Qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yer uchastkalariga nisbatan xususiy mulkchilik instituti joriy etilishi va mulk huquqining daxlsizligiga oid qonunchilik takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga oʻzgartirishlar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida
(decree, 2025-11-26)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 8-iyundagi “Yer munosabatlarida tenglik va shaffoflikni taʼminlash, yerga boʻlgan huquqlarni ishonchli himoya qilish va ularni bozor aktiviga aylantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-6243-son Farmoni qabul qilinishi yer toʻgʻrisidagi qonunchilik rivojlanishida va huquqni qoʻllash amaliyotida yangi bosqichni boshlab berdi. Ushbu yoʻnalishdagi islohotlarning uzviy tarkibiy qismi sifatida Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 15-noyabrdagi OʻRQ-728-son “Qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisida”gi Qonuni qabul qilinib, qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yer uchastkalariga nisbatan xususiy mulkchilik instituti joriy etildi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 24-avgustdagi “Mulk huquqining daxlsizligini ishonchli himoya qilish, mulkiy munosabatlarga asossiz aralashuvga yoʻl qoʻymaslik, xususiy mulkning kapitallashuv darajasini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-198-son Farmoni bilan yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash boʻyicha jamgʻarmalarning vazifalari kengaytirilib, ular negizida jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha respublika va hududiy maqsadli jamgʻarmalar tashkil etildi. Qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yer uchastkalariga xususiy mulkchilik instituti joriy etilishi va mulk huquqining daxlsizligiga oid qonunchilik takomillashtirilishi munosabati bilan amaldagi qonunchilik hujjatlarini qayta koʻrib chiqish maqsadida: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga 1-ilovaga muvofiq quyidagilarni nazarda tutuvchi oʻzgartirishlar kiritilsin: qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yer uchastkalarini mulk va ijara huquqi asosida elektron onlayn-auksion orqali berish (realizatsiya qilish); yer uchastkalarini toʻgʻridan-toʻgʻri ajratishni nazarda tutuvchi tartiblar, imtiyoz va istisnolarni qonunchilikdan toʻliq chiqarib tashlash; qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yer uchastkalarini xususiylashtirish va ijaraga berishdan tushadigan mablagʻlarni taqsimlashning yagona tartibini belgilash; jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha respublika va hududiy maqsadli jamgʻarmalar faoliyatini tartibga soluvchi qonunosti hujjatlarini takomillashtirish; yer toʻgʻrisidagi qonunosti hujjatlaridagi oʻzaro nomuvofiqliklarni bartaraf etish. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim farmonlari 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 2-dekabrdagi “Navoiy viloyatida erkin iqtisodiy zona tashkil etish toʻgʻrisida”gi PF-4059-son Farmoni 2-bandining yettinchi xatboshisidagi “EIZ hududida yer uchastkalarini” soʻzlari “EIZ ishtirokchilariga taqdim etilgan yer uchastkalarini” soʻzlari bilan almashtirilsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 27-iyuldagi “Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5490-son Farmoni 16-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha respublika maqsadli jamgʻarmasini (keyingi oʻrinlarda — Jamgʻarma) tashkil qilish”. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 1-avgustdagi “Oʻzbekiston Respublikasida investitsiya muhitini tubdan yaxshilash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5495-son Farmonida: a) 11-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “davlat organlari, ularning mansabdor shaxslari va xizmatchilarining qonunga xilof deb topilgan qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) natijasida tadbirkorlik subyektiga yetkazilgan zararning oʻrni sud qarori asosida toʻla hajmda jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha maqsadli jamgʻarmalar mablagʻlari hisobidan qoplanishi, keyinchalik aybdor shaxslardan toʻliq miqdorda regress tartibida undirib olinishi lozim”; b) 4-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin; v) 8-bandning uchinchi xatboshisidagi “ajratilishi” soʻzi “elektron onlayn-auksionga chiqarilishi” soʻzlari bilan almashtirilsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-sentabrdagi “Xalq taʼlimini boshqarish tizimini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-5538-son Farmoni 3-bandining toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “nodavlat umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlariga berish uchun boʻsh yer uchastkalari (har bir hududda yiliga 50 lotdan kam boʻlmagan) roʻyxatini tasdiqlash hamda ushbu yer uchastkalarini “E-AUKSION” elektron savdo platformasi orqali realizatsiya qilish”. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 10-yanvardagi “Urbanizatsiya jarayonlarini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5623-son Farmonida: a) 2-bandda: birinchi — oltinchi xatboshilar quyidagi mazmundagi birinchi — beshinchi xatboshilar bilan almashtirilsin: “2. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq: yuridik va jismoniy shaxslar oʻzlariga doimiy foydalanish (egalik qilish), ijara yoxud meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqlari asosida tegishli boʻlgan yer uchastkalarini qonunchilikka muvofiq xususiylashtirish huquqiga ega; koʻrsatilgan yer uchastkalarini xususiylashtirish davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali jismoniy va yuridik shaxslarning arizalari asosida amalga oshiriladi; xususiylashtirilgan yer uchastkalari xususiy mulk va fuqarolik muomalasi obyektlaridir, ularga boʻlgan xususiy mulk huquqi daxlsizdir va Oʻzbekiston Respublikasining “Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq davlat tomonidan himoya qilinadi; yer uchastkalarini xususiylashtirish faqatgina unga boʻlgan huquq davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan holda hamda Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan miqdorlarda xususiylashtiriladigan yer uchastkasining sotib olish qiymati toʻlanganda amalga oshiriladi”; yettinchi — toʻqqizinchi xatboshilar tegishincha oltinchi — sakkizinchi xatboshilar deb hisoblansin; b) 4-bandning “b” kichik bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-iyundagi “Qishloq xoʻjaligida yer va suv resurslaridan samarali foydalanish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5742-son Farmoni 5-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “sugʻoriladigan qishloq xoʻjaligi yerlari maxsus muhofazaga olinib, ushbu yerlarni qishloq xoʻjaligidan boshqa maqsadlar uchun, shu jumladan sanoat va fuqarolik obyektlari (binolar va inshootlar) qurilishi uchun, shuningdek, unumdor tuproq talab etilmaydigan ilgʻor texnologiyalarning (gidroponika va boshqalar) yangi usullari qoʻllaniladigan issiqxonalar qurilishi uchun ajratishga yoʻl qoʻyilmaydi”. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 13-avgustdagi “Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlarini kuchaytirish, tadbirkorlik tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash borasidagi ishlarni tashkil qilish tizimini tubdan takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar, shuningdek, tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy resurslar va ishlab chiqarish infratuzilmasidan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish toʻgʻrisida”gi PF-5780-son Farmonining 10-bandida: a) birinchi xatboshidan “2019-yil 1-oktabrdan boshlab” soʻzlari chiqarib tashlansin; b) “a” kichik bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “a) tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyati uchun qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan boʻsh yer uchastkalari respublikaning barcha hududlarida faqat “E-AUKSION” elektron savdo platformasida elektron onlayn-auksion orqali mulk yoki ijara huquqi asosida taqdim etiladi, Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga muvofiq Vazirlar Mahkamasining qarori bilan yer uchastkalarini ijaraga berish hollari bundan mustasno”; v) “b” kichik banddan “aniq investitsiya majburiyatlari bilan birga” soʻzlari chiqarib tashlansin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 3-dekabrdagi “Resurs soliqlari va mol-mulk soligʻini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida”gi PF-6121-son Farmoni 8-bandining sakkizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “2023-yil 1-dekabrga qadar — yer uchastkalaridan ruxsat etilgan foydalanish turlari klassifikatorini va ushbu foydalanish turlarini oʻzgartirish tartibini nazarda tutuvchi Yer kodeksiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish boʻyicha qonun loyihasini”. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 11-martdagi “Bozor tamoyillariga asoslangan ipoteka kreditlarini ajratish orqali aholini uy-joy bilan taʼminlashga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-6186-son Farmoni 11-bandining ikkinchi xatboshisidagi “yer uchastkalarini ajratish” soʻzlari “yer uchastkalarini elektron onlayn-auksionga chiqarish” soʻzlari bilan almashtirilsin. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 6-apreldagi “Zomin” turistik-rekreatsion zonasini va xalqaro umummavsumiy kurortni tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-6201-son Farmoni 5-bandining uchinchi — beshinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Turistik zonadagi turistik infratuzilmani yaratish imkoniyati boʻlgan yer uchastkalari keyinchalik samarali foydalanish va (yoki) investorlarga ijaraga berish uchun Direksiyaga doimiy foydalanish huquqi bilan ajratiladi; Direksiyaga doimiy foydalanishga berilgan yer uchastkalarini ijaraga olish huquqini realizatsiya qilish Direksiyaning qaroriga asosan elektron onlayn-auksion orqali belgilangan tartibda amalga oshiriladi; istisno tariqasida, Turistik zona hududidagi yer uchastkalarini ijaraga berishdan va davlat mulki obyektlarini realizatsiya qilishdan tushgan mablagʻlar Jamgʻarmaga yoʻnaltiriladi”. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 6-fevraldagi “Xorazm viloyatida tadbirkorlik subyektlariga davlat mulki obyektlarini sotish va kichik sanoat zonalarini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-3513-son qarori 3-bandining toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “KSZ hududida investitsiya loyihalarini amalga oshirish uchun yer uchastkalari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda elektron onlayn-auksion orqali realizatsiya qilinadi”. 13. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 20-apreldagi “Tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun yer uchastkalarini doimiy foydalanishga berish tartibini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-3677-son qarori 1-bandining birinchi va ikkinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin: “1. Shunday tartib belgilansinki, unga koʻra: yuridik va jismoniy shaxslarga tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun yer uchastkalarini mulk yoki ijara huquqi asosida berish “E-AUKSION” elektron savdo platformasida elektron onlayn-auksion orqali amalga oshiriladi, Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga muvofiq Vazirlar Mahkamasining qarori bilan yer uchastkalarini ijaraga berish hollari bundan mustasno”. 14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 5-yanvardagi “Turizm tarmogʻini jadal rivojlantirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4095-son qarorida: a) 3 va 9-bandlar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin; b) 12-bandning ikkinchi xatboshisidagi “ajratish” soʻzi “elektron onlayn-auksionga chiqarish” soʻzlari bilan almashtirilsin; v) 13-bandning ikkinchi xatboshisidagi “ajratilishi” soʻzi “elektron onlayn-auksionga chiqarilishi” soʻzlari bilan almashtirilsin. 15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 26-avgustdagi “Qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan boʻsh turgan yer uchastkalarini berish hamda arxitektura-qurilish ishlarini amalga oshirish tartib-taomillarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4427-son qarorida: a) 1-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “1. Maʼlumot uchun qabul qilinsinki, joriy etiladigan tartibga muvofiq: Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan boʻsh turgan yer uchastkalari (keyingi oʻrinlarda — yer uchastkalari) tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun faqat “E-AUKSION” elektron savdo platformasida elektron onlayn-auksion orqali beriladi, Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga muvofiq Vazirlar Mahkamasining qarori bilan yer uchastkalarini ijaraga berish hollari bundan mustasno; jismoniy va yuridik shaxslarga “YERELEKTRON” avtomatlashtirilgan axborot tizimida (keyingi oʻrinlarda — “YERELEKTRON” AAT) yer uchastkasi va rejalashtirilayotgan qurilish obyekti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni keyinchalik ularni elektron onlayn-auksionga qoʻyish masalasini belgilangan tartibda koʻrib chiqish uchun joylashtirish boʻyicha takliflar kiritish huquqi beriladi”; b) 2-bandning “a” — “v” kichik bandlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 28-noyabrdagi “Hunarmandchilikni yanada rivojlantirish va hunarmandlarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4539-son qarorida: a) 7-bandning beshinchi xatboshisidan “, faoliyatini kengaytirish uchun ixtisoslashtirilgan hunarmandchilik majmualarida yer uchastkalari” soʻzlari chiqarib tashlansin; b) 3-ilovaning 9-pozitsiyasi “Amalga oshiriladigan tadbirlar nomi” ustunidan “, faoliyatini kengaytirish uchun ixtisoslashtirilgan hunarmandchilik majmualarida yer uchastkalari” soʻzlari chiqarib tashlansin. 17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 9-dekabrdagi “Yoʻl sohasini boshqarish tizimini yanada takomillashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4545-son qarorining 6-bandida: a) beshinchi xatboshi chiqarib tashlansin; b) oltinchi xatboshi beshinchi xatboshi deb hisoblansin. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1994-yil 21-yanvardagi “Iqtisodiy islohotlarni yanada chuqurlashtirish, xususiy mulk manfaatlarini himoya qilish va tadbirkorlikni rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-745-son Farmonining 3-bandi. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 24-iyuldagi “Yuridik shaxslar va fuqarolarning binolari hamda inshootlari bilan band boʻlgan yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisida”gi PF-3780-son Farmoni. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 8-iyuldagi “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi PF-4631-son Farmoniga ilovaning 15-bandi. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 13-avgustdagi “Oʻzbekiston Respublikasida turizm sohasini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5781-son Farmonining 15-bandi.