“Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga oshirish chora-tadbirlari haqida
(law, 2024-08-05)

“Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq va tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilishning toʻlaqonli faoliyat koʻrsatishini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta puli bitta yoʻlovchiga 44 mln. soʻm miqdorda belgilansin, ulardan: 40 mln. soʻmi — yoʻlovchining hayoti yoki sogʻligʻiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash uchun; 4 mln. soʻmi — yoʻlovchining mol-mulkiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash uchun. 2. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish qoidalari 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi sugʻurtalovchilar bilan birgalikda ikki hafta muddatda quyidagilarni nazarda tutuvchi tadbirlar rejasini ishlab chiqsin va tasdiqlasin: 2015-yil 26-noyabrgacha boʻlgan muddatda tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilishni amalga oshiruvchi sugʻurtalovchilar bilan oʻz faoliyatini sugʻurta qilish faoliyati toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan litsenziya talablari va shartlariga muvofiqlashtirish; 2015-yil 27-noyabrdan boshlab oʻz faoliyatini koʻrsatib oʻtilgan litsenziya talablari va shartlariga muvofiqlashtirmagan sugʻurtalovchilar litsenziyalarining amal qilishini belgilangan tartibda toʻxtatish choralarini koʻrish; ommaviy axborot vositalari orqali tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilishning joriy etilayotgan tartibi toʻgʻrisida keng tushuntirish ishlarini olib borish, shuningdek sugʻurtalovchilar xodimlari uchun oʻquv kurslari va seminarlar tashkil etish. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga qoʻshimchalar va oʻzgartirishlar kiritilsin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq baʼzi qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda oʻz idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarini ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 7. Ushbu qarorning 1, 4 va 5-bandlari “Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni kuchga kirgan kundan boshlab amal qiladi. 8. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Qoidalar tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish tartibini belgilaydi. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish mazkur Qoidalarga 1-ilovaga muvofiq sxema boʻyicha amalga oshiriladi. 2. Ushbu Qoidalarda quyidagi tushunchalardan foydalaniladi: jabrlanuvchi — sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga zarar yetkazilgan, sugʻurta tovoni olish huquqiga ega boʻlgan yoʻlovchi; yoʻlovchi — tashuvchining xizmatlaridan foydalanuvchi jismoniy shaxs; yoʻlovchining mol-mulki — bagaj va yoʻlovchining oʻzi bilan birga tashiyotgan qoʻl yuki; naf oluvchi — yoʻlovchi sugʻurta hodisasi tufayli vafot etgan taqdirda, sugʻurta tovonini olish huquqiga ega boʻlgan shaxs; sugʻurtalovchi — tijorat tashkiloti boʻlgan, majburiy sugʻurta qilishni amalga oshirishga haqli yuridik shaxs; sugʻurta puli — bu shunday summaki, sugʻurtalovchi sugʻurta hodisasi sodir boʻlganda yoʻlovchining hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga yetkazilgan zararning oʻrnini ushbu summa doirasida qoplash majburiyatini oladi; sugʻurta hodisasi — tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi amal qilishi davrida yoʻlovchilarning hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga zarar yetkazilganligi uchun tashuvchining fuqarolik javobgarligi yuzaga kelganligining belgilangan tartibda tasdiqlangan fakti; tashuvchi — mulk huquqi asosida yoki boshqa qonuniy asoslarda transport vositasiga egalik qiladigan, qonunchilikka muvofiq yoʻlovchilarni hamda ularning mol-mulkini tijorat asosida tashish boʻyicha xizmatlar koʻrsatadigan va buning uchun tegishli litsenziyaga ega boʻlgan yoxud ruxsat etish xususiyatiga ega hujjati boʻlgan yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkor. 3. Tashuvchi yoʻlovchilarning hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga zarar yetkazganlik uchun oʻz fuqarolik javobgarligini tashish boʻyicha xizmatlar koʻrsatish boshlangunga qadar “Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan shartlar asosida va tartibda sugʻurtalashi shart. Tashuvchining oʻz fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish majburiyati “Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni amalga kiritilgan kundan boshlab kuchga kiradi. 4. Agar tashuvchilarning fuqarolik javobgarligi Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari talablariga muvofiq tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish yuzasidan belgilangan sugʻurta pulidan kam boʻlmagan miqdorda sugʻurtalangan boʻlsa, ularga nisbatan tashuvchining oʻz fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish majburiyati tatbiq etilmaydi. 5. Tashuvchining yoʻlovchilar hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash boʻyicha fuqarolik javobgarligi yuzaga kelgan chogʻdagi mulkiy manfaatlari tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish obyekti hisoblanadi. 6. Tashuvchi, sugʻurtalovchi, yoʻlovchi, jabrlanuvchi va naf oluvchi tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish subyektlari hisoblanadi. 7. Quyidagilar oqibatida tashuvchi fuqarolik javobgarligining yuzaga kelishi sugʻurta hodisasi boʻlmaydi: maʼnaviy zarar yetkazilganligi va (yoki) boy berilgan foydaning oʻrnini qoplash majburiyati yuzaga kelganligi; nodir va boshqa noyob buyumlarga, qimmatbaho va yarim qimmatbaho toshlardan va metallardan ishlangan buyumlarga, diniy qadriyatga ega buyumlarga, sanʼat asarlariga, qoʻlyozmalarga, noyob audiovizual asarlarga hamda intellektual faoliyatning boshqa natijalariga, qimmatli qogʻozlarga, naqd pullarga, shu jumladan, chet el valyutasiga shikast yetkazilganligi yoki ularning yoʻq qilinganligi; yoʻlovchining sugʻurta hodisasini yuzaga keltirishga qaratilgan qasddan qilingan harakatlari natijasida uning hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga zarar yetkazilganligi. Tashuvchining fuqarolik javobgarligi ushbu bandda koʻrsatilgan holatlarda yuzaga kelgan taqdirda yetkazilgan zararning oʻrni tashuvchi tomonidan qoplanishi va (yoki) u ushbu zararni kompensatsiya qilishi kerak. 8. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi va tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisi tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish amalga oshirilganligini tasdiqlovchi hujjatlar hisoblanadi. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish polisi (keyingi oʻrinlarda sugʻurta polisi deb ataladi) tegishli blankada va tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasiga kiritilgan transport vositalarining soniga teng nusxalarda rasmiylashtiriladi. 9. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi ommaviy hisoblanadi va tashuvchi hamda sugʻurtalovchi oʻrtasida ushbu Qoidalarga 2-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha, ushbu bandning ikkinchi xatboshida nazarda tutilgan holatlardan tashqari, bir yil muddatga tuziladi. Yoʻlovchilarni va ularning mol-mulkini avtomobilda tashishni amalga oshiradigan tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi uch oydan bir yilgacha boʻlgan muddatga tuzilishi mumkin. 10. Tashuvchi tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzish uchun sugʻurtalovchini tanlash huquqiga ega. 11. Sugʻurtalovchi oʻziga yozma yoki elektron shakldagi ariza bilan murojaat qilgan va ushbu Qoidalarga muvofiq hujjatlarni taqdim etgan tashuvchiga tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzishni rad etishga haqli emas. 12. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzish uchun tashuvchi sugʻurtalovchiga quyidagi hujjatlarni taqdim etadi: tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzish toʻgʻrisidagi ariza; tashuvchining faoliyatini amalga oshirish uchun tegishli litsenziya yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning tasdiqlangan nusxasi, tashuvchi oʻz faoliyatini qonunchilikka muvofiq tegishli litsenziya yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatsiz amalga oshirish hollari bundan mustasno; oʻtgan yilda tuzilgan tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofotining hisob-kitobi, agar oʻtgan yilda tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi tuzilgan boʻlsa. Tashuvchi sugʻurtalovchiga taqdim etiladigan maʼlumotlar va hujjatlarning toʻliqligi va haqqoniyligi uchun javobgar hisoblanadi. 13. Sugʻurta polisi tashuvchiga sugʻurtalovchining yoki sugʻurta agentining hisob raqamiga shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofoti (keyingi oʻrinlarda sugʻurta mukofoti deb ataladi) kelib tushgan kundan keyingi uch ish kunidan kechikmay beriladi. Sugʻurta polisi blankasi qatʼiy hisobda turadigan hujjat boʻlib, hisobga olish seriyasiga, raqamiga va himoyalanganlikning kamida 3 darajasiga ega boʻlishi kerak. Sugʻurta polisi blankasi sugʻurtalovchining buyurtmasi boʻyicha, bosmaxona usulida, A4 (210-297 mm) formatda “Davlat belgisi” davlat-ishlab chiqarish birlashmasida ushbu Qoidalarga 4-ilovaga binoan namunaga muvofiq tayyorlanadi. 14. Sugʻurta polisi yoʻqolgan yoki yaroqsiz holga kelgan taqdirda tashuvchi uning dublikatini olish huquqiga ega. Dublikat tashuvchi murojaat qilgan va u dublikatni tayyorlash xarajatlarini qonunchilikda belgilangan, oʻzi murojaat qilgan sanadagi bazaviy hisoblash miqdorining koʻpi bilan 10 foizi miqdorida toʻlagan kundan eʼtiboran ikki ish kuni mobaynida sugʻurtalovchi tomonidan beriladi. 15. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi amal qiladigan davrda tashuvchi sugʻurtalovchiga tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzish toʻgʻrisidagi arizada koʻrsatilgan maʼlumotlardagi oʻzgarishlar haqida yozma yoki elektron shaklda zudlik bilan xabar qilishi shart. 16. Tashuvchidan tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzishda taqdim etilgan maʼlumotlardagi oʻzgarishlar toʻgʻrisida axborot olinganda sugʻurtalovchi, zarurat boʻlganda, mazkur shartnomaga qoʻshimcha bitimni tuzadi va sugʻurta polisini qaytadan rasmiylashtiradi. 17. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi shartlari uning amal qilish muddati mobaynida oʻzgargan taqdirda sugʻurta mukofoti miqdoriga oʻzgargan shartlarga muvofiq holda oʻzgartirish kiritiladi. Bunda tomonlarning sugʻurta mukofotining oʻzaro hisob-kitoblariga taalluqli boʻlgan majburiyatlari tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasiga qoʻshimcha bitim tuzilgan sanadan boshlab uch ish kunidan kechikmay bajarilishi kerak. 18. Agar tashuvchi tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi shartlari yoki ushbu Qoidalarning 17-bandida nazarda tutilgan hollarda qoʻshimcha sugʻurta mukofoti toʻlashga qarshi boʻlsa, u holda sugʻurtalovchi mazkur shartnomaning bekor qilinishini talab qilishga haqlidir. Bunda toʻlangan sugʻurta mukofoti qaytarib berilmaydi. 19. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasining amal qilishi quyidagi hollarda muddatidan oldin toʻxtatiladi: tashuvchi tugatilganda yoki qayta tashkil etilganda; tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi sud qaroriga koʻra haqiqiy emas deb eʼtirof etilganda. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasining amal qilishi qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa holatlarda ham muddatidan oldin toʻxtatilishi mumkin. 20. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasining amal qilishi muddatidan oldin toʻxtatilgan taqdirda sugʻurta mukofotining bir qismi toʻlangan sugʻurta tovoni summasiga va mazkur shartnoma amal qilishining kunlar hisobidagi qolgan muddatiga mutanosib ravishda qaytarib beriladi. Bunda tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasining amal qilishi ushbu Qoidalar 19-bandining ikkinchi va uchinchi xatboshilarda koʻrsatilganlardan boshqa asoslarga koʻra muddatidan oldin toʻxtatilgan taqdirda sugʻurtalovchi sugʻurta mukofotining qaytarib berilayotgan qismidan ushbu shartnoma boʻyicha isbotlanadigan xarajatlarning sugʻurta mukofotining 25 foizidan koʻp boʻlmagan miqdordagi summasini chegirib qolishi mumkin. Tashuvchiga sugʻurta mukofotining bir qismini ushbu bandda nazarda tutilgan hollarda qaytarish tashuvchining tegishli tartibda murojaat qilgan kunidan boshlab oʻn toʻrt kalendar kun mobaynida amalga oshiriladi. 21. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta puli quyida koʻrsatilgan formulaga muvofiq aniqlanadi: Ss — tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta puli; Sp — bitta yoʻlovchiga belgilangan sugʻurta puli; V — tashuvchi tomonidan foydalanilayotgan barcha transport vositalarining ishlab chiqaruvchi zavod pasportlari boʻyicha yoʻlovchi sigʻimi, Oʻzbekiston Respublikasi hududi boʻyicha umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarda qatnovchi, boshqa davlatlar temir yoʻl tashuvchilariga tegishli boʻlgan vagonlar bundan mustasno. Bunda Oʻzbekiston Respublikasi hududi boʻyicha umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarda qatnovchi, boshqa davlatlar temir yoʻl tashuvchilariga tegishli boʻlgan vagonlardagi yoʻlovchilarga nisbatan sugʻurta hodisasi sodir boʻlishi sugʻurtalovchini sugʻurta tovonini toʻlash boʻyicha majburiyatni bajarishdan ozod qilmaydi. 22. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta puli, bitta yoʻlovchiga uning hayoti yoki sogʻligʻiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash uchun belgilangan sugʻurta puli va bitta yoʻlovchiga uning mol-mulkiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash uchun belgilangan sugʻurta puli tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasida alohida milliy valyutada koʻrsatiladi. Bunda ushbu sugʻurta pullari Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining mazkur shartnoma tuzilgan kundagi kursi boʻyicha belgilanadi. 23. Sugʻurta mukofoti miqdori ushbu Qoidalarning 5-ilovasiga binoan sugʻurta tariflariga muvofiq hisoblab chiqiladi. Sugʻurta tariflarining oʻzgarishi tashuvchi toʻlash sanasida amalda boʻlgan sugʻurta tariflariga koʻra toʻlagan sugʻurta mukofoti miqdori tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasining amal qilish muddati mobaynida oʻzgarishiga olib kelmaydi. 24. Sugʻurta mukofotini hisoblash sugʻurtalovchi tomonidan, tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzish toʻgʻrisidagi arizada tashuvchi tomonidan koʻrsatilgan maʼlumotlardan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi. 25. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi tuzilgandan keyin mazkur shartnomani tuzish toʻgʻrisidagi arizada tashuvchining haqqoniy boʻlmagan va (yoki) xato maʼlumotlar koʻrsatganligi aniqlangan taqdirda sugʻurta mukofoti miqdori mazkur shartnoma tuzilgan vaqtda amalda boʻlgan sugʻurta tariflariga muvofiqlashtirilishi kerak. 26. Sugʻurta mukofoti tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi tuzilgan sanadan boshlab besh ish kuni mobaynida bir yoʻla toʻlanadi. Pul mablagʻlari sugʻurtalovchining yoki sugʻurta agentining hisob raqamiga kelib tushgan sana sugʻurta mukofoti toʻlangan sana hisoblanadi. 27. Tashuvchining hisob raqamidagi pul mablagʻlari yetarli boʻlmagan taqdirda sugʻurta mukofotini toʻlash tashuvchining ishlab chiqarish faoliyati bilan bevosita bogʻliq boʻlgan kechiktirib boʻlmaydigan ehtiyojlariga moʻljallangan mablagʻlar hisobidan amalga oshiriladi. 28. Agar tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasining amal qilishi davrida tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta tovoni (keyingi oʻrinlarda sugʻurta tovoni deb ataladi) sugʻurtalovchi tomonidan toʻlansa, sugʻurta puli toʻlangan sugʻurta tovoni summasi miqdorida kamaytiriladi. Bunda sugʻurta pulini tiklash uchun tashuvchi toʻlangan sugʻurta tovoni summasiga hamda mazkur shartnomaning qolgan amal qilish muddatiga mutanosib sugʻurta mukofotini sugʻurtalovchining tegishli yozma yoki elektron bildirishnomasi olingandan keyin yetti ish kuni mobaynida qoʻshimcha ravishda toʻlashi shart. Qoʻshimcha ravishda toʻlanadigan sugʻurta mukofotini hisoblash ushbu Qoidalarning 6-ilovasida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi. 29. Tashuvchi quyidagi huquqlarga ega: “Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzish uchun sugʻurtalovchini tanlash; sugʻurtalovchidan tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi shartlarini tushuntirib berishni talab qilish; sugʻurtalovchining sugʻurta tovonini toʻlashni rad etish toʻgʻrisidagi qarori yuzasidan shikoyat qilish. Tashuvchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 30. Tashuvchi: sugʻurta mukofotini qonunchilikda belgilangan shartlar asosida va tartibda toʻlashi; tashuvchining transport vositalarini boshqaruvchi shaxslarni tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi shartlari bilan tanishtirishi, shu jumladan, mazkur shartnoma boʻyicha taraflarning huquq va majburiyatlarini tushuntirishi; tashish kunida amalda boʻlgan sugʻurta polisining nusxasini tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasiga kiritilgan barcha transport vositalariga va (yoki) oʻzining rasmiy veb-saytiga joylashtirishi; jabrlanuvchi yoki naf oluvchi yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi talabni oʻz ichiga olgan talabnoma bilan murojaat etgan paytdan eʼtiboran besh ish kunidan kechiktirmay sugʻurtalovchini tashish chogʻidagi hodisa haqida yozma yoki elektron shaklda xabardor qilishi; agar sugʻurta tovoni jabrlanuvchi yoki naf oluvchi tomonidan hujjatlarni qalbakilashtirish yoki boshqacha tarzda aldash oqibatida asossiz ravishda ortiqcha toʻlangan boʻlsa, bu haqda sugʻurtalovchiga maʼlum qilishi va ortiqcha toʻlangan mablagʻlarni sugʻurtalovchiga qaytarish yuzasidan zarur choralarni koʻrishi shart. Tashuvchi qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham oladi. 31. Sugʻurtalovchi quyidagi huquqlarga ega: jabrlanuvchining yoki naf oluvchining talabnomasini tashuvchi tomonidan koʻrib chiqishda ishtirok etish, zarur hollarda esa, tegishli ekspertlarni jalb etish; sugʻurta hodisalari yuzaga kelishining oldini olish boʻyicha tavsiyalar berish; tashuvchiga ushbu Qoidalarning 55-bandida belgilangan hollarda regress talabi qoʻyish. Sugʻurtalovchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 32. Sugʻurtalovchi: tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi shartlari bilan tashuvchini tanishtirishi, shu jumladan, uning huquq va majburiyatlarini tushuntirishi; oʻz faoliyatini amalga oshirish natijasida olingan tashuvchi va jabrlanuvchi yoki naf oluvchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlashi; tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilishni amalga oshirishga haqli boʻlgan sugʻurtalovchilar oʻrtasida sugʻurta sherikchiligini tuzish haqida birgalikdagi faoliyat toʻgʻrisida shartnoma tuzishi shart. Sugʻurtalovchi qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham oladi. 33. Yoʻlovchi, jabrlanuvchi va naf oluvchi tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi shartlari toʻgʻrisidagi axborotni hamda sugʻurtalovchi haqidagi zarur maʼlumotlarni tashuvchidan bepul olish huquqiga ega. 34. Jabrlanuvchi va naf oluvchi ushbu Qoidalarning 33-bandida koʻrsatilgan huquqlardan tashqari quyidagi huquqlarga ham ega: yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi talabni oʻz ichiga olgan talabnoma bilan tashuvchiga yoki sugʻurtalovchiga murojaat etish; qonunchilikda belgilangan shartlar asosida va tartibda sugʻurta tovoni olish. 35. Sugʻurta hodisasi sodir boʻlganda tashuvchi ushbu Qoidalarning 7-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha sugʻurta tovonini toʻlash talabi koʻrsatilgan ariza bilan quyidagilarning aslini yoki nusxalarini ilova qilgan holda sugʻurtalovchiga murojaat etadi: jabrlanuvchining yoki naf oluvchining yetkazilgan zarar oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi talabini oʻz ichiga olgan, tashuvchi nomiga yozilgan talabnomasi; zarar yetkazilganligi faktini va yetkazilgan zarar miqdorini tasdiqlovchi hujjatlar (vakolatli organning tashish chogʻidagi hodisa toʻgʻrisidagi xulosasi yoki qarori, tibbiyot muassasasidan olingan maʼlumotnoma yoxud yoʻlovchining hayotiga yoki sogʻligʻiga zarar yetkazilganligini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar); yoʻlovchining mol-mulkiga zarar yetkazilganligi faktini va yetkazilgan zarar miqdorini tasdiqlovchi hujjatlar (bagaj pattasi — mavjud boʻlgan taqdirda; tashish chogʻida shikast yetkazilgan yoki yoʻqotilgan mol-mulkning taxminiy vazni koʻrsatilgan, yoʻlovchi tomonidan ixtiyoriy ravishda tuzilgan roʻyxati; yoʻqotilgan mol-mulk qiymatini tasdiqlovchi hujjatlar — mavjud boʻlgan taqdirda va hokazo); tashuvchining yetkazilgan zarar oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi qarori; agar ish sud tomonidan koʻrilgan boʻlsa, yetkazilgan zarar oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi sud qarori; jabrlanuvchi yoki naf oluvchi shaxsini tasdiqlovchi hujjatning; agar sugʻurta tovoni yoʻlovchining merosxoʻrlariga toʻlanishi kerak boʻlsa, meros huquqi olinganligini, shuningdek merosxoʻrlar shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar. Ushbu bandda nazarda tutilmagan hujjatlar taqdim etilishini talab qilish taqiqlanadi. 36. Hujjatlar sugʻurtalovchi tomonidan roʻyxat boʻyicha qabul qilinadi, roʻyxatning nusxasi hujjatlar qabul qilib olingan sana toʻgʻrisida belgi qoʻyilgan holda tashuvchiga yuboriladi (topshiriladi). 37. Sugʻurtalovchi tegishli soʻrovnoma boʻyicha huquqni muhofaza qilish organlaridan, sudlardan, tibbiyot, seysmologiya, veterinariya, gidrometeorologiya va boshqa tashkilotlardan tashish chogʻidagi hodisa bilan bogʻliq hujjatlarni va xulosalarni olishga, shuningdek yoʻlovchiga yetkazilgan zararning sabablarini, holatini va miqdorini mustaqil ravishda aniqlashga haqlidir. 38. Sugʻurta hodisasini tan olish va sugʻurta tovoni miqdorini aniqlash sugʻurtalovchi tomonidan, tashuvchi taqdim etgan hujjatlarni oʻrganish, shuningdek tashish chogʻidagi hodisani tekshirish uchun jalb etilgan ekspertlarning tegishli xulosalari asosida amalga oshiriladi. 39. Sugʻurta hodisasi tan olinganda va sugʻurta tovoni summasi belgilanganda sugʻurta hodisasi toʻgʻrisida dalolatnoma tuziladi, u har qaysi tomon uchun bir nusxadan — ikki nusxada, sugʻurtalovchi va tashuvchi tomonidan imzolanadi. 40. Sugʻurtalovchining sugʻurta tovonini toʻlash haqidagi yoki toʻlashni rad etish toʻgʻrisidagi qarori tashuvchiga u sugʻurta tovonini toʻlash talabi koʻrsatilgan yozma yoki elektron shakldagi ariza bilan murojaat etgandan keyin oʻn besh kundan kechiktirmay xabar qilinishi kerak. Sugʻurtalovchining sugʻurta tovonini toʻlashni rad etish toʻgʻrisidagi qarorida rad etishning asoslantirilgan sabablari koʻrsatilgan boʻlishi lozim. 41. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha oʻrni qoplanadigan, yoʻlovchining hayoti yoki sogʻligʻiga yetkazilgan zarar miqdori yoʻlovchining hayoti yoki sogʻligʻiga yetkazilgan zararning oʻrnini tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha qoplash yuzasidan toʻlovlar jadvaliga (keyingi oʻrinlarda toʻlovlar jadvali deb ataladi) muvofiq ushbu Qoidalarning 8-ilovasiga* binoan aniqlanadi. Agar hayot yoki sogʻliqqa yetkazilgan zararni tasdiqlovchi hujjatlarda koʻrsatilgan shikastlanish xarakteri toʻlovlar jadvalida keltirilmagan boʻlsa, sugʻurtalovchi toʻlovlar jadvalida keltirilgan shikastlanishning u yoki bu xarakterga muvofiqligini aniqlash uchun ushbu hujjatlarni bergan muassasaga yozma ravishda murojaat qiladi. Shikastlanish xarakterining toʻlovlar jadvalida keltirilgan shikastlanishning u yoki bu xarakteriga muvofiqligini aniqlashda shikastlanishning eng muvofiq xarakteri tanlanadi. 42. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha oʻrni qoplanadigan yoʻlovchining mol-mulkiga yetkazilgan zarar miqdori quyidagi tartibda aniqlanadi: yoʻlovchining mol-mulki yoʻqolgan yoxud kam chiqqan taqdirda — yoʻqolgan yoki kam chiqqan mol-mulk qiymati miqdorida; yoʻlovchining mol-mulkiga shikast yetkazilgan (buzilgan) taqdirda — uning qiymati qancha pasaygan boʻlsa, shuncha summa miqdorida, shikastlangan (buzilgan) mol-mulkni tiklash mumkin boʻlmaganda esa, uning qiymati miqdorida; yoʻlovchining bahosini eʼlon qilgan holda tashishga topshirilgan mol-mulki yoʻqolgan taqdirda — mol-mulkning eʼlon qilingan qiymati miqdorida; yoʻlovchining yoʻqolgan, kam chiqqan yoki shikast yetkazilgan (buzilgan) mol-mulki qiymatini aniqlash imkoniyati boʻlmagan taqdirda — yoʻqolgan, kam chiqqan yoki shikast yetkazilgan (buzilgan) mol-mulk vaznining har bir kilogrami uchun 100 ming soʻm miqdorida. 43. Sugʻurtalovchi yoʻlovchilarning hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga yetkazilgan zararni bartaraf etish va (yoki) kamaytirish yuzasidan tashuvchining tashabbusiga yoki sugʻurtalovchining talabiga koʻra kechiktirib boʻlmaydigan choralar koʻrilishi munosabati bilan tashuvchining yuzaga kelgan barcha bildirilgan va isbotlanadigan xarajatlari oʻrnini hatto bu choralar muvaffaqiyatsiz boʻlgan hollarda ham qoplaydi. Bunda sugʻurta tovonining va tashuvchi mazkur xarajatlarining umumiy summasi sugʻurta puli miqdoridan ortiq boʻlishi mumkin emas. 44. Sugʻurta tovoni sud xarajatlarining, shuningdek jarimalar va boshqa shu kabi toʻlovlarning oʻrnini qoplamaydi. 45. Sugʻurta tovoni sugʻurtalovchi sugʻurta tovonini toʻlash toʻgʻrisida qaror qabul qilgan kundan eʼtiboran besh ish kunidan kechiktirmay bevosita jabrlanuvchiga yoki naf oluvchiga toʻlanadi. 46. Agar sugʻurta tovonini toʻlash ushbu Qoidalarning 45-bandida belgilangan muddatda amalga oshirilmagan boʻlsa, sugʻurtalovchi sugʻurta tovonini toʻlash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundagi bank foizining hisob stavkasidan kelib chiqqan holda jabrlanuvchiga yoki naf oluvchiga sugʻurta tovoniga qoʻshimcha ravishda penya toʻlaydi. 47. Agar tashuvchi yoʻlovchining hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga yetkazilgan zararning oʻrnini sugʻurtalovchining yozma roziligiga koʻra oʻz hisobidan qoplasa, sugʻurtalovchi tashuvchiga sugʻurta tovonini mazkur zararning oʻrnini qoplash tartibida tashuvchi amalga oshirgan toʻlovlarni tasdiqlovchi hujjatlar tashuvchi tomonidan taqdim etilgandan keyin toʻlaydi. Tashuvchi yoʻlovchining hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga yetkazilgan zararning oʻrnini oʻz hisobidan qisman qoplasa sugʻurtalovchi sugʻurta tovonining tegishli qismini tashuvchiga, qolgan qismini esa — jabrlanuvchiga yoki naf oluvchiga toʻlaydi. Bankning toʻlov amalga oshirilganligi toʻgʻrisidagi belgisi qoʻyilgan toʻlov topshiriqnomasi nusxasi yetkazilgan zarar oʻrnini qoplash tartibida tashuvchi tomonidan toʻlov amalga oshirilganligini tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi. 48. Agar tashuvchi yoʻlovchining hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga yetkazilgan zararning oʻrnini sugʻurtalovchining yozma roziligisiz har qanday usulda qoplagan boʻlsa yoki yetkazilgan zararning oʻrnini qoplashni vaʼda qilgan boʻlsa, tashuvchining ushbu harakatlari sugʻurtalovchi uchun majburiyatlarni keltirib chiqarmaydi. 49. Yoʻlovchining hayotiga yoki sogʻligʻiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash hisobiga boshqa manbalardan jabrlanuvchi yoki naf oluvchi tomonidan olingan toʻlovlar sugʻurtalovchining sugʻurta tovonini toʻlash boʻyicha majburiyatlarini kamaytirmaydi. 50. Agar tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish obyekti bir vaqtning oʻzida ixtiyoriy sugʻurta boʻyicha ham sugʻurtalangan boʻlsa, ixtiyoriy sugʻurta boʻyicha sugʻurta tovoni, majburiy sugʻurta boʻyicha sugʻurta tovonini toʻlash shartlaridan qatʼi nazar, toʻlanadi. Majburiy va ixtiyoriy sugʻurta shartnomasi boʻyicha yoʻlovchining mol-mulkiga yetkazilgan zarar uchun sugʻurta tovoni toʻlash yuzasidan sugʻurtalovchilarning majburiyatlari paydo boʻlgan taqdirda, birinchi navbatda majburiy sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurta tovoni toʻlanadi, mol-mulkka yetkazilgan zararning toʻlanmagan qismi ixtiyoriy sugʻurta shartnomasi boʻyicha qoplanadi. Bunda majburiy va ixtiyoriy sugʻurta boʻyicha toʻlangan sugʻurta tovonining umumiy summasi yoʻlovchining mol-mulkiga yetkazilgan haqiqiy zarardan ortiq boʻlishi mumkin emas. 51. Yoʻlovchining hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga yetkazilgan, oʻrni qoplanishi lozim boʻlgan zarar miqdori toʻliq aniqlangunga qadar, sugʻurtalovchi sugʻurta tovonining mazkur zararning amalda aniqlangan qismiga muvofiq boʻlgan qismini tashuvchining arizasiga koʻra toʻlashga haqli. 52. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi amal qilishi davrida jabrlanuvchining yoki naf oluvchining yuzaga kelgan zararlari oʻrni, agar jabrlanuvchi yoki naf oluvchi mazkur shartnomaning amal qilish muddati tugagandan keyin uch yil mobaynida sudga zararlarni undirish toʻgʻrisidagi daʼvo bilan murojaat etgan boʻlsa, sugʻurtalovchi tomonidan qoplanadi. 53. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi amal qilishi davrida tashuvchi tugatilgan hollarda sugʻurtalovchining jabrlanuvchiga yoki naf oluvchiga sugʻurta tovonini toʻlash majburiyatlari saqlanib qoladi. 54. Sugʻurta tovonini oʻtkazish boʻyicha xarajatlar sugʻurtalovchining hisobidan amalga oshiriladi. 55. Sugʻurtalovchi tashuvchiga oʻzi toʻlagan sugʻurta tovoni miqdorida quyidagi hollarda regress talabi qoʻyish huquqiga ega, agar zarar: yoʻlovchilarni belgilangan tartibda tasdiqlanmagan yoʻnalish boʻyicha tashish oqibatida yetkazilgan boʻlsa, bundan yoʻlovchilarni yoʻnalishsiz taksida tashish mustasno; tashuvchining transport vositasini boshqargan shaxs yoʻlovchilarni ushbu transport vositasini boshqarish uchun tegishli hujjatlarga ega boʻlmagan holda tashishi oqibatida yetkazilgan boʻlsa; nosozliklari mavjudligi yoki muayyan sharoitlar tufayli transport vositasidan foydalanish qonunchilikda taqiqlangan transport vositasida yoʻlovchilarni tashish oqibatida yetkazilgan boʻlsa; tashuvchining, tashuvchi xodimlarining yoki vakilining sugʻurta hodisasi sodir boʻlishiga qaratilgan yoxud uning sodir boʻlishiga koʻmaklashadigan qasddan qilingan harakatlari (harakatsizligi) oqibatida yetkazilgan boʻlsa; tashuvchining transport vositasini boshqargan shaxs yoʻlovchilarni alkogolli ichimlikdan mastlik holatida yoki giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar yoxud shaxsning aql-irodasiga taʼsir koʻrsatuvchi boshqa moddalar taʼsiri ostida tashishi oqibatida yetkazilgan boʻlsa; tashuvchining transport vositasini boshqargan shaxsning mehnat va dam olish rejimi tashuvchi tomonidan buzilganligi oqibatida yetkazilgan boʻlsa. 56. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta operatsiyalarining moliyaviy barqarorligini taʼminlash maqsadida sugʻurtalovchilar tomonidan sugʻurta sherikchiligi tuziladi. Sugʻurtalovchilar oʻrtasidagi birgalikdagi faoliyat toʻgʻrisidagi shartnoma asosida tashkil etilgan sugʻurtalovchilarning kasbiy birlashmasi tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta sherikchiligi (keyingi oʻrinlarda sugʻurta sherikchiligi deb ataladi) hisoblanadi. 57. Sugʻurta sherikchiligi tomonidan tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilishdan boshqa sugʻurta turlari boʻyicha xavflar qabul qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Bunda sugʻurtalovchilar — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchilari tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilishdan boshqa sugʻurta turlari boʻyicha sugʻurta sherikchiligini tuzish toʻgʻrisida alohida shartnomalar tuzishga haqli. 58. Sugʻurta sherikchiligi faoliyatiga umumiy rahbarlikni sugʻurtalovchilarning — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchilarining birinchi rahbarlaridan iborat tarkibdagi kuzatuv kengashi amalga oshiradi. 59. Kuzatuv kengashi, agar majlisda uning aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi hozir boʻlsa, qaror qabul qilishga haqlidir. Agar hozir boʻlganlarning kamida uchdan ikki qismi kuzatuv kengashi qarori uchun ovoz bersa kuzatuv kengashi qarori qabul qilingan hisoblanadi. 60. Sugʻurta sherikchiligining joriy faoliyati kuzatuv kengashi tomonidan tayinlangan ijro etuvchi organ sifatida qatnashuvchi sugʻurtalovchilarning — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchilarining biri yoki boshqa tashkilot tomonidan amalga oshiriladi. Ijro etuvchi organ sugʻurtalovchilarning — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchilarining har biri bilan tuziladigan shartnomalarga muvofiq faoliyat yuritadi. 61. Ijro etuvchi organ quyidagilarni amalga oshiradi: sugʻurtalovchilar — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchilari tomonidan tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilishni amalga oshirishda ularning oʻzaro hamkorligini taʼminlash; tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish, shu jumladan tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomalari va sugʻurta hodisalari, tashuvchilar, jabrlanuvchilar va naf oluvchilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan iborat boʻlgan maʼlumotlar axborot bazasini shakllantirish; sugʻurtalovchilarga — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchilariga tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilishni amalga oshirish sohasida maslahat xizmatlari va boshqa xizmatlar koʻrsatish; kuzatuv kengashi qarorlariga muvofiq qonunchilikka zid boʻlmagan boshqa funksiya va faoliyatni amalga oshirish. 62. Sugʻurtalovchi tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasini oʻz nomidan tuzadi. Bunda mazkur shartnomada sugʻurtalovchi sugʻurta sherikchiligi nomidan uning faoli sifatida harakat qilayotganligi koʻrsatiladi. Tashuvchi sugʻurtalovchidan barcha sugʻurtalovchilarning — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchilarining roʻyxatini va ular tomonidan tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha qabul qilingan majburiyatlar hajmi toʻgʻrisidagi maʼlumotni talab qilishga haqlidir. Bunda sugʻurtalovchi ana shunday maʼlumotni tashuvchidan tegishli yozma yoki elektron ariza olingan kundan boshlab ikki ish kuni mobaynida taqdim etishi shart. 63. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha majburiyatlar hajmi sugʻurtalovchilar — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchilari oʻrtasida ularning sugʻurtalovchilar — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchilari oʻrtasidagi birgalikdagi faoliyat toʻgʻrisidagi shartnomada belgilanadigan ishtirok ulushiga muvofiq taqsimlanadi. Bunda har bir sugʻurtalovchi — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchisi tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha majburiyatlar hajmi taqsimlangandan soʻng qolgan majburiyatlarni qonunchilikda belgilangan tartibda oladi. 64. Biron-bir sugʻurtalovchi — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchisi tomonidan sugʻurta tovonining oʻziga tegishli ulushini belgilangan muddatlarda toʻlanishi imkoni boʻlmagan taqdirda, sugʻurta tovonining ushbu qismi qolgan sugʻurtalovchilar — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchilari oʻrtasida ularning har biri olgan majburiyatlariga mutanosib ravishda taqsimlanadi va ular tomonidan keyinchalik sugʻurta tovonini toʻlash boʻyicha majburiyatni bajarmagan sugʻurtalovchidan — sugʻurta sherikchiligi ishtirokchisidan undirib olingan holda toʻlanadi. 65. Sugʻurtalovchini almashtirishga quyidagi hollarda yoʻl qoʻyiladi: sugʻurtalovchi qayta tashkil etilganda yoki tugatilganda; sugʻurtalovchiga nisbatan toʻlovga qobiliyatsizlik tartib-taomili qoʻllanganda; sugʻurta faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi tegishli litsenziyaning amal qilishi belgilangan tartibda tugatilganda yoki u bekor qilinganda. 66. Tashuvchining oʻz fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish boʻyicha majburiyati bajarilishini nazorat qilish: havo transporti sohasida — havo qatnoviga xizmat koʻrsatuvchi korxonalar va tashkilotlarni belgilangan tartibda tekshirishda va havo kemalari ekspluatantlari, aviatsiya korxonalari va tashkilotlari tomonidan havo kemalari qatnovlari xavfsizligini taʼminlovchi belgilangan qoidalar va normalarga rioya etilishi yuzasidan davlat nazoratiga doir boshqa vakolatlarni amalga oshirishda Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi tomonidan; temir yoʻl transporti sohasida — oʻz faoliyatini temir yoʻl transporti sohasida amalga oshiruvchi muassasalar va tashkilotlarning korxonalari obyektlarini belgilangan tartibda tekshirishda hamda Oʻzbekiston Respublikasi temir yoʻl transportida tashish xavfsizligi taʼminlanishi yuzasidan davlat nazoratiga doir boshqa vakolatlarni amalga oshirishda Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Transport nazorati inspeksiyasi tomonidan; shahar yoʻlovchilar, avtomobil transporti sohasida — tashuvchilar tomonidan litsenziya talablari va shartlariga rioya etilishini qonunchilikda belgilangan tartibda tekshirishda, avtomobil va daryo transporti sohasidagi axborotni tashuvchilardan soʻrashda va olishda hamda jamoat avtomobil va daryo transporti faoliyatini muvofiqlashtirishga doir boshqa vakolatlarni amalga oshirishda Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Transport nazorati inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi. 67. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasidan kelib chiqadigan barcha nizolar va kelishmovchiliklar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi. 68. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi. ‎Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisi blankasining namunasi ‎‎(Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisi blankasining old tomoni) ‎ ‎ ‎ ‎ Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi ‎ ‎ ‎ ‎Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy ‎sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha ‎SUGʻURTA POLISI ‎_________________ -son Seriyasi _____‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ________-son 1. Sugʻurtalovchining toʻliq nomi va rekvizitlari ____________________________________ ___________________________________________________________________________.‎2. Tashuvchining toʻliq nomi va rekvizitlari _______________________________________ ___________________________________________________________________________.‎3. Sugʻurta puli ______________________________________________________________ ________________________________________________________________________ soʻm. (summasi raqamlar va yozuv bilan) 4. Bitta yoʻlovchiga belgilangan sugʻurta puli:‎uning hayoti yoki sogʻligʻiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash uchun — __________________ ________________________________________________________________________coʻm; (summasi raqamlar va yozuv bilan) uning mol-mulkiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash uchun — _______________________ ________________________________________________________________________ soʻm. (summasi raqamlar va yozuv bilan) 5. Sugʻurta mukofoti ___________________________________________________________ _______________________________ soʻm miqdorida 20__ yil “__” __________ da toʻlangan. (summasi raqamlar va yozuv bilan)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 6. Sugʻurta davri: 20__ yil “___” _______ dan 20__ yil “___” ________ gacha. Transport vositalari (vagonlar) haqida‎MAʼLUMOTLAR‎‎‎ Turi‎‎ Rusumi va modeli‎‎ Raqamli (tanituvchi) belgisi‎‎ Ishlab chiqaruvchi zavod pasporti boʻyicha yoʻlovchi sigʻimi (nafar) ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎‎7. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi amal qilishi davrida yoʻlovchilarning hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga zarar yetkazilganligi uchun tashuvchining fuqarolik javobgarligi yuzaga kelishi ushbu polis boʻyicha sugʻurta hodisasi hisoblanadi. (Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisi blankasining orqa tomoni) 8. Sugʻurtalovchining, shuningdek uning tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzishga, tashuvchilar, jabrlanuvchilar va naf oluvchilarning sugʻurta tovoni haqidagi talablarini koʻrib chiqishga hamda sugʻurta tovonini amalga oshirishga vakolatli barcha filiallarining pochta manzillari, ular bilan bogʻlanish vositalari va ish vaqti toʻgʻrisidagi maʼlumotlar:‎____________________________________________________________________________‎‎____________________________________________________________________________‎____________________________________________________________________________‎‎____________________________________________________________________________‎‎9. Alohida qaydlar ____________________________________________________________‎‎____________________________________________________________________________‎____________________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎Sugʻurtalovchining rahbari yoki vakolatli shaxsi ‎ ‎ ‎ ‎ _________________‎(imzo) ‎‎ _____________________‎(F.I.O.)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‎‎M.Oʻ. ‎ ‎‎Berilgan sanasi: 20__ yil “__” _________. 1. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasini birinchi marta tuzishda tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta tariflarining yillik bazaviy stavkasi miqdori (bitta yoʻlovchiga belgilangan sugʻurta puli miqdoriga nisbatan foizlarda). T/r Transport vositasining turi Yillik bazaviy stavka, Tb1 1. Yengil avtomobillar 0,2046 2. Mikroavtobuslar 0,0606 3. Avtobuslar 0,0151 4. Trolleybuslar 0,0102 5. Tramvaylar 0,0102 6. Metropoliten 0,0018 7. Temir yoʻl transporti 0,0091 8. Havo transporti 0,2513 9. 1 — 8-bandlarda nazarda tutilmagan boshqa transport vositalari 0,0909 2. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasini ikkinchi va kelgusi yillarda tuzishda sugʻurta tariflarining yillik bazaviy stavkasi miqdoriga sugʻurtaning oʻtgan yildagi zararlilik darajasidan kelib chiqqan holda tuzatish kiritiladi va u quyidagi formulaga muvofiq hisoblanadi: Tb(n+1) — tuzatish kiritilgan sugʻurta tariflarining yillik bazaviy stavkasi miqdori; Tbn — oʻtgan yilda belgilangan sugʻurta tariflarining yillik bazaviy stavkasi miqdori; Kn — sugʻurtaning oʻtgan yildagi zararlilik darajasidan kelib chiqqan holda sugʻurta tariflari koeffitsiyenti. 3. Sugʻurtaning oʻtgan yildagi zararlilik darajasidan kelib chiqqan holda sugʻurta tariflari koeffitsiyenti (n-yil uchun sugʻurta tovoni summasining (Un) n-yil uchun sugʻurta mukofoti summasiga (Prn) nisbati). T/r Zararlilik darajasi Koeffitsiyent Kn 1. agar Un / Prn = 0 0,95 2. agar 0 < Un / Prn ≤ 0,3 1,00 3. agar 0,3 < Un / Prn ≤ 0,5 1,50 4. agar 0,5 < Un / Prn 2,00 4. Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish qoidalariga ushbu ilovaning 2 va 3-bandlariga muvofiq tuzatish kiritilgan sugʻurta tariflarining yillik bazaviy stavkasi miqdori Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish qoidalariga ushbu ilovaning 1-bandida belgilangan tegishli sugʻurta tariflarining yillik bazaviy stavkasining yigirma besh foizi miqdoridan kam va sakkiz barobari miqdoridan ortiq boʻlishi mumkin emas. 5. Navbatdagi n-yil uchun tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofoti tashuvchi transport vositalarining har bir turi boʻyicha quyidagi formulaga muvofiq alohida hisoblab chiqarilgan sugʻurta mukofotlarini qoʻshish yoʻli bilan aniqlanadi: Prni — i-turdagi transport vositalari boʻyicha n-yil uchun hisoblab chiqarilgan sugʻurta mukofoti; Sp — bitta yoʻlovchiga belgilangan sugʻurta puli; Tbni — i-turdagi transport vositasi boʻyicha n-yil uchun sugʻurta tariflarining yillik bazaviy stavkasi miqdori; Vi — tashuvchi tomonidan foydalanilayotgan i-turdagi barcha transport vositalarining ishlab chiqaruvchi zavod pasportlari boʻyicha yoʻlovchi sigʻimi, Oʻzbekiston Respublikasi hududi boʻyicha umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarda qatnovchi, boshqa davlatlar temir yoʻl tashuvchilariga tegishli boʻlgan vagonlar bundan mustasno. IV. Sugʻurta tariflarining tuzilishi Koʻrsatkichlar Sugʻurta mukofotining brutto-stavkasi 100 Netto-stavka (majburiy sugʻurta shartnomalari boʻyicha joriy sugʻurta toʻlovlarini taʼminlashga moʻljallangan brutto-stavkaning bir qismi) 75 Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish xarajatlari 25 Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasining amal qilishi davrida sugʻurta tovoni toʻlanganda qoʻshimcha ravishda toʻlanadigan sugʻurta mukofoti (Prd) quyidagi formulaga muvofiq hisoblanadi: Pr — sugʻurta mukofoti summasi; Sv — toʻlangan sugʻurta tovoni summasi; Ss — sugʻurta puli; Op — sugʻurtalovchi tomonidan sugʻurta tovonini toʻlash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan boshlab kunlar hisobidagi qolgan sugʻurta davri; Ps — tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisida nazarda tutilgan kunlar hisobidagi sugʻurta davri. 1. Vazirlar Mahkamasining “Sugʻurta xizmatlari bozorini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2002-yil 27-noyabrdagi 413-son qarorida (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2002-y., 11-son, 72-modda): b) 3-ilovaning 1-bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 6. Vazirlar Mahkamasining 2007-yil 1-noyabrdagi 229-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2007-y., 11-son, 62-modda) bilan tasdiqlangan Toshkent viloyati hokimligi yoʻlovchi transportining barcha turlari harakatini litsenziyalash va muvofiqlashtirish departamenti toʻgʻrisidagi nizomda: a) 7-bandda: quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi qoʻshilsin: “Toshkent viloyatida yoʻlovchi transporti sohasida tashuvchilarning yoʻlovchilar hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga zarar yetkazganlik uchun qonunda belgilangan oʻz fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha majburiyati bajarilishini nazorat qilish”; beshinchi — oʻn ikkinchi xatboshilar tegishli ravishda oltinchi — oʻn uchinchi xatboshilar deb hisoblansin; b) 8-bandga quyidagi mazmundagi xatboshi qoʻshilsin: “Toshkent viloyatida yoʻlovchi transporti sohasida tashuvchilarning yoʻlovchilar hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga zarar yetkazganlik uchun qonun hujjatlarida nazarda tutilgan oʻz fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha majburiyati bajarilmaganligi uchun aybdor shaxslarni qonun hujjatlarida nazarda tutilgan javobgarlikka tortish haqida sud organlariga taqdimnomalar kiritish”. 7. Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 24-iyundagi 141-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2008-y., 6-son, 32-modda) bilan tasdiqlangan Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish qoidalarining 7-bandida: quyidagi mazmundagi toʻqqizinchi xatboshi qoʻshilsin: “yoʻlovchining hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga ziyon yetkazilganligi tufayli kelib chiqqan zararlarning oʻrnini tashuvchi tomonidan qoplash majburiyati;”; toʻqqizinchi — oʻn uchinchi xatboshilar tegishli ravishda oʻninchi — oʻn toʻrtinchi xatboshilar deb hisoblansin. 1. Vazirlar Mahkamasining “Umumiy foydalaniladigan havo, temir yoʻl, ichki suv va avtomobil transporti yoʻlovchilarini baxtsiz hodisalardan majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta summalari va sugʻurta tariflari miqdorlari toʻgʻrisida” 1993-yil 30-iyuldagi 379-son qarori. 2. Vazirlar Mahkamasining “Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 30-iyuldagi 379-son qaroriga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida” 1994-yil 20-apreldagi 217-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1994-y., 4-son, 24-modda).