Don va don mahsulotlarini qabul qilish, saqlash va sotish boʻyicha operatsiyalarning buxgalteriya hisobi va hisobotini tashkil etish toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga oʻzgartirishlar kiritish haqida
(resolution, 2025-04-16)

Oʻzbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi va “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Soliq qoʻmitasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasining 2007-yil 22-apreldagi 100, 2006-44-son qarori (roʻyxat raqami 1684, 2007-yil 26-may) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-y., 22-son, 231-modda) bilan tasdiqlangan Don va don mahsulotlarini qabul qilish, saqlash va sotish boʻyicha operatsiyalarning buxgalteriya hisobi va hisobotini tashkil etish toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar kiritilsin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi bilan kelishilgan. 3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. 1. 2-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin. 2. 4-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “4. Tovar-moddiy zaxiralar, shu jumladan don va don mahsulotlari, don mahsulotlari korxonalari buxgalteriya hisobotida Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (4-sonli BHMS) “Tovar-moddiy zaxiralar”ga (roʻyxat raqami 3259, 2020-yil 30-iyun) (bundan buyon matnda 4-sonli BHMS deb yuritiladi) muvofiq asosiy guruhlarga boʻlinadi.”. 3. 6-bandning “g” kichik bandi hamda 52-banddagi “(19-son BHMS) “Inventarizatsiyani tashkil etish va oʻtkazish”ga (1999-yil 2-noyabr, roʻyxat raqami 833)” degan soʻzlar “(19-sonli BHMS) “Inventarizatsiyani tashkil etish va oʻtkazish”ga (roʻyxat raqami 3548, 2024-yil 12-avgust)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 4. 12-bandda: “j” kichik band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “j) Olinadigan joriy toʻlovlar (4000) guruhida 4011 “Don uchun xaridorlardan olinadigan toʻlovlar — tizim ichida” va 4012 “Don uchun xaridorlardan olinadigan toʻlovlar — tizimdan tashqari” schyotlari;”; “z” va “l” kichik bandlardagi “maqsadli davlat jamgʻarmalariga” degan soʻzlar “davlat maqsadli jamgʻarmalariga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; “k” kichik band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “k) mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar boʻyicha joriy majburiyatlar (6000) guruhida 6011 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar — tizim ichida”, 6012 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar — tizimdan tashqarida”, 6013 “Fakturalanmagan mol yetkazib berishlar boʻyicha qarzdorlik” schyotlari;”. 5. 26-banddagi “4-sonli BHMSning 15-bandi” degan soʻzlar “4-sonli BHMSning 22-bandi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 6. 31-bandda: “a” kichik bandning uchinchi xatboshisi, “v” kichik bandning toʻrtinchi va oltinchi xatboshilari, “d” kichik bandning uchinchi xatboshisi hamda “e” kichik bandning uchinchi xatboshisidagi “toʻlanadigan schyotlar” degan soʻzlar “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin; “g” kichik bandning uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “kredit 6010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar”, materiallarni hisobga oluvchi (1000), mehnat haqi boʻyicha xodim bilan hisoblashishlarni hisobga oluvchi (6700), sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha qarzni hisobga oluvchi (6500) va boshqa tegishli schyotlari;”; “j” va “z” kichik bandlarning ikkinchi xatboshilaridagi “schyotlar” degan soʻz “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 7. 33-bandda: “a” kichik bandning uchinchi xatboshisi, “b” kichik bandning toʻrtinchi va oltinchi xatboshilari, “g” kichik bandning uchinchi xatboshisi va “d” kichik bandning uchinchi xatboshisidagi “toʻlanadigan schyotlar” degan soʻzlar “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin; “v” kichik bandning uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “kredit 6010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar”, materiallarni hisobga oluvchi (1000), mehnat haqi boʻyicha xodim bilan hisoblashishlarni hisobga oluvchi (6700), sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha qarzni hisobga oluvchi (6500) va boshqa tegishli schyotlari;”. 8. 34-bandning “g” kichik bandi toʻrtinchi xatboshisi hamda 35-bandning ikkinchi xatboshisidagi “toʻlanadigan schyotlar” degan soʻzlar “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 9. 36-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “36. Buxgalteriya hisobida import qilingan don va don mahsulotlarini sotib olish qiymatini shakllantirish va aks ettirish Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (22-sonli BHMS) “Chet el valyutasida ifodalangan aktivlar va majburiyatlarning hisobi”ga muvofiq (roʻyxat raqami 3587, 2024-yil 19-dekabr) amalga oshiriladi.”. 10. 42-bandda: 1) “a” kichik bandda: ikkinchi xatboshidagi “schyotlar” degan soʻz “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin; uchinchi xatboshidagi “toʻlanadigan schyotlar” degan soʻzlar “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin; 2) “b” kichik bandda: ikkinchi xatboshidagi “toʻlanadigan schyotlar” degan soʻzlar “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin; uchinchi xatboshidagi “schyotlar” degan soʻz “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 11. 43-bandning uchinchi xatboshisidagi “toʻlanadigan schyotlar” degan soʻzlar “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 12. 44-banddagi “olinadigan schyotlar (4000)” degan soʻzlar “olinadigan joriy toʻlovlar (4000)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 13. 45-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “45. Inventarizatsiya vaqtida aniqlangan don va don mahsulotlarining kamomadi va ortiqchaligini buxgalteriya hisobida aks ettirish Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (21-sonli BHMS) “Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasi va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnoma”ga (roʻyxat raqami 3593, 2024-yil 27-dekabr) muvofiq amalga oshiriladi.”. 14. 48-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “48. Saqlash vaqtida tabiiy yoʻqotishlar normasi doirasidan, shuningdek namlik va ifloslik aralashmasi sifatini yaxshilash hisobiga hosil boʻladigan kamomad miqdoridan oshgan kamomad summasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda undirib olinadi.”. 15. 55-bandda: “a” kichik bandning ikkinchi xatboshisi va “b” kichik bandning ikkinchi xatboshisidagi “schyotlar” degan soʻz “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin; “g” kichik bandda: ikkinchi xatboshidagi “toʻlanadigan schyotlar” degan soʻzlar “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin; uchinchi xatboshidagi “schyotlar” degan soʻz “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 16. 57-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “57. Don mahsulotlarining kelib tushishi, sotilishi va boshqa chiqimlari boʻyicha operatsiyalarni buxgalteriya hisobida tan olish, baholash va aks ettirish buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.”. 17. 58-bandda: “a” kichik bandning uchinchi xatboshisi va “v” kichik bandning uchinchi xatboshisidagi “toʻlanadigan schyotlar” degan soʻzlar “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin; “b” kichik bandning uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “kredit 6010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar”, materiallarni hisobga oluvchi (1000), mehnat haqi boʻyicha xodim bilan hisoblashishlarni hisobga oluvchi (6700), sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha qarzni hisobga oluvchi (6500) va boshqa tegishli schyotlari;”; “d” kichik bandning ikkinchi xatboshisidagi “schyotlar” degan soʻz “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 18. 69-bandda: “v” kichik bandning uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “(0200) asosiy vositalarning eskirishini hisobga oluvchi, (1000) materiallarni hisobga oluvchi, (2300) yordamchi ishlab chiqarishni hisobga oluvchi, (6000) mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar, (6700) mehnat haqi boʻyicha xodim bilan hisoblashishlarni hisobga oluvchi schyotlar, (6500) sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha qarzni hisobga oluvchi schyotlar va boshqa tegishli schyotlar krediti;”; “d” kichik bandning ikkinchi xatboshisidagi “schyotlar” degan soʻz “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 19. 71-bandning “b” kichik bandi uchinchi xatboshisi hamda “g” kichik bandi uchinchi xatboshisidagi “toʻlanadigan schyotlar” degan soʻzlar “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 20. 72-bandda: “b” kichik bandning uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “kredit (0200) asosiy vositalarning eskirishini hisobga oluvchi, (1000) materiallarni hisobga oluvchi, (2300) yordamchi ishlab chiqarishni hisobga oluvchi, (6000) mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar, (6700) mehnat haqi boʻyicha xodim bilan hisoblashishlarni hisobga oluvchi schyotlar, (6500) sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha qarzni hisobga oluvchi schyotlar va boshqa tegishli schyotlar;”; “v” kichik bandning ikkinchi xatboshisi va “g” kichik bandning ikkinchi xatboshisidagi “schyotlar” degan soʻz “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 21. 73-bandning “b” kichik bandi uchinchi xatboshisi va “v” kichik bandi uchinchi xatboshisidagi “toʻlanadigan schyotlar” degan soʻzlar “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 22. 88-band, 89-bandning “a” kichik bandi ikkinchi xatboshisi, “b” kichik bandi uchinchi xatboshisi, “v” kichik bandi ikkinchi xatboshisi, “g” kichik bandi ikkinchi xatboshisi, “d” kichik bandi toʻrtinchi xatboshisi, “e” kichik bandi ikkinchi xatboshisi, “j” kichik bandi yettinchi xatboshisi hamda 94-bandning “a” kichik bandi ikkinchi xatboshisi, “b” kichik bandi ikkinchi xatboshisi, 107-bandning “a” kichik bandi ikkinchi xatboshisi, “b” kichik bandi ikkinchi xatboshisi va 108-bandning toʻrtinchi xatboshisidagi “schyotlar” degan soʻz “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 23. 97-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “97. Don va don mahsulotlari yuklab joʻnatishda qabul qiluvchilar tomonidan ularni qabul qilish vaqtida kamomad yoki ortiqchaliklar aniqlansa hamda yetkazib beruvchi tomonidan xaridorning daʼvolari tan olingan boʻlsa, yetkazib beruvchining buxgalteriya hisobida kamomad va/yoki ortiqchaliklar boʻyicha tijorat hujjatlari asosida tegishli olinadigan joriy toʻlovlar (4000), asosiy (operatsion) faoliyatning daromadlarini hisobga oluvchi (9000), sotilgan mahsulot (tovar, ish, xizmat)larning tannarxini hisobga oluvchi (9100), materiallarni, tayyor mahsulotlarni va tovarlarni hisobga oluvchi (1000, 2800, 2900), materiallarni tayyorlash va xarid qilishni hisobga oluvchi (1500) schyotlarida korrektirovka (tiklash) oʻtkaziladi, shuningdek yetkazib beruvchi tomonidan don va don mahsulotlarining ortiqchaligi boʻyicha QQSni hisoblab chiqarish uchun dastlabki hisob hujjatlari (hisob-fakturalar) rasmiylashtiriladi. Ushbu dastlabki hisob hujjatlari (hisob-fakturalar) asosida xaridor tomonidan soliq qonunchilik hujjatlariga muvofiq don va don mahsulotlarining ortiqchaligi boʻyicha QQS summasini hisobga olish amalga oshiriladi.”. 24. 109-band, 112-bandning “b” kichik bandi ikkinchi xatboshisi va “g” kichik bandi ikkinchi xatboshisi, 113-bandning “b” kichik bandi uchinchi xatboshisi hamda “g” kichik bandi uchinchi xatboshisidagi “toʻlanadigan schyotlar” degan soʻzlar “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 25. 124-bandda: “a” kichik bandning uchinchi xatboshisi, “b” kichik bandning uchinchi xatboshisi, “g” kichik bandning uchinchi xatboshisi, “d” kichik bandning uchinchi xatboshisi, “z” kichik bandning uchinchi xatboshisi, “i” kichik bandning ikkinchi xatboshisi, “k” kichik bandning uchinchi xatboshisi, “l” kichik bandning ikkinchi xatboshisi, “m” kichik bandning toʻrtinchi xatboshisidagi “toʻlanadigan schyotlar” degan soʻzlar “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin; “v” kichik bandning uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “kredit 6010 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar”, (1000) materiallarni hisobga oluvchi, (6700) mehnat haqi boʻyicha xodim bilan hisoblashishlarni hisobga oluvchi, (6500) sugʻurta va davlat maqsadli jamgʻarmalariga toʻlovlar boʻyicha qarzni hisobga oluvchi va boshqa tegishli schyotlar;”; “e” kichik bandning ikkinchi xatboshisi va “j” kichik bandning ikkinchi xatboshisidagi “schyotlar” degan soʻz “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 26. 128-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “128. Don mahsulotlari korxonalari tomonidan moliyaviy hisobotni tuzish va taqdim qilish Moliyaviy hisobotlarni taqdim etish muddatlari hamda ularning tarkibi va mazmuni toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 3567, 2024-yil 4-noyabr) muvofiq amalga oshiriladi.”. 27. 2-ilovaning 13-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “13. 6-son jurnalga kiritilgan, biroq oy oxirida toʻlanmagan summalar oy boshida toʻlanmagan summalar sifatida keyingi oy uchun ochiladigan 6-son jurnalga oʻtkaziladi va 6011 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar — tizim ichida” subschyoti yoki 6012 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar — tizimdan tashqarida” subschyotlar boʻyicha analitik hisob boʻladi.”. 28. 3-ilovada: 3-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “3. 1-son jurnalning birinchi qatorida 6011 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar — tizim ichida” schyoti va 6012 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar — tizimdan tashqarida” schyoti boʻyicha “Oyning boshidagi qoldiq” sarlavhasi koʻrsatiladi va 1-son jurnalning 1 — 7 va 26-ustunlarini toʻldirish bilan barcha toʻlanmay qolgan schyotlar yozib qoʻyiladi. Shundan keyin barcha ustunlar boʻyicha natija chiqariladi.”; 13-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “13. 1-son jurnalning 27 va 28-ustunlarida bankdagi hisob raqamidan olingan koʻchirmadagi maʼlumotlarga (pul mablagʻlarini hisobga oluvchi schyotlar maʼlumotlari (5110, 5500)), shuningdek 6011 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar — tizim ichida” va 6012 “Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga toʻlovlar — tizimdan tashqarida” schyotlari debetida yetkazib beruvchilar va pudratchilarga berilgan boʻnaklarni hisobga olish schyoti maʼlumotlariga asosan har bir hisob-faktura qarshisiga toʻlov sanasi va toʻlangan summa qayd qilinadi. Yuqorida koʻrsatib oʻtilganidek, hisob-faktura summasi tekshirish natijasida oʻzgarishi mumkin. 1-son jurnalning 26 va 28-ustunlar oʻrtasida paydo boʻlgan farq 30 va 31-ustunlar boʻyicha koʻrsatiladi, chunonchi agarda toʻlovning kamligi yuk koʻp ortilganligi hisobiga yuzaga kelsa, u holda bu farq 10 va 11-ustunlar boʻyicha summalar yigʻindisiga teng boʻlishi lozim.”. 29. 7-ilovaning 3-bandi “a” kichik bandi ikkinchi hamda oʻn birinchi xatboshilaridagi “schyotlar” degan soʻz “toʻlovlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 30. 9-ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.