Arxeologik tadqiqotlarni tubdan takomillashtirish toʻgʻrisida
(resolution, 2022-08-31)

Mustaqillik yillarida mamlakatimiz hududida qadimgi davrlardan boshlab rivojlangan qishloqlar, shaharlar va sivilizatsiya markazlarining boy oʻtmishini arxeologik jihatdan tadqiq etish va tarixiy jarayonlarni tiklash boʻyicha muayyan ishlar amalga oshirildi. Oʻzbekiston hududi tosh davridan boshlab oʻzlashtirilganligi, mamlakatimiz jahondagi ilk shaharsozlik va davlatchilik shakllangan markazlardan biri boʻlganligi, tariximiz va madaniyatimiz chuqur ildizlarga ega ekanligi ilmiy jihatdan asoslandi. Fan, taʼlim va iqtisodiyotning jadal integratsiyalashuvida respublika hududida olib borilayotgan arxeologik tadqiqotlarni zamon talablari asosida yoʻlga qoʻyish, qazishmalarni keng koʻlamda tashkil etish, yoshlarni arxeologik izlanishlar bilan tanishtirish hamda ochilgan qadimiy noyob meʼmorchilik namunalarini ochiq osmon ostida muzeylar shaklidagi turizm obyektlariga aylantirish bugungi kunning muhim masalasi boʻlib qolmoqda. Soʻnggi yillarda amalga oshirilayotgan jadal islohotlar arxeologik tadqiqotlarni tubdan takomillashtirish, yirik arxeologik yodgorliklarda keng koʻlamli tadqiqotlarni olib borish, qadimiy tariximiz va boy madaniyatimizni xalqimizga va jahon hamjamiyatiga targʻib qilish zarurligini inobatga olib, Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining respublika hududida olib borilayotgan arxeologik tadqiqotlarni ilmiy-uslubiy jihatdan yoʻnaltirish hamda tabiiy fanlarning zamonaviy tadqiqot uslublarini arxeologik izlanishlarda keng joriy qilish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi tizimida davlat muassasasi shaklidagi Milliy arxeologiya markazini (keyingi oʻrinlarda Markaz deb ataladi) tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin. 2. Quyidagilar Markazning asosiy vazifalari etib belgilansin: respublika hududida olib borilayotgan arxeologik tadqiqotlarni ilmiy-uslubiy jihatdan yoʻnaltirish va arxeologik izlanishlarda tabiiy fanlarning zamonaviy tadqiqot uslublarini keng qoʻllash; innovatsion texnologiyalardan keng foydalangan holda kompleks arxeologik ekspeditsiyalarni soha taʼlimi amaliyoti bilan bogʻlab tashkil etish; arxeologiya sohasida yetuk ilmiy kadrlar tayyorlash; arxeologik yodgorliklarni ochiq osmon ostidagi muzeylarga aylantirishning ilmiy asosini tayyorlash; arxeologik tadqiqotlarda xalqaro hamkorlikni yoʻlga qoʻyish, xorijiy mamlakatlarning arxeologiya yoʻnalishida faoliyat olib borayotgan tadqiqotchi-olimlar bilan qoʻshma arxeologik ekspeditsiyalarni tizimli tashkil qilish; arxeologik tadqiqotlarga oid xalqaro tadbirlarni mamlakatimizda tashkil etish va xorijda arxeologiya boʻyicha oʻtkaziladigan ilmiy-amaliy tadbirlarda ishtirok etish; tegishli vazirlik, idora va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikda mamlakatda arxeologik tadqiqotlar olib borilishi zarur boʻlgan hududiy obyektlar yagona maʼlumot bankini hamda ularning muammolari boʻyicha axborot bazasini shakllantirish; arxeologik tadqiqot natijalarini keng ommaga yetkazish maqsadida muntazam ravishda ilmiy va ommabop kitoblar, zamonaviy tadqiqot uslublari singdirilgan oʻquv qoʻllanma va koʻrsatmalarni nashr qilishni yoʻlga qoʻyish; Namangan viloyati Toʻraqoʻrgʻon tumanidagi “Axsikent” arxeologiya merosi obyektini muhofaza qilish va tadqiq etish yodgorlik majmuasi faoliyatini ilmiy-uslubiy jihatdan taʼminlash. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Milliy arxeologiya markazi xodimlarining umumiy cheklangan soni 35 nafardan iborat boʻlgan tuzilmasi 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi prezidentiga Moliya vazirligi bilan kelishgan holda zaruratga koʻra, Markazning tuzilmasiga oʻzgartirish kiritish huquqi berilsin. 4. 2019 — 2023-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida arxeologik tadqiqotlarni tubdan takomillashtirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturi (keyingi oʻrinlarda Dastur deb ataladi) 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi Dasturni amalga oshirishda Markaz tomonidan taqdim etilgan va eʼlon qilingan ilmiy loyihalarga tanlov asosida mablagʻ ajratishni taʼminlasin. 5. Belgilab qoʻyilsinki, Markaz Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Arxeologik tadqiqotlar institutining barcha huquqlari, majburiyatlari va shartnomalari boʻyicha uning huquqiy vorisi hisoblanadi. 6. Quyidagilar Markaz faoliyatini moliyalashtirish manbalari etib belgilansin: Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari — Markaz bino va inshootlarini saqlash, taʼmirlash va jihozlash (mebel, kompyuter texnikasi, oʻquv va ilmiy adabiyotlar, internet tarmogʻi va boshqa moddiy-texnika vositalari) hamda ilmiy xodimlar mehnatiga haq toʻlash xarajatlarini bazaviy moliyalashtirish uchun; Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi tomonidan oʻtkaziladigan ilmiy-texnik loyihalar tanlovlarining natijalari boʻyicha ajratiladigan mablagʻlar; xoʻjalik faoliyatidan olinadigan daromadlar; xalqaro va xorijiy tashkilotlarning grantlari; jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari; qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi huzuridagi “Geoinnovatsiya markazi” davlat unitar korxonasi Markaz buyurtmanomalariga binoan arxeologik tadqiqotlarni olib borish uchun Oʻzbekiston Respublikasi hududida uchuvchisiz uchish apparatlaridan foydalanish va xarid qilishda belgilangan tartibda amaliy koʻmak bersin. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi: Markaz ilmiy xodimlari shtat birligini 3 yilda bosqichma-bosqich 80 taga yetkazishni inobatga olsin; viloyatlardagi tayanch arxeologik yodgorliklarda muntazam faoliyat yurituvchi davlat kompleks arxeologik ekspeditsiyalarini bosqichma-bosqich tashkil etish bilan bogʻliq xarajatlarni respublika budjeti mablagʻlari hisobidan, Markaz tomonidan belgilangan tartibda taqdim etilgan xarajatlar smetasiga muvofiq oʻz vaqtida va toʻliq hajmda moliyalashtirishni taʼminlasin; Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi hamda Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi bilan birgalikda Markazga “Bioarxeologiya” va “Landshaft arxeologiyasi” yoʻnalishlarida 2 ta laboratoriyani Markaz tomonidan taqdim etilgan xarajatlar smetasiga muvofiq zamonaviy ilmiy asbob-uskunalar bilan jihozlash maqsadida 2 mln. AQSh dollari miqdorida homiylik mablagʻlarini jalb etish choralarini koʻrsin; Fanlar akademiyasi tomonidan taqdim etiladigan talabnomaga muvofiq Markazga 1 ta yengil avtotransport vositasini xarid qilish va uni saqlash uchun limit ajratsin. 9. Toshkent shahar hokimligi Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bilan birgalikda ikki oy muddatda Markazni Toshkent shahridagi mos bino bilan taʼminlash choralarini koʻrsin. Markaz unga mos bino ajratilgunga qadar Toshkent shahar, Mirzo Ulugʻbek tumani, Mirzo Ulugʻbek koʻchasi, 81-uy manzilida tekin foydalanish huquqi asosida joylashtirilsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi Fanlar akademiyasi va Madaniyat vazirligi bilan birgalikda “Axsikent” arxeologiya merosi obyektini turistik marshrutga kiritish hamda turistlar orasida keng targʻib qilish choralarini koʻrsin. 11. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasida tashkil etiladigan ochiq osmon ostidagi muzeylarda va arxeologiya namoyishi obyektlarida davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida: tashrif buyuruvchilarga kirish chiptalari zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalangan holda sotiladi; milliy hunarmandchilik mahsulotlarining savdo shoxobchalari, shu jumladan ularni tayyorlash boʻyicha mahorat darslari tashkil etiladi; zamonaviy sanitariya-gigiyena shaxobchalari tashkil etiladi. 13. Namangan viloyati hokimligi 2021-yildan boshlab har ikki yilda bir marta Axsikent yodgorligi asosida keng xalq ommasiga tarix bilimini targʻib etish hamda turizmni rivojlantirish maqsadida “Oʻtmishga sayohat” xalqaro tarixiy-madaniy festival oʻtkazilishini taʼminlasin. 14. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, Madaniyat vazirligi, Qurilish vazirligi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Moliya vazirligi va Namangan viloyati hokimligi ikki oy muddatda arxeologiya sohasidagi xorijiy ekspert va mutaxassislarni jalb qilgan holda, Axsikent yodgorligi asosida ochiq osmon ostida muzey tashkil etish va uni turizm obyektiga aylantirish boʻyicha konsepsiya (keyingi oʻrinlarda Konsepsiya deb ataladi) loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 15. Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi Moliya vazirligi, Iqtisodiyot va sanoat vazirligi, Fanlar akademiyasi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi bilan birgalikda uch oy muddatda Konsepsiyani amalga oshirish uchun moliyaviy manbalarni aniqlash, xususan, investitsiyalar va xorijiy grantlarni jalb qilish choralarini koʻrsin. 16. Manfaatdor vazirlik va idoralar oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 17. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining ijtimoiy rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari A.A. Abduhakimov, Fanlar akademiyasi prezidenti B.S. Yuldashev va Namangan viloyati hokimi X.X. Bozarov zimmasiga yuklansin. Ilmin kotib Direktor Ilmiy kengash Ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari Xalqaro aloqalar boʻyicha mutaxassis Bosh yuriskonsult Fanlararo tadqiqotlar boʻlimi 2 Ipak yoʻli arxeologiyasn boʻlimi 2 Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari boʻyicha mutaxassis Buxgalteriya 2 Bioarxeologiya laboratoriyasi 2 Landshaft arxeologiyasi laboratoriyasi 2 Maʼmuriy-xoʻjalik xizmati Kadrlar boʻyicha inspektor “Oʻzbekiston arxeologiyasi” jurnali* Qutqaruv arxeologiyasi boʻlimi* T/r Amalga oshiriladigan tadbir Bajarish muddati Ijro uchun masʼullar Sarf-xarajatlar Moliyalashtirish manbalari Taqdim etiladigan hujjat shakli, amalga oshirish mexanizmi, kutilayotgan natija I. Ilmiy-tadqiqot faoliyati va fan bilan ishlab chiqarish integratsiyasini rivojlantirish 1. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Milliy arxeologiya markazi (keyingi oʻrinlarda Markaz deb ataladi) ustavini ishlab chiqish va belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazish. 2019-yil 1-noyabr Fanlar akademiyasi - - Fanlar akademiyasi tomonidan ishlab chiqilgan ustav belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkaziladi. 2. Markazning ilmiy xodimlari shtat birligini maxsus koʻrsatkichlar tizimi asosida bosqichma-bosqich oshirish. 2019-yilda �� 20 ta, 2020-yilda — 15 ta, 2021-yilda — 15 ta yangi ilmiy xodim shtat birligi Moliya vazirligi, Fanlar akademiyasi Hisob- kitoblar asosida Davlat budjeti mablagʻlari Arxeolog ilmiy xodimlarning soni tanlov asosida iqtidorli yosh kadrlar bilan muntazam ravishda oshirib boriladi. Natijada 3 yilda ilmiy xodimlarning umumiy soni 80 nafarga yetkaziladi. 4. Xalqaro nufuzli ilmiy maʼlumotlar bazalari tizimlariga kirgan va impakt-faktorlari yuqori boʻlgan davriy nashrlarda ilmiy xodimlarning nashr va iqtibos qilinish darajasini 40% ga oshirish. 2020 — 2023-yillar davomida Fanlar akademiyasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi - - Ilmiy xodimlarning nufuzli ilmiy maʼlumotlar bazalari tizimlarida reytingini oshirish boʻyicha maqsadli chora-tadbirlar ishlab chiqiladi. Shu asosda ilmiy xodimlarning reytingi koʻtariladi (Xirsh indeksi, impakt-faktor va b.). 5. Markazning boʻlimlari, ilmiy laboratoriyalari va dala ekspeditsiyalari faoliyatini baholash boʻyicha koʻrsatkichlar va indikatorlar tizimini ishlab chiqish va joriy qilishni yoʻlga qoʻyish. 2020-yil 1-yanvardan boshlab Fanlar akademiyasi - - Markazning boʻlimlari, ilmiy laboratoriyalari va dala ekspeditsiyalari faoliyatini baholash boʻyicha koʻrsatkichlar va indikatorlar tizimi ishlab chiqiladi, Ilmiy kengash qarori bilan tasdiqlanadi. Xodimlarning ilmiy mahsuldorlik koʻrsatkichi oshadi. 6. Oʻzbekiston Respublikasi arxeologik xaritasini yaratish (2020 — 2022-yy.) va nashr qilish (2023-y.). Tadqiq etilgan arxeologik yodgorliklar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tizimli ravishda shakllantirib borish va ularning reyestrini tashkil etish. 2020 — 2023-yy. Fanlar akademiyasi, Madaniyat vazirligi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi Hisob-kitoblar asosida Fanlar akademiyasi, Madaniyat vazirligi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi mablagʻlari Madaniyat vazirligi bilan tuzilgan shartnoma asosida Oʻzbekiston arxeologik yodgorliklarini roʻyxatga olish boʻyicha tizimli izlanishlar olib boriladi. Yodgorliklar boʻyicha maʼlumotlarni toʻliq jamlagan Oʻzbekiston arxeologik xaritasi yaratiladi. 7. “Oʻzbekiston arxeologik merosi” 10 jildlik akademik nashrlarini bosqichma-bosqich tayyorlash va nashr etishni yoʻlga qoʻyish. 2019 — 2023-yy. Madaniyat vazirligi, Fanlar akademiyasi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi Hisob-kitoblar asosida Davlat budjeti mablagʻlari “Numizmatika” (2019-y.), “Ilk oʻrta asrlar” (2020-y.), “Oʻrta asrlar” (2021-y.), “Ikonografiya” (2022-y.), “Qadimgi Sugʻd” (2023-y.) mavzusida akademik nashrlar chop etiladi. 8. “Oʻzbekiston va Markaziy Osiyo — jahon sivilizatsiyasi tizimida” mavzusida arxeologiya sohasidagi yetakchi davlatlarning olim-mutaxassislari ishtirokida xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyani oʻtkazish. 2020-yil sentyabr Fanlar akademiyasi, Madaniyat vazirligi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi Hisob-kitoblar asosida Homiylik xayriyalari va budjetdan tashqari mablagʻlar Markaziy Osiyoda arxeologiya sohasida ilmiy izlanish olib borayotgan dunyoning yetakchi ilmiy markazlaridan taklif etilgan yirik mutaxassis va olimlar ishtirokida “Oʻzbekiston va Markaziy Osiyo — jahon sivilizatsiyasi tizimida” mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya oʻtkaziladi. 9. Tayanch arxeologik yodgorliklarni turizm obyektlariga tayyorlash, bu yodgorliklarga infoturlarni tashkil qilish hamda turli targʻibot materiallarini tayyorlash va turizm sohasidagi tadbirkorlik subyektlari orasida keng targʻib qilish. Axsikent — 2020-y., Afrosiyob — 2021-y., Poykent — 2022-y., Sarmishsoy — 2023-y. Madaniyat vazirligi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari Hisob-kitoblar asosida Davlat budjeti mablagʻlari Madaniyat vazirligi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi bilan shartnoma imzolanadi va shu asosda olingan natijalar boʻyicha ochilgan arxeologik obyektlar muzeylashtiriladi. 10. Turizm obyektlariga aylantirilayotgan arxeologik yodgorliklarga xorijiy va mahalliy sayyohlarni jalb qilish maqsadida bukle?, flayer va broshyuralar tayyorlash. Muntazam Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Madaniyat vazirligi Hisob-kitoblar asosida Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Madaniyat vazirligi mablagʻlari Ochilgan arxeologik yodgorliklarga oid yangi maʼlumotlar, qazishma va topilmalarning fotosuratlarini oʻzida aks etgan buklet, flayer va broshyuralar tayyorlanadi. Shu asosda xorijiy va mahalliy sayyohlarni arxeologik obyektlarga jalb qilish kuchayadi. 11. Tayanch obyektlarni shakllantirish bilan bogʻliq jarayonlarni aks ettirgan animatsion roliklarni hamda oʻzbek va xorijiy tillarda arxeologik yodgorliklar toʻgʻrisida audio, video, foto va boshqa materiallarni tayyorlash va keng targʻibot ishlarini amalga oshirish. Axsikent — 2020-y. Afrosiyob — 2021-y. Poykent — 2022-y. Sarmishsoy — 2023-y. Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Madaniyat vazirligi, Fanlar akademiyasi Hisob-kitoblar asosida Ijrochilarning mablagʻlari Tayanch arxeologik yodgorliklarda olib borilgan tadqiqotlar va yodgorliklarning shakllanish jarayonlarini oʻzida aks etgan animatsion roliklar tayyorlanadi. Shu asosda xorijiy va mahalliy sayyohlarni arxeologik obyektlarga jalb qilish kuchayadi. 12. Qadimiy tarixni aks ettiruvchi arxeologiya yodgorliklarida turistik marshrutlarni yaratish. Axsikent — 2020-y., Afrosiyob — 2021-y., Poykent — 2022-y., Qanqa — 2023-y. Namangan viloyati hokimligi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Madaniyat vazirligi Hisob-kitoblar asosida Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Madaniyat vazirligi mablagʻlari Tayanch arxeologik yodgorliklarga tashrif buyuruvchi turistlar uchun turistik marshrutlar tuziladi. 13. Turizmni rivojlantirish maqsadida yirik arxeologik obyektlarning albom-kataloglarini yaratib borish. 2020 — 2023-yy. Fanlar akademiyasi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Madaniyat vazirligi Hisob-kitoblar asosida Fanlar akademiyasi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Madaniyat vazirligi mablagʻlari 2020-yilda 3 ta, 2021-yilda 3 ta, 2022-yilda 3 ta, 2023-yilda 3 ta arxeologik qazishmalar jarayonida aniqlangan topilmalar va ular haqida ilmiy-ommabop maʼlumotlarni oʻzida jamlagan albomlar tayyorlanib, nashr etiladi. Shu asosda yurtimiz tarixi boʻyicha maʼlumotlar ommalashtiriladi. 14. Markazning ilmiy xodimlarini oliy taʼlim muassasalariga oʻrindosh sifatida pedagogik faoliyatga jalb qilish. 2019-2020 oʻquv yilidan boshlab Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi - - Markaz va manfaatdor oliy taʼlim muassasalari oʻrtasida shartnomalar tuziladi, taʼlim va fan sohalari bilan aloqalar yoʻlga qoʻyiladi. Arxeologiya yoʻnalishi boʻyicha tajribali mutaxassislar shakllantiriladi. 15. Markazning ilmiy salohiyatini yoshartirgan holda, ilmiy darajali mutaxassislar ulushini bosqichma-bosqich oshirib borish. 2020-y. — 50%, 2021-y. — 55%, 2022-y. — 60%, 2023-y. — 65%. Fanlar akademiyas� - - Markazning ilmiy salohiyati yosh tadqiqotchilar hisobiga yoshartiriladi. 16. Mavjud normativ-huquqiy hujjatlarga kunlik dala izlanishlari ustama haqini bazaviy hisoblash miqdorining 25% etib, eng koʻp miqdori esa bazaviy hisoblash miqdorining 7 baravariga teng etib belgilash boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish. 2020-yil mart Fanlar akademiyasi, Madaniyat vazirligi, Moliya vazirligi Hisob-kitoblar asosida Davlat budjet mablagʻlari Ilmiy xodimlarning dala izlanishlari ustama haqini bazaviy hisoblash miqdorining 25% etib, eng koʻp miqdori esa bazaviy hisoblash miqdorining 7 baravariga teng etib belgilash boʻyicha tegishli normativ-huquqiy hujjat qabul qilinadi. 17. Mavjud normativ-huquqiy hujjatlarga mavsumiy “er qazuvchi” ishchilarning oylik maoshi bazaviy hisoblash miqdorining 8 baravari miqdorida belgilanishi boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish. 2020-yil mart Fanlar akademiyasi, Madaniyat vazirligi, Moliya vazirligi Hisob-kitoblar asosida Davlat budjet mablagʻlari Dala izlanishlarida jalb qilingan mavsumiy “er qazuvchi” ishchilarning oylik maoshi bazaviy hisoblash miqdorining 8 baravari miqdorida belgilanishi boʻyicha tegi�li normativ-huquqiy hujjat qabul qilinadi. II. Moddiy-texnik bazani kuchaytirish va modernizatsiya qilish 18. Arxeologik tadqiqotlar instituti binosini kapital taʼmirlash (Samarqand sh.). 2020-yil Moliya vazirligi, Fanlar akademiyasi 2,5 mlrd soʻm Davlat budjeti mablagʻlari Institut zamonaviy talablar asosida kapital taʼmirlanadi. 19. Markaz va Arxeologik tadqiqotlar institutining moddiy-texnik bazasini yangilash. 2020-yil Moliya vazirligi, Fanlar akademiyasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi 1 mlrd. soʻm Davlat budjeti mablagʻlari Markaz va Arxeologik tadqiqotlar instituti zamon talablari asosida moddiy-texnik jihozlari bilan taʼminlanadi. Yuqori sifatli ilmiy tadqiqotlar olib borildi. 20. Dala tadqiqotlariga doimiy ravishda mablagʻ ajratish. Axsikent, Afrosiyob, Qanqa ekspeditsiyalari — 2020-y.; Dalvarzin, Buxoro, Yerqoʻrgʻon ekspeditsiyalari — 2021-y.; Eski Xovos, Quva, Sarmishsoy ekspeditsiyalari — 2022-y.; Jarqoʻton, Xazorasp, Tugʻunbuloq ekspeditsiyalari — 2023-y. Moliya vazirligi, Fanlar akademiyasi, Turizm va madaniy meros vazirligi Alohida hisob-kitoblar asosida Davlat budjet mablagʻlari Dala qazishmalariga bosqichma-bosqich mablagʻ ajratib boriladi. Ajratilgan mablagʻlar asosida tayanch yodgorliklarda keng koʻlamli qazishmalar olib borilib, yangi maʼlumotlar qoʻlga kiritiladi. Ochilgan yirik yodgorliklar turizm obyektlariga aylantiriladi. 21. “Bioarxeologiya” (2020-y.) va “Landshaft arxeologiyasi” (2021-y.) yoʻnalishlarida zamonaviy uskunalar bilan jihozlangan 2 ta laboratoriya tashkil etish uchun 2 mln. AQSh dollari miqdorida mablagʻ ajratish. 2020-2021-yy. Fanlar akademiyasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Moliya vazirligi 2 mln. AQSh dollari Homiylik mablagʻlari Respublikada ilk bor “Bioarxeologiya” va “Landshaft arxeologiyasi” yoʻnalishlarida 2 ta yangi zamonaviy uskunalar bilan jihozlangan laboratoriya tashkil etiladi. Ushbu laboratoriyalarda tadqiqotlar arxeologiya va tabiiy fanlar bilan uygʻunlikda olib boriladi. III. Xalqaro aloqalarni rivojlantirish va oʻzbek arxeologiyasini jahon faniga integratsiya qilish 22. Arxeologlarni xorijiy ilmiy markazlarda malaka oshirish va xorijiy tadqiqot grantlarini jalb etishni yoʻlga qoʻyish. 2020 — 2023-yy. Fanlar akademiyasi - - Xorijiy ilmiy markazlarda malaka oshirish va xorijiy tadqiqot grantlarini jalb etish uchun maxsus chora-tadbirlar ishlab chiqiladi. Shu asosda har yili oʻrtacha 5 nafar xodimni xorijda malaka oshirish yoʻlga qoʻyiladi. 23. Markaziy Osiyo davlatlaridagi arxeologik ilmiy markazlar bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish. 2020 — 2023-yy. Fanlar akademiyasi - - Markaziy Osiyo davlatlarining arxeologiya sohasidagi ilmiy markazlari bilan hamkorlik shartnomalari imzolanadi. Qozogʻiston, Qirgʻiziston hamda Tojikiston arxeologlari bilan ilmiy hamkorlik oʻrnatiladi. 24. Arxeologlarning xorijiy ilmiy anjumanlarda ishtirokini kengaytirish. Muntazam Fanlar akademiyasi Hisob-kitoblar asosida Homiylik mablagʻlari, xalqaro grantlar va byudjetdan tashqari mablagʻlar Mutaxassislarning xorijiy ilmiy anjumanlarda ishtirokini tashkil etish boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqiladi. Yiliga oʻrtacha 10 nafar xodimning ishtiroki taʼminlanadi. 25. Xalqaro nufuzli jurnallarda maqolalar sonini oshirish. 2020 — 2023-yy. Fanlar akademiyasi - - Xalqaro nufuzli jurnallarda maqolalar sonini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqiladi. Shu asosda maqolalar soni 2020-yilda — 3%, 2021-yilda — 5%, 2022-yilda — 7%, 2023-yilda — 10% ga oshiriladi. 26. Yevropa arxeologlari assotsiatsiyasi (EAA), Xalqaro arxeologik muzeylar va eksperimental arxeologiya assotsiatsiyasiga (EXARC) aʼzo boʻlish. 2021 — 2023-yy. Fanlar akademiyasi - - Milliy markaz bosqichma-bosqich, Yevropa arxeologlari assotsiatsiyasi (EAA) (2021-yil), Xalqaro arxeologik muzeylar va eksperimental arxeologiya assotsiatsiyasiga (EXARC) (2023-yil) aʼzo boʻladi. Milliy markaz arxeologiya sohasida jahon ilmiy jamoatchiligida oʻz oʻrniga ega boʻladi. 27. Markaz shafeʼligida Markaziy Osiyo arxeologlari assotsiatsiyasini tashkil etish. Markaziy Osiyo arxeologlarining I Forumini oʻtkazish. 2022-2023-yy. Fanlar akademiyasi - - Markaz shafeʼligida Markaziy Osiyo arxeologlari assotsiatsiyasini 2022-yilda tashkil etish boʻyicha chora tadbirlar ishlab chiqiladi. 2023-yilda Markaziy Osiyo arxeologlarining I Forumi oʻtkaziladi. Markaziy Osiyo davlatlari oʻrtasida ilmiy va madaniy aloqalar mustahkamlanadi. IV. Ilmiy-tadqiqot natijalarini ommalashtirish va shu orqali yurtimiz tarixi, moddiy madaniyati, maʼnaviyati va milliy qadriyatlarini keng targʻib qilish 28. “Oʻtmishga sayohat” nomli xalqaro tarixiy-madaniy festivalni Namangan viloyati T�raqoʻrgʻon tumanidagi Axsikent yodgorligi majmuasi bazasida oʻtkazish. 2021-yildan boshlab, har ikki yilda bir marta Namangan viloyati hokimligi, Madaniyat vazirligi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi Hisob-kitoblar asosida Mahalliy budjet mablagʻlari va homiylik xayriyalari Oʻzbekiston oʻtmishi tarixiga bagʻishlangan festival yurtimiz turizm salohiyatini keng ommaga targʻib etish hamda turizmni rivojlantirishga xizmat qiladi. 29. Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi va boshqa viloyat muzeylarida tadqiqot natijalariga bagʻishlangan “Oʻzbekistonda arxeologik tadqiqotlar” mavzusida har yili koʻrgazma tashkil qilish. Muntazam Fanlar akademiyasi, Madaniyat vazirligi Hisob-kitoblar asosida Madaniyat vazirligi, Fanlar akademiyasi mablagʻlari Tadqiqot natijalariga bagʻishlangan “Oʻzbekistonda arxeologik tadqiqotlar” mavzusida koʻrgazmalarning rejasi ishlab chiqiladi. 30. Oliy taʼlim muassasalarining tarix va arxeologiya yoʻnalishida tahsil olayotgan bakalavriat va magistratura talabalarining Axsikent yodgorligida yaratilgan ochiq osmon ostidagi muzeyda, 2020-yildan boshqa yirik arxeologik obyektlarda dala amaliyotlarini muntazam ravishda tashkil etish. Grafik asosida, muntazam Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirliklar va idoralar Hisob-kitoblar asosida Dala amaliyoti bilan bogʻliq mablagʻlar tegishli taʼlim muassasalarining budjetdan tashqari mablagʻlari asosida amalga oshiriladi, boshqa mablagʻlar bundan mustasno Oliy taʼlim muassasalarining tarix va arxeologiya yoʻnalishida tahsil olayotgan bakalavriat va magistratura talabalari dala amaliyotlariga muntazam ravishda jalb qilinadi. Ularning nazariy bilimlarini amaliyotda keng qoʻllash asosida tajribalari oshiriladi. 31. “Axsikent” arxeologiya obyektiga tashrif buyuruvchilar uchun avtomobil toʻxtash joyi, savdo va boshqa shaxobchalarni tashkil etish. 2019-yil oktyabr Namangan viloyati hokimligi, manfaatdor vazirliklar va idoralar Hisob-kitoblar asosida Tashabbuskorlar mablagʻlari “Axsikent” arxeologiya obyektiga tashrif buyuruvchilar uchun avtomobil toʻxtash joyi, savdo va boshqa shaxobchalarni tashkil etiladi. 32. “Axsikent” arxeologiya obyektiga olib chiquvchi yoʻlni piyodalar uchun moslashtirish hamda xavfsizlik choralarini koʻrish. 2019-2020-yy. Namangan viloyati hokimligi, manfaatdor vazirliklar va idoralar Hisob-kitoblar asosida Mahalliy budjetning qoʻshimcha daromadlari “Axsikent” arxeologiya obyektiga olib chiquvchi yoʻlni piyodalar uchun moslashtiriladi hamda xavfsiz boʻladi. 33. “Axsikent” arxeologiya obyektida tomosha qilish nuqtasini barpo etish va unda soyabon hamda atrof muhitni kuzatish uchun binokl oʻrnatilishini taʼminlash. 2019-yil oktyabr Namangan viloyati hokimligi, manfaatdor vazirliklar va idoralar Hisob-kitoblar asosida Tashabbuskorlar mablagʻlari “Axsikent” arxeologiya obyektida tomosha qilish nuqtasi barpo etiladi va unda soyabon hamda atrof-muhitni kuzatish uchun binokl oʻrnatiladi. 34. “Axsikent” arxeologiya obyektida tashrif buyuruvchilar maroqli hordiq chiqarishlari uchun dam olish maskanlarini tashkil etish. 2019-2020-yy. Namangan viloyati hokimligi, manfaatdor vazirliklar va idoralar Hisob-kitoblar asosida Tashabbuskorlar mablagʻlari “Axsikent” arxeologiya obyektida tashrif buyuruvchilar maroqli hordiq chiqarishlari uchun dam olish maskanlari tashkil etiladi. 35. “Axsikent” arxeologiya obyektini mahalliy va xorijiy turistlar oʻrtasida keng targʻib qilish uchun ommaviy axborot vositalarida keng yoritish, Internet jahon axborot tarmogʻi va bosma nashrlarda maqolalar chop etish, tashkilotchilar tomonidan taqdim etiladigan mavzuga oid video materiallar Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasining hamkori hisoblangan “Dunyo boʻylab” va boshqa telekanallar�a namoyish etilishini taʼminlash. Obyekt foydalanishga topshirilgandan soʻng doimiy ravishda Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi Hisob-kitoblar asosida Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, ijrochilar mablagʻlari “Axsikent” arxeologiya obyektini mahalliy va xorijiy turistlar oʻrtasida keng targʻib qilinadi. 36. Mahalliy va xorijiy turistlar uchun qoʻshimcha tashrif buyurish mumkin boʻlgan manzillarni aniqlash va turistlar tashrifi uchun moslashtirish, jumladan, yoshlarda vatanparvarlik tuygʻusini yuksaltirish, tarixiy madaniyat bilan tanishtirish maqsadida viloyatlardagi yirik arxeologiya obyektlariga taʼlim muassasalari oʻquvchi va talabalari sayohatini tashkil etish. Muntazam Namangan viloyati hokimligi, Xalq taʼlimi vazirligi, manfaatdor vazirliklar va idoralar Hisob-kitoblar asosida Ijrochilar mablagʻlari Mahalliy va xorijiy turistlar uchun qoʻshimcha tashrif buyurish mumkin boʻlgan manzillar aniqlanadi va turistlar tashrifi uchun moslashtiriladi. 37. Xalq taʼlimi muassasalari oʻquvchilarining oʻtmishga boʻlgan qiziqishini uygʻotish maqsadida viloyatlardagi yirik yodgorliklarga sinfdan tashqari muntazam ekskursiyalar uyushtirish va shu asosda viloyatlarda “Yosh qadimshunoslar” klubini tashkil etish. Muntazam Xalq taʼlimi vazirligi, Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirliklar va idoralar Hisob-kitoblar asosida Xalq taʼlimi vazirligi Viloyatlardagi yirik yodgorliklarga sinfdan tashqari muntazam ekskursiyalar uyushtiriladi va shu asosda viloyatlarda “Yosh qadimshunoslar” klubi tashkil etiladi. 38. “Oʻzbekiston tarixi” telekanalida “Oʻzbekiston arxeologiyasi” ruknida muntazam, oyiga bir marotaba koʻrsatuvlar tashkil qilish. 2020-yil 1-yanvardan muntazam MTRK, Fanlar akademiyasi Hisob-kitoblar asosida Markaz mablagʻlari “Oʻzbekiston tarixi” telekanalida “Oʻzbekiston arxeologiyasi” ruknida muntazam, oyiga bir marotaba koʻrsatuvlar tashkil qilinadi 39. Markazda faoliyat koʻrsatayotgan ekspeditsiyalarning ilmiy natijalariga bagʻishlangan bukletlar, qisqa hujjatli videoroliklar yaratish. 2020-yil 1-yanvardan muntazam MTRK, Fanlar akademiyasi Hisob-kitoblar asosida Markaz mablagʻlari Institutda faoliyat koʻrsatayotgan ekspeditsiyalarning ilmiy natij�lariga bagʻishlangan bukletlar, qisqa hujjatli videoroliklar yaratiladi. 40. Milliy arxeologiya markazi, Institut veb-sayti va ijtimoiy tarmoqlardagi kanallar faoliyatini tubdan yangilash. 2019-yil davomida Fanlar akademiyasi Hisob-kitoblar asosida Markaz mablagʻlari Markaz, Institut veb-sayti va ijtimoiy tarmoqlardagi kanallar faoliyati tubdan yangilanadi. 41. Turistlarning arxeologik ekspeditsiyalarda ishtirok etish tartibini ishl�b chiqish va tasdiqlash. 2020-yil mart Madaniyat vazirligi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi - - Olib borilayotgan arxeologik ekspeditsiyalarga turistlar keng jalb qilinadi va shu orqali tarixiy madaniyatimiz bilan yaqindan tanishtirilib, yoshlarda vatanparvarlik ruhishakllantiriladi hamda ekspeditsiyalar faoliyati monetizatsiya qilinadi. 42. Arxeologik yodgorliklar joylashgan hududlarda zarur infratuzilmani (viloyatlar markazlari bilan bogʻlovchi transport yoʻnalishlari harakatini yoʻlga qoʻyish, tegishli transport infratuzilmasini rivojlantirish hamda obyekt yaqinida avtomobil transporti turargohlarini tashkil etish, yoʻllarni taʼmirlash, aholining turli qatlamlariga ixtisoslashtirilgan, zamonaviy sanitariya-gigiyenik va hunarmandchilik, savdo shaxobchalari hamda Wi-Fi zonalarini tashkil etish) yaratish. 2021-yildan boshlab muntazam Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimligi, Transport vazirligi, Savdo-sanoat palatasi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi Hisob-kitoblar asosida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimligi mablagʻlari va tashabbuskorlar mablagʻlari Yodgorliklarga olib boruvchi yoʻllar roʻyxati shakllantirilib, yodgorliklar atrofidagi hududlar infratuzilmasi rivojlantiriladi, xorijiy va mahalliy turistlar oqimi ortadi.