Surunkali alkogolizm, giyohvandlik yoki zaharvandlikka mubtalo boʻlgan bemorlarni majburiy davolash toʻgʻrisida
(law, 2021-01-29)

1. Surunkali alkogolizm, giyohvandlik yoki zaharvandlikka mubtalo boʻlgan bemorlarni Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tizimidagi maxsus davolash-oldini olish muassasalarida majburiy davolash belgilab qoʻyilsin. Jamoat tartibini, boshqa shaxslarning huquqlarini buzayotgan, yoxud aholining osoyishtaligiga, salomatligiga va maʼnaviyatiga xavf tugʻdirayotgan surunkali alkogolizm, giyohvandlik yoki zaharvandlikka mubtalo boʻlgan bemorlarga nisbatan majburiy davolash qoʻllanadi. 2. Shaxsni surunkali alkogolizm, giyohvandlik yoki zaharvandlikka mubtalo boʻlgan bemor deb topish Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi belgilagan tartibda tegishli davolash muassasalari tomonidan amalga oshiriladi. Shaxs majburiy davolashga joʻnatish uchun tibbiy koʻrikdan oʻtishdan bosh tortgan hollarda, u ichki ishlar organlarining koʻmagida oʻn kun muddat ichida narkologiya muassasasida majburiy tarzda tekshirilishi kerak. 3. Mazkur toifadagi shaxslarni majburiy davolashga yuborish toʻgʻrisidagi materiallar tibbiy xulosa boʻlgan taqdirda ichki ishlar organlari tomonidan ularning oʻz tashabbusiga koʻra, yoki bemorning oila aʼzolari yoxud qarindoshlarining, mehnat jamoalarining, sogʻliqni saqlash muassasalarining iltimosnomalari asosida tayyorlanadi va rasmiylashtiriladi. 4. Ushbu Qonunning 1-moddasida koʻrsatilgan shaxslarni majburiy davolashga joʻnatish masalasi yigirma kunlik muddat ichida bemor yashab turgan joydagi yoki narkologiya muassasasi joylashgan yerdagi sud tomonidan bemor ishtirokida hal etiladi. Bemor uzrsiz sabab bilan kelmasa, u ichki ishlar organlari orqali majburiy tarzda olib kelinadi. 5. Sudning majburiy davolashga yuborish toʻgʻrisidagi qarori haqida ustidan qaror chiqarilgan shaxs yoxud uning himoyachisi shikoyat qilishi yoki prokuror tomonidan kassatsiya tartibida yetti kunlik muddat ichida yuqori turuvchi sudga norozilik bildirilishi mumkin. Shikoyat berilishi yoki prokuror tomonidan kassatsiya tartibida norozilik bildirilishi sud qarorining ijrosini toʻxtatib turadi. 6. Sudning shaxsni majburiy davolashga yuborish toʻgʻrisidagi qarori ichki ishlar organlari tomonidan bu qaror qonuniy kuchga kirgan paytdan boshlab kechi bilan oʻn kunlik muddat ichida ijro etiladi. 7. Majburiy davolash muddati toʻgʻrisidagi masala davolash muassasasi tomonidan komissiyadan oʻtkazish tartibida, bemor davolashga joylashtirilgach besh kun ichida hal etiladi. Bemor davolanayotgan davolash muassasasining komissiyasi qabul qilgan qaror asosida bemorni majburiy davolash toʻxtatiladi. 9. Shaxsni majburiy davolashga yuborish toʻgʻrisidagi sudning qarori uni ishdan boʻshash nafaqasi toʻlamay ishdan boʻshatish uchun asos boʻladi. 10. Majburiy davolanishga yuborilgan shaxslar avvalgi yashash joyidagi turar joy maydonidan foydalanish huquqini saqlab qoladilar. 12. Davolash muassasalaridan majburiy davolashdan qaytgan shaxslarni ishga joylashtirish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 13. 1-ilovaga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilsin. 14. 2-ilovaga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. Quyidagi qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilsin: 11. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining 1972-yil 26-oktabrdagi Farmoni bilan tasdiqlangan “Ichkilikbozlikka qarshi kurash olib boruvchi komissiyalar toʻgʻrisidagi Nizom” (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Vedomostlari, 1985-yil,№ 31, 361-modda — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining 1985-yil 31-oktabrdagi Farmoni tahririda): a) 8-moddasining: “v”, “g”, “d” va “e” bandlari quyidagi tahrirda bayon etilsin: v) korxonalarda, muassasalarda, tashkilotlarda alkogolni yoki giyovand moddalarni suiisteʼmol qiluvchi shaxslar oʻrtasida zarur tarbiyaviy ishlar olib borishni tashkil etishda qatnashadilar, bu ishga mehnat jamoalarini, jamoat tashkilotlari va tashabbuskor jamoat idoralari vakillarini keng jalb etadilar; alkogolni yoki giyovand moddalarni suiisteʼmol qiluvchi shaxslarni qayta tarbiyalashda jamoat tashkilotlariga va mehnat jamoalariga yordam beradilar, alkogolni suiisteʼmol qiluvchi shaxslarga jamoat taʼsiri va maʼmuriy taʼsir koʻrsatish qanchalik samarali ekanligini tekshirib turadilar; g) ichkilikbozlik yoki giyovandlik uchun ilgari maʼmuriy jazoga tortilgan yoki jamoat taʼsiri koʻrsatish chorasi qoʻllanilgan, alkogolni yoki giyovand moddalarni muntazam suiisteʼmol qilib, bir necha bor meditsina hushyorxonasiga tushgan shaxslarni aniqlab topish va hisobga olishda ichki ishlar va sogʻliqni saqlash idoralari olib boradigan ishlarni nazorat qilib turadilar, bunday shaxslar turmushda va ishlab chiqarishda oʻzlarini qanday tutayotganliklari ustidan doimiy jamoat nazorati olib borilishini uyushtiradilar; surunkali alkogolizm yoki giyovandlikka mubtalo boʻlgan bemorlarni tegishli meditsina muassasalariga majburiy yuborish yuzasidan zarur choralar koʻradilar, shuningdek ichkilikbozlik, alkogolizm va giyovandlikka barham berishga qaratilgan boshqa ogohlantiruvchi choralarni koʻradilar; d) Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tarmogʻining meditsina hushyorxonalari va ixtisoslashtirilgan davolash-oldini olish profilaktoriylarning ishlarini tekshirib turadilar, shuningdek mazkur profilaktoriylarda boʻlgan shaxslarni qayta tarbiyalash va axloqni tuzatish ishlarida shu profilaktoriylar maʼmuriyatiga yordam beradilar; e) davolash profilaktoriysidan majburiy davolanib qaytgan shaxslarning xulq-atvori ustidan jamoat tashkilotlari va mehnat jamoalari nazorat qilib borishini tashkil etadilar va ularga ishga joylashishda yordam koʻrsatadilar”; b) 9-moddaning “j” bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “j) jamoat tartibini buzayotgan, boshqa shaxslarning huquqlarini buzayotgan, yoxud aholining osoyishtaligi, sogʻligʻi va maʼnaviyatini xavf ostida qoldirayotgan surunkali alkogolizm va giyovandlikka mubtalo boʻlganlarni majburiy davolash va mehnatda qayta tarbiyalash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tarmogʻining ixtisoslashtirilgan davolash-oldini olish muassasalariga yuborish toʻgʻrisidagi ariza bilan sudga murojaat etish”. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining 1985-yil Z1-oktabrdagi Farmoni bilan tasdiqlangan “Korxonalar, muassasalar, tashkilotlarda va ularning strukturaviy boʻlinmalarida tuziladigan ichkilikbozlikka qarshi kurash olib boruvchi komissiyalar toʻgʻrisidagi Nizom” (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Sovetining Vedomostlari, 1985-yil, № Z1, Z62-modda): a) 5-moddasining 4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “4) mehnat jamoasining ixtisoslashtirilgan davolash-oldini olish muassasalarida majburiy davolanish kursini oʻtgan aʼzolari xulq-atvorini nazorat qilib boradi”. b) 6-moddasining 5-bandidan “ixtiyoriy davolanishdan bosh tortib kelayotgan” degan soʻzlar chiqarib tashlansin. 13. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumi 1985-yil 25-mayda qabul qilgan “Ichkilikbozlikka va alkogolizmga qarshi kurashni kuchaytirish, samogon tayyorlashga barham berish tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmonning (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Vedomostlari, 1985-yil, № 16, 169-modda) 26-moddasi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “26-modda. Jamoat tartibini buzayotgan, boshqa shaxslarning huquqlarini buzayotgan, yoxud aholining osoyishtaligini, sogʻligʻini va maʼnaviyatini xavf ostida qoldirayotgan surunkali alkogolizmga mubtalo boʻlgan bemorlar sudning qaroriga muvofiq majburiy davolash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tarmogʻining maxsus davolash-oldini olish muassasalariga joʻnatilishi kerak. Qayd etilgan toifadagi shaxslarni majburiy davolashga joʻnatish toʻgʻrisidagi masala sud tomonidan ochiq sud majlisida, meditsina xulosasi mavjud boʻlgan holda hamda ichki ishlar idoralari oʻz tashabbusiga koʻra yoki bemor oila aʼzolarining yoxud qarindoshlarining, mehnat jamoalarining, sogʻliqni saqlash muassasalarining, shuningdek ichkilikbozlikka va giyovandlikka qarshi kurash boʻyicha tuman, shahar, shahardagi tuman komissiyalarining arizasiga asosan tayyorlanadigan va joʻnatiladigan materiallar asosida hal etiladi. Majburiy davo muddati davolash muassasasi tomonidan bemor davolanishga yotqizilgan kundan boshlab, besh kunlik muddat ichida komissiya xohish-irodasiga koʻra belgilanadi”. Oʻzbekiston Respublikasining quyidagi qonun hujjatlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining 197Z yil 22-fevraldagi “Xronik alkogoliklar va giyovandlik (narkomaniya) kasaliga yoʻliqqanlar uchun davolash — mehnat profilaktoriylari toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmon (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Vedomostlari, 197Z yil, № 6, 96-modda). 2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining 1982-yil 27-maydagi “Oʻzbekiston Respublikasining huquq-tartibotni saqlash masalalariga oid baʼzi qonun aktlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi Farmonining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Vedomostlari, 1982-yil, № 16, 278-modda) 3-moddasi va 6-moddasidagi yigirma beshinchi xatboshi. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining “Xronik alkogoliklar va narkomaniya kasaliga yoʻliqqanlarni majburiy davolash va mehnatda qayta tarbiyalash toʻgʻrisida”gi Farmoniga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritish haqida” Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumi 1984-yil 2-dekabrda qabul qilgan Farmon (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Vedomostlari, 1984-yil, № 34, 474-modda). 4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun aktlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Farmonlarini tasdiqlash haqida” 1984-yilning 3-dekabrida qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Vedomostlari, 1984-yil, № 34, 485-modda) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining “Xronik alkogoliklar va giyovandlik (narkomaniya) kasaliga yoʻliqqanlarni majburiy davolash va mehnatda qayta tarbiyalash toʻgʻrisida”gi Farmoniga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritish haqidagi 1984-yil 2-dekabr Farmoni”ga oid qismi. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining 1984-yil 2-dekabrdagi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining “Xronik alkogoliklar va giyovandliklar (narkomaniya) kasaliga yoʻliqqanlarni majburiy davolash va mehnatda qayta tarbiyalash toʻgʻrisida”gi Farmonini qoʻllanish tartibi haqida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining Qaroriga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida”gi Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Vedomostlari, 1984-yil, № 34, 476-modda). 6. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining 1985-yil 31-oktabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasining baʼzi bir qonun aktlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Farmoni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Vedomostlari, 1985-yil, № 31, 360-modda). 7. “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining baʼzi qonunbuzarliklar uchun javobgarlik toʻgʻrisidagi Oʻzbekiston Respublikasining ayrim kodekslariga va boshqa qonun aktlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisidagi farmonlarini tasdiqlash haqida” 1985-yilning 13-dekabrida qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Vedomostlari 1985-yil, № 35, 414-modda) “Oʻzbekiston Respublikasining baʼzi qonun aktlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisidagi 1985-yil 31-oktabr Farmoni”ga oid qismi. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining 1986-yil 17-noyabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasining baʼzi qonun aktlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida hamda narkomaniya kasalligiga yoʻliqqanlar uchun davolash-tarbiya profilaktoriysi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi Farmoni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Vedomostlari, 1986-yil, № 33, 387-modda). 9. “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining Oʻzbekiston Respublikasining baʼzi qonun aktlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisidagi farmonlarini tasdiqlash haqida” 1986-yilning 6-dekabrida qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Vedomostlari, 1986-yil, № 34, 417-modda) “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining Oʻzbekiston Respublikasining baʼzi qonun aktlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida hamda narkomaniya kasalligiga yoʻliqqanlar uchun davolash-tarbiya profilaktoriysi toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash haqida”gi 1986-yil 17-noyabr Farmoniga oid qismi. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining 1987-yil 7-avgustidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksiga, Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga va Oʻzbekiston Respublikasining boshqa Qonun aktlariga oʻzgartirishlar hamda qoʻshimchalar kiritish haqida”gi Farmoni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Soveti Vedomostlari, 1987-yil № 23, 250-modda) 1-boʻlimining 1-moddasi, IV va V boʻlimlari.