Sport hakamlari va sport hakamlarining malaka toifalarini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2017-10-27)

Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi Qonuniga asosan buyuraman: 1. Sport hakamlari va sport hakamlarining malaka toifalarini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi madaniyat va sport ishlari vazirining 2011-yil 23-dekabrdagi 1165-sonli “Sport hakamlari va sport hakami toifalari toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 2324, 2012-yil 6-fevral) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2012-y., 6-son, 66-modda) oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq, sport hakamlarining vazifalarini, huquq va majburiyatlarini, sport hakamlarining malaka toifalarini berish tartibini hamda malaka toifalarini berish uchun bajarilishi zarur boʻlgan talablarni belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: vakolatli organlar — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar madaniyat va sport ishlari boshqarmalari hamda Oʻzbekiston Mudofaasiga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti Markaziy Kengashi hamda uning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar kengashlari; sport hakami — sport turi qoidalariga hamda sport musobaqasi toʻgʻrisidagi nizomga (reglamentga) rioya etilishini taʼminlash uchun jismoniy tarbiya yoki sport tadbiri tashkilotchisi tomonidan vakolat berilgan, maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan va tegishli malaka toifasini olgan jismoniy shaxs; sport turi — jismoniy tarbiya va sport sohasidagi faoliyat turi boʻlib, u insonning sport musobaqalariga oʻziga xos tarzda tayyorgarlik koʻrishi bilan ajralib turadi, sport musobaqalarini oʻtkazish va ularda ishtirok etishga doir talablar, tartib va shartlar belgilanadigan qoidalarga, nizomga (reglamentga) ega boʻladi; sport hakami malaka toifasi (bundan buyon matnda malaka toifasi deb yuritiladi) — sport turi boʻyicha sport hakamining malakaviy darajasi. 2. Sport hakamlariga qonun hujjatlariga asosan ilgari berilgan malaka toifalari Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq: “Xalqaro toifali sport boʻyicha hakam” malaka toifasi — “Xalqaro toifali sport hakami” malaka toifasiga; “Milliy toifali sport boʻyicha hakam” malaka toifasi — “Milliy toifali sport hakami” malaka toifasiga; “Oliy toifali sport boʻyicha hakam” malaka toifasi — “Birinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga; “I toifali sport boʻyicha hakam” malaka toifasi — “Ikkinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga; “Sport boʻyicha hakam” malaka toifasi — “Uchinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga tenglashtiriladi. 3. Sport hakami maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan va tegishli malaka toifasini olgan boʻlishi lozim. 4. Sport hakami hakamlik faoliyatini jismoniy tarbiya-sport tashkilotlari, (sport-texnika tashkilotlari, jismoniy tarbiya-sport jamiyatlari, sport klublari, sport tayyorgarligi markazlari), sport federatsiyalari (uyushmalari) (jismoniy tarbiya va sport sohasidagi boshqa nodavlat notijorat tashkilotlari), sportning texnik va amaliy turlarini rivojlantiruvchi tashkilotlar, jismoniy tarbiya va sport sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi taʼlim muassasalari, ixtisoslashtirilgan sport-taʼlim muassasalarida yoki xalqaro sport tashkilotlarida amalga oshirishi mumkin. 5. Quyidagilar sport hakamining vazifalari hisoblanadi: sport musobaqalarini xalqaro sport tashkilotlari tomonidan tasdiqlangan qoidalarga, sport turi qoidalariga hamda sport musobaqasi toʻgʻrisidagi nizomga (reglamentga) muvofiq yuqori darajada tashkillashtirish va ularda hakamlik qilish; sport musobaqalarida xalqaro sport tashkilotlari tomonidan tasdiqlangan qoidalarga, sport turi qoidalariga hamda sport musobaqasi toʻgʻrisidagi nizomga (reglamentga) rioya etilishini taʼminlash; aholini jismoniy tarbiya mashgʻulotlariga jalb etish va aholi oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish; sport turi boʻyicha sport hakami kasbiga yosh mutaxassislarni jalb qilish va ularning bu boradagi malakasini oshirishda qatnashish. 6. Quyidagilar sport hakamining huquqlari hisoblanadi: sport musobaqalarida hakamlik qilish; sport hakami malaka toifasiga ega boʻlish; sport hakami malaka toifasini oshirib borish. Sport hakami qonun hujjatlarida belgilangan boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 7. Sport musobaqalarida faol ishtirok etganligi va xolisona hakamlik qilganligi uchun sport hakamlari: sport musobaqalari tashkilotchisi tomonidan sertifikatlar, diplomlar va esdalik sovgʻalari bilan taqdirlanishi; vakolatli organ tomonidan yilning eng yaxshi sport hakami sifatida tan olinishi; faoliyat yuritayotgan tashkiloti tomonidan sport hakami malaka toifasini (navbatdagi sport hakami malaka toifasini) olishga tavsiya etilishi mumkin. 8. Quyidagilar sport hakamining majburiyatlari hisoblanadi: tegishli sport turi boʻyicha xalqaro sport tashkilotlari tomonidan tasdiqlangan qoidalar, sport turi qoidalari hamda sport musobaqasi toʻgʻrisidagi nizomlarni (reglamentlarni) bilish va ularning talablariga qatʼiy rioya etish; sport musobaqalarini yuqori darajada oʻtkazishga koʻmaklashish va sport musobaqasini oʻtkazish davrida yuzaga kelgan masalalarga xolisona yondashish hamda ularga oʻz vaqtida baho berish va yechimini topish; yuqori madaniyatni va hamjihatlikni namuna qilib koʻrsatish, shuningdek qoʻpollik, tartibsizlik, ishtirokchilar (sportchilar, trenyerlar, vakillar, tomoshabinlar) tomonidan sport turlari qoidalari va umumeʼtirof etilgan axloq etikasi qoidalari buzilishining oldini olish. Sport turi boʻyicha sport hakamiga qonun hujjatlarida boshqa majburiyatlar ham belgilanishi mumkin. 9. Sport hakami oʻz vazifalarini va majburiyatlarini lozim darajada bajarmaganda yoki umuman bajarmaganda unga nisbatan quyidagi taʼsir choralari qoʻllanilishi mumkin: sport musobaqasi hakamligidan chetlashtirish (sport musobaqalari tashkilotchisi tomonidan); sport hakami malaka toifasini pasaytirish yoki undan mahrum etish haqida ogohlantirish (vakolatli organ tomonidan); sport hakami malaka toifasini pasaytirish (vakolatli organ tomonidan); sport hakami malaka toifasidan mahrum etish (vakolatli organ tomonidan). Sport hakamiga nisbatan qoʻllanilgan taʼsir choralari sport hakami kitobchasida qayd etib boriladi. 10. Sport hakami oʻz vazifalari va majburiyatlarini lozim darajada bajarmaganda yoki umuman bajarmaganda tegishli tashkilotlar (sport musobaqalari tashkilotchisi, sport hakami faoliyat yuritayotgan tashkilot) taqdimnomasiga asosan uning harakatlari sport hakamlari hayʼatlarida yoki sport federatsiyalari (uyushmalari)da koʻrib chiqiladi. 11. Sport hakamiga sport turlari reyestriga kiritilgan sport turlari boʻyicha quyidagi malaka toifalari beriladi: “Xalqaro toifali sport hakami”; “Milliy toifali sport hakami”; “Birinchi toifali sport hakami”; “Ikkinchi toifali sport hakami”; “Uchinchi toifali sport hakami”; “Sport boʻyicha hakam”. 12. “Xalqaro toifali sport hakami” malaka toifasi sport turi boʻyicha tegishli xalqaro sport tashkiloti tomonidan beriladi. 13. “Milliy toifali sport hakami” va “Birinchi toifali sport hakami” malaka toifalari Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi tomonidan beriladi. Sportning texnik va amaliy turlari boʻyicha “Milliy toifali sport hakami” va “Birinchi toifali sport hakami” malaka toifalari Oʻzbekiston Mudofaasiga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti Markaziy Kengashi tomonidan beriladi. 14. “Ikkinchi toifali sport hakami”, “Uchinchi toifali sport hakami” va “Sport boʻyicha hakami” malaka toifalari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar madaniyat va sport ishlari boshqarmalari tomonidan beriladi. Sportning texnik va amaliy turlari boʻyicha “Ikkinchi toifali sport hakami”, “Uchinchi toifali sport hakami” va “Sport boʻyicha hakam” malaka toifalari Oʻzbekiston Mudofaasiga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkilotining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar kengashlari tomonidan beriladi. 15. Malaka toifasi “Sport boʻyicha hakam” malaka toifasidan boshlab beriladi. 16. “Sport boʻyicha hakam” malaka toifasiga ega boʻlgan shaxsga navbatdagi malaka toifasi beriladi. Bunda “Sport boʻyicha hakam” malaka toifasiga ega boʻlmagan shaxsga “Uchinchi toifali sport hakami” malaka toifasini, “Uchinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga ega boʻlmagan shaxsga “Ikkinchi toifali sport hakami” malaka toifasini, “Ikkinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga ega boʻlmagan shaxsga “Birinchi toifali sport hakami” malaka toifasini, “Birinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga ega boʻlmagan shaxsga “Milliy toifali sport hakami” malaka toifasini berish taqiqlanadi. 17. “Sport boʻyicha hakam” malaka toifasi maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan va Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻtkazilgan sport musobaqalarida hakamlik qilgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga beriladi. 18. “Uchinchi toifali sport hakami” malaka toifasi “Sport boʻyicha hakam” malaka toifasiga ega boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻtkazilgan sport musobaqalarida hakamlik qilgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga beriladi. Bunda “Sport boʻyicha hakam” malaka toifasi berilganiga kamida 1 yil oʻtgan boʻlishi lozim. 19. “Ikkinchi toifali sport hakami” malaka toifasi “Uchinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga ega boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻtkazilgan sport musobaqalarida hakamlik qilgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga beriladi. Bunda “Uchinchi toifali sport hakami” malaka toifasi berilganiga kamida 2 yil oʻtgan boʻlishi lozim. 20. “Birinchi toifali sport hakami” malaka toifasi “Ikkinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga ega boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻtkazilgan sport musobaqalarida, shu jumladan rasmiy sport musobaqalarida (Oʻzbekiston Respublikasi chempionati, kubogi yoki birinchiligi maqomiga va nomiga ega boʻlgan sport musobaqalarida) hakamlik qilgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga beriladi. Bunda “Ikkinchi toifali sport hakami” malaka toifasi berilganiga kamida 2 yil oʻtgan boʻlishi lozim. 21. “Milliy toifali sport hakami” malaka toifasi “Birinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga ega boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻtkazilgan sport musobaqalarida, shu jumladan rasmiy sport musobaqalarida (Oʻzbekiston Respublikasi chempionati, kubogi yoki birinchiligi maqomiga va nomiga ega boʻlgan sport musobaqalarida) hakamlik qilgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga beriladi. Bunda “Birinchi toifali sport hakami” malaka toifasi berilganiga kamida 3 yil oʻtgan boʻlishi lozim. 22. Malaka toifasini olish uchun bajarilishi lozim boʻlgan talablar (normalar) talabgor tomonidan bajarilgan boʻlishi lozim. 23. Malaka toifasini (navbatdagi malaka toifasini) olish istagini bildirgan shaxslar (bundan buyon matnda talabgor deb yuritiladi) tegishli vakolatli organga faoliyat yuritayotgan tashkiloti orqali murojaat etishga haqli. Bunda talabgor faoliyat yuritayotgan tashkilot tomonidan tegishli vakolatli organga talabgorga malaka toifasini (navbatdagi malaka toifasini) berish boʻyicha taqdimnoma yuboriladi. “Sport boʻyicha hakam” malaka toifasini berish boʻyicha taqdimnomaga quyidagi hujjatlar ilova qilinishi lozim: talabgorning fuqarolik pasporti nusxasi; talabgorning 3 x 4 sm oʻlchamdagi rangli fotosurati (4 dona); talabgorga nisbatan tavsifnoma (talabgor faoliyat yuritayotgan tashkilot rahbari tomonidan imzolangan holda); talabgor tomonidan “Sport boʻyicha hakam” malaka toifasini olish uchun bajarilishi lozim boʻlgan talablar (normalar) bajarilganligini tasdiqlovchi hujjatlar. Navbatdagi malaka toifasini berish boʻyicha taqdimnomaga quyidagi hujjatlar ilova qilinishi lozim: talabgorning fuqarolik pasporti nusxasi; talabgorning 3 x 4 sm oʻlchamdagi rangli fotosurati (4 dona); talabgorga nisbatan tavsifnoma (talabgor faoliyat yuritayotgan tashkilot rahbari tomonidan imzolangan holda); sport hakami kitobchasining (har bir betidan) nusxasi (talabgor faoliyat yuritayotgan tashkilot tomonidan tasdiqlangan holda) (agar avval berilgan boʻlsa); talabgor tomonidan tegishli malaka toifasini olish uchun bajarilishi lozim boʻlgan talablar (normalar) bajarilganligini tasdiqlovchi hujjatlar (agar unga avval sport hakami kitobchasi berilmagan boʻlsa); sport hakami guvohnomasi (agar avval berilgan boʻlsa) nusxasi yoxud sport hakami malaka toifasiga ega ekanligini tasdiqlovchi hujjatning nusxasi. 24. Malaka toifasini (navbatdagi malaka toifasini) berish boʻyicha taqdimnoma vakolatli organ tomonidan tuzilgan Malaka toifalarini berish komissiyasi (bundan buyon matnda komissiya deb yuritiladi) majlislarida 3 kun ichida koʻrib chiqiladi va natijasi boʻyicha talabgorga malaka toifasini (navbatdagi malaka toifasini) berish yoki berishni rad etish boʻyicha qaror qabul qilinadi. 25. Komissiya tegishli vakolatli organning qarori bilan bir yilga tuziladi. Komissiya kamida 7 nafar aʼzodan iborat boʻladi va uning tarkibiga vakolatli organning rahbari yoki uning oʻrinbosari (komissiya raisi), vakolatli organning tegishli tarkibiy tuzilmasi masʼul xodimi (komissiya kotibi), shuningdek tegishli sport turi boʻyicha sport federatsiyalari (uyushmalari), jismoniy tarbiya-sport tashkilotlari, jismoniy tarbiya va sport sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi taʼlim muassasalari, ixtisoslashtirilgan sport-taʼlim muassasalari hamda sportning texnik va amaliy turlarini rivojlantiruvchi tashkilotlarining sport sohasidagi mutaxassislari kelishuv asosida kiritiladi. Zarur hollarda, komissiya ish faoliyatiga boshqa tashkilotlarning mutaxassislari kelishuv asosida taklif etilishi mumkin. 26. Komissiya majlisida koʻrib chiqish uchun tegishli hujjatlarni tayyorlash, komissiya majlisini tashkillashtirish va majlisda komissiya aʼzolarining hozir boʻlishini taʼminlash komissiya kotibiga yuklatiladi. Taqdimnomaga ilova qilingan hujjatlarda kamchilik aniqlangan taqdirda, komissiya kotibi talabgorni bu haqda xabardor qilib, ishchi tartibda kamchiliklarni bartaraf qilish choralarini koʻrishi lozim. 27. Komissiyasining majlislari har chorakda bir marta oʻtkaziladi. Komissiyaning navbatdan tashqari majlislari zarurat boʻlgan taqdirda, komissiya raisi tomonidan chaqiriladi. 28. Komissiya majlisi unda komissiya aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi, shu jumladan komissiya raisi qatnashgan taqdirda vakolatli hisoblanadi. Komissiya qarorlari uning aʼzolarining oddiy koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovoz berish ochiq usulda oʻtkaziladi. Komissiyaning har bir aʼzosi bitta ovozga ega boʻladi. Ovozlar teng boʻlganda Komissiya raisining ovozi hal qiluvchi ovoz hisoblanadi. 29. Komissiya qarori bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi va komissiya raisi hamda aʼzolari tomonidan imzolanadi. Komissiya qaroriga rozi boʻlmagan komissiya aʼzosi oʻz mulohazasini yozma ravishda bayon qilib komissiya qaroriga ilova qilishi mumkin. Komissiya qarori imzolangan kuni u vakolatli organning tegishli tarkibiy tuzilmasiga yuboriladi. 30. Vakolatli organ komissiya qaroriga asosan talabgorga malaka toifasini (navbatdagi malaka toifasini) beradi yoki berish rad etilganligi haqida xabardor qiladi. “Sport boʻyicha hakam” malaka toifasi berilganda talabgorga malaka toifasiga xos sport hakami guvohnomasi hamda sport hakami kitobchasi rasmiylashtirib beriladi. Navbatdagi malaka toifasi berilganda talabgorga malaka toifasiga xos sport hakami guvohnomasi beriladi. Agar talabgorda sport hakami malaka toifasi boʻla turib sport hakami kitobchasi boʻlmasa (avval berilmagan boʻlsa), unga bir yoʻla sport hakami kitobchasi ham rasmiylashtirib beriladi. Vakolatli organ talabgorga sport hakami guvohnomasini (sport hakami kitobchasini) komissiya qarori chiqarilgan kundan boshlab 5 kun ichida rasmiylashtirib berishi shart. Komissiya qarorida talabgorga malaka toifasini (navbatdagi malaka toifasini) berish rad etilgan taqdirda, vakolatli organ bu haqda talabgorni komissiya qarori chiqarilgan kundan boshlab 3 kun ichida xabardor qilishi lozim. 31. Sport hakami guvohnomasi sport hakamining tegishli malaka toifasiga ega ekanligini tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi. 32. Sport hakami guvohnomasida: guvohnomani bergan tashkilot nomi; guvohnomaning seriyasi va tartib raqami; sport hakamining F.I.O.; sport hakamining fotosurati; sport turi; sport hakamiga berilgan malaka toifasi; malaka toifasi berilgan sana; malaka toifasini berish uchun asos boʻlgan hujjatning qabul qilingan sanasi va soni koʻrsatilishi lozim. Guvohnoma vakolatli organ rahbari yoki uning oʻrinbosari tomonidan imzolangan, imzo esa, vakolatli organ muhri bilan tasdiqlangan boʻlishi lozim. 33. Sport hakami kitobchasi sport hakami haqida, shuningdek uning hakamlik faoliyati davomida amalga oshirgan ishlari va erishgan yutuqlari haqidagi maʼlumotlarni qayd etib borish uchun beriladigan hujjat hisoblanadi. 34. Sport hakami kitobchasida: kitobchani bergan tashkilot nomi; sport hakamining F.I.O.; sport hakamining fotosurati; kitobcha berilgan sana; sport hakamiga berilgan malaka toifalari (malaka toifasini berish uchun asos boʻlgan hujjatning qabul qilingan sanasi va soni); sport hakamining hakam sifatida qatnashgan musobaqalari haqida maʼlumot; sport hakami tomonidan malaka toifasini (navbatdagi malaka toifasini) olish uchun bajarishi zarur boʻlgan talablar (normalar)ni bajarganligi haqida maʼlumot; sport hakamiga nisbatan qoʻllanilgan taʼsir choralari haqida maʼlumot koʻrsatilishi lozim. 35. Malaka toifasini olish uchun bajarilishi lozim boʻlgan talablar (normalar) tegishli sport federatsiyalari (uyushmalari) tomonidan sport turlari reyestriga kiritilgan sport turlari boʻyicha Olimpiya (paralimpiya, surdlimpiya) oʻyinlari oʻtkazilish davriyligini inobatga olgan holda 4 yilga tuziladi va tasdiqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligiga taqdim etiladi. Sportning texnik va amaliy turlari boʻyicha malaka toifasini olish uchun bajarilishi lozim boʻlgan talablar (normalar) Oʻzbekiston Mudofaasiga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti Markaziy Kengashi tomonidan tuziladi va Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi. 36. Malaka toifasini olish uchun bajarilishi lozim boʻlgan talablar (normalar)da belgilangan tartibda sport turlari reyestriga kiritilgan har bir sport turi (sport turi guruhi) boʻyicha alohida-alohida va beriladigan malaka toifalari boʻyicha alohida-alohida tuziladi. 37. Malaka toifasini olish uchun bajarilishi lozim boʻlgan talablar (normalar) mazkur Nizomga va boshqa qonun hujjatlariga zid boʻlmasligi lozim. 38. Sport hakami oʻz vazifalari va majburiyatlarini lozim darajada bajarmaganda yoki umuman bajarmaganda va uning harakatlari sport hakamlari hayʼatlarida yoki sport federatsiyalari (uyushmalari)da koʻrib chiqilishi natijasida uning malaka toifasini pasaytirish yoxud uni malaka toifasidan mahrum etish boʻyicha qaror qabul qilinganda, sport hakamlari hayʼatlari yoki sport federatsiyalari (uyushmalari) tomonidan vakolatli organga sport hakamining malaka toifasini pasaytirish yoxud uni malaka toifasidan mahrum etish boʻyicha taqdimnoma kiritiladi. Taqdimnomada sport hakamining harakatlari toʻliq va asosli bayon etilishi lozim. 39. Taqdimnoma komissiyaning navbatdagi majlisida mazmunan koʻrib chiqiladi va natijasi boʻyicha komissiya tomonidan: sport hakamining malaka toifasini pasaytirish; sport hakamini malaka toifasidan mahrum etish; sport hakamining malaka toifasini pasaytirish yoki uni malaka toifasidan mahrum etish haqida ogohlantirish; taqdimnomani rad etish haqida qaror qilinadi. 40. Vakolatli organ komissiya qarori chiqarilgan kundan boshlab 3 kun ichida sport hakamini va taqdimnomani yuborgan tashkilotni bu haqda xabardor qiladi. Bunda komissiya tomonidan taqdimnoma rad etilgan taqdirda faqat uni yuborgan tashkilot xabardor qilinadi. Malaka toifasi pasaytirilgan (malaka toifasidan mahrum etilgan) sport hakami unga avval berilgan sport hakami guvohnomasini vakolatli organga topshirishi shart. Malaka toifasi pasaytirilgan sport hakamiga tegishli malaka toifasiga xos sport hakami guvohnomasi beriladi. 41. Sport hakami malaka toifasidan mahrum etilganda yoki uning malaka toifasi pasaytirilganda u mazkur Nizomda belgilangan tartibda malaka toifasini (navbatdagi malaka toifasi) qayta olish huquqiga ega. 42. Malaka toifasiga ega boʻlgan sport hakamlari tegishlicha vakolatli organlar tomonidan ularda yuritiladigan sport hakamlarini hisobga olish jurnalida hisobga olib borilishi shart. 43. Sport hakamlarini hisobga olish jurnalida sport hakami haqidagi quyidagi maʼlumotlar kiritilishi lozim: sport hakamining F.I.O.; sport hakamining yashash joyi va telefon raqami; sport hakamiga berilgan malaka toifalari (malaka toifasi berilganligini tasdiqlovchi hujjatning sanasi va raqami); sport hakamiga berilgan guvohnoma raqami; sport hakamiga rasmiylashtirilgan jildning tartib raqami. 44. Vakolatli organ tomonidan har bir sport hakami boʻyicha alohida jild yuritiladi. Ushbu jildda sport hakamiga oid barcha hujjatlar jamlab boriladi. 45. Komissiya qaroridan norozi boʻlgan shaxslar boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi vakolatli organga yoxud bevosita sudga shikoyat qilishga haqli. 46. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladi. 47. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi hamda Oʻzbekiston Mudofaasiga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti Markaziy Kengashi bilan kelishilgan.