2010 YILGAChA POChTA ALOQASI ShOXOBChALARINI ZAMONAVIYLAShTIRISh, AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI NEGIZIDA XIZMATLARNING YaNGI TURLARINI JORIY ETISh VA RIVOJLANTIRISh DASTURI TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2021-02-22)

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Pochta aloqasi sohasidagi faoliyatni takomillashtirish toʻgʻrisida” 2004-yil 19-iyuldagi 339-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. 2010-yilgacha pochta aloqasi shoxobchalarini zamonaviylashtirish, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari negizida xizmatlarning yangi turlarini joriy etish va rivojlantirish dasturi (keyingi oʻrinlarda Dastur deb ataladi) ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Quyidagi maqsadli vazifalarni bosqichma-bosqich amalga oshirish Dasturning asosiy ustuvor yoʻnalishlari etib belgilansin: normativ-huquqiy bazani takomillashtirish, pochta aloqasi faoliyat koʻrsatishining bozor mexanizmlarini keng joriy etish, tarmoqda zamonaviy va samarali infratuzilmani shakllantirish, raqobatni rivojlantirish; umumiy ravishda foydalaniladigan pochta aloqasi shoxobchalarini zamonaviylashtirish, texnika bilan qayta jihozlash va yanada rivojlantirish; xizmatlarning yangi turlari kompleksini joriy etish, ularning turlarini kengaytirish, sifatli pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatilishini taʼminlash; pochta aloqasi tarmoqlarida yangi axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish va joriy etish; umumiy ravishda foydalaniladigan pochta aloqasi shoxobchalari infratuzilmasini zamonaviylashtirish va rivojlantirish uchun xorijiy investitsiyalarni, shu jumladan toʻgʻridan toʻgʻri xorijiy investitsiyalarni jalb etishni ragʻbatlantirish. 3. Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligi bilan birgalikda tasdiqlangan Dasturni amalga oshirish uchun xorijiy banklar, xalqaro moliya tashkilotlarining kreditlari va investitsiyalarini jalb etish chora-tadbirlarini koʻrsin. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.N. Aripov zimmasiga yuklansin. Ushbu dastur Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Pochta aloqasi sohasidagi faoliyatni takomillashtirish toʻgʻrisida” 2004-yil 19-iyuldagi 339-son qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan. Mamlakatning pochta aloqasi shoxobchalari tarkibiy jihatdan “Oʻzbekiston pochtasi” ochiq aksiyadorlik jamiyati shoxobchalaridan iboratdir, ular quyidagilarni oʻz ichiga oladi: 189 ta tuman va shahar uzellaridan, 2991 ta aloqa boʻlimlaridan (ulardan 2305 tasi qishloq joylarda) iborat boʻlgan 14 ta mintaqaviy filiallar; 3 ta ixtisoslashtirilgan filial — “Xalqaro pochtamt”, “Xalqaro tezkor pochta”, “Oʻzbekiston markasi”; pochta joʻnatmalarining muntazam ravishda tashilishini taʼminlovchi 1 ta temir yoʻl, 34 ta avia, 529 ta avtomobil yoʻnalishlari. “Pochta aloqasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga va Vazirlar Mahkamasining “Pochta aloqasi sohasidagi faoliyatni takomillashtirish toʻgʻrisida” 2004-yil 19-iyuldagi 339-son qaroriga muvofiq “Oʻzbekiston pochtasi” ochiq aksiyadorlik jamiyati Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida universal xizmatlarni eksklyuziv amalga oshiruvchi milliy operator hisoblanadi, shuningdek xalqaro pochta ayirboshlashni amalga oshiradi. Pochta xizmatlari bozorida anʼanaviy xizmatlar, shu jumladan yozma xat-xabarlarni, joʻnatmalarni, pochta pul joʻnatmalarini yuborish va boshqa xizmatlar koʻrsatiladi. “Oʻzbekiston pochtasi” ochiq aksiyadorlik jamiyati tabiiy monopolist hisoblanadigan pochta aloqasining mahalliy xizmatlari segmentidan farqli ravishda, xalqaro xizmatlar segmentida raqobat mavjud, unda 10 tadan ortiq mahalliy, xorijiy firmalar faoliyat koʻrsatmoqda. “Tabiiy monopoliyalar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq tabiiy monopoliyalar subyektlari faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish umumiy ravishda foydalaniladigan pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish sohasida belgilangan. Pochta xizmatlarining rivojlanayotgan bozori sharoitlarida umumiy ravishda foydalaniladigan pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish sohasida davlat tomonidan tartibga solishni faoliyatning tegishli turlari boʻyicha umumiy ravishda foydalaniladigan pochta aloqasi operatorlari faoliyatini litsenziyalash vositasida joriy etish zaruriyati paydo boʻladi. Asosiy vositalar va mol-mulkning (pochta tarozilari, mebellari va shu kabilar) eskirishi 57 foizni, pochta avtotransporti parki boʻyicha — 73 foizni tashkil qiladi, bu mintaqalarda pochta joʻnatmalarini ayirboshlash va manzillar boʻyicha ajratish jarayonining tezligiga salbiy taʼsir koʻrsatadi hamda ularni yetkazib berish muddatlarini qisqartirish imkonini bermaydi (viloyat markazlari oʻrtasida 3 kun, boshqa aholi punktlarigacha — 10 kungacha). Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining yetarli joriy etilmaganligi sababli pochta aloqasi korxonalari tomonidan xizmatlarning yangi turlari koʻrsatilmayapti, ularning turlari kengaymayapti, pochta joʻnatmalarini ishlash va yetkazib berishni avtomatlashtirish darajasi pastligicha qolmoqda, bu koʻrsatilayotgan xizmatlar sifatiga jiddiy taʼsir koʻrsatmoqda. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish asosida xizmatlarning yangi turlarini rivojlantirish, Oʻzbekistonning barcha hududida pochta aloqasi universal xizmatlarining kafolatli va sifatli koʻrsatilishini taʼminlash ushbu Dasturning asosiy maqsadi hisoblanadi. Qoʻyilgan maqsaddan kelib chiqqan holda quyidagi maqsadli vazifalarni amalga oshirish nazarda tutilmoqda: normativ-huquqiy bazani takomillashtirish, pochta aloqasi faoliyat koʻrsatishining bozor mexanizmlarini keng joriy etish, tarmoqda zamonaviy va samarali infratuzilmani shakllantirish, raqobatni rivojlantirish; umumiy ravishda foydalaniladigan pochta aloqasi shoxobchalarini zamonaviylashtirish, texnika bilan qayta jihozlash va yanada rivojlantirish; xizmatlarning yangi turlari kompleksini joriy etish, ularning turlarini kengaytirish, sifatli pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatilishini taʼminlash; pochta aloqasi tarmoqlarida yangi axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish va joriy etish; umumiy ravishda foydalaniladigan pochta aloqasi shoxobchalari infratuzilmasini zamonaviylashtirish va rivojlantirish uchun xorijiy investitsiyalarni, shu jumladan toʻgʻridan toʻgʻri xorijiy investitsiyalarni jalb etishni ragʻbatlantirish. 3.1. Pochta shoxobchalarini zamonaviylashtirish: turli xil pochta joʻnatmalarini yetkazib berishda aniq tarifikatsiyani taʼminlash uchun pochta aloqasi uzellarini va boʻlimlarini zarur miqdordagi elektron oʻlchov vositalari bilan jihozlash; viloyatlararo, viloyatlar va tumanlar ichki avtomobil pochta yoʻnalishlarini maqbullashtirish uchun mintaqalararo ayirboshlash punktlarini tashkil etish; pochta joʻnatmalarini va pul mablagʻlarini tashuvchi pochta avtomobil texnikasi parkini yangilash, shuningdek ularni koʻchma aloqa vositalari bilan qoʻshimcha jihozlash; pochta aloqasi korxonalarida videokuzatish va foydalanishni elektron nazorat qilish tizimlarining texnik imkoniyatlarini kengaytirish; pochta joʻnatmalarini va davriy matbuotni ishlash, manzillar boʻyicha ajratish ayirboshlash punktlarini portativ rentgen-televizion qurilmalar bilan jihozlash, shuningdek qoʻlda ishlatiladigan metall detektorlar bilan qoʻshimcha jihozlash; 3.2. Pochta aloqasining yangi xizmat turlari kompleksini joriy etish: pochta xizmatlari — elektron pochta, gibrid pochta, elektron pochta markasi, “Tovarlarni pochta orqali yetkazib berish”, pochta joʻnatmalarini yetkazib berishni Internet yoki telefon orqali nazorat qilish tizimi; interaktiv xizmatlar — kompyuter texnologiyalariga asoslangan soʻzlashuv punktlaridagi telefon, faksimil aloqa xizmatlari, elektron maʼlumotnoma tizimi, Internetdan foydalanish; moliyaviy xizmatlar — plastik kartochkalardan foydalangan holda moliyaviy toʻlovlar boʻyicha operatsiyalar, elektron pul joʻnatmalari, hisob-kitob-kassa operatsiyalari boʻyicha xizmatlar; pochta joʻnatmalarini ishlash, hisobga olish va nazorat qilish jarayonlarida yangi axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish. 3.3. Pochta aloqasi shoxobchalarida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish: pochta joʻnatmalarini yetkazib berish, ishlash, manzillar boʻyicha ajratish va monitoringini yuritish tizimini tegishli ravishda zamonaviylashtirgan holda pochta infratuzilmasiga axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish; maʼlumotlarni uzatishning mavjud korporativ tarmogʻini zamonaviylashtirish yoʻli bilan pochta aloqasining avtomatlashtirilgan tizimini yaratish, unga pochta aloqasining barcha filiallarini, tuman, shahar uzellari va boʻlimlarini ulash, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari negizida yangi xizmatlar turlarini koʻpaytirish uchun ish oʻrinlarini kompyuter texnologiyalari bilan tegishli ravishda jihozlash; maʼlumotlar uzatish tarmogʻi orqali gazetalarga, davriy, boshqa matbaa nashrlariga va turli tovarlarga buyurtmalarni qabul qilish, shuningdek ularni buyurtmachilarga tegishli pochta aloqasi boʻlimlari orqali yetkazib berish yoʻli bilan elektron savdo tizimini tashkil etish; maʼlumotlar uzatishning zamonaviy texnologiyalari (ATM, Frame Relay, Fast Ethernet, Gigabit Ethernet)ni qoʻllangan holda xalqaro pul joʻnatmalarini yetkazib berish boʻyicha pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatishda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish; 2002—2010-yillarda kompyuterlashtirishni va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish dasturini amalga oshirishda qatnashish. 3.4. Normativ-huquqiy bazani takomillashtirish: qonun hujjatlarini xalqaro amaliyot va standartlar talablariga muvofiqlashtirish yuzasidan ularga oʻzgartirishlar kiritish, tegishli faoliyat turlari boʻyicha umumiy ravishda foydalaniladigan pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish boʻyicha pochta operatorlari faoliyatini litsenziyalash mexanizmini joriy etish; budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasini boshqarishni takomillashtirish boʻyicha qabul qilingan Hukumat qaroridan kelib chiqqan holda pochta aloqasi korxonalari tomonidan pensiyalar va nafaqalarni yetkazib berish boʻyicha normativ hujjatlarni qayta koʻrib chiqish; axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qoʻllangan holda pochta xizmatlarini joriy etish va koʻrsatish boʻyicha faoliyatni tartibga soladigan pochta aloqasining tarmoq ishlab chiqarish-texnologik va normativ-huquqiy hujjatlarini ishlab chiqish. 4.1. Amalga oshirish bosqichlari: Dasturni ilovaga muvofiq Tadbirlar rejasiga binoan 2005—2010-yillar mobaynida amalga oshirish nazarda tutiladi. Birinchi bosqichda (2005—2007-yillar) quyidagilar nazarda tutiladi: telekommunikatsiyalar tizimini yaratish, unga tegishli miqdorda ish oʻrinlariga ega boʻlgan pochta aloqasining 14 ta mintaqaviy va bitta ixtisoslashtirilgan filialini, 189 ta tuman va shahar uzellarini hamda 622 ta shahar va qishloq aloqa boʻlimlarini ulash; pochta aloqasining avtomatlashtirilgan uzellari va boʻlimlarida axborot-kommunikatsiya texnologiyalariga asoslangan yangi xizmat turlarini tashkil etish va joriy qilish; maxsus pochta mebellari bilan jihozlash, xizmat koʻrsatish infratuzilmalarini belgilangan talablarga muvofiqlashtirish; avtomobil parkini yangilash va pochta xavfsizligi talablariga javob beradigan maxsus avtomobil texnikasini sotib olish. Ikkinchi bosqichda (2008—2010-yillar) quyidagilar nazarda tutiladi: pochta aloqasining qolgan 1865 ta shahar va qishloq boʻlimlarini avtomatlashtirishni tugallash, ularni tashkil etilayotgan korporativ tarmoqqa qoʻshimcha ravishda integratsiyalash; pochta aloqasi boʻlimlari negizida 1065 ta foydalanish oʻrinlariga moʻljallangan, Internetdan jamoa boʻlib foydalaniladigan 204 ta mintaqaviy punktlar tashkil etish; pochta aloqasi uzellari va boʻlimlarini zamonaviy elektron oʻlchov vositalari bilan qoʻshimcha jihozlash; mintaqaviy pochtani ishlash va yetkazib berish muddatlarini jadallashtirish uchun ikkita mintaqalararo ayirboshlash punktlari tashkil etish. 4.2. Dasturni moliyalashtirish: “Oʻzbekiston pochtasi” ochiq aksiyadorlik jamiyatining oʻz mablagʻlari, Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish jamgʻarmasining mablagʻlari, xorijiy investitsiyalar, tijorat banklarining kreditlari, shuningdek xalqaro moliya tashkilotlarining grantlari Dasturni moliyalashtirish manbalari hisoblanadi. Ilgʻor axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish negizida pochta aloqasi shoxobchalarini zamonaviylashtirishga moliyaviy resurslarni maqsadli jalb etish faoliyatni faollashtirish va yangi xizmatlar komplekslarini shakllantirish imkonini beradi.