Yadro fizikasi instituti ilmiy-tadqiqot faoliyatini qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2025-12-29)

Oʻzbekistonda yadro fizikasi tadqiqotlari oʻtgan asrning 40-yillarida boshlangan boʻlib, 50-yillariga kelib jadal rivojlana boshladi. Mamlakatda yuqori malakali olimlarning mavjudligi, shuningdek, atom energiyasidan tinchlik maqsadlarida foydalanish yoʻlida Oʻzbekiston olimlarining samarali ilmiy izlanishlari va amaliy ishlanmalari 1956-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining (keyingi oʻrinlarda — Institut) tashkil etilishiga zamin yaratdi. Institut oʻzining 60 yildan ziyod faoliyati davomida yadro fizikasi va yadroviy texnologiyalar sohasida dunyo ilmiy hamjamiyati tomonidan tan olingan yirik tadqiqot markaziga aylandi. Oʻtgan yillar davomida Institut jamoasi tomonidan muayyan ishlar amalga oshirildi, shu jumladan: atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi, yadro tuzilishi nazariyasi, quyi va oʻta past energiyalarda yadrolarning parchalanishi va qoʻshilishi fizikasi, yuqori energiyalar fizikasi, astrofizika va kosmologiya, qattiq jism radiatsion fizikasi, radiokimyoning fundamental jihatlari sohalarida yadroviy ilmlarning fundamental asoslari rivojlantirildi; amaliy radiokimyo, radioizotoplar va ular asosida radiofarmatsevtik preparatlar ishlab chiqarish, iqtisodiyotning turli tarmoqlari uchun radiatsion priborlar va uskunalar tayyorlash, opto- va mikroelektronika uchun yangi materiallar olish boʻyicha amaliy yadro texnologiyalari yaratildi. Shu bilan birga, yadro fizikasi sohasida tadqiqotlar koʻlamini kengaytirish, yuqori malakali kadrlarni tayyorlash, Institutning ilmiy salohiyatini yanada oshirish uchun qoʻshimcha choralarni koʻrish talab etilmoqda, xususan: ilmiy tadqiqotlarni moliyalashtirish tizimini takomillashtirish; yosh olimlarni tayyorlash va ularni ilmiy tadqiqotlarga jalb etish boʻyicha olib borilayotgan ishlarning samaradorligini oshirish, iqtisodiyot tarmoqlarida mavjud dolzarb muammolarni hal etishga qaratilgan amaliy-ilmiy tadqiqotlar koʻlamini kengaytirish hamda tadqiqot reaktoridan samarali foydalanish; atom energetikasi yoʻnalishidagi ilmiy izlanishlarni yoʻlga qoʻyish; Institutning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, shu jumladan, zamonaviy yadroviy uskunalar, yuqori energiyali siklotron, yuqori quvvatli elektron tezlatgichlar, boshqa asbob-uskuna va jihozlar bilan taʼminlash. Yadro fanlari va texnologiyalarini rivojlantirish, ushbu yoʻnalishda ilmiy tadqiqotlarni olib borish tizimini tubdan takomillashtirish va Institut ilmiy-texnik salohiyatini oshirish, yadroviy tadqiqot reaktoridan samarali va bexatar foydalanishni taʼminlash, ilmiy-innovatsion faoliyatni samarali tashkil etish, uning natijadorligini taʼminlashda kadrlarning malakasini yanada oshirish maqsadida: 1. Quyidagilar Institut faoliyatining asosiy yoʻnalishlari etib belgilansin: nazariy va eksperimental yadro fizikasi, atom energetikasi va yadroviy texnologiyalar, qattiq jism radiatsion fizikasi va materialshunoslik, yadroviy analitika va radiokimyo, ilmiy asbobsozlik boʻyicha fundamental, amaliy va innovatsion ilmiy tadqiqotlar olib borish va ilmiy-innovatsion ishlanmalarni amaliyotga tatbiq qilish; oliy oʻquv yurtidan keyingi taʼlim instituti faoliyati samaradorligini taʼminlash, yuqori malakali kadrlar tayyorlash va iqtidorli yoshlarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash; respublika maqsadli fan-texnika va innovatsion dasturlarini bajarish orqali yadro fani va texnologiyalarini muvofiqlashtirishda faol ishtirok etish; iqtisodiyotning real sektori tarmoqlari, taʼlim muassasalaridagi oʻquv jarayonida Institut ilmiy salohiyatidan samarali foydalanish, dissertatsiya ishlari va bitiruv malakaviy ishlariga rahbarlik qilish orqali fan, taʼlim va ishlab chiqarish integratsiyasini mustahkamlash; xorijda ilmiy kadrlarning kasbiy malakasini oshirish, shuningdek, Institut ilmiy faoliyatiga chet ellik olimlar va mutaxassislarni, shu jumladan xorijdagi vatandoshlarni jalb qilish; Institut faoliyatiga zamonaviy axborot texnologiyalarini keng joriy etish. 2. Quyidagilar: Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti faoliyatini takomillashtirish boʻyicha maqsadli dastur (keyingi oʻrinlarda — Maqsadli dastur) 1-ilovaga muvofiq; Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining 2020 — 2024-yillarga moʻljallangan ilmiy-tadqiqot ishlari dasturi (keyingi oʻrinlarda — Ilmiy-tadqiqot ishlari dasturi) 2-ilovaga muvofiq; Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining 2021-yilgacha maqsadli koʻrsatkichlari (keyingi oʻrinlarda — Maqsadli koʻrsatkichlar) 3-ilovaga muvofiq; Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining tuzilmasi 4-ilovaga muvofiq; Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti hisobidan moliyalashtiriladigan ilmiy xodimlari sonini bosqichma-bosqich kamaytirib borish jadvali 5-ilovaga muvofiq; Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti xodimlarining xorijdagi yetakchi ilmiy markazlar va ishlab chiqarish korxonalarida malakasini oshirish reja-grafigi 6-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi prezidenti B.S. Yuldashev zimmasiga Maqsadli dastur va Ilmiy-tadqiqot ishlari dasturi sifatli hamda toʻliq bajarilishini taʼminlash va Maqsadli koʻrsatkichlarga erishish uchun shaxsiy masʼuliyat yuklansin. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, Mutaxassislarni xorijda tayyorlash va vatandoshlar bilan muloqot qilish boʻyicha “El-yurt umidi” jamgʻarmasi va Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi Institut ilmiy xodimlarining xorijdagi yetakchi ilmiy markazlar va ishlab chiqarish korxonalarida malaka oshirishini taʼminlasin. Ilm-fanni moliyalashtirish va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari, Institutning budjetdan tashqari mablagʻlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi uchun Davlat budjetida nazarda tutilgan maqsadli mablagʻlar va qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar Institut ilmiy xodimlarining xorijda malaka oshirishini moliyalashtirish manbalari etib belgilansin. 3. Belgilab qoʻyilsinki, 2020-yilning 1-yanvaridan boshlab: Institut xodimlari mehnatiga haq toʻlash, bino va inshootlarini saqlash xarajatlarini moliyalashtirish, shuningdek, joriy xarajatlarini qoplash Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi; Institutda ilmiy-texnik dasturlar doirasidagi fundamental tadqiqotlarning amalga oshirilishi toʻxtatiladi va boʻshagan budjet mablagʻlari Institutni saqlash xarajatlarining moliyalashtirilishiga yoʻnaltiriladi. 4. Institut faoliyatini moliyalashtirish manbalari etib quyidagilar belgilansin: Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari; xalqaro moliya va boshqa institutlar, xorijiy tashkilotlarning grantlari; xoʻjalik faoliyati hisobidan tushgan mablagʻlar; qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bir oy muddatda: yangi tahrirdagi Institut ustavi hamda laboratoriyalar va ilmiy xodimlar faoliyatini yillik baholash tartibini belgilangan tartibda tasdiqlasin; Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi hamda Moliya vazirligi bilan birgalikda Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladigan yordamchi xodimlar, jumladan, respublikadagi ilmiy-tadqiqot muassasalarining ilmiy-yordamchi xodimlari shtat normativlarini ishlab chiqsin va tasdiqlasin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi va Innovatsion rivojlanish vazirligi manfaatdor idoralar bilan birgalikda: bir oy muddatda Institutni 2020 — 2024-yillarda rivojlanish konsepsiyasini; ikki oy muddatda 2030-yilgacha Institutning ilmiy izlanish faoliyatini rivojlantirish konsepsiyasini ishlab chiqsin va tasdiqlash uchun Fan va texnologiyalar boʻyicha respublika kengashiga kiritsin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Hukumatining ayrim hujjatlariga 7-ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar kiritilsin. 8. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi A.A. Abduvaxitov va Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi prezidenti B.S. Yuldashev zimmasiga yuklansin. T/r Ustuvor masalalar Moliyalashtirish manbalari Bajarish muddatlari Masʼul ijrochilar I. Ilmiy izlanishlar samaradorligi va natijadorligini oshirish 1. Yadro fizikasi institutining (keyingi oʻrinlarda — Institut) 2020 — 2024-yillarda rivojlanish konsepsiyasini ishlab chiqish. Bunda xalqaro tendensiyalar va ilmiy izlanishlar bilan muvofiqlikni taʼminlash maqsadida respublika yadro fizikasi sohasidagi mavjud holatni tahlil qilish, iqtisodiyotning real sektorlari (qishloq xoʻjaligi, tibbiyot, neft va gaz sanoati, yadroviy va radiatsiyaviy xavfsizlik va boshqalar), aynan fan, texnologiyalar va atom energetikasida yadroviy texnologiyalarni qoʻllash uchun kadrlarni tayyorlash zaruratini hisobga olgan holda mamlakat iqtisodiyotining yadroviy texnologiyalariga boʻlgan ehtiyojini aniqlash, Institut moddiy-texnika bazasini mustahkamlash uchun zarur zamonaviy universal yadro-fizikaviy qurilmalarni aniqlash. — 2020-yil 1-yanvar Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), manfaatdor vazirlik va idoralar 2. 2030-yilgacha Institut ilmiy izlanish faoliyatini rivojlantirish konsepsiyasini ishlab chiqish va tasdiqlash. Bunda xalqaro hamkorlikni eʼtiborga olib, respublikada yadroviy fan va texnologiyalarni rivojlantirishning istiqbolli strategik yoʻnalishlarini belgilash, ushbu yoʻnalashlarni rivojlantirishda Institutning roli va oʻrnini aniqlash, yangi — yadroviy energetika yoʻnalishini rivojlantirishda Institut uchun ustuvor jihatlarini belgilab olish, Institutning kadrlar yetishtirib berishdagi rolini kuchaytirish. — 2020-yil 1-mart Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), manfaatdor vazirlik va idoralar 3. Yadro fizikasi institutining ilmiy-texnik yutuqlarini amaliyotga tatbiq etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Bunda: yadro fizikasi va yadroviy texnologiyalar, qattiq jism radiatsion fizikasi, yadroviy tibbiyot va atom energetikasi hamda nurlanish manbalarini qoʻllashga asoslangan asbobsozlik sohasida erishilgan natijalarni yaqin va uzoq boʻlmagan muddatlarda amaliyotga tatbiq etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; respublika korxonalari va kompaniyalari ehtiyojlaridan kelib chiqib, amaliy izlanishlar natijalarini ishlab chiqarishga tatbiq qilish dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash. — 2020-yil 1-fevral 2020-yil 1-iyun Fanlar akademiyasi(B. Yuldashev) 4. Respublika iqtisodiyoti va fan yoʻnalishlarining dolzarb muammolari yechimiga qaratilgan ilmiy izlanishlarni tashkil etish va ishlanmalarni yaratish. Bunda iqtisodiyot tarmoqlarining ilmiy hajmdor muammolarini hal etish uchun Institut ilmiy-texnik tadqiqotlarining ustuvor yoʻnalishlari doirasida ilmiy loyihalarni shakllantirish. Ilmiy-texnika dasturlariga ajratilgan mablagʻlar doimiy Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev), Innovatsion rivojlaish vazirligi (I. Abduraxmanov), Yadro fizikasi instituti 5. Xorij ilmiy markazlarda yadro fani va unga yondosh yoʻnalishlarda faoliyat olib borayotgan xorijdagi vatandosh olimlarimizni Institutdagi ilmiy izlanishlarga jalb qilish. Bunda: xorijdagi ilmiy markazlarda faoliyat yuritayotgan vatandoshlarimiz haqidagi maʼlumotlar bazasini yaratish; vatandosh olimlarimiz bilan muzokaralar olib borish; vatandoshlarimiz ishtirokida ilmiy izlanishlar loyihalarini tayyorlash; loyihalarni Fanlar akademiyasi va “El-yurt umidi” jamgʻarmasi bilan muvofiqlashtirish; loyihalarni Vazirlar Mahkamasiga taqdim etish. “El-yurt umidi” jamgʻarmasi mablagʻlari 2020-yildan boshlab Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev),Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmanov), “El-yurt umidi” jamgʻarmasi (A. Bekmuradov) II. Institut faoliyatini takomillashtirish, malakali kadrlar tayyorlash va xalqaro aloqalarni mustahkamlash 6. Ilmiy ishlar natijalarini inventarizatsiya qilish, ularni amaliyotga tatbiq etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Bunda Institutning ilmiy ishlarini inventarizatsiya qilish, Oʻzbekiston Respublikasi patentlari bilan himoyalangan intellektual mulk obyektlarini baholash, iqtisodiyotning real sektorlarida tatbiq etish dolzarbligidan kelib chiqib, istiqbolli ilmiy ishlanmalarni tahlil qilgan holda ularning roʻyxatini va ularni amaliyotga tatbiq etish chora-tadbirlarini ishlab chiqish. — 2020-yil 1-yanvar Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev), Adliya vazirligi huzuridagi Intellektual mulk agentligi(T. Abdusattorov) 7. Institut ilmiy ishlanmalarining doimiy yangilanib turadigan maʼlumotlar elektron bazasini yaratish. Bunda Institut ilmiy ishlanmalar maʼlumotlar elektron bazasi dasturini ishlab chiqish va uni muntazam yangilab turish. — 2020-yil 1-aprel Yadro fizikasi instituti (B. Yuldashev) 8. Innovatsion gʻoyalar va ishlanmalarni ichki va tashqi bozorda tijoratlashtirish xizmatini tashkillashtirish. Bunda innovatsion gʻoyalar va ishlanmalarni tijoratlashtirish xizmatini tashkil etish yuzasidan taklif tayyorlash. — 2020-yil 1-fevral Yadro fizikasi instituti (B. Yuldashev) 9. Yadro fani va yadroviy texnologiyalar sohasi uchun kadrlar tayyorlash. Bunda: yoshlarni institut ilmiy faoliyatiga qiziqtirish maqsadida Respublikaning sohaviy oliy oʻquv yurtlarida auditoriya va auditoriyadan tashqari mashgʻulotlar olib borish; Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligiga magistrlik dissertatsiya ishlarini Institut ilmiy laboratoriyalarida bajarish boʻyicha taklif kiritish; Institut xodimlari va boʻlimlarining turdosh kafedralarga ega “MMFI” Rossiya milliy ilmiy tadqiqot yadro universiteti filiali, Oʻzbekiston milliy universiteti va Samarqand davlat universitetining oʻquv jarayonida ishtirok etishini taʼminlash. Institutning budjetdan tashqari mablagʻlari Davlat budjeti doimiy 2019-yil 1-dekabr 2020/2021 oʻquv yilidan boshlab Yadro fizikasi instituti (B. Yuldashev) 10. Yosh olimlarni Institutga jalb etish boʻyicha samarali chora-tadbirlarini amalga oshirish. Bunda: Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligiga bitiruvchi yosh mutaxassislarni taqsimlash tizimini qayta tiklash toʻgʻrisida taklif kiritish; Davlat granti loyihalari shtat jadvalida yosh olimlar ulushi 30 foizdan kam boʻlmasligini taʼminlash; yosh magistrlar uchun stajer-tadqiqotchi lavozimidan maqsadli foydalanish. — 2020-yil 1-yanvar2020-yil 1-yanvar doimiy Fanlar akademiyasi(B. Yuldashev), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) 11. Yadro fizikasi instituti ilmiy faoliyatini rivojlantirish konsepsiyasida belgilangan ilmiy yoʻnalishlar boʻyicha doktoranturaga kvotalar ajratish. Bunda doktoranturada yangi ixtisosliklarni ochish va mavjudlarini kengaytirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish, dissertatsiya ishini amalga oshirish yuzasidan uzoq muddatli ilmiy safarga joʻnatishni tashkillashtirish. Davlat budjeti 2020-yil 1-iyun Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmanov), Fanlar akademiyasi(B. Yuldashev), Yadro fizikasi instituti(B. Yuldashev) 12. Magistrlarni Institut ilmiy-izlanish loyihalariga jalb qilish. Bunda turdosh oliy taʼlim muassasalari bilan magistrlik dissertatsiyalarini Institutda bajarish tadbirlar rejasini ishlab chiqish va uni Fanlar akademiyasi va Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligiga tasdiqlash uchun kiritish. Manfaatdor oliy taʼlim muassasalari mablagʻlari 2020-yil 1-may Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) III. Institut raqobatdoshligini taʼminlash 13. Xorijdagi ilmiy muassasalar va markazlar bilan hamkorlikda ilmiy izlanishlar olib borishni kengaytirish. Bunda: Institut asosiy ilmiy yoʻnalishlari boʻyicha hamkorlikda olib boriladigan izlanishlarni kelishib olish va shu yoʻnalishlar boʻyicha ish rejalarini ishlab chiqish; qiziqish bildirgan turdosh yetakchi xorijiy ilmiy markazlari, jamgʻarmalari va tashkilotlari bilan shartnomalar tuzish; ilmiy darajaga ega izlanuvchilarning xorijdagi anjumanlar, simpoziumlar va boshqa tadbirlarda qatnashishini yoʻlga qoʻyish. Xalqaro moliya institutlari, xorijiy va donor tashkilotlarning grantlari va mablagʻlari 2020-yil 1-yanvar doimiy doimiy Fanlar akademiyasi(B. Yuldashev), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), Tashqi ishlar vazirligi (A. Komilov), Investitsiya va tashqi savdo vazirligi (S. Umurzoqov) 14. Yadroviy tadqiqotlar birlashgan instituti (Rossiya Federatsiyasi) bilan hamkorlikni mustahkamlash. Bunda Yadroviy tadqiqotlar birlashgan institutibilan hamkorlikda olib boriladigan ilmiy izlanishlar hamda mazkur institut bazasida kadrlar tayyorlash ish rejalarini ishlab chiqish, doktorantlarni dissertatsiya ishini bajarish yuzasidan uzoq muddatli ilmiy safarga yuborish. Aʼzolik badali mablagʻlari 2020-yil 1-iyun Fanlar akademiyasi(B. Yuldashev),Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov) 15. Katta Adron Kollayderi yirik xalqaro ilmiy loyihalarida Institut xodimlarining ishtirokini taʼminlash. Bunda: Katta Adron Kollayderida hamkorlikda olib boriladigan ilmiy izlanishlar rejasini ishlab chiqish va muvofiqlashtirish; qoʻshma tadqiqotlarda qatnashish. — 2020-yil 1-aprel doimiy Fanlar akademiyasi(B. Yuldashev),Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), Tashqi ishlar vazirligi (A. Kamilov) 16. Institutda olib boriladigan ilmiy izlanishlar asosiy yoʻnalishlari boʻyicha xalqaro va respublika miqyosidagi ilmiy anjumanlar tashkil etish va oʻtkazish. Bunda: respublikada oʻtkaziladigan ilmiy-texnikaviy tadbirlar rejasiga kiritish uchun yadroviy energetika va yadroviy texnologiyalar boʻyicha xalqaro tadbirlar taqvimiy rejalarini tuzish va Fanlar akademiyasi bilan muvofiqlashtirish; har ikki yilda “Yadro fizikasi va yadroviy texnologiyalar” mavzusida respublika yosh fiziklar anʼanaviy anjumanini oʻtkazib borish. Institutning budjetdan tashqari mablagʻlari va homiylar mablagʻlari doimiy Fanlar akademiyasi(B. Yuldashev) IV. Institut moddiy-texnika bazasini mustahkamlash 17. Ilmiy uskunalar, ehtiyot qismlar va reagentlar olish boʻyicha yillik dasturni amalga oshirish. Bunda: Institutga zarur boʻlgan horijda ishlab chiqarilgan zamonaviy ilmiy uskunalarni olish boʻyicha asosli takliflar ishlab chiqish; uskunalar roʻyxatini Fanlar akademiyasi bilan muvofiqlashtirish; Innovatsion rivojlanish vazirligiga ilmiy uskunalar, ehtiyot qismlar va reagentlarni olish yillik dasturini taqdim etish. Innovatsion faoliyat va novatorlik gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari 2020-yil 1-yanvar 2020-yil 1-fevral doimiy Yadro fizikasi instituti (B. Yuldashev), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov) Mavzuning nomi Tadqiqot yoʻnalishining mazmuni Natijalarni taqdim qilish koʻrinishi Bajarish muddati Tadqiqotlardan kutilayotgan natijalar Amaliyotda qoʻllanilishi Nazariy yadro fizikasi laboratoriyasi Quyi va oʻta past energiyalarda koʻpnuklonli tizimlarning kollektiv va mikroskopik xossalarini tadqiq etish Reaksiyalar binar mahsulotlari hosil boʻlishida kvaziboʻlinish va chuqur noelastik toʻqnashuvlar rolini baholash usullarini ishlab chiqish. Ikki oʻlchamli nomark dinamik tizimini tahlil qilish. Ogʻir yadrolar kollektiv gʻalayonlanish spektrida yuqori tartibli effektlarni tahlil qilish. Yengil yadroli reaksiyalar uchun asimptotik meʼyorlashtiruvchi koeffitsiyentlarni aniqlash. Uch alfa zarrali uglerod-12 yadrosida kvant fazaviy oʻtish xususiyatlarini tadqiq etish. Gipersferik Lagranj-mesh usuliga asoslangan uch zarrali model doirasida bor-8 va litiy-8 yengil yadrolarining tuzilishini oʻrganish. Gauss asosidagi variatsiyaviy usul doirasida bor-8 va litiy-8 yengil yadrolarining tuzilishini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Binar mahsulotlar hosil boʻlishining toʻliq kesimi hisoblanadi, kvaziboʻlinish va chuqur noelastik sochilish hissasi aniqlanadi. Kvant tizimlarning xususiyatlariga tashqi maydonlarning taʼsir etish qonuniyatlari aniqlanadi. Noadiabatik kollektiv yaqinlashishi doirasida ogʻir yadrolarning staggering effektining tavsifi koʻrsatiladi. Berilliy-7 sintezi reaksiyasining baryeroldi differensial periferiya kesimini tahlil qilib, berilliy-7 radionuklidi sintezining asimptotik mezonlovchi koeffitsiyenti hisoblanadi. 12S yadrosining gʻalayonlangan holatdagi αα-potensiallari taqiqlangan hollardagi asosiy energetik spektrlari tahlil qilinib hisoblanadi. Berilliy-7 va litiy-8 yadrolarining yarimanalitik koʻrinishdagi toʻlqin funksiyalari olinadi va energetik spektri hamda oʻrtacha kvadrat radiusi hisoblanadi. Olingan natijalar quyidagilarda qoʻllaniladi: ogʻir yadrolarning hosil boʻlish kesimlarini hisoblashda; murakkab tizimlar xossalariga tashqi omillarning taʼsirini koʻrsatishda; ogʻir yadrolarni kollektiv gʻalayonlantirishdagi katta spinlarni yuqori darajali kuzatishlarda; quyienergiyalarda 6Li(p, γ)7Be i 3Ne(α, γ)7Be yadro-astrofizikaviy reaksiyalarni hisoblashda; Yengil yadrolarning elektromagnit tuzilishini, yadro zaryadining taqsimlanish zichligini oʻrganishda. Bir nechta jismlar kvant fizikasi masalalarini yechish uchun yuqori samarali variatsiyaviy usullarni rivojlantirish Yadrolarni biriktirib olish va boʻlinishida sirt tarangligi kuchining oʻrnini tadqiq etish. Ikki yadroli tizim yadrolari bogʻlarining hosil boʻlish va uzilishi dinamikasi. Turli geometrik tuzilishli yadrolarning birga boʻlish holatlarini tahlil qilish. Protonlarda protonlar sochilishi yadro-astrofizikaviy reaksiyasining asimptotik nazariyasini ishlab chiqish. Ikki va uch jismli modellar doirasida astrofizik S-faktor, bor-8 yadrosi sintezi reaksiyasining tezligini nazariy tahlil qilish. Katta portlashdan keyin bor-8 yadrolari tarqalishini nazariy baholash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Ogʻir ionlar bilan kechadigan yadro reaksiyalarida ikki yadroli tizimlar, sirt effektlari dinamikasini aniqlash. Yadrolar birga boʻlishining turli holatlari aniqlanadi. Oʻta past energiyalarda off-shell kulone +p — cochilishining umumiy spin kinematikasidagi neytronning relyativistik pozitronga berish reaksiyasi tezligi hisoblanadi. Bor-8 yadrolarining hosil boʻlish reaksiyasi va uning katta portlashdan keyin tarqalishi tezligi hisoblanadi. Olingan natijalar quyidagi xollarda qoʻllaniladi: chuqur noelastik reaksiyalar dinamikasi va oʻta ogʻir elementlar yadrolarining hosil boʻlishini taʼriflash; ogʻir yadrolarning baʼzi statik xususiyatlarini koʻrsatib berish; quyosh va yulduzlardagi astrofizikaviy jarayonlarni taʼriflash; Quyosh neytrinosi bilan bogʻliq masalalarni yechish. Yadro shakllarining oʻzgarishi dinamik suyuq tomchi va kvant tizimi uchun harakat tenglamisini olish. Ogʻir yadrolardagi elektrik kvadrupol xossalarni eʼtiborga olib, yadrolarda birga boʻlish shakllarini tahlil qilish. Umumlashtirilgan uch zarrali asimptotik nazariyani ishlab chiqish. Gipersferik Lagranj-mesh bazisiga asoslangan uchzarrali model doirasida berilliy-7 va litiy-7 yengil yadrolari tuzilishini tadqiq etish. Gaus bazisi asosidagi variatsiyaviy usul doirasida berilliy-7 va litiy-7 yengil yadrolarining tuzilishini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Qavatli va gidrodinamik model doirasida yadro shaklining oʻzgarish dinamikasini taʼriflashning dinamik harakat tenglamasi aniqlanadi. Yadrolarning turli birga boʻlish holatlari aniqlanib, ularning elektromagnit xossalari tadqiq etiladi. Uzatish mexanizmida uchzarrali kulon dinamikasini aniq hisobga olgan holda yadroning kuchsiz bogʻlangan chegaraoldi holatlarida zaryadlangan zarralarni uzatish yuza binar reaksiyalari tadqiq etiladi. Olingan natijalar quyidagilarni taʼriflashda ishlatiladi: oʻta ogʻir yadrolar hosil boʻlish reaksiyalari dinamikasi; oʻta ogʻir yadrolar tuzilishi va statik xossalari; quyosh va yulduzlardagi termoyadroviy jarayonlar; yengil zarralarni uzatish reaksiyalari. Nuklonlarning oʻzaro teng uzatilmasligi sharoitida ikki yadroli tizimlarning hosil boʻlishi va parchalanishini hisoblash. Ogʻir yadrolarda turli geometrik shakllari oʻrtasidagi oʻtishlarni tahlil qilish. Uchzarrali umumlashgan asimptotik nazariyani ishlab chiqish (davomi). Ftor-17 yadrosining uch zarrali kontinium tuzilishini bogʻlangan kanallar diskretlash usulida tadqiq etish. Past energiyalarda kislorod-16 yadrolari tomonidan protonlarni yutib olish reaksiyasining differensial kesimini nazariy baholash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Dinamik harakat tenglamasi aniqlanib qavatli va gidrodinamik model doirasida yadroviy jarayonlarni tariflashga qoʻllaniladi. Yadrolarning turli birga boʻlish holatlari koʻrsatilib, ularning elektromagnit xossalari tadqiq etiladi. Uchzarrali asimptotik nazariya yordamida 10B(7Be, 8B) 9Be i 14N(7Be, 8B)13C reaksiyasining differensial kesimi tahlil qilinadi, 7Be+p → 8B uchun asimptotik meʼyorlovchi koeffitsiyent aniqlanadi. Sochilishning uchzarrali toʻlqin funksiyasi va quyi energiyalarda p+16O→15O+d pikap-reaksiyasining differensial kesimi hisoblanadi. Olingan natijalar quyidagilarni tariflashda ishlatiladi: chuqur noelastik reaksiyalar va oʻtaogʻir elementlarning hosil boʻlish dinamikasi; ogʻir yadrolarning baʼzi statik va elektromagnit xossalarini aniqlash quyi energiyalarda7Be(p, γ )8B reaksiyasi tezligini hisoblash. Natijalar proton terapiyasi bilan bogʻliq muammolarni hal qilishda qoʻllaniladi. Toʻqnashayotgan yadrolar shakllarining har xil deformatsiyalanishi sharoitida ikki yadroli tizimlarning hosil boʻlishi va parchalanishini hisoblash. Ogʻir yadrolar shaklining fazaviy oʻtish sohasidagi modelini rivojlantirish. Umumlashgan uch zarrali asimptotik nazariyani ishlab chiqish (davomi). Ikki va uch jismli model doirasida berilliy-7 yadrosi sintezi astrofizikaviy reaksiyasi tezligini nazariy baholash. Kiralkvark modeli doirasida nuklon va delta rezonanslar tuzilishini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Ikki yadroli tizim hosil boʻlish dinamikasiga yadrolar toʻqnashuvi deformatsiyasining taʼsiri aniqlanadi. Toʻliq energiya egrisidagi kritik tokning buzilgan minimumlari hisoblanadi. Umumlashgan uchzarrali asimptotik nazariya yordamida 14N(13N, 14O)13C reaksiyasining differensial kesimini tahlil qilish, 13N+p→14O uchun asimptotik meʼyorlovchi koeffitsiyentlar aniqlanadi. Asimptotik S-faktor, p+6Li→7Be + γ sintez reaksiyasi tezligi hamda shu jarayonning 7Li ning Katta portlashdan keyinga tarqalishiga taʼsiri hisoblanadi. Olingan natijalar quyidagilarni taʼriflashda ishlatiladi: chuqur noelastik reaksiyalar va oʻtaogʻir elementlarning hosil boʻlishi; ogʻir elementlarning baʼzi statik xossalari; oʻta past energiyalarda 13N(p, γ )14O reaksiyasi tezligini hisoblash. Natijalar litiyning Koinotda tarqalishini aniqlash, kuchli oʻzaro taʼsir, adronlar tuzilishini oʻrganishda qoʻllaniladi. Koʻp zarrali tizimlar fizikasi laboratoriyasi Koʻpzarrali jarayonlarning yadroviy, atom va kosmologik masshtablardagi dinamik modelini ishlab chiqish Taʼsirlashuvchi zarralarning katta tizimi evolyutsiyasini tadqiq etish va uni informatsion texnologiyalar va biologiyada qoʻllash Diskret koinot kosmologik modelini yaratish uchun Eynshteynning maydon tenglamalarini olish va makroskopik gravitatsion nazariyasini rivojlantirish. Koʻpoʻlchamli gravitatsiyaviy modellarni rivojlantirish va olingan maydon tenglamalari yechimini qidirish. Ikki sathli zarralar tizimi va elektromagnit modlar dissipatsiyasini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Koinotning yacheykali tuzilishini hisobga oluvchi kosmologik model aniqlanadi. Gravitatsiyaning makroskopik nazariyasi rivojlantiriladi. Astrofizikaviy obyektlarning ichki analitik yechimi ularning holat tenglamasini hisobga olib aniqlanadi. Qoʻllanilish sohalari — astrofizika, kosmologiya, biologiya. Tenglamalarni yechish usullarini ishlab chiqish va ularni tasniflash. Keng koʻlamli dinamik faktor tenglamasini yechish. Koʻpzarrali atom tizimlari uchun ularning ichki tuzilishini hisobga olib, kvant statistikasi usullarini ishlab chiqish. Qattiq jismlar tuzilishi bir oʻlchamli strukturalarining fizik parametrlariga taʼsirini hisobga olib, qattiq jismlar strukturasini tahlil qilish. Bogʻlanish uchun maʼlumot uzatish tizimini yaratish uchun kvant kinetik tenglamalar yechimidan foydalanish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Diskret koinotning kosmologik modeli doirasida keng koʻlamli faktor yechimi aniqlanadi. Astrofizikaviy obyektlar atrofidagi koʻpzarrali molekulyar jarayonlar kinetikasini taʼriflovchi model yaratiladi. Bir oʻlchamli obyektlar fizikaviy tavsifi tenglamasini uning tarkibi va simmetriyasiga bogʻliq ravishda tuzish va yechish usullari ishlab chiqiladi. Qoʻllanilish sohalari — astrofizika, kosmologiya, qattiq jismlar fizikasi, asbobsozlik, biologiya va informatsion texnologiyalar. Olingan natijalar texnikada qoʻllaniladigan oʻta mustahkam iplar olishda qoʻllanilishi mumkin. Olingan kosmologik model asosida molekulyar va atomar vodoroddan tashkil topgan protoyulduzlar bulutining shakllanish nazariyasini yaratish. Koʻpzarrali molekulyar jarayonlar va bulutlar kollapsini tadqiq etish. Qattiq jismlar tuzilishini ularning ikki oʻlchamli strukturalarning fizik parametrlariga taʼsirini hisobga olib tahlil qilish. Neyronlarda sodir boʻladigan jarayonlarni tadqiq qilish uchun kvant kinetik tenglamalar zanjiri yechimini qoʻllash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2022-y. Ikki oʻlchamli obyektlar fizikaviy tavsifi tenglamasini uning tarkibi va simmetriyasiga bogʻliq ravishda tuzish va yechish usullari ishlab chiqiladi. Lokal molekulyar jarayonlarga bogʻliq holda markaziy obyekt kollapsi tenglamasi yaratiladi. Qoʻllanilish sohalari — astrofizika, qattiq jismlar fizikasi, asbobsozlik, biologiya. Olingan natijalar oʻta sezgir detektorlar olishda qoʻllanilishi mumkin. Qattiq jismlar tuzilishini uch oʻlchamli strukturalarning fizikaviy koʻrsatkichlariga taʼsiri nuqtai nazaridan koʻrib chiqish. Gravitatsiyaning maydon tenglamasi va uni astrofizikada qoʻllashning aniq analitik yechimini topish. Tashqi kuchlar taʼsirini hisobga olib, kvant kinetik tenglama zanjirini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Uch oʻlchamli obyektlar fizikaviy tavsifi tenglamasini uning tarkibi va simmetriyasiga bogʻliq ravishda tuzish va yechish usullari ishlab chiqiladi. Holat tenglamasini hisobga olgan holda astrofizik obyektlar uchun ichki yechim yaratiladi va tasniflanadi. Qoʻllanilish sohalari — qattiq jismlar fizikasi, asbobsozlik, kvant statistikasi. Xalqa, disk, tor, Saturnga oʻxshash obyektlar uchun Eynshteyn tenglamalarini vakuumli va ichki yechimini topish. Bir oʻlchamli — uch oʻlchamli strukturalar uchun olingan koʻp oʻlchamli yechimlari uchun ularning umumlashmalarini koʻrib chiqish. Kvant kinetik tenglama zanjiri yechimini biologik jarayonlarni tadqiq etishda qoʻllash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Tadqiq etiladigan astrofizikaviy obyektlar uchun aniq vakuum va ichki yechimlar aniqlanadi. Qoʻllanilish sohalari — astrofizika, qattiq jismlar fizikasi. Yadro reaktorlari fizikasi laboratoriyasi Boʻlinish mahsulotlari va transuran izotoplari radiofaolligini kamaytirish va ularning VVR-SM tadqiqot reaktorining konstruksion materiallariga taʼsiri Yoqilgʻi sikllarini optimallashtirish va VVR-SM yadro reaktori paramertlarini nazorat qilish usullarini ishlab chiqish. Cf-252 va NG-150 neytron generatori kabi neytron manbalaridagi reaksiyalar asosida neytron manbalarining samaradorligini tadqiq etish. Konstruksion materiallarning elektr oʻtkazuvchanligi koʻrsatkichiga koʻra neytronlar bilan nurlanish dozasini ishlab chiqish va reaktor aktiv zonasi koʻrsatkichlarini aniqlash. VVR-SM reaktorida IRT-4M rusumli yadro yoqilgʻisini maksimal yoqish sharoitlarini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar, mualliflik guvoxnomalari. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Boʻlinish mahsulotlari va transuran izotoplari faolligini kamaytirish maqsadida neytronlar manbasi samaradorligi aniqlanadi. Reaktor faol zonasi koʻrsatkichlari va konstruksiyaviy materiallarning neytronlar bilan nurlanish dozasini ularning elektr oʻtkazuvchanligi orqali aniqlash usuli ishlab chiqiladi. IRT-4M rusumli yadro yoqilgʻisini maksimal yoqish sharoitlari aniqlanadi. Materiallarning elektr oʻtkazuvchanligi asosida neytronlar oqimi zichligini hisoblash usuli ishlab chiqiladi. Natijalar transmutatsiya sikli samaradorligi mezonlarini aniqlashda qoʻllaniladi. VVR-SM reaktorini ekspluatatsiya qilishda qoʻllaniladi. Konstruksion materiallar xossalari, jumladan issiqlik va elastiklik xususiyatlariga yadro yoqilgʻisi radioaktiv nurlanishining taʼsirini tadqiq etish. Konstruksion materiallar va ular atrofidagi turli namunalarda VVR-SM reaktori neytronlari spektri hosil qiladigan dozalar taqsimotini baholash. VVR-SM yadro reaktorini ekspluatatsiya qilish mobaynida ishlatilgan yadro yoqilgʻisining germetikligini nazorat qilish. Maqolalar, tezislar, mualliflik guvoxnomalari. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2021-y. VVR-SM yadro reaktori konstruksiyaviy materiallarning issiqlik va elastiklik xossalariga radioaktiv nurlanishning taʼsir qilish mexanizmi aniqlanadi. Yadro reaktori konstruksiyasining asosiy elementlarini ekspluatatsiya qilish vaqtini baholash uchun dozalar taqsimoti hisoblanadi. Ishlatilgan yadro yoqilgʻisi germetikligini nazorat qilish usuli ishlab chiqiladi. VVR-SM reaktorini ekspluatatsiya qilishda qoʻllaniladi. Radiatsiyaviy xavfsizlik meʼyorlari asosida yadroviy qurilmada avariya holatlarini modellashtirishda atrof-muhitga boʻlgan radiologik xavfni baholash. Radioaktiv chiqindilar va ishlatilgan issiqlik ajratuvchi toʻplamlardan chiqadigan radioaktiv nuklidlar bilan ifloslangan radioaktiv aerozollar miqdorini baholashning yangi usullarini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar, mualliflik guvoxnomalari. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Atrof-muhitga radiologik xavf baholanadi. Yadro reaktorlarini xavfsiz ekspluatatsiyadan chiqarish qonuniyatlari aniqlanadi. Radioaktiv chiqindilar va ishlatilgan yadro yoqilgʻisidan ajralib chiqadigan radioaktiv nuklidlar bilan ifloslangan radioaktiv aerozollar miqdorini baholash usullari ishlab chiqiladi. Natijalarning qoʻllanilishi xodimlar, aholi va atrof-muhitga radiatsiyaviy taʼsirni kamaytirilishini taʼminlaydi. Boʻlinish mahsulotlari va transuran izotoplari faolligini kamaytirish usullarini tadqiq etish. Yadro yoqilgʻisininig yonish darajasini oshirish va reaktorninig faol zonasida energiyaning bir tekis ajralib chiqish darajasini aniqlash. Turli darajada yongan yadro yoqilgʻisining germetikligini aniqlash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Boʻlinish maxsulotlari va transuran izotoplari aktivligini kamaytirish usullari aniqlanadi. Reaktorninig faolzonasida yoqilgʻini ratsional joylashtirish va qaytaruvchilarning optimal konstruksiyasini qoʻllash, boyitishni muqobillashtirish hisobiga energiyaning notekis ajralishi kamaytiriladi. Turli darajada yongan yadro yoqilgʻisining germetikligi aniqlanadi. VVR-SM reaktorini ekspluatatsiya qilishda qoʻllaniladi. Transmutatsion siklning mezonlarini aniqlash. VVR-SM yadro reaktori ishlash rejimini optimallashtirish boʻyicha ishlab chiqilgan usullarni qoʻllash boʻyicha takliflar va yoʻriqnomalar tuzish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2024-y. Transmutatsion siklning mezonlari aniqlanadi. VVR-SM yadro reaktori ishlash rejimini optimallashtirish boʻyicha ishlab chiqilgan usullarni qoʻllash boʻyicha takliflar va yoʻriqnomalar tuziladi. VVR-SM reaktorini ekspluatatsiya qilishda qoʻllaniladi. Yadroviy tibbiyot laboratoriyasi Nur terapiyasida binar texnologiyalarni rivojlantirishni tadqiq etish: foton tutib qoluvchi va neytron tutib qoluvchi terapiya. Samariy, gadoliniy, oltin, vismut elementlari uchun foton tutib qoluvchi reaksiya unumini aniqlash. Nishonda oʻsimta zaryad soni 53 dan ortiq atomlar konsentratsiyasini aniqlash va texnologiya samaradorligini baholash. Inson miyasi gliom oʻsimtasi toʻqimalariga neytron, gamma-neytron nurlanish taʼsirini baholash va oʻrganish. Inson miyasi gliom oʻsimtasining radiorezistentligini individual baholash uchun klinik laboratoriya usuli va takliflarni ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Samariy, gadoliniy, oltin, vismut elementlari uchun foton tutib qoluvchi reaksiya unumini aniqlashning yangi usuli aniqlanadi. Oʻsimtada zaryad soni 53 dan ortiq (Z≥53) atomlar konsentratsiyasini aniqlash va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlgan nurlanishning energetik tavsiflari bogʻliqligini baholash. Inson miyasi gliom oʻsimtasining radiorezistentligini individual baholash uchun klinik laboratoriya usuli ishlab chiqiladi. Maʼlumotlar bazasini samariy, gadoliniy, oltin, vismut elementlari uchun foton tutib qoluvchi reaksiya unumi boʻyicha maʼlumotlar bilan toʻldirish. Har bir bemor uchun operatsiyadan keyingi standart nur terapiyasi samaradorligini prognoz qilish. Tarkibida gadoliniy boʻlgan preparatlar uchun foton tutib qoluvchi reaksiyalar unumini tadqiq etish. Nishon (oʻsimta)dagi gadoliniy atomlari konsentratsiyasini aniqlash va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlayotgan nurlanish taʼsirini baholash. Inson bosh miyasidagi astrotsitom oʻsimtalari toʻqimalariga neytron, gamma gamma-neytron nurlanishining taʼsirini baholash va oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2021-y. Gadoliniy tutgan preparatlar uchun foton tutib qoluvchi reaksiyalar unumi boʻyicha yangi maʼlumotlar olinadi. Nishondagi (oʻsimta) gadoliniy atomlari konsentratsiyasi aniqlanadi va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlgan nurlanish taʼsiri tushayotgan nur energiyasiga bogʻliq holda baholanadi. Inson miyasi astrotsitom oʻsimtasining radiorezistentligini individual baholash uchun klinik laboratoriya usuli ishlab chiqiladi. Foton tutib qoluvchi terapiyada gadoliniyning eng yuqori samara beruvchi preparati prognoz qilinadi. Barcha alohida bemor uchun operatsiyadan keyingi nur terapiyasinig samaradorligi prognoz qilinadi. Tarkibida oltin boʻlgan preparatlar uchun foton tutib qoluvchi reaksiyalar unumini tadqiq etish. Nishon (oʻsimta)dagi oltin atomlari konsentratsiyasini aniqlash va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlayotgan nurlanish taʼsirini baholash. Inson bosh miyasidagi astrotsitom oʻsimtalari toʻqimalariga neytron va gamma-neytron nurlanishining taʼsirini baholash va oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Tarkibida Au boʻlgan preparatlar uchun foton tutib qoluvchi reaksiyalar unumi hisoblanadi. Nishondagi (oʻsimta) Au atomlari konsentratsiyasi aniqlanadi va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlgan nurlanish taʼsiri tushayotgan nur energiyasiga bogʻliq holda baholanadi. Inson bosh miyasidagi astrotsitom oʻsimtalari toʻqimalariga neytron va gamma-neytron nurlanishining taʼsirini ishlab chiqilgan individual radiorezistentlikni baholash boʻyicha laboratoriya-klinik usuli yordamida baholash. Foton tutib qoluvchi terapiyada tarkibida oltin bor yuqori samara beruvchi preparat prognoz qilinadi. Barcha alohida bemor uchun operatsiyadan keyingi nur terapiyasinig samaradorligi tadqiq etiladi. Tarkibida vismut boʻlgan preparatlar uchun foton tutib qoluvchi reaksiyalar unumini tadqiq etish. Nishon (oʻsimta)dagi vismut atomlari konsentratsiyasini aniqlash va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlayotgan nurlanish taʼsirini baholash. Inson bosh miyasidagi oligodendrogliom oʻsimtalari toʻqimalariga neytron, gamma va aralash-neytron nurlanishining taʼsirini baholash va oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Tarkibida vismut boʻlgan preparatlar uchun foton tutib qoluvchi reaksiyalar unumi hisoblanadi. Nishondagi (oʻsimta) vismut atomlari konsentratsiyasi aniqlanadi va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlgan nurlanish taʼsiri tushayotgan nur energiyasiga bogʻliq holda baholanadi. Inson bosh miyasidagi oligodendrogliom oʻsimtalari toʻqimalariga neytron va gamma-neytron nurlanishining taʼsirini ishlab chiqilgan individual radiorezistentlikni baholash boʻyicha laboratoriya-klinik usuli yordamida baholash. Foton tutib qoluvchi terapiyada vismutning eng yuqori samara beruvchi preparati prognoz qilinadi. Barcha alohida bemor uchun operatsiyadan keyingi nur terapiyasinig samaradorligi tadqiq etiladi. Foton tutib qoluvchi terapiyaning tarkibida samariy, gadoliniy, oltin va vismut mavjud boʻlgan preparatlar, shuningdek, nurlantiruvchi qurilmalardan foydalanib, klinik amaliyotda keng qoʻllanilishini taʼminlash uchun zarur sharoitlarni yaratish. Bosh miya oʻsimtalarini nur terapiyasi bilan davolashda oʻsimta atrofidagi sogʻlom toʻqimalarga minimal zarar yetkazish usullarini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Mavjud preparatalardan foydalanib, qator nurlatish qurilmalarini ishlatgan holda ushbu texnologiyani klinik amaliyotga keng tatbiq etish sharoitlari aniqlanadi. Bosh miya oʻsimtalarini nur terapiyasi bilan davolashda oʻsimta atrofidagi sogʻlom toʻqimalarga minimal zarar yetkazish usullari ishlab chiqiladi. Bosh miya oʻsimtasini nur terapiyasi bilan davolashning maksimal samarador va sogʻlom toʻqimalarga minimal zarar yetkazuvchi usulini yaratish va takliflar ishlab chiqish. Yadro analitikasi laboratoriyasi Maxsus toza moddalar, texnologik materiallar va atrof-muhit obyektlarining makro va mikrokomponentlar tarkibini yadro-fizikaviy va mass-spektrometrik usullar bilan aniqlash uslublarini ishlab chiqish. Oʻta toza moddalar va ularni olish uchun ishlatiladigan boshlangʻich materiallar mikroaralashma tarkibini neytron-aktivatsion aniqlash uslublarini ishlab chiqish. Sanksiyalanmagan ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini sud-kimyoviy ekspertiza qilishning radiometrik, rentgenfluoressent, neytron-aktivatsiyaviy va mass-spektrometrik uslublarini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2020-y. Maxsus toza indiy va uni olish uchun ishlatiladigan boshlangʻich materiallarning mikroaralashma tarkibini neytron-aktivatsiyaviy usulda aniqlash uslubi yaratiladi. Sanksiyalanmagan ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini sud-kimyoviy ekspertiza qilishning yuqori sezgir uslublari ishlab chiqiladi Olmaliq togʻ-kon kombinatida ishlab chiqariladigan maxsus toza indiyni pasportlash. Sanksiyalanmagan ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini sud-kimyoviy ekspertiza qilish. Arxeologik topilmalar yoshini radiouglerod usulida aniqlash boʻyicha mavjud uslublarni tahlil qilish. Mikroelektronikada qoʻllaniladigan qotishmalarning komponent tarkibini rentgenfluoressent usulda aniqlash uslubini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Uglerodning 14S izotopi-ni konsentratsiyalashning optimal usullarini aniqlash, 14S ni oʻlchash uchun zarur uskuna va oʻlchash sharoitini tanlash. Uglerod miqdori boʻyicha artefaktlar yoshini aniqlash usulini ishlab chiqish. Radiodetallar tayyorlashda ishlatiladigan kavshar, asos va epitaksial qatlamlar tarkibini aniqlash. Arxeologiyada, arxeologik topilmalar yoshini aniqlashda qoʻllaniladi. “FOTON” AJ da qoʻllaniladi. Arxeologik topilmalar yoshini aniqlash uchun uglerod-14 radioizotopini konsentratsiyalash uslubini ishlab chiqish. Maxsus toza moddalar tahlili uchun konsentratsiyalash jarayonida aralashma elementlar migratsiyasini aniqlashning mass-spektrometrik uslubini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Uglerod-14 radioizotopini konsentratsiyalash uslubi ishlab chiqiladi. Maxsus toza moddalarni olish jarayonida ifloslovchi manbalarni aniqlash maqsadida aralashma elementlarni konsentratsiyalash paytidagi migratsiyasini mass-spektrometrik aniqlash usuli ishlab chiqiladi. Arxeologiyada arxeologik topilmalar yoshini aniqlashda qoʻllaniladi. Maxsus toza materiallar olishda qoʻllaniladi. Arxeologik topilmalar yoshini aniqlash uslubini ishlab chiqish. Atrof-muhit obyektlarida (tuproq, suv, oʻsimliklar, havo) tabiiy va sunʼiy radionuklidlarni aniqlash uslubini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. Ixtiroga ariza tayyorlash 2023-y. Arxeologik topilmalar yoshini aniqlash uslubi ishlab chiqiladi. Atrof-muhit obyektlarini radiologik monitoringi uslubi ishlab chiqiladi. Arxeologik topilmalar yoshini aniqlash. Qurilayotgan atom elektr stansiyasi hududida doimiy radiologik monitoring olib borish. Texnologik materiallar (keklar, konsentratlar, metallurgiya va kimyo sanoati chiqindilari) tarkibidagi kamyob va tarqoq metallar miqdorini aniqlashning yadro-fizikaviy va mass-spektrometrik uslublarini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. Ixtiroga ariza tayyorlash 2024-y. Texnologik materiallar tarkibidagi kamyob va tarqoq metallar miqdori aniqlanadi. Ishlab chiqarish chiqindilari tarkibidagi kamyob va tarqoq metallarni ajratib olish. Radiokimyo laboratoriyasi Yadro tibbiyoti uchun radionuklidlar olishning radiokimyoviy texnologiyasini ishlab chiqish, suyuq radioaktiv chiqindilarni tozalash uchun modifikatsiyalangan va kompozitsion sorbentlar olish. Mis va rux sulfidlari asosidagi mayda dispers sorbentlarning sorbsiya qilish xususiyatlarini tadqiq etish. Reaktorda lyutetsiy-177 radionuklidini, siklotronda molibden-99, kadmiy-109, kobalt-57, gadoliniy-67 radionuklidlarini olish texnologiyalarini tahlil qilish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Mayda dispers sorbetlarda seziy va kobalt radionuklidlari sorbsiyasining qonuniyatlari aniqlanadi. Radionuklidlar olish texnologiyalarining kamchiliklari aniqlanadi. Olingan natijalar suyuq radioaktiv chiqindilarni tozalash uchun yangi sorbentlar sintezida qoʻllaniladi. Natijalar radionuklidlar olish texnologiyasini ishlab chiqishda qoʻllaniladi. Yadroviy nishonlar, yakuniy radionuklidlarni olish unumiga taʼsir etuvchi omillarni tadqiq etish va nurlatish natijasida ularning hosil boʻlish unumini hisoblash. Silikagel va bentonit asosidagi sorbentlarda seziy-137 radionuklidining statik va dinamik sorbsiyasini tizimli oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Yadroviy nishonlarni nurlatishning optimal sharotlari tanlanadi. Seziy-137 sorbsiyasining qonuniyatlari aniqlanadi. Yadroviy qurilmalarda yadroviy nishonlarni nurlatish sharoitlarini aniqlashda qoʻllaniladi. Seziy-137 radionuklidini selektiv sorbsiya qiluvchi sorbentni sintez qilishda ishlatiladi. Ikki fazali kimyoviy tizimlarda radionuklidlarni taqsimlanishini tadqiq etish. Silikagel va bentonit asosidagi sorbentlarda kobalt-60 radionuklidining statik va dinamik sorbsiyasini tizimli oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Tanlab olingan kimyoviy tizimlarda radionuklidlarning taqsimlanishi qonuniyatlari aniqlanadi. Tanlab olingan sorbentlarda Kobalt-60 sorbsiyasining qonuniyatlari aniqlanadi. Nurlatilgan nishonlardan radionuklidlarni ajratib olishning radiokimyoviy sxemasi va sharoitlarini aniqlashda ishlatiladi. Kobalt-60 radionuklidini selektiv sorbsiya qiluvchi sorbentni sintez qilishda ishlatiladi. Maqsadli radionuklidlarni konsentratsiyalash, tozalash va sifatini tekshirishning analitik usullari uchun kimyoviy tizimlarni tadqiq etish. Silikagel va bentonit asosidagi sorbentlarda baʼzi ogʻir metallarning statik va dinamik sorbsiyasini tizimli oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Radionklidlar olish va ularning sifatini analitik nazorat qilishning radiokimyoviy texnologiyalari ishlab chiqiladi. Tadqiq etilayotgan sorbentlarda baʼzi ogʻir metallar sorbsiyasining qonuniyatlari aniqlanadi. Radionuklidlarni olish texnologiyalar sinovdan oʻtkaziladi va ishlab chiqarishga tadbiq qilinadi. Ogʻir metallarni selektiv sorbsiya qiluvchi sorbentni sintez qilishda ishlatiladi. Yadroviy nishon sifatida ishlatiladigan nikel-58 va molibden-100larning toʻyintirilgan izotoplarini qayta ishlatish uchun ularni regeneratsiya qilish usullarini tadqiq etish. Yadro texnologiyasidagi suyuq radioaktiv chiqindilarni tozalash uchun sintez qilingan kompozitsion sorbentlarni tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Nikel-58 va molibden-100 toʻyintirilgan izotoplarini regeneratsiya qilish texnologiyasi ishlab chiqiladi. Suyuq radiofaol chiqindilar va oqava suvlarni ogʻir metallardan tozalash texnologiyasi ishlab chiqiladi. Boyitilgan izotoplarni regeneratsiya qilish texnologiyasini real nishonlarda sinab koʻrish va ishlab chiqarishga joriy etish. Ishlab chiqilgan texnologiyalarni real sharoitda sinab koʻrish va ishlab chiqarishga joriy etish. Optik hodisalar radiatsiyaviy fizikasi laboratoriyasi Istiqbolli ssintillyatorlar va diodli lazerlarda qoʻllaniladigan keng zonali oksidlar va ftorid qattiq jism materiallarining spektral-lyuminissent tavsiflari va radiatsiyaviy faollashtirilgan xodisalar Optik materiallarda rang kiritish va nur sochish markazlari hosil boʻlishiga taʼsir qiluvchi texnologik, radiatsiyaviy, xususiy va aralashmalar xisobga hosil boʻladigan nuqsonlar tabiatini tadqiq etish. Oksid va ftoridli kristallarning ishchi xususiyatlariga radiatsiyaviy, termik va nurlanishlar taʼsirining umumiy qonuniyatlarini aniqlash. Tadqiq etiladigan materiallarning optik, lyuminissent va ssintillyatsiya xususiyatlarini yaxshilash uchun termik va radiatsiyaviy ishlov berish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Keng zonali oksid, ftorid kristallar va keramik materiallarning spektral-lyuminissent va spektrometrik xossalariga turli ionlashtiruvchi nurlanishlar va boshqa tashqi omillarning (turli muhitlarda termik ishlov berish) taʼsiri aniqlanadi. Natijalar tadqiq etiladigan materiallarni oʻstirish va xossalarini yaxshilash uchun ularning tarkibini optimallashtirishda qoʻllaniladi. Qoʻshimchalar kiritilmagan namunalarda gamma, elektron va neytronlarning past dozalari taʼsirida kechadigan radiatsiyaviy jarayonlar qonuniyatlari va spektral lyuminissent tavsiflarni tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Gamma, elektron va neytronlarning past dozalarida kechadigan spektral lyuminissent va spektrometrik oʻzgarirshlarning qonuniyatlari aniqlanadi. Natijalar lazer va ssintillyatsiyaviy materiallarni ishlatuvchi va ishlab chiqaruvchi mutaxassislar tomonidan foydalariladi. Turli aralashmalar kiritilgan namunalarning radiatsiyaviy va spektral lyuminissent xossalariga gamma, elektron va neytronlarning yuqori dozalari taʼsirini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Istiqbolli diodli lazerlar va ssintillyatorlarda gamma, elektron va neytronlarning yuqori dozalari taʼsirida keng zonali oksidlar, ftorid qattiq jismli materiallarning xossalarini oʻzgarish qonuniyatlari aniqlanadi. Natijalar lazer va ssintillyatsion materiallarni ishlab chiqish va ekspluatatsiya qilishda qoʻllaniladi Diodli lazerlar uchun istiqbolli boʻlgan namunalarning generatsion tavsiflariga turli nurlanishlarning taʼsir qilish qonuniyatlarini hamda yangi ssintillyator materiallarning xosalarini aniqlash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2023-y.g. Yangi ssintillyatsion materiallarning spektrometrik xususiyatlari va diodli lazerlarning generatsiya qilish xossalariga gamma, elektron va neytron nurlanishning taʼsiri qonuniyatlari boʻyicha yangi maʼlumotlar olinadi. Olingan natijalar ssintillatsion va lazer materiallarining ishchi tavsiflarini yaxshilashda qoʻllaniladi. Oksidlanish va tiklanish sharoitlarida tadqiq qilinayotgan obyektlarni qizdirish va termoishlov berishda aralashmalarning termik shakllanishi, radiatsiya natijasida va qoʻshilmalardan hosil boʻlgan nuqson markazlarining asosiy qonuniyatlarini oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobat. Ixtiroga talabnoma tayyorlash 2024-y. Diod yordamida toʻldirilgan lazerlar va ssintillyatorlar uchun kerak boʻlgan perspektiv keng zonali oksidlar va ftoridli qattiq materiallarda biografik, radiatsiyaviy va aralashma nuqson markazlarini termik shakllantirish qonuniyatlarini aniqlash. Olingan natijalar lazerlar va ssintillyatsiya texnikasini ishlab chiqish, magistrlar, stajer-tadqiqotchilar, ilmiy xodimlar uchun metodik qoʻllanmalarni tayyorlashda qoʻllanilishi mumkin. Qattiq jismlar elektronikasi radiatsiyaviy fizikasi va texnikasi laboratoriyasi Legirlangan monokristalik kremniy yadrotransmutatsiyasida radiatsion-stimullangan jarayonlar Legirlangan kremniyga turli radiatsiyaviy nurlanish bilan taʼsir ettirilganda aralashma nuqsonlar kompleksida strukturaviy oʻzgarishlar, kichik oʻlchamli holatlar va klasterlarni tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobot 2020-y. Radiatsion-induksiyalangan jarayonlarda legirlangan kremniyda yuzaga keluvchi strukturaviy oʻzgarishlar mexanizmlarini aniqlash. Kvazikimyoviy reaksiyalar borishini koʻrsatuvchi kinematik tenglamalarni olish. Panjara matritsasida qorishmalarni hisobga oluvchi kremniydagi metobarqaror klaster holatlari modellari tavsiya qilinadi. Izlanishlar natijalari nuqson holatlarini, kichik oʻlchamli holatlar hosil boʻlishi va klaster strukturalari qorishmalarni hisobga olganda monokristalli kremniyga radiatsiya taʼsirida radiatsion boshqaruv uslublarini aniqlash imkoniyatini beradi. Turli flyuyensli neytronlar bilan nurlantirilganda boshlangʻich kristal kompensatsiya darajasining radiatsion stimullangan jarayonlar borishiga taʼsirini tadqiq etish. Monokristaldagi boshlangʻich texnologik qorishmaga bogʻliq holatda bir jinsli legirlangan tez aralashuvchi kompensatsyailanuvchi qorishmali kremniyni olish imkoniyatlarini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobot 2021-y. Turli flyuyensli neytronlar bilan nurlantirilganda boshlangʻich kristal kompensatsiya darajasi radiatsiyaviy stimullangan jarayonlar borishi taʼsirini aniqlash. Boshlangʻich texnologik qorishmaga bogʻliq holda bir jinsli legirlangan tez aralashuvchi kompensatsyailanuvchi qorishmali kremniyni olish usullari aniqlanadi. Olingan natijalar yadro-transmutatsion materiallar olish uslublarni ishlab chiqishda qoʻlaniladi. Legirlangan qorishma tipiga va ularning kristalning elektrofizik xossalariga bogʻliq holda radiatsion-stimullangan jarayonlar borishini tadqiq etish va qonuniyatlarni aniqlash. Legirlangan kristallarni neytronlar oqimida radiatsiyaviy ishlov berish rejimlarini oʻrganish va strukturaviy nuqson holatlarini aniqlashni. Yadroviy transmutatsiyasi tufayli kremni matritsasidagi kichik oʻlchamli holatlarning kompyuter modellarini yaratish Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobot 2022-y. Radiatsion-stimullangan jarayonlar borishi qonuniyatlarini va ularning kristalning elektrofizik xossalariga taʼsirini aniqlash. Strukturaviy nuqson holatlarini belgilash va kichik oʻlchamli holatlar modelini yaratish. Qorishmani va nurlantirish rejimlarini aniqlash yoʻli bilan yadroviy transmutatsiyalangan kremniy olinadi. Yadrotransmutatsiyasida legirlangan va legirlanmagan kremniy nuqson holatlari strukturaviy parametrlari va ularning hajm boʻyicha taqsimotini tadqiq etish Yadroviy transmutatsiyada termoradiatsion jarayonlarni legirlangan qorishmalar taqsimoti bir jinsliligiga bogʻliqligini oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobot 2023-y. Yadrotransmutatsiyasida legirlangan va legirlanmagan kremniy nuqson holatlari strukturaviy parametrlari va ularning hajm boʻyicha taqsimotini aniqlash. Termoradiatsion jarayonlarni legirlangan qorishmalar taqsimoti bir jinsliligiga bogʻliqligi boʻyicha maʼlumotlar olish. Olingan natijalar kremniylik strukturalar xossalarini boshqarishda qoʻllanadi. Oldindan legirlangan tez aralashuvchi qorishmali yadroviy transmutatsion kremniy modifikatsiyasi xossalari va parametrlarini aniqlash. Boshlangʻich kristalda texnologik qorishmalarni hisobga olib, legirlangan kristal yadrotransmutatsiyasi texnologiyasini optimallashtirish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobot 2024-y. Modifikatsiya uslublarining yadrotransmutatsiyalangan kremni parametrlariga tasirini aniqlash. Legirlangan kremni yadrotransmutatsiyasi texnologiyasi optimizatsiyasini ishlab chiqish. Oldindan belgilangan xossali kremnili strukturalarni olish. Eksperimental yadro fizikasi laboratiyasi Yadro-astrofizik reaksiyalar, ogʻir ionlarning yadrolar bilan oʻzaro taʼsiri va boʻlinishini tadqiq etish, shuningdek, bu izlanishlarning yadro energetikasi sohasida ishlatilishi Oʻta quyi energiyalarda kesimning juda kichik kiymatlari va chiqish reaksiyalari pretsizion oʻlchashlari uchun oʻta toza germaniyli detektorlar asosidagi eksperimental uslublarni yaratish. Azot -15 ogʻir ionlarining bor-11 yadrolari bilan oʻzarotaʼsirida elastik sochilish va nuklonlar almashinuvi jarayonlarini tadqiq etish. Energiyalari 13.5 — 14.5 MeV oraligʻida tez neytronlarni oʻrta va ogʻir yadrolar oʻzaro taʼsiri kesimlarini oʻlchash va olingan natijalarni tahlil qilish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobat. 2020y. Foydali signalning fonga nisbatini 7-10 barobar yaxshilash. Uglerod -12→Bor-11+proton reaksiyalari uchun elastik sochilish differensial koʻndalang kesimlari, shuningdek, asimptotik koeffitsiyenti aniqlanadi. 13.5 — 14.5 MeV energiyalarda atom soni 40 dan oshiq yadrolar uchun reaksiya neytron kesimlari olinadi. Olingan natijalar astrofizik S-faktor va astrofizik yadro reaksiyalari tezligini hisoblash uchun qoʻllaniladi. Olingan natijalar ADS-sistemasini loyihalashtirishda qoʻllaniladi. 650 keVdan yuqori birinchi rezonans energiyasidan katta energetik sohadagi protonni yutib qolish reaksiyasining unumini hisoblash. Bor-10, Bor- 11 + Bor-10 elastik sochilishi va Bor-10 ogʻir ionlarining Bor-10 va Bor-11 yadrolari bilan taʼsirlashishida nuklonlar uzatish jarayonini tadqiq etish. Tez neytronlarning yadro bilan toʻqnashishi hamda neytronlarning noelastik sochilishi va (n-γ) korrelyatsiyalarida neytronlarning burchak taqsimotini oʻlchash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. 12C(p,γ)13N reaksiyasi tezligini asimptotik meʼyoriy koeffitsiyent orqali hisoblanadi va reaksiya unumining eksperimental qiymatlari aniqlanadi 10,11V+10V va 11V(10B,9Be)12C reaksiyalari uchun elastik sochilishning differensial kesimi hamda 12C→11B+p tizimi uchun asimtotik meʼyoriy koeffitsiyenti aniqlanadi. Ogʻir yadrolar namunalaridan neytronlar chiqishining samarali unumiʼ, hamda neytronlarning noelastik sochilishining energetik bogʻliqligi aniqlanadi. S-faktorlarni va astrofizikaviy reaksiyalar tezligini xisoblash uchun 12C→11B+p reaksiyasining asimptotik meʼyoriy koeffitsiyenti ishlatiladi. Natijalar ADS qurilmalarini loyihalashtirish va yaratishda qoʻllaniladi. Noelastik sochilish va korellyatsiya natijalari yadro reaksiyalari va yadro nazariyasi rivojlantirishda ishlatiladi. Quyi va oʻta past energiyalarda kechadigan astrofizik muhim boʻlgan protonni radiatsiyaviy yutib qolish 16O(p,γ)17F reaksiyasining unumini oʻlchash. Kulon osti energiyalari sohasida 12S+10V, 16O+10B sochilishi va 10V, 13S ni 10-11B, 12S va 16O nuklon uzatish jarayonlarini tadqiq etish. “Nishonlangan” neytronlar texnikasidan foydalanib turli namunalardagi yengil elementlarni masofadan aniqlashning eksperimental usulini yaratish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Bir zarrali yadroviy holatlar uchun eksperimental differensial kesim va asimptotik meʼyoriy koeffitsiyentlarni aniqlash. S-faktor, astrofizikaviy yadro reaksiyalari va neytronlarni radiatsiyaviy yutib qolish reaksiyalari tezligi xisoblanadi. Namunalar tarkibini yengil elementlar orqali aniqlash uslubi ishlab chiqiladi. Natijalar lazer va ssintillyatsion materiallar olishda qoʻllaniladi. 200 — 1500 keV energiya sohasida astrofizik muhim protonni radiatsiyaviy yutib qolish 10B, 14N, 24-25Mg reaksiyasining unumini hisoblash. “Nishonlangan” neytronlar texnikasidan foydalanib (NERD) yadrolar uzatish usuli bilan oʻta yengil elementlar konsentratsiyasini aniqlash usulini takomillashtirish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Oʻta past energiyalar sohasida 10B, 14N, 24-25Mg yadrolarining protonlarni radatsiyaviy yutib qolish reaksiyasi tezligi va eksperimental unumi aniklanadi va asimptotik meʼyoriy koeffitsiyent orqali hisoblangan qiymatlar bilan taqqoslash. Vodorod va geliy barcha izotoplarining konsentratsiyalari 10-marta yuqori sezgirlikga ega NERD usulida oʻlchash tizimini yaratish. Natijalar S-faktorlarni astrofizikaviy yadro reaksiyalari bilan laboratoriyada erishib boʻlmaydigan oʻta past energiyalarda ekstrapolyatsiya qilish imkonini baholashda ishlatiladi. Olingan natijalar turli texnologik uskunalar va materiallar sirtida yengil elementlar konsentratsiyasini aniqlashda qoʻllaniladi. Kulon baryeri yaqinidagi energiyalarda uglerod-11, azot-13, ftor-18 radioaktiv dastasining teskari geometriyasida protonlar sochilishi va (d,n) reaksiyasining differensial kesimini oʻlchash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. Ixtiroga ariza tayyorlash 2024-y. Birzarrali yadroviy konfiguratsiya uchun astrofizikaviy faktorlar va oʻta past energiyalarda uglerod-11, azot-13, ftor-18 yadrolari tomonidan protonni radiatsiyaviy yutib qolish reaksiyasining asimptotik meʼyoriy koeffitsiyenti aniqlanadi. Natijalar vodorodning yulduzlarda yonishi portlash jarayonlarida zamonaviy nukleosintez ssenariysini tekshirib koʻrishda qoʻllaniladi. Qattiq jismlarda strukturaviy oʻzgarishlar laboratoriyasi Titan asosidagi koʻpkomponentli qotishmalarning kristal panjarasi ostiga metal va/yoki nometallarni kiritishdagi strukturaviy va fazaviy oʻtishlarni neytronografik tadqiq etish. Qiyin eruvchan TixMo1-xC qotishmasidagi komponentlar konsentratsiyalarining turli nisbatlarida va termik ilshov berishning turli rejimlaridagi xossalarini kompleks tadqiq qilish. Kremniy monokristal epitaksial plenkalariga oltingugurt izotopini radiatsiyaviy termik usul bilan birtekis kiritish usulini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Tarkibida molibdenning maksimal miqdori boʻlgan va optimal mexanik xossalarga ega TixMo1-xC bir fazali qotishmalarini olish sharoitlari aniqlanadi. TixMo1-xC qotishmasining muqobil kristal tuzilishi va fazaviy oʻzgarishlarga chidamlilik harorat oraligʻi aniqlanadi. Kremniy monokristall epitaksial plenkalariga oltingugurt izotopini bir tekis kiritishning radiatsiyaviy termik usuli ishlab chiqiladi. Natijalar asbobsozlik texnikasida qoʻllaniladi. Qiyin eruvchan qotishma Ti —Mo —N tizimida komponentlarning turli konsentratsiya nisbatlari va termik ishlov berish sharoitlaridagi xossalarini kompleks oʻrganish. Oltingugurt izotopi bilan kompensatsiya qilingan kiritmali kremniy plenkalarining strukturaviy va sirt holatlarini hamda oltingugurt-32 izotopining nuqson markazlari parametrlarini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. TixMo1-xN bir fazali qotishmalarini molibdenning maksimal miqdori va optimal mexanik xo?salarga ega qotishmasini olish sharoitlarini aniqlanash. TixMo1-xN qotishmasining muqobil kristal tuzilishini va fazaviy oʻzgarishlarga chidamlilik harorat oraligʻi aniqlanadi. Oltingugurt izotopi bilan kompensatsiya qilingan kiritmali kremniy plenkalarining strukturaviy va sirt holatlarini, hamda oltingugurt-32 izotopining nuqson markazlarining parametrlari aniqlanadi. Natijalar asbobsozlik texnikasida qoʻllaniladi. Termik ishlov berishning har xil rejimlarida Ti —Mo—S-N tizimini komponentalarning turli nisbiy konsentratsiyalari uchun qiyin eruvchi qotishmalarga kiritilgandagi xossalarini kompleks oʻrganish. Monokristallarning xossalariga taʼsir qilishga olib keluvchi material tarkibiga qoʻshimchalarni kiritish orqali radiatsion termik legirlashning yangi yondashuvini qoʻllash. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Mexanik xossalarning optimal qiymatlari uchun yakka fazalik qotishmalar olish rejimini aniqlash. TixMo1-xCyN1-x qotishma kristal strukturasi va ehtimolli fazaviy oʻtishlar turgʻunligi taʼmnnlangan harorat intervali aniqlanadi. Berilgan parametrlar va xarakteristikalar uchun radiatsion termik legirlangan yarim oʻtkazuvchan kristallar olinadi. Qattiq va korroziyaga chidamli qotishmalar ishlab chiqarishga tavsiyalar beriladi. Ti-Mo—C, Ti-Mo-N va Ti-Mo-C-N qotishmalar tizimining xossalari va kristall struktrurasiga turli dozadagi ionlashtiruvchi dozalarning taʼsirini oʻrganish. Yarim oʻtkazgichlar parametrlarini modifikatsiyalash maqsadida material tarkibiga aralashma kiritish orqali radiatsion-termik legirlash kabi yangi yondashuvni qoʻllash. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Ionlashtiruvchi nurlanishning kristall struktura turgʻunligi va mexanik xususiyatlarining takomillashuviga taʼsirining optimal rejimini aniqlash. Berilgan parametrlar va xarakteristikalarda radiaitson- termik legirlangan yarim oʻtkazuvchan kristallarni yaratish. Natijalar instrumental texnikada qoʻllaniladi. Tashqi taʼsir (harorat va gamma-nurlanish) ostida ikkilangan Ti-C-N va Ti-C-N-D panjara osti nometallardan tashkil topgan tizimlar kiritmalarga ega qotishmalarda srukturali fazali oʻtishlarni tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Panjarada maksimal vodorod miqdoriga ega fazani aniqlash. “qotishma kiritma →kimyoviy bogʻlanish” tipidagi oʻtish fazasini aniqlash. Natijalar instrumental texnikada qoʻllaniladi. Nanostrukturaviy va oʻta oʻtkazuvchan materiallar fizikasi ilmiy laboratoriyasi Legirlangan YUHOʻOʻ -kupratlarning elektron nazariyasi va uni dielektrik/metall va oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarining hosil boʻlishi va nanomasshtabda boʻlinishini tadqiq qilish uchun qoʻllash. Kuchsiz legirlanagn mis-oksid (kupratli) bogʻlanishlarda lokallangan (bi) polyaronlarning hamda ichki yoriq holatlarda kiritmalarning paydo boʻlish nazariyasini rivojlantirish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2020-y. Kuchsiz legirlangan kupratlar past energiyali elektron strukturali adekvat nazariyasini yaratish. Natijalarni eksperimental maʼlumotlardan taʼriflash va tushuntirishda foydalaniladi. Legirlangan YUHOʻOʻ-kupratlarinig turli yuqori tartibli panjara paydo boʻlishiga olib keladigan katta polyaronlar va kiritma markazlari yuqori tartibli struktura tartiblanishining maxsus mexanizmlarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Kovakli-legirlangan kupratlarda polyaronlarning va kiritmalarning ichki yoriq energetik zonalarining paydo boʻlishi ehtimolligini aniqlash. Natijalarni oxirigacha legirlanmagan YUHOʻOʻ-kupratlarning ichki energetik yoriqlarda polyaronlar va kiritmalarning tor energetik zonalarining paydo boʻlishini tushuntirish uchun qoʻllash. Kovakli-legirlangan kupratlarda metall-dielektrik oʻtishlar ehtimolli turlarining nazariyasini yaratish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Kupratli materiallarni turli darajadagi legirlashda mott, anderson va yangi metall-dielektrik oʻtishlar mavjudligi ehtimolligini aniqlash. Natijalarni kovakli-legirlangan kupratlarning dielektrik va metallik xossalarini taʼriflash uchun qoʻllash. Kuchsiz legirlangan va oxirigacha legirlanmagan YUHOʻOʻ -kupratlarda birgalikda mavjud boʻlgan dielektrik/metall va oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarning hosil boʻlishi va nanomasshtabdagi boʻlinish mexanizmlarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Kuchsiz legirlangan kupratlarda va oxirigacha legirlanmagan YUHOʻOʻ -kupratlarda birgalikda mavjud boʻlishi va dielektrik/metall va oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarning nanomasshtabdagi boʻlinishi isboti. Natijalarni kuchsiz legirlangan kupratlarda va oxirigacha legirlanmagan YUHOʻOʻ -kupratlarda birgalikda mavjud boʻlgan dielektrik/metall va oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarning hosil boʻlishi va nanomasshtabdagi boʻlinish mexanizmlarini aniqlash uchun qoʻllash. Oxirigacha legirlanmagan, optimal legirlangan va oʻrtacha oʻta legirlangan YUHOʻOʻ -kupratlarda soxta yoriqlar va oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarining paydo boʻlish nazariyasini rivojlantirish Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Oxirigacha legirlanmagan, optimal legirlangan va oʻrtacha oʻta legirlangan YUHOʻOʻ -kupratlarda oʻta oʻtkazuvchanlik oʻtish harorati TS dan yuqorida soxta yoriq fazalarning va TS dan past haroratlarda yangi oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarning mavjudligining isboti. Oxirigacha legirlanmagan, optimal legirlangan va oʻrtacha oʻta legirlangan YUHOʻOʻ -kupratlarda kuzatiladigan yangi soxta yoriq va oʻta oʻtkazuvchanlik hodisalarni taʼriflash uchun natijalarni qoʻllash. Shisha va kristall matritsalarga nanorazmerlik kiritmalarni modifikatsiyalash va radiatsiyaviy induksiyalangan sintezi (fundamental) Gamma-kvantlar hamda neytronlar oqimida nurlantirish jarayonida beqaror holatlar uchun dielektrik kristallar, shishalar, keramikalardagi nanozarralar va nanostrukturalarning kristallik va elektron strukturaviy hamda optik xossalarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2020-y. Ftorid va kvars shishalarining strukturalari, elementar va fazaviy tarkibini aniqlash. Beqaror holatlar uchun dielektrik kristallar, shishalar va keramikalardagi nanozarra va nanostrukturalar hosil boʻlishning shart-sharoitlari (energiya, quvvat, doza, harorat)ni aniqlash. Amaliy loyihalar doirasida nanostrukturali ssintillyatorlar olish usullarini yaratish uchun. Gamma-kvantlar hamda elektronlar oqimida nurlantirish jarayonida beqaror holatlar uchun keng zonali yarim oʻtkazgichli kristallar va oʻta oʻtkazuvchan keramikalardagi nanozarralar va nanostrukturalarning kristallik va elektron strukturaviy (strukturaviy, elektrik va optik) xossalarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. ZnSe-ZnO kristallari YBaCuO oʻta oʻtkazuvchanlar srukturasini, elementli va fazoviy tarkibini aniqlash. Beqaror holatlar uchun yarimoʻtkazgichlar, kristallar va oʻta oʻtkazuvchan keramikalarda nanozarra va nanostrukturalarning paydo boʻlishi, turli oʻtkazuvchanlik fazalarining boʻlinishi shart-sharoitlari (energiya, quvvat, doza va harorat) aniqlanadi. Atom energetikasida qoʻllash uchun dielektrik izolyatsiyalangan oʻta oʻtkazuvchan oʻtkazuvchilarni olish ehtimolligi. Vakuumda protonlar va havoda elektronlar oqimida nurlantirish jarayonida beqaror holatlar uchun dielektrikkristallar, shishalar va keramikalardagi nanozarralar va nanostrukturalarning kristallik va elektron strukturaviy hamda optik xarakteristikalarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Ftoridlar va metall oksidlar radiolizi mexanizmlarini oʻrnatish. Atom energetikasida qoʻllash uchun dielektrik izolyatsiyalangan oʻta oʻtkazuvchan oʻtkazuvchilarni olish ehtimolligi. Vakuumda protonlar va havoda elektronlar bilan nurlantirish jarayonida beqaror holatlar uchun yarim oʻtkazgichlar va oʻta oʻtkazuvchan kristallar, shishalar, keramikalardagi nanozarralar va nanostrukturalarning kristallik va elektron strukturalarini (mexanik, elektr, magnit) tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Mezoskopik uch oʻlchamli muhitdan nanooʻlchamli muhitga oʻtishda radiatsion nuqsonlar beqarorlik zonalarining oʻzgarishi mexanizmini oʻrnatish. Legirlangan VTSP —kupratlarida elektrik va metall/oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarining nanomastshtabda boʻlinishlari haqida eksperimental maʼlumotlar olinadi. Atom energetikasi uchun dielektrik izolyatsiyaga ega boʻlgan oʻta oʻtkazuvchan oʻtkazuvchilarni olish ehtimolligi. Neytron, gamma-kvantlar, protonlar va elektronlar oqimida nurlantirish jarayonida beqaror holatlar uchun dielektriklar, yarim oʻtkazgichlar va oʻta oʻtkazuvchan kristallar, shishalar, keramikalardagi nanozarralar va nanostrukturalarning kristallik va elektron strukturaviy xarakteristikalarini (mexanik, elektr, magnit va optik) tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Dielektrik kristall yoki shishaning metall yoki oksid nanozarralari yordamida hosil boʻlgan sirt qatlamini barqarorlashtirish va nomutanosib modifikatsiyalash radiatsion-induksiyalangan mexanizmlarini oʻrnatish. Atom energetikasi uchun radiatsion chidamli nanostrukturali materiallar olish usullarini ishlab chiqishda ishlatiladi. Yuqori energiyali elektronlar oqimi ostida sirtning nanostrukturlangan qatlamini olish usullarini yaratish (amaliy) MgF2, LiF-Cu, ZnSe-Zn, SiO2-Me kristallarida nanozarralar va nanostrukturalar shakllanishini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Patentlar tayyorlash, Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Nurlantirishda, bir vaqtda harorat, lyuminessensiya va elektr oʻtkazuvchanlikni qayd etish uchun namuna mahkamlanadigan qurilma tayyorlash. Kristall dielektriklar hamda keng zonali yarim oʻtkazgichlarni elektronlar bilan nurlantirilganda sirt qatlami nuqtaviy nuqsonlar agregatidan metall nanozarralar va strukturalar olish radiatsion usullari ishlanmalari, ularning kristall strukturalari, fazaviy tarkibi, oʻlchamlari va shakllari haqida maʼlumotlar. Olingan metall-dielektrik, metall-yarim oʻtkazgich tipidagi nanogeterostrukturalar radiatsion maydonlarda ishlatiladigan uskunalarda ishlatiladi. Mikroskopik, difraksion, elektrik va optik usullar yordamida Al2O3, ZnO kristallari va keramikalarining relaksatsiya, barqarorlik va nanostruktura va interfeys xossalarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Patentlar tayyorlash.Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Ionlashgan havo muhitida elektronlarning kuchli oqimi ostida kristall sirtida nanoqatlam hosil qilish orqali nanogetestrukturalar hosil qilish uslublarini yaratish. Ftoridlarda nanostrukturalar va interfeyslar barqaror shartlari, nurlantirilgan strukturalar relaksaqiyasi mexanizmlarini aniqlash. Detektor va dozimetr priborlarining foydali funksional xossalarini aniqlashda hamda ekspluatatsion parmetrlarini kuchaytirishda ishlatiladi. Al2O3, ZnO kristallari va keramikalarida nanozarralar hamda nanostrukturalar shakllanishini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Patentlar tayyorlash Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Ionlashgan havo muhitida elektronlarning kuchli oqimi ostida shisha sirti va koʻlamida nanokiritishlar joriy qilish orqali nanogetestrukturalar hosil qilish uslublarini yaratish. Vakuumda elektronlar oqimi ostida metall/dielektrik sirtidagi oksidlangan qatlamni parchalash uslubini yaratish. Natijalar sirtlarni tozalashda, atom energetikasi yoqilgʻi materiallari va qurilmalarida ishlatiladi. Mikroskopik, difraksion, elektrik va optik usullar yordamida Al2O3, ZnO kristallari va keramikalarining relaksatsiya, barqarorlik va nanostruktura va interfeys xossalarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Patentlar tayyorlash. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2023-y. Nanomaterial-dielektrik interfeyslarda sirt plazmon polyaritonlarining optik xossalarini aniqlanash. Vakuum sharoitida elektronlar oqimida kristall taglikka joylashtirilgan LiF-Li metall-dielektrik interfeyslarni olish usullari ishlab chiqiladi. ZnSe va LiF asosida ssintillyator-detektor xarakteristikalari aniqlanadi. Olingan kristallar Oʻzbekiston Respublikasi va xalqaro ilmiy loyihalar doirasida ishlatishi mumkin. LiF, ZnSe, MgF2, ZnO ssintillyatorlarining elektronlar va boshqa zarralar oqimi yordamida vaqt xarakteristikalari, energetik chiqishi va ajrata olish hususiyatini tadqiq qilish, detektorning ishlash harorat oraligʻini aniqlash va barqarorligini oʻrganish, u?i institut yadroviy — fizikaviy qurilmalarida sinovdan oʻtkazish. Maqolalar, tezislar. Patentlar tayyorlash. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2024-y. Yuqori radiatsion chidamlilikka ega nanostrukturalangan materiallar olish. Olingan nanostrukturali sirt qatlamiga ega boʻlgan materiallar institut yadroviy-fizikaviy qurilmalaridagi nurlanishlarni qayd qilishda ishlatiladigan detektorlar sifatida ishlatishga tadbiq etiladi. Olingan natijalar Oʻzbekiston atom energetikasi va nanofizika sohasining rivojiga katta hissa qoʻshadi. Natijalar MMFI Rossiya milliy yadroviy tadqiqotlar universitetining Toshkentdagi filialining yadroviy va radiatsion texnologiyalari ixtisosligi boʻyicha oʻquv jarayonlariga tatbiq etiladi. Fanlararo texnologiyalar ilmiy laboratoriyasi Oʻzbekistonning shoʻr artezian suvlarni nanostrukturali materiallarni qoʻllash orqali suvni tuzsizlantirishning blok-modul tizimlarini yaratish. Radonning yashash xonadonlariga kirishini toʻsa oladigan polimer nanokompozitlarini yaratish Shoʻr artezian suvlarni tuzsizlantirish tizimlari uchun metall nanokukunlari yordamida teskari osmotik membranalarni modifikatsiyalash texnologiyalarini ishlab chiqish, mazkur texnologiyalar asosida Oʻzbekistonning turli hududlaridan olingan suv namunalarida laboratoriya tajribalarini oʻtkazish. Ilmiy maqolalar, ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2020-y. Shoʻr artezian suvlarni tuzsizlantirish tizimlari uchun ishlatiladigan metall nanokukunlari yordamida teskari osmotik membranalarni modifikatsiyalash texnologiyalari. Texnologiya Oʻzbekistonning turli sohalarida ishlatilayotgan teskari osmotik tozalash tizimlarining narxini sezilarli darajada pasaytiradi. Suvni tuzsizlantirishning blok-modul tizimlarining sanoat tajriba namunalarini tayyorlash, ishlanmalarni tijoratlashtirishga tayyorlash. Ilmiy maqolalar, ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2021-y. Suvni tuzsizlantirish tizimini tayyorlash (ishlab chiqarish hajmi 500 l/soat), ularni Oʻzbekistonning turli hududlarida ekspluatatsiya sinovlarini oʻtkazish, olingan natijalariga qarab artezian suvlarini (tuzlanish darajasi 5 g/l gacha) tuzsizlantirish avtonom tizimlarini ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish. Loyihaning amalga oshishi Respublikaning markaziy suv taʼminotidan uzoq masofada joylashgan hududlar va qishloqlar aholisini toza ichimlik suvi bilan taʼminlash kabi muhim muammo yechimiga katta hissa qoʻshadi. Radonning betondan sizib oʻtishining oldini olish uchun polimer nanokompozit materiallarni yaratish. Ilmiy maqolalar, ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2022-y. Beton tarkibiga chuqur singib ketib (5 — 10 sm), mikrokovaklarni toʻldiradigan, beton tarkibida polimerga aylanib, amalda radonni toʻliq toʻsa oladigan (diffuziya koeffitsiyenti 100-martadan ziyod) nanokompozitli polimer materiallarni katalizator yordamida olish texnologiya yaratish. Texnologiya radonning atrof-muhitdan betondan qilingan yer osti va yer usti inshootlariga kirishidan muhofaza qiladi. Radonning gips va gʻishtdan sizib oʻtishining oldini oladigan polimer nanokompozit materiallarni yaratish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot. Ixtiroga ariza berish 2023-y. Gips va gʻisht tarkibiga chuqur kirib radonni deyarli toʻliq toʻsib qoladigan (diffuziya koeffitsiyenti 100-martadan ziyod kamayadi) katalizatorli nanokompozit polimer birikmani olish texnologiyasi ishlab chiqiladi. Texnologiya gʻishtdan tayyorlangan turar joylarni atrof muxitdan radon kirishidan himoya qiladi. Radonning yashash xonadonlariga kirishining oldini olish, ishlanmalar natijalarini tijoratlashtirishga tayyorlash uchun polimer nanokompozitlarini dala sharoitida sinovdan oʻtkazish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot. Ixtiroga ariza berish 2024-y. Radonning Oʻzbekistondagi havodagi konsentratsiyasi meyordan oshgan hududlarida va yashash xonadonlarida ishlab chiqilgan texnologyalarni sinovdan oʻtkazish. Ishlanmalarni tibbiyotga keng tatbiq etish bronxlar, oʻpka hamda saraton (radon bilan nafas olgani tufayli) kasalliklarini kamaytiradi. Ishlanma tijoratlashtirish va eksportbopligiga katta salohiyatga ega. Oʻzbekiston Respublikasi togʻ metallurgiya sanoatida ishlab chiqariladigan xom ashyolardan olinadigan nanooʻlchamli kukunlarni olishning sanoat texnologiyalarini ishlab chiqish. Ultratovush dispergatori va elektrodinamik dastgohini yaratish. Rux, kumush, mis, molibden, volfram va ularning oksidlari nanokukunlarini ultratovush va elektro-gidrodinamik dispergilashni amalga oshirish. Olingan submikron va nanooʻlchamli kukunlarning dispersiyali tarkibi va ulardagi strukturali oʻzgarishlarini aniqlash. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot. 2020-y. Ultratovush dispergator va elektr-gidrodinamik dastgoh. Kukunlar dispersion tarkibi va strukturasi oʻlchamlari haqida maʼlumotlar. Mahalliy xom-ashyodan olingan submikronli va nanooʻlchamli kukunlar. Yaratilgan dastgohlar Respublikada ishlab chiqarilayotgan mahmulotlardan olinayotgan nanooʻlchamli kukunlarni tayyorlayodigan dastgohlar sanoat dastgohlari uchun namuna boʻlib xizmat qiladi. Nanokukunlarni sintez qilish jarayoniga ultratovushning turli chastota va elektro-gidrodinamik dispergirlash rejimlarida taʼsirini oʻrganish. Metall nanokukunlarini gaz holatida sintez qilish dastgohini yaratish. Turli haroratda va bosimda rux, kumush, mis va shu kabilarning gaz holatidagi nanokukunlarining sintezini amalga oshirish. Nanokukunlarni gaz holatida olishning optimal rejimini aniqlash. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2021-y. Turli metallarning nanokukunlarini gaz holatida sintez qilish tekshirib koʻrish dastgohi. Har xil metallar uchun nanooʻlchamli kukunlar va nanokukunlarni sintez qilishning optimal rejimlari. Olingan nanooʻlchamli metall kukunlari turli materiallar va asboblarni modifikatsiya qilishda ishlatiladi. Nanooʻlchamli kukunlarni elektroportlash usuli bilan olish dastgohini yaratish. Olingan nanooʻlchamli metall kukunlarining dispersion tarkibini va ulardagi strukturali oʻzgarishlarni aniqlash. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2022-y. Nanooʻlchamli kukunlarni elektroportlash usuli bilan olish dastgohi. Har xil metallar uchun nanooʻlchamli kukunlar va nanokukunlarni sintez qilishning optimal rejimlari. Sintez qilingan nanooʻlchamli metall kukunlari turli materiallarning ekspluatatsion xarakteristikalarini sezilarli darajada yaxshilash imkonini beradi. Nanokukunlarning plazmokimyoviy yoʻl bilan sintezini amalga oshiradigan plazmotron dastgohini yaratish. Plazmokimyoviy yoʻl bilan nanokukunlar sintezing optimal rejimlarini aniqlash boʻyicha tajribalar oʻtkazish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2023-y. Nanokukunlarning plazmakimyoviy sintezi uchun Plazmotron dastgohi. Nanooʻlchamli kukunlarni ishlab chiqarish sanoat texnologiyasi. Nanooʻlchamli kukunlarni sanoatda ishlab chiqarish texnologiyasi yoʻlga qoʻyilishi respublikada yangi tarmoq — “nanosanoat” tarmogʻining shakllanishiga oʻz hissasini qoʻshadi. Nanooʻlchamli kukunlar ishlab chiqarish boʻyicha sanoat dastgohlarini yaratish. Tarkibiga nanokukunlar kiritilgan turli kompozitsion materiallar (qattiq qotishmali asboblar, oʻtga chidamli keramika va shu kabilar) tayyorlash. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot, ixtirolarga ariza berish 2024-y. Nanooʻlchamli kukunlar ishlab chiqarish boʻyicha sanoat dastgohlari. Kuchaytirilgan xossalarga ega boʻlgan turli xil nanokukunli materiallar. Nanokukunlarni sanoat miqyosida ishlab chiqarish hamda ular asosida turli materiallar ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish Respublika eksport salohiyatini oshirish imkonini beradi. Ekologiya va biotexnologiya ilmiy laboratoriyasi Togʻ-kon metallurgiyasi, ekologiya va tibbiyotda qoʻllash uchun turli xil tabiat, biologik va texnogen obyektlarida makro- va mikroelementlarning taqsimlanganligi qonuniyatlarini tadqiq qilish Sogʻlom va turli nqsonlar boʻlgan bolalarning soch namunalarida mikroelementlarning miqdorini tadqiq qilish. Turli xil nuqsonlar tufayli bolalarda sodir boʻlgan mikroelementli ogʻishlarni baholash tamoyillarini ishlab chiqish boʻyicha tadqiqotlar olib borish. Tashxis qoʻyish, davolash-profilaktika va sogʻlomlashtirish dasturlarini tuzish uchun kasalliklarga erta tashxis qoʻyish va muvofiqlashtirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2020-y. Qoʻshimcha tashxis alomati sifatida bolalar tibbiyot muassasalarida qoʻllash uchun bolalar element holati buzilganligini baholash algoritmi. Tadqiqot natijalari anʼanaviy davolash usullari qatorida qoʻshimcha korregir usullarini qoʻllash imkonini beradi. Yuqori sezgirlikka ega boʻlgan neytron-aktivatsion tahlil asosida atrof-muhit obyektlari (tuproq, oʻsimliklar, suv, oziq-ovqat mahsulotlari va boshqalar) ning makro va mikro tarkibini tadqiq qilish. Tuproq, oʻsimliklar va suvni neytron-aktivatsion tahlil qilish asosida Yadro fizikasi instituti hududi va unga yaqin joylashgan aholi punktlarining ekologik monitoringini amalga oshirish. Ekologik monitoringni amalga oshirish uchun Respublika sanoat korxonalari va boshqa texnogen obyektlarda zaharli moddalar miqdorini aniqlashni tadqiq qilish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot. 2021 g. Atrof-muhit obyektlarining element tarkibini neytron-aktivatsion tahlil qilish instrumental usuli. Oʻrganilgan obyektlarning element miqdorlari boʻyicha maʼlumotlar. Sanoat korxonalari atrofi va boshqa texnogen obyektlarlarda zaharli moddalarning miqdori boʻyicha olingan natijalar. Taqdim etilgan takomillashgan uslub yordamida potensial ekologik xavfni aniqlash va unga qarshi profilaktik choralar koʻrish nuqtai nazaridan atrof-muhit holatini tavsiflash imkonini beradi. Kumush, ittriy, volfram kabi nodir elementlarning atom yadrosining metabarqaror holatlarini tadqiq qilish. Togʻ-kon namunalarida kumush, ittriy va volfram elementlarining miqdorini tezkor aniqlashlikning analitik imkoniyatlarini tadqiq qilish. Gamma-aktivatsion tahlil asosida kumush, ittriy va volfram elementlari tarkibda borligini miqdorini tezkor aniqlash usullarini ishlab chiqish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot. 2022-y. Foto-yadroviy reaksiyalarda yuzaga keladigan kumush, ittriy va volfram elementlarining atom yadrosi metabarqaror holatlari boʻyicha eksperimental maʼlumotlar. Gamma-aktivatsion tahlillar asosida kumush, ittriy va volfram elementlari miqdorini aniqlashning tezkor usuli. Mamlakat togʻ-kon korxonalarida kon mahsulotlarini saralashda qoʻllaniladi. Yadro-fizikaviy usullar yordamida inson organizmi patogenetik holatlarini aniqlash imkoniyatlarini tadqiq qilish; Bemorlpr biosubstratlarini tahlil qilish orqali kattalar va bolalar organizmi patogenetik holatlarini aniqlashning yadro-fizikaviy usullarini ishlab chiqish; Yadro-fizikaviy usullar yordamida amalga oshirilgan tahlillar asosida patogenetik holatlarni muvofiqlashtirish tahlillarini oʻtkazish; Tibbiyot muassasalari amaliyotida yadro-fizikaviy usullarni qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2023-y. Yadro fizikasi usullari yordamida tashxis qilish mumkin boʻlgan kasalliklarni aniqlash uchun maʼlumotlar. Patogenetik holatlarni aniqlash usullari. Tibbiyot muassalarida yadroviy-fizikaviy usullarni ishlab chiqarishga jalb qilish uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Mamlakat iqtisodiyoti tarmoqlariga ishlab chiqilgan usullarni jalb qilishning texnika-iqtisodiy imkoniyatlarini oʻrganish. Davlat standarti organlarida oʻlchashlarni amalga oshirish boʻyicha ishlab chiqilgan usullarni sinab koʻrish va oʻtkazish. Ilmiy hisobot, patent, intellektual mulkni himoyalash hujjati, Davlat standarti tomonidan tasdiqlangan uslublar 2024-y. Patent, attestatsiyadan oʻtgan uslublar. Ishlab chiqilgan, patentlangan, va attestatsiyadagan oʻtgan uslublar Respublikaning iqtisodiy va ijtimoiy rivoj topishiga imkon yaratadi. Yadroviy energetika va yadroviy texnologyalar ilmiy boʻlimi Atom energetikasi sohasida tadqiqotlar olib borish, radioizotoplar olish texnologiyalarini ishlab chiqish va yadroviy texnologiyalarni ishlab chiqarishga jalb qilish. Yadroviy reaktorlar turlarini oʻrganish. VVER-1200 energetik yadroviy reaktorining chegaraviy va chegaradan ziyod rejimlarida ishlashini tadqiq qilish, yadroviy yoqilgʻining ishlatilib boʻlinganlik darajasini hisoblash. Siklotron radionuklidlar olish boʻyicha texnologik maydon tashkillashtirishni rejalashtirish. Beriliyga radiatsiyaviy usulda rang berishni tadqiq qilish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2020-y. AES loyihalari ilmiy ekspertizasini amalga oshirish uchun yadroviy energetik reaktorlarning ishlash rejimi boʻyicha ilmiy materiallar va energetik reaktorlarni eksplutatsiyasi uchun kadrlar tayyorlash. Berilliy mineraliga radiatsiyaviy usulda rang berishning optimal usullari. Natijalar AES loyihalarini ilmiy ekspentizadan oʻtkazish, kelajakja ishga tushiriladigan AES hamda tibbiyot, neft-gaz, metallurgiya va kimyo sanoatlari, chegara va bojxona punktlari uchun kadrlar yetkazib berish. Kaliforniy-252 tipidagi neytron manbalar, neytron generatori va boshqa manbalarni qoʻllash orqali podkritik tizimlar asosida ishlatilib boʻlingan yadroviy yoqilgʻi tarkibidagi uzoq yashovchi minor radionuklidarni parchalab yuborish usullarini ishlab chiqish. Siklotron radionuklidlarini olish boʻyicha texnologik maydon yaratish. Neft va gaz sanoati uchun radionuklidli nam oʻlchagich va sarf oʻlchagichlarni ishlab chiqish. Parchalanish va transuran elementlari mahsulotlari faolligini kamaytirish usullarini tadqiq qilish. Yadroviy reaktor, elektron tezlatgich va gamma qurilmasini qoʻllash orqali billur va topazlarga radiatsiyaviy nurlash orqali rang berish usullarini tadqiq qilish. Qattiq va issiqqa chidamli materiallardan yasalgan buyumlar mustahkamligini radiatsiyaviy usulda oshirishni tadqiq qilish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot. 2021-y. Yarim yemirilish davri bir necha ming yildan yuz million yilgacha boʻlgan minor aktinidlar radiofaolligini kamaytirish usullari. Siklotron radionuklidlarini olish boʻyicha texnologik maydon. Radionuklidli nam oʻlchagich va sarf oʻlchagichlari. Parchalanish va transuran elementlari mahsulotlari faolligini kamaytirish usullari. Billur va topazlarga radiatsiyaviy nurlash orqali rang berish usullari. Qattiq va issiqqa chidamli materiallardan yasalgan buyumlarga ishlov berish shart-sharoitlari. Tibbiyot va sanoatda ishlatib boʻlingan yadroviy yoqilgʻilarni utilizatsiya qilishda qoʻllaniladi. Uran-toriy negizida qayta tiklanadigan yadroviy yoqilgʻi olish uchun yuqori tezlikka ega neytron oqimi ostida kechadigan yadroviy reaksiyalarni tadqiq qilish. VVER-1200 reaktori faol va passiv xavfsizlik tizimini tadqiq qilish. Palladiy-103 siklotron radioizotopining tajriba partiyalarini olish. Yadroviy va radioaktiv materiallarni aniqlash va identifikatsiya qilish radioizotop priborlarini yaratish texnologiyalarini ishlab chiqish va yasash. Yadroviy reaktor, elektron tezlatgich va gamma-qurilmada turli tabiiy minerallarning radiatsiya yordamida qiymatini oshirish texnologiyasini ishlab chiqish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2022-y. Qayta tiklanadigan yadroviy yoqilgʻi uchun uran-toriy aralashmasining optimal tarkibi va VVER-1200 reaktori xavfsizlik tizimi ishlashi boʻyicha materiallar. Palladiy-103 siklotron radioizotopi. Yadroviy va radioaktiv materiallarni aniqlash va identifikatsiya qilish radioizotop priborlari. Yadroviy reaktor, elektron tezlatgich va gamma-qurilmasida turli tabiiy minerallarning radiatsiya yordamida qiymatini oshirish texnologiyasi. Olingan natijalar qayta tiklanadigan istiqbolli yoqilgʻi olishda va AES siga kadrlarni yetkazib berish uchun, tibbiyot hamda zargarlik sanoatida qoʻllaniladi. Tabiiy urandan yadroviy yoqilgʻi olish yoʻllarini tadqiq qilish. VVER-1200 reaktorining normal va avariya rejimlari uchun sarf boʻladigan suv miqdorini hisoblash. Buyumlar va materiallarga mexanik, issiqlik va radiatsion taʼsir qilinganda xossalarining oʻzgarishini tadqiq qilish kompleks tizimlarini yaratish. Lyutetsiy-177 reaktor radionuklidining tajriba partiyasini olish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2023-y. Tabiiy urandan yadroviy yoqilgʻi olish usulini topish. Lyutetsiy-177 reaktor radionklidi. Atom energetikasi va tibbiyotda qoʻllaniladi. VVER-1200 reaktori faol va passiv xavfsizlik tizimini tadqiq qilish. Yangi germaniy-68 siklotron radionuklidi, germaniy-68/galliy-68 radionuklid generatorining tajribaviy partiyalarini olish. Tezlatgich va gamma qurilmada sanoat buyumlarining mustahkamligini oshirish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2024-y. VVER-1200 reaktorining xavfsizik tizimi koʻrsatkichlari Germaniy-68 radionuklidari, germaniy-68/galliy-68 radionuklidli generatori. Qattiq va issiqqa chidamli materiallardan yasalgan buyumlarning radiatsiya yordamida mustahkamligini oshirish. Atom energetikasida qoʻllaniladi. Tibbiyot va sanoatda qoʻllaniladi. T/r Koʻrsatkichning (indikatorning) nomi 2019-y. 2020-y. 2021-y. I. Ilmiy tadqiqot faoliyatining samaradorligi va natijadorligini oshirish 1. Ilmiy xodimlarning shtat birligi 98 111 111 2. Oʻrtacha yoshi 50 44 42 II. Oliy toifadagi kadrlarni tayyorlash 3. Doktorlik dissertatsiyalari himoyasi (DSc) 2 2 3 4. Falsafa doktori dissertatsiyalari himoyasi (PhD) 9 10 10 5. Professor ilmiy unvonini olgan ilmiy xodimlar soni 3 3 3 6. Katta ilmiy xodim ilmiy unvonini olgan ilmiy xodimlar soni 7 8 9 7. Fan doktori (DSc) darajasini olish boʻyicha doktorantlar soni 1 2 3 8. Falsafa doktori (PhD) darajasini olish boʻyicha doktorantlar soni 17 18 20 9. Stajyor-izlanuvchilar soni 0 10 15 10. Mustaqil izlanuvchilar soni 11 15 18 11. Yosh olimlar soni (40 yoshgacha) 43 50 60 III. Nashr etish faolligi 12. Ilmiy maqolalarni nashr etish 98 106 120 13. “Scopus” va “Web of Science” xalqaro maʼlumotlar bazalariga kiruvchi maqolalar 73 81 85 14. Xorijda chop etiladigan maqolalar 73 81 85 15. Oliy attestatsiya komissiyasi roʻyxatiga kiruvchi respublika jurnallaridagi ilmiy maqolalar 15 25 35 16. Monografiyalar, darsliklar va oʻquv qoʻllanmalari 2 5 8 17. Patentlar (ixtiro va foydali modellar) 1 5 8 IV. Ilmiy natijalarni keng muhokama etishni tashkil qilish va zamonaviy fan yutuqlarini ommalashtirish 18. Respublika ilmiy konferensiyalarini tashkil etish 0 1 2 19. Xalqaro ilmiy konferensiyalarini tashkil etish 2 2 3 20. Doimiy ravishda faoliyat olib boruvchi ilmiy seminarlarni tashkil etish 5 6 6 21. Doimiy ravishda faoliyat olib boruvchi oʻquv seminarlarni tashkil etish 1 2 3 V. Fan, taʼlim va ishlab-chiqarish integratsiyasini chuqurlashtirish 22. Institutdagi ilmiy ishlarning bajarilishida oliy oʻquv yurtlari professor-oʻqituvchilari ishtiroki 5 7 9 23. Institut ilmiy xodimlarining oliy oʻquv yurtlari taʼlim jarayonidagi ishtiroki 19 22 25 24. Institut ilmiy xodimlarining oʻrta-maxsus oʻquv tashkilotlari taʼlim jarayonidagi ishtiroki 3 4 5 25. Maktablarga otaliq qilish ishlari 2 2 2 26. Magistrlik dissertatsiyalariga rahbarlik qilish 5 10 15 27. Bitiruv malakaviy ishlarga rahbarlik qilish 4 6 8 28. Ilmiy ishlanmalarni joriy qilish 5 7 8 29. Ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish 2 2 3 30. Xoʻjalik shartnomalari hisobiga ilmiy-tadqiqot ishlarini bajarish (mln. soʻm) 3521 3870 4260 31. Mahsulot eksporti (ming dollar) 268 295 325 VI. Xalqaro ilmiy-texnik hamkorlikni kengaytirish 32. Xorijiy ilmiy grantlar 1 2 3 33. Texnik yordam loyihalari 2 2 3 34. Hamkorlikdagi dasturlar doirasidagi ilmiy-izlanishlar 8 10 12 35. Institut xodimlarini dunyoning yetakchi ilmiy markazlarga ilmiy safarga yuborish 60 65 68 36. Xorijiy olimlarning institutga tashrifi 150 160 170 37. Institut xodimlarining xorijiy olimlar bilan birgalikdagi maqolalari 50 55 60 VII. Institutning moddiy-texnika bazasini rivojlantirish 38. Zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlanganlik darajasi (%) 9 22 30 39. Internet tarmogʻiga ulanganlik darajasi (%) 60 100 100 40. Ilmiy xodimlarning lokal tarmoqqa ulanganlik darajasi (%) 60 100 100 41. Institut rahbar xodimlarining korporativ tarmoqqa ulanganlik darajasi (%) 60 100 100 T/rLaboratoriyalar nomiIlmiy xodimlar shtat birliklari soni2020 — 2022 yy.2023-2024 yy.1.Nazariy yadro fizikasi142.Koʻpzarrali tizimlar fizikasi83.Eksperimental yadro fizikasi854.Yadro reaktorlari fizikasi655.Yadroviy tibbiyot756.Yadroviy tahlil667.Radiokimyo758.Optik jarayonlar radiatsiyaviy fizikasi869.Qattiq jismlar elektronikasi radiatsiyaviy fizikasi va texnikasi9710.Qattiq jismlardagi strukturaviy oʻzgarishlar6511.Nanostrukturali va oʻtaoʻtkazuvchan materiallar fizikasi5412.Ekologiya va biotexnologiya5413.Sohalararo texnologiyalar7514.Atom energetikasi va yadroviy texnologiyalar boʻlimi1511Jami:11189 T/r Xorijiy hamkor tashkilot Xorijiy mamlakat Hamkorlik turi Hamkorlikning ilmiy yoʻnalishi Malaka oshirish turi (oʻqish, stajirovka) Stajirovka oʻtish (yillar boʻyicha) 2 xaftagacha 1 oygacha 2019 2020 2021 2022 2023 I. Xorijiy ilmiy tashkilotlar va ishlab chiqarish korxonalari bilan oʻrnatilgan xalqaro aloqalar orqali tashkil etiladigan tadbirlar 1. Varshava universiteti (ogʻir ionlar laboratoriyasi) Polsha Ilmiy-texnik hamkorlik boʻyicha shartnoma Ogʻir ionlar dastasida yadro reaksiyalarini tadqiq qilish 4 3 2 2 1 1 1 2. Gruziya Milliy fanlar akademiyasi Gruziya Kafolatlar boʻyicha seminar-praktikum Reaktor ekspluatatsiyasi 3 2 1 3. Xalqaro atom energetikasi agentligi (MAGATE); Milliy yadro tadqiqotlari markazi Avstriya Chexiya Tadqiqot reaktorlari stajerlari uchun oʻquv kurslari Reaktor ekspluatatsiyasi 6 2 2 1 1 2 2 4. Milliy yadro tadqiqotlari markazi Polsha Yadro reaktori mexaniklari malakasini oshirish kurslari Reaktor ekspluatatsiyasi 6 6 6 2 1 2 1 5. Xalqaro atom energetikasi agentligi (MAGATE) Avstriya Kafolatlar boʻyicha stajirovka dasturi Reaktor ekspluatatsiyasi 4 1 1 1 2 1 6. Xalqaro atom energetikasi agentligi (MAGATE) Avstriya Yadro yoqilgʻisi sikli obyektlari xavfsizligi va ishonchliligi orasidagi birgalikda harakat qilish boshqaruviga bagʻishlangan texnik kengash Reaktor ekspluatatsiyasi 5 2 2 1 1 2 1 7. Yadro tadqiqotlari birlashgan instituti Rossiya Federatsiyasi Ilmiy-texnik hamkorlik boʻyicha shartnoma Ogʻir ionlarning chuqur-noelastik toʻqnashuvlarida qoʻshilish reaksiyalarini tadqiq qilish 2 5 1 2 2 2 8. Yadro tadqiqotlari birlashgan instituti Rossiya Federatsiyasi Ilmiy-texnik hamkorlik boʻyicha shartnoma Reaktorning konstruksiyaviy materiallari ustida hamkorlikdagi tajribalar 4 3 1 2 1 1 2 9. Syurix Universiteti Shveysariya Hamkorlikdagi ilmiy ish Anizotrop magnitlarda quyi temperaturali fazaviy oʻtishlar mavzusidagi izlanishlar 2 1 1 1 1 10. Nazariy fizika xalqaro markazi (ICTP) Italiya Hamkorlikdagi ilmiy ish Kupratli birikmalarning anderson lokalizatsiyalari boʻyicha hamkorlikdagi izlanishlar 4 1 1 2 1 1 Jami: 40 24 17 10 12 13 12 II. Ilmiy hamkorlikni rivojlantirishga yoʻnaltirilgan tadbirlar 1. Yadro tadqiqotlari birlashgan instituti Rossiya Federatsiyasi Ilmiy-texnik hamkorlik boʻyicha shartnoma Reaktorning konstruksiyaviy materiallari ustida hamkorlikdagi eksperimentlar 4 1 1 1 1 2 2. Vengriya fanlar akademiyasi Vigner nomidagi fizika ilmiy-tekshirish markazi (Budapesht neytron markazi) Vengriya Ilmiy-texnik hamkorlik boʻyicha shartnoma Reaktorning konstruksiyaviy materiallari ustida hamkorlikdagi tajribalar 1 2 2 1 3. Basklar mamlakati universiteti (IUCAA) Ispaniya Hamkorlikdagi ilmiy ish Past haroratlarda kvant magnit materiallari xossalari boʻyicha ilmiy hamkorlik 1 1 1 1 4. Sukuba Universiteti materialshunoslik instituti Yaponiya Hamkorlikdagi ilmiy ish Materiallarning yangi xossalarini oʻrganish 1 1 1 1 5. Texnik fizika va avtomatlashtirish ilmiy tekshirish instituti Rossiya Federatsiyasi Hamkorlik boʻyicha shartnoma Texnik jarayonlarni kuzatish uchun radioizotop asboblaridan foydalanish, namlik zichligini oʻlchovchi qurilmalarini ekspluatatsiya qilish bilan tanishish 1 2 1 1 1 6. “ROSATOM” Davlat korporatsiyasi Rossiya Federatsiyasi Ilmiy-texnik hamkorlik boʻyicha shartnoma Suvli radiofaol chiqindilarni tozalash sohasida malaka oshirish 3 1 1 1 1 1 Jami: 11 8 1 6 3 5 4 Barchasi: 51 32 18 16 15 18 16 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 20-iyuldagi “Fan va oliy taʼlim sohasi xodimlarining mehnat haqi miqdorini yanada oshirish, ilmiy va ilmiy-texnik faoliyat natijalari joriy etilishini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-3876-son qarorining 2-bandi ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “2018-yil 1-avgustdan Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi boshqaruv apparati xodimlarining ish haqi miqdorini 2 baravar, 2020-yil 1-yanvardan 25 foizga oshirish”. 2. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 18-maydagi “Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining yangidan tashkil etilgan ilmiy-tadqiqot muassasalari faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 292-son qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2017-y., 20-son, 371-modda) 2 va 3-ilovalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 7-fevraldagi “Oʻzbekiston Respublikasi fanlar akademiyasining ilmiy muassasalari tuzilmasini yanada maqbullashtirish va faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 33-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QHT, 2012-y., 6-son, 63-modda) 6-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “6. Belgilansinki, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining obyektlarini sotish hamda ilmiy muassasalar xodimlari sonini optimallashtirish hisobiga maxsus hisob raqamida yigʻiladigan mablagʻlar, Fanlar akademiyasining boshqaruv apparati va ilmiy muassasalarining ilmiy va moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, zamonaviy yuqori texnologik ilmiy asbob uskunalar, kompyuter texnikasi, mebel, avtotransport vositalari, tajriba bazalari uchun qishloq xoʻjalik texnikasini sotib olish, bino va inshootlarni yalpi va joriy taʼmirlash, shuningdek, sotilayotgan obyektlarda joylashgan institutlar va ularning boʻlinmalari, asbob-uskunalari va mulkini koʻchirish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplashga maqsadli yoʻnaltiriladi”.