OZUQABOP EKINLAR URUGʻCHILIGIGA IXTISOSLASHTIRILGAN XOʻJALIKLARNI TASHKIL ETISH VA OZUQABOP EKINLAR URUGʻLIGINI YETISHTIRISH TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
(order, 2025-12-03)

Oʻzbekiston Respublikasining “Urugʻchilik toʻgʻrisida”gi va “Seleksiya yutuqlari toʻgʻrisida”gi qonunlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 21-apreldagi “Shaxsiy yordamchi, dehqon va fermer xoʻjaliklarida chorva mollar koʻpaytirishni ragʻbatlantirishni kuchaytirish hamda chorvachilik mahsulotlari ishlab chiqarishni kengaytirish borasidagi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-842-sonli qaroriga asosan buyuraman: 1. Ozuqabop ekinlar urugʻchiligiga ixtisoslashtirilgan xoʻjaliklarni tashkil etish va ozuqabop ekinlar urugʻligini yetishtirish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Urugʻchilik toʻgʻrisida” va “Seleksiya yutuqlari toʻgʻrisida”gi qonunlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 21-apreldagi “Shaxsiy yordamchi, dehqon va fermer xoʻjaliklarida chorva mollar koʻpaytirishni ragʻbatlantirishni kuchaytirish hamda chorvachilik mahsulotlari ishlab chiqarishni kengaytirish borasidagi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-842-son qaroriga asosan ozuqabop ekinlar urugʻchiligiga ixtisoslashtirilgan xoʻjaliklarni tashkil etish va ozuqabop ekinlar urugʻligi yetishtirish tartibini belgilaydi. 1. Ozuqabop ekinlar urugʻchiligiga ixtisoslashtirilgan xoʻjaliklar tuman hokimligi qoshida tashkil etiladigan maxsus komissiya tomonidan oʻtkazilgan tanlov asosida tuman hokimining qaroriga muvofiq tashkil etiladi. Komissiyaning ish faoliyati tuman hokimining qarori bilan tartibga solinadi. 2. Ozuqabop ekinlar urugʻchiligiga ixtisoslashtirilgan xoʻjaliklar fermer, tajriba va boshqa xoʻjaliklar negizida tashkil etiladi. 3. Ozuqabop ekinlar urugʻchiligiga ixtisoslashtirilgan xoʻjaliklarda bir mavsumda ikki turdan koʻp boʻlmagan ozuqabop ekin urugʻligini yetishtirishga ruxsat etiladi. Bir konturda bir turdagi ozuqabop ekinning ikkita navi urugʻligini yetishtirishga ruxsat etilmaydi. Ozuqabop ekinlarni joylashtirishda mazkur hududlarning tuproq va iqlim sharoitlari va navlarning biologik xususiyatlari inobatga olinadi. 4. Tumanlarda ozuqabop ekinlar urugʻligini yetishtirish maydoni, urugʻlik uchun ekiladigan ozuqabop ekinlar urugʻligi navlari va kutiladigan ozuqabop ekinlar urugʻligi hajmlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi hamda viloyatlar va Toshkent shahar qishloq xoʻjaligi boshqarmalari tomonidan taklif etilgan rejaga asosan belgilanadi va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 21-apreldagi PQ-842-son qaroriga muvofiq mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladi. 5. Ozuqabop ekinlar urugʻligini yetishtirish huquqiga ega boʻlgan fermer, tajriba va boshqa xoʻjaliklar qaysi navdan necha gektar ekishi va qancha hajmda urugʻlik yetishtirishi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi va viloyat hokimining kelgusi yillar hosili uchun talab etiladigan urugʻlik tayyorlash hajmlari va navlarni joylashtirish toʻgʻrisidagi qaroriga asosan belgilab beriladi. 6. Ozuqabop ekinlar urugʻchiligiga ixtisoslashtirilgan xoʻjaliklarning vazifa va funksiyalari quyidagilardan iborat boʻladi: a) asosiy vazifalari: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 21-apreldagi PQ-842-son qarorining 3-ilovasida belgilangan ekin maydonlarini urugʻ bilan taʼminlashda navlar boʻyicha zarur miqdordagi, standart talablariga mos keluvchi nav urugʻlarining avlodlarini hisobga olgan holda yetishtirish; koʻpaytirilayotgan navning qimmatli xoʻjalik va texnologik xususiyatlarini saqlab qolish; yuqori sifatli va nav sofligiga ega boʻlgan birinchi va keyingi reproduksiyadagi urugʻlarni yetishtirish; birinchi va keyingi reproduksiyadagi urugʻliklarni yetishtirish va qayta ishlash tartib va qoidalariga amal qilish; nav mualliflari va nav originatorlari tomonidan ishlab chiqilgan ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida agrotexnik tadbirlarni belgilangan muddatlarda va meʼyorlarda sifatli oʻtkazilishini taʼminlash; b) yuklatilgan vazifalarga asosan quyidagi funksiyalarni bajaradi: urugʻlik maydonlari yuqori unumdor, mexanizmlar yordamida ishlov berishga qulay, suv bilan yaxshi taʼminlangan, shoʻrlanmagan va tekis dalalarda joylashtirish; almashib ekish va agrotexnik tadbirlarni oʻz vaqtida oʻtkazish dasturini tuzish va ularning bajarilishini taʼminlash; birinchi va keyingi reproduksiyadagi urugʻlik maydonlarini ixcham qilib joylashtirish, belgilangan tartibda va maqbul muddatlarda oraliq himoya masofani saqlagan holda ekish; foydalanishga ruxsat etilgan preparatlar bilan zararsizlantirilgan urugʻlarni ekish; nav va tur tozaligi boʻyicha dala koʻrigi va begona nav turlari oʻtogʻini oʻtkazishni tashkillashtirish. Belgilangan navlarni oʻzboshimchalik bilan almashtirish taqiqlanadi. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari bilan kelishilgan holda kelgusi yil hosili uchun ekiladigan ozuqabop ekinlar navlarining urugʻliklari hajmiga boʻlgan talabni, navlarni hududlar boʻyicha joylashtirilishini va undan olinadigan hosilning prognoz hajmlarini aniqlaydi. 8. Urugʻlik yetishtirish maqsadida ekilgan ozuqabop ekinlar maydonlarida ularning avlodidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vazirining buyrugʻiga asosan aprobatsiya oʻtkaziladi. Aprobatsiya Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi hamda viloyatlar va Toshkent shahar qishloq xoʻjaligi boshqarmalari, don mahsulotlari korxonalari hamda Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Urugʻchilikni rivojlantirish markazining joylardagi boʻlimlari vakillaridan iborat tarkibda tuzilgan aprobatsiya komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi. 9. Aprobatsiya komissiyalari tomonidan ozuqabop ekin urugʻligi ekilgan maydonlarda oʻtkazilgan aprobatsiya natijalariga asosan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklarining ozuqabop ekinlar urugʻlarini navlar boʻyicha xarid qilish toʻgʻrisidagi hosil yili boshida qabul qiladigan qarorlariga oʻrim-yigʻim mavsumi boshlanishidan kamida 15 kun oldin oʻzgartirishlar kiritilishi mumkin. 10. Urugʻchilik xoʻjaliklaridan xarid qilinadigan ozuqabop ekinlar urugʻligining hajmi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 21-apreldagi PQ-842-son qarorining 3-ilovasida koʻrsatilgan ekin maydonlari uchun talab etiladigan miqdorda belgilanadi. 11. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklarining ozuqabop ekinlar urugʻlarini navlar boʻyicha xarid qilish toʻgʻrisidagi qarorlariga oʻzgartirish kiritilgandan keyin 10 kun muddatda urugʻchilik xoʻjaliklari bilan urugʻlik uchun belgilangan tartibda shartnomalar tuziladi. 12. “Oʻzdonmahsulot” aksiyadorlik kompaniyasi korxonalari ozuqabop ekinlar navlarining elita urugʻliklarini ilmiy tadqiqot muassasalari va nav originatorlaridan, keyingi reproduksiyadagi urugʻlarni esa ozuqabop ekinlar urugʻchiligiga ixtisoslashtirilgan xoʻjaliklaridan shartnoma asosida sotib oladi. 13. Ozuqabop ekinlar urugʻlarini yetishtirish xarajatlarini moliyalashtirish urugʻchilikka ixtisoslashtirilgan xoʻjaliklar tomonidan tijorat banklariga berilgan buyurtmalari boʻyicha kredit resurslari hisobiga amalga oshiriladi. 14. “Oʻzdonmahsulot” aksiyadorlik kompaniyasi tizimidagi korxonalar yetishtirilgan urugʻlik materiallarni aprobatsiya dalolatnomalari asosida belgilangan xoʻjaliklardan qabul qiladilar. 15. Yetishtirib berilgan urugʻliklar belgilangan tartibda konditsiya darajasiga yetkazilib soʻngra chorvachilikka ixtisoslashgan fermer va dehqon xoʻjaliklariga ekish uchun sotiladi. 16. Elita urugʻlarining xarid narxlari elita urugʻlarini yetishtirishda qilingan xarajatlar kalkulyatsiyasi asosida nav-orginatorlari bilan kelishilgan holda aniqlanadi. 17. Kalkulyatsiyaga urugʻshunos va seleksionerning mualliflik gonorar xarajatlari ham qoʻshib hisoblanadi. 18. Ozuqabop ekinlar urugʻligini yetishtirish tizimi mazkur Nizomda keltirilgan ilovaga muvofiq amalga oshiriladi. 19. Shartnoma shartlari bajarilmaganda tomonlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi. 20. Mazkur Nizomda belgilangan talablarni buzgan va unga amal qilmagan xoʻjaliklar urugʻchilik toifasidan chiqariladi. 21. Ushbu Nizomda tartibga solinmagan masalalar qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda hal etiladi. 22. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Fermer xoʻjaliklari uyushmasi va “Oʻzdonmahsulot” aksiyadorlik kompaniyasi bilan kelishilgan.