Giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlarni saqlash, berish, sotish, taqsimlash, hisobga olish shartlari toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2025-01-27)

Oʻzbekiston Respublikasining “Giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalar toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq buyuraman: 1. Giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlarni saqlash, realizatsiya qilish, berish, taqsimlash va hisobga olish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin. 3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Narkotiklarni nazorat qilish milliy markazi va Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan. 4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlarni saqlash, realizatsiya qilish, berish, taqsimlash va hisobga olish tartibini belgilaydi. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan berilgan litsenziya asosida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Vazirlar Mahkamasining qarorlari bilan tashkil etilgan davlat muassasalari, basharti Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Vazirlar Mahkamasining qarorlarida faoliyatning litsenziyalanadigan turlarini amalga oshirish nazarda tutilgan hollar bundan mustasno) giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlar muomalasi bilan bogʻliq faoliyat bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslarga (bundan buyon matnda yuridik shaxslar deb yuritiladi) nisbatan tatbiq etiladi. 1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: giyohvandlik vositalari — giyohvandlik vositalari roʻyxatiga kiritilgan va Oʻzbekiston Respublikasida nazoratga olinadigan, kelib chiqishi sintetik yoki tabiiy moddalar, tarkibida giyohvandlik moddasi boʻlgan preparatlar va oʻsimliklar; psixotrop moddalar — psixotrop moddalar roʻyxatiga kiritilgan va Oʻzbekiston Respublikasida nazoratga olinadigan, kelib chiqishi sintetik yoki tabiiy moddalar; prekursorlar — prekursorlar roʻyxatiga kiritilgan va Oʻzbekiston Respublikasida nazoratga olinadigan, giyohvandlik vositalarini, ularning analoglarini va psixotrop moddalarni tayyorlash uchun foydalaniladigan moddalar. 2. Giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlarni saqlash, realizatsiya qilish, berish, taqsimlash va hisobga olish Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 29-oktabrdagi 472-son “Oʻzbekiston Respublikasida giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlarning muomalada boʻlish tartibini belgilab beruvchi nizomlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga asosan belgilanadigan yuridik shaxslarning ehtiyoji doirasida amalga oshiriladi. Bunda, giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlarga belgilangan yuridik shaxslarning ehtiyoji asosida Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlar yuridik shaxslarga taqsimlanadi. 3. Giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlarni saqlash, realizatsiya qilish, berish, taqsimlash va hisobga olishga masʼul shaxs (bundan buyon matnda masʼul shaxs deb yuritiladi) giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlarga oid normativ-huquqiy hujjatlar bilan tanishgan boʻlishi kerak. 4. Tibbiyot amaliyotida qoʻllanilishiga ruxsat etilgan dori vositalari, tibbiy buyumlar va tibbiy texnika davlat reyestriga kiritilgan giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va tarkibida prekursor boʻlgan dori vositalarini dorixonalarda saqlashga yoʻl qoʻyiladi. 5. Giyohvandlik vositalari seyflarda saqlanadi. Seyflar yopiq holda boʻlishi kerak. Masʼul shaxs tomonidan ish vaqti tugagandan soʻng seyflar qulflanishi, plombalanishi kerak. 6. Dorixonalardan giyohvandlik vositalarini jismoniy shaxslarga shifokor retsepti asosida realizatsiya qilish (berish) quyidagi shaxslar tomonidan amalga oshiriladi: dorixona mudiri; farmatsevt (provizor); dorixona farmatsevti assistenti. Giyohvandlik vositalari mazkur Nizomning 1-ilovasidagi shakl boʻyicha maxsus pushti retsept (bundan buyon matnda retsept deb yuritiladi) blanka asosida realizatsiya qilinadi (beriladi). 7. Farmatsevt (provizor) tomonidan tarkibida giyohvandlik vositasi boʻlgan dorining retsepti boʻyicha quyidagilar aniqlanishi lozim: tarkibida giyohvandlik vositasi boʻlgan dorini qabul qiluvchi bemorning yoshi; tarkibida giyohvandlik vositasi boʻlgan dori dozasining toʻgʻri belgilanganligi; tarkibida giyohvandlik vositasi boʻlgan dori tarkibiy qismlarining mutanosibligi. Bunda, farmatsevt (provizor) tomonidan tarkibida giyohvandlik vositasi boʻlgan dorining nomini qizil ruchka bilan chizib koʻrsatishi kerak. 8. Giyohvandlik vositalari saqlanadigan seyfda ularni oʻlchash va dori tayyorlash uchun qoʻl tarozilari, tarozi toshlari, hovonchalar, silindr va voronkalar boʻlishi kerak. Bunda, ushbu jihozlar farmatsevt assistenti yoki farmatsevt (provizor) tomonidan boshqa idishlardan alohida holda yuvilishi va qayta ishlatilishi lozim. Tarkibida giyohvandlik vositasi boʻlgan dori vositalari tayyorlanadigan idishlar yorliqlangan boʻlishi kerak. 9. Tarkibida giyohvandlik vositasi boʻlgan dorining retsepti asosida farmatsevt (provizor) tomonidan giyohvandlik vositasi seyfdagi shtanglas idishdan oʻlchab olinadi va farmatsevt assistentiga beriladi, shundan soʻng shtanglas darhol seyfga olib qoʻyiladi. Bunda, farmatsevt (provizor) retseptning orqa tomoniga giyohvandlik vositasini farmatsevt assistentiga bergani haqida imzo qoʻyadi yoki muhr bosishi mumkin. Farmatsevt assistenti tomonidan qabul qilib olingan giyohvandlik vositasi darhol dori tayyorlash uchun ishlatilishi va tayyorlangan dori vositasi farmatsevt (provizor) tomonidan tekshirib koʻrilishi kerak. Tayyorlangan dori vositasi boʻyicha farmatsevt (provizor) va uning assistenti tomonidan mazkur Nizomning 2-ilovasida keltirilgan shakldagi jadval toʻldiriladi. 10. Retseptda giyohvandlik vositasi bilan boshqa ingrediyentlar birga yozilgan boʻlsa, giyohvandlik vositasini alohida berishga yoʻl qoʻyilmaydi. 11. Giyohvandlik vositalari Oʻzbekiston Respublikasining tegishli maʼmuriy-hududiy birligidagi dorixonadan mazkur maʼmuriy-hududiy birlikda joylashgan davolash-profilaktika muassasasining retsepti asosida realizatsiya qilinadi (beriladi). 12. Giyohvandlik vositasini giyohvandlik vositalari saqlanadigan xonadan assistentlar xonasiga oʻtkazish dorixona mudiri yoki masʼul shaxs tomonidan amalga oshiriladi. 13. Masʼul shaxs tomonidan giyohvandlik vositalari tungi vaqtlarda dorixonaning assistentlar xonasida qoldirilmasligi kerak. 14. Giyohvandlik vositalari raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan, dorixona mudirining muhri va imzosi bilan tasdiqlangan hisobga olish kitobida mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq hisobda turishi kerak. 15. Masʼul shaxs tomonidan har oyning uchinchi sanasiga qadar oldingi oyda dorixonada boʻlgan giyohvandlik vositalari inventarizatsiyadan oʻtkaziladi va inventarizatsiya natijalari mazkur Nizomning 4-ilovasidagi shakl boʻyicha rasmiylashtiriladi. Bunda, oʻtkazilgan inventarizatsiya natijalariga koʻra giyohvandlik vositalarida nomuvofiqliklar aniqlangan taqdirda dorixona mudiri bu holat aniqlanganidan soʻng uch kunlik muddat ichida ichki ishlar organlari va Sogʻliqni saqlash vazirligiga mazkur Nizomning 5-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha yozma yoki elektron shaklda xabar berishi lozim. 16. Dorixonaning giyohvandlik vositalari saqlanadigan xonada giyohvandlik vositalari boʻyicha berilgan retseptlar besh yil davomida muhrlangan holda saqlanadi. Bunda, masʼul shaxslar tomonidan saqlash muddati tugagan retseptlar yoqib yuborish yoʻli bilan yoʻq qilinib, mazkur Nizomning 6-ilovasidagi shaklda dalolatnoma rasmiylashtiriladi. 17. Navbatchi tibbiyot xodimi tomonidan giyohvandlik vositalari seyfda saqlanishi, ushbu seyf polga (devorga) qotirilgan boʻlishi kerak. Bunda, giyohvandlik vositalari zaxirasi bir kunlik ehtiyojdan oshmasligi kerak. Giyohvandlik vositalari saqlanadigan seyfda ularning bir martalik va bir kunlik dozasi koʻrsatilgan jadvallar hamda ulardan zaharlanish holatlarida unga qarshi ishlatiladigan moddalar jadvali boʻlishi kerak. 18. Bemorlarga giyohvandlik vositalarini berish boshqa dori vositalaridan alohida ajratilgan holda amalga oshiriladi. 19. Giyohvandlik vositalarining bemor tomonidan qabul qilinishi shifokor yoki hamshira ishtirokida amalga oshiriladi. 20. Dorixonalar tomonidan davolash-profilaktika muassasalariga beriladigan giyohvandlik vositalarining signatura yoki yorligʻida aniq va yaqqol koʻrinuvchi belgilar (“Ichish uchun”, “Sirtqi”, “Inyeksiya uchun”, “Koʻz tomchilari” va boshqalar) boʻlishi kerak. 21. Davolash-profilaktika muassasasining dorixonasidan giyohvandlik vositalarini olish uchun yozilgan talabnoma mazkur Nizomning 7-ilovasidagi shakl boʻyicha rasmiylashtiriladi, bunda giyohvandlik vositalarining nomlari faqat lotin tilida yoziladi. 22. Navbatchi tibbiyot xodimlarida va boʻlimlarda (xonalarda) saqlanadigan giyohvandlik vositalari mazkur Nizomning 8 va 9-ilovalarida koʻrsatilgan shakl boʻyicha raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan, davolash-profilaktika muassasasi rahbarining muhri va imzosi bilan tasdiqlangan hisobga olish kitobda qayd etiladi. 23. Davolash-profilaktika muassasasining dorixonasida giyohvandlik vositalari zaxirasi bir oylik ehtiyojdan oshmasligi, boʻlimlarida esa uch kunlik ehtiyojdan oshmasligi kerak. 24. Davolash-profilaktika muassasasining qabulxonasida kechki vaqtlarda tez tibbiy yordam koʻrsatish uchun giyohvandlik vositalarining zaxirasi besh kunlik ehtiyojdan oshmasligi kerak. Bunda, giyohvandlik vositalarining ushbu zaxirasi masʼul navbatchi shifokor ruxsati bilan davolash-profilaktika muassasalarining barcha boʻlimlarida ishlatiladi. 25. Davolash-profilaktika muassasalariga giyohvandlik vositalari uchun zarur boʻlgan retsept blankalari Sogʻliqni saqlash vazirligining hududiy boshqarmalari tomonidan beriladi. 26. Giyohvandlik vositalari uchun retsept blankalari davolash-profilaktika muassasasining rahbari buyrugʻi bilan tayinlangan masʼul shaxslar tomonidan Sogʻliqni saqlash vazirligining hududiy boshqarmalaridan dalolatnoma asosida qabul qilinadi. 27. Davolash-profilaktika muassasasida rahbar buyrugʻi bilan retsept blankalarini olish, saqlash, hisobga olish hamda ularni berishga javobgar shaxs tayinlanadi. Giyohvandlik vositalari uchun moʻljallangan retsept blankalari zaxirasi seyf yoki temir qoplagich bilan mustahkamlangan metall javonlarda javobgar shaxs nazorati ostida saqlanishi, uning kalitlari davolash-profilaktika muassasasining rahbarida yoki masʼul shaxsda boʻlishi kerak. 28. Giyohvandlik vositalarining retsept blankalari hisobi sahifalari raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan va davolash-profilaktika muassasasining rahbari imzosi va muhri bilan tasdiqlangan, mazkur Nizomning 10-ilovasida koʻrsatib oʻtilgan shakl boʻyicha hisobga olish kitobida qayd etiladi. 29. Giyohvandlik vositalari uchun oʻntadan ortiq boʻlmagan retsept blankalari rahbar yoki uning oʻrinbosari koʻrsatmasi asosida shifokorga ikki haftalik ehtiyoj miqdorida beriladi. Bunda, giyohvandlik vositalariga ehtiyojlar ortgan hollarda retsept blankalarining soni rahbar yoki uning oʻrinbosari koʻrsatmasiga koʻra oshirilishi mumkin. 30. Davolovchi shifokorlarda kundalik ehtiyoj uchun zarur boʻlgan retsept blankalari qulflangan holatda saqlanishi kerak. 31. Davolash-profilaktika muassasalaridagi kundalik ehtiyojlar uchun zarur boʻlgan retsept blankalari zaxirasi bir oylik ehtiyoj miqdoridan oshmasligi kerak. 32. Davolash-profilaktika muassasasida rahbar buyrugʻi bilan doimiy faoliyat yuritadigan komissiya (bundan buyon matnda komissiya deb yuritiladi) tuziladi. Bunda, ushbu komissiya davolash-profilaktika muassasasi rahbari, davolash ishlari boʻyicha oʻrinbosar, dorixona mudiri, bosh yoki katta hamshira va boʻlim boshligʻi orasidan besh kishidan iborat tarkibda shakllantiriladi. Komissiya har chorakda bir marta shifokorlarning giyohvandlik vositasi boʻyicha tavsiyasi toʻgʻri ekanligini, giyohvandlik vositalari va retsept blankalarining seyfda saqlanishini, uning soni hisobini olib boriladigan kitobidagi maʼlumotga mos kelishini tekshiradi va sarfini nazorat qiladi. Bunda, ushbu nazorat tadbirlari natijalariga koʻra komissiya tomonidan aniqlangan kamchiliklarni bartaraf qilishga qaratilgan tegishli chora-tadbirlar koʻriladi. 33. Shifokor tomonidan giyohvandlik vositalari bilan bemorni davolashda davolash-profilaktika muassasasining shtampi va yumaloq muhri hamda uning imzosi va shaxsiy muhri qoʻyilgan retsept blankalari rasmiylashtiriladi. Bunda, ushbu retsept blankalari davolash-profilaktika muassasasi rahbari yoki uning davolash ishlari boʻyicha oʻrinbosari tomonidan tasdiqlanadi. 34. Retsept blankasida shifokor tomonidan giyohvandlik vositasining xalqaro patentlanmagan nomi, tarkibi, shakli, uni tayyorlash va berish haqidagi yozma koʻrsatmasi lotin tilida yoziladi. Dori vositalarini qoʻllash usuli davlat tilida koʻrsatilishi shart. Shifokorlar retsept blankasida avval giyohvandlik vositalarining nomini, soʻngra boshqa ingrediyentlar nomlarini yozishi zarur. 35. Shifokorga toʻldirilmagan retsept blankalariga shaxsiy muhrini bosishga yoʻl qoʻyilmaydi. 36. Bir dona retsept blankasida shifokor tomonidan faqat bitta nomdagi giyohvandlik vositasi miqdori yetti kunlik ehtiyojdan oshirilmagan holda yozilishi kerak. Davolash-profilaktika muassasasining shifokori bemorga giyohvandlik vositalari berilgan muddatdan boshlab yetti kun oʻtgach ularni qayta tavsiya etishi mumkin. Bunda, avval tavsiya etilgan giyohvandlik vositalaridan boʻshagan ampulalarni bemor yoki uning qarindoshlari tomonidan retseptda koʻrsatilgan miqdorda davolash-profilaktika muassasasiga qaytarib topshirilishi shart. Shifokor tomonidan giyohvandlik vositalari uchun yozilgan retseptlar yetti kun davomida haqiqiy hisoblanadi. 37. Ambulator sharoitda davolanuvchi bemorlarga narkoz uchun qoʻllaniladigan preparatlar uchun retseptlar yozishga yoʻl qoʻyilmaydi. 38. Davolash-profilaktika muassasasi rahbarining yoki uning oʻrinbosari koʻrsatmasi asosida shifokor tomonidan ambulator sharoitda davolanuvchi bemor uchun giyohvandlik vositalarini oladigan dorixonaga ushbu Nizomning 11-ilovasida keltirilgan shakl boʻyicha biriktiruvchi talon rasmiylashtiriladi. Bunda, talon quyidagi holatlarda rasmiylashtiriladi: birinchi marotaba bemorga giyohvandlik vositasi uchun retsept yozilganda; retseptdagi giyohvandlik vositasi boshqa giyohvandlik vositasiga oʻzgartirilganda yoki retseptda yozilgan kunlik qabul qilish miqdori oʻzgartirilganda; inkurabel bemorlarni davolash uchun yoziladigan bir retseptdagi giyohvandlik vositalarining miqdori ikki marta oshirilganda. 39. Shifokor tomonidan yozilgan retsept mazkur Nizomning 33, 34, 36-bandlariga muvofiq toʻldirilmagan yoki tarkibida nomutanosib dori vositasi yozilgan holatlarda retsept yaroqsiz hisoblanadi. 40. Barcha notoʻgʻri yozilgan retseptlar dorixonalarda qoldiriladi va “Retsept yaroqsiz” degan shtamp bosiladi hamda maxsus daftarda qayd etiladi. 41. Har chorakda davolash-profilaktika muassasasi rahbari tomonidan buyruq bilan tasdiqlangan, giyohvandlik vositalari uchun retsept yozadigan shifokorlarning shaxsiy muhri va imzo nusxalari roʻyxatini dorixonalarga yuborishi zarur. 42. Dorixona omborxonalarida giyohvandlik vositalari qulflanadigan, plombalanadigan xona va seyf yoki metall javonlarda saqlanadi. 43. Giyohvandlik vositalari saqlanadigan xonaga dorixona omborxonasi rahbari buyrugʻi bilan tayinlangan, bevosita ular bilan ishlash huquqi berilgan shaxslarga kirishga yoʻl qoʻyiladi. 44. Dorixona omborxonasi rahbari yoki masʼul shaxs giyohvandlik vositalari miqdorini tekshirgan holda ularning qabul qilinishini taʼminlaydi. 45. Masʼul shaxs kukun holatdagi giyohvandlik vositalari dorixona omborxonasidan faqat muhrlangan holda realizatsiya qilinadi (beriladi). 46. Dorixona omborxonalarida giyohvandlik vositalarining realizatsiya qilinishi (berilishi) davolash-profilaktika muassasasi rahbari yoki uning oʻrinbosari tomonidan imzolangan va muhr bosilgan talabnoma asosida amalga oshiriladi. 47. Giyohvandlik vositalari uchun yoziladigan talabnomalar boshqa dori vositalariga yoziladigan talabnomalardan alohida yozilishi, miqdorlar soʻz bilan yozilgan holda koʻrsatilishi kerak. 48. Dorixona omborxonalaridan giyohvandlik vositalarini davolash-profilaktika muassasasiga realizatsiya qilish (berish) tegishli hujjat asosida amalga oshiriladi. Bunda, olinayotgan giyohvandlik vositalarining nomi va ularning miqdori soʻz bilan yozilgan holda rasmiylashtiriladi. 49. Giyohvandlik vositalarini realizatsiya qilishdan (berishdan) oldin ularning saqlanishiga masʼul shaxs giyohvandlik vositalarini qadoqlashning toʻgʻriligini tekshirishi hamda omborxonada qoldiriladigan tovar-transport hujjati nusxasiga imzo qoʻyishi lozim. 50. Dorixona omborxonalarida giyohvandlik vositalari hisobi sahifalari raqamlangan va ip oʻtkazib tikilgan, ushbu omborxona muhri hamda rahbar imzosi bilan tasdiqlangan, mazkur Nizomning 12-ilovasida koʻrsatilgan shaklga koʻra hisobga olish kitobida olib boriladi. 51. Dorixona omborxonasida giyohvandlik vositalarining kirimi va chiqimiga taalluqli boʻlgan barcha hujjatlar masʼul shaxsda saqlanadi. Bunda, ushbu hujjatlarning saqlanish muddati 5 yil. 52. Ilmiy-tadqiqot institutlari, oliy taʼlim tashkilotlari va nazorat-tahlil laboratoriyalarida giyohvandlik vositalari alohida jihozlangan xonalarda saqlanadi, bunda giyohvandlik vositalari yopiq, plombalangan seyflarda saqlanadi. 53. Masʼul shaxsga berilgan giyohvandlik vositalari alohida qulflangan holda saqlanishi zarur. 54. Ilmiy-tadqiqot institutlari, oliy taʼlim tashkilotlari va nazorat-tahlil laboratoriyalariga tahlil uchun giyohvandlik vositalari farmatsevtika tashkilotlaridan uch marotaba tahlil qilishga yetadigan miqdorda kelib tushishi kerak. Ilmiy-tadqiqot institutlari, oliy taʼlim tashkilotlari va nazorat-tahlil laboratoriyalarida giyohvandlik vositalari tahlil qilingandan soʻng ularning qoldigʻi namuna sifatida yaroqlilik muddati tugagunga qadar saqlanadi. Yaroqlilik muddati tugaganda giyohvandlik vositalari yoʻq qilinadi. 55. Kundalik ishlash uchun zarur boʻlgan giyohvandlik vositalari tahlil oʻtkazuvchining soʻrovi asosida faqat laboratoriya mudirining yoki kafedra mudirining yozma ruxsati bilan beriladi. 56. Ilmiy-tadqiqot institutlari, oliy taʼlim tashkilotlari va nazorat-tahlil laboratoriyalarida giyohvandlik vositalari hisobi sahifalari raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan, muhr va rahbarning imzosi qoʻyilgan alohida kitobda mazkur Nizomning 13 va 14-ilovalarida koʻrsatilgan shaklda rasmiylashtiriladi. 57. Farmatsevtika ishlab chiqarish korxonalarida (bundan buyon matnda korxona deb yuritiladi) giyohvandlik vositalari qulflanadigan, plombalanadigan, alohida jihozlangan xonalarda joylashgan seyf yoki metall javonlarda saqlanadi. 58. Giyohvandlik vositalarining saqlanishiga korxona rahbari yoki masʼul shaxs javobgardir. 59. Giyohvandlik vositalari realizatsiya qilinganda (berilganda) korxona rahbari yoki masʼul shaxs giyohvandlik vositasining miqdorini ilova qilingan hujjatlarga mos kelishini shaxsan oʻzi tekshirib koʻrishi shart. 60. Giyohvandlik vositalarini ishlab chiqarish boʻlimiga realizatsiya qilinishi (berilishi) korxona rahbari yoki uning oʻrinbosari ruxsati bilan amalga oshiriladi. 61. Giyohvandlik vositalari omborxona va boʻlimlarda hisobi sahifalari raqamlangan, ip bilan tikilgan, korxona rahbarining imzosi va muhri bilan tasdiqlangan daftarda olib boriladi. Omborxonalarning hisobga olish kitobi dorixona omborlari uchun tasdiqlangan shaklda olib boriladi, boʻlimlarda esa ishlab chiqarish jarayonida mahsulotning hisobga olish uchun amalda qabul qilingan shaklda olib boriladi. 62. Ishlab chiqarilishi hali tugallanmagan giyohvandlik vositalari saqlovchi dori vositalari shakllarining (eritmalar, tabletkalar va boshqa dori shakllarini tayyorlash uchun aralashmalar) xavfsizligiga boʻlim boshligʻi masʼul hisoblanadi. 63. Psixotrop moddalar dorixona omborxonalarining seyflarida yoki metall javonlarda saqlanadi. Psixotrop moddalarni saqlash xonasi bitta kirish joyiga ega boʻlib, kirish eshigi yaxlit, qalinligi 3 mm dan kam boʻlmagan metall listdan tayyorlangan boʻlishi va alohida signalizatsiya qurilmasi bilan taʼminlanishi zarur. Ish vaqti tugaganidan soʻng javonlar va kirish eshigi qulflanib, plombalanadi. 64. Dorixonalar, davolash-profilaktika muassasalari dorixonalari, xonalari va boʻlimlari, ilmiy-tadqiqot institutlari, oliy taʼlim tashkilotlari va nazorat-tahlil laboratoriyalarida psixotrop moddalar metall javonlarda qulflangan holda saqlanadi. 65. Shifokor tomonidan psixotrop moddalarga retseptlar mazkur Nizomning 15-ilovasida keltirilgan shakl boʻyicha yoziladi. Retseptga shifokorning imzosi va shaxsiy muhri qoʻyiladi, soʻngra retsept davolash-profilaktika muassasasi muhri bilan tasdiqlanadi. Psixotrop moddalar Oʻzbekiston Respublikasining tegishli maʼmuriy-hududiy birligidagi dorixonadan mazkur maʼmuriy-hududiy birlikda joylashgan davolash-profilaktika muassasasining retsepti asosida realizatsiya qilinadi (beriladi). Davolash-profilaktika muassasasi rahbari har chorakda psixotrop moddalar uchun retsept yozadigan shifokorning shaxsiy muhri va imzo nusxalari roʻyxatini dorixonalarga yuborishi zarur. Retsept blankasida shifokor tomonidan psixotrop moddasining xalqaro patentlanmagan nomi, tarkibi, shakli, uni tayyorlash va berish haqidagi yozma koʻrsatmasi lotin tilida yoziladi. Dori vositalarini qoʻllash usuli davlat tilida koʻrsatilishi shart. Retseptda shifokor tomonidan psixotrop moddaning bir oylik miqdori yozilishi mumkin. Shifokor tomonidan psixotrop moddalar uchun yozilgan retseptlar bir oy davomida haqiqiy hisoblanadi. Ambulator bemorlarga xizmat koʻrsatuvchi davolash-profilaktika muassasalarida psixotrop moddalar uchun yoziladigan retseptlarning hisobga olish kitobi ushbu Nizomning 16-ilovasiga muvofiq yuritiladi. Davolash-profilaktika muassasasi ambulator bemorlarga yozib berilgan retseptlar va retseptdagi psixotrop moddalar miqdori boʻyicha choraklik va yillik hisobotlarni ushbu Nizomning 17-ilovasiga muvofiq shaklda hisobot davridan keyingi oyning 25-kunidan kechikmasdan, yillik hisobotni hisobot yilidan keyingi yilning 25-yanvarigacha boʻlgan muddatda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi “Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi markazi” davlat muassasasining Narkotiklarni nazorat qilish qoʻmitasiga taqdim etiladi. 66. Shifokorlar retsept blankasida avval psixotrop moddaning nomini, soʻngra boshqa ingrediyentlar nomlarini yozishi zarur. 67. Davolash-profilaktika muassasasining dorixonasida psixotrop moddasining zaxirasi bir oylik ehtiyojdan oshmasligi, boʻlimlarida esa ikki haftalik ehtiyojdan oshmasligi kerak. Navbatchi tibbiyot xodimi tomonidan psixotrop moddasi seyfda saqlanishi, ushbu seyf polga (devorga) qotirilgan boʻlishi kerak. Bunda, psixotrop moddasi bir kunlik ehtiyojdan oshmasligi kerak. 68. Psixotrop moddalarni davolash-profilaktika muassasalarida saqlash va bemorlarga berishga boʻlim mudiri va katta tibbiyot hamshirasi, dorixonalarda masʼul shaxs, laboratoriyalarda esa psixotrop moddalarni saqlash va hisobini olib borishga laboratoriya mudiri masʼul hisoblanadi. 69. Dorixonaning psixotrop moddalari saqlanadigan xonada psixotrop moddalari boʻyicha berilgan retseptlar bir yil davomida saqlanadi. Saqlash muddati oʻtgach retseptlar mazkur Nizomning 6-ilovasidagi shakl boʻyicha dalolatnoma asosida yoʻq qilinadi. 70. Dorixonalarda psixotrop moddalarning retseptlarini qabul qilishda bemorning yoshi va psixotrop moddalarning dozasi toʻgʻriligini aniqlashtirish zarur. 71. Psixotrop moddalar hisobi sahifalari raqamlangan va ip oʻtkazib tikilgan, davolash-profilaktika muassasasi muhri va rahbar imzosi bilan tasdiqlangan, mazkur Nizomning 18-ilovasida koʻrsatilgan shaklga koʻra maxsus kitobda olib boriladi. Masʼul shaxs tomonidan har oyning uchinchi sanasiga qadar oldingi oyda dorixonada boʻlgan psixotrop moddalar inventarizatsiyadan oʻtkaziladi va inventarizatsiya natijalari mazkur Nizomning 4-ilovasidagi shakl boʻyicha rasmiylashtiriladi. Bunda, oʻtkazilgan inventarizatsiya natijalariga koʻra psixotrop moddalarida nomuvofiqliklar aniqlangan taqdirda dorixona mudiri bu holat aniqlanganidan soʻng uch kunlik muddat ichida ichki ishlar organlari va Sogʻliqni saqlash vazirligiga mazkur Nizomning 5-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha yozma yoki elektron shaklda xabar berishi lozim. 72. Psixotrop moddalar va ularni ishlab chiqarishning yarim tayyor mahsulotlari alohida jihozlangan xonalarda seyf yoki metall javonlarda saqlanadi, xona ish vaqti tugaganidan soʻng masʼul shaxs tomonidan qulflanib, plombalanadi. 73. Psixotrop moddalarning hisobi sahifalari raqamlangan va ip oʻtkazib tikilgan, farmatsevtika korxonasi muhri va rahbar imzosi bilan tasdiqlangan, mazkur Nizomning 19-ilovasida koʻrsatilgan shaklga koʻra hisobga olish kitobida olib boriladi. Farmatsevtika korxonasi boʻlimlarida psixotrop moddalar uchun mahsulotni ishlab chiqarish hisobi ushbu korxona rahbari tomonidan tasdiqlangan shaklda olib boriladi. 74. Psixotrop moddalardan tayyor dori vositalarini ishlab chiqarish uchun ushbu moddalarning omborxonadan psixotrop moddalarni ishlab chiqarish boʻlimiga berilishi farmatsevtika korxonasi boʻlim boshligʻining yuk xati va korxona rahbarining ruxsati bilan amalga oshiriladi. 75. Dorixonalar, davolash-profilaktika muassasalari, ilmiy-tadqiqot institutlari, oliy taʼlim tashkilotlari va nazorat-tahlil laboratoriyalarida ishlatiladigan prekursorlar ularni toʻliq saqlanishini taʼminlaydigan xonalarda saqlanishi shart. Tez alangalanuvchi prekursorlarni (sirka kislotasi angidridi, atseton, etil efiri, xlorid kislota, fenilsirka kislotasi, sulfat kislota, toluol) saqlanishida ularning fizik-kimyoviy xususiyatlarini hisobga olish zarur. 76. Tarkibida prekursor boʻlgan dori vositalari metall javonlarda saqlanadi. 77. Nazorat-tahlil laboratoriyalarida prekursorlarning saqlanishiga va hisobini olib borilishiga laboratoriya mudiri, dorixonalarda dorixona mudiri masʼul hisoblanadi. Omborxonalarda prekursorlarni saqlashga masʼul shaxs (omborxona mudiri) masʼuldir. 78. Tez alangalanuvchi prekursorlar zich yopiladigan, chidamli (pishiq) shisha yoki metall idishlarda saqlanadi. 79. Prekursorlar solingan butillar, ballonlar va boshqa yirik hajmli idishlar balandligi boʻyicha bir qatorda boʻlgan stellaj tokchalarida saqlanishi kerak, ularning balandligi boʻyicha bir necha qatorda saqlanishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Isitish asboblari yaqinida ushbu moddalarni joylashtirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Stellajdan yoki shtabeldan isitish elementigacha boʻlgan masofa 1 m dan kam boʻlmasligi kerak. 80. Laboratoriyalarda tez alangalanuvchi suyuqliklar ichki qismi asbest yoki shisha tola bilan qoplangan metall qutilarda yoki metall javonlarda saqlanishi lozim. Metall javonlarga laboratoriya mudiri imzolagan, saqlanayotgan prekursorlar roʻyxati yopishtirilishi zarur. Idishlar uchdan ikki qismidan koʻp boʻlmagan hajmda prekursorlar bilan toʻldirilishi kerak. Quti qopqogʻining tashqi tomonida “TAS” (tez alangalanuvchi suyuqliklar) yozuvi boʻlib, quti qulflanadigan boʻlishi kerak. 81. Tez alangalanuvchi va yonuvchi prekursorlarni mineral kislotalar (sulfat va azot kislotalar), siqilgan va suyultirilgan gazlar, yonuvchan moddalar (oʻsimlik yogʻi, oltingugurt, bogʻlovchi materiallar), shuningdek organik moddalar hamda xavfli portlovchi aralashmalar hosil qiluvchi (kaliy xlorat, kaliy permanganat, kaliy xromat va boshqalar) noorganik tuzlar bilan birgalikda saqlanishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 82. Prekursorlar bilan muomalada (qadoqlash, tashish, tushirish va boshqalar) boʻlganda ehtiyotkorlikka rioya etilishi, shuningdek doimiy ravishda idishning holati, uning germetik zich yopilganligi va butunligi nazorat qilib borilishi zarur. Idishning nuqsoni va yaroqsizligi aniqlangan taqdirda zudlik bilan ularni bartaraf etish choralari koʻrilishi yoki undagi moddani boshqa butun idishga joylashtirilishi kerak. 83. Bochkaning qopqogʻini zarba vaqtida uchqun bermaydigan yumshoq metall asbob bilan boʻshatish va burab mahkamlashga yoʻl qoʻyiladi. Bochkalar saqlash xonalariga yumalatib tashilganda va ularni yuklashda bochkaning urilishi va uchqun paydo boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ehtiyotkorlikka rioya qilish zarur. Polga toʻkilgan suyuqlik zudlik bilan tozalanishi kerak. 84. Tez alangalanuvchi va yonuvchi prekursorlarni (etil efiri va boshqalar) qadoqlash yongʻindan himoyalanish vositalari bilan jihozlangan va ventilyatsiyasi boʻlgan alohida xonalarda amalga oshirilishi kerak. Tez alangalanuvchi va yonuvchi prekursorlarni metall idishlarga quyishda va qadoqlashda prekursorlar saqlanadigan idishida (shtanglaslar, tunuka barabanlar, shisha idishlar va boshqalar) yerga ulangan simi boʻlishi kerak. 85. Havoda tez alangalanuvchi va yonuvchi prekursorlarning bugʻlari hosil boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik uchun prekursor saqlanadigan idishlar (shtanglaslar, tunuka barabanlar, shisha idishlar va boshqalar) mahkam yopilishi kerak. 86. Etil efiri qorongʻi va salqin joyda (olovdan va isitish priborlaridan uzoqda) saqlanadi. 87. Etil efiri bilan ishlash vaqtida silkitish, zarba berish, ishqalanishga yoʻl qoʻyilmaydi. 88. Laboratoriyalarda kaliy permanganat tez portlash xususiyatiga ega boʻlganligi sababli tunuka barabanlarda, dorixonalarda esa qopqoqlari mahkam yopiladigan shtanglaslarda alohida saqlanishi kerak. 89. Sulfat kislotasi organik moddalar bilan birga saqlanishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 90. Oʻt oʻchirgich moslamasi laboratoriyaning har bir xonasida boʻlishi kerak. Har bir laboratoriyada prekursorlarni oʻchirishda foydalaniladigan quruq qumli quti boʻlishi kerak. 91. Dorixonalarda kaliy permanganat 3 grammgacha va xlorid kislota 1— 6% eritma holida 250 ml gacha retseptsiz sotilishiga yoʻl qoʻyiladi. 92. Tibbiy maqsadlarda qoʻllaniladigan, tarkibida prekursor boʻlgan dori vositalarini faqat shifokor retsepti asosida realizatsiya qilinadi (beriladi). Tarkibida prekursor boʻlgan dori vositalarining hisobi sahifalari raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan va dorixona rahbari imzosi va muhri bilan tasdiqlangan, mazkur Nizomning 18-ilovasida koʻrsatib oʻtilgan shaklga koʻra hisobga olish kitobida qayd etiladi. 93. Dorixonalar, ilmiy-tadqiqot institutlari, oliy taʼlim tashkilotlari va nazorat-tahlil laboratoriyalarida va boshqa tashkilotlar omborxonalarida ilmiy ishlar, tahlil va tashxis qoʻyish uchun foydalaniladigan prekursorlar hisobga olinadi. Bunda, prekursorlarning hisobi sahifalari raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan va dorixona rahbari imzosi va muhri bilan tasdiqlangan, mazkur Nizomning 20-ilovasida koʻrsatib oʻtilgan shaklga koʻra hisobga olish kitobida qayd etiladi. 94. Masʼul shaxs tomonidan har oyning uchinchi sanasiga qadar oldingi oyda muassasada boʻlgan prekursorlar inventarizatsiyadan oʻtkaziladi va inventarizatsiya natijalari mazkur Nizomning 4-ilovasidagi shakl boʻyicha rasmiylashtiriladi. Bunda, oʻtkazilgan inventarizatsiya natijalariga koʻra prekursorlarda nomuvofiqliklar aniqlangan taqdirda muassasa rahbari bu holat aniqlanganidan soʻng uch kunlik muddat ichida ichki ishlar organlari va Sogʻliqni saqlash vazirligiga mazkur Nizomning 5-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha yozma yoki elektron shaklda xabar berishi lozim. 95. Sanoat korxonalarida prekursorlarni saqlash, realizatsiya qilish (berish) va hisobga olish prekursorning xavflilik, yongʻin xavfini tugʻdirish darajasi hamda kimyoviy va fizik-kimyoviy xossalariga asosan olib boriladi. 96. Prekursorlar saqlanadigan idishlar plombalangan boʻlishi shart. 97. Prekursorlar ishlab chiqariladigan va saqlanadigan xonalari korxona maydonchalarida joylashgan boʻlishi kerak. 98. Bir-birlari bilan oʻzaro taʼsirlashadigan prekursorlarni bitta omborxonada saqlaganda ularni alohida ajratilgan holda saqlanishiga yoʻl qoʻyiladi. 99. Ishlab chiqarishda foydalaniladigan prekursorlar maxsus ajratilgan xonalarda yoki omborxonalarda saqlanadi. Maxsus ajratilgan xonalarda yoki omborxonalarda ish uzluksiz davom etmasa yoki noaniq vaqtga toʻxtab qolsa, korxona rahbarlari ularni qoʻriqlash choralarini koʻrishi kerak, omborxonalar esa masʼul shaxs tomonidan plombalab qoʻyilishi shart. 100. Prekursorlarni ishlab chiqarish, saqlash va foydalanishni toʻgʻri tashkil etilishiga korxona rahbari masʼul hisoblanadi. 101. Prekursorlar saqlanadigan omborxonalarda prekursorlarning har bir turi uchun hisob kartochkasi tuzilishi zarur. Hisob kartochkasida moddaning miqdori, kelib tushgan sanasi, taʼminotchining nomi, kimga qachon va qancha miqdorda realizatsiya qilingani (berilgani) va qoldiq miqdori aks ettirilishi kerak. 101. Omborxonada barcha prekursorlarning nomi yozilgan roʻyxat boʻlishi kerak. Masʼul shaxs doimiy ravishda idish va qutilarning tashqi holatini (butunligi, zich berkitilganligi, yorliqlari mavjudligini) nazorat qilishi kerak. 102. Omborxonada saqlanayotgan prekursorlarni omborga joylash va saqlash bilan bogʻliq baxtsiz hodisalar roʻy berganda birinchi yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi eslatmalar ilib qoʻyilishi kerak. 103. Kislota boʻlgan prekursorlar boshqa prekursorlardan alohida joylashgan omborxonalarda saqlanadi. Kislota boʻlgan prekursorlarning yertoʻlalarda saqlanishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Kislota boʻlgan prekursorlar saqlanadigan omborxonaning ventilyatsiyasi tabiiy boʻlishi kerak. 104. Sanoat korxonalarining saqlash maydonchalari bemalol kiriladigan yoʻlkalar bilan taʼminlangan boʻlishi kerak. 105. Sanoat korxonalarining maxsus maydonlarida prekursorlar idishlarda saqlanadi. Bunda, ushbu idishlarning soni 100 donadan koʻp boʻlmasligi, har 100 ta idish orasidagi masofa 1 m dan kam boʻlmasligi kerak. 106. Sanoat korxonalarining boʻlimlarida prekursorlarning hisobi olib boriladi va bu hisobga olish kitoblarida qayd etiladi. Sanoat korxonasi tomonidan uning faoliyatining oʻziga xos xususiyatlarini oʻz ichiga oluvchi hisobga olish kitobi yuritiladi. 107. Yuridik shaxs tomonidan giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlar muomalasi bilan bogʻliq faoliyatga taalluqli jarayonlarni hisobga olish uchun hisobga olish kitobi yuritiladi. 108. Hisobga olish kitobida yozuvlarni qayd etish uchun tartib raqamlar oʻsib borish tartibida belgilanadi. Hisobga olish kitobining joriy kalendar yili davomida ishlatilmagan sahifalari keyingi yildan davom ettiriladi, bunda tartib raqami yangidan boshlanadi. 109. Hisobga olish kitobidagi yozuvlar va ushbu yozuvlarga tuzatishlar masʼul shaxs imzosi bilan tasdiqlanadi. Hisobga olish kitobi shkafda saqlanadi, shkaf kaliti masʼul shaxsda turadi. 110. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradi. 1. Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirining 2001-yil 28-noyabrdagi 527-son “Giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlarni saqlash, berish, sotish, taqsimlash, hisobga olish shartlari toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1090, 2001-yil 29-dekabr) (Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralari meʼyoriy hujjatlari axborotnomasi, 2001-y. 23-24-son). 2. Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirining 2014-yil 24-martdagi 4-son “Giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlarni saqlash, berish, sotish, taqsimlash va hisobga olish shartlari toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1090-1, 2014-yil 23-aprel) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2014-y., 17-son, 197-modda). 3. Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirining 2017-yil 3-avgustdagi 103-son “Giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlarni saqlash, berish, sotish, taqsimlash va hisobga olish shartlari toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirishlar kiritish haqida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1090-2, 2017-yil 9-avgust) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2017-y., 32-son, 825-modda).