 l/t, Uzgumi 0,7-0,8 l/t, Fitovak 200 — 300 ml/t, Bioduks 2-3 ml/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel b) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha eng maqbul muddatlarni belgilash. 2023-yil aprel 10. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻr yuvilgan va yaxob berilgan maydonlar chigit ekish oldidan chizel-borona bilan 15 — 20 sm chuqurlikda yumshatiladi; 2023-yil mart-aprel b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsidlar (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; 2023-yil mart-aprel v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5 — 7 sm uzoqlikda,12 — 15 sm chuqurlikda har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg azotli va 20 — 25 kg fosforli mineral oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel 11. Sharof Rashidov tumanida sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel-may b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 12. Gʻoʻzaning “Sulton”, “S-8290” va “Beshqahramon” navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unumdorligi past yerlarda koʻchat qalinligini gektariga 100 — 110 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha, unumdorligi yuqori boʻlgan yerlarda gektariga 80 — 90 ming tupgacha koʻchat qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 13. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berishning ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 14. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15-16 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may v) qator orasi 60 sm boʻlganda ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may 15. Suv tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy qilish ishlarini tashkil etish: Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 1 950 gektar paxta maydonlarida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may v) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzaning oʻsuv davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddati va meʼyorini toʻgʻri qoʻllash, sugʻorish suvlarini 35 — 40% tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. sugʻorish mavsumi davomida 16. Maqbul muddat va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirlarini amalga oshirish: Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza 2-3 chinbarg chiqarganda birinchi oziqlantirish uchun bir gektarga sof holda 50 kg azotli oʻgʻitlar (150 kg/ga ammiakli selitra yoki 110 kg/ga mochevina yoki 240 kg/ga ammoniy sulfat) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil may b) gʻoʻzani shonalash davrida birinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 80 kg azotli (210 — 240 kg ammiakli selitra yoki 152 — 173 kg mochevina) va 50 kg kaliyli (75 — 85 kg kaliy xlorid) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil iyun v) gullash davri boshida ikkinchi oziqlantirish uchun egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (210 — 225kg ammiakli selitra)va 40 — 50 kg fosforli (85 — 100 kg ammofos yoki 220 — 275 kg oddiy superfosfat yoki 170 — 215 kg suprefos) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yil iyul 17. Gʻoʻzani vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg va shonalash davrlarida biostimulyatorlarni (Rokogumin 2,5 l/ga, Uzgumi 0,3 l/ga, Fitovak 300 — 400 ml/ga, Bioduks 2-3 ml/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davrida biostimulyatorlarni (Rokogumin 2,5 l/ga, Uzgumi 0,4 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Lebozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 18. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlarining urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarini aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 19. “Sulton”, “S-8290” va “Beshqahramon” gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; qoʻshqator usulda ekilgan gʻoʻza maydonlarida 9-10 dona hosil shoxi paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yil avgust Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 20. Sharof Rashidov tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvlari sathi hamda “Sulton”, “S-8290” va “Beshqahramon” gʻoʻza navlarining biologik xususiyatlaridan kelib chiqib, sugʻorish davomiyligini, uning sonini, oraligʻini va texnologiyasini belgilash: Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 600 — 700 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 700 — 800 m3 dan 12 — 14 soat davomida; 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplash davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 900 — 950 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 950 — 1000 m3dan 14 — 16 soat davomida; 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzaning pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 650 — 750 m3dan 8 — 10 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 850 — 900 m3dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 21. Gʻoʻza defoliatsiyasi tadbirini amalga oshirish: Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasining muddati va meʼyorini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarini sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 — 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi “Avguron-ekstra” defoliantini havo harorati 22 — 25oS daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 l/ga meʼyorda yoki “Suyuq XMD-s” defoliantini 7,0-8,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 22. Yetishtirilgan hosilni mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil avgust-sentabr Jizzax viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sharof Rashidov tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev) T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimiyatlar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Agrotexnik tadbirlarni tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga bogʻliq holda oʻtkazish 1. Paxta maydonlarda tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchun mavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2022-yil avgust Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Qarshi tumanidagi paxta maydonlarida kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish: Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2023-yil aprel b) mexanik tarkibi ogʻir, zichlashgan haydalma osti qatlamiga ega tuproqlarni 60 — 80 sm chuqurlikda yumshatish; 2022-yil oktabr-noyabr v) barcha paxta maydonlarida lazerli tekislash ishlarini amalga oshirish. 2022-yil noyabr — 2023-yil fevral 3. Qarshi tumanida tarqalgan yerlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) yerlarni organik moddalarga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyanomalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; 2022-yil oktabr b) paxta yer maydonlarida kompost va boshqa noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil noyabr v) tavsiyalar asosida kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash. 2023-yil aprel 4. Qarshi tumanda paxta ekin maydonlarida tarqalgan yerlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorlarda mahalliy oʻgʻit solish yoki yerga organik modda kiritish ishlarini bajarish: gumus bilan kam taʼminlangan (gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan) 12 150 gektar maydonning har bir gektariga 20 tonnadan; gumus bilan oʻrtacha taʼminlangan (gumus miqdori 2 foizgacha boʻlgan) 2850 gektar maydonning har bir gektariga 10 tonnadan mahalliy oʻgʻit kiritish. Tumanda 2022-yil hosili uchun paxta ekin joylashtirilgan 15 000 gektar maydonga jami 254 ming tonna mahalliy yoki noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 5. Qarshi tumanida tarqalgan sugʻoriladigan yerlarning agrokimyoviy xossalari boʻyicha: a) paxta maydonlari yerlarining agrokimyoviy xossalari asosida mineral oʻgʻit qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; b) paxta maydonlarida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 6. Qarshi tumanda paxta ekin maydonlarida tarqalgan yerlarni quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish (hosildorlik 38,5 s/ga): Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) harakatchan fosfor bilan: juda kam taʼminlangan 42,78 foiz (6 417 ga) maydoning har bir gektariga 0,208 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 70 foiz, kam taʼminlangan 34,53 foiz (5 180 ga) maydoning har bir gektariga 0,162 tonna; oʻrtacha taʼminlangan 12,58 foiz (1 887 ga) maydoning har bir gektariga 0,116 tonna; ekish bilan birga — 10 foiz, koʻp taʼminlangan 10,11 foiz (1 517 ga) maydoning har bir gektariga 0,69 tonna fosforli mineral oʻgʻilar solish. gullash davrida — 20 foiz Jami paxta ekiladigan 15 000 gektar maydon uchun 3440 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. b) almashinuvchi kaliy bilan: juda kam taʼminlangan 0,4 foiz (61 ga) maydoning har bir gektariga 0,162 tonna; kam taʼminlangan 18,7 foiz (2 812 ga) maydoning har bir gektariga 0,116 tonna. 2022-yil noyabr oyida — 50 foiz, oʻrtacha taʼminlangan 47,2 foiz (7 087 ga) maydoning har bir gektariga 0,092 tonna; koʻp taʼminlangan 33,6 foiz (5 040 ga) maydoning har bir gektariga 0,046 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlar solish. shonalash davrida — 50 foiz Jami paxta ekiladigan 15 000 gektar maydon uchun 1220 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun sof holda 231 kg/ga dan (jami 3 465 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 7. Qarshi tumanida shamol yoʻnalishiga qarshi quyidagi meʼyorlarda ihota daraxtzorlarini (perpendikulyar holda) barpo etish: a) shamol tezligi kuchsiz (6 m/sek) va oʻrtacha (shamol tezligi 6 — 12 m/sek) 2 qator; b) shamol tezligi kuchli (13 — 25 m/sek) 4 qator ihota daraxtlarini joylashtirish. 2023-yil mart-aprel Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) II. Tumanning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish ishlarini amalga oshirish 8. Qarshi tumani tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) “Buxoro-102” navidan 495,0 tonna, “Porloq-4” navidan 157,5 tonna, boshqa yangi gʻoʻza navlaridan 22,5 tonna sifatli urugʻlik chigit tayyorlash; 2023-yil fevral-mart b) “Buxoro-102” navini 11 000 gektar, “Porloq-4” navini 3 500 gektar va boshqa yangi gʻoʻza navlari 500 gektar sugʻoriladigan maydonlarga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 9. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) tuproqda maqbul namlikni toʻplash uchun pushta olib, gektariga 1200 — 1500 m3miqdorda suv berish; 2023-yil mart b) chigitga ekish oldidan biostimulyatorlar (Uzgumi 0,7-0,8 l/t, Fitovak 200 — 300 ml/t, Bioduks 2-3 ml/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel v) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha maqbul muddatlarini belgilash. 2023-yil aprel 10. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) pushta olingan maydonlarda chigit ekish oldidan yerning yetilishi bilan tuproqni ekishga tayyorlash, borona bilan yuza qismini yumshatiladi; 2023-yil mart-aprel b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsidlar (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; 2023-yil mart-aprel v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5 — 7 sm uzoqlikda, 12 — 15 sm chuqurlikka har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg azotli va 20 — 25 kg fosforli oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel 11. Qarshi tumanida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel-may b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 12. “Buxoro-102”, “Porloq-4” gʻoʻza navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unumdorligi past boʻlgan yerlarda koʻchat qalinligini gektariga 100 — 110 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha, unumdorligi yuqori boʻlgan yerlarda gektariga 80 — 90 ming tupgacha koʻchat qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 13. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berishning ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 14. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15-16 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda, oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may v) qator orasi 60 sm boʻlganda, ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may 15. Suv tejaydigan texnologiyalarni joriy qilish ishlarini tashkil etish: Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻraskeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 2630 gektar paxta maydonlarida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may b) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzaning oʻsuv davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddati va meʼyorini toʻgʻri qoʻllash, sugʻorish suvlarini 35 — 40 % tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. sugʻorish mavsumi davomida 16. Maqbul muddat va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirlarni amalga oshirish: Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza 2-3 chinbarg chiqarganda birinchi oziqlantirish uchun har gektarga sof holda 50 kg dan azotli mineral oʻgʻitlarni (ammiakli selitra 150 kg/ga, yoki mochevina 110 kg/ga yoki ammoniy sulfat 240 kg/ga) qoʻllash. 2023-yil may b) gʻoʻzani shonalash davrida ikkinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli va 50 kg kaliyli (gektariga 210 — 225 kg ammiakli selitra yoki 150 — 160 kg mochevina va 83 kg kaliy xlorid) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil iyun V) gullash davri boshida uchinchi oziqlantirish uchun egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (ammiakli selitra 210 — 225 kg) va 40 — 50 kg sof holda fosforli (ammofos 80 — 100 kg yoki oddiy superfosfat 280 — 350 kg yoki suprefos 170 — 215 kg) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yil iyul 17. Gʻoʻzani vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg chiqargan va shonalash davrlarida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,3 l/ga, Fitovak 300 — 400 ml/ga, Bioduks 2-3 ml/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,4 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Lebozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 18. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlarining urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarini aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 19. Gʻoʻzani chilpish muddati va usullari, kimyoviy chilpishda qoʻllaniladigan preparatlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va seminarlar oʻtkazish. “Buxoro-102” va “Porloq-4” gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi toʻplanganda; qoʻshqator usulda ekilgan gʻoʻza maydonlarida 9-10 dona hosil shox paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yil avgust Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 20. Qarshi tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvlari sathi hamda Buxoro-8 va Porloq-4 gʻoʻza navlarining biologik xususiyatlaridan kelib chiqib, sugʻorish davomiyligini, uning sonini, oraligʻini va texnologiyasini belgilash: Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 750 — 850 m3 dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir yerlarda 850 — 900 m3 dan 12 — 14 soat davomida; 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplash davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 950 — 1000 m3 dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir yerlarda 1050 — 1150 m3 dan 14 — 16 soat davomida; 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzaning pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 750 — 800 m3 dan 8 — 10 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir yerlarda 850 — 900 m3 dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 21. Gʻoʻza defoliatsiyasi tadbirini amalga oshirish: Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasining muddati va meʼyorini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarni sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 — 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi Avguron-ekstra defoliantini havo harorati 22 — 25 oC daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 l/ga meʼyorda yoki Suyuq XMD 6,5 — 7,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 22. Yetishtirilgan hosilni mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil avgust-sentabr Qashqadaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qarshi tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev) T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimliklar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Agrotexnik tadbirlarni tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga bogʻliq holda oʻtkazish 1. Paxta maydonlarda tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchun mavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2022-yil avgust Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Navbahor tumanidagi paxta maydonlarida kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2023yil aprel b) mexanik tarkibi ogʻir, zichlashgan haydalma osti qatlamiga ega yerlarni 60 — 80 sm chuqurlikda yumshatish; 2022-yil oktabr-noyabr v) barcha paxta maydonlarida lazerli tekislash ishlarini amalga oshirish. 2022-yil noyabr — 2023-yil fevral 3. Navbahor tumanidagi shoʻrlangan yerlarni melioratsiya tadbirlarini oʻtkazish boʻyicha: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) tuproqlarning mexanik tarkibi va shoʻrlanish darajasini hisobga olgan holda shoʻr yuvish boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2022-yil noyabr b) paxta maydonlarida sifatli shoʻr yuvish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2022-yil dekabr 4. Navbahor tumanidagi sugʻoriladigan yerlarning shoʻrlanish darajalariga muvofiq quyidagi meʼyorlar boʻyicha shoʻr yuvish tadbirlarini oʻtkazish: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) oʻrta darajada shoʻrlangan 10,3 foiz (776 ga) maydonning har bir gektarida: qumli, qumloqli va yengil qumoqli yerlarda ikki marotaba — 2,5 — 3,0 ming m3 suv; 2023-yil fevral-mart, oʻrta qumloqli yerlarda ikki marotaba — 3,5 — 4,0 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — dekabr ogʻir qumloqli va loyli yerlarda uch marotaba — 4,0 — 4,5 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish; 2022-yil oktabr — yanvar, b) kuchsiz darajada shoʻrlangan 58,7 foiz (4 437 ga) maydonning har bir gektarida: qumli, qumloqli va yengil qumloqli yerlarda bir marotaba — 2,5 — 3,5 ming m3 suv; 2023-yil mart-aprel, oʻrta qumloqli yerlarda bir marotaba — 3,5 — 4,0 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — dekabr, ogʻir qumloqli va loyli yerlarda ikki marotaba — 4,0 —5,0 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. 2022-yil oktabr — dekabr 5. Navbahor tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: a) yerlarni organik moddaga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; b) paxta maydonlarida kompost va boshqa noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; v) tavsiyalar asosida kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash. 2023-yil aprel-may Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 6. Navbahor tumandagi paxta ekin maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorlarda mahalliy oʻgʻit solish yoki yerga organik modda kiritish ishlarini bajarish: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) gumus bilan kam taʼminlangan (gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan) 3 129 gektar maydonning har bir gektariga 20 tonnadan; 2022-yil oktabr gumus bilan oʻrtacha taʼminlangan (gumus miqdori 2 foizgacha boʻlgan) 4 422 gektar maydonning har bir gektariga 10 tonnadan mahalliy oʻgʻit kiritish. 2022-yil noyabr Tumanda 2022-yil hosili uchun joylashtirilgan 7 555 gektar maydonga jami 106 ming 800 tonna mahalliy yoki noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2023-yil aprel 7. Navbahor tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning agrokimyoviy xossalari boʻyicha: a) paxta maydonlari tuproqlarining agrokimyoviy xossalari asosida mineral oʻgʻit qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; b) paxta maydonlarida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2022-yil aprel-may Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 8. Navbahor tumanidagi paxta maydonlarini quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish (hosildorlik 39,3 s/ga): Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) harakatchan fosfor bilan: juda kam taʼminlangan 82,34 foiz (6221 ga) maydonning har bir gektariga 0,212 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 70 foiz, kam taʼminlangan 12,8 foiz (967 ga) maydonning har bir gektariga 0,165 tonna; oʻrtacha taʼminlangan 3,87 foiz (293 ga) maydonning har bir gektariga 0,118 tonna; ekish bilan birga — 10 foiz, koʻp taʼminlangan 0,98 foiz (74 ga) maydonning har bir gektariga 0,071 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni solish. Jami paxta ekiladigan 7555 gektarmaydon uchun sof holda 1521 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. gullash davrida — 20 foiz b) almashinuvchi kaliy bilan: juda kam taʼminlangan 43,5 foiz (3287 ga) maydonning har bir gektariga 0,165 tonna; kam taʼminlangan 48,6 foiz (3672 ga) maydonning har bir gektariga 0,118 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 50 foiz, oʻrtacha taʼminlangan 7,9 foiz (596 ga) maydonning har bir gektariga 0,094 tonna kaliliy mineral oʻgʻitlar solish. shonalash davrida — 50 foiz Jami paxta ekiladigan 7555 gektar maydon uchun sof holda 1033 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun sof holda 236 kg/ga dan (jami 1783 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 9. Navbahor tumanida shamol yoʻnalishiga qarshi quyidagi meʼyorlarda ihota daraxtzorlarini (perpendikulyar holda)barpo etish: a) shamol tezligi kuchsiz (6 m/sek) va oʻrtacha (shamol tezligi 6 — 12 m/sek) boʻlgan hududlarda 2 qator; b) shamol tezligi kuchli (13 — 25 m/sek) boʻlgan hududlarda 4 qator ihota daraxtlarini joylashtirish. 2023-yil mart-aprel Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) II. Tumanning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish ishlarini amalga oshirish 10. Navbahor tumani tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) “Buxoro-102” navidan 226,7 tonna boshqa yangi gʻoʻza navlaridan sifatli urugʻlik chigit tayyorlash. 2023-yil fevral-mart b) “Buxoro-102” navini 7 555 gektar sugʻoriladigan maydonlarga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 11. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) chigitga ekish oldidan biostimulyator (Uzgumi 0,7-0,8 l/t, Fitovak 200 — 300 ml/t, Bioduks 2-3 ml/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel b) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha maqbul muddatlarni belgilash. 2023-yil aprel 12. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻr yuvilgan maydonlar chigit ekish oldidan chizellanib, borona bosilgandan soʻng ogʻir mola bilan koʻndalangiga ikki marta mola oʻtkaziladi. Ayrim dalalarda ushbu tadbir 3-4-marta va hatto undan koʻp oʻtkazilishi mumkin; 2023-yil mart-aprel b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsid (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; 2023-yil mart-aprel v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5 — 7 sm uzoqlikda, 12 — 15 sm chuqurlikda har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg azotli va 20 — 25 kg fosforli mineral oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel 13. Navbahor tumanida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel-may b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 14. “Buxoro-102” va boshqa yangi gʻoʻza navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda, ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unumdorligi past boʻlgan yerlarda koʻchat qalinligi gektariga 100 — 110 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha va unumdorligi yuqori boʻlgan yerlarda gektariga 80 — 90 ming tupgacha koʻchat qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 15. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berishning ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 16. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15-16 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish. 2023-yil aprel-may v) qator orasi 60 sm boʻlganda ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may 17. Suv tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy qilish ishlarini tashkil etish: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 4450 gektar paxta maydonlarida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may b) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzani oʻsuv davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddati va meʼyorini toʻgʻri qoʻllash, sugʻorish suvlarini 35 — 40% tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. har yili sugʻorish mavsumi davomida 18. Maqbul muddatlar va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirlarni amalga oshirish: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzani shonalash davrida birinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektar uchun sof holda 70 — 75 kg azotli (210 — 225 kg ammiakli selitra yoki 150 — 160 kg mochevina) va 83 kg kaliy xloridli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil may b) gullash davri boshida ikkinchi oziqlantirish egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (210 — 225 kg ammiakli selitra) va 40 — 50 kg fosforli (80 — 100 ammofos yoki 280 — 350 kg oddiy superfosfat yoki 170 — 215 kg suprefos) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yil iyul 19. Gʻoʻzaning vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg va shonalash davrlarida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,3 l/ga, Fitovak 300 — 400 ml/ga, Bioduks 2-3 ml/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,4 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Lebozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 20. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlari urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarini aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 21. Gʻoʻzani chilpish muddati va usullari, kimyoviy chilpishda qoʻllaniladigan preparatlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va seminarlar oʻtkazish. “Buxoro-102” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi toʻplanganda; qoʻshqator usulda ekilgan gʻoʻza maydonlarida 9-10 dona hosil shoxi paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yil avgust Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 22. Navbahor tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvlari sathi, hamada “Buxoro-102” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining biologik xususiyatlaridan kelib chiqib sugʻorish davomiyligini, uning sonini, oraligʻini va texnologiyasini belgilash: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 600 — 700 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 700 — 800 m3dan 12 — 14 soat davomida; 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplashda mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 900 — 950 m3dan 12 — 14 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 950 — 1050 m3dan 14 — 16 soat davomida; 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzaning pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 650 — 750 m3dan 8 — 10 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 850 — 900 m3dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 23. Gʻoʻza defoliatsiyasini tadbirlarni amalga oshirish: Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasining muddati va meʼyorlarini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarni sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 — 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi “Avguron-ekstra” defoliantini havo harorati 22 — 25 oS daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 l/ga, meʼyorida yoki “Suyuq XMD-s”defoliantini 6,5 — 7,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 24. Yetishtirilgan hosilini mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil avgust-sentabr Navoiy viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Navbahor tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev) T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimliklar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Agrotexnik tadbirlarni tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga bogʻliq holda oʻtkazish 1. Paxta maydonlarda tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha bajariladigan tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchun mavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2022-yil avgust Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Pop tumanida paxta maydonlarida kuzgi-qishki tadbirlarni amalga oshirish: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2023-yil aprel b) mexanik tarkibi ogʻir, zichlashgan haydalma osti qatlamiga ega tuproqlarni 80 — 100 sm chuqurlikda yumshatish; 2022-yil oktabr-noyabr v) barcha paxta maydonlarida lazerli tekislash ishlarini amalga oshirish. 2022-yil noyabr — 2023-yil fevral 3. Pop tumanidagi shoʻrlangan yerlarda melioratsiya tadbirlarini oʻtkazish boʻyicha: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) tuproqlarning mexanik tarkibi va shoʻrlanish darajasini hisobga olgan holda, shoʻr yuvish boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2022-yil noyabr b) paxta maydonlarida sifatli shoʻr yuvish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2022-yil dekabr 4. Pop tumanida tarqalgan sugʻoriladigan yerlarining shoʻrlanish darajalariga muvofiq quyidagi meʼyorlar boʻyicha shoʻr yuvish tadbirlarini oʻtkazish: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) oʻrta darajada shoʻrlangan 21,6 foiz (2221 ga) maydoning har bir gektarida: qumli, qumloqli va yengil qumloqli yerlarda ikki marotaba — 2,5 — 4,0 ming m3 suv 2023-yil fevral-mart oʻrta qumloqli yerlarda ikki marotaba — 4,0 — 4,5 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — dekabr ogʻir qumloqli va loyli yerlarda uch marotaba — 4,5 — 5,5 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. 2022-yil oktabr — yanvar b) kuchsiz darajada shoʻrlangan 29,2 foiz (3011 ga) maydoning har bir gektarida: qumli, qumloqli, va yengil qumloqli yerlarda bir marotaba — 2,5 — 4,0 ming m3suv 2023-yil mart-aprel oʻrta qumoqli yerlarda bir marta 3,5 — 4,0 ming m3 suv 2022-yil oktabr — dekabr ogʻir qumloqli va loyli yerlarda ikki marotaba — 4,0-5,0 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. 2022-yil oktabr — dekabr 5. Pop tumanida tarqalgan yerlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) yerlarning organik moddaga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; 2022-yil oktabr b) paxta ekiladigan yer maydonlarida kompost va boshqa noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil noyabr v) tavsiyalar asosida kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash; 2023-yil aprel 6. Pop tumanda paxta ekin maydonlarida tarqalgan yerlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorlarda mahalliy oʻgʻit solish yoki yerga organik moddalar kiritish ishlarini bajarish: gumus bilan kam taʼminlangan (gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan) 4966 gektar maydonning har bir gektariga 20 tonnadan; gumus bilan oʻrtacha taʼminlangan (gumus miqdori 2 foizgacha boʻlgan ) 5336 gektar maydonning har bir gektariga 10 tonnadan mahalliy oʻgʻit kiritish. Tumanda 2022-yil hosili uchun paxta joylashtirilgan 10 302 gektar maydonga jami 153 ming tonna mahalliy yoki noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 7. Pop tumanida tarqalgan sugʻoriladigan yerlarning agrokimyoviy xossalari boʻyicha: a) paxta maydonlari yerlarining agrokimyoviy xossalari asosida mineral oʻgʻit qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; b) paxta maydonlarida mineral oʻgʻit qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 8. Pop tumanda paxta maydonlarida tarqalgan yerlarni quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish (hosildorlik 38,5 s/ga): a) harakatchan fosfor bilan: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) juda kam taʼminlangan 65,3 foiz (6731 ga) maydonning har bir gektariga 0,208 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 70 foiz, kam taʼminlangan 26,1 foiz (2691 ga) maydonning har bir gektariga 0,162 tonna; oʻrtacha taʼminlangan 5,0 foiz (513 ga) maydonning har bir gektariga 0,116 tonna; ekish bilan birga 10 foiz, koʻp taʼminlangan 3,5 foiz (467,1 ga) maydonning har bir gektariga 0,069 tonna fosforli mineral oʻgʻitlar solish. gullash davrida — 20 foiz Jami paxta ekiladigan 10 302 gektarmaydon uchun sof holda 1 919 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. b) almashinuvchi kaliy bilan: juda kam taʼminlangan 6,7 foiz (688 ga) maydonning har bir gektariga 0,162 tonna; kam taʼminlangan 75,2 foiz (7743 ga) maydonning har bir gektariga 0,116 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 50 foiz, oʻrtacha taʼminlangan 13,4 foiz (1384 ga) maydonning har bir gektariga 0,092 tonna; koʻproq taʼminlangan 4,7 foiz (487 ga) maydonning har bir gektariga 0,046 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlar solish. Shonalash davrida — 50 foiz Jami paxta ekiladigan 10 302 gektar maydon uchun sof holda 1 156 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun sof holda 231 kg/ga dan (jami 2 380 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. II. Tumanning tuproq iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish ishlarini amalga oshirish 9. Pop tumanining tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) “Andijon-35” navidan 303,7 tonna, “S-6524” navidan 86,4 tonna, istiqbolli “S-8295” navidan 6,7 tonna, boshqa yangi gʻoʻza navlaridan 66,6 tonna sifatli urugʻlik chigit tayyorlash; 2023-yil fevral-mart b) “Andijon-35” navini 6 749 gektar, “S-6524” navini 1 921 gektar, istiqbolli “S-8295” navini 150 gektar va boshqa yangi gʻoʻza navlarini 1 482 gektar sugʻoriladigan maydonlarga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 10. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) chigitga ekish oldidan biostimulyatorlar (Uzgumi 0,7 — 0,8 l/t, Fitovak 200 — 300 ml/t, Bioduks 2-3 ml/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel b) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha eng maqbul muddatlarini belgilash. 2023-yil aprel 11. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻr yuvilgan maydonlar chigit ekish oldidan chizellanib, borona bosilgandan soʻng ogʻir mola bilan koʻndalangiga ikki marta mola oʻtkaziladi. Ayrim dalalarda ushbu agrotexnik tadbir 3-4-marta va hatto undan koʻp oʻtkazilishi mumkin; 2023-yil mart-aprel b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsidlar (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; 2023-yil mart-aprel v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5 — 7 sm uzoqlikda, 12 — 15 sm chuqurlikda har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg azotli va 20 — 25 kg fosforli mineral oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel 12. Pop tumanida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel-may b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 13. “Andijon-35”, “S-6524” va “S-8295” gʻoʻza navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unumdorligi past boʻlgan yerlarda koʻchat qilinganligini gektariga 100 — 110 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha, unumdorligi yuqori boʻlgan yerlarda gektariga 80 — 90 ming tupgacha koʻchat qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 14. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berishning ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 15. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15-16 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda, oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may v) qator orasi 60 sm boʻlganda ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may 16. Suv tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy qilish ishlarini tashkil etish: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 3 043 gektar paxta maydonida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may b) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzaning oʻsish davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddati va meʼyorini toʻgʻri qoʻllash, sugʻorish suvlarini 35 — 40% tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. har yili sugʻorish mavsumi davomida 17. Maqbul muddat va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirlarni amalga oshirish: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza 2-3 chinbarg chiqarganda birinchi oziqlantirish uchun har gektarga sof holda 50 kg azotli mineral oʻgʻitlar (ammiakli selitra 150 kg/ga, yoki mochevina 110 kg/ga yoki ammoniy sulfat 240 kg/ga) qoʻllash. 2023-yil may b) gʻoʻzaning shonalash davrida ikkinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda, har gektarga sof holda 70 — 75 kg azot va 50 kg kaliy (gektariga 210 — 225 kg ammiakli selitra yoki 150 — 160 kg mochevina va 83 kg kaliy xlorid) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil iyun v) gʻoʻzaning gullash davri boshida uchinchi oziqlantirish uchun egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (ammiakli selitra 210 — 225 kg) va 40 — 50 kg fosforli (80 — 100 kg ammofos yoki 280 — 350 kg oddiy superfosfat yoki 170 — 215 kg suprefos) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yil iyul 18. Gʻoʻzaning vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg va shonalash davrlarida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,3 l/ga, Fitovak 300 — 400 ml/ga, Bioduks 2-3 ml/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,4 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Lebozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 19. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlarining urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarini aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 20. Gʻoʻzani chilpish muddati va usullari, kimyoviy chilpishda qoʻllaniladigan preparatlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va seminarlar oʻtkazish. “Andijon-35”, “S-6524” va “S-8295” gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi boʻlganda; qoʻshqator usulda ekilgan paxta maydonlarida 9-10 dona hosil shoxi paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yil iyul-avgust Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 21. Pop tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvlari sathi hamda, “Andijon-35”, “S-6524” va “S-8295” gʻoʻza navlarining biologik xususiyatidan kelib chiqib, sugʻorish davomiyligini, uning sonini, oraligʻini va texnologiyasini belgilash: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 600 — 700 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 700 — 800 m3dan 12 — 14 soat davomida: 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplash davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 900 — 950 m3dan 12 — 14 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 950 — 1050 m3dan 14 — 16 soat davomida. 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzaning pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 650 — 750 m3dan 8 — 10 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 850 — 900 m3dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 22. Gʻoʻza defoliatsiyasi tadbirini oʻtkazish: Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasining muddati va meʼyorini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarni sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 — 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi “Avguron-ekstra” defoliantini havo harorati 22 — 25 oS daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 l/ga meʼyorda yoki “Suyuq XMD-s” defoliantini 6,5 — 7,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 23. Yetishtirilgan hosilni mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil avgust-sentabr Namangan viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Pop tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev) T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimiyatlar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Agrotexnik tadbirlarni tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasigabogʻliq holda oʻtkazish 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchun mavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2022-yil avgust Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy-tadqiqot instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Narpay tumanidagi paxta maydonlarida kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish: Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy-tadqiqot instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2023-yil aprel b) mexanik tarkibi ogʻir, zichlashgan haydalma osti qatlamiga ega yerlarni 60 — 80 sm chuqurlikda yumshatish; 2022-yil oktabr-noyabr, v) barcha paxta maydonlarida lazerli tekislash ishlarini amalga oshirish; 2022-yil noyabr — 2023-yil fevral g) tumanning paxta maydonlaridagi toshloqli yerlarni toshlardan tozalash. shudgorlashdan keyin va vegetatsiya davri mobaynida 3. Narpay tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy-tadqiqot instituti (Sh. Bobomurodov) a) yerlarni organik moddalarga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noaʼnanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; 2022-yil oktabr b) paxta maydonlarida kompost va boshqa noaʼnanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil noyabr v) tavsiyalar asosida kompost va noaʼnanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash. 2023-yil aprel 4. Narpay tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorda mahalliy oʻgʻit solish yoki yerga organik modda kiritish ishlarini bajarish: gumus bilan kam taʼminlangan (gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan) 9132 gektar maydonning har bir gektariga 20 tonnadan; gumus bilan oʻrtacha taʼminlangan (gumus miqdori 2 foizgacha boʻlgan) 1630 gektar maydonning har bir gektariga 10 tonnadan mahalliy oʻgʻit kiritish. Tumanda 2022-yil hosili uchun paxta joylashtirilgan 10762 gektar maydonga jami 199 ming tonna mahalliy yoki noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy-tadqiqot instituti (Sh. Bobomurodov) 5. Narpay tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning agrokimyoviy xossalari boʻyicha: a) paxta maydonlari tuproqlarining agrokimyoviy xossalari asosida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; b) paxta maydonlarida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy-tadqiqot instituti (Sh. Bobomurodov) 6. Narpay tumanidagi paxta maydonlarini quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish (hosildorlik 40 s/ga): Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy-tadqiqot instituti (Sh. Bobomurodov) a) harakatchan fosfor bilan: juda kam taʼminlangan 83,1 foiz (8947 ga) maydonning har bir gektariga 0,218 tonna; kam taʼminlangan 14,9 foiz (1602 ga) maydonning har bir gektariga 0,169 tonna; oʻrtacha taʼminlangan 2,1 foiz (213 ga) maydonning har bir gektariga 0,121 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni solish. Jami paxta ekiladigan 10762 gektar maydon uchun sof holda 2246 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi; 2022-yil noyabr oyida — 70 foiz, ekish bilan birga —10 foiz, gullash davrida— 20 foiz b) almashinuvchi kaliy bilan: juda kam taʼminlangan 11,5 foiz (1235,4 ga) maydonning har bir gektariga 0,169 tonna; kam taʼminlangan 58,1 foiz (6255,0 ga) maydonning har bir gektariga 0,121 tonna; oʻrtach? taʼminlangan 30,1 foiz (3271,6 ga) maydoning har bir gektariga 0,097 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni solish. Jami paxta ekiladigan 10762 gektar maydon uchun sof holda 1283 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun sof holda 242 kg/ga dan (jami 2604 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr oyida — 50 foiz, shonalashdavrida —50 foiz 7. Narpay tumanida shamol yoʻnalishiga qarshi quyidagi meʼyorlarda ihota daraxtzorlarini (perpendikulyar holda) barpo etish: a) shamol tezligi kuchsiz (6 m/sek) va oʻrtacha (shamol tezligi 6 — 12 m/sek) 2 qator; b) shamol tezligi kuchli (13 — 25 m/sek) 4 qator ihota daraxtlarini joylashtirish. 2023-yil mart-aprel Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy-tadqiqot instituti (Sh. Bobomurodov) II. Tumanning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish tadbirlarini amalga oshirish 8. Narpay tumanining tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) “Sulton” navidan 191,9 tonna, “Buxoro-102” navidan 93,6 tonna, “Adolat-1” navidan 31,3 tonna, “S-6565” navidan 6,0 tonna, boshqa yangi gʻoʻza navlaridan 37,3 tonna sifatli urugʻlik chigit tayyorlash; 2023-yil fevral-mart b) “Sulton” navini 6398 gektar, “Buxoro-102” navini 3121 gektar, “Adolat-1” navini 1043 gektar, “S-6565” navini 200 gektar va boshqa yangi gʻoʻza navlarini 1243 gektar sugʻoriladigan maydonlarga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 9. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) chigitga ekish oldidan biostimulyatorlar (Uzgumi 0,7-0,8 l/t, Fitovak 200 — 300 ml/t, Bioduks 2-3 ml/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel b) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha maqbul muddatlarini belgilash. 2023-yil aprel 10. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) erta bahorgi boronalash ishlari tuproqning 8 — 10 sm qatlamidagi yerning yetilishi bilan oʻtkaziladi; 2023-yil mart-aprel b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsidlar (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; 2023-yil mart-aprel v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5 — 7 sm uzoqlikda, 12 — 15 sm chuqurlikka har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg azotli va 20 — 25 kg fosforli oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel 11. Narpay tumanida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel-may b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 12. “Sulton”, “Buxoro-102”, “Adolat-1”, “S-6565” va boshqa yangi gʻoʻza navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda, ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unumdorligi past boʻlgan yerlarda koʻchat qalinligini gektariga 100 — 110 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha, unumdorligi yuqori boʻlgan yerlarda gektariga 80 — 90 ming tupgacha koʻchat qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 13. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berishning ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 14. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A.Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15-16 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda, oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may v) qator orasi 60 sm boʻlganda, ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may 15. Suv tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy qilish ishlarini tashkil etish: Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻraskeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 2200 gektar paxta maydonlarida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may b) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzaning oʻsuv davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddativa meʼyorini toʻgʻri qoʻllash, sugʻorish suvlarini 35 — 40% tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. har yilisugʻorish mavsumi davomida 16. Maqbul muddat va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirlarni amalga oshirish: Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza 2-3 chinbarg chiqarganda birinchi oziqlantirish uchun har gektarga sof holda 50 kg azotli mineral oʻgʻitlarni (ammiakli selitra 150 kg/ga, yokimochevina 110 kg/ga yoki ammoniy sulfat 240 kg/ga) qoʻllash; 2023-yil may b) gʻoʻzani shonalash davrida ikkinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli va 50 kg kaliyli (gektariga 210 — 225 kg ammiakli selitra yoki 150 — 160 kg mochevina va 83 kgkaliy xlorid) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil iyun v) gullash davri boshida uchinchi oziqlantirish uchun egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (ammiakli selitra 210 — 225 kg) va 40 — 50 kg sof holda fosforli (ammofos 80 — 100 kg yoki oddiy superfosfat 280 — 350 kg yoki suprefos 170 — 215 kg) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yiliyul 17. Gʻoʻzaning vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg va shonalash davrlarida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,3 l/ga, Fitovak 300 — 400 ml/ga, Bioduks 2-3 ml/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yiliyun b) gullash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,4 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Lebozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 18. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlarining urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarini aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 19. Gʻoʻzani chilpish muddati va usullari, kimyoviy chilpishda qoʻllaniladigan preparatlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va seminarlar oʻtkazish. “Sulton”, “Buxoro-102”, “Adolat-1”, “S-6565” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi toʻplanganda; qoʻshqator usulda ekilgan paxta maydonlarida 9-10 dona hosil shoxi paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yilavgust Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 20. Narpay tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvi sathi hamda “Sulton”, “Buxoro-102”, “Adolat-1”, “S-6565” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining biologik xususiyatlaridan kelib chiqib, sugʻorish davomiyligini, uning sonini, oraligʻini va texnologiyasini belgilash: Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 600 — 700 m3 dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir yerlarda 700 — 800 m3 dan 12 — 14 soat davomida; 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplash davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 900 — 950 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir yerlarda 950 — 1050 m3 dan 14 — 16 soat davomida; 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzaning pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 650 — 750 m3 dan 8 — 10 soat hamda oʻrta va ogʻir yerlarda 850 — 900 m3 dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 21. Gʻoʻza defoliatsiyasi tadbirini oʻtkazish: Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasiningmuddati va meʼyorini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarni sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 — 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi “Avguron-ekstra” defoliantini havo harorati 22 — 25 0C daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 l/ga, yoki Suyuq “XMD-s” defoliantini 6,5 — 7,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 22. Yetishtirilgan hosilni mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil avgust-sentabr Samarqand viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari,Narpay tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev) T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimiyatlar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Agrotexnik tadbirlarni tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga bogʻliq holda oʻtkazish 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchun mavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2022-yil avgust Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Jarqoʻrgʻon tumanidagi paxta maydonlarida kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish: Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2023-yil aprel b) mexanik tarkibi ogʻir, zichlashgan haydalma osti qatlamiga ega tuproqlarni 60 — 80 sm chuqurlikda yumshatish; 2022-yil oktabr-noyabr v) barcha paxta ekin maydonlarida lazerli tekislash ishlarini amalga oshirish. 2022-yil noyabr — 2023-yil fevral 3. Jarqoʻrgʻon tumanidagi paxta maydonlari yerlarining meliorativ holatiga muvofiq yaxob suvi berish tadbirlarini oʻtkazish. 2023-yil yanvar-fevral Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 4. Jarqoʻrgʻon tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) yerlarni organik moddaga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; 2022-yil oktabr b) paxta maydonlarida kompost va boshqa noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil noyabr v) tavsiyalar asosida kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash. 2023-yil aprel 5. Jarqoʻrgʻon tumandagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorda mahalliy oʻgʻit solish yoki yerga organik modda kiritish ishlarini bajarish: gumus bilan kam taʼminlangan (gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan) 6 405 gektar maydonning har bir gektariga 20 tonnadan; gumus bilan oʻrtacha taʼminlangan (gumus miqdori 2 foizgacha boʻlgan) 260 gektar maydonning har bir gektariga 10 tonnadan mahalliy oʻgʻit kiritish. Tumanda 2022-yil hosili uchun paxta joylashtirilgan 6 665 gektar maydon uchun jami 131 ming tonna mahalliy yoki noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 6. Jarqoʻrgʻon tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning agrokimyoviy xossalari boʻyicha: a) paxta maydonlari tuproqlarining agrokimyoviy xossalari asosida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; b) paxta maydonlarida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 7. Jarqoʻrgʻon tumanining paxta maydonlarini quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish(hosildorlik 43,2 s/ga): Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) harakatchan fosfor bilan: juda kam taʼminlangan 97,0 foiz (6465 ga) maydonning har bir gektariga 0,233 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 70 foiz, kam taʼminlangan 3,0 foiz (200 ga) maydonning har bir gektariga 0,181 tonna fosforli mineral oʻgʻitlar solish. ekish bilan birga 10 foiz, Jami paxta ekiladigan 6 665 gektarmaydon uchun sof holda 1 543 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi; b) almashinuvchi kaliy bilan: juda kam taʼminlangan 53,5 foiz (3 568 ga) maydonning har bir gektariga 0,181 tonna; gullash davrida — 20 foiz kam taʼminlangan 41,5 foiz (2 769 ga) maydonning har bir gektariga 0,130 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 50 foiz, oʻrtacha taʼminlangan 4,9 foiz (328 ga) maydonning har bir gektariga 0,104 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni solish. shonalash davrida — 50 foiz Jami paxta ekiladigan 6 665 gektar maydon uchun sof holda 1 039 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun 259 kg/ga dan (jami 1 726 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. II. Tumanning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish ishlarini amalga oshirish 8. Jarqoʻrgʻon tumani tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) Buxoro-102 navidan 169,4 tonna, Buxoro-10 navidan 27,0 tonna, Sulton navidan 53,2 tonna, istiqbolli SP-1607 navidan 45,0 tonna va boshqa yangi gʻoʻza navlaridan 5,2 tonna sifatli urugʻlik chigit tayyorlash; 2023-yil fevral-mart b) Buxoro-102 navini 3 766 gektar, Buxoro-10 navini 600 gektar, Sulton navini 1 184 gektar, istiqbolli SP-1607 navini 1 000 gektar va boshqa yangi gʻoʻza navlarini 115 gektar sugʻoriladigan maydonga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 9. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) tuproqda maqbul namlikni toʻplash uchun pushta olib 1200 — 1500 m3ga suv bilan sugʻorish; 2023-yil aprel b) chigitga ekish oldidan biostimulyatorlar (Uzgumi 0,7-0,8 l/t, Fitovak 200 — 300 ml/t, Bioduks 2-3 ml/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel v) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha maqbul muddatlarini belgilash. 10. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: a) chigit ekish oldidan yerning yetilishi bilan tuproqni ekishga tayyorlash uchun borona bilan yumshatiladi; b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsidlar (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5 — 7 sm uzoqlikda, 12 — 15 sm chuqurlikka, har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg azotli va 20 — 25 kg fosforli mineral oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 11. Jarqoʻrgʻon tumanida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel-may b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 12. “Buxoro-102”, “Buxoro-10”, “Sulton” va “SP-1607” gʻoʻza navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unumdorligi past boʻlgan yerlarda koʻchat qalinligini gektariga 100 — 110 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha, unumdorligi yuqori boʻlgan yerlarda gektariga 80 — 90 ming tupgacha koʻchat qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 13. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berishning ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 14. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15-16 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda, oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may v) qator orasi 60 sm boʻlganda, ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may 15. Suv tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy qilish ishlarini tashkil etish: Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻraskeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 2 133 gektar paxta maydonlarida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may b) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzaning oʻsuv davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddati va meʼyorini toʻgʻri qoʻllash, sugʻorish suvlarini 35 — 40% tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. har yili sugʻorish mavsumi davomida 16. Maqbul muddat va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirlarini amalga oshirish: Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza 2-3 chinbarg chiqarganda birinchi oziqlantirish uchun har gektarga sof holda 50 kg azotli (ammiakli selitra 150 kg/ga, yoki mochevina 110 kg/ga yoki ammoniy sulfat 240 kg/ga) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil may b) gʻoʻzaning shonalash davrida ikkinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda, har gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (210 — 225 kg ammiakli selitra yoki 150 — 160 kg mochevina) va 50 kg kaliyli (83 kg kaliy xlorid) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; v) gʻoʻzaning gullash davri boshida uchinchi oziqlantirish uchun egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (ammiakli selitra 210 — 225 kg) va sof holda 40 — 50 kg fosforli (ammofos 80-100 kg yoki oddiy superfosfat 280 — 350 kg yoki suprefos 170 — 215 kg) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yil iyul 17. Gʻoʻzaning vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg va shonalash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,3 l/ga, Geogumat 1,6 l/ga, Fitovak 300 — 400 ml/ga, Bioduks 2-3 ml/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,4 l/ga, Geogumat 1,6 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Lebozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 18. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlarining urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarini aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 19. Gʻoʻzani chilpish muddati va usullari, kimyoviy chilpishda qoʻllaniladigan preparatlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va seminarlarni oʻtkazish. “Buxoro-102”, “Buxoro-10”, “Sulton” va “SP-1607” gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; qoʻshqator usulda ekilgan gʻoʻza maydonlarida 9-10 dona hosil shoxi paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yil iyul-avgust Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 20. Jarqoʻrgʻon tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvi sathi hamda “Buxoro-102”, “Buxoro-10”, “Sulton”, “SP-1607” gʻoʻza navlarining biologik xususiyatlaridan kelib chiqib sugʻorish davomiyligini, uning sonini, oraligʻini va texnologiyasini belgilash: Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi ungil tuproqli yerlarda 800 — 850 m3 dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 900 — 950 m3 dan 12 — 14 soat davomida; 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplash davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 1000 — 1100 m3 dan 12 — 14 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 1100 — 1200 m3 dan 14 — 16 soat davomida; 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzaning pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 850 — 900 m3 dan 8 — 10 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 900 — 950 m3 dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 21. Gʻoʻza defoliatsiyasi tadbirini amalga oshirish: Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasining muddati va meʼyorlarini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarni sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 — 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi “Avguron-ekstra” defoliantini havo harorati 22 — 250C daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 l/ga meʼyorda yoki “Suyuq XMD-s” defoliantini 6,5 — 7,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 22. Yetishtirilgan hosilni mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil avgust-sentabr Surxondaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Jarqoʻrgʻon tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev) T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimliklar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Agrotexnik tadbirlarni tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga bogʻliq holda oʻtkazish 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchun mavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2023-yil avgust Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Sayxunobod tumanidagi paxta maydonlarida kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2023-yil aprel b) barcha paxta maydonlarida lazerli tekislash ishlarini amalga oshirish. 2022-yil noyabr — 2023-yil fevral 3. Sayxunobod tumanidagi shoʻrlangan yerlarda melioratsiya tadbirlarini oʻtkazish boʻyicha: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) tuproqlarning mexanik tarkibi va shoʻrlanish darajasini hisobga olgan holda, shoʻr yuvish boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2022-yil noyabr b) paxta maydonlarida sifatli shoʻr yuvish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2022-yil dekabr 4. Sayxunobod tumanidagi sugʻoriladigan yerlarning shoʻrlanish darajalariga muvofiq quyidagi meʼyorlar boʻyicha shoʻr yuvish tadbirlarini oʻtkazish: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) oʻrta darajada shoʻrlangan 8,1 foiz (810 ga) maydonning har bir gektarida: 2023-yil fevral-mart qumli, qumloqli va yengil qumloqli yerlarda bir marotaba — 2,5 — 4,0 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — dekabr oʻrta qumloqli yerlarda ikki marotaba — 4,0 — 4,5 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — yanvar ogʻir qumloqli va loyli yerlarda uch marotaba — 4,5 — 5,5 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. 2023-yil mart-aprel b) kuchsiz darajada shoʻrlangan 78,0 foiz (7 804 ga) maydonning har bir gektarida: qumli, qumloqli, yengil qumloqli va oʻrta qumloqli yerlarda bir marotaba — 2,5 — 4,0 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — dekabr ogʻir qumloqli va loyli yerlarda bir-ikki marotaba — 4,0 — 5,0 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. 2022-yil oktabr — dekabr 5. Sayxunobod tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) yerlarni organik moddaga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; 2023-yil oktabr b) paxta maydonlarida kompost va boshqa noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil noyabr v) tavsiyalar asosida kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash. 2023-yil aprel 6. Sayxunobod tumandagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorlarda mahalliy oʻgʻit solish yoki yerga organik modda kiritish ishlarini bajarish: gumus bilan kam taʼminlangan (gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan) 4 260 gektar maydonning har bir gektariga 20 tonnadan; gumus bilan kam taʼminlangan (gumus miqdori 2 foizgacha boʻlgan) 5 740 gektar maydonning har bir gektariga 10 tonnadan mahalliy oʻgʻit kiritish. Tumanda 2022-yil hosili uchun paxta joylashtirilgan 10 000 gektar maydonga jami 142 ming tonna mahalliy yoki noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 7. Sayxunobod tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning agrokimyoviy xossalari boʻyicha: a) paxta maydonlari tuproqlarining agrokimyoviy xossalari asosida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; b) paxta maydonlarida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 8. Sayxunobod tumanda paxta maydonlarida tarqalgan yerlarni quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish (hosildorlik 43,7 s/ga): Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) harakatchan fosfor bilan: juda kam taʼminlangan 25,5 foiz (2 546 ga) maydonning har bir gektariga 0,236 tonna; 2022-yil noyabr oyida —70 foiz, kam taʼminlangan 68,6 foiz (6 858 ga) maydonning har bir gektariga 0,183 tonna; oʻrtacha taʼminlangan 4,0 foiz (400 ga) maydonning har bir gektariga 0,131 tonna; ekish bilan birga — 10 foiz, koʻp taʼminlangan 2,0 foiz (196 ga) maydonning har bir gektariga 0,079 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni solish. gullash davrida — 20 foiz Jami paxta ekiladigan 10 000 gektar maydon uchun sof holda 1 926 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. b) almashinuvchi kaliy bilan: juda kam taʼminlangan 21,8 foiz (2180 ga) maydonning har bir gektariga 0,183 tonna; kam taʼminlangan 67,0 foiz (6702 ga) maydonning har bir gektariga 0,131 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 50 foizi oʻrtacha taʼminlangan 9,8 foiz (981 ga) maydonning har bir gektariga 0,105 tonna; koʻp taʼminlangan 1,4 foiz (137 ga) maydonning har bir gektariga 0,052 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlar solish. shonalash davrida — 50 foizi Jami paxta ekiladigan 10 000 gektar maydon uchun sof holda 1 388 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun sof holda 262 kg/ga dan (jami 2 236 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. II. Tumanning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish ishlarini amalga oshirish 9. Sayxunobod tumanining tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) “Sulton” navidan 148,5 tonna, “Buxoro-102” navidan 139,5 tonna va boshqa yangi gʻoʻza navlaridan 12,0 tonna sifatli urugʻlik chigit tayyorlash; 2023-yil fevral-mart b) “Sulton” navini 4 950 gektar, “Buxoro-102” navini 4 650 gektar va boshqa yangi gʻoʻza navlarini 400 gektar sugʻoriladigan maydonlarga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 10. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) chigitni ekish oldidan biostimulyatorlar (Uzgumi 0,7-0,8 l/t, DAG-1 0,3 l/t, Fitovak 200 — 300 ml/t, Bioduks 2-3 ml/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel b) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha eng maqbul muddatlarni belgilash. 2023-yil aprel 11. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻr yuvilgan maydonlar chigit ekish oldidan chizellanib, borona bosilgandan soʻng ogʻir mola bilan koʻndalangiga ikki marta mola oʻtkaziladi. Ayrim dalalarda ushbu agrotexnik tadbir 3-4-marta va hatto undan koʻp oʻtkazilishi mumkin; 2023-yil mart-aprel b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsidlar (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; 2023-yil mart-aprel v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5 — 7 sm uzoqlikda, 12 — 15 sm chuqurlikka har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg azotli va 20 — 25 kg fosforli mineral oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel 12. Sayxunobod tumanida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel-may b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 13. “Sulton” va “Buxoro-102” yangi gʻoʻza navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda, ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unumdorligi past boʻlgan tuproqlarda koʻchat qalinligini gektariga 130 — 140 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 110 — 120 ming tupgacha va unumdorligi yuqori boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha koʻchat qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 14. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berishning ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 15. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15-16 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda, oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may v) qator orasi 60 sm boʻlganda, ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may 16. Suv tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini oqilona joriy etish ishlarini tashkil etish: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻraskeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 2 100 gektar paxta maydonlarida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may b) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzaning oʻsish davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddati va meʼyorini toʻgʻri qoʻllash, sugʻorish suvlarini 35 — 40% tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. har yili sugʻorish mavsumi davomida 17. Maqbul muddat va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirlarini amalga oshirish: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzani shonalash davrida birinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (210 — 225 kg gektariga ammiakli selitra yoki 150 — 160 kg mochevina) va 50 kg kaliyli (83 kg kaliy xlorid) oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil may b) gullash davri boshida ikkinchi oziqlantirish uchun egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (210 — 225 kg ammiakli selitra) va sof holda 40 — 50 kg fosfor (ammofos 80 — 100 kg yoki oddiy superfosfat yoki 280 — 350 kg suprefos 170 — 215 kg) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yil iyun 18. Gʻoʻzaning vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg va shonalash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,3 l/ga, DAG-1 0,3 l/ga, Fitovak 300 — 400 ml/ga, Bioduks 2-3 ml/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davrida biostimulyatorni (Uzgumi 0,4 l/ga, DAG-1 0,5 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Lebozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 19. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlarining urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarini aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 20. Gʻoʻzani chilpish muddati va usullari, kimyoviy chilpishda qoʻllaniladigan preparatlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va seminarlar oʻtkazish. “Sulton” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; qoʻshqator usulda ekilgan gʻoʻza maydonlarida 9-10 dona hosil shoxi paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yil avgust Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 21. Sayxunobod tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvi sathi, “Sulton” va “Buxoro-102” gʻoʻza navlarining biologik xususiyatlaridan kelib chiqib sugʻorish davomiyligi, uning soni, oraligʻi va texnologiyasini belgilash: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 600 — 700 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 700 — 800 m3dan 12 — 14 soat davomida; 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplash davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 900 — 950 m3dan 10 — 12 soat va oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 950 — 1000 m3dan 14 — 16 soat davomida; 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzaning pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 650 — 750 m3 dan 8 — 10 davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 850 — 900 m3dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 22. Gʻoʻza defoliatsiyasi tadbirini amalga oshirish: Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasining muddati va meʼyorini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarini sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 — 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi “Avguron-ekstra” defoliantini havo harorati 22 — 25oS daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 l/ga meʼyorda yoki “Suyuq XMD-s” defoliantini 6,5 — 7,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 23. Yetishtirilgan hosilni mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil avgust-sentabr Sirdaryo viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Sayxunobod tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev) T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimliklar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Agrotexnik tadbirlarni tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga bogʻliq holda oʻtkazish 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha bajariladigan tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchun mavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2022-yil avgust Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Quyichirchiq tumanidagi paxta maydonlarida kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish: Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2022-yil oktabr-noyabr b) mexanik tarkibi ogʻir, zichlashgan haydalma osti qatlamiga ega yerlarni 60 — 70 sm chuqurlikda yumshatish; 2022-yil noyabr v) barcha paxta maydonlarida lazerli tekislash ishlarini amalga oshirish. 2023-yil vegetatsiya davrida 3. Quyichirchiq tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) yerlarni organik moddaga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; 2022-yil oktabr b) paxta ekiladigan yer maydonlarida kompost va boshqa noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil noyabr — 2023-yil mart v) tavsiyalar asosida kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash. 2022-yil noyabr — 2023-yil mart 4. Quyichirchiq tumandagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorda mahalliy oʻgʻit solish yoki yerga organik moddalar kiritish ishlarini bajarish: gumus bilan kam taʼminlangan (gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan) 1 766 gektar maydonning har bir gektariga 20 tonnadan; gumus bilan oʻrtacha taʼminlangan (gumus miqdori 2 foizgacha boʻlgan) 9 695 gektar maydonning har bir gektariga 10 tonnadan mahalliy oʻgʻit kiritish. Tumanda 2022-yil hosili uchun paxta joylashtirilgan 11 461 gektar maydonga jami 132 ming tonna mahalliy yoki noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 5. Quyichirchiq tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning agrokimyoviy xossalari boʻyicha: a) paxta maydonlari tuproqlarining agrokimyoviy xossalari asosida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; b) paxta maydonlarida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 6. Quyichirchiq tumandagi paxta maydonlarini quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish (hosildorlik 45,0 s/ga): Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) harakatchan fosfor bilan: juda kam taʼminlangan 41 foiz (4 700 ga) maydonning har bir gektariga 0,243 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 70 foiz, kam taʼminlangan 43,7 foiz (5 006 ga) maydonning har bir gektariga 0,189 tonna; oʻrtacha taʼminlangan 9,6 foiz (1 102 ga) maydonning har bir gektariga 0,135 tonna; ekish bilan birga — 10 foiz, koʻp taʼminlangan 5,7 foiz (654 ga) maydonning har bir gektariga 0,081 tonna fosforli mineral oʻgʻitlar solish. gullash davrida — 20 foiz Jami paxta ekiladigan 11461 gektarmaydon uchun sof holda 2 290 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi; b) almashinuvchi kaliy bilan: juda kam taʼminlangan 0,5 foiz (57 ga) maydonning har bir gektariga 0,189 tonna; kam taʼminlangan 80 foiz (9 169 ga) maydonning har bir gektariga 0,135 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 50 foiz, oʻrtacha taʼminlangan 19 foiz (2 178 ga) maydonning har bir gektariga 0,108 tonna; koʻp taʼminlangan 0,5 foiz (57 ga) maydonning har bir gektariga 0,054 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlar solish. shonalash davrida — 50 foiz Jami paxta ekiladigan 11 461 gektar maydon uchun sof holda 1 487 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun sof holda 270 kg/ga dan (jami 3 094 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. II. Tumanning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish ishlarini amalga oshirish 7. Quyichirchiq tumani tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) “Sulton” navidan 48,4 tonna, “Porloq-4” navidan 205,8 tonna, “Buxoro-102” navidan 10,3 tonna va boshqa yangi gʻoʻza navlaridan 79,3 tonna sifatli urugʻlik chigit tayyorlash; 2023-yil fevral-mart b) “Sulton” navini 1 613 gektar, “Porloq-4” navi 6 861 gektar, “Buxoro-102” navini 344 gektar va boshqa yangi navlarni 2 643 gektar sugʻoriladigan maydonlarga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 8. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) chigitga ekish oldidan biostimulyatorlar (Bioduks 2-3 ml/t, Uzgumi 0,7 — 0,8 l/t, Tandem 0,3 — 0,4 l/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel b) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha maqbul muddatlarini belgilash. 2023-yil aprel 9. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) erta bahorgi boronalash tadbiri yerning 8 — 10 sm qatlamidagi tuproqning yetilishi bilan oʻtkaziladi; 2023-yil mart-aprel b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsidlar (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; 2023-yil mart-aprel v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5 — 7 sm uzoqlikda, 12 — 15 sm chuqurlikka har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg azotli va 20 — 25 kg fosforli oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel 10. Quyichirchiq tumanida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel-may b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 11. “Sulton”, “Porloq-4” va “Buxoro-102” gʻoʻza navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda, ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unimdorligi past boʻlgan yerlarda koʻchat qalinligini gektariga 100 — 110 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha va unumdorligi yuqori yerlarda gektariga 80 — 90 ming tupgacha koʻchat qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 12. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berishning ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazishni boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 13. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda toʻgʻrilash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15-16 sm chuqurlikda ishlov berish; b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda, oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish; v) qator orasi 60 sm boʻlganda, ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 14. Suv tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy qilish ishlarini tashkil etish: Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻraskeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 3 000 gektar paxta maydonlarida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may b) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzani oʻsuv davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddati va meʼyorini toʻgʻri belgilash, sugʻorish suvlarini 35 — 40% tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. har yili sugʻorish mavsumi davomida 15. Maqbul muddat va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirini amalga oshirish: Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza 2-3 chinbarg chiqarganda birinchi oziqlantirish uchun har gektarga sof holda 50 kg azotli (ammiakli selitra 150 kg/ga yoki mochevina 110 kg/ga yoki ammoniy sulfat 240 kg/ga) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil may b) gʻoʻzani shonalash davrida ikkinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda har gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (210 — 225 kg ammiakli selitra yoki 150 — 160 kg mochevina) va 50 kg kaliyli (83 kg kaliy xlorid) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil iyun v) gullash davri boshida uchinchi oziqlantirish uchun egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (ammiakli selitra 210 — 225 kg) va 40 — 50 kg sof holda fosforli (ammofos 80 — 100 kg yoki oddiy superfosfat 280 — 350 kg yoki suprefos 170 — 215 kg) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yil iyun 16. Gʻoʻzaning vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg va shonalash davrida biostimulyatorlar (Bioduks 2-3 ml/ga, Uzgumi 0,3 l/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga, Tandem 0,4 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davrida biostimulyatorlar (Uzgumi 0,4 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Lebozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga, Tandem 0,5 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 17. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlaring urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarni aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 18. Gʻoʻzani chilpish muddati va usullari, kimyoviy chilpishda qoʻllaniladigan preparatlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va seminarlar oʻtkazish. “Sulton”, “Porloq-4” va “Buxoro-102” gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; qoʻshqator usulda ekilgan gʻoʻza maydonlarida 9-10 dona hosil shoxi paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yil avgust Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 19. Quyichirchiq tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvi sathi hamda “Sulton”, “Porloq-4”, “Buxoro-102” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining biologik xususiyatlaridan kelib chiqib, sugʻorish davomiyligi, soni, oraligʻi va texnologiyasini belgilash: Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 600 — 700 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 700 — 800 m3 dan 12 — 14 soat davomida; 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplash davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 900 — 950 m3 dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 950 — 1050 m3dan 14 — 16 soat davomida; 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzaning pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 650 — 750 m3dan 8 — 10 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 850 — 900 m3 dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 20. Gʻoʻza defoliatsiyasi tadbirini amalga oshirish: Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasi muddati va meʼyorlarini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarni sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 — 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi Avguron-ekstra defoliantini havo harorati 22 — 25 oS daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 l/ga, yoki “Suyuq XMD-s” defoliantini 6,5 — 7,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 21. Yetishtirilgan hosilni mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil avgust-sentabr Toshkent viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari, Quyichirchiq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev) T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimiyatlar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga bogʻliq holda agrotexnik tadbirlarni oʻtkazish 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchun mavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2022-yil avgust Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Beshariq tumanidagi paxta maydonlarida kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2022-yil oktabr-noyabr, b) shoʻr yuvilgan maydonlarda tuproqning fizik yetilganligini hisobga olib, nam toʻplash (pollarning marzasini tekislash, chizel qilish, yaʼni yumshatish, boronalash va mola bosish) va ekishga tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish. 2023-yil mart-aprel 3. Beshariq tumanidagi shoʻrlangan yerlarda melioratsiya tadbirlarini oʻtkazish boʻyicha: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) tuproqlarning mexanik tarkibi va shoʻrlanish darajasini hisobga olgan holda, shoʻr yuvish boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2022-yil noyabr b) paxta maydonlarida sifatli shoʻr yuvish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2022-yil dekabr 4. Beshariq tumanidagi sugʻoriladigan yerlarning shoʻrlanish darajalariga muvofiq quyidagi meʼyorlar boʻyicha shoʻr yuvish tadbirini oʻtkazish: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) oʻrta darajada shoʻrlangan 13,4 foiz (1 071 ga) maydonning har bir gektarida: qumli va qumloqli yerlarda bir marotaba — 2,5 — 3,5 ming m3 suv; 2023-yil fevral-mart yengil qumloqli yerlarda bir marotaba — 3,5 — 4,0 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — dekabr oʻrta qumloqli yerlarda ikki marotaba — 4,0 — 4,5 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — yanvar ogʻir qumloqli yerlarda uch marotaba — 4,5 — 5,0 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish; 2023-yil mart-aprel b) kuchsiz darajada shoʻrlangan 35,3 foiz (2 842 ga) maydonning har bir gektarida: qumli, qumloqli va yengil qumloqli yerlarda bir marotaba — 2,0-3,0 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — dekabr oʻrta, ogʻir qumloqli va loyli yerlarda bir-ikki marotaba — 4,0-5,0 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. 2022-yil oktabr — dekabr 5. Beshariq tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) tuproqlarni organik moddaga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; 2022-yil oktabr b) paxta maydonlarida kompost va boshqa noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil noyabr v) tavsiyalar asosida kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash. 2023-yil aprel 6. Beshariq tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorlarda mahalliy oʻgʻit solish yoki yerga organik moddalar kiritish ishlarini bajarish: gumus bilan kam taʼminlangan (gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan) 3 778 gektar maydonning har bir gektariga 20 tonnadan; gumus bilan oʻrtacha taʼminlangan (gumus miqdori 2 foizgacha boʻlgan) 4 217 gektar maydonning har bir gektariga 10 tonnadan mahalliy oʻgʻit kiritish. Tumanda 2022-yil hosili uchun paxta joylashtirilgan 7 995 gektar maydonga jami 118 ming tonna mahalliy yoki noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 7. Beshariq tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning agrokimyoviy xossalari boʻyicha: a) paxta maydonlari tuproqlarining agrokimyoviy xossalari asosida mineral oʻgʻit qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; b) paxta maydonlarida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 8. Beshariq tumanidagi paxta maydonlarini quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish (hosildorlik 37,5 s/ga): Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) harakatchan fosfor bilan: juda kam taʼminlangan 73 foiz (5968 ga) maydonning har bir gektariga 0,203 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 70 foiz, kam taʼminlangan 22 foiz (1748 ga) maydonning har bir gektariga 0,158 tonna; 2023-yil ekish bilan birga — 10 foiz, oʻrtacha taʼminlangan 5 foiz (279 ga) maydonning har bir gektariga 0,113 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni solish. 2023-yil gullash davrida — 20 foiz Jami paxta ekiladigan 7 995 gektar maydon uchun sof holda 1 515 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi; b) almashinuvchi kaliy bilan: juda kam taʼminlangan 15 foiz (1188 ga) maydonning har bir gektariga 0,158 tonna; kam taʼminlangan 70 foiz (5616 ga) maydonning har bir gektariga 0,113 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 50 foiz, oʻrtacha taʼminlangan 10 foiz (769 ga) maydonning har bir gektariga 0,12 tonna; koʻp taʼminlangan 5 foiz (422 ga) maydonning har bir gektariga 0,090 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlar solish. 2023-yil shonalash davrida — 50 foiz Jami paxta ekiladigan 7 995 gektar maydon uchun sof holda 907 tonna kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun sof holda 225 kg/ga dan (jami 1 799 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 9. Beshariq tumanida shamol yoʻnalishiga qarshi quyidagi meʼyorlarda ihota daraxtzorlarini (perpendikulyar holda) barpo etish: a) shamol tezligi kuchsiz (6 m/sek) va oʻrtacha (shamol tezligi 6 — 12 m/sek) boʻlgan hududlarda 2 qator; b) shamol tezligi kuchli (13 — 25 m/sek) boʻlgan hududlarda 4 qator ihota daraxtlarini joylashtirish. 2023-yil mart-aprel Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) II. Tumanning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish ishlarini amalga oshirish 10. Beshariq tumanining tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) “Namangan-77” navidan 198,4 tonna, “S-6775” navidan 135 tonna va boshqa yangi gʻoʻza navlaridan 13,2 tonna sifatli urugʻlik chigit tayyorlash; 2023-yil fevral-mart b) “Namangan-77” navini 4 410 gektar, “S-6775” navini 3 000 gektar va boshqa yangi gʻoʻza navlarini 1 285 gektar sugʻoriladigan maydonlarga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 11. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) chigitga ekish oldidan biostimulyatorlar (Uzgumi 0,7-0,8 l/t, Fitovak 200 — 300 ml/t, Bioduks 2-3 ml/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel b) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha maqbul muddatlarini belgilash. 2023-yil aprel 12. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻr yuvilgan va yaxob suvi berilgan maydonlarda chigit ekish oldidan yerni ekishga tayyorlash uchun chizel-borona bilan 15 — 20 sm chuqurlikda ishlov beriladi; 2023-yil mart-aprel b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsidlar (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; 2023-yil mart-aprel v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5 — 7 sm uzoqlikda, 12 — 15 sm chuqurlikka har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg dan azotli va 20 — 25 kg dan fosforli oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel 13. Beshariq tumanida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel-may b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 14. “Namangan-77”, “S-6775” va boshqa yangi gʻoʻza navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unumdorligi past boʻlgan yerlarda koʻchat qalinligini gektariga 100 — 110 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha, unumdorligi yuqori boʻlgan yerlarda gektariga 80 — 90 ming tupgacha koʻchat qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 15. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berish ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 16. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15-16 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda, oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may v) qator orasi 60 sm boʻlganda, ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may 17. Suv tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy qilish ishlarini tashkil etish: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 1 350 gektar paxta maydonlarida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may b) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzaning oʻsuv davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddati va meʼyorini toʻgʻri qoʻllash, sugʻorish suvlarini 35 — 40% tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. sugʻorish mavsumi davomida 18. Maqbul muddat va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirlarni amalga oshirish: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza 2-3 chinbarg chiqarganda birinchi oziqlantirish uchun har gektarga sof holda 50 kg azotli (ammiakli selitra 150 kg/ga, yoki mochevina 110 kg/ga yoki ammoniy sulfat 240 kg/ga) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil may b) gʻoʻzani shonalash davrida ikkinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda har gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (210 — 225 kg ammiakli selitra yoki 150 —160 kg mochevina) va 50 kg kaliyli (83 kg kaliy xlorid) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil iyun v) gullash davri boshida uchinchi oziqlantirish uchun egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 75 kg azotli (ammiakli selitra 210 — 225 kg) va sof holda 40 — 50 kg fosfor (ammofos 80 — 100 kg yoki oddiy superfosfat 280 — 350 kg yoki suprefos 170 — 215 kg) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yil iyul 19. Gʻoʻzaning vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg va shonalash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,3 l/ga, Fitovak 300 — 400 ml/ga, Bioduks 2-3 ml/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,4 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Lebozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 20. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlarining urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarni aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 21. Gʻoʻzani chilpish muddati va usullari, kimyoviy chilpishda qoʻllaniladigan preparatlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va seminarlar oʻtkazish. “Namangan-77”, “S-6775” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi toʻplanganda; qoʻshqator usulda ekilgan gʻoʻza maydonlarida 9-10 dona hosil shoxi paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yil avgust Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 22. Beshariq tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvi sathi hamda “Namangan-77”, “S-6775” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining biologik xususiyatlaridan kelib chiqib sugʻorish davomiyligini, uning sonini, oraligʻini va texnologiyasini belgilash: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqi?a?ilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 600 — 700 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 700 — 800 m3dan 12 — 14 soat davomida; 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplash davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 900 — 950 m3dan 12 — 14 soat davomida va oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 950 — 1050 m3dan 14 — 16 soat davomida; 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzaning pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 650 — 750 m3dan 8 — 10 soat davomida va oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 850 — 900 m3dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 23. Gʻoʻza defoliatsiyasi tadbirini amalga oshirish: Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasining muddati va meʼyorini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarni sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 — 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi “Avguron-ekstra” defoliantini havo harorati 22 — 25oS daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 g/ga meʼyorda yoki “Suyuq XMD-s” defoliantini 6,5 — 7,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 24. Yetishtirilgan hosilni mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil sentabr-oktabr Fargʻona viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Beshariq tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev) T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimiyatlar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Agrotexik tadbirlarni tuproqning unumdorlik holati va oziqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga bogʻliq holda oʻtkazish 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnik tadbirlar rejasini ishlab chiqishda foydalanish uchun mavjud maʼlumotlar bazasi asosida tuproq holati toʻgʻrisida xulosa (tuproq ball boniteti, shoʻrlanishi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar) tayyorlash va yerdan foydalanuvchilarga taqdim etish. 2022-yil avgust Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 2. Qoʻshkoʻpir tumanidagi paxta maydonlarida kuzgi-qishki agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) begona oʻt bosgan maydonlarni 40 — 45 sm chuqurlikda hamda oʻt bosmagan yer maydonlarini 30 — 35 sm chuqurlikda shudgorlash; 2023-yil aprel b) barcha paxta maydonlarida lazerli tekislash ishlarini amalga oshirish. 2022-yil noyabr — 2023-yil fevral 3. Qoʻshkoʻpir tumanidagi shoʻrlangan yerlarga melioratsiya tadbirlarini oʻtkazish boʻyicha: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) tuproqlarning mexanik tarkibi va shoʻrlanish darajasini hisobga olgan holda shoʻr yuvish boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2022-yil noyabr b) paxta maydonlarida sifatli shoʻr yuvish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2022-yil dekabr 4. Qoʻshkoʻpir tumanidagi sugʻoriladigan yerlarning shoʻrlanish darajalariga muvofiq quyidagi meʼyorlar boʻyicha shoʻr yuvish tadbirlarini oʻtkazish: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻrazkeldiyev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) oʻrta darajada shoʻrlangan 34,0 foiz (8 274 ga) maydonning har bir gektarida: qumli, qumloqli va yengil qumloqli yerlarda bir marotaba — 2,5 — 4,0 ming m3 suv; 2023-yil fevral-mart oʻrta qumloqli yerlarda ikki marotaba — 4,0 — 4,5 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — dekabr, ogʻir qumloqli va loyli yerlarda uch marotaba — 4,5 — 5,5 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. 2022-yil oktabr — yanvar b) kuchsiz darajada shoʻrlangan 21,0 foiz (2 655 ga) maydonning har bir gektarida: qumli, qumloqli, yengil qumloqli yerlarda bir marotaba — 2,5 — 3,5 ming m3 suv; 2023-yil mart-aprel, oʻrta qumloqli yerlarda ikki marotaba — 3,5 — 4,0 ming m3 suv; 2022-yil oktabr — dekabr ogʻir qumloqli va loyli yerlarda bir-ikki marotaba — 4,0 — 5,0 ming m3 suv bilan shoʻr yuvish. 2022-yil oktabr — dekabr 5. Qoʻshkoʻpir tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus miqdorini oshirish boʻyicha: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) yerlarni organik moddalarga boyitish uchun goʻng saqlash, kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish; 2022-yil oktabr b) paxta maydonlarida kompost va boshqa noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish; 2022-yil noyabr v) tavsiyalar asosida kompost va noanʼanaviy oʻgʻitlarni tayyorlash va qoʻllash. 2023-yil aprel 6. Qoʻshkoʻpir tumandagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning gumus bilan taʼminlanganlik darajasiga muvofiq quyidagi meʼyorlarda mahalliy oʻgʻit solish yoki yerga organik modda kiritish ?shlarini bajarish: gumus bilan kam taʼminlangan (gumus miqdori 1 foizgacha boʻlgan) 8 640 ga maydonning har bir gektariga 15 tonnadan; gumus bilan oʻrtacha taʼminlangan (gumus miqdori 2 foizgacha boʻlgan) 960 ga maydonning har bir gektariga 10 tonnadan mahalliy oʻgʻit kiritish. Tumanda 2022-yil hosili uchun paxta ekin joylashtirilgan 9 600 gektar maydonga jami 129,7 ming tonna mahalliy yoki noanʼanaviy oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. 2022-yil noyabr Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 7. Qoʻshkoʻpir tumanidagi paxta maydonlarida tarqalgan tuproqlarning agrokimyoviy xossalari boʻyicha: a) paxta maydonlari tuproqlarining agrokimyoviy xossalari asosida mineral oʻgʻit qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; b) paxta maydonlarida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 8. Qoʻshkoʻpir tumanidagi paxta maydonlarini quyidagi meʼyorlarda mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish ishlarini bajarish (hosildorlik 37,6 s/ga): Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) a) harakatchan fosfor bilan: juda kam taʼminlangan 42,2 foiz (4054 ga) maydonning har bir gektariga 0,215 tonna; 2022-yil noyabr — 70 foizi, kam taʼminlangan 34,2 foiz (3280 ga) maydonning har bir gektariga 0,167 tonna; 2023-yil ekish bilan birga — 10 foizi, oʻrtacha taʼminlangan 23,6 foiz (2266 ga) maydonning har bir gektariga 0,120 tonna fosforli mineral oʻgʻitlar solish. gullash davrida — 20 foizi Jami paxta ekiladigan 9 600 gektar maydon uchun 1 692 tonna fosforli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. b) almashinuvchi kaliy bilan: kam taʼminlangan 85,7 foiz (8230 ga) maydonning har bir gektariga 0,167 tonna; 2022-yil noyabr oyida — 50 foizi, oʻrtacha taʼminlangan 10,0 foiz (962 ga) maydonning har bir gektariga 0,120 tonna; koʻp taʼminlangan 4,2 foiz (408 ga) maydonning har bir gektariga 0,096 tonna kaliyli oʻgʻitlar solish. 2023-yil shonalash davrida — 50 foizi Jami paxta ekiladigan 9 600 gektar maydon uchun 1 531 tonna sof holda kaliyli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. Tumanda rejalashtirilgan paxta hosilini olish uchun sof holda 242 kg/ga dan (jami 2 493 tonna) azotli mineral oʻgʻitlarni qoʻllash talab etiladi. II. Tumanning tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini ilmiy asoslangan holda joylashtirish rejasini tuzish va urugʻlik jamgʻarish hamda chigit ekish ishlarini amalga oshirish 9. Qoʻshkoʻpir tumanining tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda, gʻoʻza navlarini tanlash va joylashtirish ishlarini amalga oshirish: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) “Sulton” navidan 135,0 tonna, “Xorazm-127” navidan 297 tonna sifatli urugʻlik chigit tayyorlash; 2023-yil fevral-mart b) “Sulton” navini 3 000 gektar, “Xorazm-127” navini 6 600 gektar sugʻoriladigan maydonlarga joylashtirish. 2023-yil mart-aprel 10. Maqbul muddatlarda chigit ekish ishlarini tashkil etish: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) chigitga ekish oldidan biostimulyatorlar (Uzgumi 0,7-0,8 l/t, Fitovak 200 — 300 ml/t, Bioduks 2-3 ml/t va boshqa) bilan ishlov berish; 2023-yil aprel b) tanlangan gʻoʻza navlarini ekish boʻyicha maqbul muddatlarini belgilash. 2023-yil aprel 11. Tavsiyalar asosida yerni ekishga tayyorlash va begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlarini oʻtkazish: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻr yuvilgan maydonlar chigit ekish oldidan chizellanib, borona bosilgandan soʻng, ogʻir mola bilan koʻndalangiga ikki marta mola oʻtkaziladi. Ayrim dalalarda ushbu tadbir 3-4-marta va hatto undan koʻp oʻtkazilishi mumkin; 2023-yil mart-aprel b) chigit ekish bilan yoki ekishdan keyin bir pallali va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tuproq yuzasiga gerbitsidlar (Stomp 1,5 — 2,0 l/ga, Kotoran 1,0 — 1,2 kg/ga va boshqa) qoʻllaniladi; 2023-yil mart-aprel v) chigit ekish bilan birga ekish chizigʻidan 5 — 7 sm uzoqlikda, 12 — 15 sm chuqurlikka har bir gektarga sof holda 15 — 20 kg azotli va 20 — 25 kg fosforli oʻgʻitlar solinadi. 2023-yil mart-aprel 12. Qoʻshkoʻpir tumanida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha seminarlar tashkil etish: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza navlaridan yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish agrotexnologiyalari boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar tayyorlash va yetkazib berish; 2023-yil aprel-may b) har bir paxtachilik hududlarida yuqori va sifatli paxta xom ashyosini yetishtirish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil iyun III. Gʻoʻza yetishtirishda agrotexnik tadbirlarni ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida amalga oshirish 13. “Sulton” va boshqa yangi gʻoʻza navlarida 1-2 chinbarg paydo boʻlganda ularning morfobiologik xususiyatlariga bogʻliq holda unumdorligi past boʻlgan yerlarda koʻchat qalinligini gektariga 110 — 120 ming tupgacha, unumdorligi oʻrtacha boʻlgan yerlarda gektariga 100 — 110 ming tupgacha va unumdorligi yuqori boʻlgan yerlarda gektariga 90 — 100 ming tupgacha koʻchat qoldirish va yaganalash. 2023-yil aprel-may Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 14. Gʻoʻza qator oralariga ishlov berishning ahamiyati, ishlov berish muddatlari, chuqurligi, kultivatsiya oʻtkazishda ishchi organlar soni va ularni rostlash, begona oʻt bosgan maydonlarda kompleks ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish boʻyicha amaliy seminarlar tashkil etish. 2023-yil aprel-may Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 15. Gʻoʻza qator oralariga birinchi ishlov berish tadbirlarini sifatli oʻtkazish: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirli?? (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) kultivatorning chetki ishchi organlarini 6 — 8 sm, ikkinchi juft organlarni 8 — 10 sm va uchinchi juft organlarni 10 — 12 sm chuqurlikka rostlash hamda qator orasi 60 sm boʻlganda 13-14 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 15-16 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may b) mexanik tarkibi ogʻir, suv oʻtkazish xususiyati past, suv yaxshi shimilmaydigan yerlarga qator orasi 60 sm boʻlganda, oʻrtadagi ishchi organlarini 15-16 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 16 — 18 sm chuqurlikda ishlov berish; 2023-yil aprel-may v) qator orasi 60 sm boʻlganda, ishlov berish kengligini 45 — 50 sm va qator orasi 90 sm boʻlganda 75 — 80 sm oraliqda rostlash. 2023-yil aprel-may 16. Suv tejaydigan texnologiyalarni joriy qilish ishlarini tashkil etish: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Suv xoʻjaligi vazirligi (R. Qarshiyev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Oʻraskeldiyev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) shoʻrlanmagan va kuchsiz shoʻrlangan 1760 gektar paxta maydonlarida tomchilatib sugʻorish texnologiyasini joriy etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish; 2023-yil may v) tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlarda gʻoʻzaning oʻsuv davrida suvga boʻlgan talabini inobatga olgan holda sugʻorish soni, muddati va meʼyorini toʻgʻri qoʻllash, sugʻorish suvlarini 35 — 40 % tejash boʻyicha amaliy tadbirlarni belgilash. 2023-yil sugʻorish mavsumi davomida 17. Maqbul muddat va meʼyorlarda gʻoʻzani oziqlantirish tadbirlarini amalga oshirish: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzani shonalash davrida birinchi oziqlantirish uchun oʻsimlikning 20 — 22 sm yon tomoniga, 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 70 — 80-kg azotli va 30 — 40 kg kaliyli (gektariga 210 — 240 kg ammiakli selitra yoki 152 — 173 kg mochevina va 50 — 65 kg kaliy xlorid) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davri boshida ikkinchi oziqlantirish uchun egat oʻrtasiga 14 — 16 sm chuqurlikda, bir gektarga sof holda 110 — 100 kg azotli (ammiakli selitra 330 — 300 kg) va 40 — 50 kg sof holda fosforli (ammofos 85 — 100 kg yoki oddiy superfosfat 220 — 275 kg yoki suprefos 170 — 215 kg) mineral oʻgʻitlarni qoʻllash. 2023-yil iyul 18. Gʻoʻzani vegetatsiya davrida bargi orqali oziqlantirish: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻ?icha ?rinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) 5-6 chinbarg va shonalash davrlarida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,3 l/ga, Fitovak 300 — 400 ml/ga, Bioduks 2-3 ml/ga, Aminozol 0,5 — 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash; 2023-yil iyun b) gullash davrida biostimulyatorlarni (Uzgumi 0,4 l/ga, Fitovak 400 ml/ga, Lebozol kaliy 450 2-3 l/ga, Aminozol 1,0 l/ga meʼyorlarda) qoʻllash. 2023-yil iyul 19. Nav muallifi nazorati ostida sifatli urugʻlik tayyorlash tadbirlarini amalga oshirish: a) rayonlashgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlarining urugʻlik maydonlarini navga xos boʻlmagan oʻsimliklardan tozalash (brakovka); b) urugʻlik maydonlarini aprobatsiya koʻrigidan oʻtkazish hamda mualliflik nazoratini amalga oshirish. 2023-yil avgust Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov), Urugʻchilikni rivojlantirish markazi (Sh. Mamajonov) 20. Gʻoʻzani chilpish muddati va usullari, kimyoviy chilpishda qoʻllaniladigan preparatlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va seminarlar oʻtkazish. “Sulton” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining xususiyatlariga qarab: unumdor yerlarda gʻoʻzada 12-13 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; oʻrtacha unumdor yerlarda 11-12 dona hosil shoxi paydo boʻlganda; unumdorligi past boʻlgan yerlarda 10-11 dona hosil shoxi toʻplanganda; qoʻshqator usulda ekilgan gʻoʻza maydonlarida 9-10 dona hosil shoxi paydo boʻlganda chilpish tadbirini oʻtkazish. 2023-yil iyul-avgust Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) 21. Qoʻshkoʻpir tumanining tuproq-iqlim sharoiti, sizot suvlari sathi hamda “Sulton”, “Xorazm-127” va boshqa yangi gʻoʻza navlarining biologik xususiyatlaridan kelib chiqib sugʻorish davomiyligini, uning sonini, oraligʻini va texnologiyasini belgilash: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻzaning gullash davriga qadar mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 600 — 700 m3dan 10 — 12 soat davomida hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 700 — 800 m3dan 12 — 14 soat davomida: 2023-yil may-iyun b) gʻoʻzaning gullash va hosil toʻplash davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 900 — 950 m3dan 10 — 12 soat davomida va oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 950 — 1050 m3dan 14 — 16 soat davomida. 2023-yil iyun-iyul v) gʻoʻzani pishish davrida mexanik tarkibi yengil tuproqli yerlarda 650 — 750 m3dan 8 — 10 soat hamda oʻrta va ogʻir tuproqli yerlarda 850 — 900 m3dan 10 — 12 soat davomida sugʻorish. 2023-yil avgust-sentabr 22. Gʻoʻza defoliatsiyasi tadbirini amalga oshirish: Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Paxta seleksiyasi, urugʻchiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti (A. Ravshanov) a) gʻoʻza defoliatsiyasining muddati va meʼyorini belgilash, ishchi eritmalarni tayyorlash, purkagich agregatlarni sozlash; 2023-yil sentabr b) koʻsaklar 45 — 50 foiz ochilganda yumshoq taʼsir etuvchi “Avguron-ekstra” defoliantini havo harorati 22 — 25 oS daraja boʻlganda 0,10 — 0,15 l/ga, yoki “Suyuq XMD-s” defoliantini 7,0 — 8,0 l/ga meʼyorda qoʻllash. 2023-yil sentabr 23. Yetishtirilgan hosilni mashinalar yordamida yigʻib-terib olish uchun paxta maydonlarini tayyorlash, terim mashinalarini mavsumga shay holatga keltirish va terimni tashkil etish. 2023-yil sentabr-oktabr Xorazm viloyati hokimining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Qoʻshkoʻpir tumani hokimligi, paxta-toʻqimachilik klasteri va yerdan foydalanuvchilar Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A. Toʻrayev), Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti (D. Norchayev)