Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish tizimini yanada takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2025-06-18)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Malakalarni baholash tizimini tubdan takomillashtirish va mehnat bozorini malakali kadrlar bilan taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 31-dekabrdagi PQ-4939-son qaroriga muvofiq, shuningdek, kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish tizimini yanada takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Malakalarni baholash tizimini tubdan takomillashtirish va mehnat bozorini malakali kadrlar bilan taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 31-dekabrdagi PQ-4939-son qarorining 8-bandiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Vazirlik) huzurida Mehnat bozori tadqiqotlari instituti (keyingi oʻrinlarda — Mehnat instituti) tashkil etilganligi hamda uning asosiy vazifalari belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Quyidagilar: Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi huzuridagi Mehnat bozori tadqiqotlari institutining tuzilmasi 1-ilovaga muvofiq; Mehnat instituti huquqiy maqomini, asosiy vazifa va funksiyalarini, huquq va majburiyatlarini, faoliyatini tashkil etish tartibini, shu jumladan Mehnat instituti rahbariyati funksional majburiyatlarini, Mehnat instituti faoliyatini baholash mezonlari, uning faoliyati samaradorligi va natijadorligi indikatorlarini nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi huzuridagi Mehnat bozori tadqiqotlari instituti toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq; Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha tarmoq kengashlari (keyingi oʻrinlarda — Tarmoq kengashi) faoliyatini tashkil etish tartibini, vazifalari, funksiyalari, huquqlari va majburiyatlarini, uning tarkibini, shuningdek, Tarmoq kengashi majlislarini tashkil etish davriyligini nazarda tutuvchi Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha tarmoq kengashlari toʻgʻrisidagi namunaviy nizom 3-ilovaga muvofiq; malakani baholash markazlari faoliyatini tashkil etish tartibini, ularga qoʻyiladigan namunaviy talablarni, maqsad va vazifalarini, huquq va majburiyatlarini hamda malakani baholash markazlarining namunaviy tuzilmasini nazarda tutuvchi Malakalarni baholash markazi toʻgʻrisidagi namunaviy nizom 4-ilovaga muvofiq; 2021-2022-yillarda Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan tarmoqlararo mehnat meʼyorlarini joriy etish boʻyicha ishlanmalarni ishlab chiqish grafigi 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Vazirlik bir oy muddatda: Mehnat institutini yuqori malakali kadrlar bilan toʻldirish; Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan (keyingi oʻrinlarda — Jamgʻarma) Mehnat instituti binosini bosqichma-bosqich qayta taʼmirlash, shu jumladan, loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqish, mebel, jihozlar, kompyuter va tashkiliy texnika vositalari sotib olish uchun zarur mablagʻlar ajratish choralarini koʻrsin. 4. Belgilab qoʻyilsinki: Mehnat institutining faoliyati Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi va qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladi; Mehnat institutining rahbarlari va xodimlariga Vazirlik markaziy apparatining tegishli rahbar va xodimlariga belgilangan mehnatga haq toʻlash, mukofotlash, koʻp yillik xizmatlari uchun ustamalar belgilash va moddiy yordam berish shartlari tatbiq etiladi. 5. Oʻzbekiston Respublikasi bandlik va mehnat munosabatlari vaziriga Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan Mehnat institutining tuzilmasiga qoʻshimcha shtat birliklarini kiritish huquqi berilsin. 6. 2021-yil 23-iyul kuni Moskva shahrida Mehnat instituti hamda Rossiya Federatsiyasi Mehnat va ijtimoiy himoya vazirligining “Butunrossiya mehnat ilmiy-tadqiqot instituti” Federal budjet muassasasi oʻrtasida hamkorlik va oʻzaro faoliyat yuritish toʻgʻrisida bitim imzolanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. Mehnat instituti doimiy ravishda: sohaga oid xorijiy yetakchi boshqa ilmiy-tadqiqot institutlari va tashkilotlari bilan hamkorlik oʻrnatib, birgalikda konferensiya, seminar, forum, simpoziumlar oʻtkazsin, ilmiy xodimlar malakasini oshirib borsin hamda qoʻshma ilmiy-tadqiqotlarni amalga oshirish uchun oʻzaro tadqiqotchi va ekspertlarni stajirovkalarga yuborsin va taklif qilsin; xorijiy yetakchi boshqa ilmiy-tadqiqot institutlari va tashkilotlari bilan oʻzaro axborotlar almashinuvini yoʻlga qoʻysin hamda chet el ijobiy tajribasini Oʻzbekiston sharoitida qoʻllash boʻyicha takliflar ishlab chiqsin; mamlakatda kasbiy malaka, bilim va koʻnikmalar milliy tizimi takomillashtirilishida hamda kasbiy standartlarning ishlab chiqilishida ilgʻor xorijiy tajriba va ilmiy hamjamiyat takliflari qoʻllanilishini taʼminlasin; mehnatni meʼyorlash masalalari boʻyicha mehnat qonunchiligini takomillashtirishga qaratilgan takliflarni ishlab chiqishda ilgʻor xorijiy amaliyot va ilm-fan bilan uygʻunlikni taʼminlab borsin; respublika hududlarida mehnat bozorining tizimli monitoringini tashkil qilish, mehnat resurslari balansini ishlab chiqish uchun maʼlumotlarni toʻplash va tahlil qilish, mehnat munosabatlarini va mehnat bozorini oʻrganish boʻyicha tadqiqotlarni tashkil etsin; respublikaning ayrim hududlarida ayollar (ayniqsa, ogʻir turmush sharoitiga tushib qolganlar), yoshlar, shuningdek, aholining ijtimoiy zaif qatlamlarining boshqa toifalari bandligi boʻyicha tadqiqotlarni tashkil etsin hamda yoshlar, ayollar va nogironligi boʻlgan shaxslarni ishga joylashtirish mexanizmlarini takomillashtirish toʻgʻrisida taklif kiritib borsin. 7. Vazirlik Mehnat instituti bilan birgalikda: a) ikki oy muddatda: mehnat bozorida dolzarb boʻlgan kasblar boʻyicha mutaxassislar tayyorlashga doir uslubiy qoʻllanma ishlab chiqsin. Bunda, Vazirlik tizimidagi “Ishga marhamat” monomarkazlari, kasb-hunarga oʻqitish maskanlarida pedagogik jarayonni tashkil qilish, shu jumladan, xorij mehnat bozorida raqobatbardosh ishchi kasblarni tayyorlashga eʼtibor qaratilsin; mehnatni muhofaza qilish, xavfsiz ishlab chiqarishlarni joriy qilish, baxtsiz hodisalarni kamaytirish hamda jarohatlanishlarning oldini olish, ishsizlikdan sugʻurtalashning ilgʻor xorijiy tajribalarini joriy etish borasida ishlab chiqarish yoʻnalishlari boʻyicha asoslantirilgan takliflar ishlab chiqsin; b) 2021-yil 31-dekabrga qadar — zamonaviy bozor iqtisodiyoti talablariga javob beradigan Oʻzbekistonda mehnatni meʼyorlash konsepsiyasini ishlab chiqsin. Bunda, Mehnat institutining mehnat munosabatlarini xalqaro tajriba asosida takomillashtirish uchun ijtimoiy standartlar va meʼyorlarni ishlab chiqishda ishtirok etishi nazarda tutilsin. 8. Mehnat instituti 2021-yil 31-dekabrga qadar quyidagilarni nazarda tutuvchi Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish tizimini strategik boshqarish mexanizmini shakllantirishga doir amaliy chora-tadbirlarni ishlab chiqsin: kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish tizimi monitoringini amalga oshirish koʻrsatkichlari tizimi va metodikasini tasdiqlash; kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish tizimining holati va rivojlanishi monitoringini amalga oshirish; kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish tizimi ekspertlari reyestrini tuzish; kasbiy faoliyatning tarmoqlararo turlari boʻyicha tarmoq kengashlarining oʻzaro hamkorligi tartibini ishlab chiqish; davlat organlari va tashkilotlarining kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish tizimini hududiy mehnat va taʼlim bozorlari darajasida joriy qilish va takomillashtirish boʻyicha faoliyatini baholashning koʻrsatkich va indikatorlari roʻyxatini shakllantirish. 9. Belgilansinki, 2021-yil 1-noyabrdan boshlab Mehnat instituti tomonidan quyidagilar shakllantiriladi va yuritiladi: kompetensiyalarni baholash boʻyicha faoliyat bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslar registrini hamda tasdiqlangan malakaga ega shaxslar milliy reyestrini joriy etadi, yuritadi va rivojlantirishni tashkil etadi; tasdiqlangan malakaga ega shaxslarni haqiqatda ushbu malakaga muvofiqligi darajasini oʻrganadi va tahlil qiladi; sohadagi ilgʻor va ijobiy amaliyotlarni joriy qilgan holda, Mehnat bozorining malakali kadrlarga boʻlgan ehtiyojini baholovchi tizim hamda kasbiy standartlarni va mustaqil malaka baholashning maʼlumotlar bazasi; malakalarning xalqaro miqyosda tan olinishini va oʻzaro taqqoslanilishini taʼminlagan holda, mehnat migratsiyasida talab yuqori boʻlgan kasblar toʻgʻrisida yagona maʼlumotlar bazasi. 10. Vazirlikning: Toshkent shahar Bandlik bosh boshqarmasidagi Davlat mehnat inspeksiyasi tizimida tajriba-sinov tariqasida yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan Mehnat sohasidagi murojaat va nizolarni oʻrganish hamda hal qilishga koʻmaklashish markazini (keyingi oʻrinlarda — Markaz) tashkil etish, 2023-yil 1-yanvarga qadar tajribaning ijobiy yakunlari boʻyicha Markaz faoliyatini respublika boʻyicha tatbiq etishning maqsadga muvofiqligi yoki maqsadga muvofiq emasligi yuzasidan asoslantirilgan takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritish; Vazirlar Mahkamasining “Ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha uch tomonlama komissiyalar toʻgʻrisida” 2019-yil 3-iyuldagi 553-son qaroriga muvofiq tashkil etilgan Ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha respublika uch tomonlama komissiyasiga jamoa muzokaralarini oʻtkazishda Markaz tomonidan koʻmaklashish amaliyoti joriy etilishi toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin. 11. Vazirlik bir oy muddatda Mehnat sohasidagi murojaat va nizolarni oʻrganish hamda hal qilishga koʻmaklashish markazi toʻgʻrisidagi nizomni ishlab chiqsin va tasdiqlasin. 12. Markazni moddiy-texnik jihatdan taʼminlash, shu jumladan, uning faoliyatini tashkil qilish maqsadida qoʻshimcha jalb qilingan mutaxassislar ish haqi xarajatlari Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan moliyalashtirilishiga ruxsat berilsin. Belgilansinki, Markaz xodimlariga Toshkent shahar Bandlik bosh boshqarmasi markaziy apparati xodimlariga belgilangan mehnatga haq toʻlash va moddiy ragʻbatlantirish shartlari tatbiq etiladi, shuningdek, koʻp yillik xizmatlari uchun ustamalar qoʻllaniladi. 13. Mehnat instituti Toshkent shahar Olmazor tumani, Umid koʻchasi, 16-uy manzilida joylashgan Kasb-hunarga oʻqitish markazi binosining 2 va 3-qavatlariga tekin foydalanish huquqi asosida joylashtirilsin. 14. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining moliya-iqtisodiyot va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vaziri J.A. Qoʻchqorov hamda Oʻzbekiston Respublikasi bandlik va mehnat munosabatlari vaziri N.B. Xusanov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi huzuridagi Mehnat bozori tadqiqotlari institutining (keyingi oʻrinlarda — Institut) huquqiy maqomini, asosiy vazifalari va funksiyalarini, huquq va majburiyatlarini, shuningdek, faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Institut: mehnat bozori, ish bilan taʼminlash, mehnat munosabatlari, kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish, mehnatni muhofaza qilish va meʼyorlash, mehnat sohasida kadrlar tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha ilmiy-tadqiqot muassasasi; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Malakalarni baholash tizimini tubdan takomillashtirish va mehnat bozorini malakali kadrlar bilan taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 31-dekabrdagi PQ-4939-son qarori bilan tasdiqlangan Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha kengashning ishchi organi hisoblanadi. 3. Institut oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha kengash qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi bandlik va mehnat munosabatlari vaziri buyruqlariga, ushbu Nizomga va boshqa qonunchilik hujjatlariga amal qiladi. 4. Institut oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligiga (keyingi oʻrinlarda — Vazirlik) hisobot beradi. 5. Institutning faoliyati Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi va qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladi. 6. Institut davlat muassasasi shaklidagi yuridik shaxs hisoblanadi, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri tushirilgan va oʻz nomi davlat tilida yozilgan muhrga, shtamp va blankalarga, mustaqil balansga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining Gʻaznachiligida shaxsiy gʻazna hisobvaraqlariga ega boʻladi. 7. Institutning rasmiy nomi: a) davlat tilida: toʻliq — Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi huzuridagi Mehnat bozori tadqiqotlari instituti; qisqartmasi — Mehnat instituti; b) ingliz tilida: toʻliq — Institute for Labor Market Research under the Ministry of Employment and Labor Relations; qisqartmasi — Labor institute; v) rus tilida: toʻliq — Institut issledovaniy rinka truda pri Ministerstve zanyatosti i trudovix otnosheniy Respubliki Uzbekistan; qisqartmasi — Institut truda. 8. Institut joylashgan joy (pochta manzili): Oʻzbekiston Respublikasi, Toshkent shahri, Olmazor tumani, Umid koʻchasi, 16-uy. 9. Quyidagilar Institutning asosiy vazifalari hisoblanadi: aholi bandligi, shu jumladan, mehnat migratsiyasi jarayonlari, mehnat munosabatlari va mehnatga haq toʻlashni takomillashtirish boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil etish; mehnat bozorining rivojlanish tendensiyalarini, uning kasbiy-malaka tuzilmasini, mehnat bozorining malakali kadrlarga boʻlgan ehtiyojlarini aniqlash mexanizmlarini takomillashtirish; kasbiy malaka, bilim va koʻnikmalar milliy tizimida oʻrganishlar oʻtkazish va oʻrganish natijalariga muvofiq tizimni takomillashtirish ishlarini tashkil etish; mehnat muhofazasi va gigiyenasini takomillashtirish boʻyicha ilmiy-amaliy tadqiqotlarni amalga oshirish; mehnatni meʼyorlash masalalari boʻyicha hujjatlarni ishlab chiqish va amalga oshirish boʻyicha ishlarni tashkil etish. 10. Institut oʻziga yuklangan vazifalarni bajarish uchun quyidagi funksiyalarni bajaradi: a) aholi bandligi, shu jumladan, mehnat migratsiyasi jarayonlari, mehnat munosabatlari va mehnatga haq toʻlashni takomillashtirish boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil etish sohasida: fundamental va amaliy ilmiy tadqiqotlar oʻtkazishda va ustuvor yoʻnalishlarni shakllantirishda, innovatsion loyihalarni amalga oshirishda, shuningdek, aholi bandligi, mehnat munosabatlari, kasbga tayyorlash va mehnatni muhofaza qilish sohalarida jahondagi zamonaviy tendensiyalarni tahlil qilishda ishtirok etadi; aholi bandligining umumiy koʻrsatkichlari va tarkibini aniqlashga yoʻnaltirilgan amaliy tanlanma va yalpi (zarur hollarda) tadqiqotlar oʻtkazadi va har chorakda Oʻzbekiston Respublikasi boʻyicha va hududlar kesimida ish bilan bandlar va ishsizlarning hisob-kitob miqdori toʻgʻrisidagi hisobotlarni shakllantiradi; tashqi va ichki mehnat migratsiyasi jarayonlarini oʻrganadi, mehnat migratsiyasining asosiy tendensiyalari va yoʻnalishlarini, shuningdek, qaytib kelgan mehnat migrantlari ijtimoiy moslashuvi xususiyatlarini aniqlaydi; ish beruvchilar va xodimlar oʻrtasida mehnat munosabatlarini takomillashtirish boʻyicha soʻrovnomalar oʻtkazadi va ularga asoslanib, bozor islohotlarini chuqurlashtirish sharoitida mehnat munosabatlarini tartibga solishni takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; moddiy ragʻbatlantirish va mehnatga haq toʻlash mexanizmlarining samaradorligini oʻrganadi, xorijiy mamlakatlar tajribasini hisobga olgan holda, ularni takomillashtirish hamda mehnat unumdorligi va ishlab chiqarish samaradorligi bilan aloqasini mustahkamlash boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; Vazirlikka bandlik sohasida qonunchilik hujjatlarini ishlab chiqish va normativ-huquqiy hujjatlarni takomillashtirish boʻyicha takliflar taqdim etadi; mehnat bozorini rivojlantirish va aholi bandligini oshirishning asosiy yoʻnalishlari, strategiyalari, istiqbolga moʻljallangan dasturlarini ishlab chiqishda ishtirok etadi; hududlarda ish oʻrinlarini tashkil etish va bandlik dasturlarini ishlab chiqish hamda monitoring qilishda ishtirok etadi; doktorlik dissertatsiyasini tayyorlash va himoya qilish maqsadida mehnat bozori va ijtimoiy-mehnat munosabatlarini chuqur oʻrganishni va ilmiy izlanishlar olib borishni nazarda tutadigan stajer-tadqiqotchilik, tayanch doktorantura, doktorantura hamda mustaqil izlanuvchanlik asosida ilmiy va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlashda ishtirok etadi; xalqaro tashkilotlarning buyurtmasi boʻyicha yoki hamkorlikda mehnat va aholi bandligi sohasida xorijiy sheriklar bilan birgalikda ilmiy-tadqiqot loyihalarini amalga oshiradi; b) mehnat bozorining rivojlanish tendensiyalarini, uning kasbiy-malaka tuzilmasini, mehnat bozorining malakali kadrlarga boʻlgan ehtiyojlarini aniqlash mexanizmlarini takomillashtirish sohasida: kadrlar tayyorlashga davlat buyurtmasini shakllantirish jarayonida ish bilan band aholining tarkibidagi miqdor va sifat oʻzgarishlarini hisobga olib, kadrlarga boʻlgan ehtiyojni oʻrganadi va prognoz qiladi; bandlik darajasi va tuzilmasiga taʼsir qiluvchi tendensiyalar va omillarni, mehnat bozoridagi oʻzgarishlarni oʻrganadi; inson kapitali, professional taʼlimni va xodimlarning malaka darajalarini rivojlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; mehnat munosabatlari uchun ijtimoiy standartlar va meʼyorlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi; mehnat resurslarining prognoz balanslarini, demografik rivojlanishning oʻrta va uzoq muddatli prognozlarini tayyorlaydi; ish bilan taʼminlashning hududiy va tarmoq dasturlarini ijtimoiy-iqtisodiy baholash boʻyicha uslubiy yondashuvlarni ishlab chiqadi; mehnat va aholi bandligi sohasidagi sotsiologik tadqiqotlarni, shuningdek, mahalliy va xalqaro tashkilotlar buyurtmasi bilan boshqa dala tadqiqotlarini oʻtkazadi; v) kasbiy malaka, bilim va koʻnikmalar milliy tizimida oʻrganishlar oʻtkazish va oʻrganish natijalariga muvofiq takomillashtirish ishlarini tashkil etish sohasida: mehnat bozori monitoringi asosida tarmoqlarning malaka va bilimlarga boʻlgan ehtiyojlari va tendensiyalarini oʻrganadi; tarmoq malaka doiralarini ishlab chiqadi va takomillashtiradi; kasbiy standartlarni ishlab chiqish va joriy etish boʻyicha faoliyatni muvofiqlashtiradi; norasmiy va informal oʻqitishning natijalarini tan olish, validatsiya va akkreditatsiya (sertifikatlash) qilish tizimini shakllantirish, shu jumladan malakalarni baholash markazlari faoliyatini tashkil qilishda ishtirok etadi; yoshlarni kasbga yoʻnaltirish, professiogramma va axborot materiallarini ishlab chiqish ishlarini tashkil etishda qatnashadi; tarmoq kengashlarining, shu jumladan kasbiy standartlarni ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish borasidagi faoliyatini uslubiy, tashkiliy va axborot jihatidan taʼminlaydi; kompetensiyalarni baholash boʻyicha faoliyat bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslar registrini hamda tasdiqlangan malakaga ega shaxslar milliy reyestrini joriy etadi, yuritadi va rivojlantirishni tashkil etadi; tasdiqlangan malakaga ega shaxslarni haqiqatda ushbu malakaga muvofiqligi darajasini oʻrganadi va tahlil qiladi; tarmoq malakalar doiralari va kasbiy standartlardan kelib chiqqan holda, Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblari klassifikatorini, taʼlim tizimi klassifikatorlari va standartlarini takomillashtirish hamda mehnatga haq toʻlashga oid meʼyorlarni belgilash boʻyicha takliflar tayyorlaydi; milliy malaka tizimi joriy etish va rivojlantirish boʻyicha amalga oshirilgan ishlar holatini monitoringini amalga oshirish koʻrsatkichlari tizimi va metodikasini ishlab chiqadi; milliy malaka tizimining holati va rivojlanishining monitoringini olib boradi; milliy malaka tizimi ishtirokchilarining faoliyatini hududiy mehnat va taʼlim bozorlari darajasida tashkil qilish va takomillashtirish boʻyicha faoliyatini baholash koʻrsatkichlari va indikatorlari roʻyxatini shakllantiradi; bandlik va mehnat munosabatlari sohalarida dasturlar, oʻquv qoʻllanmalari, ilmiy asarlar toʻplamlari, ilmiy-amaliy konferensiyalar materiallari, metodik koʻrsatmalar, shuningdek, kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash boʻyicha qoʻllanmalar ishlab chiqadi va nashr etadi; g) mehnat muhofazasi va gigiyenasini takomillashtirish boʻyicha ilmiy-amaliy tadqiqotlarni amalga oshirish sohasida: mehnat muhofazasi va gigiyenasi sohasidagi ilmni rivojlantirish strategiyasi, ustuvor yoʻnalishlari hamda ularni amalga oshirishning tashkiliy-moliyaviy mexanizmlari boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; mehnat muhofazasi, mehnat gigiyenasi va mehnat sharoitlarini yaxshilash sohalaridagi davlat, tarmoq va maqsadli dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi; mehnat muhofazasi va mehnat gigiyenasi sohasidagi davlat dasturlarining bajarilishi yuzasidan tizimli monitoring olib boradi, mehnat muhofazasi va gigiyenasi boʻyicha qonunchilik va boshqa normativ hujjatlarni tizimli ravishda xatlovdan oʻtkazadi; mehnat muhofazasi sohasidagi davlat boshqaruvi asoslarini belgilovchi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi; davlat boshqaruvi organlari va xoʻjalik birlashmalari bilan birgalikda xavfsiz mehnat standartlari tizimini, mehnat muhofazasi va mehnat gigiyenasi sohasidagi tarmoqlar normativ hujjatlarini ishlab chiqadi; iqtisodiyot tarmoqlarida ishlab chiqarishdagi jarohatlanishlarning sabablarini tahlil qilish asosida ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklarining oldini olish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; sanoat va ish muhitining zararlilik darajasini baholash, mehnatni muhofaza qilish vositalarini sinovdan oʻtkazish, malakani baholash metodikalarini validatsiya (attestatsiya) qilish; shaxsiy va jamoaviy himoya vositalarini sertifikatlash boʻyicha texnik reglament sohasidagi normativ hujjatlarni ishlab chiqadi; shaxsiy va jamoaviy, shu jumladan xorijda ishlab chiqarilgan himoya vositalarini sertifikatlashni amalga oshiradi, shuningdek tegishli sifat sertifikatlarini beradi; mehnat muhofazasi va gigiyenasi sohasida davriy ravishda kadrlar malakasini oshirish va qayta tayyorlashni amalga oshiradi; manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda mehnat muhofazasi va gigiyenasi sohasida kadrlarni qayta tayyorlash, ularning malakasini oshirish rejalari hamda jadvallari tasdiqlanishini taʼminlaydi; mehnat muhofazasi va gigiyenasi boʻyicha xodimlarni qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirish uchun oʻquv-tematik rejalarini, oʻquv modullarini tayyorlaydi va tasdiqlaydi; mehnat muhofazasi va gigiyenasi sohasida kadrlar malakasini oshirish va qayta tayyorlashdan oʻtgan kadrlarning yagona axborot-maʼlumot bazasini yaratadi va yangilab boradi; bakalavriat va magistraturaning tegishli taʼlim yoʻnalishlarida yangi oʻquv dasturlari, darsliklar, oʻquv qoʻllanmalari yaratishga koʻmaklashish orqali oʻquv-metodik ishlarning sifati va darajasini oshiradi; bakalavr va magistrlarni tayyorlashda ilmiy-metodik jihatdan koʻmaklashadi, shuningdek, Institut bazasida mehnat muhofazasi va gigiyenasining tegishli sohalarida oliy taʼlimdan keyingi taʼlim institutini tashkil etish yoʻli bilan yuqori malakali ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlashni amalga oshiradi; mehnat muhofazasi va gigiyenasi sohasida mutaxassislar tayyorlovchi taʼlim muassasalari uchun ilmiy, oʻquv, oʻquv-metodik adabiyotlarning yangi avlodini nashr etishga tayyorlash ishlarida ishtirok etadi; d) mehnatni meʼyorlash masalalari boʻyicha hujjatlarni ishlab chiqish va amalga oshirish boʻyicha ishlarni tashkil etish sohasida: tashkilotlar buyurtmalariga binoan shartnoma asosida mehnatni meʼyorlash boʻyicha normativ hujjatlarni ishlab chiqadi, ekspertizadan oʻtkazadi va amalga oshiradi; Vazirlikka bandlik va mehnat munosabatlari boʻyicha normativ hujjatlar loyihalarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun kiritadi, tegishli normativ hujjatlarni ishlab chiqishda va ilmiy-metodik koʻrsatmalar berishda koʻmaklashadi; umumiy va maxsus texnik reglamentlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi; mehnatni meʼyorlash boʻyicha normativ hujjatlar fondini yaratadi, yuritadi va yangilaydi; mehnatni meʼyorlash boʻyicha normativ hujjatlar axborot resurslari maʼlumotlar bazalarini shakllantirish, saqlash va ulardan foydalanishning yagona tizimini yaratadi; mehnatni meʼyorlash boʻyicha normativ hujjatlarni ishlab chiquvchilar bilan oʻzaro hamkorlik qiladi; davlat boshqaruvi organlari va xoʻjalik birlashmalari hamda manfaatdor tomonlarning takliflarini inobatga olgan holda, mehnat meʼyorlarini ishlab chiqish va qayta koʻrib chiqishning yillik grafiklarini shakllantiradi. 11. Institut oʻziga yuklangan vazifalar va funksiyalarni bajarish uchun quyidagi huquqlarga ega: davlat boshqaruvi organlari va xoʻjalik birlashmalaridan unga yuklangan vazifalarni bajarish uchun zarur boʻlgan axborotni belgilangan tartibda soʻrash va olish; Institutga yuklangan vazifalarni bajarish uchun davlat boshqaruvi organlari va xoʻjalik birlashmalari, shu jumladan, xorijiy tashkilotlarni shartnoma asosida jalb qilish; oʻz vakolatlarini bajarish doirasida xalqaro, mintaqaviy va xorijiy tashkilotlar bilan hamkorlikni, shu jumladan, oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirish; aholi bandligini yaxshilash va mehnat bozorini rivojlantirishning dolzarb va istiqbolli vazifalarini hal qilish uchun tashkil etilgan ishchi guruhlar yigʻilishlarida ishtirok etish; kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha tarmoqlar va hududiy kengashlarning ishchi guruhlari yigʻilishlarida hamda majlislarida, bandlik, mehnat munosabatlari, kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish, mehnatni muhofaza qilish sohasidagi ekspertlar kengashi hamda komissiyalari, shuningdek, mintaqaviy va xalqaro tashkilotlar ishlarida ishtirok etish; bandlik va mehnat munosabatlari, mehnati muhofazasi hamda kadrlar salohiyati, bilim va koʻnikmalari rivojlantirish sohalarida xalqaro loyihalar va dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etish; bandlik va mehnat munosabatlari, mehnat muhofazasi hamda kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish sohalarida noshirlik, ilmiy-texnik axborotni tarqatish faoliyatini amalga oshirish; tashkilotlarning buyurtmalari boʻyicha bandlik va mehnat munosabatlari sohasida shartnomalar asosida normativ hujjatlarni ishlab chiqish, tarjima qilish, joriy qilishni amalga oshirish; bandlik va mehnat munosabatlari, mehnat muhofazasi hamda kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish masalalari boʻyicha ilmiy-amaliy konferensiyalar, seminarlar, forumlar, davra suhbatlari va Institut vakolatiga taalluqli boshqa masalalar boʻyicha jamoatchilik tadbirlarini oʻtkazish; kasbiy malakalar, bilim va koʻnikmalarni rivojlantirish milliy tizimi boʻyicha yuklatilgan vazifalarni bajarishga vazirliklar, idoralar, taʼlim, ilmiy va boshqa muassasalar, shuningdek davlat tashkilotlaridan mutaxassislarni jalb qilish; Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi, Vazirlik hamda Innovatsion rivojlanish vazirligi bilan kelishgan holda, ilmiy darajalar berishga ixtisoslashgan kengash tashkil etish. Institut qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 12. Institut oʻziga yuklangan vazifalarning samarali bajarilishi uchun javob beradi. 13. Institut oʻz faoliyatida bevosita Vazirlikka boʻysunadi va unga hisobot beradi. 14. Institut faoliyatiga Vazirlar Mahkamasi tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan direktor rahbarlik qiladi. 15. Institut direktori: Institut vakolatiga kiradigan masalalar yuzasidan qarorlar qabul qiladi hamda Institutga yuklangan vazifalar va funksiyalar amalga oshirilishi uchun shaxsan javob beradi; Institutda ilmiy-tadqiqot va ilmiy-metodik ishlar olib borish uchun shart-sharoitlar yaratadi; Institut ilmiy kengashining tavsiyalari asosida oʻquv-mavzuli rejalar, dasturlar va ilmiy-metodik ishlar rejalarini tasdiqlaydi; Institut faoliyatini yanada takomillashtirishga taalluqli konsepsiyalar, dasturlar va kompleks tadbirlarning bajarilishini tanqidiy va chuqur tahlil qiladi; Institut va Mehnatni meʼyorlash markazi xodimlari, shuningdek, Mehnatni muhofaza qilish sohasida malaka oshirish kurslari tinglovchilari uchun bajarilishi majburiy boʻlgan buyruqlar, farmoyishlar chiqaradi va koʻrsatmalar beradi; xodimlarning belgilangan umumiy soni doirasida Institutning shtat jadvali va xarajatlar smetasini tasdiqlaydi; Institut xodimlarini belgilangan tartibda lavozimga tayinlaydi va lavozimdan ozod qiladi; Institut nomidan xoʻjalik shartnomalari tuzadi, ishonchnomalar beradi; Vazirlik bilan kelishgan holda ishlarning haqiqiy hajmidan kelib chiqib, zarur boʻlganda, Institutning tuzilmasi va shtatdagi xodimlar soniga oʻzgartirishlar kiritadi (budjet tashkilotlarini rivojlantirish jamgʻarmasi hisobidan moliyalashtiriladigan tuzilmalar va shtat birliklari yuzasidan). Direktor qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshiradi. 16. Institut direktori Vazirlar Mahkamasi bilan kelishilgan holda, Vazirlik tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan uch nafar, shu jumladan biri Mehnatni meʼyorlash markazi direktori hisoblanadigan oʻrinbosarga ega boʻladi. 17. Direktor oʻrinbosarlari: tarkibiy boʻlinmalar faoliyatiga bevosita rahbarlik qiladi, ushbu boʻlinmalarga yuklangan vazifalar va funksiyalarning bajarilishini tashkil etadi; Vazirlik qarorlari va buyruqlarini, Institut direktori buyruqlari va topshiriqlarining oʻz vaqtida va sifatli bajarilishini taʼminlaydi; tarkibiy boʻlinmalarga yuklangan vazifalar bajarilishini nazorat qiladi va muvofiqlashtiradi; tarkibiy boʻlinmalar faoliyatiga taalluqli masalalari boʻyicha qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi va ularni koʻrib chiqish uchun direktorga taqdim etadi; direktorga Institutning tarkibiy boʻlinmalarida xodimlarni tanlash va joy-joyiga qoʻyish boʻyicha takliflar beradi, ularning kasbiy mahoratini, malakasini, amaliy tajribasini, ishchanlik va ruhiy-axloqiy fazilatlarini yuqori darajada taʼminlash, kasbiy malakalarini rivojlantirish, tarkibiy boʻlinmalarda kadrlar zaxirasini shakllantirish; Institut tarkibiy boʻlinmalari xodimlari faoliyatining samaradorligi va natijadorligini tizimli tanqidiy tahlil qilish, yigʻilishlarda ularning shaxsiy hisobotlarini eshitish, muhokamalar yakunlari boʻyicha zarur chora-tadbirlar koʻrishni tashkil etadi. 18. Direktor boʻlmagan davrda uning vakolatlarini direktorning birinchi oʻrinbosari amalga oshiradi. 19. Institut huzurida direktor, faoliyatning asosiy yoʻnalishlarini muvofiqlashtiruvchi uning oʻrinbosarlari (lavozimiga koʻra), Institut tarkibiy boʻlinmalari rahbarlari, Fanlar akademiyasi vakillari, shuningdek, turdosh ilmiy-tadqiqot institutlarida va tashkilotlarda ishlaydigan yetakchi olimlar, malakali mutaxassislardan iborat tarkibda Ilmiy kengash tashkil etiladi. Ilmiy kengash ishini Ilmiy kengashning ilmiy kotibi tashkil etadi. Ilmiy kengash: Institut tomonidan amalga oshiriladigan ilmiy-tadqiqot ishlari dasturlari, rejalari hamda tematikasini koʻrib chiqadi va maʼqullaydi; loyihalar va laboratoriyalar rahbarlarining amalga oshirilayotgan ishlarning borishi va natijalari haqidagi hisobotlarini eshitadi, oʻtkazilgan ilmiy-tadqiqot ishlarining natijalari va sifatiga, ularni amaliyotga joriy qilish borasida yil yakunlari boʻyicha baho beradi; hisobot davrida loyihalar (laboratoriyalar) faoliyati natijalarini baholash asosida loyihalar doirasidagi tadqiqotlarni davom ettirish yoki loyihalarni yopish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi; Institut joriy faoliyatini moliyalashtirishning cheklangan meʼyorlarini aniqlaydi, Institut xodimlari mehnatiga haq toʻlash va ularni moddiy ragʻbatlantirishning cheklangan miqdorlarini belgilaydi; Ilmiy kengashning ish tartibi Institutning ish rejalariga muvofiq tashkil etiladi. 20. Institut ilmiy kotibi: Ilmiy kengash faoliyatini muvofiqlashtirish va axborot-tahlil boʻyicha taʼminlashni amalga oshiradi; ilmiy-tadqiqot ishlarining dasturlari va rejalarini ishlab chiqishni tashkil etadi, tadqiqotlarga oʻz vaqtida va sifatli tayyorgarlik koʻrishni nazorat qiladi; Institutning mamlakat va xorij ilmiy-tadqiqot muassasalari bilan aloqalar oʻrnatishini amalga oshiradi; Institut xodimlarining tahliliy va axborot materiallari bilan ishlash metodikasi boʻyicha oʻquv mashgʻulotlarini tashkil qiladi. Ilmiy kotib lavozimga Institut direktori tomonidan tayinlanadi va lavozimdan ozod qilinadi. 21. Institut tadqiqotlarining eng muhim yoʻnalishlari boʻyicha tuzilgan loyihalar va laboratoriyalar Institutning asosiy tarkibiy boʻlinmalari hisoblanadi. Ilmiy-tadqiqot loyihalarini (laboratoriyalarini) yuqori malakali mutaxassislar, birinchi navbatda, iqtisodiyot sohasidagi vazirlik va idoralarda, ilmiy-tadqiqot tashkilotlarida ish tajribasiga ega boʻlgan mutaxassislar orasidan tanlab olib tayinlangan rahbarlar boshqaradi. Loyiha rahbarlari lavozimiga Institut direktori tomonidan tayinlanadi va lavozimdan ozod qilinadi. Ilmiy loyihalar bandlikka koʻmaklashish, mehnat munosabatlarini rivojlantirish, mehnat bozorini, mehnatni muhofaza qilishni, kasbiy standartlarni va malakani rivojlantirish tizimini takomillashtirish, shuningdek, mehnat migratsiyasi boʻyicha eng dolzarb muammolarni hal qilish uchun tashkil etiladi hamda ularga qoʻyilgan vazifalarni bajargandan soʻng tarqatib yuboriladi. 22. Institut tarkibida ixtisoslashgan tadqiqot boʻlinmalari bilan bir qatorda mehnatni meʼyorlash markazi, ilmiy-yordamchi, texnik, maʼmuriy-xoʻjalik boʻlinmalari va boshqa xizmatlar faoliyat yuritadi. 23. Muayyan tadqiqotlarni amalga oshirish uchun Institut fuqarolik-huquqiy shartnoma asosida yuqori malakali mutaxassislarni, shu jumladan, xorijiy mutaxassislarni jalb qilishi mumkin. 24. Xodimlarning huquq va majburiyatlari, shuningdek, Institut maʼmuriyati bilan oʻzaro munosabatlari Oʻzbekiston Respublikasining mehnat toʻgʻrisidagi qonunchiligi, Institutning ichki tartib-qoidalari, boshqa normativ hujjatlar, jamoa shartnomasi, individual mehnat shartnomalari hamda mazkur Nizomga asoslanib, tartibga solinadi. 25. Institut xodimlariga ushbu Nizomga ilovaga muvofiq Vazirlik markaziy apparati xodimlari uchun taqqoslanadigan lavozimlar boʻyicha belgilangan ish haqi, mukofot va moddiy yordam sharoitlari tatbiq etiladi, shuningdek, ularga ishlagan davri uchun ustama toʻlanadi. Mehnat instituti xodimlari va jalb qilingan mutaxassislar uchun budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan ish haqi fondining 50 foizi miqdorida moddiy ragʻbatlantirish uchun maxsus mablagʻlar ajratiladi. Alohida oʻrnak koʻrsatgan xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish uchun moddiy ragʻbatlantirishning maxsus fondi hisobidan ularning lavozim maoshining ikki baravari miqdorigacha mukofot toʻlanadi. 26. Institut xodimlari loyiha rahbarlari (laboratoriyalar) va boshqa tarkibiy boʻlinmalar takliflari asosida Ilmiy kengash bilan kelishgan holda mukofotlanadi. 27. Institut Vazirlik bilan kelishilgan holda rahbar, ilmiy-yordamchi, ilmiy, texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning shtat jadvalini tasdiqlaydi, amaldagi qonunlar va normativ hujjatlarga asoslangan holda xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish tizimi va shakllarini belgilab beradi. 28. Institut mulki asosiy fondlardan (binolar, inshootlar, asbob-uskunalar, transport vositalari va boshqalar), aylanma mablagʻlardan, shuningdek, moliyalashtirishning barcha manbalari hisobiga sotib olingan moliyaviy resurslar va boshqa moddiy boyliklardan iborat boʻladi. Institut mulkining qiymati uning mustaqil balansida aks ettiriladi. 29. Institut belgilangan tartibda oʻziga biriktirilgan mulkka egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqini amalga oshiradi. Institut unga tutash yer maydoniga egalik qilish va undan foydalanish huquqiga ega. 30. Institutning intellektual mulk obyektlari jumlasiga barcha tadqiqot materiallari (ilmiy konsepsiya va hisobotlar, tahliliy maʼlumotnomalar, nashrlar, tadqiqot natijalari, prognoz baholari, referativ, uslubiy-instruktiv materiallar, dasturiy mahsulotlar va institut maʼlumotlar bazalari va boshqalar), shuningdek, Institut buyurtmasi asosida ijrochi tashkilotlar tomonidan shartnomalar asosida olib borilgan tadqiqotlar kiradi. Intellektual mulk xususiyatiga qarab, unga boʻlgan huquq Institutga, mualliflar guruhiga yoki Institut tadqiqotchisiga tegishli boʻlishi mumkin. Institutda intellektual mulk huquqining taqsimlanishi direktor tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunchilik hujjatlari va xalqaro shartnomalariga muvofiq belgilanadi. 31. Institut mablagʻlari quyidagilar hisobidan shakllantiriladi: joriy saqlash va moddiy-texnik bazani rivojlantirish, axborot bosma nashrlariga, shu jumladan, chet el nashrlariga obuna tashkil etish va Institutning boshqa ehtiyojlari uchun Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasidan ajratilgan mablagʻlar; grant tanlovlari natijalari boʻyicha ajratilgan mablagʻlar; vazirliklar, idoralar va banklarning buyurtma-arizalari boʻyicha tadqiqotlar uchun ajratilgan mablagʻlari; xalqaro moliya institutlari va donorlik tashkilotlarining grantlari; Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlari doirasida, Institutning oʻz faoliyati, shu jumladan tijorat banklaridagi depozitlarga pul mablagʻlarini joylashtirishdan olinadigan daromadlar; bank va boshqa kreditorlar kreditlari; qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar. 32. Iqtisodiy, ilmiy-texnik va boshqa xoʻjalik hisobidan olib boriladigan faoliyat uchun, shuningdek, xayriya, homiylik va begʻaraz tushumlar orqali olingan mol-mulk va mablagʻlar Institut mulkidir. 33. Institut oʻziga tegishli boʻlgan asosiy vositalar, muomaladagi aktivlar va boshqa moddiy boyliklarni belgilangan tartibda sotish, boshqa korxona, tashkilot va muassasalarga oʻtkazish, almashtirish, ijaraga berish, vaqtincha foydalanish yoki qarz olish uchun bepul berish, shuningdek, ularni balansdan chiqarish huquqiga ega. 34. Institut ixtiyorida qolgan foyda Institutning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash va zarur jamgʻarmalarni shakllantirish uchun sarflanadi. Institut jamgʻarmalariga pul mablagʻlarni kiritish meʼyorlari, hajmi va tartibi Institut direktori tomonidan tasdiqlanadigan Jamgʻarmalar toʻgʻrisidagi nizom bilan belgilanadi. 35. Institut faoliyati samaradorligi muntazam ravishda baholanishdan oʻtkaziladi. 36. Institut faoliyati samaradorligi va natijadorligini baholash Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan Institut faoliyatini baholash mezonlariga hamda uning faoliyati samaradorligi va natijadorligini aniqlovchi ishchi indikatorlarga asoslanadi. 37. Institut faoliyati samaradorligi va natijadorligini baholash yakunlari boʻyicha: Institut rahbarlari va xodimlariga nisbatan ragʻbatlantirish (taqdirlash) yoki intizomiy javobgarlik choralari belgilanadi; Institut faoliyatida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish va uning faoliyatini yanada takomillashtirish choralari koʻriladi. 38. Institut faoliyati samaradorligi va natijadorligini baholash tartibi va metodikasi Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan belgilanadi. 39. Institut qonunchilik hujjatlariga muvofiq qayta tashkil etiladi va tugatiladi. 1. Ushbu Namunaviy nizom Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha tarmoq kengashlari (keyingi oʻrinlarda — Tarmoq kengashi) faoliyat yuritishining tartibini belgilaydi. 2. Tarmoq kengashi oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmon, qaror va farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlari, Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining Tarmoq kengashi faoliyatiga taalluqli qarorlari, shuningdek, huzurida Tarmoq kengashi tashkil etilgan davlat boshqaruvi organlari va xoʻjalik birlashmalarining (keyingi oʻrinlarda — masʼul tashkilot) tegishli farmoyishlari va qarorlari asosida amalga oshiradi. 3. Tarmoq kengashining faoliyati Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha kengash (keyingi oʻrinlarda — Respublika kengashi) tomonidan muvofiqlashtiriladi. 4. Tarmoq kengashi toʻgʻrisidagi nizom, uning tarkibi va faoliyatining reglamenti masʼul vazirlik (idora) tomonidan Respublika kengashi bilan kelishgan holda tasdiqlanadi. 5. Quyidagilar Tarmoq kengashining vazifalari hisoblanadi: mehnat bozori monitoringi asosida tarmoqlarning malaka hamda bilimlarga boʻlgan ehtiyojlari va tendensiyalarini aniqlash; tarmoqlar malaka doiralarini ishlab chiqish, joriy etish va takomillashtirish; kasbiy standartlarni ishlab chiqish va joriy etish boʻyicha vazirliklar, idoralar va tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish; norasmiy va informal oʻqitishning natijalarini tan olish, validatsiya va akkreditatsiya (sertifikatlash) qilish tizimini shakllantirish, shu jumladan, malakalarni baholash markazlari faoliyatini tashkil qilish; yoshlarni kasbga yoʻnaltirish va axborot materiallarini ishlab chiqish ishlarini tashkil etish; tarmoq malakalari doiralari va kasbiy standartlardan kelib chiqqan holda, Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchi kasblari klassifikatorini takomillashtirish. 6. Mazkur vazifalarni bajarish uchun Tarmoq kengashi quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi: a) har yili kamida ikki marta mehnat bozori monitoringini tashkil qiladi, tarmoqda kasbiy malakalar va koʻnikmalar boʻyicha mehnat bozori ehtiyojlarini taʼminlash ishlarini muvofiqlashtiradi; b) kasbiy faoliyatning tegishli sohalari boʻyicha kasbiy standartlar va tarif-malaka talablarini ishlab chiqish va yangilashni muvofiqlashtiradi hamda kasbiy standartlar loyihalarining jamoatchilik muhokamasini tashkil etadi; v) aynan shu tarmoqqa xos boʻlgan kasbiy faoliyat turlari boʻyicha malakani xolis, professional baholashni muvofiqlashtiradi, shu jumladan: malakalarni baholash markazlari (MBM) vazifalarini bajarish uchun tashkilotlarni tanlab olish, ularga malakalarni xolis baholash boʻyicha vakolatlar berish hamda tanlash va vakolatlar berish jarayonida ular tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlarni tekshirishni; har bir malakalarni baholash markazi uchun malakalar xolis baholanadigan kasb malakasining nomini belgilashni; tegishli malakalar boʻyicha baholash vositalarini ishlab chiqish va ularning ekspertizadan oʻtkazilishini; malakalarni baholash markazlari faoliyatini nazorat qilishni; malakalarni baholash natijalariga aloqador shikoyatlarni koʻrib chiqish boʻyicha apellyatsiya komissiyasini tuzish va uning faoliyatini yoʻlga qoʻyishni; malakalarni xolis baholash toʻgʻrisidagi axborotni tegishli maʼlumotlar reyestriga joylashtirishni tashkil etadi; g) umumtaʼlim va professional taʼlim muassasalarida kasbga yoʻnaltirish tadbirlarini amalga oshirishni muvofiqlashtiradi; d) taʼlim muassasalariga dual taʼlim usulida oʻqitish, shu jumladan, talabalar va oʻquvchilarning ishlab chiqarish amaliyotini tashkil etish masalalari boʻyicha koʻmaklashadi; e) kasbiy faoliyatning turlari boʻyicha malakalar va koʻnikmalarni rivojlantirish tendensiyalaridan kelib chiqib, Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchi kasblari klassifikatoriga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritish va mehnatga haq toʻlashga oid meʼyorlarni aniqlash boʻyicha takliflar ishlab chiqadi. j) tarmoq kengashi faoliyati haqidagi maʼlumotlarni aks ettirgan va umumfoydalanishga moʻljallangan axborot resurslarini shakllantiradi; z) Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, taʼlim muassasalari bilan kasbiy malakalar va koʻnikmalar boʻyicha oʻzaro hamkorlikni tashkil etadi. 7. Tarmoq kengashi quyidagi huquqlarga ega: tarmoq kengashi koʻrib chiqadigan masalalar boʻyicha ekspertlarni oʻz ishiga jalb qilish, oʻz oldida turgan vazifalarni hal qilish uchun ularning tarkibida seksiyalar, komissiyalar va ishchi guruhlar tuzish; davlat boshqaruvi organlari va xoʻjalik birlashmalaridan, boshqa tashkilotlardan, ishsiz va band boʻlmagan aholini kasbga oʻqitish markazlaridan, kompetensiyani baholash markazlaridan vazifalarni bajarish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni soʻrab olish; oʻz majlislariga professional taʼlim muassasalari, ishsiz va band boʻlmagan aholini kasbga oʻqitish markazlari, kompetensiyani baholash markazlari rahbarlarini, davlat boshqaruvi organlari va xoʻjalik birlashmalari vakillarini taklif qilish. Tarmoq kengashiga davlat boshqaruvi organi va xoʻjalik birlashmasi tomonidan vakolati doirasida boshqa huquqlar berilishi ham mumkin. Tarmoq kengashi qonunchilik hujjatlarida belgilangan boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 8. Tarmoq kengashi quyidagi majburiyatlarga ega: Respublika kengashiga tegishli taqvim yilidagi faoliyati toʻgʻrisida har yili axborot taqdim etish; malakalarni baholash markazlari tashkil etilgani va tugatilgani toʻgʻrisidagi axborotni Respublika kengashiga taqdim etish; oʻz faoliyati boʻyicha arxiv ishlarini va ish yuritishni tashkil etish. 9. Tarmoq kengashi tarkibiga tegishli davlat boshqaruvi organlari va xoʻjalik birlashmalari, ish beruvchilar va ularning birlashmalari, professional hamjamiyatlar, taʼlim va ilmiy muassasalar, kasaba uyushmalari tarmoq kengashlari vakillari kiradi. Tarmoq kengashi tarkibiga Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 31-dekabrdagi PQ-4939-son qarori bilan tasdiqlangan Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha tarmoq kengashlari, shuningdek, ularning faoliyatini tashkil etish uchun masʼul vazirlik, idora, taʼlim va ilmiy muassasalar roʻyxatiga muvofiq tasdiqlangan taʼlim va ilmiy muassasalar vakillari ham kiritiladi. 10. Tarmoq kengashi rais, rais oʻrinbosari, Tarmoq kengashi aʼzolari va kotibidan iborat. Masʼul vazirlik (idora) rahbari yoki uning oʻrinbosarlaridan biri Tarmoq kengashi raisi hisoblanadi. Masʼul vazirlik (idora)ning boshqa vazifalarni bajarishdan ozod qilingan va umumiy shtat birliklari soni doirasida mehnatga haq toʻlash sharoiti boʻyicha mustaqil boʻlim boshligʻiga tenglashtirilgan xodimi Tarmoq kengashi kotibi etib tayinlanadi. 11. Tarmoq kengashi aʼzolari soni va uning tarkibi Respublika kengashi bilan kelishilgan holda shakllantiriladi va tasdiqlanadi. 12. Tarmoq kengashi majlislari zaruratga qarab, biroq har chorakda kamida bir marta oʻtkaziladi. Tarmoq kengashi majlisida uning aʼzolarining kamida yarmi ishtirok etsa, vakolatli hisoblanadi. Tarmoq kengashi aʼzosi tarmoq kengashining majlislarida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda masofadan turib qatnashish, shuningdek, kun tartibidagi masalalar boʻyicha oʻz mulohazalarini oldindan yuborib, taqdim etish huquqiga ega. Tarmoq kengashi qarorlari majlis ishtirokchilarining oddiy koʻpchilik ovozi bilan qabul qilingan hisoblanadi. Alohida hollarda, tarmoq kengashi raisining qaroriga muvofiq qarorlar majlis oʻtkazilmasdan, sirtdan ovoz berish yoʻli bilan qabul qilinishi ham mumkin. 13. Tarmoq kengashi tomonidan qabul qilingan qarorlar bayon bilan rasmiylashtiriladi va rais hamda kotib tomonidan imzolanadi. 14. Tarmoq kengashi faoliyatiga uning raisi rahbarlik qiladi. Quyidagilar tarmoq kengashi raisining vazifalariga kiradi: Tarmoq kengashi majlislarini chaqirish va uning faoliyatini tashkil etish; majlislar kun tartibini tasdiqlash; tarmoq kengashiga yuklangan vazifalarni bajarish uchun komissiyalar va ishchi guruhlar faoliyatini muvofiqlashtirish; tarmoq kengashining Respublika kengashi, manfaatdor vazirliklar, idoralar va tashkilotlar bilan oʻzaro hamkorligini tashkil etish. 15. Tarmoq kengashi kotibi quyidagi asosiy vazifalarni bajaradi: ish yuritishni va arxiv yuritishni amalga oshiradi, tarmoq kengashi aʼzolariga zarur materiallarni yuboradi; tarmoq kengashiga kelayotgan, shu jumladan, tarmoq kengashi ish rejasini shakllantirish va amalga oshirish masalalari boʻyicha materiallarni va takliflarni umumlashtiradi; Tarmoq kengashi aʼzolariga Tarmoq kengashi ishiga taalluqli boʻlgan maʼlumotlarni yetkazib beradi; Tarmoq kengashi majlislarini chaqirishni taʼminlaydi; Tarmoq kengashi majlislarida masofadan turib ishtirok etayotgan kengash aʼzolari bilan aloqani taʼminlaydi, shuningdek, sirtqi ovoz berish hollarida Tarmoq kengashi aʼzolari kun tartibidagi masalalar boʻyicha bergan ovozlarini hisobga oladi; Tarmoq kengashining Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi huzuridagi Mehnat bozori tadqiqotlari instituti vakolatiga kiradigan masalalar, shu jumladan, zarur materiallar va hujjatlarni ekspertiza uchun taqdim etish boʻyicha doimiy oʻzaro hamkorligini taʼminlaydi; ekspertlar, manfaatdor taʼlim va ilmiy muassasalar bilan oʻzaro hamkorlik qiladi. 16. Tarmoq kengashi oʻz faoliyatini samarali amalga oshirish maqsadida kasbiy standartlar, malakalarni baholash, mehnat bozorini tahlil qilish, taʼlim sifatini oʻrganish va Tarmoq kengashi faoliyatining boshqa asosiy yoʻnalishlari boʻyicha ishchi ekspertlar guruhlarini tashkil etishga haqli. 17. Oʻz faoliyatida oshkoralik va ochiqlikni taʼminlash maqsadida Tarmoq kengashi tegishliliga koʻra masʼul vazirlik (idora)ning rasmiy saytida oʻz faoliyati va qabul qilingan qarorlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni joylashtiradi. 18. Tarmoq kengashi aʼzolariga haq toʻlanmaydi. 19. Tarmoq kengashi ishiga jalb qilingan (Tarmoq kengashi aʼzosi boʻlmagan) ekspertlar mehnatiga haq toʻlash fuqarolik-huquqiy koʻrinishdagi shartnomalarga koʻra amalga oshiriladi. Bunday hollarda masʼul vazirlik (idora) buyurtmachi tomon hisoblanadi. 20. Tarmoq kengashining doimiy ishchi organi sohaga oid ilmiy-tadqiqot va taʼlim tashkilotlari, yirik tarmoq korxonalari, xodimlar bilan ishlash boʻyicha tuzilmalar boʻlishi mumkin. Doimiy ishchi organ: Tarmoq kengashining ilmiy-metodik taʼminotini amalga oshiradi; malakalarni baholash uchun baholash vositalarini ekspertizadan oʻtkazadi; Tarmoq kengashi faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha takliflar ishlab chiqadi va taqdim etadi; mehnat bozorini monitoring qilishda, uning kasb malakasi va koʻnikmalariga boʻlgan ehtiyojini qondirishda ishtirok etadi; yoshlarni kasbga yoʻnaltirish usullarini sinovdan oʻtkazadi va joriy qiladi; Tarmoq kengashi buyurtmalariga va topshiriqlariga koʻra oʻz vakolatiga kiruvchi boshqa funksiyalarni bajaradi. 21. Tarmoq kengashining topshiriqlarini bajarish biriktirilgan taʼlim va ilmiy tashkilotlar uchun majburiy hisoblanadi. 22. Taʼlim va ilmiy tashkilotlarning tarmoq kengashi bilan moliyaviy-xoʻjalik munosabatlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Malakalarni baholash tizimini tubdan takomillashtirish va mehnat bozorini malakali kadrlar bilan taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 31-dekabrdagi PQ-4939-son qaroriga muvofiq amalga oshiriladi. 23. Tarmoq kengashining faoliyati masʼul tashkilot mablagʻlari va qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladi. 24. Tarmoq kengashi faoliyatini tashkil etish uchun masʼuliyat tegishli tashkilot rahbari zimmasiga yuklanadi. 1. Ushbu Namunaviy nizom Malakani baholash markaziga qoʻyiladigan namunaviy talablarni, malakani baholash markazlari faoliyatini tashkil etish tartibini, ularning maqsad va vazifalarini, huquq va majburiyatlarni hamda malakani baholash markazlarining namunaviy tuzilmasini belgilaydi. Malakani baholash markazi oʻz faoliyatini ushbu Namunaviy nizom va Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari va qarorlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga asosan amalga oshiradi. 2. Ushbu Namunaviy nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: baholash vositalari — kasbiy imtihonni oʻtkazishda Malakani baholash markazi tomonidan qoʻllaniladigan topshiriqlar va baholash mezonlari majmui; malakani baholash markazi — talabgorlar malakalarini xolis baholash boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxs (yoki yuridik shaxsning tarkibiy boʻlinmasi); malaka — xodim yoki ishga (kasbga) talabgor bilimi, mahorati va koʻnikmalarining tegishli kasb va mutaxassislik boʻyicha aniq mehnat funksiyalarini sifatli bajarishga tayyorgarlik darajasi, uning maʼlumot toʻgʻrisidagi tegishli hujjat bilan tasdiqlanadigan bilim, mahorat va koʻnikmalar saviyasi; malaka darajasi (malakaviy daraja) — xodim yoki ishga (kasbga) talabgorning tayyorgarligi va koʻnikmalari darajasi boʻyicha mehnat funksiyalarining murakkabligi, ularni mustaqil bajarish va natijalar uchun masʼuliyat parametrlari boʻyicha belgilanadigan toifalangan talablar majmuasi; malaka pasporti — malakani baholash markazi tomonidan beriladigan, ishchilarga malaka razryadlarini va mutaxassislarga malaka toifalarini berish boʻyicha kasb standartida (yoki malaka talabida) nazarda tutilgan tegishli malaka darajasining berilgani va kompetensiyaning ijobiy baholanganini tasdiqlovchi, milliy malakalar doirasi darajalariga muvofiq lavozimlarni egallash va mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqini beradigan kompetensiya toʻgʻrisidagi sertifikat; malaka imtihoni — talabgorning kasbiy bilim, koʻnikma va mahoratini baholash usuli. Malaka imtihoni “kasb imtihoni” deb ham yuritilishi mumkin; talabgor (xodim yoki ishga (kasbga) talabgor shaxs) — ishga joylashish yoki lavozimda rivojlanish yoki ushbu Namunaviy nizomga muvofiq tartibda oʻzining kasbiy kompetensiyalarini tasdiqlash maqsadida Malakani baholash markaziga murojaat qilgan, kasbiy faoliyatni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan kompetensiya tasdigʻini olishni xohlovchi jismoniy shaxs; Tasdiqlangan malakaga ega shaxslar milliy reyestri — ishchi kasblar va mutaxassislar toifalari boʻyicha tasdiqlangan kasbiy kompetensiyalarga ega jismoniy shaxslar toʻgʻrisidagi doimiy yangilanadigan maʼlumotlar bazasi. 3. Malakani baholash markazi oʻz tomonidan beriladigan malaka pasportining haqiqiyligini aniqlash imkoniyatini beruvchi oʻzining toʻliq nomiga, shuningdek, muhriga (yoki QR-kodiga) ega boʻlishi shart. 4. Malakani baholash markazi oʻz faoliyatini amalga oshirish uchun qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda akkreditatsiyadan oʻtadi. 5. Malakani baholash markazining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: talabgorlarning, oʻzlashtirish usulidan qatʼi nazar, mehnat bozorida talab etilgan kasb kompetensiyalarini baholash; ishga qabul qilishda, kasb-lavozim tuzilmasida oʻsishda talabgorlarning kasb kompetensiyalari talablariga va kasb standartlariga mosligini tasdiqlash; kasb malakalari boʻyicha normativ hujjatlar va standartlar boʻyicha takliflar tayyorlash va ularni ishlab chiqishda ishtirok etish; tegishli tarmoq yoki korxonada ishlaydigan muayyan lavozimlarni egallab turgan xodimlarga nisbatan aniq va toʻgʻri talablarni shakllantiradigan har bir kompetensiya rivojlanishining mos shkalasi va aniq xulq indikatorlarini belgilagan holda, kompetensiyalarning samarali modellarini ishlab chiqish va joriy etish; kasb kompetensiyalari va ishbilarmonlik sifatlarini rivojlantirishning korporativ dasturlarini ishlab chiqish; talabgorning mavjud malakasini aniqlashda, xolislikni taʼminlash mexanizmlarini joriy etish. Tarmoqlarning iqtisodiy rivojlanish tendensiyalaridan kelib chiqib, Malakani baholash markaziga, uning vakolatlari doirasida yangi vazifalar ham belgilanishi mumkin. 7. Malakani baholash markazi oʻziga yuklangan vazifalarga muvofiq quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi: a) talabgorlarning, oʻzlashtirish usulidan qatʼi nazar, mehnat bozorida talab etilgan kasb kompetensiyalarini baholash sohasida: talabgorlarga malakani haqqoniy, xolis va shaffof baholashning qoidalari va tartib-taomillari toʻgʻrisida zarur axborot taqdim etadi; shaxsning intellektual va kasbiy rivojlanish darajasini mustaqil aniqlash va tasdiqlashga boʻlgan ehtiyojini qondirishga koʻmaklashadi; iqtisodiyotdagi oʻzgarishlarga mos ravishda kasbiy malakani baholash boʻyicha moddiy-texnika bazasini muntazam takomillashtirib boradi; talabgorga ekspert malaka komissiyasining xulosasini, malaka imtihonidan muvaffaqiyatli oʻtgan taqdirda, malaka pasportini rasmiylashtiradi va taqdim etadi; kasbiy standartlarga asosan malakani baholash mezonlarini ishlab chiqadi; b) ishga qabul qilishda, kasb-lavozim tuzilmasida oʻsishda talabgorlarning kasb kompetensiyalari talablariga va kasb standartlariga mosligini tasdiqlash sohasida: Tarmoq kengashining rahbarlik va uslubiy hujjatlariga mos ravishda talabgorlar malakasining kasb standartlariga koʻra belgilangan malaka talablariga, tarif-malaka tavsiflariga va talablariga, shuningdek, xodimga malaka talablari qoʻyilgan boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga mosligini malaka imtihoni tarzida mustaqil va xolis baholashni tashkil etadi va oʻtkazadi; keng va tor ixtisosliklar boʻyicha ishchilarga malaka razryadlarini va mutaxassislarga malaka toifalarini beradi; muayyan mutaxassislik (kasb) boʻyicha kasbiy kompetensiya darajasini tasdiqlovchi va Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchi kasblari klassifikatoriga muvofiq talab etiladigan kasbiy malaka darajalarini berishga asos boʻluvchi kompetensiya toʻgʻrisidagi sertifikat berilishini taʼminlaydi; v) kasb malakalari boʻyicha normativ hujjatlar va standartlar boʻyicha takliflar tayyorlash va ularni ishlab chiqishda ishtirok etish sohasida: mehnat bozori talablariga mos keladigan, lavozimda oʻsish va raqobatbardoshlikni taʼminlovchi kasbiy malaka va koʻnikmalarni baholash tizimini joriy etadi; kasb standartlarini ishlab chiqish jarayonida oʻz takliflarini tegishli Tarmoq kengashiga taqdim etadi; kasb kompetensiyalarini baholashni talabgorlar va ish beruvchilar oʻrtasida ommalashtirish, korxona va tashkilotlarda xodimlar oʻrtasida adolatli mehnatga haq toʻlash tizimi vujudga kelishiga erishish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; g) tegishli tarmoq yoki korxonada ishlovchi muayyan lavozimlarni egallab turgan xodimlarga nisbatan aniq va toʻgʻri talablarni shakllantiruvchi har bir kompetensiya rivojlanishining mos shkalasi va aniq xulq indikatorlarini belgilagan holda kompetensiyalarning samarali modellarini ishlab chiqish va joriy etish sohasida: ish beruvchilarga sifatli kadrlar tanlovi imkoniyatining vujudga kelishi uchun har bir kompetensiya boʻyicha tegishli tarmoq kengashlari va ish beruvchilar bilan doimiy hamkorlik qiladi; kasbiy malakasi baholangan va tasdiqlangan shaxslar malaka doirasi darajalariga muvofiq lavozimlarni egallash va mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqidan foydalangan holda xodimlar oʻrtasida sogʻlom raqobat va motivatsiya muhiti paydo boʻlishiga xizmat qilishini taʼminlashga qaratilgan targʻibot ishlarini tashkil etib boradi; tasdiqlangan kasbiy malaka pasporti haqidagi maʼlumotlarni tasdiqlangan malakaga ega shaxslar milliy reyestriga kiritish uchun vakolatli organga maʼlumotlarni taqdim etadi; d) kasb kompetensiyalari va ishbilarmonlik sifatlarini rivojlantirishning korporativ dasturlarini ishlab chiqish sohasida: kasb kompetensiyalari va ishbilarmonlik sifatlarini rivojlantirish boʻyicha xorijiy ekspertlarni jalb etadi, xorijiy kasbiy malakani baholash markazlari bilan hamkorlik qiladi; kasbiy malakani egallash, kompetensiyani baholash va ish oʻrnida oʻsib borish yoʻnalishlari boʻyicha taʼlim muassasalari va ish beruvchilar bilan hamkorlik qiladi; e) talabgorning mavjud malakasini aniqlashda xolislikni taʼminlash mexanizmlarini joriy etish sohasida: kasbiy kompetensiyasi tasdiqlangan shaxslarni baholangan malaka darajasiga muvofiqligi boʻyicha doimiy monitoring olib boradi; baholash jarayonlariga shaffof va elektron tizimni joriy etish boʻyicha xalqaro tajribani oʻrganadi; kasbiy malakani baholashda haqqoniylik, xolislik, shaffoflik va ishonchlilik tamoyillariga rioya etib boradi; malaka darajasini egallash va tasdiqlashni xohlovchi barcha talabgorlar uchun ixtiyoriylik tamoyillari asosida teng sharoitlarni yaratadi. Malakani baholash markazlari tarmoq yoki hududiy kengashlarning oʻz vakolatlari doirasida qabul qilingan qarorlariga koʻra tegishli tarmoqlarga taalluqli va umumtarmoq kasb malakalari boʻyicha normativ hujjatlar va standartlarni ishlab chiqishda qatnashish funksiyalarini bajarishlari mumkin. 8. Malakani baholash markazi: ushbu Namunaviy nizom va Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonunchilik hujjatlari talablariga qatʼiy rioya qilishi; malakani baholashga daʼvo qilayotgan har bir yoʻnalish boʻyicha shtatda doimiy yoki oʻrindoshlik asosida ishlovchi oliy maʼlumotli va oliy taʼlim muassasasini tugatgandan keyin kamida 3 yil amaliy ish stajiga ega boʻlgan, shuningdek, mehnat organlari xodimlari malakasini oshirish Respublika kurslarida malaka oshirishdan oʻtgan kamida bir nafar xodimning mavjudligi; malakani baholashga daʼvo qilayotgan har bir yoʻnalish boʻyicha malaka imtihonini oʻtkazish uchun zarur boʻlgan xoʻjalik yuritish, tezkor boshqaruv va boshqa qonuniy asoslarda mulk sifatida moddiy-texnika bazasiga ega boʻlishi; kasb standartlari va malaka talablariga asoslangan, malaka imtihonlari va sinov malaka ishlarini oʻtkazish moddiy-texnika bazasining mavjudligi; baholash vositalarini Mehnat instituti yoki Tarmoq kengashidan ekspertizadan oʻtkazishi; xizmatlar koʻrsatishda olingan maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlashi; malakani baholash boʻyicha shartnomaviy majburiyatlarni oʻz vaqtida va sifatli bajarishi; malakani baholashdan oʻtgan shaxslar hisobini yuritish, baholash boʻyicha yagona dasturiy taʼminotdan foydalanishi; oʻz faoliyati toʻgʻrisida haqqoniy hisobot taqdim etish talablariga javob berishi hamda faoliyat yoʻnalishiga koʻra oʻziga taalluqli boʻlgan Tarmoq kengashiga belgilangan tartib va muddatlarda hisobot berishi shart. 9. Malakani baholash markazi quyidagi huquqlarga ega: talabgorga malaka pasportini berish; Respublika, Tarmoq va hududiy kengash qaroriga koʻra normativ, rahbarlik va uslubiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etish; kasb imtihoni koʻrinishida malakalarni mustaqil baholagani va malaka pasporti bergani uchun toʻlov olish; malakani baholash boʻyicha faoliyatni amalga oshirish boʻyicha faoliyat tajribasini umumlashtirish, bu borada fikr almashish maqsadlarida ilmiy-uslubiy konferensiyalar oʻtkazish, koʻrgazma, seminarlar, majlislar, uslubiy, tashkiliy, tartib-taomillar boʻyicha tushuntirishlar tashkil etish va oʻtkazish. Malakani baholash markazi amaldagi qonunchilikka va normativ-huquqiy hujjatlarga, jumladan, Respublika va tarmoq kengashi qarorlariga muvofiq oʻz vakolati doirasida boshqa huquqlar va majburiyatlarga ega boʻlishi mumkin. 10. Malakani baholash markazi: oʻziga yuklatilgan vazifalar, funksiyalar, talablar va majburiyatlarning oʻz vaqtida va sifatli bajarilishi; malakani haqqoniy, xolis va shaffof baholash uchun jalb qilingan mutaxassislar (ekspertlar) malakasi; malaka imtihonlarini oʻtkazish jarayonini tartibga soluvchi normativ-huquqiy va boshqa hujjatlar talablarini bajarmaganliklari; talabgor shaxsiga taalluqli va malakani baholash jarayonida olingan va boshqalarning xabardor boʻlishi cheklangan maʼlumotlarni oshkor etganligi; malakani baholashda foydalaniladigan jihozlar, uskunalar va qurilmalardan taalluqli boʻlmagan maqsadlarda foydalangani uchun javobgardir. 11. Malakani baholash markazining namunaviy tuzilmasi quyidagilardan tarkib topadi: Malakani baholash markazi rahbari (direktori); talabgorlarga axborot berish, malakani baholashga taalluqli hujjatlarni (arizalar va buyurtmalarni) qabul qilish, malaka komissisiyani shakllantirish, malakalarni baholash dastur, usul va vositalarini ishlab chiqish, kasb malakasini validatsiya qilishni tashkil etish va malaka pasportlarini rasmiylashtirish va berish, shikoyatlarni koʻrib chiqish va boshqa funksiyalarini bajaruvchi tashkiliy-uslubiy boʻlim; malaka imtihonini oʻtkazishni tashkil etish funksiyalarini bajaruvchi malaka boʻlimi; Malakani baholash markazi hujjatlarini saqlashni taʼminlovchi arxiv boʻlimi; moliyaviy-xoʻjalik boʻlimi. Malakani baholash markazining faoliyat yoʻnalishlari xususiyatlari va xizmatlar qamrovidan kelib chiqib, oʻz faoliyati samaradorligini oshirishni taʼminlashga moʻljallangan boshqa boʻlinmalar, ish joylari, lavozimlar tashkil etishi mumkin. 12. Tashkilotlarning alohida boʻlinmasi sifatida tashkil etilgan (yuridik shaxsning tarkibiy boʻlinmasi sifatida tashkil etilgan malakani mustaqil baholash organi) malakani baholash markazi rahbari (direktori) tegishli tashkilotning rahbariga bevosita boʻysunadi. Malakani baholash markazi rahbari (direktori): malakani baholashni tashkil etish va oʻtkazishda Respublika, Tarmoq va hududiy kengashining rahbarlik va uslubiy hujjatlariga rioya qilish; malakalarni baholash boʻyicha koʻrsatilgan xizmatlar sifati; malakalarni baholashda talablar bir xilligini taʼminlash; kasb malakasi va malaka darajasiga muvofiqlik toʻgʻrisida qabul qilingan qarorlarining asosliligi; malakalarni baholash boʻyicha hujjatlarning rasmiylashtirilishi va berilishining qonunchilik hujjatlariga muvofiqligi; Respublika, Tarmoq va hudud kengashiga beriladigan hisobotlarning muddatlari va haqqoniyligi; arxiv ishining yuritilishini taʼminlash; malakani baholash faoliyati jarayonida olingan axborotning maxfiyligiga rioya qilish; Malakani baholash markazi faoliyatining axborot jihatdan ochiqligini taʼminlash boʻyicha shaxsan javobgar hisoblanadi. 15. Malakalarni xolis va mustaqil baholash qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hamda Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 16. Malaka pasporti qatʼiy hisob-kitob hujjati hisoblanadi, hisob seriyasiga, raqamiga va himoyalanish darajasiga ega boʻladi. Malaka pasporti blanki Malakani baholash markazi tomonidan “Davlat belgisi” davlat unitar korxonasida nashriyot usulida chop etiladi va Oʻzbekiston Respublikasining barcha hududida bir xil kuchga ega. Malaka pasporti QR-kod bilan elektron shaklda ham berilishi mumkin. 17. Malaka pasporti talabgorga ekspert malaka komissiyasining bayonnomasi taqdim etilgandan keyin 10 kun mobaynida taqdim etiladi. 18. Ushbu Namunaviy nizom talablarini bajarishda yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi. 19. Ushbu Nizom talablarini buzishda aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. T/r Mehnat meʼyorlarining nomlanishi Qamrab olish doirasi Muddat Masʼul ijrochilar 1. Kadrlar xizmati va buxgalteriya hisobi xodimlari maksimal sonining meʼyorlari Barcha tarmoqlar 2022-yil yanvar Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Moliya vazirligi 2. Davlat boshqaruvi organlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining yuridik xizmat xodimlari tomonidan bajariladigan ishlarning vaqt meʼyorlari Budjet tashkilotlari 2022-yil fevral Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Adliya vazirligi 3. Davlat boshqaruvi organlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining boshqaruv, xizmat koʻrsatish va texnik xodimlari soni nisbatining meʼyorlari Davlat boshqaruv organlari 2022-yil fevral Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Moliya vazirligi 4. Tashkilotlarda mehnatni muhofaza qilish xizmati xodimlari sonining tarmoqlararo meʼyorlari Barcha tarmoqlar 2022-yil mart Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 5. Davlat boshqaruvi organlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining xizmat koʻrsatish va madaniy-maishiy binolarini tozalash uchun vaqt meʼyorlari Budjet tashkilotlari 2022-yil mart Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Moliya vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot vazirligi 6. Maʼmuriy bino-inshootlarga xizmat koʻrsatish va jihozlarni taʼmirlashda band boʻlgan ishchilar sonining tarmoqlararo meʼyorlari Barcha tarmoqlar 2022-yil mart Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Moliya vazirligi 7. Kutubxonalarda va axbort-resurs markazlarida bajariladigan ish uchun tarmoqlararo vaqt meʼyorlari Barcha tarmoqlar 2022-yil aprel Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Madaniyat vazirligi 8. Tashkilotlar shaxsiy tarkibi boʻyicha hujjatlarni saqlaydigan qoʻshma arxivlarda bajariladigan ish uchun vaqt meʼyorlari Barcha tarmoqlar 2022-yil aprel Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, “Oʻzarxiv” agentligi 9. Boshqaruvni hujjatlar bilan taʼminlash boʻyicha ishlashning tarmoqlararo vaqt meʼyorlari Barcha tarmoqlar 2022-yil may Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, “Oʻzarxiv” agentligi 10. Ish yuritish boʻyicha xizmat koʻrsatish ishlarida oshirilgan vaqt meʼyorlari Barcha tarmoqlar 2022-yil may Mehnat vazirligi 11. Ilmiy-texnik adabiyotlar va hujjatlar tarjimasi boʻyicha namunaviy vaqt meʼyorlari Barcha tarmoqlar 2022-yil iyun Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 12. Koʻkalamzorlashtirish boʻyicha ishlarda namunaviy vaqt (ishlash) meʼyorlari Barcha tarmoqlar 2022-yil iyun Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 13. Qishloq xoʻjaligida band boʻlgan xizmatchilar sonining namunaviy tarmoq meʼyorlari Qishloq xoʻjaligi 2022-yil iyul Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 14. Maishiy chiqindilarni yigʻish, qayta ishlash va yoʻq qilishda band boʻlgan ishchilar sonining meʼyorlari Kommunal xizmat koʻrsatish 2022-yil avgust Mehnat vazirligi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi 15. Mehmonxona xoʻjaligi boshqaruvchilari, mutaxassislari, xizmatchilari, ishchilari va umumiy ovqatlanish korxonalari xodimlari sonining tavsiyaviy meʼyorlari Turizm 2022-yil avgust Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Turizm va sport vazirligi 16. Oliy taʼlim muassasalari yotoqxonalari ishchilari sonining meʼyorlari Taʼlim 2022-yil sentabr Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 17. Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, tashkilotlarning texnika va ofis jihozlariga xizmat koʻrsatish boʻyicha ishlarning vaqt meʼyorlari Barcha tarmoqlar 2022-yil oktabr Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi 18. Oliy taʼlim muassasalari professor-oʻqituvchilari tarkibi bajaradigan oʻquv ishlari hamda oʻquv-uslubiy, ilmiy-tadqiqot va boshqa ishlarning asosiy turlari hajmini hisoblash uchun taxminiy vaqt meʼyorlari Taʼlim, fan 2022-yil oktabr Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Fanlar akademiyasi 19. Bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlari ishchilari sonining namunaviy shtatlari meʼyorlari Barcha tarmoqlar 2022-yil noyabr Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Xalq taʼlim vazirligi 20. Tashkilotlar buyurtmasi boʻyicha tarmoq mehnat meʼyorlari Barcha tarmoqlar doimiy Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi