“Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga oshirish chora-tadbirlari haqida
(law, 2022-04-05)

“Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini bajarish yuzasidan, yongʻinlarning oldini olish va ularni oʻchirish ishida fuqarolarning saʼy-harakatlarini birlashtirish, muhandis-texnik xodimlarni, ishchi va xizmatchilarni bu ishga keng jalb etish, oʻsib kelayotgan avlodni yongʻin xavfsizligi choralarini qoʻllashga va yongʻin paytida toʻgʻri harakat qilishga oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, shuningdek idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning zarur tarzda hisobga olinishi va tizimlashtirilishini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Yongʻin-texnik komissiyalarini tashkil etish va ularning faoliyati tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 1-ilovaga muvofiq; Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini tashkil etish va ularning faoliyati tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 2-ilovaga muvofiq; Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalarini tashkil etish va ularning faoliyati tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 3-ilovaga muvofiq; Idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini hisob roʻyxatidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, boshqa manfaatdor tashkilotlar aholi punktlari va obyektlarda koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini tashkil etishda hamda ularning faoliyatini yoʻlga qoʻyishda, koʻngilli va idoraviy yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini hisobga olishda, shuningdek umumiy oʻrta, oʻrta maxsus va kasb-hunar taʼlimi muassasalarida yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalarini tashkil etish va ularning faoliyatini yoʻlga qoʻyishda har tomonlama koʻmaklashsinlar. 3. Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, shuningdek boshqa tashkilotlar uch oy muddatda idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar. 4. Vazirlar Mahkamasining “Koʻngilli oʻt oʻchiruvchilar, yosh oʻt oʻchiruvchilar drujinalari, oʻt oʻchirish-texnika komissiyalari toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash haqida” 1995-yil 29-iyundagi 243-son qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari B.I. Zakirov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom “Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 10-moddasiga muvofiq yongʻin-texnik komissiyalarini tashkil etish va ularning faoliyati tartibini belgilaydi. 2. Yongʻin-texnik komissiyalari (keyingi oʻrinlarda YOTK deb ataladi) oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik obyektlarda, yirik ijtimoiy-madaniy obyektlarda, shuningdek qonunchilikka muvofiq xavfli ishlab chiqarish obyektlari jumlasiga kiritilgan, portlash-yongʻinga xavfli muhitni paydo qilishga qodir boʻlgan moddalar ishlatiladigan, ishlab chiqariladigan, qayta ishlov beriladigan, hosil qilinadigan, saqlanadigan, tashiladigan, yoʻq qilinadigan obyektlarda (keyingi oʻrinlarda tashkilotlar deb ataladi) tuziladi va faoliyat koʻrsatadi. 3. YOTKni tuzishdan maqsad tashkilotning boshqaruv va muhandis-texnik xodimlarini (keyingi oʻrinlarda MTX deb ataladi) yongʻinlarning oldini olish, yongʻinga qarshi himoya ishlarida faol ishtirok etishga jalb qilishdan iborat. 4. YOTK tarkibiga tashkilotning faoliyati texnologik jarayonlarni tashkil etish va amalga oshirish, elektr qurilmalaridan foydalanish va ularga xizmat koʻrsatish, suv taʼminoti tizimi, aloqa, ishlab chiqarish avtomatikasi va yongʻinga qarshi avtomatik himoya bilan bogʻliq boʻlgan boshqaruv xodimlari va MTX vakillari, shuningdek idoraviy yoki koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati rahbarlari hamda mehnatni muhofaza qilish xizmatlarining yongʻin xavfsizligi mutaxassislari, kasaba uyushmalari va xodimlarning boshqa vakillik organlari vakillari kiritiladi. 5. Oʻzining texnik xizmatlariga ega boʻlmagan tashkilotlarda YOTK tarkibiga tashkilotda shartnoma boʻyicha ishlayotgan boshqa tashkilotlarning mutaxassislari kiritilishi mumkin. 6. YOTK raisi lavozimiga, qoidaga koʻra, tashkilotning bosh muhandisi, kotib lavozimiga esa — tashkilotning mehnatni muhofaza qilish xizmatining yongʻin xavfsizligi boʻyicha mutaxassisi tayinlanadi. 7. YOTK tashkilot rahbarining buyrugʻiga asosan tuziladi. Ushbu Nizom asosida tashkilotning YOTK toʻgʻrisidagi Nizomi ishlab chiqiladi, u tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi. 8. YOTK kasaba uyushmalari, xodimlarning boshqa vakillik organlari, tashkilotning mehnatni muhofaza qilish xizmati, shuningdek Davlat yongʻin nazorati organlari bilan doimiy aloqada boʻlishi kerak. 9. YOTK oʻz faoliyatida yongʻin xavfsizligi boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar va normativ hujjatlarga, Davlat yongʻin nazoratining yozma koʻrsatmalariga, ushbu Nizomga, shuningdek tashkilotning YOTK toʻgʻrisidagi Nizomiga amal qiladi. 10. Quyidagilar YOTKning asosiy vazifalari hisoblanadi: ishlab chiqarishning texnologik jarayonlari, agregatlar, qurilmalar, laboratoriyalar, ustaxonalar, omborlar, bazalar va boshqalardagi yongʻin, portlash yoki avariyaga olib kelishi mumkin boʻlgan qoida buzilishlarini aniqlash, shuningdek ularni bartaraf etishga yoʻnaltirilgan tadbirlarni ishlab chiqish; yongʻin profilaktikasi ishlarini tashkil etish va amalga oshirishga, yongʻin xavfsizligi boʻyicha standartlar, normalar, qoidalar, yoʻriqnomalar va boshqa normativ hujjatlar talablariga rioya etilishini, shuningdek Davlat yongʻin nazoratining yozma koʻrsatmalari va qarorlari bajarilishini nazorat qilishda yongʻindan saqlash xizmatlariga koʻmaklashish; yongʻin xavfsizligi va obyektning yongʻinga qarshi himoyasini yaxshilash masalalari boʻyicha ratsionalizatorlik va ixtirochilik ishlarini tashkil etish; ishchilar, xizmatchilar va muhandis-texnik xodimlar oʻrtasida yongʻin xavfsizligi talablariga va belgilangan yongʻinga qarshi rejimga rioya qilish masalalari boʻyicha ommaviy-tushuntirish ishlarini olib borish. 11. Quyidagilar YOTKning asosiy funksiyalari hisoblanadi: tashkilotning tegishli boʻlinmalari vakillari bilan birgalikda tashkilotning ishlab chiqarish, omborxona, maʼmuriy va boshqa xizmat xonalari, binolari, inshootlari, jihozlari, mashina va mexanizmlarini yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligi yuzasidan (tashkilotning portlash-yongʻinga xavflilik toifasidan kelib chiqqan holda yiliga kamida 2-4 marotaba) yongʻin-texnik tekshiruvidan oʻtkazish; tashkilotning rahbariyati, boʻlinmalar va boshqa xizmatlar rahbarlari bilan birgalikda tashkilotda yongʻinlarning oldini olish tadbirlarini ishlab chiqish, shuningdek rejalashtirilgan tadbirlarni bajarishda tashkiliy yordam koʻrsatish; ishlab chiqarish texnologik jarayonlarining portlash va yongʻinga xavfliligi, ularda portlash va yongʻinlarni keltirib chiqaruvchi sabablar hamda ularning oldini olish usullari toʻgʻrisida ish beruvchi nomidan ishchilarni xabardor qilish; yongʻin xavfsizligi choralari toʻgʻrisidagi yoʻriqnomalar (obyekt boʻyicha umumiy, tashkilotning boʻlinmalari uchun, texnologik jarayonlar va alohida ish turlari boʻyicha), ish joyidagi birlamchi yoʻriqnomalar, yongʻin-texnik minimumi tizimida oʻqitish dasturlari loyihalarini kelishish; tashkilot boʻlinmalarini yongʻin xavfsizligi boʻyicha qoidalar, normalar, plakatlar va boshqa koʻrgazmali qoʻllanmalar bilan taʼminlashni tashkil etish, shuningdek tegishli axborotlar stendlarini jihozlashda ularga uslubiy yordam berish; tashkilotda, uning alohida sexlarida va boshqa uchastkalarida yongʻin xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha konferensiyalar, seminarlar va yigʻilishlar oʻtkazish; tashkilotda yongʻinga qarshi tashviqot va targʻibot ishlarini tashkil qilish, tashkilotning sexlari, omborlarining yongʻinga qarshi holatining, idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmatlarining yongʻinlarni oʻchirishga tayyorgarligining jamoatchilik koʻriklarini oʻtkazishni, shuningdek Davlat yongʻin nazoratining yozma koʻrsatmalarida tavsiya qilingan yongʻinga qarshi tadbirlarning bajarilishini tekshirishni tashkil etish; ish joylarida ishlab chiqarishning portlash va yonish faktorlarini aniqlash, ishlab chiqarish texnologik jarayonining portlash va yonishga xavfliligini baholash va tahlil qilish; tashkilotda sodir boʻlgan yongʻin faktlarini tekshirishda qatnashish. Shunga oʻxshash holatlarning oldini olish uchun ularning sabablarini aniqlash va asosli xulosalar tayyorlash, ushbu Nizomga 1-ilovadagi shakl boʻyicha dalolatnoma tuzish; tashkilotning ishchilarini yongʻin xavfsizligi boʻyicha kuchga kiritilayotgan yangi qonun hujjatlari va boshqa normativ- hujjatlardan xabardor qilish; hujjatlarning (tashkilot obyektlarining yongʻinga qarshi holatini tekshirish dalolatnomalari, yongʻin holatlari boʻyicha tekshiruvlar dalolatnomalari, komissiyaning ish rejalari va protokollari, ish joylarini yongʻin xavfsizligi boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazish materiallari va shu kabilarning) saqlanishini tashkil etish. 12. Zarurat boʻlganda, tashkilot rahbari YOTKga yongʻin xavfsizligini taʼminlash bilan bogʻliq boshqa tadbirlarni ham oʻtkazish vazifasini yuklashi mumkin. 13. YOTK quyidagilarni: yongʻin xavfsizligi boʻyicha normativ- hujjatlar va normativ hujjatlar talablariga rioya etilishini; birlamchi yongʻin oʻchirish vositalaridan, yongʻinni oʻchirish va undan xabar berish avtomatik tizimlaridan toʻgʻri foydalanilishi va ularning saqlanishini; yongʻinlar va ularning oqibatlarini hisobga olish, shuningdek ular toʻgʻrisidagi axborotlarni yigʻish va oʻzaro almashish tartibiga rioya qilinishini; boʻlinmalarda mehnat muhofazasi boʻyicha ular uchun yoʻriqnomalar ishlab chiqilishi kerak boʻlgan kasblar va ishlar turlariga muvofiq xodimlar uchun yongʻin xavfsizligi choralari toʻgʻrisidagi yoʻriqnomalarning mavjudligi va ularning oʻz vaqtida qayta ishlab chiqilishini; tegishli xizmatlar tomonidan jihozlar, mashinalar va mexanizmlarning oʻz vaqtida sinovdan va texnik koʻrikdan oʻtkazilishini; yongʻindan xabar berish va uni oʻchirish avtomatik tizimlari, tutunga qarshi himoya, tashqi va ichki yongʻinga qarshi suv quvurlari, yongʻin haqida ogohlantirish tizimlari ishlarining samaradorligini; yongʻinga qarshi saqlash moslamalari va himoya qurilmalarining holatini; yongʻinga qarshi oʻqitish, bilimlarni tekshirish va barcha turdagi yoʻl-yoʻriqlar berishning oʻz vaqtida va sifatli oʻtkazilishini; tashkilot boʻlinmalarida yongʻin xavfsizligi tadbirlarini bajarish uchun ajratilgan mablagʻlarning toʻgʻri sarflanishini nazorat qiladi. 14. YOTK oʻz ishlarini yil choragi yoki yarim yil uchun ishlab chiqiladigan, tashkilot komissiyasi raisi tomonidan tasdiqlanadigan rejalar asosida amalga oshiradi. Komissiyaning qarorlari protokollar bilan rasmiylashtiriladi va tashkilot rahbarining buyrugʻi bilan amalda joriy etiladi. 15. Favqulodda vaziyatlarda YOTK aʼzolari sutkaning istalgan vaqtida tashkilot rahbarining buyrugʻiga asosan, masalalarni hal etish uchun jalb etiladi. 16. Yirik sanoat obyektlarida, umumobyekt YOTKdan tashqari, sexlarning YOTKlari tuzilishi mumkin. Bu holda umumobyekt YOTK sexlar komissiyalarining ishlarini nazorat qiladi va ularga rahbarlik qiladi, umuman obyektning yongʻinga qarshi holatini yaxshilash masalalarini hal qiladi va ishlab chiqarishning texnologik jarayonidagi yongʻindan xavfli uchastka va qurilmalarida yongʻinlarning oldini olish tadbirlarini ishlab chiqadi. Xodimlar kam tashkilotlarda YOTK funksiyalari ushbu tashkilotning mehnat muhofazasi xizmatiga yuklanishi mumkin. 17. YOTK Davlat yongʻin nazorati yozma koʻrsatmalarida koʻzda tutilgan tadbirlarni bekor qilish yoki oʻzgartirish huquqiga ega emas. Komissiya fikriga koʻra ushbu tadbirlarni bekor qilish yoki oʻzgartirish zarur boʻlgan hollarda komissiya oʻz takliflarini tashkilot rahbariga taqdim qiladi, u ushbu masalani Davlat yongʻin nazorati tegishli organlari bilan kelishadi. 18. YOTK tomonidan bajarilishi belgilangan barcha yongʻinga qarshi tadbirlar ushbu Nizomning 2-ilovasida koʻrsatilgan shakldagi dalolatnomalar bilan rasmiylashtiriladi, ular tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi va belgilangan muddatlarda bajariladi. 19. Komissiya tomonidan tavsiya etilgan yongʻinga qarshi tadbirlarning tashkilot boʻlinmalarida bajarilishi ustidan kundalik nazorat bevosita tashkilotning idoraviy yoki koʻngilli yongʻin oʻchirish xizmati boshligʻiga yoxud tashkilotning yongʻin xavfsizligi uchun buyruq bilan belgilangan tartibda tayinlangan javobgar shaxsga yuklanadi. 20. Yuklangan vazifalarni vijdonan bajargan, tashkilotning yongʻinga qarshi holatini yaxshilash borasida bevosita hissa qoʻshgan YOTK aʼzolari tashkilotda qoʻllanadigan tartibda, shu jumladan Davlat yongʻin nazorati organi taqdimnomasiga binoan moddiy va maʼnaviy ragʻbatlantirilishi mumkin. 21. Yuklangan vazifalar va funksiyalarni bajarish doirasida YOTKlar quyidagi huquqlarga ega: sutkaning istalgan vaqtida tashkilotning ishlab chiqarish, xizmat va maishiy binolarini toʻsqinliksiz koʻzdan kechirish, yongʻin xavfsizligi boʻyicha hujjatlar bilan tanishish; tashkilotning boʻlinmalarida yongʻinga qarshi rejimni tekshirish hamda yongʻin xavfsizligi boʻyicha mansabdor va masʼul shaxslarga aniqlangan yongʻinga qarshi talablar buzilishlarini bartaraf etish toʻgʻrisida bajarilishi shart boʻlgan dalolatnomalar taqdim etish; boʻlinmalar rahbarlaridan yongʻinga qarshi yongʻin xavfsizligi choralari toʻgʻrisidagi yoʻriqnomalarning buzilishlari aniqlanganda sexlar, uchastkalar, ish joylaridagi mashinalar, qurilmalardan foydalanishni taqiqlash, ishlarni toʻxtatishni talab qilish, bu haqda boʻlinmalar va tashkilot rahbarlarini xabardor qilish; tashkilot va boʻlinmalar rahbarlari bilan kelishgan holda yongʻinga qarshi holatni tekshirish uchun tegishli mutaxassislarni jalb etish; boʻlinmalar rahbarlaridan yongʻin xavfsizligi boʻyicha materiallarni soʻrash va olish, yongʻinga qarshi rejimning buzilishiga yoʻl qoʻygan shaxslardan yozma tushuntirish xatlarini talab qilish; tashkilot rahbariga, boʻlinmalar rahbarlariga yongʻin xavfsizligi boʻyicha yoʻl-yoʻriqdan belgilangan tartibda tanish boʻlmagan, yongʻin-texnik minimumi tizimi boʻyicha oʻqitilmagan va bilimlar tekshiruvidan oʻtmagan yoki yongʻin xavfsizligi talablarini qoʻpol ravishda buzayotgan shaxslarni ishdan chetlatish toʻgʻrisida takliflar taqdim etish; tashkilot rahbariga va boʻlinmalar rahbarlariga yongʻindan xavfsiz ish sharoitlarini yaratishda faollik koʻrsatgan alohida xodimlarni ragʻbatlantirish, shuningdek yongʻin xavfsizligi talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslarni javobgarlikka tortish toʻgʻrisida takliflar taqdim etish; tashkilot rahbari topshirigʻiga binoan, davlat tashkilotlarida va boshqa tashkilotlarda yongʻin xavfsizligi masalalarini muhokama qilishda tashkilot nomidan vakillik qilish va uning manfaatlarini himoya qilish. 22. YOTK oʻziga yuklangan vazifalar va funksiyalarning samarali bajarilishi uchun javob beradi. 1. Ushbu Nizom “Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 32-moddasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Davlat yongʻin xavfsizligi xizmati (keyingi oʻrinlarda DYOXX deb ataladi) yoki idoraviy yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari mavjudligidan qatʼi nazar, tashkilotlarda, aholi punktlarida va boshqa hududlarda koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini tashkil etish va ularning faoliyati, shuningdek koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarni roʻyxatga olish tartibini belgilaydi. 2. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati yongʻinlarning oldini olish va oʻchirish ishlarida fuqarolarning saʼy-harakatlarini birlashtirish maqsadida tashkil etiladi. 3. Quyidagilar koʻngilli yongʻindan saqlash xizmatining asosiy vazifalari hisoblanadi: tashkilotlarda, aholi punktlarida va boshqa hududlarda yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishi ustidan nazoratni amalga oshirish; aholiga, tashkilotlarda xodimlarga yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlarini oʻrgatishda, shuningdek yongʻin sodir boʻlganda ularning harakat qilishiga tayyorgarlikni amalga oshirishda ishtirok etish; yongʻinga qarshi targʻibotni amalga oshirish; yongʻinlarni oʻchirish, yongʻin zonasida qolgan odamlarni hamda yuridik va jismoniy shaxslarning mol-mulkini qutqarish. 4. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati — fuqarolar va jamoat birlashmalarining tashkilotlar, aholi punktlari va boshqa hududlarda yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlarini taʼminlash, yongʻinlarni oʻchirishda ishtirok etishi shakli; koʻngilli yongʻin oʻchiruvchi — yongʻinlarning oldini olish va (yoki) oʻchirish boʻyicha yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari faoliyatida koʻngilli ravishda (mehnat shartnomasi tuzmasdan) bevosita ishtirok etuvchi Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi; DYOXX mahalliy organi — tumanlar (shaharlar) ichki ishlar boshqarmalari (boʻlimlari) yongʻin xavfsizligi boʻlimlari (boʻlinmalari, guruhlari), bevosita yongʻin xavfsizligi boshqarmasiga boʻysunuvchi obyektlardagi yongʻin xavfsizligi boʻlimlari (boʻlinmalari, guruhlari), tumanlar (shaharlar) va obyektlarni muhofaza qilish boʻyicha DYOXXning harbiylashtirilgan va professional otryadlari (qismlari); koʻngilli yongʻindan saqlash drujinasi — oʻz faoliyatini yongʻinni oʻchirish texnikasidan va transport vositalaridan foydalanmagan holda amalga oshiruvchi koʻngilli yongʻindan saqlash xizmatining boʻlinmasi; koʻngilli yongʻindan saqlash komandasi — oʻz faoliyatini yongʻinni oʻchirish texnikasidan va transport vositalardan foydalangan holda amalga oshiruvchi koʻngilli yongʻindan saqlash xizmatining boʻlinmasi. 5. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari koʻngilli yongʻindan saqlash drujinalari (keyingi oʻrinlarda drujinalar deb ataladi) va (yoki) koʻngilli yongʻindan saqlash komandalari (keyingi oʻrinlarda komandalar deb ataladi) tarzida ixtiyoriy asosda tashkil etiladi hamda tegishli maʼmuriy-hududiy birlikning yongʻin xavfsizligini taʼminlash tizimiga kiradi. 6. Aholi punktlarida koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari ularning zarurligiga hamda DYOXX boʻlinmalaridan uzoq masofada joylashganligiga qarab fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari qarorlari asosida tashkil etiladi. 7. Tashkilotlar yoki obyektlarning (keyingi oʻrinlarda tashkilotlar deb ataladi) koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari (15 nafardan ortiq ishlovchi xodimlari mavjud boʻlganda) ularning rahbarlari tashabbusiga koʻra tashkil etiladi. 8. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarining yongʻinlarni oʻchirishga tayyorligi holatini, shuningdek yongʻinlarning oldini olishga doir ishlarning bajarilishi ustidan nazoratni DYOXX amalga oshiradi. 9. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari tashkil etilgan tashkilotlar va aholi punktlarida DYOXX tomonidan oʻtkaziladigan yongʻin-taktik oʻquv mashgʻulotlariga majburiy tartibda jalb etiladilar. DYOXXning yongʻin-taktik oʻquv mashgʻulotlari yakunlariga koʻra koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari va koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarning tayyorligi holatiga baho beriladi. 10. Aholi punktlarida koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlari raisining qaroriga koʻra, tashkilotlarda esa – tashkilot rahbarining buyrugʻi asosida tashkil etiladi, qayta tashkil etiladi va tugatiladi. 11. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarining soni, ularning tuzilmasi, komandalar va drujinalarning son tarkibi (kamida 4 kishi) DYOXX mahalliy organining rahbari bilan kelishilgan holda, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organining raisi, tashkilotning rahbari tomonidan belgilanadi. 12. Keyinchalik hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish yoki ularni qayta roʻyxatdan oʻtkazish maqsadida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi (tashkilot maʼmuriyati) koʻngilli yongʻindan saqlash boʻlinmasi tashkil etilganligi, qayta tashkil etilganligi va tugatilganligi haqida 10 kun mobaynida ushbu aholi punkti (tashkilot)ning chiqish hududida joylashgan DYOXX mahalliy organini xabardor qiladi. 13. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish tartibi Idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini hisob oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomga muvofiq belgilanadi. 14. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasini xodimlar bilan taʼminlash, ushbu Nizomning III boʻlimiga muvofiq amalga oshiriladi. 15. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasi boshligʻi tomonidan DYOXX mahalliy organi yordamida quyidagi hujjatlar ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi: lavozim yoʻriqnomalari; koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati aʼzolarining navbatchilik jadvali; aholi punktida (tashkilotda) joylashgan jamoat va turar joy binolari, shuningdek suv manbalari va yoʻllarning sxemalari va planlari; aholi punktlarida (tashkilotlarda) yongʻinga qarshi profilaktik tadbirlarni amalga oshirish, shuningdek aholini yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlariga oʻqitish jadvallari; yongʻin oʻchirish texnikalari va aloqa vositalarining roʻyxati, shuningdek ulardan foydalanish tartibi (komandalar tuzilganda); koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarni kelgusi tayyorgarlikdan oʻtish jadvallari; yongʻinlarni oʻchirish, tegishli maʼmuriy-hududiy birliklarning yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari va manfaatdor xizmatlarning hamkorligi boʻyicha harakatlarini dastlabki rejalashtirish hujjatlari; har bir komanda uchun jangovar boʻlinma tabeli; yongʻin sodir boʻlganda koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarning toʻplanish tartibi yoki ularning shayligini tekshirish va ularni yongʻin joyiga yetkazish usuli. Sanab oʻtilgan va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari faoliyatini tashkil etishni tartibga soluvchi boshqa hujjatlar, qonunchilik hujjatlari, shu jumladan DYOXX normativ-huquqiy hujjatlari asosida ishlab chiqiladi. 16. Navbatchilik tashkil etish uchun komanda (drujina)lar tashkilotlarda ishchi smenalar soni boʻyicha va aholi punktlarida kamida toʻrtta navbatchi smenalarga boʻlinadi. 17. Komanda (drujina)lar navbatchi smenalariga eng yaxshi tayyorlangan koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar safidan tanlangan katta yongʻin oʻchiruvchilar rahbarlik qiladi. 18. Komandalar quyidagi razryadlarga boʻlinishi mumkin: birinchi — maxsus bino (xona)da navbatchi smena (jangovar boʻlinma) tarkibida koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarning kecha-kunduz navbatchiligi; ikkinchi — dispetcher va (yoki) yongʻin oʻchirish transport vositasi haydovchisining kecha-kunduz navbatchiligi hamda navbatchi smena (jangovar boʻlinma) tarkibidagi boshqa koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarning ishlash (oʻqish) yoki yashash joyida boʻlishi; uchinchi — dispetcherning kecha-kunduz navbatchiligi va navbatchi smena (jangovar boʻlinma) tarkibidagi boshqa barcha koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarning ishlash (oʻqish) yoki yashash joyida boʻlishi. 19. Ikkinchi va uchinchi razryad komandalari, dispetcher va navbatchi smena (jangovar boʻlinma) oʻrtasida aniq tashkil etilgan aloqa va xabar berish tizimi (telefon (uyali) aloqasi, ratsiya yoki boshqalar) mavjud boʻlganda, shuningdek navbatchi smenani yigʻilish (chaqiruv) joyiga 8 daqiqadan oshmagan vaqt ichida yetib kelish imkoni boʻlgan taqdirda tashkil etilishi mumkin. 20. Drujinalarning ishini tashkil etish tartibi uning rahbari tomonidan DYOXX mahalliy organi boshligʻi bilan kelishilgan holda, muayyan obyekt yoki aholi punkti uchun ishlab chiqilgan yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlari amalga oshirilishini nazarda tutib belgilanadi. 21. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari (tashkilotlar) qonunchilikka muvofiq faoliyat yuritish uchun koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasiga zarur binolarni (xonalarni) bepul taqdim etadi. 22. Yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarida koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar tomonidan navbatchilikni oʻtash, shuningdek yongʻinlarning oldini olishga qaratilgan tadbirlarni oʻtkazish haqiqiy vaqtini hisobga olish koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasi boshligʻi tomonidan amalga oshiriladi. 23. Koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar safiga oʻzining ishchanlik va axloqiy xislatlari, shuningdek sogʻligʻi boʻyicha yongʻinlarni oʻchirish va (yoki) ularning oldini olish bilan bogʻliq vazifalarni bajarishga qodir boʻlgan 18 yoshga toʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari koʻngilli ravishda yakka tartibda qabul qilinadi. 24. Aholi punktining koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari uchun koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilari safiga tanlab olish Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini tanlab olish fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan, tashkilotning koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari uchun koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilari safiga tanlab olish esa – tegishli tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladi. 25. Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari aholi punktining koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilari safiga tanlab olishda qatnashish uchun fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi raisi nomiga yozma ariza beradilar. Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari obyektning koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilari safiga tanlab olishda qatnashish uchun tashkilot rahbari nomiga yozma ariza beradilar. Arizaga pasport, maʼlumoti haqidagi diplom nusxalari, sogʻligʻining holati toʻgʻrisida maʼlumotnoma ilova qilinadi. Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini aholi punkti koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilari safiga tanlab olishda ushbu talabgorning koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati tashkil qilinayotgan aholi punktida doimiy yashash va ishlash joyi mavjudligi, shuningdek mazkur Nizomning 23-bandi talablari majburiy shart hisoblanadi. 26. Tanlab olish yakuniga koʻra ariza berilgan kundan boshlab 30 kun mobaynida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi (tashkilot maʼmuriyati) Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosini koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar safiga qabul qilish haqida yoki uni koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar safiga qabul qilishni rad etish haqida qaror qabul qiladi. 27. Koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar safiga qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari mazkur Nizomning IV boʻlimida nazarda tutilgan tartibda, DYOXX tomonidan belgilanadigan malaka talablariga asosan dastlabki tayyorgarlikdan oʻtadilar. 28. Dastlabki (keyingi) tayyorgarlikdan oʻtish natijalariga koʻra DYOXX mahalliy organi tomonidan fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga (tashkilot maʼmuriyatiga) 1-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha maʼlumotnoma taqdim etiladi. 29. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasining boshligʻi DYOXX mahalliy organi rahbari bilan kelishgan holda fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organining raisi, tashkilot rahbari tomonidan, yongʻindan saqlash xizmatida kamida besh yil ish stajiga ega boʻlgan shaxslardan tayinlanadi. 30. Koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar safiga qabul qilingan va dastlabki (keyingi) tayyorgarlikdan oʻtgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari Aholi punktining koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari faoliyatida ishtirok etuvchi koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarning reyestrida (2-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha) yoki Tashkilotning koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari faoliyatida ishtirok etuvchi koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarning reyestrida (3-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha) roʻyxatga olinadi. Roʻyxatga olish tartib raqami reyestr boʻyicha toʻrt xonali sondan va roʻyxatga olingan yildan iborat boʻlishi lozim (masalan – 0001-13). 31. Koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar Reyestrini yuritish va saqlash fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi (tashkilot maʼmuriyati) tomonidan olib boriladi. 32. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi (tashkilot maʼmuriyati) tomonidan har yili DYOXX mahalliy organiga roʻyxatga olingan koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar soni haqida maʼlumotlar taqdim etiladi. 33. Roʻyxatga olingan koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarga, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi (tashkilot maʼmuriyati) tomonidan 4-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha koʻngilli yongʻin oʻchiruvchi kartochkasi 5 yil muddatga beriladi. Kartochkaning amal qilish muddati tugagandan soʻng, koʻngilli yongʻin oʻchiruvchining keyingi tayyorgarlikdan oʻtganligini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud boʻlsa, keyinchalik qayta roʻyxatdan oʻtkazgan holda kartochka yangisiga almashtirilishi mumkin. 34. Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosini koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar roʻyxatidan chiqarishga quyidagilar asos boʻladi: shaxsiy arizasi; koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar uchun belgilangan malaka talablariga noloyiqligi; yongʻindan saqlash xizmatida ishlashga imkon bermaydigan salomatlik ahvoli; belgilangan talablarni muntazam ravishda bajarmaslik, shuningdek yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasi faoliyatida ishtirok etishdan oʻzini chetga olish; koʻngilli yongʻindan saqlash xizmatida boʻlishiga zid xatti-harakatlarni sodir etganlik. 35. Koʻngilli yongʻin oʻchiruvchini dastlabki (keyingi) tayyorgarlikdan oʻtkazish fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi (tashkilot maʼmuriyati) arizalariga koʻra DYOXX normativ-huquqiy hujjatlariga muvofiq koʻngilli yongʻin oʻchiruvchi uchun belgilangan hajmda DYOXX boʻlinmalari bazasida bepul amalga oshiriladi. 36. Koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarning keyingi tayyorgarligi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari (tashkilotlar rahbarlari) tomonidan DYOXX mahalliy organi rahbari bilan kelishib, DYOXX xodimlarini (xizmatchilarini) jalb qilgan holda tashkil etiladi va amalga oshiriladi. 37. Koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarning keyingi tayyorgarlikdan oʻtish dasturi DYOXX mahalliy organi rahbari bilan kelishilgan holda yongʻindan saqlash xizmati boshligʻi tomonidan ishlab chiqiladi va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi (tashkilot maʼmuriyati) tomonidan tasdiqlanadi. 38. Dastlabki tayyorgarlikdan oʻtmagan shaxslar mustaqil ishlashga qoʻyilmaydi. 39. Koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar quyidagi huquqlarga ega: tegishli maʼmuriy-hududiy birlik (tashkilotning) hududida DYOXX mahalliy organi bilan birgalikda yongʻin xavfsizligini taʼminlash faoliyatida ishtirok etish; yongʻinlar tarqalgan (tarqalishi ehtimoli boʻlgan) va ularni paydo qiladigan joylarga kirib borish; portlash yoki yongʻinga olib keladigan yongʻindan xavfli va shunga oʻxshash ishlarning tashkilot maʼmuriyati yoki DYOXX mahalliy organi tomonidan koʻrib chiqilgunga qadar olib borilishini taqiqlash. 40. Koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar quyidagilarga majbur: DYOXX tomonidan tasdiqlangan, koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarni dastlabki tayyorgarlikdan oʻtkazish dasturida nazarda tutilgan hajmda zarur yongʻin-texnik bilimlarga ega boʻlish; yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlarini ishlab chiqish va taʼminlashda ishtirok etish; yongʻin xavfsizligi qoidalarining buzilishi, shuningdek portlash yoki yongʻinga olib keladigan yongʻindan xavfli va boshqa ishlarning olib borilishi holatlari aniqlanganda ular toʻgʻrisida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga, tashkilot maʼmuriyatiga, shuningdek DYOXX mahalliy organlariga xabar berish; koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarga qoʻyiladigan talablarni bajarish; yongʻindan saqlash xizmati faoliyatida ishtirok etish; tegishli fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi raisi, tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlangan jadvalga muvofiq koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarida navbatchilikni amalga oshirish; koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarida navbatchilik qilishning belgilangan tartibiga, tartib-intizomga va mehnat muhofazasi qoidalariga rioya etish; yongʻindan saqlash xizmati mulkini asrab-avaylash, yongʻin-texnik vositalari va jihozlarini soz holatda saqlash. 41. Sababli tavakkalchilik doirasida harakat qilgan, yongʻin oʻchirishda qatnashgan koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar yetkazilgan zararning oʻrnini qoplashdan ozod qilinadi. 42. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarining (drujinalar, komandalarning) moliyaviy va moddiy-texnikaviy taʼminoti ushbu boʻlinmalar (drujinalar, komandalar) tuzilgan tashkilotlar mablagʻlari, yuridik va jismoniy shaxslarning ehsonlari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa moliyalashtirish manbalari hisobiga amalga oshiriladi. 43. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmatini moddiy ragʻbatlantirish rahbarlar tarkibi va asosiy texnik xodimlarning (dispetcherlar, haydovchilar, mexanik-motorchilarning) mehnatiga toʻliq yoki qisman haq toʻlash tamoyillarida amalga oshirilishi mumkin. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmatining qolgan aʼzolari faoliyati yongʻinlarni oʻchirish bilan bogʻliq ishlarni bajarish yoki yongʻin deposida navbatchilik vaqtidagi mehnatiga vaqtbay haq toʻlash bilan ragʻbatlantirilishi mumkin. 44. Yongʻinlarni oʻchirishda bevosita ishtirok etadigan koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar, qoidaga koʻra, kiyib yurish muddati DYOXX uchun moʻljallangan maxsus kiyim-bosh va aslahalar bilan taʼminlanadilar. 45. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari (tashkilotlar) koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilar uchun harbiy xizmatchilar va ichki ishlar organlari xodimlari formasidan farqlanadigan yagona kiyim-kechak formasini belgilashi mumkin. 46. Koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarga kompensatsiya toʻlash tashkilotlar va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan oʻz mablagʻlari, yuridik va jismoniy shaxslarning ehsonlari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga amalga oshiriladi. 47. Koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarni maʼnaviy ragʻbatlantirish mukofotlar, taqdirlash belgilari va jamoat minnatdorchiligi tarzida, shu jumladan DYOXXning taqdimnomasiga koʻra amalga oshirilishi mumkin. 1. Ushbu Nizom “Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 18-moddasiga muvofiq yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalarini tashkil etish va ularning faoliyati tartibini belgilaydi. 2. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari — bolalarga yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlarini qoʻllashni oʻrgatish, ularni kasbga yoʻnaltirish, yongʻinga qarshi targʻibotni hamda yongʻinlarning oldini olishga va oʻquvchilarda yongʻin chogʻida toʻgʻri harakat qila bilish koʻnikmalari va mahoratini mustahkamlashga yoʻnaltirilgan boshqa vazifalarni amalga oshirish maqsadida umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida tashkil etiladigan oʻquvchilarning ixtiyoriy birlashmalaridir. 3. Quyidagilar yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalarining asosiy vazifalari hisoblanadi: yongʻin xavfsizligi choralarini qoʻllashda katta yoshdagilarga amaliy yordam koʻrsatish; yongʻin oʻchirish ishining asoslarini egallash, yongʻinlarning oldini olish amaliy bilim va koʻnikmalarini hamda yongʻin chogʻida toʻgʻri harakat qilish, shuningdek yongʻindan jabrlanganlarga birinchi yordam koʻrsatish mahoratlarini oshirish; yongʻin oʻchirish-amaliy sporti boʻyicha sportchilar zaxirasini tayyorlash. 4. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari xalq taʼlimi, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi organlari, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining Davlat yongʻin xavfsizligi xizmati (keyingi oʻrinlarda DYOXX deb ataladi) va tegishli jamoat birlashmalari yordamida umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida oʻquvchilardan tashkil etiladi. 5. Umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining maʼmuriyati tegishli jamoat birlashmalari va DYOXX yordamida yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari bilan ishlash uchun oʻqituvchilar, shuningdek DYOXX xodimlari (xizmatchilari) tarkibidan jamoatchi tashkilotchini tanlaydi va tasdiqlaydi. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari bilan ishlash uchun jamoatchi tashkilotchilarni tayyorlash tegishli jamoat birlashmalari, yongʻin-texnika markazlari, pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish institutlari negizida amalga oshiriladi. 6. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari bilan ishlash quyidagi asosiy yoʻnalishlar boʻyicha amalga oshiriladi: yongʻin xavfsizligi qoidalarini va yongʻin sodir boʻlgandagi xatti-harakatlarga oʻrgatish, birlamchi yongʻin oʻchirish vositalari va yongʻin oʻchirish texnikasi, yongʻin-texnika uskunalari, avtomatik yongʻin oʻchirish, yongʻin signalizatsiyasi va xabar berish tizimlari bilan tanishtirish; ommaviy axborot vositalari, radio tarmoqlaridan foydalanish, maxsus adabiyot va reklama mahsulotlarini chop etish va tarqatish yoʻli bilan, devoriy gazetalar, tematik koʻrgazmalar, koʻriklar va konferensiyalar tashkil etish orqali bolalar shoʻxligi oqibatida sodir boʻladigan yongʻinlarning oldini olish boʻyicha ommaviy-tushuntirish ishlariga jalb etish; yongʻin oʻchirish-amaliy sporti mashgʻulotlari va musobaqalari, yongʻinga qarshi kurash boʻyicha tanlovlar, viktorinalar, slyotlar, ekskursiyalar, sayohatlarni tashkil etish va oʻtkazish; yongʻin xavfsizligi qismlariga, tegishli jamoat birlashmalariga, yongʻin-texnik taʼlim muassasalariga, koʻrgazmalarga borish, yongʻindan saqlash xizmatining tarixi va fidokorlari toʻgʻrisida yangi materiallarni toʻplash, yongʻindan saqlash xizmatining xizmat koʻrsatgan xodimlari hamda faxriylari, yongʻin oʻchirish-amaliy sporti chempionlari va ustalari bilan uchrashuvlar uyushtirish; bolalar texnika ijodiyotini rivojlantirish, yongʻin-texnik modellashtirish toʻgaraklarini tashkil etish. 7. Umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining 12 yoshga toʻlgan va undan katta boʻlgan, drujinalarning ishida faol qatnashish istagini bildirgan oʻquvchilar yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari aʼzolari boʻlishlari mumkin. 8. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinasi aʼzoligiga yozma ariza, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining Yoshlar ittifoqi boshlangʻich tashkiloti iltimosnomasi asosida drujinaning umumiy yigʻilishida qabul qilinadi. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinasi aʼzoligiga tegishli vakolatli organlar tomonidan tasdiqlangan va Davlat yongʻin xavfsizligi xizmati bilan kelishilgan yongʻin xavfsizligi choralarini qoʻllash boʻyicha maxsus dasturlarni “yaxshi” yoki “aʼlo” darajada oʻzlashtirgan oʻquvchilar qabul qilinadi. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinasi aʼzoligiga yangi qabul qilinganlarga tantanali ravishda yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinasi aʼzosining znachogi topshiriladi. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari znachogi namunasi va yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalarining ramzi xalq taʼlimi, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi organlari, Davlat yongʻin xavfsizligi xizmati, tegishli jamoat birlashmalari ishtirokida ishlab chiqiladi va qonunchilikda belgilangan tartibda tasdiqlanadi. 9. Yosh yongʻin oʻchiruvchi quyidagilarga majbur: yosh yongʻin oʻchiruvchi obroʻsi va nomini qadrlash, drujina ishlarida faol qatnashish, drujina komandiri topshiriqlarini oʻz vaqtida va aniq bajarish; yongʻin xavfsizligi choralarini oʻrganish, yongʻin xavfsizligi qoidalariga rioya qilishda atrofdagilarga oʻrnak boʻlish; tengdoshlari va kichik yoshdagi bolalar oʻrtasida yongʻinlarning oldini olish boʻyicha tushuntirish ishlari olib borish; Davlat yongʻin xavfsizligi xizmati xodimlari (xizmatchilari) va tegishli jamoat birlashmalari xodimlari rahbarligida maktabgacha taʼlim muassasalarida va umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida, shuningdek mahalliy aholi oʻrtasida tushuntirish ishlari olib borishda ishtirok etish; oʻz sport mahoratini oshirish, yongʻin oʻchirish-amaliy sporti va sportning boshqa turlari bilan shugʻullanish. 10. Yosh yongʻin oʻchiruvchi quyidagi huquqlarga ega: drujina faoliyatiga oid barcha masalalarni muhokama qilishda qatnashish va tegishli takliflar kiritish; yongʻin xavfsizligi masalalari boʻyicha Davlat yongʻin xavfsizligi xizmati va tegishli jamoat birlashmalariga yordam va maslahat soʻrab murojaat qilish; drujinadagi faol ishi uchun tegishli jamoat birlashmalari, xalq taʼlimi, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi organlari, Davlat yongʻin xavfsizligi xizmati, Yoshlar ittifoqi tomonidan yorliqlar, koʻkrak nishonlari, qimmatli sovgʻalar bilan taqdirlanish, yosh yongʻin oʻchiruvchilarning va “Kamalak” bolalar tashkiloti slyotlariga delegat etib saylanish; Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining yongʻin-texnik taʼlim muassasalariga va yongʻin xavfsizligi mutaxassislari tayyorlovchi boshqa taʼlim muassasalariga oʻqishga yuborilish; yongʻinni oʻchirish, odam hayoti va fuqarolarning mulkini qutqarib qolishdagi jasoratli hamda qatʼiy harakatlari uchun belgilangan tartibda davlat mukofotlari bilan taqdirlanishga tavsiya etilish. 11. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari faoliyatiga kundalik rahbarlik umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining pedagoglar kengashi tomonidan amalga oshiriladi. Pedagoglar kengashi drujinaning komandirini, uning oʻrinbosarlarini saylaydi. 12. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari faoliyatiga tashkiliy va uslubiy rahbarlik qilish uchun yosh yongʻin oʻchiruvchilarning respublika va hududiy shtablari tashkil etiladi. Shtablar tarkibiga xalq taʼlimi, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi organlari, Davlat yongʻin xavfsizligi xizmati, tegishli jamoat birlashmalari va Yoshlar ittifoqi hamda boshqa tashkilotlar vakillari kiritiladi. 13. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalarining shtab boshligʻi, uning oʻrinbosarlari, kotibi va shtab aʼzolari xalq taʼlimi, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi organlarining, Davlat yongʻin xavfsizligi xizmati, tegishli jamoat birlashmalarining, Yoshlar ittifoqi hamda shtablar tarkibiga vakillari kiritilgan boshqa tashkilotlarning protokol qarori bilan tasdiqlanadi. 14. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalarining hududiy shtabi: umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalariga yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari, toʻgaraklari, yongʻin oʻchirish-amaliy sporti seksiyalari tashkil etishda va ularning faoliyat koʻrsatishida yordam beradi, drujinalar faoliyatini muvofiqlashtiradi, ijobiy ish tajribalarni umumlashtiradi va tarqatadi, drujinalarga topshiriqlar beradi hamda ularning ish rejalarini muvofiqlashtiradi, yongʻinlarning oldini olish tadbirlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi; drujinalar, jamoatchi tashkilotchilarning yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari bilan ishlash boʻyicha hisobotlarini eshitadi, drujinalar aʼzolarini ragʻbatlantirishga doir materiallarni koʻrib chiqadi, sport musobaqalari, viktorinalar, tanlovlar va shu kabilarning dasturlarini ishlab chiqishda qatnashadi; sport tadbirlarining tasdiqlangan kalendar rejalariga muvofiq yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalarining yongʻin oʻchirish-amaliy sporti boʻyicha tuman (shahar), hududiy musobaqalarini tashkil etadi. 15. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalarining respublika shtabi hududiy shtablar faoliyatiga rahbarlik qiladi, yongʻinlarning oldini olish ishlarining shakl va uslublarini rivojlantirish hamda takomillashtirishga oid tavsiyalar ishlab chiqadi, ommaviy tadbirlarni tashkil etadi, yosh yongʻin oʻchiruvchilar shtablari va drujinalarining eng yaxshi ish tajribalarini sport tadbirlarining tasdiqlangan kalendar rejalariga muvofiq oʻrganadi va targʻib etadi, yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalarining yongʻin oʻchirish-amaliy sporti boʻyicha respublika musobaqalarini tashkil etadi. 16. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar bilan olib boriladigan ishlar (sport musobaqalari, ekskursiyalar, slyotlar, viktorinalar va shu kabilar)ga, yongʻin-texnik koʻrgazmalariga, yongʻin-texnik modellashtirish toʻgaraklariga, drujinalar uchun znachoklar, yongʻin oʻchirish-amaliy sporti uchun sport snaryadlari, adabiyotlar, targʻibot ishlari uchun mol-mulklar sotib olishga xarajatlar tegishli jamoat birlashmalari va boshqa tashkilotlar tomonidan ushbu maqsadlarga ajratiladigan mablagʻlar hisobidan, negizida yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari tashkil etilgan umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlim muassasalari koʻmagida amalga oshiriladi. 17. Yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalari bilan amaliy mashgʻulotlar va yongʻin oʻchirish — amaliy sporti boʻyicha mashgʻulotlar oʻtkazish uchun tegishli jamoat birlashmalari, Davlat yongʻin xavfsizligi xizmati va boshqa manfaatdor tashkilotlar bepul va pulli tartibda sport bazalari, jihozlar taqdim etadilar, mutaxassislar, shuningdek yongʻin oʻchirish texnikasi, asbob-uskunalar hamda anjomlar ajratadilar. 1. Ushbu Nizom “Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 33-moddasiga muvofiq idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini hisob roʻyxatidan oʻtkazish tartibini belgilaydi. 2. Hisob roʻyxatidan oʻtkazish tegishli maʼmuriy-hududiy birliklarning yongʻin xavfsizligini taʼminlash boʻyicha oʻzaro hamkorligini amalga oshirish, ularning yongʻinlarni oʻchirishga tayyorligi holatini, shuningdek yongʻinlarning oldini olish ishlari amalga oshirilishini nazorat qilish uchun idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarining soni, joylashtirilishi, jihozlanganligi, komplektlanganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni hamda boshqa zarur axborotlarni hisobga olish va tizimlashtirish maqsadida amalga oshiriladi. 3. Idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini hisob roʻyxatidan oʻtkazishni Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining Davlat yongʻin xavfsizligi xizmati (keyingi oʻrinlarda DYOXX deb ataladi)ning ushbu Nizom bilan belgilangan tegishli organlari amalga oshiradi. 4. Ushbu Nizomda foydalaniladigan tushunchalar va taʼriflar: hisob roʻyxatidan oʻtkazish — reyestrda idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari toʻgʻrisidagi tegishli maʼlumotlarni rasmiy qayd etish; idoraviy yongʻindan saqlash xizmati — idoraviy yongʻin nazoratini tashkil etish va amalga oshirish, idoraviy mansub obyektlarda yongʻinlarning oldini olish, yongʻinlar sodir boʻlganda odamlar va mol-mulkni qutqarish, yongʻinlarni oʻchirishni tashkil etish va amalga oshirish uchun tegishli tashkilotlarning mulkdorlari qarori boʻyicha tashkil etiladigan boshqaruv organlari va boʻlinmalar majmui; koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati — fuqarolar va jamoat birlashmalarining tashkilotlarda, aholi punktlari va boshqa hududlarda yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlarini taʼminlashda, yongʻinlarni oʻchirishda ishtirok etish shakli; DYOXXning hududiy organi — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari, Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasining, obyektning yongʻin xavfsizligi boshqarmalari; DYOXXning mahalliy organi — tumanlar (shaharlar) ichki ishlar boshqarmalari (boʻlimlari)ning yongʻin xavfsizligi boʻlimlari (boʻlinmalari, guruhlari), bevosita yongʻin xavfsizligi boshqarmalariga boʻysunuvchi obyektlarning yongʻin xavfsizligi boʻlimlari (boʻlinmalari, guruhlari), tumanlar (shaharlar) va obyektlarni qoʻriqlash boʻyicha DYOXXning harbiylashtirilgan va kasbiy otryadlari (qismlari). 5. Tashkilotlarda va aholi punktlarida tashkil etilgan idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari hisob roʻyxatidan oʻtishi shart. 6. Hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun taqdim etilgan materiallar besh yil mobaynida saqlanadi, saqlash muddati oʻtgach ular idoraviy arxivga topshiriladi. 7. Idoraviy yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasini hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun davlat va xoʻjalik boshqaruvi organi, shuningdek boshqa tashkilotlar DYOXXning hududiy organiga ularning faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar, jumladan quyidagi maʼlumotlar ilova qilingan arizani taqdim etadilar: DYOXX, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organi, shuningdek obyektlarda ariza beruvchi idoraviy yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasini tashkil etmoqchi boʻlgan boshqa tashkilotlar bilan kelishilgan Idoraviy yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasi toʻgʻrisidagi Nizomning nusxasi; idoraviy yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasiga yuklangan vazifalarni bajarish uchun zarur boʻlgan shaxsiy tarkib va yongʻinni oʻchirish texnikasi sonining hisob-kitobi; idoraviy yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasining joylashishi va soni, shuningdek oʻzining va (yoki) ijaraga olinadigan moddiy-texnika bazasi toʻgʻrisida ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha maʼlumotlar; idoraviy yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasi rahbarlari va mutaxassislarining malakasi toʻgʻrisida ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha maʼlumotlar. 8. Ariza DYOXXning hududiy organida roʻyxatdan oʻtkazilgandan keyin koʻrib chiqishga qabul qilingan hisoblanadi va u 15 ish kuni mobaynida koʻrib chiqilishi kerak. 9. DYOXXning hududiy organi, ushbu Nizomning 7-bandi talablariga muvofiq hujjatlar taqdim etilmagan taqdirda, ariza beruvchiga hisob roʻyxatidan oʻtkazishni rad etishga haqlidir. 10. Hisob roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror yozma shaklda, ikki nusxada rasmiylashtiriladi, ulardan bittasi ariza beruvchiga yuboriladi. 11. Hisob roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisidagi qarorni olgan ariza beruvchi, aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilgandan keyin, hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun roʻyxatdan oʻtkazuvchi organga takroran murojaat qilish huquqiga ega. 12. DYOXXning hududiy organi tomonidan hisob roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilingandan keyin tegishli maʼlumotlar 3-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha idoraviy yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini hisob roʻyxatidan oʻtkazish reyestriga kiritiladi. 13. Ushbu Nizomda nazarda tutilmagan hujjatlarning taqdim etilishini talab qilishga yoʻl qoʻyilmaydi. 14. Koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasini hisob roʻyxatidan oʻtkazish (qayta roʻyxatdan oʻtkazish) uchun fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi (tashkilot maʼmuriyati) DYOXXning mahalliy organiga ularning faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborot ilova qilingan arizani taqdim etadi. Axborotda: koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boshligʻi lavozimiga nomzod va uning malakasi; koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmasining turi (drujina, komanda); komandaning razryadi (komandalar tashkil etilgan taqdirda); komandalar va (yoki) drujinalarning soni tarkibi; koʻngilli yongʻin oʻchiruvchilarni dastlabki (keyingi) tayyorlanganligi; oʻzining va (yoki) ijaraga olinadigan moddiy-texnika bazasi, komandalar tashkil etilganda esa – bino (xona), yongʻinni oʻchirish texnikasi, asbob-uskunalar, anjomlar, aloqa vositalari va jangovar kiyim mavjudligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak. Yuqorida koʻrsatib oʻtilgan axborot har yili DYOXXning mahalliy organlariga taqdim etiladi. 15. Ariza DYOXXning tegishli mahalliy organida roʻyxatdan oʻtkazilgandan keyin koʻrib chiqishga qabul qilingan hisoblanadi va u 15 ish kuni mobaynida koʻrib chiqilishi kerak. 16. DYOXXning mahalliy organi ushbu Nizomning 14-bandi talablariga muvofiq hujjatlar taqdim etilmagan taqdirda ariza beruvchiga hisob roʻyxatidan oʻtkazishni rad etishga haqlidir. 17. Hisob roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror yozma shaklda, ikki nusxada rasmiylashtiriladi, ulardan bittasi ariza beruvchiga yuboriladi. 18. Hisob roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisidagi qarorni olgan ariza beruvchi, aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilgandan keyin, hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun roʻyxatdan oʻtkazuvchi organga takroran murojaat qilish huquqiga ega. 19. Hisob roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilingandan keyin DYOXXning mahalliy organi tomonidan maʼlumotlar 4-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini hisob roʻyxatidan oʻtkazish reyestriga kiritiladi. 20. Davlat, xoʻjalik boshqaruvi organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa tashkilotlar idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari tugatilgan taqdirda, shuningdek ularning soni, joylashtirilishi, jihozlanganligi, komplektlanganligi toʻgʻrisidagi hamda ular haqidagi boshqa maʼlumotlar oʻzgarganda oʻn kun muddatda DYOXXning tegishli organlariga oʻzgargan maʼlumotlarni taqdim etishlari shart. 21. DYOXXning tegishli organi taqdim etilgan oʻzgartirishlarni oʻzgartirilgan maʼlumotlar olingan kundan boshlab besh ish kuni mobaynida reyestrga kiritadi. 22. Roʻyxatdan oʻtkazilgan idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar tahlil qilinadi va DYOXXning tegishli hududiy organlarida saqlanadi, ular toʻgʻrisidagi tizimlashtirilgan maʼlumotlar DYOXXning yuqori organiga beriladi. 23. Reyestrdagi maʼlumotlar ular bilan manfaatdor shaxslarning tanishishi uchun ochiq hisoblanadi va ularning yozma soʻrovi boʻyicha reyestrdan koʻchirma tarzida bepul beriladi. 24. Idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarining hisob roʻyxatidan oʻtkazish reyestrlari raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan, gerbli muhr bosilgan va DYOXXning tegishli organi rahbarining imzosi bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak. 25. Idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini hisob roʻyxatidan oʻtkazishning toʻliqligi va amalga oshirishning toʻgʻriligi, shuningdek maʼlumotlarning oʻz vaqtida taqdim etilganligi va ishonchliligi uchun ushbu Nizomning 7, 12, 14 va 19-bandlarida koʻrsatilgan tegishli organlar va tashkilotlar javob beradilar. 26. Idoraviy va koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarini tashkil etgan vakolatli organlar (tashkilotlar) ularning hisob roʻyxatidan oʻtkazilmaganligi uchun qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradilar.