Umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida oʻquvchilarni kasb-hunarga oʻqitishda tadbirkorlik subyektlarini jalb etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2025-02-11)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Umumiy oʻrta taʼlim muassasalari oʻquvchilarini xorijiy til va zamonaviy kasblarga oʻqitish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2024-yil 2-fevraldagi PQ-53-son qarori ijrosini taʼminlash hamda umumiy oʻrta taʼlim muassasalari oʻquvchilarini kasb-hunarga yoʻnaltirish, maktabga tadbirkorlik subyektlarini manfaatli hamkorlik asosida jalb etish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 2-fevraldagi PQ-53-son qarorida tadbirkorlik subyektlari va hunarmandlarni umumiy oʻrta taʼlim muassasalariga (keyingi oʻrinlarda — maktablar) jalb qilish orqali oʻquvchilarni kasb-hunarlarga oʻqitishni tashkil etishning yoʻnalishlari belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Oʻquvchilarni kasb-hunarga oʻqitishda umumiy oʻrta taʼlim muassasalari va tadbirkorlik subyektlarining oʻzaro hamkorlik qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin: umumiy oʻrta taʼlim muassasalari va tadbirkorlar oʻrtasidagi hamkorlik yoʻnalishlari; umumiy oʻrta taʼlim muassasalari oʻquvchilarni kasb-hunarga oʻqitishni tashkil etish tartibi; tadbirkorlar tomonidan maktablarda kasb-hunar toʻgaraklarini tashkil etish asoslari; umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining boʻsh turgan binolarini tadbirkorlarga ijaraga berishda umumiy oʻrta taʼlim muassasasi va tadbirkorlarning majburiyatlari. 3. Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi: 2025-yildan boshlab oʻquvchilarni ularning iqtidori va qiziqishlariga mos kasb-hunarga yoʻnaltirish, zamonaviy kasblar bilan yaqindan tanishtirish maqsadida 8-sinf oʻquvchilari uchun Savdo-sanoat palatasi bilan hamkorlikda sanoat, ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatish, agrotexnologiya sohalaridagi korxona va tashkilotlarga ekskursiyalar tashkil etsin; har yili 1-aprelga qadar kelgusi oʻquv yilida kasb-hunarga oʻqitish joriy etiladigan maktablar roʻyxatini shakllantirsin va tasdiqlasin; har yili 1-mayga qadar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hamda Toshkent shahar hokimliklari bilan kelishgan holda, oʻquvchilarni darsdan boʻsh vaqtlarida kasb-hunarga oʻqitish joriy etiladigan maktablarga tegishli boʻsh binolarning manzilli roʻyxatini shakllantirib, Savdo-sanoat palatasi va Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga taqdim etsin; Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi bilan birgalikda 2024/2025 oʻquv yili yakuniga qadar maktablar bitiruvchilarini egallaydigan kasb-hunari boʻyicha amaliy imtihondan oʻtkazish va ularga elektron sertifikat berish tartibini joriy etish choralarini koʻrsin; oʻquvchilarni darsdan tashqari vaqtlarida kasb-hunarga oʻqitishda tadbirkorlarni jalb qilish amaliyotini 2025/2026 oʻquv yilida tajriba-sinov tariqasida Sirdaryo, Xorazm viloyatlari va Toshkent shahrida oʻtkazib, tajriba-sinov natijalaridan kelib chiqqan holda, ushbu amaliyotni boshqa hududlarda ham joriy etish yuzasidan takliflarni 2026-yil 1-iyulga qadar Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 4. Savdo-sanoat palatasi: har yili 1-iyunga qadar “20 ming tadbirkor — 500 ming malakali mutaxassis” dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) ishtirokchilariga maktablarning boʻsh binolari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yetkazish; har yili 1-iyulga qadar maktablar bilan oʻquvchilarni kasb-hunarga oʻqitish boʻyicha hamkorlik qilish istagini bildirgan Dastur ishtirokchilari roʻyxatini shakllantirish va Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligiga taqdim etish; Dastur ishtirokchilarining faoliyatini tashkil etishga koʻmaklashish choralarini koʻrsin. 5. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi oʻquvchilarni darsdan boʻsh vaqtlarida kasb-hunarga oʻqitish istagini bildirgan Dastur ishtirokchisi sertifikatiga ega boʻlmagan tadbirkorlarga maktablarning boʻsh binolarini belgilangan tartibda “E-auksion” elektron savdo platformasi orqali ijaraga berish choralarini koʻrsin. 6. Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi: Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda har yili 1-avgustga qadar oʻquvchilarni darsdan boʻsh vaqtlarida kasb-hunarga oʻqitish istagini bildirgan Dastur ishtirokchisi sertifikatiga ega boʻlgan tadbirkorlar va maktablar oʻrtasida boʻsh binoni tekin foydalanishga berish toʻgʻrisida shartnoma tuzishga koʻmaklashsin; ikki oy muddatda yirik jihozlar bilan taʼminlanadigan, mavjud ustaxonalari joriy taʼmirlanadigan va yengil tipdagi ustaxonalar quriladigan maktablar hamda xarid qilinadigan jihoz, asbob-uskuna va xomashyo materiallari roʻyxatlarini shakllantirsin va tasdiqlasin. 7. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari: kasb-hunar oʻqitish tashkil etilgan maktablarni mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan zarur jihoz va xomashyo bilan taʼminlash; tadbirkorlik subyektlari tomonidan kasb-hunarga oʻqitish tashkil etilgan maktablarning 10-11-sinf oʻquvchilarini ularning ota-onasi yoki oʻrnini bosuvchi shaxslardan birini xabardor qilish asosida kasb-hunarga oʻqitish jarayonida mehnat qonunchiligiga muvofiq tadbirkorlik subyektlarida belgilangan oylik ish haqining kamida 50 foizi miqdorida ish haqi olishni tashkil etish choralarini koʻrsin. 8. Belgilansinki, maktablarning bino va inshootlaridan foydalanishda quyidagilar taqiqlanadi: bino va inshootlarni xususiylashtirish; oʻquvchilarning sogʻligʻi va xavfsizligiga salbiy taʼsir qiluvchi tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanish; binolar va inshootlar, shu jumladan, yerosti inshootlarini qurish (yengil konstruksiyali inshootlar bundan mustasno); koʻngilochar, umumiy ovqatlanish va savdo obyektlarini tashkil etish. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin. 10. Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 11. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi maktabgacha va maktab taʼlimi vaziri X.U. Umarova zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom oʻquvchilarni kasb-hunarga oʻqitishda umumiy oʻrta taʼlim muassasalari (keyingi oʻrinlarda — maktablar) bilan tadbirkorlik subyektlari va hunarmandlarning (keyingi oʻrinlarda — tadbirkorlar) oʻzaro hamkorlik qilish tartibini belgilaydi. 2. Maktablar va tadbirkorlar oʻrtasidagi hamkorlik quyidagi yoʻnalishlarda amalga oshiriladi: birinchi yoʻnalish — Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Vazirlik) tomonidan “Biznes va kasb-hunarga oʻqitish” yoʻnalishi joriy etilgan maktablarga tadbirkorlarning mutaxassislari yoki hunarmandlar kasbiy taʼlim ustasi lavozimiga (oʻrindoshlik asosida) jalb etiladi; ikkinchi yoʻnalish — maktabning boʻsh binosi “20 ming tadbirkor — 500 ming malakali mutaxassis” dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) ishtirokchilariga amaliy monomarkazni tashkil qilish uchun oʻquvchilarni darslardan boʻsh vaqtlarida kasb-hunarga oʻqitish sharti bilan toʻgʻridan-toʻgʻri shartnoma asosida uch yilgacha boʻlgan muddatga tekin foydalanishga beriladi. Bunda maktab tomonidan tekin foydalanishga beriladigan boʻsh binodan kelgusida maktab ehtiyoji (ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturi, obyektdan samarali foydalanish boʻyicha tarmoq jadvali, oʻquvchilar soni koeffitsiyentiga nisbatan ortib borishi) yuzaga kelganda, tekin foydalanishga berish muddati uch yildan kam etib belgilanishi mumkin; uchinchi yoʻnalish — Dastur ishtirokchisi sertifikatiga ega boʻlmagan tadbirkorlarga oʻquvchilarni darsdan boʻsh vaqtlarida kasb-hunarga oʻqitish va tadbirkorlik faoliyatini yuritish uchun “E-auksion” elektron savdo platformasi orqali maktabning boʻsh binosi ijaraga beriladi. 3. Maktablar bilan tadbirkorlar oʻrtasidagi hamkorlik asosida oʻquvchilarni kasb-hunarga oʻqitish jarayonida foydalaniladigan jihozlar oʻqitiladigan kasb-hunarning turiga qarab, mazkur Nizomga ilovaga muvofiq Umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida oʻquvchilarni kasb-hunarga oʻqitish ustaxonalarida foydalaniladigan jihozlarning roʻyxati asosida shakllantiriladi. 4. “Biznes va kasb-hunarga oʻqitish” yoʻnalishi 10-11-sinflarda joriy etiladi. Mazkur yoʻnalishda oʻqitiladigan kasb-hunar turlari joriy oʻquv yilidan oldingi oʻquv yilining 9-sinf bitiruvchilari oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrovnoma natijasiga koʻra aniqlanadi. 5. Oʻtkazilgan soʻrovnoma natijasiga koʻra sinflar kasb-hunar turlariga ajratiladi. Bunda oʻquvchilarning qiziqishlaridan kelib chiqib, sinflar kasb-hunar turlari boʻyicha qayta taqsimlanadi. Sinflar qayta taqsimlanganda, ularning soni maktabdagi mavjud sinflar sonidan oshmasligi lozim. 6. “Biznes va kasb-hunarga oʻqitish” yoʻnalishi joriy etiladigan maktablar roʻyxati kasb-hunarga oʻqitish boʻyicha yaratilgan sharoitlar, shu jumladan, ularning jihozlanganligi va malakali mutaxassislarning mavjudligini inobatga olib, Vazirlik tomonidan tasdiqlanadi. 7. Vazirlik hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan kasblarning oʻquv rejasi va dasturlari ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi. 8. Kasblar har bir 10-11-sinfda haftasiga 3 soatdan — jami 6 soat oʻqitilib, bir sinfda koʻpi bilan ikkita kasb oʻrgatiladi. Sinfdagi oʻquvchilar bir kasbni tanlaganda, ularning soni 25 nafar va undan ortiq boʻlsa, mazkur kasb ikki guruhga boʻlib oʻqitiladi. Bir sinfdagi oʻquvchilar ikkita kasbni tanlaganda, ularning sonidan qatʼi nazar, mashgʻulotlar kasb turlari boʻyicha ikki guruhga boʻlib oʻqitiladi. 9. Tadbirkorlar tomonidan maktablarda oʻquvchilarni darsdan tashqari boʻsh vaqtlarida “ustoz-shogird” anʼanasi asosida bepul kasb-hunarga oʻqitish uchun toʻgaraklar (keyingi oʻrinlarda — kasb toʻgaraklari) tashkil etiladi. 10. Kasb toʻgaraklariga kasbga qiziqishi boʻlgan 7 — 11-sinf oʻquvchilari jalb etiladi. 11. Kasb toʻgaraklarini tashkil etgan tadbirkorlar oʻquvchilarning xavfsizligi va ijtimoiy tengligini taʼminlash, toʻgarak uchun zarur jihozlar va xomashyo bilan taʼminlash majburiyatini oladi. 12. Vazirlik Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hamda Toshkent shahar hokimliklari bilan kelishgan holda, har yili 1-mayga qadar kasb toʻgaraklari uchun maktablarning boʻsh binolari manzilli roʻyxatini shakllantirib, Savdo-sanoat palatasi va Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga taqdim etadi. 13. Savdo-sanoat palatasi maktablarning tekin foydalanishga beriladigan binolari toʻgʻrisida oʻzining rasmiy veb-saytida, ommaviy axborot vositalarida va ijtimoiy tarmoqlarda eʼlon beradi. 14. Savdo-sanoat palatasi har yili 1-iyunga qadar maktablarda kasb toʻgaraklarini tashkil etish istagini bildirgan Dastur ishtirokchilariga maktablarning boʻsh binolari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yetkazadi. 15. Savdo-sanoat palatasi har yili 1-iyulga qadar maktablarda kasb toʻgaraklarini tashkil etish istagini bildirgan Dastur ishtirokchilari roʻyxatini shakllantirib, Vazirlikka taqdim etadi. 16. Vazirlik roʻyxatni tegishliligi boʻyicha maktablarga yetkazadi. 17. Maktablar har yili 1-avgustga qadar Dastur ishtirokchisi boʻlgan tadbirkorlar bilan maktablarda kasb toʻgaraklarini tashkil etish istagini bildirganda, kasb toʻgaraklarini tashkil etish va tadbirkorlik faoliyatini yuritishda binoni tekin foydalanishga berish boʻyicha 3 yilgacha boʻlgan muddatga toʻgʻridan-toʻgʻri ikki tomonlama shartnoma tuzadi. Bir vaqtning oʻzida Dastur ishtirokchilaridan bir nechtasi tomonidan taklif etilayotgan maktabda amaliy monomarkaz hamda oʻquvchilar uchun kasb toʻgaraklarini tashkil etish istagi bildirilganda, oʻquvchilar manfaatlari ustunligi hamda maktab joylashgan hududning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi boʻyicha drayver yoʻnalishlar inobatga olingan holda, Vazirlik va Savdo-sanoat palatasi oʻzaro kelishib, bitta tadbirkorni tanlab beradi. 18. Maktab binosini tekin foydalanishga yoki ijaraga oluvchi tadbirkorga quyidagi talablar qoʻyiladi: tadbirkorlik subyektining davlat roʻyxatidan oʻtganligi; oʻquvchilarning sogʻligʻi va oʻqishiga salbiy taʼsir qilmaydigan faoliyat bilan shugʻullanishi; maktabda tashkil etishi nazarda tutilgan kasb toʻgaraklari boʻyicha malakali mutaxassislarga ega ekanligi. 19. Tomonlar oʻrtasida tuziladigan shartnoma shartlariga quyidagilar majburiy tarzda kiritilishi lozim: tadbirkorlik subyekti va maktabning huquq va majburiyatlari; oʻquvchilarni kasb-hunarga oʻqitish shartlari va tartibi; tuzilgan shartnoma muddati yakunlanganidan keyin maktab mulkini qaytarish holati va tartibi; maktabning olingan mulkini tiklash va taʼmirlash boʻyicha majburiyatlar; kommunal xizmatlar uchun toʻlovlarni amalga oshirish shakllari va tartibi. 20. Maktabning kasb toʻgaraklari uchun ajratilgan binosi (xonasi) jihozlangan (asbob-uskunalar bilan taʼminlangan) boʻlsa, ulardan foydalanish boʻyicha belgilangan tartibda alohida pulli ijara shartnomasi tuziladi. Bunda asbob-uskunalar Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 14-dekabrdagi 660-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat mulkini ijaraga berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq ijaraga beriladi. Shartnomada jihozlarning soni, ishchi holati, foydalanish shartlari, jihozlarning saqlanishi va ishchi holatda boʻlishi boʻyicha tadbirkorning javobgarligi aniq koʻrsatilishi shart. 21. Shartnomaning amal qilish muddatida tadbirkorga berilgan binodan foydalanishiga va qonuniy faoliyatiga maktab yoki boshqa tashkilotlar tomonidan toʻsqinlik qilish taqiqlanadi (fors-major va qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno). 22. Tadbirkor shartnoma asosida olgan binoni (uning bir qismi), uchinchi shaxslarga (ijaraga) berilishiga yoki garovga qoʻyilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 23. Maktab quyidagi huquqlarga ega: tadbirkor tomonidan tashkil etiladigan kasb toʻgaragi bilan bevosita tanishish; oʻquvchilarga oʻzaro teng, adolatli, professional tarzda kasb oʻrgatilishini, ularning xavfsizligi va kasb toʻgaraklarida qatnashishini nazorat qilish. 24. Maktab: tadbirkorni elektr va kommunikatsiya tarmoqlariga ulanishi uchun sharoit yaratishi; tadbirkor tomonidan tashkil etilgan kasb toʻgaraklari darslariga boshqa shaxslar (oʻquvchilar)ning xalaqit qilmasligini taʼminlashi; tadbirkor tomonidan xomashyo olib kirish va tayyor mahsulotlarni olib chiqish uchun dars jarayonlariga xalaqit qilmaydigan yoʻnalishlarni tashkil etishi; tadbirkorning toʻliq qonuniy faoliyat yuritishi uchun zarur sharoitlarni yaratishi lozim. Maktabga qonunchilik hujjatlariga hamda tadbirkor bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklanishi mumkin. 25. Tadbirkor quyidagi huquqlarga ega: maktabda oʻquv jarayoniga salbiy taʼsir koʻrsatmagan holda hamda kasb toʻgaraklaridan tashqari vaqtlarda tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanish; ajratilgan binodan toʻliq foydalanish; kasb toʻgaraklarini tashkil etishda oʻquv seminarlarini oʻtkazish va biznes keyslar taqdim etish; oʻquvchilarga “ustoz-shogird” anʼanasi boʻyicha ustoz biriktirish; binoga zarar yetkazmagan holda, tadbirkorlik faoliyati va mahsulotlari reklamasini joylashtirish; maktabning barcha oʻquvchilari, ota-onalar, keng jamoatchilik uchun darslarga xalaqit qilmagan holda, koʻrgazmalar va mahorat darslari tashkil etishi; faol oʻquvchilarni ragʻbatlantirish; mahsulotni sotish yoki koʻrsatilgan xizmatdan olingan daromad hisobidan oʻquvchilar (ularning ota-onasi yoki vasiy roziligi) bilan tuzilgan mehnat shartnomasiga asosan oʻquvchi mehnatiga haq toʻlash. 26. Tadbirkor: kasb toʻgaraklarini maktab bilan kelishgan holda tashkil etishi; maktabda oʻrnatilgan ichki tartib-qoidalarga rioya qilishi; natijaga yoʻnaltirilgan kasb toʻgaraklarini tashkil etishi; kasb toʻgaraklarini malakali xodimlar bilan taʼminlashi; oʻquvchilarning iqtidori, ijodiy qobiliyati va qiziqishlarini roʻyobga chiqarishda koʻmaklashishi; oʻquvchilarning xavfsizligini taʼminlashi; oʻrgatiladigan kasb turlari boʻyicha jihozlar va xomashyo bilan taʼminlashi; jihozlardan ehtiyotkorlik bilan foydalanish hamda jihozlar va mahsulotlarni asrab-avaylashi; tekin foydalanish yoki ijaraga olingan binoning konstruksiyasini asl holda saqlash, yer maydonlari holati buzilishining oldini olishi; kommunal xizmatlar uchun alohida hisoblagichlar oʻrnatgan holda, toʻlovlarni oʻz vaqtida amalga oshirishi lozim. Tadbirkor zimmasiga qonunchilik hujjatlariga hamda Maktab bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklanishi mumkin. 27. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. 28. Maktab mulkini ijaraga berishda vujudga keladigan nizolar qonunchilik hujjatlarida va ijara shartnomasida belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi. 1. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 15-martdagi 140-son qarori bilan tasdiqlangan Umumiy oʻrta taʼlim toʻgʻrisidagi nizomning 29-bandi ikkinchi xatboshisidagi ““Chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik” fanlari” soʻzlari ““Chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik” va “Kasbiy taʼlim” fanlari” soʻzlari bilan almashtirilsin. 2. Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 14-dekabrdagi 660-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat mulkini ijaraga berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 18-bandida: a) quyidagi mazmundagi uchinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 2-fevraldagi PQ-53-son qaroriga asosan umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining boʻsh binolarini “20 ming tadbirkor — 500 ming malakali mutaxassis” dasturi ishtirokchilariga amaliy monomarkazni tashkil qilish va keyinchalik oʻquvchilarni kasb-hunarga oʻqitish uchun toʻgʻridan-toʻgʻri shartnoma asosida tekin foydalanishga berishga ruxsat etiladi”; b) uchinchi xatboshi toʻrtinchi xatboshi deb hisoblansin.