OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI XALQ TAʼLIMI TIZIMI BOShQARUV ORGANLARI VA OʻQUV YuRTLARINING RAHBAR VA PEDAGOG KADRLARI ATTESTATSIYASI TOʻGʻRISIDA NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2006-01-28)

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 24-iyundagi “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi 293-sonli va 2004-yil 5-avgustdagi “Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi 372-sonli qarorlariga muvofiq, qaror qilamiz: 1. “Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi tizimi boshqaruv organlari va oʻquv yurtlarining rahbar va pedagog kadrlari attestatsiyasi toʻgʻrisida nizom” ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur Nizom barcha xalq taʼlimi tizimi organlari va oʻquv yurtlariga yetkazilsin. 3. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kundan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Mehnat kodeksi, “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonun, Kadrlar tayyorlash milliy dasturi, Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 24-iyundagi “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi 293-sonli, 2004-yil 5-avgustdagi “Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi 372-sonli qarorlari asosida ishlab chiqilgan boʻlib, Xalq taʼlimi tizimi boshqaruv organlari va oʻquv yurtlarining rahbar va pedagog kadrlarini attestatsiyadan (keyingi oʻrinlarda — pedagog va rahbar kadrlar attestatsiyasi) oʻtkazish tartibini belgilaydi. Rahbar kadrlar attestatsiyasi ularning “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonun, Kadrlar tayyorlash milliy dasturi, Davlat taʼlim standartlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 9-iyuldagi “2004—2009-yillarda Maktab taʼlimini rivojlantirish Davlat umummilliy dasturini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 321-sonli qarori, respublikada amalga oshirilayotgan siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarning bajarilishini taʼminlashdagi faolligi, taʼlim muassasasida olib borilayotgan maʼnaviy-maʼrifiy ishlar sifati va egallab turgan lavozimlariga muvofiqligini xolis baholash, taʼlim muassasalarida taʼlim-tarbiya jarayonini takomillashtirish maqsadida oʻtkaziladi. Pedagog kadrlar attestatsiyasi ularning kasb mahoratlari oʻsishini ragʻbatlantirish, taʼlim-tarbiya, yangi pedagogik texnologiyalarni yaratish va uni taʼlim-tarbiya jarayonida qoʻllash, maʼnaviy-maʼrifiy yoʻnalishlardagi mehnati natijalarini xolis baholash, egallab turgan yoki daʼvogarlik qilayotgan toifa va lavozimlariga muvofiqligini aniqlash, taʼlim muassasalarida taʼlim-tarbiya jarayoni sifatini oshirish maqsadida oʻtkaziladi. 1. Pedagog va rahbar kadrlar attestatsiyasi 5 yilda bir marta oʻtkaziladi. 2. Pedagog va rahbar kadrlar attestatsiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi (keyingi oʻrinlarda — DTM) tarkibidagi Kadrlar tayyorlash sifatini nazorat qilish, pedagog kadrlar va taʼlim muassasalari attestatsiyasi boshqarmasi hamda Xalq taʼlimi vazirligi (keyingi oʻrinlarda — vazirlik) bilan birgalikda ishlab chiqilgan jadvallar asosida tashkil etiladi va oʻtkaziladi. 3. Xalq taʼlimi tizimi attestatsiyadan oʻtkaziladigan rahbar kadrlari tarkibiga quyidagilar: Xalq taʼlimi vazirligining, shu jumladan bolalar sportini rivojlantirish jamgʻarmasining boshqarma va boʻlim boshliqlari, ularning oʻrinbosarlari; pedagogika institutlarining prorektorlari, oʻquv va uslubiy boʻlim rahbarlari, fakultet dekanlari va dekan oʻrinbosarlari, kafedra mudirlari va oʻrinbosarlari; Xalq taʼlimi vazirligi tasarrufidagi respublika tashkilotlari rahbarlari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Toshkent shahar xalq taʼlimi bosh boshqarmasi, viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalari, tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimlari (keyingi oʻrinlarda — hududiy boʻlinmalar) rahbarlari, oʻrinbosarlari, boʻlim boshliqlari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahar, viloyatlar pedagoglarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti rektori va prorektorlari, kafedra mudirlari va oʻrinbosarlari; umumiy oʻrta, maktabgacha, maktabdan tashqari va ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari rahbarlari va oʻrinbosarlari kiradi. 4. Xalq taʼlimi vazirligi tasarrufidagi respublika tashkilotlari va xalq taʼlimi tizimi boshqaruv organlari mutaxassislari mazkur Nizomning rahbar kadrlar uchun belgilangan tartib asosida attestatsiyadan oʻtkaziladi. 5. Xalq taʼlimi tizimi pedagog kadrlari tarkibiga professor-oʻqituvchi, oʻqituvchi, uslubchi, tarbiyachi, psixolog, defektolog, logoped, sport instruktori, musiqa va toʻgarak rahbarlari kiradi. 6. Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan kamida 1 oy oldin attestatsiyadan oʻtuvchilarga attestatsiyaga oid rasmiy xabar, hujjatlar va dastur yuboriladi. 7. Oʻrindoshlik boʻyicha ishlayotgan pedagoglar asosiy ish joyida attestatsiyadan oʻtkaziladi. 8. Xalq taʼlimi vazirligi, hududiy boʻlinmalar pedagog va rahbar kadrlar attestatsiyasi jarayonini tashkil etishga masʼul hisoblanadi. 9. Xalq taʼlimi vazirligi, hududiy boʻlinmalar va taʼlim muassasalari rahbarlari attestatsiyadan oʻtuvchilarni attestatsiya tartib va qoidalari bilan tanishtiradi, attestatsiyadan oʻtuvchilar roʻyxatini tuzadi hamda tegishli buyruqlarini qabul qiladi. 10. Attestatsiyadan oʻtuvchi rahbarlar taʼlimni boshqaruv organiga; pedagoglar taʼlim muassasasi rahbariyatiga quyidagi hujjatlarni taqdim etadi: maʼlumotnoma-soʻrovnoma; maʼlumoti, toifasi, ilmiy daraja va unvoni haqidagi hujjatlar, malaka oshirganlik haqidagi guvohnoma, qayta tayyorlash muassasalarida olgan mutaxassisligi haqidagi guvohnoma nusxalari (mavjud boʻlsa); soʻnggi 5 yilda nashr etilgan ilmiy, oʻquv-uslubiy ishlari, ixtirolari va maqolalari roʻyxati (mavjud boʻlsa); attestatsiyadan oʻtuvchining oxirgi 5 yildagi oʻquv, uslubiy, ilmiy va maʼnaviy-maʼrifiy yoʻnalishlar boʻyicha olib borgan ishlari hisoboti; taʼlim muassasasini rivojlantirish borasidagi ishlari va kelgusidagi rejalari haqida qisqacha maʼlumot (rahbarlar uchun). Komissiyaga taqdim etilgan rahbarlar toʻgʻrisidagi hujjatlar taʼlimni boshqaruv organi rahbariyati (pedagogika institutlarida rektor), pedagoglar toʻgʻrisidagi hujjatlar taʼlim muassasasi (yoki boʻlim) rahbarlari tomonidan imzolanadi. Hujjatlardagi maʼlumotlarning haqiqiyligiga imzo qoʻygan masʼul shaxs javobgar hisoblanadi. 11. Ishga mehnat shartnomasi asosida yangi qabul qilingan rahbarlar va pedagoglar kamida bir yildan keyin attestatsiyadan oʻtkaziladi. Homilador ayollar va uch yoshga toʻlmagan bolasi bor ayollar attestatsiyadan oʻtkazilmaydi. 12. Pedagog kadrlar tayanch maʼlumoti yoki qayta tayyorlash muassasalarida olgan mutaxassisligi boʻyicha attestatsiyadan oʻtadi. 13. Taʼlim muassasalarida faoliyat koʻrsatayotgan xorijiy davlat fuqarolari attestatsiyaga jalb qilinmaydi. 14. Xalq taʼlimi tizimi boshqaruv organlari rahbar kadrlarini attestatsiya qilish komissiyalari tarkibi Xalq taʼlimi vazirligi va DTM xodimlaridan iborat boʻlib, vazirlik buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Komissiya raisi — vazirlik rahbarlaridan, komissiya raisi oʻrinbosari DTM rahbarlaridan tayinlanadi. 15. Respublika boʻysunuvida boʻlgan umumiy oʻrta, maktabgacha va maktabdan tashqari taʼlim muassasalari, maxsus maktab (maktab-internat), mehribonlik uylari pedagog kadrlarini attestatsiyadan oʻtkazish komissiyalari tarkibi Xalq taʼlimi vazirligi vakillari, taʼlim muassasasi rahbarlaridan iborat boʻlib, vazirlik tomonidan DTM bilan kelishilgan holda tuziladi. Komissiya raisi vazirlik xodimlaridan tayinlanadi. 16. Xalq taʼlimi tizimi taʼlim muassasalari rahbar kadrlari va pedagogika institutlari professor-oʻqituvchilarini attestatsiya qilish komissiyalari tarkibi Xalq taʼlimi vazirligi va DTM xodimlaridan iborat boʻlib, DTM buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Komissiya raisi — DTM xodimlaridan, komissiya raisi oʻrinbosari vazirlik xodimlaridan tayinlanadi. 17. Hududiy boʻlinmalar boʻysunuvida boʻlgan umumiy oʻrta, maktabgacha va maktabdan tashqari taʼlim muassasalari, maxsus maktab (maktab-internat), mehribonlik uylari pedagog kadrlari attestatsiyasini tashkil etish maqsadida viloyatlar DTM xodimi (komissiya raisi), Hududiy boʻlinmalar vakillaridan iborat muvofiqlashtiruvchi hududiy komissiyalar DTM tomonidan vazirlik bilan kelishilgan holda tuziladi. 18. Muvofiqlashtiruvchi hududiy komissiyalar tomonidan har bir tuman (shahar)larda pedagog kadrlar attestatsiyasi komissiyasi tuziladi. Muvofiqlashtiruvchi hududiy komissiyalar DTM va vazirlik bilan kelishilgan holda attestatsiya komissiyasining tarkibiga oʻzgartirish kiritish huquqiga ega. Kiritilgan oʻzgartirishlar haqida DTM va vazirlikka maʼlumot beriladi. 19. Attestatsiya komissiyasining tarkibi 7 kishidan iborat boʻladi. Komissiya aʼzolarining 5 nafari qatnashganda uning faoliyati vakolatli hisoblanadi. 20. Attestatsiya komissiyalarining faoliyat koʻrsatish muddati Xalq taʼlimi vazirligi va DTM tomonidan birgalikda belgilanadi. 21. Rahbar kadrlar attestatsiyasi quyidagicha tashkil etiladi: rahbar kadrlar taʼlimga oid meʼyoriy-huquqiy hujjatlar, rahbarlik qobiliyati va maʼnaviy-maʼrifiy yoʻnalishlar boʻyicha test sinovidan oʻtkaziladi; rahbarning oxirgi attestatsiyadan keyingi davrlardagi oʻquv-ilmiy, maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha faoliyati taʼlim muassasasining rivojlanish surʼati haqidagi aniq statistik maʼlumotlar asosida oʻrganiladi va tahlil qilinadi; jamoa oʻrtasida sotsiologik soʻrovlar oʻtkaziladi; kasbiy va mansab vazifalarida belgilangan masalalar boʻyicha suhbatdan oʻtkaziladi. Suhbat jarayonida berilgan savol va javoblar maxsus (sahifalangan, bogʻlangan, muhrlangan) jurnalga qayd etiladi. Rahbarning umumiy bali test, suhbat natijalari, rahbar faoliyatini belgilovchi koʻrsatkichlarga qoʻyilgan ball hamda jamoa tomonidan berilgan baholar yigʻindisidan iborat boʻladi. 22. Rahbar kadrlar uchun test savollari toʻplami: Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonun, Kadrlar tayyorlash milliy dasturi, Davlat taʼlim standartlari, Mehnat kodeksi va boshqa taʼlim sohasiga oid meʼyoriy-huquqiy hujjatlar, milliy istiqlol gʻoyasi va maʼnaviyat asoslari, yangi pedagogik texnologiyalar, boshqaruv sanʼatiga oid psixologik testlar, rahbarlik faoliyatiga oid moliyaviy masalalarni oʻz ichiga oladi. 23. Taʼlim muassasasini rivojlantirish surʼatini belgilovchi koʻrsatgichlarga bitiruvchilarning bilim darajasi, taʼlim muassasasidagi oʻquv-uslubiy, ilmiy-tadqiqot ishlarining tashkil etilish darajasi, oʻquvchilarning xalqaro va respublika olimpiadalari, sport musobaqalari, maʼnaviy-maʼrifiy yoʻnalishlar boʻyicha koʻriklardagi natijalari, bitiruvchilarining ishga (oʻqishga) joylashishi, oʻqituvchilar, iqtidorli va kam taʼminlangan oʻquvchilarni ijtimoiy himoyalash boʻyicha olib borilgan ishlar, taʼlim muassasasi moddiy-texnik bazasi, fan va ishlab chiqarish bilan integratsiyasi, xorijiy taʼlim muassasalari bilan hamkorlik masalalari kiritiladi. 24. Sotsiologik soʻrovlar rahbarning xulq-atvori, insonparvarligi, jamoani boshqara olish qobiliyati, tashkilotchiligi, tashabbuskorligi, fidoiyligi, masʼuliyatliligi, qatʼiyatliligi, xodimlar manfaati yoʻlida jonkuyarligi, adolatliligi, oʻziga va oʻzgalarga nisbatan talabchanligi kabi fazilatlarini aniqlashga qaratiladi. 25. Pedagog kadrlar attestatsiyasi jarayonida quyidagi ishlar amalga oshiriladi: pedagog kadrlar oʻz mutaxassisligi hamda meʼyoriy-huquqiy va maʼnaviy-maʼrifiy yoʻnalishlar boʻyicha test sinovidan, suhbatdan oʻtkaziladi; pedagog oʻqitayotgan fan boʻyicha oʻquvchilarning, talabalarning bilimi, oʻzlashtirish darajasi oʻrganiladi; talabalar oʻrtasida sotsiologik soʻrovlar oʻtkaziladi. Pedagogning umumiy bali test, suhbat natijalari, oʻquvchilarining bilim darajasi, ilmiy, oʻquv-metodik ishlari va ixtirolari, ijodiy ishlari, ish staji, pedagogning komissiya tomonidan oʻrganilgan kasbiy mahorati va rahbariyat tomonidan berilgan baholar yigʻindisidan iborat boʻladi. Maxsus maktablar, maktabgacha va maktabdan tashqari taʼlim muassasalari, madaniyat, sanʼat, sport sohalari pedagog kadrlari, muhandis-pedagog kadrlar va ishlab chiqarish ustalari oʻz mutaxassisligi boʻyicha suhbatdan oʻtkaziladi. 26. Pedagog kadrlar uchun meʼyoriy-huquqiy va maʼnaviy-maʼrifiy yoʻnalishlar boʻyicha test savollari toʻplami: Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonun, Kadrlar tayyorlash milliy dasturi, Davlat taʼlim standartlari, milliy istiqlol gʻoyasi va maʼnaviyat asoslari, yangi pedagogik texnologiyalarga oid masalalardan iborat boʻladi. 27. Har bir taʼlim turi boʻyicha pedagog va rahbar kadrlar uchun attestatsiya jarayonida alohida test savollari banki, sotsiologik soʻrovlar, taʼlim muassasasining rivojlanish surʼati va attestatsiyadan oʻtuvchining mehnat faoliyati samarasini belgilovchi oʻziga xos koʻrsatkichlardan foydalaniladi. 28. Attestatsiya oʻtkazilishi haqida tegishli buyruqlarini chiqaradi. Attestatsiyadan oʻtuvchi rahbarlarning sonini aniqlaydi va ular haqidagi maʼlumotnomani vazirlikka taqdim etadi. 29. Attestatsiyadan oʻtuvchi rahbarlarni attestatsiya jarayoni bilan tanishtiriladi. 30. Hududiy boshqarmalarga biriktirilgan vazifalar DTMning viloyatlardagi doimiy vakili bilan hamkorlikda amalga oshiriladi. 31. Attestatsiya jarayonini tashkil etishda taʼlim organlari rahbarlari quyidagi ishlarni amalga oshiradi: attestatsiyadan oʻtuvchilar roʻyxatini tuzadi, ular haqida tegishli buyrugʻini rasmiylashtiradi; attestatsiyadan oʻtuvchilarning hujjatlarini tayyorlaydi va ularga tavsifnomalar yozadi. Har bir attestatsiyadan oʻtuvchi uchun alohida yigʻma jild tayyorlaydi; attestatsiyadan oʻtuvchilarga attestatsiyaning tartib va qoidalarini tushuntirish uchun seminarlar oʻtkazadi va ularning attestatsiyaga toʻliq qatnashishini taʼminlaydi; attestatsiyaga qatnasha olmaydiganlar roʻyxatini tuzadi va ularning sababini aniqlaydi; attestatsiya jarayonini oʻtkazishga zarur texnik vositalarning ish holatini tekshirib chiqadi va zarur boʻlgan moddiy-texnik vositalar bilan taʼminlaydi, tegishli shart-sharoitlarni yaratadi. 32. Attestatsiya komissiyasi pedagog va rahbar kadrlar toʻgʻrisida taqdim etilgan maʼlumotlar, test sinovlari, sotsialogik soʻrov va suhbat natijalari asosida umumiy xulosani qabul qiladi. Umumiy xulosalar komissiya aʼzolarining ochiq ovoz berishi yoʻli bilan aniqlanadi. Ovozlar teng boʻlganda komissiya raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi. Attestatsiya komissiyasining xulosasi bevosita attestatsiyadan keyin eʼlon qilinadi. 33. Komissiya attestatsiya natijalariga koʻra rahbarga “Egallab turgan lavozimiga loyiq”, “Egallab turgan lavozimiga shartli ravishda loyiq”, “Egallab turgan lavozimiga noloyiq” degan xulosalardan birini chiqaradi. 34. “Egallab turgan lavozimiga shartli ravishda loyiq” deb eʼtirof etilgan rahbar kadrlar 6 oydan soʻng qayta attestatsiyadan oʻtkaziladi. 35. Komissiya attestatsiya natijalariga koʻra pedagogga “Attestatsiyadan oʻtdi”, “Attestatsiyadan shartli oʻtdi” va “Attestatsiyadan oʻtmadi” degan xulosalardan birini chiqaradi. 36. Tayanch maʼlumoti dars berayotgan faniga mos kelmaydigan pedagog kadrlar qayta tayyorlash kurslaridan oʻtmagan boʻlsa, attestatsiyaga qoʻyilmaydi. Mutaxassis toifaga ega pedagog “Attestatsiyadan oʻtmadi” deb eʼtirof etilganda, shuningdek tayanch maʼlumoti dars berayotgan faniga mos kelmaydigan pedagog kadrlar qayta tayyorlash kurslaridan oʻtmagan boʻlsa, tegishli taʼlim muassasasi rahbari pedagogga oʻz mutaxassisligiga oʻtishni hamda qayta tayyorlash yoki malaka oshirish kursiga borishni taklif qiladi. Ushbu takliflarga rozi boʻlmaganda amaldagi qonunchilik asosida u bilan mehnat shartnomasi bekor qilinadi. “Attestatsiyadan oʻtmadi” deb topilgan pedagoglar hamda qayta tayyorlash va malaka oshirish kursiga yuborilgan pedagoglar bir yildan soʻng qayta attestatsiyadan oʻtkaziladi. 37. Attestatsiya qilinuvchi: attestatsiyaga uzrli sabab bilan kelmagan taqdirda, uning attestatsiyasi boshqa muddatga koʻchiriladi; attestatsiyaga uzrsiz sababga koʻra qatnashmagan pedagog yoki rahbar esa “Attestatsiya qilinmagan” deb eʼtirof etiladi va mehnat qonunchiligiga asosan tegishli choralar koʻriladi. 38. Taʼlim muassasasi rahbari attestatsiya komissiyalari xulosalari asosida rahbar yoki pedagog kadrlar uchun tegishli buyruqlarini qabul qiladi. 39. Attestatsiya komissiyasining xulosa (baho va tavsiya)lari attestatsiya varaqasida qayd etiladi va bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. Attestatsiya varaqalari va bayonnomalariga oʻzgartirish kiritish qatʼiyan man etiladi. Attestatsiya varaqasi xodimning shaxsiy hujjatlariga qoʻshib qoʻyiladi. 40. Attestatsiya natijalari boʻyicha komissiya hisobot tayyorlaydi, vazirlikka va DTMga taqdim etadi. 41. Pedagog va rahbar kadrlar attestatsiya komissiyasining xulosasi boʻyicha shikoyat va eʼtirozlar bilan “Apellyatsiya komissiyasi”ga murojaat etishlari mumkin. 42. Apellyatsiya komissiyasi 3—5 kishidan iborat tarkibda DTM hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlardagi hududiy boshqarmalar huzurida tuziladi. Komissiya ishida aʼzolarining 3/2 qismi qatnashganda uning faoliyati vakolatli hisoblanadi. Komissiya raisi vazirlik va Muvofiqlashtiruvchi hududiy komissiyasi xodimlaridan tayinlanadi. 43. Apellyatsiya komissiyasi ariza beruvchiga kamida besh kun oldin daʼvo arizasini koʻrib chiqish haqida maʼlum qiladi. 44. Apellyatsiya natijasi ochiq ovoz berish orqali qabul qilinadi. Ovozlar teng boʻlgan taqdirda komissiya raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi. 45. Apellyatsiya komissiyasining xulosasi bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi va nusxasi ariza beruvchiga topshiriladi. 46. Pedagog va rahbar kadrlar attestatsiya komissiyasining hamda “Apellyatsiya komissiyasi”ning xulosasi boʻyicha yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilishi mumkin. 47. Pedagog va rahbar kadrlar attestatsiyasi jarayonidagi nizolar amaldagi qonunchilik doirasida hal etiladi.