Xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalari ustidan bojxona nazorati
(other, 2022-03-11)

Mazkur Xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalari ustidan bojxona nazoratining qoidalari (keyingi oʻrinlarda — Qoidalar) Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksi asosida ishlab chiqilgan Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqariga joʻnatiladigan va Oʻzbekiston Respublikasiga xorijiy davlatlardan kelib tushadigan xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalarining bojxona nazorati tartibini belgilaydi. Mazkur Qoidalar bojxona organlari hamda pochta aloqasining operator va provayderlariga majburiy hisoblanadi. Mazkur Qoidalar yozma xat-xabarlar (mayda paketlardan tashqari), diplomatik pochta va konsullik valizasiga tatbiq etilmaydi, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. 2.1. Ushbu Qoidalarda tegishli tariflarga ega quyidagi asosiy atamalardan foydalaniladi: xalqaro pochta joʻnatmalari (keyingi oʻrinlarda — XPJ) — tegishli qadoqdagi manzili koʻrsatilgan yozma xat-xabarlar, posilkalar va bosma nashrlar; xalqaro kuryerlik joʻnatmalari (keyingi oʻrinlarda — XKJ) — joʻnatilishi qisqa muddatlarda qoʻldan-qoʻlga yetkazib berilgan (topshiriladigan) holda amalga oshiriladigan pochta varaqchalari, xatlar, banderollar, posilkalar, bosma nashrlar; xalqaro pochta almashinuvi joyi — kiruvchi va chiquvchi XPJlarni toʻliq qayta ishlov beruvchi, shuningdek ularni manzil boʻyicha joʻnatuvchi milliy pochta aloqa operatorining alohida boʻlinmasi; XPJ va XKJlar ustidan bojxona nazorati — Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlari va xalqaro shartnomalariga rioya etilishini taʼminlash uchun bojxona organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasiga xorijiy davlatlardan kelib tushadigan va Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqariga joʻnatiladigan XPJ va XKJ nazoratini amalga oshirish chora-tadbirlar majmui; bojxona nazorati zonasi — bojxona nazoratini amalga oshirish maqsadida tovar, transport va shaxslarning maxsus harakatlanish rejimini oʻrnatish uchun Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududining bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga rioya etilishini taʼminlash maqsadida bojxona organlari tomonidan tashkil qilinadigan, maxsus ajratib va belgilab qoʻyilgan qismi; 2.2. Keluvchi, chiquvchi va tranzit bilan joʻnatiladigan XPJlariga toʻliq ishlov berish, ularni Oʻzbekiston Respublikasi bojxona organlari tomonidan nazorat qilish, shuningdek, tayinlangan joyga joʻnatish pochta aloqasi sohasidagi maxsus vakolatli organ tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi bilan kelishuvga koʻra belgilanadigan xalqaro pochta almashinuvi joylarida amalga oshiriladi. Keluvchi, chiquvchi va ochiq tranzit bilan joʻnatiladigan XKJlariga toʻliq ishlov berish, ularni Oʻzbekiston Respublikasi bojxona organlari tomonidan nazorat qilish, shuningdek, tayinlangan joyga joʻnatish pochta aloqasi sohasidagi maxsus vakolatli organni xabardor qilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi tomonidan belgilanadigan joylarda amalga oshiriladi. XPJ va XKJlarda yuboriladigan tovarlarning bojxona rasmiylashtiruvi qabul qiluvchilar yoki joʻnatuvchilar qaysi bojxona organining faoliyat koʻrsatish zonasida turgan boʻlsa, oʻsha bojxona organi tomonidan amalga oshirilishi mumkin. Bunday hollarda XPJlari xalqaro pochta almashinuvi joylaridan pochta aloqasining tegishli hududiy tashkilotigacha bojxona nazorati ostida yetkaziladi. Pochta aloqasining tegishli hududiy tashkilotlarida bojxona nazorati ostidagi tovarlarni saqlash uchun joylar tashkil qilinadi, bu joylar bojxona nazorati zonalari hisoblanadi. Ushbu bandning ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan joylardan yuboriladigan XKJlari qabul qiluvchilar qaysi bojxona organining faoliyat koʻrsatish zonasida turgan boʻlsa, oʻsha bojxona organigacha bojxona nazorati ostida yetkazib beriladi. 2.3. Barcha XPJ va XKJlariga Oʻzbekiston Respublikasining tashqi iqtisodiy faoliyat sohasidagi qonunchilik, ushbu Qoidalar va Umumjahon pochta ittifoqi aktlari asosida belgilangan tartiblar, taqiqlar va cheklovlar tatbiq etiladi. 2.4. XPJ va XKJlarida yuboriladigan hamda bojxona chegarasi orqali olib oʻtiladigan tovarlar bojxona nazoratidan oʻtishi kerak. XPJ va XKJ bojxona nazoratini amalga oshirmasdan qabul qiluvchilarga berilishi yoki bojxona hududidan tashqariga joʻnatilishi mumkin emas. XPJlarning bojxona nazorati boshlanadi: kelib tushadiganlar boʻyicha — XPJning bojxona chegarasini kesib oʻtishida, chiquvchilar boʻyicha — bojxona deklaratsiyasi qabul qilingan vaqtdan. XPJning bojxona nazorati, uning bojxona organlari tomonidan bitish yoki bojxona chegarasini kesib oʻtish vaqtida tamomlanadi. 2.41. Chegara tashqarisidan kelib tushayotgan XPJ va XKJlar bojxona nazorati zonasiga Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 31-bobida belgilangan tartibda yetkazilishi lozim. 2.42. Pochta sohasi operator va provayderlari xodimlari tomonidan transport tashkilotlari vakillariga XPJ va XKJlar topshirilishi va transport tashkilotlari vakillaridan pochta sohasi operator va provayderlari xodimlari tomonidan XPJ va XKJlar qabul qilinishi bojxona organining mansabdor shaxsi ishtirokida amalga oshiriladi. 2.5. Quyidagilarga: a) jismoniy shaxslarning manziliga notijorat maqsadlarda, shuningdek yuridik shaxslar manziliga XPJlarida yuboriladigan, qiymati eng kam oylik ish haqining oʻn baravarigacha boʻlgan miqdordagi tovarlar uchun — Umumjahon pochta ittifoqining hujjatlarida nazarda tutilgan hujjatlarga; b) jismoniy shaxslarning manziliga notijorat maqsadlarda, shuningdek yuridik shaxslarning manziliga XKJlarida yuboriladigan, qiymati eng kam oylik ish haqining oʻn baravarigacha boʻlgan miqdordagi tovarlar uchun — tijorat hujjatlariga kelib tushadigan va joʻnatiladigan XPJ va XKJlarga bojxona deklaratsiyasi sifatida qaraladi. Qolgan hollarda XPJ va XKJlarida yuboriladigan tovarlarni deklaratsiyalash bojxona yuk deklaratsiyasini berish orqali amalga oshiriladi. XPJ va XKJlarida olib chiqiladigan, bojxona yuk deklaratsiyasi berilishi lozim boʻlgan tovarlarni deklaratsiyalash mazkur tovarlar pochta aloqasi tashkilotlariga topshirilayotganda amalga oshiriladi. 2.51. Har bir XPJlar boʻyicha pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan bojxona organlariga qabul qiluvchi, tovarning nomi, vazni, miqdori va maʼlum qilingan qiymati toʻgʻrisida maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan bojxona deklaratsiyasi taqdim etiladi. Agar XPJlar boʻyicha bojxona deklaratsiyalarida ushbu bandning birinchi xatboshisida qayd etilgan maʼlumotlar koʻrsatilmagan boʻlsa, bojxona organining mansabdor shaxsi bojxona nazoratining texnik vositalaridan foydalangan holda bojxona koʻzdan kechiruvini oʻtkazish vaqtida zarur boʻlgan hollarda XPJlarni ochishni talab qilish huquqiga ega. XKJlar boʻyicha pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan bojxona organlariga bojxona deklaratsiyasi hamda majburiy ravishda elektron xabar shaklida oldindan berilishi lozim boʻlgan quyidagi maʼlumotlar taqdim etiladi: qabul qiluvchining familiyasi, ismi va otasining ismi; qabul qiluvchining manzili; qabul qiluvchining pasport seriyasi va raqami yoki soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami; pochta aloqasi operatori yoki provayderining nomi; joʻnatuvchi davlat; joʻnatmaning tavsifi; joʻnatmaning qiymati. Oldindan kelib tushgan elektron maʼlumotlar bojxona deklaratsiyasida koʻrsatilgan maʼlumotlar bilan nomuvofiqligi aniqlanganda yoxud elektron maʼlumotlar mavjud boʻlmaganda, bojxona qonunchiligi bilan oʻrnatilgan bojxona nazorati shakllari va choralari qoʻllaniladi. Oldindan kelib tushgan elektron maʼlumotlar mavjud boʻlmaganda va/yoki ular qisman taqdim etilsa, XKJlarning bojxona nazorati va rasmiylashtiruvi mazkur bandning toʻrtinchi — oʻninchi xatboshilarida koʻrsatilgan maʼlumotlar bojxona organlariga pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan taqdim etilgandan soʻng amalga oshiriladi. Oldindan kelib tushgan elektron maʼlumotlar mavjud boʻlganda va ular bojxona deklaratsiyasida koʻrsatilgan maʼlumotlar bilan muvofiq boʻlsa hamda bojxona nazoratini amalga oshirgandan soʻng biror-bir tafovut aniqlanmasa, XKJlarning bojxona nazorati qonunchilik hujjatlarda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 2.6. Kelib tushgan XPJ va XKJlar pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan bojxona organining mansabdor shaxsi ishtirokida ochiladi. Bojxona nazoratidan oʻtkazilishi lozim boʻlgan XPJ va XKJlar bojxona koʻrigidan oʻtkazish uchun tegishli hujjatlarga yozilgan holda taqdim etiladi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari maxsus ajratilgan va ish hajmini hisobga olgan holda yetarli darajada jihozlangan binoda XPJ va XKJlarni bojxona koʻrigidan oʻtkazish uchun topshiradi. Bojxona nazoratiga taqdim etilgan XPJ va XKJlarni hujjatli solishtirish, ochish, tortish va qadoqlash hamda yuborilayotgan predmetlarni pochta aloqasi operatorlari va provayderlari xodimlari tomonidan sanash, oʻlchash va tortish bojxona organining mansabdor shaxsi ishtirokida amalga oshiriladi. 2.7. XPJ va XKJlarni ochish orqali bojxona koʻrigidan oʻtkazish Bojxona organining mansabdor shaxsi va pochta aloqasi operatori yoki provayderining ikki xodimi tomonidan amalga oshiriladi. XPJ va XKJlar bunday bojxona koʻrigi natijasi pochta aloqasi operatori yoki provayderi xodimlari tomonidan mazkur Qoidalarning ilovasiga muvofiq shaklda koʻrik qaydini tuzish orqali rasmiylashtiriladi. Koʻrik qaydi ikki nusxada tuziladi va pochta aloqasi operatori yoki provayderining ikki xodimi va bojxona organining mansabdor shaxsi tomonidan imzolanadi. Birinchi nusxa pochta aloqasi operatori yoki provayderida qoladi, ikkinchi nusxa XPJ va XKJlar bilan birga adresatga yuboriladi. XPJ va XKJ bojxona koʻrigidan oʻtkazilayotganda uning miqdorida farqlar, joylanmalarida nomuvofiqliklar hamda bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari buzilishining boshqa hollari aniqlangan taqdirda pochta aloqasi operatorining yoki provayderining xodimi bojxona organining mansabdor shaxsi bilan birgalikda bojxona koʻrigi dalolatnomasini imzolaydi. 2.8. Bojxona organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kiritilgan va qandaydir sabablarga koʻra orqaga yoki respublika tashqarisidan qaytarilgan XPJ va XKJlar majburiy bojxona koʻrigidan oʻkaziladi. 2.9. Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali tranzit harakatlanayotgan XPJ va XKJlarning bojxona nazorati Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 18-bobi talablari asosida amalga oshiriladi. 2.10. Boshqa davlat organlarining (veterinar, karantin va h.k.) nazoratidan oʻtishi lozim boʻlgan XPJ va XKJlarning bojxona rasmiylashtiruvi ushbu organlarning chiqarish toʻgʻrisidagi qarori boʻyicha tegishli kuzatuv hujjatlariga belgi qoʻyilgandan soʻng tugallanadi. 2.11. Bojxona nazorati zonasidan bojxona chegarasi tashqarisiga yuborilayotgan XPJ va XKJlar bojxona organi tomonidan kuzatuv hujjatlariga “Yuk chiqarishga ruxsat berildi” shtampi bosish orqali chiqariladi. 4.1. Ushbu Qoidalarning 2.2-bandida koʻrsatilgan joylarda XPJ va XKJlarning bojxona nazoratini oʻtkazishda bojxona deklaratsiyasida “Yuk chiqarishga ruxsat berildi” shtampi bojxona organining mansabdor shaxsi tomonidan, XPJ va XKJga qoʻshilmalar qonunchilik hujjatlariga muvofiq bojxona toʻlovlariga tortilmaydigan boʻlsa, keyinchalik manzilga yoʻnaltirish va manzilga yetkazish uchun XPJ va XKJlarni pochta aloqasi operatori yoki provayderi xodimlariga topshiradi. 4.11. Pochta aloqasi operatori va provayderi xodimlari XPJ va XKJlarning manzilga yuborilgandan soʻng oʻn besh kundan oshmaydigan muddat ichida bojxona organiga qabul qiluvchining tasdiqlovchi hujjatlari va joʻnatish sanasi haqida maʼlumot beradi. Ushbu bandning birinchi xatboshisida koʻrsatilgan maʼlumotlarni bojxona organlarining avtomatlashtirilgan elektron maʼlumotlar bazasiga kiritish orqali taʼminlanadi. 4.12. XPJ va XKJ orqali yuborilgan tovarlar boʻyicha bojxona toʻlovlari vakolatli shaxs tomonidan toʻlanadi. Joʻnatiladigan XPJ va XKJlardagi tovarlar notijorat maqsadlarda olib kelinib, qiymati va (yoki) miqdori respublikaga bojsiz olib kirish meʼyorlaridan ortiq boʻlgan taqdirda, tovarlarga shu ortiq uchun bojxona toʻlovlariga tortiladi. Bojxona organlari tomonidan XPJ v XKJlardagi tovarlarga nisbatan bojxona toʻlovlari hisoblangan taqdirda, ular bojxona toʻlovlari toʻlanganidan soʻng vakolatli shaxsga beriladi. 4.13. Bojxona yuk deklaratsiyasini taqdim etish talab qilinmaydigan tovarlar uchun bojxona toʻlovlari ushbu Qoidalarning 2.5-bandiga muvofiq bojxona organlari tomonidan bojxona kirim orderidan foydalangan xolda hisoblanadi. Bojxona kirim orderi toʻldirish va bojxona toʻlovlarini hisoblash bojxona organining mansabdor shaxsi tomonidan amalga oshiriladi. 4.14. Bojxona yuk deklaratsiyasini taqdim etish talab qilinmaydigan tovarlar uchun bojxona toʻlovlari summasini hisoblash bojxona maqsadlari uchun foydalaniladigan Umumjahon pochta ittifoqini bitimlari va tijorat hujjatlarida nazarda tutilgan hujjatlar asosida amalga oshiriladi. Tovarlarning qiymati toʻgʻrisida maʼlumot mavjud boʻlmaganda, tovarlarning bojxona qiymati bojxona organi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona Kodeksining 44-bandi talablariga muvofiq aniqlanadi. Bojxona toʻlovlarini hisoblash va ularni toʻlash Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona Kodeksining VIII boʻlimida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 4.2. XPJ va XKJlarning bojxona rasmiylashtiruvi bojxona organlari tomonidan qonunchilik hujjatlariga muvofiq hisoblangan bojxona toʻlovlari ushbu Qoidalarning 4.12 va 4.14-bandlarida belgilangan tartibda bunday XPJ va XKJlarni qabul qilib oluvchilar tomonidan toʻlangandan keyingina amalga oshiriladi. Bojxona toʻlovlari hisoblangan XPJ oluvchisi bojxona nazorati amalga oshirilayotgan hududdan boshqa hududda joylashgan taqdirda, bojxona organi mansabdor shaxsi tomonidan yuk kuzatuv hujjatlariga “Bojxona nazoratidagi yuk” shtampi va shaxsiy muhr namunasi bilan tasdiqlagan holda yuk oluvchi joylashgan pochta aloqa tashkilotiga bojxona nazorati ostida yuboradi. XKJ ushbu bandning ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan hollarda bojxona nazorati ostida oluvchining joylashgan hududidagi bojxona organiga yetkazib beriladi. 5.1. Joʻnatilayotgan XPJ va XKJlarga ishlov berilishi va kiritilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi hududida uni joʻnatuvchilardan bojxona nazorati zonalarida qabul qilib olinishida boshlanadi. 5.2. Har bir joʻnatuvchi XPJ va XKJlarni pochta aloqasi operatorlari va provayderlariga topshirishdan oldin amaldagi qoidalar bilan tanishib chiqishi va yuk kuzatuv hujjatlarini belgilangan shaklda toʻldirishga majburdir. Har bir XPJ va XKJ joʻnatuvchi tomonidan amaldagi qoidalarga binoan ushbu operatsiyalarni nazorat qilish yuklatilgan pochta aloqasi operatori va provayderi ishchisi ishtirokida qadoqlanadi. 5.3. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan qabul qilingan chiqish XPJ va XKJlar kuzatuv hujjatlari bilan bojxona nazorat zonasiga tushadi va u erdan ularni tortish, dastlabki ajratish va nakladnoylarga yozish uchastkalariga topshiriladi. XPJ va XKJlar ajratish uchastkalaridan kuzatuv hujjatlari bilan bojxona tekshiruviga tushadi. 5.4. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari ishchilari bojxona organining mansabdor shaxslari ishtirokida XPJ va XKJlarning kuzatuv hujjatlarini oldindan tekshirib chiqadilar va joʻnatish taqiqlangan buyumlarni egasiga qaytarish uchun ajratadilar. Ushbu XPJ va XKJlaring kuzatuv hujjatlarida qaytarish sabablarini koʻrsatgan holda tegishli xizmatlar tomonidan belgi qoʻyiladi. 5.5. Yuridik shaxslar, operatorlar va pochta aloqasi provayderlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasidan joʻnatilayotgan XPJ va XKJlarni qabul qilish bojxona rasmiylashtirilgandan soʻng va bojxona deklaratsiyasining blankida “Yuk chiqarishga ruxsat berildi” shtampining qoʻyilgandan soʻnggina amalga oshiriladi. 5.6. Eksport qiluvchilar Oʻzbekiston Respublikasining banklaridagi oʻz hisobraqamlariga toʻliq toʻlov kelib tushgandan va ushbu maʼlumotlar Tashqi savdo operatsiyalarning yagona elektron axborot tizimiga kiritilgandan soʻng, eksport kontraktlari tuzmasdan internet-doʻkonlari orqali tovarlar, ishlar va xizmatlar eksport qilish huquqiga egadirlar, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Bunda xalqaro toʻlov tizimi orqali toʻlangan holda butunjahon Internet tarmogʻi orqali bitta invoys boʻyicha besh ming AQSh dollarigacha tovar (xizmat)larni eksport qilishda xaridor bilan yozma shartnoma tuzish talab etilmaydi va barcha yuridik va jismoniy shaxslarga Tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimiga axborot kiritmasdan hamda bojxona yuk deklaratsiyasini rasmiylashtirmasdan amalga oshirishga ruxsat etiladi. Ushbu bandning ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan tovarlarni oʻz ichiga olgan XPJ va XKJlarni joʻnatish Pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish qoidalariga (roʻyxat raqami 2219, 2011-yil 18-aprel) muvofiq amalga oshiriladi.