Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
(resolution, 2016-07-29)

Qonunchilikka oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilganligi, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qarorlarining yangi toʻplamini nashrga tayyorlashda masalalar kelib chiqqanligi munosabati bilan, “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunning 17-moddasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi: I. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining jinoyat ishlari boʻyicha quyidagi qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin: 1. “Sudlar tomonidan jinoyat ishlarini birinchi bosqich sudida muhokama etish jarayonida protsessual qonunchilikka rioya qilinishi toʻgʻrisida”gi 1997-yil 22-avgustdagi 12-sonli qarori: 1-bandi uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Tergov organlari va sudlarga tushuntirilsinki, garov tariqasidagi ehtiyot chorasi (JPK 249-moddasi), ayblanuvchi (sudlanuvchi)ni jamiyatdan ajratmagan holda unga yuklatilgan majburiyatlar bajarilishini taʼminlovchi samarali vosita boʻlib, u pul mablagʻi yoki qimmatbaho buyumlarni dastlabki tergov organi yoki sud ijrochilari tuman (shahar) boʻlimlari depozit hisob raqamiga topshirishdan iborat. Shunga koʻra, tergov organlari, sudlar ishning muayyan holatlari va ayblanuvchi (sudlanuvchi)ning shaxsini inobatga olgan holda unga nisbatan garov tariqasidagi ehtiyot chorasini qoʻllash mumkinligi toʻgʻrisidagi masalani muhokama etishlari hamda ayblanuvchi (sudlanuvchi)ga shaxsan oʻzi yoki qarindoshlari, shuningdek boshqa fuqarolar yoki yuridik shaxslar tomonidan garovga narsa qoʻyish huquqini tushuntirishlari lozim”; 2-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Tushuntirilsinki, JPK 434-moddasiga muvofiq, sudlanuvchining shaxsini aniqlashda, sud majlisi bayonnomasida uning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi va joyidan tashqari, shaxsiga daxldor boshqa, jumladan, sudlanganligi, davlat mukofoti yoki faxriy unvonlari borligi, salomatligi toʻgʻrisidagi va h.k. maʼlumotlar ham aks ettirilishi lozim”; quyidagi mazmundagi 31-band bilan toʻldirilsin: “Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, JPK 439-moddasiga muvofiq, sud tergovi davlat ayblovchisi tomonidan ayblov xulosasi oʻqib eshittirilishi bilan boshlanadi va bu haqda sud majlisi bayonnomasiga tegishli yozuv kiritilishi lozim”. oʻzbek tili matnining 4-bandi birinchi xatboshisidagi: “daliliy ashyolarni” soʻzlari “ashyoviy dalillarni” soʻzlariga almashtirilsin; oʻzbek tili matnining 5-bandi birinchi xatboshisidagi: “daliliy ashyolarni” soʻzlari “ashyoviy dalillarni” soʻzlariga almashtirilsin; oʻzbek tili matnining 6-bandidagi: “daliliy ashyolarni” soʻzlari “ashyoviy dalillarni” soʻzlariga almashtirilsin; 19-bandi ikkinchi xatboshisi quyidagi mazmundagi ikkinchi jumla bilan toʻldirilsin: “Ish sudya tomonidan yakka tartibda koʻrilganda mulohazalar sudya tomonidan koʻrib chiqilishi lozim”. 2. “Jinoiy harakatlar oqibatida yetkazilgan moddiy zararni qoplash masalasiga doir sud amaliyoti toʻgʻrisida”gi 1998-yil 11-sentabrdagi 21-sonli qarori: rus tili matnining 3-bandi birinchi xatboshisidagi “popechiteli” soʻzi chiqarilsin; 6-bandi birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “6. Jinoiy hodisa yuz bermaganligi yoki shaxsning jinoyatga daxldor boʻlmaganligi, shuningdek shaxsning harakati zaruriy mudofaa chegarasidan chiqmagan holda sodir etilganligi sababli oqlov hukmi chiqarilayotganda, sud JPK 283-moddasi 2-qismi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2014-yil 23-maydagi “Sud hukmi toʻgʻrisida”gi 7-sonli qarorining 10-bandi toʻrtinchi xatboshisiga binoan fuqaroviy daʼvoni qanoatlantirishni rad etadi”. 8-bandi birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “8. Jinoyat obyekti boʻlgan mulk qiymatini aniqlashda uning egasi tomonidan xarid qilinishi holatlaridan, jinoyat sodir etilgan vaqtdagi davlat chakana narxidan, bozor yoki komission narxlardan kelib chiqish lozim. Mulk qiymatini aniqlash imkoniyati boʻlmaganda, u ekspert xulosasiga koʻra belgilanadi”; 9-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Jinoyat natijasida yetkazilgan moddiy zararni qoplashga oid masalani hal qilishda sudlar moddiy zarar toʻliq hajmda qoplanishi shartligi haqidagi FK 985-moddasi talablaridan kelib chiqishlari lozim. Sud zarar yetkazgan shaxsning talabiga binoan qoplanadigan zarar miqdorini faqat FK 1012-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan hollarda kamaytirishi mumkin”. 19-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Xatlangan mol-mulkning oʻzlashtirilganligi, rastrata qilinganligi, yashirilganligi, nobud qilinganligi yoki shikastlanganligi aniqlansa, sud prokuratura organlari oldiga ushbu mol-mulk ishonib topshirilgan shaxsni qonunda belgilangan javobgarlikka tortish masalasini qoʻyishi lozim (JK 233-moddasi)”. 3. “Valyuta qimmatliklarini qonunga xilof ravishda olish yoki oʻtkazishga doir ishlar yuzasidan sud amaliyoti toʻgʻrisida”gi 2000-yil 28-apreldagi 8-sonli qarori: 8-bandi ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Valyuta qimmatliklarini qonunga xilof ravishda ancha miqdorda olish yoki oʻtkazish, basharti qilmish shunday harakatlarni ancha miqdorda sodir etganlik uchun maʼmuriy jazo qoʻllanilgandan keyin bir yil davomida sodir etilsa, JK 177-moddasi birinchi qismi boʻyicha javobgarlikka sabab boʻladi”; 11-bandi chiqarilsin. 4. “Harbiy xizmatni oʻtash tartibiga qarshi jinoyatlarga oid ishlarni koʻrish boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida”gi 2000-yil 15-sentabrdagi 23-sonli qarori: 1.2.-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Harbiy jinoyatlarning subyekti Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli kuchlari (Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligining qorovul qoʻshinlari, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmatining davlat chegarasini himoya qilish qoʻmitasi), Milliy xavfsizlik xizmati, boshqa vazirlik va idoralarning harbiy boʻlinmalari harbiy xizmatchilari, shuningdek, ularda harbiy yigʻinlarni oʻtayotgan shaxslar boʻla oladilar”. oʻzbek tili matnining 4.5-bandidagi “jiddiy zarar” soʻzlari “jiddiy ziyon” soʻzlariga almashtirilsin; oʻzbek tili matnining 4.5-bandi beshinchi xatboshisidagi “oʻquv otishmalarning” soʻzlari “oʻq otish mashgʻulotlarining” soʻzlariga almashtirilsin. 5. “Sudlar tomonidan jinoyat uchun jazo tayinlash amaliyoti toʻgʻrisida”gi 2006-yil 3-fevraldagi 1-sonli qarori: 2-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Sudlarga tushuntirilsinki, Jinoyat kodeksining 10-moddasida nazarda tutilgan javobgarlikning muqarrarlik prinsipi har doim ham jazo qoʻllanilishi shartligini anglatmaydi. Shu tufayli sudlar, ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan yoki uncha ogʻir boʻlmagan jinoyatni birinchi marta sodir etgan, chin koʻngildan pushaymon boʻlgan va jinoyatning ochilishiga faol yordam bergan, yetkazilgan ziyonni qoplagan shaxslarni JK 65, 66, 70, 71-moddalariga muvofiq javobgarlikdan yoki jazodan ozod qilish masalasini muhokama qilishlari lozim”. 10-bandidagi “jinoiy javobgarlikdan va jazodan” soʻzlari “jinoiy javobgarlikdan yoki jazodan” soʻzlari bilan almashtirilsin; 11-bandining birinchi xatboshisidagi “eng ogʻir jazo muddati yoki miqdori” soʻzlari “har qanday jazo turining eng yuqori muddati yoki miqdori” soʻzlari bilan almashtirilsin; 24-bandining ikkinchi xatboshisining ikkinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Bunday holda qamoq jazosining eng kam muddati bir oydan kamroq boʻlishi mumkin boʻlib, biroq olti oydan, voyaga yetmagan shaxslarga nisbatan esa, uch oydan oshmasligi kerak”; 25-banddan keyin quyidagi nomdagi yangi boʻlim bilan toʻldirilsin: “Ozodlikni cheklash tariqasidagi jazoni qoʻllash boʻyicha”; 251-bandi quyidagi mazmundagi ikkinchi jumla bilan toʻldirilsin: “Bunda yashash joyi deganda, mahkumning doimiy yashash joyidagi uylar, koʻp qavatli uylardagi kvartiralar, boshqa imoratlardagi yashash uchun moʻljallangan xonalar va boshqa turar joylar tushunilishi lozim (Uy-joy kodeksi 10-moddasi)”; 255-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “255. Mahkum ozodlikni cheklash tariqasidagi jazoni oʻtashdan qasddan boʻyin tovlagan yoki sud tomonidan zimmasiga yuklangan majburiyatlarni bajarmagan taqdirda, sud ozodlikni cheklash jazosining oʻtalmay qolgan muddatini ozodlikdan mahrum qilish tariqasidagi jazo bilan almashtirishi mumkin. Jazoni oʻtashdan boʻyin tovlash vaqti oʻtalgan jazo muddatiga qoʻshib hisoblanmaydi”; 26-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “26. Ozodlikdan mahrum qilish jazo tariqasida ogʻir va oʻta ogʻir jinoyatlar sodir etgan shaxslarga, shuningdek sudlanuvchining shaxsini inobatga olgan holda — ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan va uncha ogʻir boʻlmagan jinoyatlarni sodir qilgan shaxslarga nisbatan, agar bunday shaxslarni jamiyatdan ajratmagan holda axloqan tuzatishning imkoni boʻlmasa, qoʻllaniladi”; 27-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “27. Ozodlikdan mahrum qilish tariqasidagi jazo: olti oydan yigirma yilgacha boʻlgan muddatga, JK 60-moddasida nazarda tutilgan tartibda esa, — yigirma besh yilgacha boʻlgan muddatga; voyaga yetmaganlarga nisbatan — olti oydan oʻn yilgacha boʻlgan muddatga, JK 86-moddasida nazarda tutilgan tartibda esa, — oʻn besh yilgacha boʻlgan muddatga; JK 44-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan hollarda jarima tariqasidagi jazoni almashtirish tartibida, — uch yildan koʻp boʻlmagan muddatga; JK 46-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan hollarda axloq tuzatish ishlari tariqasidagi jazoni almashtirish tartibida, — olti oydan kamroq muddatga tayinlanishi mumkin. Uzoq muddatli (yigirma yildan ortiq, lekin yigirma besh yildan koʻp boʻlmagan muddatga) ozodlikdan mahrum qilish tariqasidagi jazo faqat ikki turdagi jinoyat — javobgarlikni ogʻirlashtiradigan holatlarda qasddan odam oʻldirish (JK 97-moddaning ikkinchi qismi) va terrorizm (JK 155-moddaning uchinchi qismi) uchun tayinlanishi mumkin. Bunda qonun uzoq muddatli ozodlikdan mahrum qilish jazosi ayollarga, oʻn sakkiz yoshga toʻlmasdan jinoyat sodir etgan shaxslarga va oltmish yoshdan oshgan erkaklarga nisbatan tayinlanishini istisno etadi”; 55-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Bunda ozodlikdan mahrum etish tariqasidagi uzil-kesil jazo muddati yigirma besh yildan, voyaga yetmaganlarga — oʻn besh yildan, oltmish yoshdan oshgan erkaklar hamda ayollarga nisbatan esa — oʻn uch yil toʻrt oydan ortiq boʻlishi mumkin emas”. 6. “Davlat chegarasini kesib oʻtish tartibini buzishga oid ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisidagi”gi 2011-yil 25-noyabrdagi 9-sonli qarori: oʻzbek tili matnining 1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 28-moddasiga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi Oʻzbekiston Respublikasiga erkin kelish va undan chiqib ketish huquqiga ega boʻlib, qonunda belgilangan cheklashlar bundan mustasno. Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasini kesib oʻtish tartibi quyidagilar bilan tartibga solinadi: 1999-yil 20-avgustdagi “Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasi toʻgʻrisida”gi Qonun (bundan buyon Qonun); Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1995-yil 6-yanvardagi 8-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining chet elga chiqishi va Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirishi Tartibi” (bundan buyon-fuqarolar kirish-chiqish Tartibi); Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 21-noyabrdagi 408-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Xorijiy fuqarolar va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning Oʻzbekiston Respublikasiga kelishlari va Oʻzbekiston Respublikasidan ketishlari Tartibi” (bundan buyon — xorijiy fuqarolar kirish-chiqish Tartibi); boshqa normativ-huquqiy hujjatlar bilan”; 2-bandi ikkinchi-uchinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Shaxs tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasini kesib oʻtish tartibining ehtiyotsizlik oqibatida (masalan, oriyentirni yoʻqotish oqibatida), noilojlikdan (masalan, tabiiy ofat yoki texnogen xususiyatga ega hodisa, zoʻrlik ishlatish yoki zoʻrlik ishlatish bilan tahdid etish oqibatida) yoki shaxsning erkiga bogʻliq boʻlmagan hollarda (masalan, uning ojiz ahvoldaligidan foydalangan holda) buzilishi mazkur jinoyat tarkibini tashkil etmaydi. Siyosiy boshpana huquqidan foydalanish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat chegarasini kesib oʻtish tartibini buzgan holda Oʻzbekiston Respublikasiga kelgan chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar JK 223-moddasi bilan jinoiy javobgarlikka tortilmaydilar”; oʻzbek tili matnining 4-bandi uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “xorijiy fuqarolar va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar uchun — amaldagi milliy pasport (diplomatik pasport), shaxsini tasdiqlovchi boshqa hujjat, Oʻzbekiston Respublikasiga kirish uchun (kirish, tranzit) viza va xorijiy fuqarolar kirish-chiqish Tartibi II boʻlimida nazarda tutilgan boshqa hujjatlar”; 5-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “5. Oʻzbekiston Respublikasidan chiqish uchun quyidagi hujjatlar asos boʻladi: Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari uchun — amaldagi pasport (diplomatik pasport), unda chet elga chiqish uchun ruxsatnoma yozuvi stikeri (bundan buyon— stiker) mavjudligi, chet el davlatiga kirish vizasi (Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq ularga kirish uchun kirish vizalari rasmiylashtirilishi talab etilmaydigan xorijiy davlatlar bundan mustasno), amaldagi yoʻl hujjati (chipta), bojxona organi mansabdor shaxsi belgisi qoʻyilgan bojxona deklaratsiyasi va fuqarolar kirish-chiqish Tartibi I, II boʻlimlarida nazarda tutilgan boshqa hujjatlar; xorijiy fuqarolar va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar uchun — amaldagi milliy pasport (diplomatik pasport), shaxsini tasdiqlovchi boshqa hujjat, Oʻzbekiston Respublikasiga kirish-chiqish uchun viza, amaldagi yoʻl hujjati (chipta), bojxona organi mansabdor shaxsi belgisi qoʻyilgan bojxona deklaratsiyasi va xorijiy fuqarolar kirish-chiqish Tartibi I, III boʻlimlarida nazarda tutilgan boshqa hujjatlar”; 6-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “6. Qonunchilikka koʻra, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq kirish-chiqish uchun vizasiz rejim oʻrnatilgan xorijiy davlatlarga Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari chiqishi uchun stiker rasmiylashtirilishi talab etilmaydi (fuqarolar kirish-chiqish Tartibi I boʻlimi 2-bandi). Biroq normativ-huquqiy hujjatlarda muayyan toifadagi fuqarolarning (masalan, harbiy xizmatchilar, davlat siri boʻlgan maʼlumotlardan xabardor shaxslar va h.k.larning) chet elga chiqishi uchun xorijiy davlat bilan vizasiz rejim mavjudligidan qatʼi nazar, boshqacha tartib belgilanishi mumkin (fuqarolar kirish-chiqish Tartibi I boʻlimi 3-bandi, III boʻlimi “a” bandi). Binobarin, mazkur toifadagi shaxslarning stiker rasmiylashtirilishi talab etilmaydigan xorijiy davlatlarga maxsus ruxsatsiz chiqishi ularning JK 223-moddasi bilan jinoiy javobgarlikka tortilishiga sabab boʻladi”; 7-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “7. Fuqarolar kirish-chiqish Tartibi I boʻlimi 7-bandiga muvofiq JK 223-moddasi boʻyicha javobgarlik faqat stiker rasmiylashtirilmagan holda yoki amal qilish muddati oʻtgan stiker bilan Oʻzbekiston Respublikasidan, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq ularga kirish uchun kirish vizalari talab etilmaydigan har qanday xorijiy davlatdan boshqa, kirish vizasi rasmiylashtirilishi talab etiladigan xorijiy davlatga kirgan hollarda kelib chiqadi. Shu bilan birga, fuqarolar kirish-chiqish Tartibida Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining xorijiy davlat hududida boʻlishi muddati chegarasi belgilanmaganligi sababli, ularning xorijiy davlat hududida Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida belgilangan muddatlardan ortiq boʻlishlari maʼmuriy (MJTK 226-moddasi) yoki jinoiy (JK 223-moddasi) javobgarlikka tortish uchun asos boʻlmaydi”; 10-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “10. Sudlar shuni nazarda tutishlari lozimki, JK 223-moddasi ikkinchi qismining “g “bandida nazarda tutilgan jinoyat subyekti boʻlib, faqat xorijiy mamlakatlarga chiqishi maxsus kelishuvni talab qiladigan mansabdor shaxslar boʻla oladilar (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 5-martdagi PQ 2142-sonli qarorining 1 va 2-bandlari)”. 7. “Jinoyat ishlari boʻyicha ashyoviy dalillarga oid qonunchilikni qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida”gi 2012-yil 13-dekabrdagi 17-sonli qarori: 2-bandi “a” kichik bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “a) jinoyat qurollari — jinoyatga tayyorgarlik koʻrish yoki jinoyat sodir etish uchun maxsus moʻljallangan, tayyorlangan yoki moslashtirilgan narsalar, shuningdek, bevosita jinoyat sodir etish jarayonida jinoiy maqsadga erishish uchun foydalanilgan mol-mulk, narsalar (masalan, odam oʻldirish qurollari, qimmatliklarni talon-toroj qilish yoki egallashda vosita boʻlgan narsalar, oʻqotar qurol, brakonyerlik qurollari — qopqonlar, toʻrlar, soxta hujjat vah.k.) yoki transport vositalari”; 2-bandi “b” kichik bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “b) oʻzida jinoyat izlarini saqlab qolgan narsalar (masalan, qon izlari mavjud yoki jinoyat sodir etilishi jarayonida shikastlangan kiyim, narsalar, shu jumladan, oʻq otilishi yoki portlash natijasida shikastlangan narsalar, barmoq, qoʻl, oyoq, poyabzal, transport, buzish qurollarining izlari va h.k.)”; 3-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Shuni nazarda tutish lozimki, ashyoviy dalillarni olish usullari qonunda qatʼiy belgilangan. JPK 205-moddasiga koʻra, ashyoviy dalillar surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sud tomonidan (hodisa sodir boʻlgan yoki boshqa joylarni, binolarni koʻzdan kechirish, tanib olish uchun koʻrsatish, guvohlantirish, murdani eksgumatsiya qilish, ekspert tekshiruvi uchun namunalar olish, koʻrsatuvni hodisa sodir boʻlgan joyda tekshirish, olib qoʻyish, tintuv yoki eksperiment oʻtkazish paytida) olinishi yoinki surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sudga JPK 198-202-moddalarida nazarda tutilgan tartibda himoyachi yoxud boshqa shaxslar (fuqarolar, korxona, muassasa, tashkilotlar mansabdor shaxslari) tomonidan taqdim etilishi mumkin”; 9-bandi quyidagi tahrirdagi sakkizinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “axborot saqlash vositalari (telefon apparatlari, xotira kartalari va h.k.), ulardagi qonun bilan taqiqlanmagan maʼlumotlardan nusxa koʻchirilib, mazkur maʼlumotlar egasi yoki uning vakiliga berilgandan keyin yoʻq qilinishi lozim”; 9-bandining sakkizinchi-toʻqqizinchi xatboshilari tegishlicha toʻqqizinchi-oʻninchi xatboshilar deb hisoblansin; 10-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “10. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, baʼzi hollarda ayrim qilmishlar, masalan, kontrabanda, tovar yoki boshqa qimmatliklarni Oʻzbekiston Respublikasining bojxona chegarasidan oʻtkazish, giyohvandlik vositalari yoki psixotrop moddalarni qonunga xilof ravishda tashish, odam oʻgʻirlash va h.k. uchun jinoiy javobgarlikka tortilgan shaxslar jinoyat sodir etishda foydalangan avtomashinalar, mototsikllar va boshqa transport vositalari (konteynerlar) jinoyat quroli deb eʼtirof etilishi mumkin. Bunda shuni nazarda tutish lozimki, ushbu transport vositalarini jinoyat quroli deb eʼtirof etish uchun transport vositasidan, faqat ulov sifatida emas (masalan, aybdor tomonidan qonunga xilof ravishda baliqchilik jinoyati qarmoqlar va toʻrlardan foydalanilgan holda sodir etilgan boʻlib, avtomobildan faqat ulov sifatida foydalanilgan boʻlsa), balki, qasddan jinoyat sodir etishda aynan qurol sifatida foydalanilganligi soʻzsiz aniqlangan boʻlishi zarur (masalan, talon-toroj jinoyatini sodir etishda oʻgʻirlangan katta hajmdagi tovarlar avtomobilda olib chiqib ketilgan, tovar yoki boshqa qimmatliklar bojxona nazoratini chetlab yoxud bojxona nazoratidan yashirib olib oʻtilgan boʻlsa)”. 8. “Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish va kontrabandaga oid ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida”gi 2013-yil 6-sentabrdagi 18-sonli qarori: 1-bandi birinchi xatboshisidagi “Bojxona kodeksining 3-moddasi” soʻzlari “Bojxona kodeksining 5-moddasi” soʻzlari bilan almashtirilsin; 3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “3. Qonun bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish uchun javobgarlik turini bojxona chegarasidan qonunga xilof ravishda oʻtkazilayotgan tovar yoki boshqa qimmatliklar miqdori bilan bogʻlagan boʻlib, bu miqdor ularning huquqbuzarlik sodir etilgan kundagi qiymatidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Tovar yoki boshqa qimmatliklarni qonunga xilof ravishda bojxona chegarasidan koʻp miqdorgacha oʻtkazganlik uchun har doim, shaxs aynan shunday huquqbuzarlik uchun bir yil davomida bir necha marta maʼmuriy javobgarlikka tortilganligidan qatʼi nazar, maʼmuriy javobgarlik kelib chiqadi. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi (bundan buyon matnda — JK) 182-moddasining birinchi qismi boʻyicha jinoiy javobgarlik tovar va transport vositalarini koʻp miqdorda qonunga xilof ravishda bojxona chegarasidan oʻtkazganlik uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilgan (Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 227-21-moddasi, 227-22-moddasining birinchi qismi) shaxs maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan soʻng bir yil davomida yana aynan shunday huquqbuzarlikni koʻp miqdorda sodir etgan holdagina kelib chiqadi. JK 182-moddasi ikkinchi qismida nazarda tutilgan kvalifikatsiya belgilari mavjud boʻlganda, jinoiy javobgarlik shaxs tovar yoki boshqa qimmatliklarni qonunga xilof ravishda bojxona chegarasidan oʻtkazganlik uchun ilgari maʼmuriy javobgarlikka tortilgan-tortilmaganligidan qatʼi nazar, kelib chiqadi. Bunda JK 182-moddasi ikkinchi qismining “b”, “v” va “g” bandlari boʻyicha jinoiy javobgarlik faqat bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilik koʻp miqdorda buzilgan holdagina kelib chiqadi”; 4-bandi ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “bojxona chegarasidan oʻtkazilayotgan har qanday koʻchar mol-mulk, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasining milliy valyutasi, valyuta qimmatliklari va boshqa qimmatli qogʻozlar”; 4-bandi toʻrtinchi xatboshisidagi “BK 7-moddasi” soʻzlari “BK 13-moddasi” soʻzlari bilan almashtirilsin; 5-bandi birinchi xatboshisidagi “va transport vositalarini” soʻzlari “yoki boshqa qimmatliklar” soʻzlari bilan almashtirilsin; 7-bandidagi “odam tanasida” soʻzlari “odam, hayvon tanasida va h.k.” soʻzlari bilan almashtirilsin; 8-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “8. Bojxona hujjatlari yoki vositalariga oʻxshatib yasalgan hujjatlardan amaldagi yoʻli bilan foydalanish deganda, jumladan, bojxona organlariga quyidagilarni taqdim etish tushunilishi lozim: bila turib qalbaki hujjatlarni; bila turib yolgʻon maʼlumotlar kiritilgan hujjatlarni; qonunga xilof ravishda olingan yoki boshqa tovarlarga tegishi hujjatlari; haqiqiy boʻlmagan hujjatlarni; qalbakilashtirilgan bojxona identifikatsiyalash vositalaridan (plombalar, muhrlar, tamgʻalar bosish, identifikatsiyalash belgilari, shtamplar va BK 197-moddasida nazarda tutilgan boshqa identifikatsiyalash vositalari) yoki boshqa tovarlarga tegishli haqiqiy identifikatsiyalash vositalaridan foydalanish. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, tovarlarni bojxona chegarasidan oʻtkazishning har bir tartibi uchun qonunchilikda bojxona organlariga taqdim etilishi lozim boʻlgan hujjatlar va maʼlumotlarning alohida roʻyxati nazarda tutilgan (BK 18-19-moddalari). Shundan kelib chiqib, mazkur roʻyxatlarda nazarda tutilmagan hujjatlar va maʼlumotlarni bojxona organlariga taqdim etmagan shaxsning harakatlari qonunga xilof deb qaralishi mumkin emas”; 9-bandi ikkinchi va uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Boshqa nomga yozilgan deklaratsiyadan foydalanib tovarlarni bojxona chegarasidan oʻtkazish deganda, bojxona deklaratsiyasida yoki deklaratsiyalashning boshqa belgilangan shaklida tovarlar (nomlanishi, sifati va xususiyatlarini oʻzida aks ettiruvchi maʼlumotlar, shu jumladan ularning TIF TN kodlari) toʻgʻrisida bila turib yolgʻon maʼlumotlarni aks ettirish tushuniladi. Tushuntirilsinki, bojxona organi tomonidan bojxona deklaratsiyasini tekshirish, tovarlarni koʻzdan kechirish va bojxona deklaratsiyasida koʻrsatilgan maʼlumotlar notoʻgʻriligi aniqlangunga qadar bojxona deklaratsiyasida yoʻl qoʻyilgan xatolarning deklarant tomonidan mustaqil tuzatilishi (BK 265-266-moddalari) maʼmuriy va jinoiy javobgarlikni istisno etadi”; 10-bandi uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Bojxona hujjatlari yoki vositalariga oʻxshatib yasalgan hujjatlardan aldash yoʻli bilan yoki deklaratsiyasiz yoxud boshqa nomga yozilgan deklaratsiyadan foydalangan holda tovarlarni bojxona chegarasidan oʻtkazish jinoyati bojxona organlari tomonidan tegishli hujjatlar roʻyxatga olingan paytdan boshlab tugallangan hisoblanadi (BK 264-moddasi)”; 10-bandi toʻrtinchi xatboshisi chiqarilsin; 11-bandi ikkinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasining “Boj tarifi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq” soʻzlari “BK 44-bobiga muvofiq” soʻzlari bilan almashtirilsin; oʻzbek tili matnining 15-bandi birinchi xatboshisidagi “bojxona qiyoslashi” soʻzlari “bojxona identifikatsiyalashi” soʻzlari bilan almashtirilsin; 15-bandi ikkinchi xatboshisidagi “JK 205-moddasi” soʻzlari “JK192-11, 205-moddalari” soʻzlari bilan almashtirilsin; 17-bandi birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “17. Sudlar shuni nazarda tutishlari lozimki, JK 246-moddasiga muvofiq, bojxona nazoratini chetlab yoki bojxona nazoratidan yashirib yoxud bojxona hujjatlari yoki vositalariga oʻxshatib yasalgan hujjatlardan aldash yoʻli bilan foydalanib, deklaratsiyasiz yoki boshqa nomga yozilgan deklaratsiyadan foydalanib, kuchli taʼsir qiluvchi zaharli, zaharlovchi, portlovchi moddalar, radioaktiv materiallar, portlatish qurilmalari, qurol-yarogʻ, oʻqotar qurol yoki oʻq-dorilarni shuningdek, giyohvandlik vositalari yoki psixotrop moddalarni yoki diniy ekstremizm, separatizm va aqidaparastlikni targʻib qiluvchi materiallarni, yadroviy, kimyoviy, biologik va ommaviy qirgʻin qurolining boshqa turlarini, shunday qurollarni yaratishda foydalanilishi mumkinligi ayon boʻlgan material va moslamalar, radioaktiv materiallarni (bundan buyon matnda — kontrabanda ashyolari) Oʻzbekiston Respublikasining bojxona chegarasidan oʻtkazish boshqa jinoyat — kontrabanda tarkibini tashkil etadi”; quyidagi mazmundagi 171-band bilan toʻldirilsin: “171. Diniy materiallar bojxona chegarasidan qonunga xilof ravishda olib oʻtilgan har bir holatda shaxsning harakatlarini toʻgʻri kvalifikatsiya qilish uchun ularda diniy ekstremizm, separatizm, aqidaparaslik gʻoyalari targʻiboti mavjud yoki mavjud emasligi masalasini aniqlash maqsadida sud-dinshunoslik ekspertizasi tayinlanishi lozim. Agar ekspertiza natijalariga koʻra diniy mazmundagi materiallarda diniy ekstremizm, separatizm, aqidaparaslik gʻoyalari targʻiboti mavjudligi aniqlansa, shaxsning harakatlari JK 246-moddasi boʻyicha kvalifikatsiya qilinishi lozim”; quyidagi mazmundagi 181-band bilan toʻldirilsin: “181. Shuni nazarda tutish lozimki, bojxona chegarasi orqali tovar yoki boshqa qimmatliklarni noqonuniy olib oʻtishda (JK 182-moddasi) foydalanilgan transport vositalari (konteynerlar) faqat tovar va boshqa qimmatliklar bojxona nazoratini chetlab yoki bojxona nazoratidan yashirib olib oʻtilgan holdagina jinoyat quroli deb topiladi”. 9. “Tadbirkorlik faoliyati bilan bogʻliq ishlar boʻyicha sud amaliyotining ayrim masalalari toʻgʻrisida”gi 2013-yil 11-dekabrdagi 20-sonli qarori: rus tili matnining 5-bandi sakkizinchi xatboshisidagi “poryadka gosudarstvennoy registratsii” soʻzlari “poryadka i srokov gosudarstvennoy registratsii” soʻzlari bilan almashtirilsin; rus tili matnining 5-bandi oʻninchi xatboshisidagi “srokam predostavleniya” soʻzlari “srokam i poryadku predostavleniya” soʻzlari bilan almashtirilsin; 8-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “8. Qonunga xilof ravishda tadbirkorlik faoliyatini yuritish uchun javobgarlik turini qonun bunday faoliyat natijasida olinayotgan nazorat qilinmaydigan daromad (foyda) miqdori bilan bogʻlaydi. Bunda daromad (foyda) deganda, qonunga xilof ravishda tadbirkorlik faoliyatini yuritish davrida tovar (ish, xizmat)lar realizatsiyasidan mazkur faoliyatni amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlar chegirib tashlangan holda olingan pul tushumi tushunilishi lozim”. 10. “Transport harakati va undan foydalanish xavfsizligiga qarshi jinoyatlar bilan bogʻliq ishlar yuzasidan sud amaliyotinig ayrim masalalari toʻgʻrisida” gi 2015-yil 26-iyundagi 10-sonli qarori: 2-bandi oltinchi xatboshisidagi “2000-yil 11-dekabrdagi 472-sonli” soʻzlari “2015-yil 24-dekabrdagi 370-sonli” soʻzlari bilan almashtirilsin; 6-bandi birinchi xatboshisidagi “JK 260-262, 264-266, 268, 269-moddalarida” soʻzlari “JK 260-262, 2631, 264-266, 268, 269-moddalarida” soʻzlari bilan almashtirilsin; 7-bandi birinchi xatboshisidagi “2-boʻlimiga” soʻzlari “I boʻlimiga” soʻzlari bilan, “shuningdek, osma yurgizgichli (dvigatelli) velosiped, mokika, skuter” soʻzlari “moped (osma yurgizgichli (dvigatelli) velosiped)” soʻzlari bilan almashtirilsin; 8-bandi ikkinchi xatboshisidagi “avtomobilni belgilanmagan joyda toʻxtatib turish yoki qoldirib ketish” soʻzlari chiqarilsin; 11-bandi birinchi xatboshisidagi “JK 260, 262, 263, 266, 268, 269-moddalari” soʻzlari “JK260, 262, 263, 2631, 266, 268, 269-moddalari” soʻzlari bilan almashtirilsin; 13-bandi birinchi xatboshisidagi “12-bandi” soʻzlari “XI bandi” soʻzlari bilan almashtirilsin; 17-bandi ikkinchi xatboshisidagi “4.1 bandida” soʻzlari “13-bandida” soʻzlari bilan almashtirilsin. II. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining fuqarolik ishlari boʻyicha quyidagi qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin: 1. Oliy sud Plenumining 2003-yil 19-dekabrdagi “Fuqarolik protsessual qonun hujjatlari ayrim normalarining sudlar tomonidan qoʻllanilishi haqida”gi 19-sonli qarorining oʻzbek va rus tilidagi 6-bandi chiqarilsin. 2. Oliy sud Plenumining 1997-yil 2-maydagi “Xususiylashtirilgan turar joylarga egalik qilish, ulardan foydalanish va ularni tasarruf qilish bilan bogʻliq ishlar boʻyicha sud amaliyoti haqida”gi 3-sonli qarorining 1) oʻzbek va rus tilidagi 22-bandi; 2) 25-bandining birinchi xatboshisi rus tilidagi matnidagi “V sootvetstvii s Zakonom “O gosudarstvennoy poshline” jumlasi chiqarilsin; 3) 25-bandining uchinchi xatboshisi rus tilidagi matnga muvofiqlashtirilib, quyidagi tahrirda bayon qilinsin. “Taraflarning bitimni rasmiylashtirishda turar joy sotilish qiymatini kamaytirib koʻrsatganliklari aniqlangan hollarda, sud undirilishi lozim boʻlgan davlat boji miqdorini bitim boʻyicha haqiqatda toʻlangan summadan kelib chiqib hisoblashi va bitimni tuzish vaqtida toʻlanmay qolgan davlat bojini undirishi lozim”. 3. Oliy sud Plenumining 1996-yil 19-iyuldagi “Fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini buzadigan xatti-harakatlar va qarorlar ustidan keltirilgan shikoyatlarni sudlarda koʻrish amaliyoti toʻgʻrisida”gi 18-sonli qarori rus tilidagi matnining 12-bandi quyidagi mazmunda ikkinchi xatboshisi bilan toʻldirilib, oʻzbek tilidagi matnga muvofiqlashtirilsin. “Uchitivaya, chto v sootvetstvii so st. 149 GPK forma i soderjaniye zayavleniya doljno otvechatʼ trebovaniyam ukazannoy normm i v jalobe doljni bit ukazani osparivayemie deystviya (bezdeystviya), narushenie prava i svobodi, fakt obraщeniya s dannoy jaloboy vishestoyaщemu doljnostnomu litsu, a takje nalichiye poluchennogo otveta na obraщeniye”. 4. Oliy sud Plenumining 1999-yil 24-sentabrdagi “Fuqarolik kodeksini tadbiq qilishda sud amaliyotida vujudga keladigan ayrim masalalar toʻgʻrisida”gi 16-sonli qarorining 1) 24-bandidan “Oʻzbekiston Respublikasining 1992-yil 9-dekabrdagi “Davlat boji toʻgʻrisida”gi Qonuni, “Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat soliq bosh boshqarmasi tomonidan 1993-yil 28-iyunda tasdiqlangan “Davlat boji toʻgʻrisida”gi yoʻriqnoma” jumlalari; 2) Rus tilidagi matnidan “Zakona Respubliki Uzbekistan “O gosudarstvennoy poshline” ot 09.12.1992 goda, Instruksii “O gosudarstvennoy poshline” utverjdennoy Ministerstvom finansov i Glavnim gosudarstvennim nalogovim Upravleniyem pri Kabinete Ministrov ot 28.06.1993 goda” jumlalari chiqarilsin. 5. Oliy sud Plenumining 2000-yil 28-apreldagi “Maʼnaviy zararni qoplash haqidagi qonunlarni qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida”gi 7-sonli qarorining 1) 1-bandidagi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunning 35-moddasi” jumlasi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunning 38-moddasi” deb oʻzgartirilsin. 2) Rus tilidagi matndagi “statyey 35 Zakona O garantiyax svobodi predprinimatelskoy deyatelnosti” va “prinyatix 26-aprelya 1996 goda” jumlasi “statyey 38 Zakona “O garantiyax svobodni predprinimatelskoy deyatelnosti” jumlasiga oʻzgartirilsin. 6. Oliy sud Plenumining “Bolalar tarbiyasi bilan bogʻliq nizolarni hal qilishda sudlar tomonidan qonunlarni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida”gi 1998-yil 11-sentabrdagi 23-sonli qaroriga quyidagicha oʻzgartirish kiritilsin: Oliy sud Plenumining “Sudlar tomonidan farzandlikka olish haqidagi ishlar boʻyicha qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida”gi qaroriga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi 2013-yil 11-dekabrdagi 21-sonli qarori qabul qilinishi munosabati bilan Oliy sud Plenumining 1998-yil 11-sentabrdagi 23-sonli “Bolalar tarbiyasi bilan bogʻliq boʻlgan nizolarni hal qilishda sudlar tomonidan qonunlarni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida”gi qarorining 23-25-bandlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilganligi bois, “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 2015-yil 26-iyundagi qarori bilan 24-bandiga kiritilgan oʻzgartirishlar oʻzbek va rus tilidagi matnlaridan chiqarilsin. 7. Oliy sud Plenumining “Fuqarolarning sud ishlariga doir murojaatlarini koʻrib chiqish amaliyoti haqida”gi 1998-yil 28-dekabrdagi 31-sonli qarorining oʻzbek tilidagi matni 1) 2-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Shaxslarning sudlarga qiladigan murojaatlari mazmun va shakl jihatidan protsessual xarakterda boʻlgan yoki protsessual xarakterda boʻlmagan murojaatlariga boʻlinadi. Bunday murojaatlar tushunchasi qonun hujjatlarida belgilanmagan. Shu bois sudlarga tushuntirilsinki, mazmuni va shakliga koʻra protsess ishtirokchilari yoki ishda ishtirok etishga jalb qilinmagan, ammo huquq va majburiyatlari haqidagi masala sud tomonidan hal etilgan shaxslarning ishni koʻrib chiqish bilan bogʻliq hamda protsessual qonun hujjatlarida nazarda tutilgan murojaatlari protsessual xarakterda boʻlgan murojaatlar hisoblanadi. Sudda muayyan ishlarni mazmunan koʻrish bilan bogʻliq boʻlmagan, protsessual qonun hujjatlarida bevosita koʻzda tutilmagan, protsessual harakatlar qilish yoki sud hujjati chiqarish uchun asos boʻlmaydigan va dalil sifatida tan olinmaydigan murojaatlar esa protsessual xarakterda boʻlmagan murojaatlar hisoblanadi. Sudlar shuni inobatga olishlari kerakki, protsessual xarakterda boʻlmagan murojaatlarni sudda koʻrib chiqish tartibi protsessual xarakterda boʻlgan murojaatlarni koʻrib chiqish tartibidan farqlanadi. Xususan, sudga protsessual xarakterdagi murojaatlarni qilish huquqiga ega shaxslar, ularning huquq va burchlari, murojaatlarni koʻrish tartibi va muddatlari kabi masalalar maxsus qonunlar — Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi, Jinoyat protsessual kodeksi, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi va sud jarayoniga oid boshqa qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi. Protsessual xarakterda boʻlmagan murojaatlarni koʻrib chiqishga oid qoidalar esa “Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligi toʻgʻrisida”gi, “Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisida”gi, “Axborot olish kafolatlari va erkinligi toʻgʻrisida”gi, “Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari toʻgʻrisida”gi qonunlar, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 31-martdagi 73-son qaroriga ilova sifatida tasdiqlangan “Davlat organlari va davlat muassasalarida jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash tartibi toʻgʻrisida”gi Namunaviy nizom va boshqa shu kabi qonun hujjatlari hamda sudlarda ish yuritish tartibiga oid yoʻriqnomalarda aks etgan. Mazkur Plenum qaroridagi qoidalar protsessual xarakterda boʻlgan murojaatlarni koʻrib chiqishga taalluqlidir. Sudlarga uqtirilsinki, “Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisida”gi Qonunning 2-moddasi mazmuniga koʻra protsessual xarakterda boʻlgan murojaatlarni koʻrib chiqish va hal etishda mazkur Qonunda belgilangan qoidalarni qoʻllab boʻlmaydi”. 2) Mazkur Plenum qarorining rus tilidagi matni 2-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Obraщeniya lits v sudi, isxodya iz soderjaniya i formi, delyatsya na obraщeniya protsessualnogo libo ne protsessualnogo xaraktera. Ponyatiye takix obraщeniy v zakonodatelnix aktax ne soderjitsya. V svyazi s etim, razʼyasnit sudam, chto isxodya iz soderjaniya i formi, obraщeniya uchastnikov protsessa ili lits, ne privlechennix k uchastiyu v dele, o pravax i obyazannostyax kotorix sud razreshil vopros, svyazannie s rassmotreniyem dela, a takje predusmotrennie v protsessualnix zakonodatelnix aktax schitayutsya obraщeniyami protsessualnogo xaraktera. A obraщeniya ne svyazannie s rassmotreniyem po suщestvu opredelennix del v sude, ne predusmotrennie neposredstvenno protsessualnim zakonodatelstvom, ne yavlyayuщiyesya osnovaniyem dlya soversheniya protsessualnix deystviy libo vineseniya protsessualnogo sudebnogo akta, ne priznannie v kachestve dokazatelstv, yavlyayutsya obraщeniyami ne protsessualnogo xaraktera. Sudi doljni uchitivat, chto poryadok rassmotreniya v sude obraщeniy ne protsessualnogo xaraktera otlichayetsya ot poryadka rassmotreniya obraщeniy protsessualnogo xaraktera. V chastnosti, litsa, imeyuщiye pravo obraщeniya v sud protsessualnogo xaraktera, ix prava i obyazannosti, voprosi poryadka i srokov rassmotreniya . obraщeniy, reguliruyutsya spetsialnimi zakonami — Grajdanskim protsessualnim kodeksom, Ugolovnim protsessualnim kodeksom, Kodeksom ob administrativnoy otvetstvennosti Respubliki Uzbekistan, a takje drugimi zakonodatelnimi aktami, svyazannimi s sudebnim protsessom. Pravila rassmotreniya obraщeniy ne protsessualnogo xaraktera predusmotreni Zakonami “Ob otkritosti deyatelnosti organov gosudarstvennoy vlasti i upravleniya”, “Ob obraщeniyax fizicheskix i yuridicheskix lits”, “O garantiyax i svobode dostupa k informatsii”, utverjdennim prilojeniyem k postanovleniyu Kabineta Ministrov Respubliki Uzbekistan ot 31-marta 2015 goda № 73, Tipovim polojeniyem “O poryadke raboti s obraщeniyami fizicheskix i yuridicheskix lits v gosudarstvennix organax i gosudarstvennix uchrejdeniyax” i drugimi takimi je zakonodatelnimi aktami, a takje instruksiyami, svyazannimi s poryadkom vedeniya deloproizvodstva v sudax. Pravila, ukazannie v postanovlenii dannogo Plenuma, svyazani s rassmotreniyem obraщeniy protsessualnogo xaraktera. Ukazat sudam, chto isxodya iz soderjaniya stati 2 Zakona “Ob obraщeniyax fizicheskix i yuridicheskix lits” pri rassmotrenii i razreshenii obraщeniy ne protsessualnogo xaraktera pravila ustanovlennie nastoyaщim Zakonom ne primenimi”. 8. Oliy sudi Plenumining 1993-yil 16-apreldagi “Sudlar tomonidan mulkni roʻyxat (arest)dan chiqarish haqidagi ishlarni koʻrishda qonunchilikning qoʻllanishi toʻgʻrisida”gi 13-sonli qarori rus tilidagi matnining 12-bandi quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshisi bilan toʻldirilib, oʻzbek tilidagi matnga muvofiqlashtirilsin. “Esli spornoye imuщestvo priobreteno nezakonnimi deystviyami libo deystviyami, napravlennimi v uщerb gosudarstvu, eto imuщestvo v poryadke stati 1023 GK Respubliki Uzbekistan mojet bit obraщeno v doxod gosudarstva libo v schet vozmeщeniya prichinennogo uщerba po isku prokurora, zainteresovannix organizatsiy ili lits”.