Oʻzbekiston Respublikasining “Aviatsiya texnikasiga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotlarini sertifikatlash” aviatsiya qoidalari (OʻzR AQ-145TXK)ni tasdiqlash toʻgʻrisida
(order, 2014-02-03)

Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining faoliyatini tartibga soluvchi meʼyoriy hujjatlarni IKAO standartlari va tavsiyalarini inobatga olgan holda takomillashtirish maqsadida buyuraman: 1. Oʻzbekiston Respublikasining “Aviatsiya texnikasiga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotlarini sertifikatlash” aviatsiya qoidalari (OʻzR AQ-145TXK) ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgandan keyin oʻn kun oʻtgach kuchga kiradi. Ushbu Aviatsiya qoidalari (bundan keyingi oʻrinlarda Qoidalar deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 26-fevraldagi 90-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 8-son, 99-modda) va Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasining hujjatlari, IKAOning xalqaro standartlari va tavsiya etilgan amaliyotiga muvofiq, aviatsiya texnikasiga texnik xizmat koʻrsatish tashkilotlarini (bundan keyingi oʻrinlarda AT TXK tashkilotlari deb yuritiladi) sertifikatlash tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Qoidalarda quyidagi qisqartirishlar qoʻllaniladi: AT — aviatsiya texnikasi DAQ — davlatlararo aviatsiya qoʻmitasi YoKOʻ — yordamchi kuch oʻrnatmasi IKAO — xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti TXK — texnik xizmat koʻrsatish FA — fuqaro aviatsiyasi HK — havo kemasi 2. Mazkur Qoidalarda quyidagi tushunchalardan foydalaniladi: aviatsiya maʼmuriyati — oʻz vakolatlari doirasida parvozlar xavfsizligini taʼminlovchi va havo harakatini tartibga soluvchi davlat boshqaruvi organi. aviatsiya texnikasi — havo kemalari va ularning komponentlari (havo kemalarining har qanday tarkibiy qismlari, shu jumladan kuchli oʻrnatmalar, bort tizimlari, butlovchi qismlar, yigʻuv birliklari va detallar). arizachi — “Davavianazorat” inspeksiyasiga AT TXK tashkilotiga sertifikat berish (amal qilish muddatini uzaytirish, oʻzgartirish kiritish) uchun ariza bilan murojaat qilgan yuridik shaxs. ATga muntazam TXK stansiyasi — Oʻzbekiston Respublikasi hududida uch oydan kam boʻlmagan muddatga tashkil etilgan, aeroport hududining tashqarisida joylashgan AT TXK tashkilotining boʻlinmasi. ATga muntazam TXK boʻyicha tashqi stansiya — HK ekspluatanti tomonidan HKlarga TXK uchun tashkil etilgan va Oʻzbekiston Respublikasi hududining tashqarisida faoliyat koʻrsatuvchi muntazam TXK stansiyasi. AT TXK tashkilotini tasdiqlash sertifikati (bundan keyingi oʻrinlarda sertifikat deb yuritiladi) — sertifikat egasi tomonidan AT TXK boʻyicha ishlari mazkur Qoidalarning talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjat. AT TXK tashkiloti — AT TXK ishlarini bajaruvchi yuridik shaxs (yuridik shaxsning alohida boʻlinmasi). AT TXK tashkilotlarida inspektorlik tekshiruvlari — tashkilotning belgilangan talablarga muvofiqligini aniqlash maqsadida amalga oshiriluvchi AT TXK tashkilotlarini baholash ishlari. AT TXK tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanma — AT TXK tashkilotining rahbari tomonidan tasdiqlanadigan hamda AT TXK tashkilotining faoliyat sohasi va uning rahbariyati, muhandis-texnik xodimlari, tuzilmasi, ishlab chiqarish bazasi, TXK tartiblari va sifatni taʼminlash tizimi toʻgʻrisidagi batafsil maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi hujjat. boshqa tashkilot — Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan tasdiqlangan, ATda ishlarni bajarish uchun jalb etiladigan, ammo mazkur AT TXK tashkiloti tarkibiga kirmaydigan tashkilot. “Davavianazorat” inspeksiyasi — Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi. davriy TXK — murakkabligi va ularni bajarish shartlariga qoʻyilgan talablar boʻyicha tezkor TXK mezonlariga javob bermaydigan TXK ishlari. inson omili — ATni ishlab chiqarish va sertifikatlash, xodimlarni tayyorlash, parvoz va TXKlarni amalga oshirishda hamda inson va tizimning boshqa elementlari bilan insonning xususiyatlarini oʻrganish va hisobga olish yoʻli bilan oʻzaro xavfsiz harakatlarga erishishga yoʻnaltirilgan prinsiplar. inson xususiyatlari — insonning aviatsiya sohasidagi faoliyatning xavfsizligi va samaradorligiga taʼsir koʻrsatuvchi imkoniyatlari va cheklanishlari. muhandis-texnik xodimlar — HK va/yoki uning komponentlariga TXK ishlarini bajarish uchun guvohnomaga ega boʻlgan aviatsiya xodimlari. parvoz xavfsizligini boshqarish tizimi (bundan keyingi oʻrinlarda PXBT deb yuritiladi) — parvoz xavfsizligini boshqarishga tizim jihatidan yondashish, shu jumladan zarur boʻlgan tashkiliy tuzilma, javobgarlikning bosqichma-bosqichligi, boshqaruv prinsiplari va tartiblari. rahbar xodimlar — tashkilotning tarkibiga kiradigan, oʻzlariga yuklangan vazifalarga muvofiq AT TXK boʻyicha barcha ishlarni zaxira va tashkiliy jihatdan taʼminlanishini amalga oshirish uchun yetarli boʻlgan vakolatlarga ega masʼul xodimlar. sifat boʻyicha qoʻllanma — AT TXK tashkilotining sifat tizimini taʼriflovchi va sifat sohasidagi siyosatini bayon qiluvchi hujjat. sifat tizimi — sifat standartlariga muvofiq, sifat boʻyicha maʼmuriy boshqarish uchun zarur boʻlgan tashkiliy tuzilma, hujjatli uslublar, jarayonlar va zaxiralar majmui. tasdiqlangan AT TXK tashkiloti — faoliyati “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq HK va/yoki uning komponentlariga TXK uchun sertifikatlangan hamda “Davavianazorat” inspeksiyasi nazorati ostida faoliyat yurituvchi tashkilot. Bunday tashkilot bir necha davlat tomonidan tasdiqlanishi mumkin. tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxati — sertifikatning ajralmas qismi boʻlgan ilovasi boʻlib, unda mazkur tashkilot bajarishi lozim boʻlgan faoliyat sohasi (ishlarning turlari) koʻrsatiladi. taʼmirlash — uchishga yaroqlilikning tegishli meʼyorlari bilan aniqlanuvchi aviatsiya texnikasini tiklash jarayoni. tezkor TXK — HKni parvozga tayyorlash boʻyicha bajariladigan TXK ishlari. Tezkor TXK oʻz ichiga quyidagilarni olishi mumkin: toʻxtab qolish sabablarini qidirish va ularni bartaraf qilish, komponentlarni almashtirish; TXK boʻyicha rejali ishlar (shu jumladan, koʻrinarli shikastlanishlar/buzilishlarni aniqlash uchun koʻp mehnat talab qilmaydigan, chuqur oʻrganiladigan nazoratni talab qilmaydigan koʻz bilan qarab chiqish ishlari). Shuningdek, u tuzilmaning tez ochiluvchi panel/lyuklar orqali etsa boʻladigan joylari mavjud boʻlgan ichki elementlarida, bort tizimlarida, dvigatellarda va YoKOʻlarda bajariladigan, qismlarga ajratish boʻyicha katta ish hajmini talab qilmaydigan hamda sodda moslamalar va asboblar bilan bajariladigan joriy taʼmirlash va murakkab boʻlmagan hajmdagi modifikatsiya qilish ishlarini oʻz ichiga olishi mumkin. TXK toʻgʻrisidagi guvohnoma — TXK ishlarining qoniqarli darajada bajarilganligini va bu ishlar AT TXK tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanmada bayon etilgan tartiblarga muvofiq amalga oshirilganligini tasdiqlovchi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi tasdiqlangan AT TXK tashkilotining hujjati. texnik xizmat koʻrsatish — HKning uchishga yaroqliligini saqlashni taʼminlash ishlarini, shu jumladan nafaqat alohida, balki birgalikda ham bajariladigan HK va uning komponentlariga tezkor va davriy TXK, nazorat-tiklash ishlari, tekshirishlar, almashtirish, nuqsonlarni bartaraf etish, shuningdek modifikatsiyalash yoki taʼmirlashni amaliy bajarish. uchishga yaroqlilik — HKning tuzilmasida va uchish xususiyatlarida nazarda tutilgan va joriy qilingan, kutilayotgan sharoitlarda va belgilangan ekspluatatsiya qilishda parvozlarni xavfsizlik bilan bajarish imkonini beruvchi prinsiplar orqali aniqlanadigan xususiyatlar. uchishga yaroqlilik darajasini ushlab turish — HKlarning uchishga yaroqlilikka boʻlgan talablarga muvofiqligini va ularni ekspluatatsiya qilish muddati davomida xavfsizlik bilan ekspluatatsiya qilinishi uchun zarur boʻlgan holatda ushlab turilishini taʼminlaydigan tadbirlar majmui. foydalanishga ruxsat beruvchi xodim — HKga, uning tizimlari yoki komponentlariga TXK ishlari bajarilganidan keyin ulardan foydalanishga ruxsat berish uchun ularning uchishga yaroqliligini tasdiqlovchi aviatsiya xodimi. ekspluatatsiya qilish hujjatlari — HK va komponentlarning parvoz va texnik ekspluatatsiyasini, shu jumladan unga TXK, ekspluatatsiya qilish boʻyicha cheklovlar, tartiblar va tavsiyalarni belgilaydigan hujjat. HKni modifikatsiya qilish — HKning komponentini tayyorlash texnologiyasiga yoki uning tuzilishiga kiritiladigan har qanday oʻzgartirishlar. HK ekspluatanti — HKga mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquq asosida egalik qiluvchi, shu HKdan foydalanishni amalga oshirish qobiliyati ekspluatant sertifikati bilan tasdiqlangan yuridik yoki jismoniy shaxs. 1-toifali nomuvofiqliklar — mazkur Qoidalarning HK uchishga yaroqlilik darajasini ushlab turishni taʼminlashga toʻsqinlik qiladigan har qanday jiddiy nomuvofiqliklar. 1-toifali nomuvofiqliklar sertifikatning berilishiga toʻsqinlik qiladi. 2-toifali nomuvofiqliklar — mazkur Qoidalarning HK uchishga yaroqlilik darajasini ushlab turish bilan bogʻliq boʻlmagan, ammo belgilangan talablar yoki tartiblardan chetga chiqishlarni namoyon etuvchi har qanday nomuvofiqliklar. 2-toifali nomuvofiqliklar sertifikatning berilishiga toʻsqinlik qilmaydi. 3. AT TXK va uni taʼmirlash ishlarini bajarish tasdiqlangan AT TXK tashkiloti tomonidan sertifikat asosida, tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxatiga muvofiq amalga oshiriladi. Sertifikatga ega boʻlmagan AT TXK tashkiloti AT TXK ishlarini bajarish huquqiga ega boʻlmaydi. 4. AT TXK tashkilotining “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan tasdiqlanishi lozim boʻlgan faoliyat sohasiga quyidagilar kiradi: a) HK, aviadvigatellar va ularning komponentlariga HKning TXK dasturiga (reglamentiga) muvofiq, TXKning barcha turlari (shakllari); b) komponentlarga TXK; v) maxsus ishlar (zarar yetkazmaydigan nazorat, ATni modifikatsiya qilish, ogʻirligini va ogʻirlik markazini aniqlash, dvigatellar holatiga qoʻyish va boshqalar). 5. AT TXK tashkiloti va faoliyat sohasini tasdiqlash uchun sertifikatlash “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan mazkur Qoidalarning talablariga va Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 6. Tasdiqlangan faoliyat sohasi boʻyicha ishlarga butunlay HKga va uning komponentlariga alohida yoki turlicha uygʻunlikda bajariladigan TXK ishlari kiradi. 7. Tasdiqlangan AT TXK tashkiloti quyidagicha faoliyat yuritishi mumkin: a) asosiy faoliyat turi AT TXK boʻlgan mustaqil korxona sifatida; b) HK ekspluatanti, aviakompaniya va aeroportning AT TXK ishlarini bajarishga maxsuslashtirilgan boʻlinmasi sifatida; v) aviataʼmirlash yoki aviasozlik zavodining asosiy faoliyat turiga kirmaydigan AT TXK ishlarini bajarish boʻyicha uchish-sinov boʻlinmasi sifatida; g) AT TXK xizmatlarini taqdim etuvchi boshqa tashkiliy-huquqiy shakldagi korxona sifatida. 8. Tasdiqlangan AT TXK tashkiloti HK ekspluatantiga tegishli mulkning bir qismini tashkil etmasa, u holda HK ekspluatanti va AT TXK tashkiloti oʻrtasida yozma shaklda rasmiylashtirilgan, tomonlarning HKning uchishga yaroqliligini ushlab turish boʻyicha vazifalari va majburiyatlari belgilangan TXK shartnomasi tuzilishi kerak. Bu shartnomaning texnik tomonlari “Davavianazorat” inspeksiyasi bilan kelishib olinishi lozim. 9. Tasdiqlangan AT TXK tashkiloti HKlarga TXK ishlarini bajarish vaqtida TXK dasturida (reglamentida) nazarda tutilgan baʼzi turdagi ishlarni ushbu faoliyat turini bajarish uchun “Davavianazorat” inspeksiyasi va/yoki xorijiy davlatlarning aviatsiya maʼmuriyati tomonidan tasdiqlangan AT TXK ishlarini bajaruvchi boshqa tashkilotlarga shartnoma asosida topshirishi mumkin. 10. Xorijiy davlatlarning aviatsiya maʼmuriyati tomonidan AT TXK tashkilotiga berilgan HKlarga davriy TXK yoki rejali-nazorat ostida koʻrib chiqish yoxud aviadvigatel yoki uning modulini taʼmirlash ishlarini bajarishga qoʻyilganligini tasdiqlovchi sertifikat yoki unga ekvivalent boʻlgan hujjat mazkur Qoidalarning VIII bobiga muvofiq, “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan tan olingan boʻlishi zarur. 11. AT TXK tashkilotiga “Davavianazorat” inspeksiyasi boshligʻining imzosi va gerbli muhri bilan tasdiqlangan sertifikatning asl nusxasi beriladi, bu sertifikatga tasdiqlangan faoliyat sohasining roʻyxati ilova qilinadi hamda sertifikatning ajralmas qismi boʻlib hisoblanadi. Agar tashkilot bir yoki bir necha ATga muntazam TXK stansiyasi yoki ATga muntazam TXK boʻyicha tashqi stansiyalariga ega boʻlsa, bu holda tashkilotning tasdiqlangan faoliyat sohasining roʻyxati AT TXK asosiy stansiyasiga va har bir ATga muntazam TXK stansiyasi yoki ATga muntazam TXK boʻyicha tashqi stansiyalariga beriladi. Tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxatini “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan vakolat berilgan shaxs tasdiqlaydi. 12. Tasdiqlangan AT TXK tashkilotlarining faoliyati boʻyicha inspektorlik tekshiruvlari mazkur Qoidalarning VII bobiga muvofiq, “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan rejali va rejadan tashqari koʻrinishlarda, kamida yiliga bir marta oʻtkaziladi. 13. AT TXK tashkilotini sertifikatlash jarayoni quyidagi bosqichlardan iborat: a) mazkur Qoidalarning 1-ilovada keltirilgan shakl boʻyicha rasmiylashtirilgan ariza va asoslovchi hujjatlar toʻplamini qabul qilish va roʻyxatdan oʻtkazish; b) arizani dastlabki baholash va rad etilgan taqdirda yozma ravishda xabar berish; v) arizani va asoslovchi hujjatlarni ekspertiza qilish va aniqlangan kamchiliklar toʻgʻrisida arizachini yozma ravishda xabardor qilish; g) arizachidan asoslovchi hujjatlarni ekspertiza qilish vaqtida aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilganligi toʻgʻrisidagi hujjatlarni olish hamda ularning bartaraf etilganligini tekshirish; d) AT TXK tashkiloti mazkur Qoidalarning 2-ilovada belgilangan talablarga muvofiqligini tekshirish boʻyicha inspektorlik tekshiruvlarini oʻtkazish va tekshiruv natijalari boʻyicha aniqlangan nomuvofiqliklar koʻrsatilgan hisobot tayyorlash; e) AT TXK tashkilotidan tekshirish vaqtida aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilganligi toʻgʻrisida hujjatlarni olish; j) tekshiruv natijalari boʻyicha xulosa tayyorlash va sertifikat berish yoki bermaslik toʻgʻrisida qaror qabul qilish. 14. AT TXK tashkilotini sertifikatlash va/yoki bu tashkilotda inspektorlik tekshiruvlarini oʻtkazish jarayonida rasmiylashtirilgan barcha hujjatlarning asli “Davavianazorat” inspeksiyasida saqlanadi (sertifikat va uning ilovalari bundan mustasno). 15. AT TXK tashkilotini sertifikatlash uchun ariza “Davavinazorat” inspeksiyasiga taqdim etiladi. Arizani koʻrib chiqish muddati ikki oy. Ariza kelib tushgandan keyin uning amal qilish muddati uch oydir. 16. “Davavianazorat” inspeksiyasiga taqdim etiladigan ariza va barcha hujjatlar asl yoki arizachi tomonidan tasdiqlangan nusxalarda topshirilishi zarur. Notoʻgʻri toʻldirilgan yoki notoʻgʻri rasmiylashtirilgan ariza koʻrib chiqishga qabul qilinmaydi. 17. Asoslovchi hujjatlarning toʻplami “Davianazorat” inspeksiyasi belgilagan shaklda va mazmunda taqdim etiladi. 18. Sertifikat muddatini uzaytirishga yoki sertifikatga oʻzgartirishlar kiritish uchun ariza “Davavianazorat” inspeksiyasiga sertifikat muddatining tugashidan yoki yangi sharoitlarda rejalashtirilgan faoliyatning boshlanishidan ikki oy oldin topshiriladi. 19. Arizada va asoslovchi hujjatlarda bayon etilgan maʼlumotlarning toʻgʻriligi uchun arizachi javobgar boʻladi. 20. Ariza va unga ilova qilingan asoslovchi hujjatlar “Davavianazorat” inspeksiyasiga kelib tushgan kundan boshlab oʻn kunlik muddat ichida ularni dastlabki baholash va ekspertiza qilish amalga oshiriladi. 21. Ariza va asoslovchi hujjatlarni dastlabki baholashda quyidagilar tekshiriladi: a) AT TXK tashkilotining belgilangan talablarga muvofiqligi toʻgʻrisidagi axborotlarning yetarliligi; b) asoslovchi hujjatlarning toʻliqligi. 22. Ariza bilan birga taqdim etilgan hujjatlarni dastlabki baholash natijalari salbiy boʻlganda, ariza beruvchiga uning arizasi rad etilganligining asoslangan sabablari koʻrsatilgan holda xabarnoma yuboriladi. 23. Asoslovchi hujjatlarda kamchiliklar mavjud boʻlgan hollarda esa arizachi ularni AT TXK tashkilotida sertifikatlash tekshiruvlarining boshlanishiga qadar bartaraf etishi kerak. 24. Ariza va asoslovchi hujjatlarni dastlabki baholashda ijobiy natijalar boʻlsa, “Davavianazorat” inspeksiyasi asoslovchi hujjatlarni ekspertizadan oʻtkazadi. 25. Arizachi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha quyidagi xulosalardan biri qabul qilinadi: a) arizachini inspektorlik tekshiruvidan oʻtkazish imkoniyati toʻgʻrisida, bunda arizachi bilan kelishilgan holda inspektorlik tekshiruvlarini oʻtkazish muddati aniqlanadi; b) taqdim etilgan hujjatlarni meʼyoriga yetkazish va/yoki qoʻshimcha aniqlangan nomuvofiqliklar, zarur boʻlsa, ularni bartaraf etish boʻyicha tavsiyalar bayon etilgan xat joʻnatiladi. Bu holda AT TXK tashkilotini tasdiqlash jarayoni aniqlangan kamchiliklar bartaraf (qoʻshimcha hujjatlar taqdim) etilguniga qadar toʻxtatib turiladi; v) tashkilotning belgilangan talablarga nomuvofiqligi aniqlangan hollarda, AT TXK tashkilotini tasdiqlashni rad etish. Bunda arizachiga sabablar koʻrsatilgan holda AT TXK tashkilotini tasdiqlash rad etilganligi toʻgʻrisida xat joʻnatiladi va arizachi tomonidan taqdim etilgan barcha hujjatlar hamda ariza bu xatga ilova qilinadi. 26. Mazkur Qoidalarning 25-bandi “b” kichik bandiga muvofiq aniqlangan nomuvofiqliklar arizaning amal qilish muddatida bartaraf qilinmagan hollarda, arizachiga AT TXK tashkilotini tasdiqlash rad etilganligi toʻgʻrisida xat joʻnatiladi. 27. Arizachiga AT TXK tashkilotini tasdiqlash rad etilganligi haqida xat yuborilgan boʻlsa, xatni olgan kundan boshlab olti oy oʻtgandan keyin AT TXK tashkilotini tasdiqlashga takroran ariza berilishi mumkin. 28. Arizachi taqdim etgan hujjatlar ijobiy baholangan va inspektorlik tekshiruvlarini oʻtkazish toʻgʻrisida xulosa qabul qilingan hollarda, “Davavianazorat” inspeksiyasining rahbari tomonidan koʻrsatma chiqarilib, unda komissiya tarkibi hamda inspektorlik tekshiruvlarini oʻtkazish muddati belgilanadi. Komissiya tarkibiga boshqa idoralarning rahbarlari bilan kelishilgan holda ularning mutaxassislari (ekspertlari) kiritilishi mumkin. 29. Inspektorlik tekshiruvlarining dasturi aniq bir arizachining xususiyatlari hisobga olingan holda inspektorlik tekshiruvlarining namunaviy dasturi asosida ishlab chiqiladi. Inspektorlik tekshiruvlarining namunaviy dasturi “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan belgilanadi. 30. Inspektorlik tekshiruvlarining bevosita oʻtkazilishi, komissiya aʼzolari oʻrtasida vazifalarning taqsimlanishi va tekshiruv natijalarining rasmiylashtirilishi uchun javobgarlik komissiya raisi zimmasiga yuklanadi. 31. “Davavianazorat” inspeksiyasining koʻrsatmasi va inspektorlik tekshiruvlarining dasturi inspektorlik tekshiruvlari boshlanishidan besh kun oldin arizachiga yuboriladi va komissiya aʼzolarining eʼtiboriga yetkaziladi. 32. Inspektorlik tekshiruvlarining maqsadi — arizachi oʻrnatilgan talablarga muvofiqligini hamda tashkilotning haqiqiy holati va arizada koʻrsatilgan ishlarning barcha turlari boʻyicha faoliyati ariza bilan taqdim etilgan hujjatlarda toʻgʻri aks ettirilganligini tasdiqlashdan iborat. 33. AT TXK tashkilotida inspektorlik tekshiruvlari quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha oʻtkaziladi: a) ishlab chiqarishning tashkil etilishi va boshqarilishi; b) axborot bilan taʼminlanishi; v) xodimlar bilan taʼminlanishi; g) ishlab chiqarish bazasi; d) TXK jarayonlarining tashkil etilishi; e) AT TXKning sifat tizimi; j) TXK jarayonlarining moddiy-texnik taʼminlanishi; z) TXK jarayonlarining moliyaviy taʼminlanishi. 34. Inspektorlik tekshiruvlarining natijalari har bir masala (tekshiruv yoʻnalishi) boʻyicha hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi. Nomuvofiqliklar mavjud boʻlgan taqdirda, hisobot arizachining vakili tomonidan imzolanishi shart. Hisobot shakli va uni rasmiylashtirish tartibi “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan belgilanadi. 35. Inspektorlik tekshiruvlari jarayonida aniqlangan nomuvofiqliklar 1-toifali va 2-toifali nomuvofiqliklarga boʻlinadi. 36. Inspektorlik tekshiruvlari tugagach, barcha aniqlangan nomuvofiqliklar tekshiruvlarning natijalari boʻyicha rasmiylashtiriladigan hisobotga kiritiladi, hisobotlarning nusxalari nomuvofiqliklarni bartaraf etish boʻyicha choralar koʻrish uchun arizachiga taqdim etiladi. 37. Xulosa inspektorlik tekshiruvlarining natijalari boʻyicha rasmiylashtiriladigan yakuniy hujjat hisoblanib, unda tekshiruvlarning yakuni, komissiyaning xulosalari va bajarilishi majburiy boʻlgan tavsiyalar aks ettiriladi. Xulosaning nusxasi arizachiga yuboriladi. 38. Arizachi xulosaning tavsiyalarini inobatga olgan holda “Davavianazorat” inspeksiyasiga quyidagilarni taqdim etishi zarur: a) 1-toifali nomuvofiqliklarning bartaraf etilganligi toʻgʻrisida hisobot (zarurat boʻlganda, “Davavianazorat” inspeksiyasining qarori boʻyicha, nomuvofiqliklarning haqiqatan bartaraf etilganligini tekshirish maqsadida inspektorlik tekshiruvlari oʻtkaziladi); 2-toifali nomuvofiqliklarni bartaraf etish boʻyicha tadbirlar rejasi AT TXK tashkilotining rahbari tomonidan tasdiqlangan va “Davavianazorat” inspeksiyasi bilan kelishilgan boʻlishi shart. 39. 2-toifali nomuvofiqliklarni bartaraf etish boʻyicha tadbirlar rejasi AT TXK tashkilotining rahbari tomonidan tasdiqlangan va “Davavianazorat” inspeksiyasi bilan kelishilgan boʻlishi shart. “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan koʻrsatilgan kamchiliklar arizachi tomonidan inobatga olingan boʻlishi hamda tadbirlar yoki ularni bajarish muddatlari toʻgʻrilangan boʻlishi kerak. 40. Inspektorlik tekshiruvlarining natijalari boʻyicha sertifikat berishning imkoniyati mavjud emasligi toʻgʻrisida xulosa qabul qilingan taqdirda, AT TXK tashkilotini takroran tasdiqlash uchun ariza berish inspektorlik tekshiruvlari oʻtkazilgandan keyin olti oy oʻtgach arizachi tomonidan amalga oshiriladi. 41. “Davavianazorat” inspeksiyasi ijobiy xulosa bergan va bu xulosada koʻrsatilgan barcha shartlar AT TXK tashkiloti tomonidan bajarilgan boʻlsa, sertifikat rasmiylashtiriladi. 42. Sertifikatning amal qilish muddati uch yilgacha boʻlgan muddatga belgilanadi. 43. Sertifikat mazkur Qoidalarning 3-ilovasiga muvofiq, qatʼiy hisobda turadigan blankalarda rasmiylashtiriladi va “Davavianazorat” inspeksiyasida roʻyxatga olinadi. Sertifikat ingliz va rus tillariga tarjima qilingan matnlarga ega boʻlishi mumkin. 44. AT TXK tashkilotining tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxati mazkur Qoidalarning 4-ilovasiga muvofiq, namunaviy shaklda rasmiylashtiriladi. 45. Arizachiga sertifikatning va tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxatining asli beriladi, “Davavianazorat” inspeksiyasida esa mazkur hujjatlarning nusxalari saqlanadi. 46. AT TXK tashkiloti yangi sertifikat yoki tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxatini olganidan keyin, ilgari berilgan sertifikat yoki tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxatini “Davavianazorat” inspeksiyasiga qaytarishi shart. 47. Sertifikatning amal qilish muddatini uzaytirish AT TXK tashkilotining arizasi asosida mazkur Qoidalarning III bobiga muvofiq amalga oshiriladi. 48. Asoslovchi hujjatlar ekspertizasi va tekshiruvlar ijobiy natijalarga ega boʻlgan taqdirda hamda tekshiruv natijalari boʻyicha barcha tegishli hujjatlar rasmiylashtirilgandan keyin sertifikatning amal qilish muddati uzaytiriladi. 49. Sertifikatga oʻzgartirish kiritish uchun tasdiqlangan AT TXK tashkiloti “Davavianazorat” inspeksiyasiga ariza topshiradi. 50. Sertifikatga quyidagi hollarda oʻzgartirish kiritiladi: a) tasdiqlangan AT TXK tashkiloti qayta tashkil qilinganida, uning rekvizitlari (maʼmuriy boʻysunishi, mavqei, nomlanishi, manzili va h. k.) oʻzgarganda; b) sertifikatni rasmiylashtirishda yoʻl qoʻyilgan xatoliklar aniqlanganda; v) tasdiqlangan AT TXK tashkiloti faoliyat sohasining oʻzgarishi (kengaytirilishi, qisqartirilishi) yoki AT TXK tashkiloti tasdiqlanishi va sertifikat berilishidagi AT TXK ishlarining tashkil etilishi va taʼminlanishida butunlay yoki faoliyatning alohida turlaridagi har qanday oʻzgarishlar yuz berganda. Mazkur bandning “a” va “b” kichik bandlarida nazarda tutilgan hollarda yangi sertifikat va/yoki tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxati beriladi. Sertifikat va/yoki tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxati ariza kelib tushgan kundan boshlab oʻn kun ichida beriladi. Mazkur bandning “v” kichik bandida nazarda tutilgan holat boʻyicha “Davavianazorat” inspeksiyasi oʻzgarishlarni kiritish yuzasidan inspektorlik tekshiruvlarini oʻtkazish zaruriyatini belgilaydi. Inspektorlik tekshiruvlari mazkur Qoidalarning VII bob 1-paragrafi talablariga muvofiq oʻtkaziladi. 51. Taqdim etilgan ariza koʻrib chiqilgandan keyin va agar tekshiruvlar oʻtkazilgan boʻlsa, inspektorlik tekshiruvlarining natijalari boʻyicha sertifikatga oʻzgartirishlar kiritiladi. 52. Tasdiqlangan AT TXK tashkilotining faoliyat sohasini kengaytirish mazkur Qoidalarning III bobida nazarda tutilgan talablarga muvofiq, “Davavianazorat” inspeksiyasiga arizachi tomonidan taqdim etilgan ariza asosida amalga oshiriladi. 53. Arizachi faqat yangi kiritilayotgan faoliyat sohasi va/yoki faoliyat sohasining kengayishi tufayli oʻzgartirishlar kiritilgan hujjatlarni taqdim etadi. 54. Faoliyat sohasini kengaytirish yangi tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxatini berish orqali amalga oshiriladi. 55. Yangi tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxatining amal qilish muddati sertifikatning amal qilish muddati doirasida belgilanadi. 56. Tasdiqlangan AT TXK tashkilotining faoliyat sohasini qisqartirish quyidagi hollarda amalga oshiriladi: a) arizachining faoliyat sohasini qisqartirish toʻgʻrisidagi arizasi yozma ravishda taqdim etilganda; b) inspektorlik tekshiruvlari jarayonida tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxatidagi ishlar turini bajarish boʻyicha 1-toifali nomuvofiqliklar aniqlanganda. 57. Faoliyat sohasini qisqartirish sertifikatning amal qilish muddatini toʻxtatib turish va yangi tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxatini rasmiylashtirish orqali mazkur Qoidalarning VI bobiga muvofiq amalga oshiriladi. 58. Sertifikatning amal qilishini toʻxtatib turish quyidagi hollarda amalga oshiriladi: a) Oʻzbekiston Respublikasi FAda amal qiluvchi, shuningdek tasdiqlangan AT TXK tashkiloti tomonidan belgilangan talablarni buzish (ularga rioya qilmaslik) hollari aniqlanganda; b) “Davavianazorat” inspeksiyasining parvoz xavfsizligiga tahdid soluvchi yoki tasdiqlangan AT TXK tashkilotining umumiy faoliyatiga taʼsir koʻrsatuvchi nomuvofiqliklarni bartaraf etish boʻyicha koʻrsatmalari bajarilmaganda; v) AT TXK ishlarining bajarilish hajmini, davriyligini va tartibini oʻrnatuvchi hujjatlarning talablari buzilganda; g) TXK ishlari bajarilgandan keyin HKni, uning tizimlari va komponentlarini ekspluatatsiya qilish guvohnomasini rasmiylashtirish bunday hujjatlarni rasmiylashtirishga ruxsat berilmagan shaxslar tomonidan amalga oshirilganda; d) AT TXK turini bajarish uchun amaldagi hujjatga ega boʻlmagan shaxslarga bu ishlarni bajarishga ruxsat berilganda; e) parvoz xavfsizligiga tahdid soluvchi va belgilangan tartibda tekshirilishi lozim boʻlgan hodisalar yashirilganda; j) HK va/yoki komponentlarining uchishga yaroqliligini talab qilingan darajada ushlab turilishini taʼminlovchi AT TXK ishlarini bajarish imkoniyatini beruvchi shartnomalar bekor qilinganda yoki bu shartnomalarning muddati tugaganda; z) parvoz xavfsizligiga taʼsir qiluvchi boshqa omillar aniqlanganda. 59. Sertifikatning amal qilishini tugatish “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan quyidagi hollarda amalga oshiriladi: a) tasdiqlangan AT TXK tashkilotining sertifikat berilgan faoliyatni tugatish toʻgʻrisidagi arizasi asosida; b) sertifikatning amal qilish muddati tugaganda; v) amal qilishi toʻxtatilgan sertifikat belgilangan muddatda “Davavianazorat” inspeksiyasiga qaytarilmaganda. 60. Sertifikatning amal qilinishi faoliyatning butunlay yoki alohida turlari boʻyicha tugatilishi yoki toʻxtatib turilishi mumkin. 61. Bir oydan koʻp, ammo uch oydan oshmagan muddatga toʻxtatib turilgan sertifikat tasdiqlangan AT TXK tashkiloti tomonidan tegishli ariza va nomuvofiqliklar bartaraf etilganligi toʻgʻrisida hisobot taqdim etilgandan keyin sertifikatning amal qilish muddatini uzaytirish tartibi boʻyicha qayta tiklanadi. 62. Bir oygacha boʻlgan muddatga toʻxtatib qoʻyilgan sertifikat bu sertifikatning amal qilinishini toʻxtatib qoʻyishga sabab boʻlgan nomuvofiqliklar bartaraf etilganidan keyin sertifikatning aslini tasdiqlangan AT TXK tashkilotiga qaytarish orqali qayta tiklanadi. 63. Sertifikatni bekor qilish “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan quyidagi hollarda amalga oshiriladi: a) sertifikatni bekor qilish toʻgʻrisida yozma ravishda taqdim etilgan ariza asosida; b) yuridik shaxs tugatilganda — tugatilgan vaqtdan boshlab yoki qayta tashkil qilinishi natijasida uning faoliyati toʻxtatilganda — qayta tashkil qilingan vaqtidan boshlab; v) tasdiqlangan AT TXK tashkilotining umumiy faoliyatiga taʼsir koʻrsatuvchi 1-toifali nomuvofiqliklar aniqlanganida. 64. Bekor qilingan sertifikat qayta tiklanmaydi. Takroran sertifikat olish uchun AT TXK tashkiloti mazkur Qoidalarning III bobiga muvofiq ariza beradi. 65. Oʻtkazilgan inspektorlik tekshiruvlarining natijalari boʻyicha tuzilgan hisobot asosida “Davavianazorat” inspeksiyasi rahbari tomonidan sertifikatni bekor qilish yoki uning amal qilishini toʻxtatib qoʻyish boʻyicha qaror qabul qilinadi va imzolangan vaqtdan boshlab kuchga kiradi. 66. Sertifikatni bekor qilish yoki uning amal qilishini toʻxtatib qoʻyish toʻgʻrisida xabarnoma olingandan keyin tasdiqlangan AT TXK tashkiloti quyidagilarni bajarishi shart: a) sertifikatning tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxatiga kiritilgan ishlarning bajarilishini zudlik bilan toʻxtatish; b) oʻz buyurtmachilarini bu haqda ogohlantirish; v) sertifikatning aslini uch kunlik muddatda “Davavianazorat” inspeksiyasiga qaytarish. 67. Nomuvofiqliklarning haqiqatan bartaraf etilganligini tekshirish uchun rejadan tashqari inspektorlik tekshiruvi oʻtkazilishi mumkin. 68. Tasdiqlangan AT TXK tashkilotining faoliyatini nazorat qilish “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan inspektorlik tekshiruvlari orqali quyidagi maqsadlarda amalga oshiriladi: a) tasdiqlangan AT TXK tashkilotining oʻrnatilgan talablarga muvofiqligini baholash; b) tasdiqlangan AT TXK tashkilotining faoliyat jarayonida yuzaga keladigan, tashkilotning amaldagi hujjatlariga kiritilishini talab qiluvchi oʻzgarishlarni aniqlash, bu oʻzgarishlarning tashkilot faoliyatiga koʻrsatadigan taʼsirini baholash; v) tasdiqlangan faoliyat sohalari roʻyxatiga kiradigan aniq ishlarning bajarilishini nazorat qilish. 69. Tekshiruvlar quyidagi turlarga boʻlinadi: a) rejali tekshiruvlar; b) rejadan tashqari tekshiruvlar. 70. Rejali tekshiruvlar tasdiqlangan AT TXK tashkilotlarida “Davavianazorat” inspeksiyasining inspektorlik tekshiruvlarini oʻtkazish jadvaliga muvofiq amalga oshiriladi. 71. Rejadan tashqari tekshiruvlar tasdiqlangan AT TXK tashkilotining mazkur Qoidalarning talablariga muvofiqligini, sertifikatni berish vaqtida belgilangan shartlar va cheklovlarning bajarilishini baholash maqsadida oʻtkaziladi. 72. Inspektorlik tekshiruvlarini oʻtkazish tartibi mazkur Qoidalarning talablariga javob berishi zarur. Tekshiruvlarning materiallari asoslovchi hujjatlar bilan birga saqlanadi. 73. Tasdiqlangan AT TXK tashkilotlari “Davavianazorat” inspeksiyasining komissiyasi uchun barcha ish sharoitlarini yaratib berishi shart. 74. Komissiyaning ish tartibi “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan belgilanadi. 75. Inspektorlik tekshiruvlari natijalari boʻyicha hisobot rasmiylashtiriladi. Hisobotda tekshirish jarayonida aniqlangan nomuvofiqliklar, ularni bartaraf etish boʻyicha tavsiyalar va tekshirilayotgan AT TXK tashkilotining faoliyatning tekshirilgan yoʻnalishlari boʻyicha belgilangan talablarga muvofiqligi yoki nomuvofiqligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar aks ettiriladi. Aniqlangan nomuvofiqliklar roʻyxati tekshirilayotgan AT TXK tashkilotining vakili tomonidan imzolangan boʻlishi zarur. 76. Sertifikat egasi aniqlangan nomuvofiqliklar toʻgʻrisida xabarnoma olgach, nomuvofiqliklarni bartaraf etish boʻyicha tadbirlar rejasi ishlab chiqishi va kelishilgan muddatda nomuvofiqliklarning muvaffaqiyatli darajada bartaraf etilganligi toʻgʻrisida “Davavianazorat” inspeksiyasiga hisobot berishi lozim. 77. Tasdiqlangan AT TXK tashkilotida rejadan tashqari inspektorlik tekshiruvlarini oʻtkazish uchun quyidagilar asos boʻladi: a) AT TXK ishlarini bajarish sifatining darajasi pasayganligi va HKlarning parvoz xavfsizligiga taʼsir koʻrsatuvchi jiddiy buzilishlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; b) belgilangan talablarga nisbatan tasdiqlangan AT TXK tashkilotida uning faoliyati davomida vujudga kelgan nomuvofiqliklar. 78. Rejadan tashqari inspektorlik tekshiruvlari “Davavianazorat” inspeksiyasining topshirigʻi asosida oʻtkaziladi. Topshiriq shakli va uni berish tartibi “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan belgilanadi. 79. Inspektorlik tekshiruvlarining natijalari mazkur Qoidalarning 75-bandi boʻyicha rasmiylashtiriladi. 80. Faqat HKni (uning komponentlarini) ekspluatatsiya qilishga ruxsat berish toʻgʻrisida guvohnoma berish huquqiga ega boʻlgan va Oʻzbekiston Respublikasining HK ekspluatantlarining HKlariga va/yoki uning komponentlariga texnik xizmat koʻrsatish ishlarini bajaradigan xorijiy AT TXK tashkilotlarining sertifikatlari Oʻzbekiston Respublikasida tan olinadi. 81. Xorijiy AT TXK tashkilotlari sertifikatlarining haqiqiyligini tan olish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi AT TXK tashkilotlarini sertifikatlash tartibidan farq qilmaydi va mazkur Qoidalarda bayon etilgan sertifikatlash tizimi xorijiy AT TXK tashkilotlariga nisbatan ham qoʻllaniladi. 82. Xorijiy AT TXK tashkilotlarini tan olish va sertifikatlash uchun komissiya tuziladi. Komissiya quyidagilarga ishonch hosil qilishi zarur: a) xorijiy AT TXK tashkilotiga sertifikat (guvohnoma) bergan organning maqomi va vakolatiga, xorijiy AT TXK tashkilotining taʼsis qilingan, IKAOga aʼzo boʻlgan mamlakatning aviatsiya maʼmuriyati tomonidan tan olinganligiga; b) xorijiy AT TXK tashkilotiga qoʻyiladigan talablar IKAO tomonidan belgilangan minimal standartlarga javob berishiga yoki undan yuqori boʻlishiga. 83. Xorijiy AT TXK tashkilotini tasdiqlash sertifikatining haqiqiyligini tan olish butun tashkilotga, shu jumladan masʼul rahbarga nisbatan amalga oshiriladi. Tashkilotning masʼul rahbari sertifikat bergan aviatsiya maʼmuriyati va “Davavianazorat” inspeksiyasi oldida sertifikatning shartlari va cheklovlarini taʼminlash uchun toʻla javobgardir. 84. Sertifikatni tan olish uchun “Davavianazorat” inspeksiyasi Oʻzbekiston Respublikasi AT TXK tashkilotlarini sertifikatlashda inspektorlik tekshiruvlarini oʻtkazish uchun belgilangan tartibda xorijiy AT TXK tashkilotida inspektorlik tekshiruvlarini oʻtkazadi. Inspektorlik tekshiruvlarini oʻtkazish dasturi “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan xorijiy AT TXK tashkiloti faoliyat sohasiga muvofiq belgilanadi. 85. “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan tasdiqlangan AT TXK tashkilotlarining faoliyati boʻyicha qoʻllanmasida tegishli tartiblar mavjud boʻlgan AT TXK tashkilotlari bilan shartnoma asosida ishlarni bajaruvchi xorijiy AT TXK tashkilotlarining hamda bu tashkilotlar xodimlarining sertifikatlarini tan olish talab qilinmaydi. AT TXK tashkilotlarining faoliyati boʻyicha qoʻllanmaga kiritilgan tartiblar quyidagi talablarga asoslangan boʻlishi shart: a) tasdiqlangan AT TXK tashkiloti shartnoma boʻyicha topshirilayotgan ishlarni bajarish boʻyicha asoslovchi hujjatlarini olgan va subpudratchining bu ishlarni bajarishga munosibligini baholashga layoqatli boʻlishi kerak; b) tasdiqlangan AT TXK tashkiloti shartnoma boʻyicha topshirilgan ishlar tugatilgandan keyin sifat nazorati va foydalanishga ruxsat berish, shu jumladan HKning uchishga yaroqliligini tegishli darajada ushlab turishga boʻlgan talablarga tegishlicha rioya qilinishi boʻyicha javobgarlikni oʻzida saqlab qolishi lozim; v) tasdiqlangan AT TXK tashkilotida shartnoma boʻyicha topshirilgan ishlarni boshqarish va nazorat qilish, shu jumladan shartnoma tashkilot xodimlariga talablar, shuningdek bu faoliyat turlarini boshqarish topshirilgan koʻrsatmalar boʻyicha zarur tartiblar asosida ishlab chiqilgan boʻlishi shart. 1. AT TXK tashkiloti quyidagi talablarga javob berishi lozim: a) ishlab chiqarish masalalarining samarali hal qilinishini taʼminlovchi tashkiliy tuzilmasiga va oʻzining faoliyatini boshqarish tizimiga ega boʻlishi; b) qayd qilingan faoliyat sohalariga muvofiq tashkilotga va ishlarning bajarilishiga qoʻyiladigan talablarni aniqlaydigan, amaldagi va belgilangan tartibda hisobga olingan ekspluatatsiya qilish hujjatlariga ega boʻlishi; v) HK dasturi (reglamenti), uchishga yaroqlilik boʻyicha direktivalar, “Davavianazorat” inspeksiyasining buyruq va koʻrsatmalari, parvozlarning xavfsizligini taʼminlash boʻyicha maʼlumotlar, HK ishlab chiquvchi (tayyorlovchi)ning byulletenlari boʻyicha HK va uning komponentlariga TXK ishlarining bajarilishini taʼminlash; g) Oʻzbekiston Respublikasi FA faoliyatini tartibga soluvchi qonun hujjatlari va ularning talablarini hamda tashkilotning ichki hujjatlarini (shu jumladan, kiritiladigan oʻzgartirish va qoʻshimchalarni) oʻz vaqtida oʻrganish va bajarish maqsadida xodimlar diqqatiga yetkazish tartibiga ega boʻlish; d) ishlarni bajarish va xodimlar uchun talab qilinadigan sharoitlarni yaratish uchun tasarrufida binolarga, qurilmalarga, energiyaning zarur turlariga, ishlab chiqarish, omborxonalar, maishiy xonalarga ega boʻlish; e) zarur boʻlgan jihozlarga va asboblarga, shuningdek ularni yaroqli holda tutish tizimiga ega boʻlish; j) ishlarni bajarish uchun zarur boʻlgan komponentlar, ehtiyot qismlar va xarajat materiallariga ega boʻlish; z) tashkilot shtatida rejalashtirilgan ishlarning bajarilishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan malakadagi va tegishli miqdordagi xodimlarga ega boʻlish; i) xodimlarning malakasini qoʻllash (oshirish), tayyorlash va qayta tayyorlash tizimiga ega boʻlish; k) AT TXK, modifikatsiya qilish, taʼmirlash va boshqa ishlarning toʻla hajmda va TXK (taʼmirlash, modifikatsiya qilish) dasturiga muvofiq bajarilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning roʻyxatga olinishi va saqlanishini taʼminlash; l) TXK boʻyicha barcha ishlarning tegishlicha bajarilishini kafolatlaydigan sifatni taʼminlash tizimiga ega boʻlish; m) AT TXK tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanmaga va AT TXK sifati boʻyicha qoʻllanmaga ega boʻlish; n) parvozlar xavfsizligini boshqarish tizimi (PXBT)ga ega boʻlish. 2. AT TXK tashkiloti quyidagi shartlarga rioya qilinishini taʼminlashi zarur: a) xususan, ob-havoning noqulay sharoitlaridan himoyalashni taʼminlovchi barcha rejalashtiriladigan ishlarni bajarish uchun ishlab chiqarish quvvatining mavjudligi. Bir-biridan ajratilgan, atrof-muhitning ifloslanishidan va taʼsiridan himoyalashni taʼminlaydigan sex va angarlarning mavjudligi. Bu sex va angarlar quyidagilarni bajarishda kerak: HKga davriy TXK ishlarida — agar boshqa sharoitlar “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan ruxsat etilmagan boʻlsa, davriy TXK ishlarining hajmiga binoan, HKlarning soni va oʻlchami boʻyicha yetarli boʻlgan angarlar; komponentlarga TXK ishlarida — rejalashtirilayotgan komponentlarga TXK ishlari hajmining bajarilishini taʼminlash uchun yetarlicha kenglikdagi sex (tajribaxona, uchastka)lar; b) yuqoridagi “a” kichik bandida koʻrsatilgan barcha rejalashtirilgan ishlarning boshqarilishini taʼminlash, shuningdek TXK standartlarida belgilangan vazifalarni muvaffaqiyatli bajarishga sharoit yaratish maqsadida foydalanishga ruxsat beruvchi xodimlarni joylashtirish uchun ish (idora) binolarining mavjudligi; v) ish sharoitlarining, shu jumladan HK angarlari, ishlash uchun jihozlangan sex (tajribaxona, uchastka)lar va idora xonalari shu joylarda bajariladigan ishlarga, shu jumladan boʻlishi mumkin boʻlgan maxsus talablar hisobga olingan holda mos boʻlishi. Maxsus ishlarni alohida sharoitlarda bajarish holatlari istisno boʻlib, sharoitlar xodimlarning samarali ishlashiga salbiy taʼsir koʻrsatmasligi zarur, bunda: harorat rejimi xodimlarning berilgan topshiriqlarni bajarishlarida ularga ortiqcha noqulayliklar yetkazilmaydigan darajada tutilishi kerak; chang va havoning boshqa ifloslanishlari boʻlmasligi zarur, ish hududida HK va/yoki komponent yuzasida koʻrinarli chang qoplami paydo boʻlishidek ifloslanishga yoʻl qoʻyilmaydi. Yuzalarda chang yoki chang koʻrinishidagi boshqa ifloslanishlar paydo boʻlgan hollarda qulay ish sharoitlari tiklanguniga qadar tizimning barcha ifloslanishga sezgir joylari germetik holatda berkitiladi; yorugʻlik barcha tekshirishlar, koʻrib chiqish va TXK boʻyicha boshqa ishlarning samarali oʻtkazilishini taʼminlashi zarur; shovqin xodimlarga ishlarni bajarishlarida xalaqit bermasligi kerak. Shovqin manbasini rostlashning imkoni boʻlmagan hollarda koʻrsatilgan xodimlar ishlarni bajarishda ortiqcha shovqinning salbiy taʼsirini istisno qiluvchi shovqindan shaxsiy himoyalanish vositalari bilan taʼminlangan boʻlishi shart; TXK boʻyicha aniq ishlar yuqorida koʻrsatib oʻtilgan sharoitlardan farqli oʻlaroq, alohida ishlab chiqarish muhitining yaratilishini talab qilgan hollarda, bunday sharoitlar albatta yaratilishi zarur. Bunday sharoitlar TXK ishlarining hujjatlarida koʻrsatiladi; tezkor TXK ishlarini bajarish sharoitlari ishlarni ortiqcha zoʻriqish va charchash holatlarisiz bajarilishini taʼminlashi lozim. Shu sababli ish sharoitlarining harorat, namlik, tuman, muz, qor, shamol, yorugʻlik, chang yoki havoning boshqa ifloslanish jihatidan toʻgʻri kelmaydigan darajagacha yomonlashgan hollarda, aniq ish yoki TXK turi qulay ish sharoitlari tiklanguniga qadar toʻxtatib turiladi; g) komponentlar, jihozlar, asboblar va materiallarni saqlash uchun xavfsizlik vositalari bilan jihozlangan omborxonalarning mavjudligi. Saqlash sharoitlari yaroqli hamda yaroqsiz komponentlar va materiallarni hamda barcha komponentlar, materiallar, jihozlar va asboblarni alohida saqlash imkoniyatini taʼminlashi zarur. Saqlash sharoitlari ATni ishlab chiqaruvchilarning koʻrsatmalariga javob berishi, bu xonalarga kirish esa chegaralangan hamda faqat javobgar xodimlargagina ruxsat berilgan boʻlishi zarur. 3. AT TXK tashkilotida buyurtmachi ishlarining talablariga muvofiq barcha TXK ishlarining oʻz vaqtida bajarilishi va mablagʻ ajratilishi boʻyicha javobgarlik yuklangan masʼul rahbar tayinlangan boʻlishi zarur. Masʼul rahbarning majburiyatlari quyidagilardan iborat: a) mazkur Talablarning 46-bandiga muvofiq, TXK ishlarini bajarish uchun barcha zarur boʻlgan zaxiralarning mavjudligini taʼminlash. Bu tashkilotni tasdiqlashning haqiqiyligini saqlab qolish uchun zarur boʻlgan omildir; b) mazkur Talablarning 45-bandiga muvofiq parvoz xavfsizligi va AT TXK sifati sohasidagi siyosatni ishlab chiqish va joriy qilish; v) mazkur Qoidalarning asosiy tartiblarini tushunishini koʻrsatish. 4. AT TXK tashkilotida tashkilotning mazkur Qoidalarning talablariga doimo muvofiq boʻlishi boʻyicha javobgarlik yuklangan rahbar xodimlar tayinlangan boʻlishi zarur. Mazkur shaxs bevosita tashkilotning masʼul rahbariga boʻysunadi, shu bilan birga: a) bir yoki vakolatli shaxslar guruhi (rahbar xodimlar) oʻzida ushbu tashkilotdagi TXKni boshqarish tuzilmasini namoyon qiladi va mazkur Qoidalarda nazarda tutilgan barcha vazifalarning bajarilishi yuzasidan javobgar boʻladi; b) koʻrsatilgan masʼul xodimlar vakillarining shaxsiy maʼlumotlari, shuningdek qaysi taʼlim muassasasini tugatganligi hamda ish staji toʻgʻrisidagi maʼlumotlari belgilangan shaklda va tartibda “Davavianazorat” inspeksiyasiga yuboriladi; v) rahbar xodimlar HK yoki komponentlarga TXK koʻrsatish uchun zarur boʻlgan tegishli maʼlumotlarga, ish staji va koʻnikmalariga egaligini koʻrsata olishga layoqatli boʻlishi shart, shuningdek mazkur Qoidalarning asosiy tartiblari boʻyicha bilimini koʻrsatishi kerak; g) koʻrsatilgan masʼul rahbarlarning har birini uzoq vaqt davomida ishda boʻlmagan davrda almashtirish boʻyicha aniq tartiblar mavjud boʻlishi kerak. 5. Masʼul rahbar mazkur Talablarning 3-bandiga koʻra sifat tizimiga, jumladan mazkur Talablarning 47-bandiga asosan qaytadigan aloqa tizimiga javobgar shaxsni tayinlashi zarur. Rahbar xodimga sifat va talablarga muvofiqlik masalalari toʻgʻrisida axborot berilishini taʼminlash maqsadida bu tayinlagan shaxs uchun rahbar xodimning oldiga yoʻl ochiq boʻlishi lozim. 6. Tashkilotda tasdiqlanish sohasiga muvofiq ishlab chiqarishni rejalashtirish, ishlarni bajarish va boshqarish hamda tashkilotda ishlarni bajarish sifatini nazorat qilish uchun yetarli oʻz xodimlariga egaligini tasdiqlovchi ish bilan taʼminlanganlik rejasi boʻlishi zarur. Bundan tashqari, tashkilot oʻz shtatidagi haqiqiy xodimlarning soni aniq ish smenasiga yoki ish davriga rejalashtirilgan ishlarni bajarish uchun yetarli boʻlmagan hollarda, bajarishga qabul qilingan ishlarni tezkorlik bilan qayta rejalashtirish tartibiga ega boʻlishi shart. 7. AT TXK tashkiloti “Davavianazorat” inspeksiyasi bilan kelishilgan tartiblarga muvofiq, TXKni bajarishda, boshqarishda yoki sifatni nazorat qilishda ishtirok etuvchi xodimning vakolatlilik darajasini belgilashi va nazorat qilishi kerak. Zarur boʻlgan, aniq mehnat vazifalariga qoʻllaniluvchi ish stajidan tashqari, vakolatlilik darajasi oʻzida mazkur shaxsning tashkilotga tegishli vazifalari bilan bogʻliq boʻlgan inson omili va inson xususiyatlari kabi masalalar tushunchasini mujassam qilishi zarur. 8. Tashkilot uchishga yaroqlilikni koʻllab-quvvatlash bilan bogʻliq boʻlgan HK va/yoki komponentlarini putur yetkazmasdan nazorat qilish kabi maxsus ishlar turini bajaruvchi yoki nazorat qiluvchi xodimlar HK va/yoki komponentlarini ishlab chiqaruvchilarning meʼyoriy talablariga muvofiq boʻlgan tegishli malakaga ega boʻlishini taʼminlashi zarur. 9. Sifat tizimi boʻyicha javobgar shaxs, shuningdek ishlarni bajarish uchun ruxsatnomalar beruvchi xodimlarga AT TXK tashkiloti nomidan ruxsatnomalarning berilishi uchun ham javobgar boʻlishi zarur. Bunday shaxs boshqa shaxsga AT TXK sifati boʻyicha qoʻllanmada koʻrsatilgan tartibga muvofiq yuqorida koʻrsatilgan ruxsatnomalarni berish yoki qaytarib olishni amaliy rasmiylashtirish boʻyicha vakolatlarni berishga haqli. 10. Tashkilot barcha muhandis-texnik xodimlarning roʻyxatini yuritishi lozim. Xodimlar roʻyxatida quyidagilar koʻrsatilishi zarur: a) TXK boʻyicha mutaxassislarning “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi sertifikatlarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” (OʻzR AQ-61) Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalari (2004-yil 7-may, roʻyxat raqami 1349 — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 18-son, 212-modda)ga muvofiq berilgan guvohnomalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; b) xodimlarning barcha oʻtgan tayyorgarliklari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; v) berilgan ruxsatnomalarning sohalari; g) chegaralangan yoki bir martalik ruxsatnomalarga ega boʻlgan xodimlar boʻyicha maʼlumotlar. 11. AT TXK tashkiloti roʻyxatidagi maʼlumotlarni bu tashkilotning xodimlari muhandis-texnik xodimlar tarkibidan ishdan boʻshagan yoki ruxsatnomaning bekor qilingan kundan boshlab kamida ikki yil davomida saqlashi shart. Bundan tashqari, muhandis-texnik xodimlar tarkibidan ishdan boʻshayotgan xodimning murojaati boʻyicha AT TXK tashkiloti unga yuqorida koʻrsatilgan roʻyxatdan koʻchirma berishi zarur. 12. Muhandis-texnik xodimlar tarkibidagi shaxsning soʻroviga koʻra unga yuqorida koʻrsatilgan roʻyxatning shaxsiy maʼlumotlarini olishga ruxsat berilishi zarur. 13. Ruxsat beruvchi xodimlarga ATni parvozga qoʻyish huquqini beruvchi ruxsatnoma TXKdan keyin AT TXK tashkiloti tomonidan qogʻozda yoki elektron koʻrinishida beriladi. 14. Ruxsat beruvchi xodim vakolatli shaxsga oʻzining ishlarni bajarishga berilgan ruxsatnomasini 24 soat ichida taqdim etishi zarur. 15. AT TXK tashkiloti faoliyatning tasdiqlangan sohasiga binoan TXK ishlarini bajarishi uchun zarur boʻlgan jihozlar, asboblar va materiallarga ega boʻlishi lozim. Agar ATni ishlab chiqaruvchi koʻrsatmasi boʻyicha aniq belgilagan jihozlar yoki asboblardan foydalanish belgilangan boʻlsa, AT TXK tashkiloti aynan shu jihozlar yoki asboblardan foydalanishi lozim. AT TXK tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanmada jihozlar yoki asboblarning oʻxshash turlaridan foydalanish boʻyicha tartib bayon etilgan hollar bundan mustasno. Jihozlar va asboblar AT TXK tashkilotining doimiy tasarrufida boʻlishi lozim. Jihozlar va asboblar juda kam vaqtlarda kerak boʻlib, ular doimiy tasarrufda mavjud boʻlishi zarur boʻlmagan hollar bundan mustasno. Bunday holatlar AT TXK tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanmada batafsil bayon etilgan boʻlishi zarur. Davriy TXKni bajarish uchun tasdiqlangan AT TXK tashkiloti HKni tekshirish va koʻrib chiqish ishlarining puxta ravishda bajarilishi uchun zarur boʻlgan barcha platformalar (yoki bunga ekvivalent boʻlgan jihozlar) va boshqa vositalar bilan jihozlangan boʻlishi lozim. 16. AT TXK tashkiloti barcha jihozlar va asboblarning, ayniqsa nazorat qilish vositalarining hisobga olinishini hamda ishlash layoqatini va aniqlikni taʼminlash davriyligida metrologik nazoratdan oʻtkazilishini taʼminlashi zarur. Tashkilot bunday metrologik nazoratni va bu hollarda foydalaniladigan standartlarni hisobga olish hujjatlarining yuritilishini taʼminlashi lozim. 17. Barcha komponentlar quyidagicha toifalangan va turlarga ajratilgan boʻlishi zarur: a) qoniqarli holatda boʻlgan (masalan, FAA 8130-3 va EASA Form 1 shakli) yoki bunga ekvivalent hujjatlar bilan foydalanishga yoʻl qoʻyilgan hamda qoʻllaniluvchi talablarga muvofiq belgi qoʻyilgan komponentlar; b) ishga yaroqsiz, mazkur paragrafning talablariga muvofiq TXK ishlari bajarilishi zarur boʻlgan komponentlar; v) mazkur Talablarning 20-bandiga muvofiq toifalanadigan, tiklab boʻlmaydigan komponentlar; g) ishlab chiqaruvchi tomonidan asosiy qismlarning rangli katalogida va/yoki TXK boʻyicha hujjatlarda koʻrsatilgan, HKda, dvigatelda, havo vintida yoki HKning boshqa komponentida foydalaniladigan standartli mahsulotlar; d) TXK jarayonida foydalaniladigan xarajat materiallari va xomashyolar. Barcha materiallarning aniq markasi uchun rasmiylashtirilgan, talablarga (spetsifikatsiyalarga) muvofiqligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga, shuningdek ishlab chiqaruvchi hamda yetkazib beruvchi koʻrsatilgan kelib chiqish manbaiga ega boʻlgan kuzatish hujjatlari mavjud boʻlishi lozim. 18. Komponentni HKga oʻrnatishdan oldin AT TXK tashkiloti turli modifikatsiya va/yoki uchishga yaroqlilik boʻyicha koʻrsatmalarning qoʻllanilishini hisobga olgan holda aniq komponent oʻrnatilishining haqqoniyligini tekshirishi zarur. AT TXK tashkiloti HK va/yoki komponent turiga berilgan sertifikat egalariga, “Davavianazorat” inspeksiyasiga TXK jarayonida aniqlangan, yaroqsiz (tasdiqlanmagan) butlovchi qismlar, standartli mahsulotlar yoki komponentlar va ularning kuzatish hujjatlari toʻgʻrisida haqqoniy va toʻla maʼlumot berishi zarur. 19. Agar tegishli tartiblar va texnologiyalar AT TXK tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanmasida koʻrsatilgan boʻlsa, tashkilot TXK ishlarini bajarishda oʻz ishlab chiqarishida foydalanish uchun tarkibiy qismlar reglamentining chegaralangan nomenklaturasini ishlab chiqarishga haqli. 20. Oʻrnatilgan resurs yoki xizmat muddatini oʻtagan yoxud taʼmirlab boʻlmaydigan buzilish (shikastlanish)larga ega komponentlar tiklanmaydigan deb tavsiflanadi va komponentlarning aylanma tizimiga qaytarib qoʻyilmaydi, komponentning resursi (xizmat muddati) uzaytirilgan yoki uni taʼmirlash hujjatlari ishlab chiqilgan va tasdiqlangan hollar bundan mustasno. 21. AT TXK tashkiloti oʻz tasarrufida TXK, shu jumladan modifikatsiyalash va taʼmirlash ishlarini bajarishda qoʻllaniladigan TXK hujjatlariga ega boʻlishi va ulardan foydalanishi zarur. 22. Mazkur Talablarning maqsadlari uchun qoʻllaniladigan TXK hujjatlari quyidagilarni bildiradi: a) HK yoki komponent boʻyicha nazoratni amalga oshiruvchi “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan chiqarilgan va qoʻllaniladigan har qanday talablar, texnologiyalar va ekspluatatsiya boʻyicha koʻrsatmalar yoki boshqa maʼlumotlar; b) HK yoki komponent boʻyicha nazoratni amalga oshiruvchi “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan chiqarilgan va qoʻllaniladigan har qanday uchish yaroqliligi boʻyicha direktivalar; v) DAQ aviatsiya qoidalarining 21-qismi “Aviatsiya texnikasini sertifikatlash tartibi”ga muvofiq, AT turiga berilgan sertifikat egalari tomonidan chiqarilgan uchishga yaroqlilikni talab qilingan darajada ushlab turish boʻyicha qoʻllaniladigan koʻrsatmalar va ularning qoʻshimchalari, shuningdek bunday koʻrsatmalarni chiqaruvchi boshqa tashkilotlarning koʻrsatmalari, xorijiy HK yoki komponentlar uchun esa — HK yoki komponentlarni nazorat qiluvchi aviatsiya maʼmuriyati tomonidan ishlab chiqilgan majburiy maʼlumotlar; g) mazkur Talablarning 24-bandiga muvofiq chiqarilgan har qanday qoʻllaniladigan hujjatlar va maʼlumotlar. 23. Ishlab chiqarish xodimlari tomonidan foydalaniladigan TXK hujjatlarida toʻliq boʻlmagan yoki notoʻgʻri tartiblar yoki texnologiyalar, maʼlumotlar yoki koʻrsatmalar aniqlangan taqdirda, AT TXK tashkiloti TXK hujjatlaridagi bunday maʼlumotlarning va muallif xabarnomasining roʻyxatga olinishini taʼminlovchi tartiblarni oʻrnatishi shart. 24. Tashkilot TXK boʻyicha koʻrsatmalarga faqat AT TXK tashkilotining sifat boʻyicha qoʻllanmasida belgilangan tartibdagina oʻzgartirish kiritish huquqiga ega. Bu oʻzgartirishlarga nisbatan tashkilot TXK boʻyicha koʻrsatmalarga teng yoki yanada yuqoriroq standartlarning taʼminlanishini namoyon qilishi hamda HK turiga berilgan sertifikat egasini bunday oʻzgartirishlar toʻgʻrisida xabardor qilishi zarur. 25. Tashkilot oʻz faoliyatida qoʻllash uchun ishchi texnologik kartalarini ishlab chiqish boʻyicha umumiy tizimni yaratishi shart. Bundan tashqari, tashkilot mazkur Qoidalarning 22 va 24-bandlari bilan nazarda tutilgan TXK boʻyicha hujjatlardan bu ishchi texnologik kartalarga toʻla va aniq maʼlumotlarni kiritishi lozim yoki ishchi texnologik kartalardagi TXK boʻyicha hujjatlarda koʻrsatilgan TXK ishlarini bajarish boʻyicha aniq koʻrsatmalarga aniq havolalar berilishi zarur. Ishchi texnologik kartalarni kompyuterdan foydalangan holda shakllantirishga va maʼlumotlar bazasini ruxsatsiz oʻzgartirishlardan toʻgʻri himoyalash sharoitlarini yaratish sharti bilan elektron bazasida saqlashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda asosiy maʼlumotlar bazasiga har qanday oʻzgartirish kiritilgan vaqtdan boshlab 24 soatdan koʻp boʻlmagan muddatda yangilanishi lozim. TXK boʻyicha murakkab ishlarning bajarilishini hisobga olish uchun ularning texnologiyalari ishlarning aniq va tushunarli bosqichlariga taqsimlangan holda ishchi texnologik kartalarga kiritilishi kerak. Agar tashkilot oʻzining ishchi texnologik kartalaridagi shaxsiy tizimlaridan foydalanishni talab qilgan HK ekspluatantiga TXK xizmatlarini taqdim etsa, unda ekspluatantning bunday kartalar tizimidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi. Bu holda tashkilot HK ekspluatantining ishchi texnologik kartalari toʻgʻri bajarilishini taʼminlaydigan tartiblarni qabul qilishi shart. 26. AT TXK tashkiloti oʻz xodimlarining TXK boʻyicha hujjatlardan toʻsiqsiz foydalanish imkoniyatini taʼminlashi zarur. 27. AT TXK tashkiloti oʻz vaqtida yangilanishini taʼminlaydigan TXK hujjatlarining holatini nazorat qilish tartiblarini oʻrnatishi zarur. Agar hujjatlar holatining nazoratini ekspluatant va/yoki buyurtmachining oʻzi amalga oshirib, oʻzi TXK hujjatlarini taqdim etsa, AT TXK tashkiloti ekspluatant va/yoki buyurtmachining xatini taqdim etish yoʻli bilan tasdiqlashi lozim. Bunda, HK ekspluatanti va/yoki buyurtmachi TXK hujjatlariga barcha zarur oʻzgartirishlar kiritilganligini tasdiqlashi kerak yoki AT TXK tashkiloti HK ekspluatanti va/yoki buyurtmachi taqdim etgan TXK hujjatlaridan foydalanishi lozim boʻlgan mavqeni aniqlaydigan shartnomani yoxud TXK hujjatlarining oʻzgartirish kiritilgan varagʻini taqdim etishi zarur. 28. AT TXK tashkiloti TXK ishlarini xavfsiz bajarish uchun zarur boʻlgan, bajariladigan ishlarning hajmi va murakkabligiga javob beradigan ishlab chiqarishni hamda rejalashtirishda foydalaniladigan xodimlar, jihozlar, asboblar, materiallar, TXK hujjatlari va ishlab chiqarish xonalaridan iborat boʻlgan barcha zaxiralarni rejalashtirish tizimiga ega boʻlishi shart. 29. TXK ishlarini rejalashtirish va smenali ishlarni tashkil etish insonning ruhiy-jismoniy cheklovlaridan kelib chiqqan holda amalga oshirilishi zarur. 30. Smena almashish yoki bajaruvchilar tarkibining oʻzgarishi sababli TXK ishlarini davom ettirish yoki tugatish boshqa shaxslarga topshirilish zarurati tugʻilganda, tegishli maʼlumotlar ishni topshiruvchidan yangi kelayotgan xodimlarga tegishlicha topshirilishi lozim. 31. TXK toʻgʻrisidagi guvohnoma mazkur Talablarning 6-paragrafida koʻrsatilgan TXK hujjatlarining mavjudligi va ulardan foydalanishni hisobga olgan shartnomaga muvofiq, mazkur bobning 12-paragrafida nazarda tutilgan tartiblar orqali AT TXK tashkilotining TXK boʻyicha barcha ishlarini toʻla va sifatli bajarishi tekshirilgach, shuningdek parvozlarning xavfsizligiga katta taʼsir koʻrsatuvchi nomuvofiqliklarning yoʻqligi tasdiqlangach, AT TXK tashkiloti nomidan ishlarni bajarishga tegishlicha ruxsatnomaga ega boʻlgan ruxsat beruvchi xodimlar va muhandis-texnik xodimlar tomonidan TXK toʻgʻrisida guvohnoma rasmiylashtiriladi. 32. Har qanday TXK ishlari tugatilganidan keyin parvozlar tiklanguniga qadar TXK toʻgʻrisidagi guvohnoma rasmiylashtirilishi zarur. 33. Bajarilgan TXK jarayonida aniqlangan yangi nomuvofiqliklar — toʻxtab qolishlar va shikastlanishlar yoki tugatilmagan ishlarni shartnoma asosida bartaraf etishga rozilik olish uchun bu toʻxtab qolishlar va shikastlanishlar yoki tugatilmagan ishlar toʻgʻrisida ekspluatantga xabar berilishi zarur. HK ekspluatanti mazkur bandda koʻrsatilgan ishlarning bajarilishiga rozilik bermagan hollarda, mazkur talablarning 36-bandi boʻyicha harakat qilinadi. 34. HK bortidan demontaj qilingan har qanday komponentda TXK ishlari tugatilganidan keyin TXK toʻgʻrisidagi guvohnoma rasmiylashtirilishi zarur. Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi mamlakatlarida ishlab chiqarilgan komponentning formulyari (pasporti, yorligʻi)da qoʻyilgan belgi yoki xorijiy komponentlar uchun 1-shakl boʻyicha rasmiylashtirilgan yorliq komponentda TXK bajarilganligi toʻgʻrisidagi belgi boʻlib hisoblanadi. 35. Mazkur Talablarning 31-bandini istisno qilgan holda, tashkilot tomonidan shartnomada nazarda tutilgan barcha TXK ishlari toʻla-toʻkis tugatilishining imkoni boʻlmagan hollarda, tashkilot berilgan HK uchun tasdiqlangan cheklovlar doirasida TXK toʻgʻrisidagi guvohnomani berishga haqli. AT TXK tashkiloti bunday guvohnomani imzolashdan oldin ushbu holat haqida HK TXK toʻgʻrisidagi guvohnomada umumiy ravishda aks ettirishi lozim. 36. Mazkur Talablarning 5-paragrafi va 31-bandini istisno qilgan holda, tegishlicha rasmiylashtirilgan TXK toʻgʻrisidagi guvohnomaning yoʻqligi tufayli, HK asosiy bazasi boʻlmagan yoki muntazam TXK boʻyicha tashqi stansiyasi boʻlmagan joyda majburan turib qolganda, TXK toʻgʻrisidagi guvohnoma tegishlicha rasmiylashtirilmagan komponentlarni vaqtincha, qaysi muddatning oldin kelishidan qatʼi nazar: koʻpi bilan 30 soat uchish vaqtiga teng boʻlgan muddatga yoxud asosiy bazasi yoki muntazam TXK boʻyicha tashqi stansiyaga dastlabki qaytishgacha boʻlgan vaqtga oʻrnatishga ruxsat beriladi. Bunday shart HK ekspluatantining koʻrsatilgan komponent qoʻyilishiga roziligi hamda ushbu komponent ekspluatatsiyaga qoʻyilishi toʻgʻrisida qoʻllaniladigan hujjat mavjud boʻlgan holda qoʻllanilishi mumkin. Ushbu shartlarga rioya qilinmagan hollarda, TXKga qoʻllaniluvchi barcha talablarga va ekspluatatsiya qoidalariga rioya qilinishi lozim boʻladi. Bunday komponentlar yuqorida koʻrsatib oʻtilgan vaqt cheklovlari boʻyicha muddatlar tugaganidan keyin HK bortidan demontaj qilinishi lozim, mazkur Talablarning 31-bandi va 5-paragrafiga muvofiq TXK toʻgʻrisidagi guvohnoma rasmiylashtirilgan hollar bundan mustasno. 37. AT TXK tashkiloti bajarilgan ishlar boʻyicha barcha maʼlumotlarni hisobga olishi zarur. AT TXK tashkiloti TXK toʻgʻrisidagi guvohnomaga nisbatan barcha talablarga rioya qilinganligini tasdiqlash uchun zarur boʻlgan hisobga olish maʼlumotlarini, shu jumladan subpudratchi (boshqa tashkilot)lar tomonidan rasmiylashtiriladigan ATni ekspluatatsiya qilishga ruxsat berish toʻgʻrisidagi hujjatlarni saqlashga majbur. 38. AT TXK tashkiloti HK ekspluatantiga tashkilot rasmiylashtirgan TXK toʻgʻrisidagi guvohnomani, shuningdek taʼmirlash yoki shaklini oʻzgartirish ishlarini bajarishda foydalanilgan har qanday taʼmirlashga yoki shaklini oʻzgartirishga doir hujjatlarning nusxasini taqdim etishi zarur. 39. AT TXK tashkiloti TXK ishlari toʻgʻrisidagi hisobga olish maʼlumotlarini va TXK ishlari bilan bogʻliq boʻlgan hujjatlarni bu ishlar bajarilgan aniq HK yoki komponentning tashkilotdan chiqarilgan sanadan boshlab ikki yil davomida quyidagicha saqlashi lozim: a) mazkur bandda nazarda tutilgan maʼlumotlarni buzilishdan va yoʻq qilinishidan himoyalashni taʼminlash; b) maʼlumotlarni arxivlashtirish va zaxira sifatida saqlash uchun foydalaniladigan barcha kompyuter jihozlari maʼlumotlarning ishchi nusxalari kiritilgan jihozlardan alohida hamda bu jihozlar va arxiv maʼlumotlarini yaxshi holatda saqlashni taʼminlovchi sharoitlarda joylashtirilishi zarur; v) mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq tasdiqlangan tashkilot oʻz faoliyatini tugatgan taqdirda, oxirgi ikki yil davomida bajarilgan TXK ishlari toʻgʻrisidagi barcha saqlangan hisobga olish maʼlumotlari oxirgi buyurtmachiga yoki tegishli HK yoki komponent egasiga topshirilishi yoki “Davavianazorat” inspeksiyasining koʻrsatmalariga binoan ularning saqlanishi taʼminlanishi zarur. 40. AT TXK tashkiloti “Davavianazorat” inspeksiyasiga, HKni roʻyxatdan oʻtkazish davlati va HKning tuzilish turi yoki tuzilish turining modifikatsiya qilinishi uchun javobgar boʻlgan tashkilotga, zarurat tugʻilganida, ekspluatant davlatiga mazkur tashkilot tomonidan aniqlangan HK yoki komponentning parvoz xavfsizligiga katta taʼsir koʻrsatuvchi yoki bunday taʼsir koʻrsatilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan uchishga yaroqlilik meʼyorlarining har qanday buzilish hollari toʻgʻrisida hisobot yuborishi shart. 41. AT TXK tashkiloti uchishga yaroqlilik meʼyorlarining har qanday buzilish hollari boʻyicha ichki hisobot tizimini yaratishi va AT TXK tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanmasida bayon etishi zarur. Bu tizim hisobot maʼlumotlarini, shu jumladan mazkur Talablarning 40-bandiga binoan hisobot yuritilishi lozim boʻlgan holatlarni baholash natijalarini yigʻish va baholashni taʼminlaydi. Koʻrsatilgan tartiblar kamchiliklarni bartaraf etish uchun tuzatish ishlarini tashkil etish boʻyicha bajarilgan salbiy harakatlarni, shuningdek tekshirilayotgan hodisalar boʻyicha barcha mavjud maʼlumotlarni tahlil qilish tartibi hamda zarurat boʻlganda, bu maʼlumotlarni tarqatish uslublarini aniqlashi kerak. 42. AT TXK tashkiloti “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan belgilangan hollarda va shakllarda “Davavianazorat” inspeksiyasiga hisobot yuborishi kerak boʻlib, bu hisobotlar tashkilot tomonidan aniqlangan barcha buzilishlar, ularni aniqlash sharoitlari va tahlil qilish natijalari toʻgʻrisida barcha maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi zarur. 43. Agar AT TXK tashkiloti HK uchishga yaroqliligini talab qilingan darajada tutishni uning tijorat ekspluatanti bilan tuzilgan shartnoma asosida amalga oshirayotgan boʻlsa, u holda bu tashkilot, shuningdek HK ekspluatantiga ham ushbu ekspluatantga qarashli HK yoki komponentning uchishga yaroqlilik meʼyorlariga taʼsir koʻrsatuvchi har qanday hodisa toʻgʻrisida hisobot yuborishi zarur. 44. Tashkilot hisobot qilinishi majburiy boʻlgan hodisalar aniqlangan vaqtdan boshlab imkoni boricha qisqa muddatda, ammo 72 soatdan kechiktirmasdan hisobot tayyorlashi va joʻnatishi shart. 45. AT TXK tashkiloti AT TXK xavfsizligi va sifati sohasida oʻzining siyosatini oʻrnatishi lozim hamda mazkur Talablarning 12-paragrafiga muvofiq AT TXK tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanmasiga tegishli qoidalar kiritishi zarur. 46. AT TXK tashkiloti mazkur Talablarga muvofiq “Davavianazorat” inspeksiyasi bilan kelishilgan holda TXK ishlarining toʻgʻri bajarilishini taʼminlovchi tartiblar va texnologiyalarni belgilashi shart. Bu tartiblar inson omilining aspektlari va insonning ruhiy-jismoniy xususiyatlarini hisobga olishi hamda mazkur Talablarning 8-paragrafiga muvofiq, HK yoki komponentlarning ekspluatatsiyaga qoʻyilishini taʼminlash bilan ishlarni bajarish uchun aniq buyurtma yoki shartnoma mavjud boʻlishini nazarda tutishi kerak. Mazkur paragrafning talablariga muvofiq tashkilot tomonidan oʻrnatilgan yoki oʻrnatilishi lozim boʻlgan tartiblar va texnologiyalar TXK ishlarini bajarishning barcha aspektlarini, shu jumladan maxsus xizmatlarning jalb qilinishi va bajarilishini nazorat qilishni oʻz ichiga olishi lozim, shuningdek tashkilot oʻzi qaysi tartibga muvofiq ishlashni xohlasa, shunday tartiblarni oʻrnatishi lozim. AT TXK tashkiloti HKni tezkor va davriy TXK ishlariga nisbatan koʻp sonli xatoliklarni kamaytiruvchi oʻta masʼuliyatli funksional tizimlardagi ishlarda xato harakatlarning oldini oluvchi tartib oʻrnatishi zarur. Oʻrnatilgan tartiblar aniq tur (hajm)dagi TXK ishlarini bajarishda bir turdagi HKning bittadan koʻp funksional tizimida oʻrnatilgan bir necha bir turli komponentlarni qismlarga ajratish va yigʻishni talab qiladigan ishlarni va tekshirishlarni bajarish bitta odamga ruxsat berilmasligini kafolatlashi lozim. Ammo tashkilotda koʻrsatilgan ishlarni bajaradigan shaxs bitta boʻlsa, unda tashkilotning ishchi texnologik kartalariga barcha bir turli ishlar tugatilgandan keyin bu shaxs tomonidan ishlarning bajarilishi boʻyicha qoʻshimcha nazorat qilish operatsiyasi kiritilishi shart. “Davavianazorat” inspeksiyasi yoki HKni ishlab chiqaruvchi tomonidan tasdiqlangan hujjatlardan foydalangan holda shikastlanishlarni baholash hamda shaklni oʻzgartirish va taʼmirlash ishlarining bajarilishini taʼminlovchi TXK tartiblari va texnologiyalari oʻrnatilgan boʻlishi shart. 47. Tashkilot quyidagi elementlarni oʻz ichiga olgan sifat tizimini yaratishi lozim: a) HK va/yoki komponentlarga nisbatan oʻrnatilgan talablarning muvofiqligini, tartiblar va texnologiyalarning toʻgʻriligini (ular boʻyicha TXK ishlarining toʻgʻri bajarilishini taʼminlash uchun) va uchishga yaroqlilik holatida boʻlgan ATdan foydalanilishini nazorat qilish uchun mustaqil auditorlik tekshiruvlari. Eng kichik tashkilotlarda sifat tizimining auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish boʻlimi mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq tasdiqlangan boshqa tashkilot bilan yoki hujjat bilan tasdiqlanuvchi auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish boʻyicha tegishli bilimlarga va qoniqarli tajribaga ega boʻlgan boshqa jismoniy shaxs bilan tuzilgan shartnoma asosida tuzilishi mumkin; b) mazkur Talablarning 4-bandiga binoan tayinlangan shaxsga yoki shaxslar guruhiga, shuningdek mazkur bandning “a” kichik bandi talablariga muvofiq oʻtkazilgan mustaqil auditorlik tekshiruvlarining natijalari boʻyicha tuzilgan hisobotlar asosida tuzatish choralarining oʻz vaqtida koʻrilishini taʼminlovchi masʼul rahbarga taqdim etiladigan sifat sohasidagi hisobot maʼlumotlari boʻyicha qaytadigan aloqa tizimi. 48. AT TXK tashkiloti “Davavianazorat” inspeksiyasiga quyidagi maʼlumotlardan iborat boʻlgan AT TXK tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanmasini (bundan keyingi oʻrinlarda faoliyat boʻyicha qoʻllanma deb yuritiladi) taqdim etishi zarur: a) masʼul rahbar imzolagan, faoliyat boʻyicha qoʻllanmaning qoidalariga binoan faoliyatni amalga oshirganda tashkilotning mazkur Qoidalarning talablariga muvofiqligi toʻgʻrisida deklaratsiya va unda koʻrsatilgan barcha qoʻllanmalar, shuningdek bu muvofiqlikni talab qilingan darajada muntazam ravishda ushlab turish majburiyati. Agar masʼul rahbar tashkilotda birinchi shaxs boʻlmasa, bu shaxs ham mazkur deklaratsiyani imzolashi zarur; b) mazkur Talablarning 11-paragrafiga binoan tashkilotning parvoz xavfsizligi va sifat sohasidagi siyosati; v) mazkur Talablarning 4-bandiga binoan tayinlangan shaxslarning ism-shariflari va lavozimlarining roʻyxati, huquq va majburiyatlari, ularning boʻysunishi koʻrsatilgan holda tashkilotni boshqarish tuzilmasi, shu jumladan AT TXK tashkiloti nomidan toʻgʻridan toʻgʻri“Davavianazorat” inspeksiyasiga murojaat qilish huquqiga ega boʻlgan masalalar; g) muhandis-texnik xodimlarning roʻyxati; d) tashkilot xodimlari tarkibining umumiy tavsifi; e) tashkilotning arizasida koʻrsatilgan har bir manzilda joylashgan ishlab chiqarish quvvatlarining umumiy tavsifi; j) soʻralayotgan tasdiqlash sohasiga muvofiq tashkilotdagi faoliyat sohasining tavsifi; z) mazkur Talablarning 15-paragrafiga binoan tashkilotdagi oʻzgarishlar toʻgʻrisida xabar berish tartibi; i) faoliyat boʻyicha qoʻllanmaga oʻzgartirishlar kiritish tartibi; k) mazkur Talablarga binoan tashkilotda oʻrnatilgan va faoliyat boʻyicha qoʻllanmada bayon etilgan sifat tartiblari va tizimi; l) tashkilot TXK xizmatlarini taqdim etadigan HK ekspluatantlari va/yoki AT TXK tashkilotlari bilan oʻzaro aloqa tartibi (agar shundaylar boʻlsa); m) AT TXK ishlarini bajarishga jalb qilingan subpudrat tashkilotlar bilan oʻzaro aloqa tartibi (agar shunday tashkilotlar boʻlsa); n) ATga muntazam TXK stansiyasi va/yoki ATga muntazam TXK boʻyicha tashqi stansiyalar bilan oʻzaro aloqa tartibi (agar shunday stansiyalar boʻlsa). 49. Faoliyat boʻyicha qoʻllanma tasdiqlanishi lozim boʻlgan faoliyat sohasini belgilashi kerak (mazkur Talablarning ilovasida faoliyat turlari boʻyicha sinflar va ishlarni bajarishga beriladigan ruxsatlar tizimining jadvali keltirilgan). 50. AT TXK tashkilotining joriy holatini aks ettiruvchi oʻzgartirishlar oʻz vaqtida faoliyat boʻyicha qoʻllanmaga kiritilishi kerak. Faoliyat boʻyicha qoʻllanma va unga kiritiladigan barcha oʻzgartirishlar “Davavianazorat” inspeksiyasi bilan kelishilishi zarur. 51. Mazkur Talablarning 50-bandiga rioya qilishni istisno qilmagan holda, faoliyat boʻyicha qoʻllanmaga kiritilgan ikkilamchi oʻzgartirishlarning tasdiqlanishi qoʻllanmaning tashkilot tomonidan oʻrnatilgan tartiblarni bajarish jarayonida amalga oshirilishi mumkin. 52. Faoliyat boʻyicha qoʻllanmaga muvofiq AT TXK tashkiloti quyidagi ishlarni bajarish huquqiga ega: a) tasdiqlash sertifikati berilgan har qanday HK va/yoki komponentlarga sertifikatda koʻrsatilgan joylashish manzilida va faoliyat boʻyicha qoʻllanmada koʻrsatilgan AT TXK ishlarini bajarish; b) birinchi tashkilotning sifat tizimi sohalarida ishlaydigan, tasdiqlash sertifikati berilgan har qanday HK va/yoki komponentlarga boshqa tashkilotda TXK ishlarining bajarilishini tashkil etish. Faoliyatning bu sohasi mazkur Qoidalarga binoan bunday TXK ishlarini bajarish boʻyicha tasdiqlashlarga ega boʻlmagan hamda mazkur Talablarning 49-bandiga muvofiq chegaralangan faoliyat sohasidagi tashkilotlar tomonidan ishlarning bajarilishiga oiddir. Faoliyatining bu sohasiga HKga davriy TXK yoki dvigatel yoxud uning modulini rejali nazorat koʻrigidan oʻtkazish yoki taʼmirlash ishlarining toʻla hajmini kiritishga yoʻl qoʻyilmaydi; v) tasdiqlash sertifikati berilgan har qanday HK va/yoki komponentlarga TXK zarur boʻlgan yoki aniqlangan toʻxtab qolishlar va shikastlanishlarni bartaraf etish yoxud tezkor TXKni bajarish vaqtidagi kutilmaganda yuzaga kelgan zaruriyatni taʼminlash uchun bu ishlarni har qanday joylarda faoliyat boʻyicha qoʻllanmaning qoidalariga rioya qilgan holda bajarish; g) faqat murakkab boʻlmagan TXK turlarini bajarish imkoni boʻlgan tezkor TXK punkti deb belgilangan joylarda tasdiqlash sertifikati berilgan har qanday HK va/yoki komponentlarga TXKni bajarish, bunda faoliyat boʻyicha qoʻllanma bunday joylarning roʻyxatini oʻz ichiga olgan boʻlishi va u joylarda koʻrsatilgan ishlarni bajarish imkonini berishi shart; d) mazkur Talablarning 8-paragrafiga binoan TXK tugatilganidan soʻng TXK toʻgʻrisida guvohnomani rasmiylashtirish. 53. AT TXK tashkiloti faqatgina TXK ishlarini bajarish uchun TXK hujjatlari, ishlab chiqarish binolari, jihozlar, asboblar va ruxsat beruvchi xodimlar mavjud boʻlgandagina tasdiqlash sertifikati berilgan HK va/yoki komponentlarga TXK ishlarini bajarishi mumkin. 54. “Davavianazorat” inspeksiyasi mazkur Qoidalarning talablariga doimiy muvofiqlikni oʻrnata olishi va zarurat boʻlganida tasdiqlash sertifikatiga oʻzgartirishlar kirita olishi uchun, AT TXK boʻyicha tasdiqlangan tashkilot barcha rejalashtirilayotgan quyidagi oʻzgartirishlar toʻgʻrisida, ular kiritilmasidan oldin xabar berishi zarur (rahbariyatga shtatlarda boʻladigan oʻzgartirishlar oldindan nomaʼlum boʻlgan hollar bundan istisno boʻlib, bu oʻzgartirishlar toʻgʻrisida imkoni boricha qisqa muddatda xabarnoma yuboriladi): a) tashkilotning nomi; b) tashkilotning joylashgan yeri; v) masʼul rahbar; g) mazkur Talablarning 4-bandiga muvofiq tayinlangan har qanday shaxs; d) tasdiqlashga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan ishlab chiqarish binolari, jihozlar, asboblar, materiallar, ish tartiblari, texnologiyalari va ruxsat beruvchi xodimlar. 1. Mazkur Qoidalarning chegaralarida foydalaniladigan ishlarning turlari boʻyicha standartlashtirilgan AT sinflari va ishlarni bajarishga beriladigan ruxsatlarning toʻla roʻyxati “AT TXK tashkilotlariga faoliyat turlari boʻyicha beriladigan ruxsatlarni tasniflash tizimi” (bundan buyon — Ruxsatlar tizimi)ning ilovasida keltirilgan. AT TXK tashkiloti tegishli cheklovlar bilan tasdiqlangan ruxsatlarni olishi kerak (bir sinfda bitta ruxsat bilan barcha sinflarda hamma ruxsatlargacha boʻlgan oraliqda boʻlishi mumkin). 2. Mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq tasdiqlangan AT TXK tashkilotlari “AT TXK tashkilotlariga faoliyat turlari boʻyicha beriladigan ruxsatlarni tasniflash tizimi” jadvalidagi ruxsatlarga qoʻshimcha tariqasida faoliyat sohasini AT TXK tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanmada mazkur Ruxsatlar tizimining 11-bandi hisobga olingan holda koʻrsatishi shart. 3. “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan tasdiqlangan ishlarning turlari boʻyicha sinflar va ruxsatlar chegaralarida AT TXK tashkilotining faoliyati boʻyicha qoʻllanmasida koʻrsatilgan faoliyat sohasi tasdiqlashning aniq chegaralarini aniqlaydi. Shuning uchun ham ishlarning sinflar va beriladigan ruxsatlar hamda AT TXK tashkilotining faoliyat sohasi bir-biri bilan uygʻunlashgan boʻlishi lozim. 4. “A” toifali ruxsat sinfi mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq tasdiqlangan AT TXK tashkiloti faqat HK bortidan komponentlar demontaj qilinmagan holda HK va komponentlariga (shu jumladan dvigatel va/yoki kuch oʻrnatmalariga) TXK ishlarini bajarish huquqiga egaligini bildiradi. Agar bunday demontaj “Davavianazorat” inspeksiyasi bilan kelishilgan faoliyat boʻyicha qoʻllanmada nazorat tartiblari koʻrsatilgan boʻlsa va TXKning bajarilish imkonini taʼminlash maqsadida HKni ekspluatatsiya qilish hujjatlari bilan toʻgʻridan toʻgʻriruxsat etilgan boʻlsa, TXK vaqtida komponentlarni vaqtincha demontaj qilish hollari bundan mustasno. Cheklovlar boʻlimi TXK boʻyicha bunday ishlarning bayonini oʻz ichiga oladi va bu tasdiqlashning amal qilish doirasini belgilaydi. 5. “V” toifali ruxsat sinfi mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq tasdiqlangan AT TXK tashkiloti demontaj qilingan dvigatel va/yoki YoKOʻlarga faqat dvigatel va/yoki YoKOʻlardan komponentlar demontaj qilinmagan holda TXK ishlarini bajarish huquqiga egaligini bildiradi. Agar bunday demontaj TXKning bajarilish imkonini taʼminlash maqsadida dvigatellarni va/yoki YoKOʻni ekspluatatsiya qilish hujjatlari bilan toʻgʻridan toʻgʻriruxsat etilgan boʻlsa, TXK vaqtida komponentlarni vaqtincha demontaj qilish hollari bundan mustasno. Cheklovlar boʻlimi TXK boʻyicha bunday ishlarning bayonini oʻz ichiga oladi va bu tasdiqlashning amal qilish doirasini belgilaydi. Mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq tasdiqlangan AT TXK tashkiloti shuningdek, nazorat boʻyicha tegishli tartiblar faoliyat boʻyicha qoʻllanmada koʻrsatilgan boʻlsa, tezkor va davriy TXK vaqtida HKga oʻrnatilgan dvigatel va/yoki YoKOʻlarga TXK ishlarini bajarish huquqiga ega. Faoliyat boʻyicha qoʻllanmadagi AT TXK tashkilotining tasdiqlangan faoliyat sohasi “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan ruxsat berilgan faoliyat turlarini aks ettirishi lozim. 6. “S” toifali ruxsat sinfi mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq tasdiqlangan AT TXK tashkiloti HK bortidan demontaj qilingan va HKga oʻrnatish uchun moʻljallangan komponentlarga yoki dvigatel va/yoki YoKOʻlarga TXK ishlarini bajarish huquqiga egaligini bildiradi. Cheklovlar boʻlimi TXK boʻyicha bunday ishlarning bayonini oʻz ichiga oladi va bu tasdiqlashning amal qilish doirasini belgilaydi. Mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq tasdiqlangan “S” toifali ruxsat sinfidagi tasdiqlangan AT TXK tashkiloti shuningdek, nazorat boʻyicha tegishli tartiblar faoliyat boʻyicha qoʻllanmada koʻrsatilgan boʻlsa, tezkor va davriy TXK vaqtida HKga oʻrnatilgan komponentlarga yoki dvigatel va/yoki YoKOʻlarga TXK ishlarini bajarish bazasida TXK ishlarini bajarish huquqiga ega. Faoliyat boʻyicha qoʻllanmadagi AT TXK tashkilotining tasdiqlangan faoliyat sohasi “Davavianazorat” inspeksiyasi tomonidan ruxsat berilgan faoliyat turlarini aks ettirishi lozim. 7. “D” toifali ruxsat sinfi tavsiflarni talab qilmaydi va aniq bir HK, dvigatel yoki komponent bilan bogʻliq boʻlishi shart emas. “D1” toifali ruxsat sinfi — putur yetkazilmaydigan nazorat (Non-Destructive Testing — NDT) faqat mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq tasdiqlangan, boshqa tashkilotga xizmat koʻrsatishda putur yetkazmasdan amalga oshiriladigan nazoratni qoʻllaydigan AT TXK tashkiloti uchun zarurdir. “A”, “V” yoki “S” toifali ruxsat sinflariga ega boʻlgan, mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq tasdiqlangan AT TXK tashkiloti oʻzining faoliyat boʻyicha qoʻllanmasida putur yetkazilmaydigan nazoratning tegishli tartiblari va texnologiyalari mavjud boʻlsa, “D1” toifali ruxsat sinfini olmasdan turib, putur yetkazilmaydigan nazorat uslublarini qoʻllagan holda AT TXK ishlarini bajarish huquqiga ega. 8. “A” toifali ruxsat sinflari “Tezkor TXK — TTXK” yoki “Davriy TXK — DTXK”larga boʻlinadi. Mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq tasdiqlangan AT TXK tashkiloti davriy TXK boʻyicha, tezkor TXK boʻyicha yoki ikkala toifa boʻyicha ham tasdiqlangan boʻlishi mumkin. Shuni qayd qilish lozimki, asosiy baza hududida joylashgan tezkor TXK xizmati tezkor TXK toifasi boʻyicha tasdiqlanishi talab qilinadi. 9. “Cheklovlar” boʻlimi aniq bir tashkilotning tasdiqlanishini shakllantirishda “Davavianazorat” inspeksiyasining yanada koʻproq yon bosib harakat qilishi uchun moʻljallangan. “AT TXK tashkilotlariga faoliyat turlari boʻyicha beriladigan ruxsatlarni tasniflash tizimi” jadvali qoʻyilishi mumkin boʻlgan cheklovlarning turlarini belgilaydi, bunda TXK ishlarining turlari har bir ruxsat sinfida oxirgi navbatda yoziladi, shuning uchun aniq bir AT TXK tashkiloti uchun zarur boʻlsa, HK yoki dvigatelni ishlab chiqaruvchi yoki turiga emas, balki aynan TXK ishlariga urgʻu qoʻyish mumkin. 10. Cheklovlar boʻlimining “AT TXK tashkilotlariga faoliyat turlari boʻyicha beriladigan ruxsatlarni tasniflash tizimi” jadvalida “A” va “V” toifali ruxsat sinflari uchun turkum (seriya), turi va guruhi boʻyicha havolalardan iborat. “Turkum” soʻzi bir xil turdagi HK va/yoki dvigatellarning majmuini bildiradi, masalan, Airbus-300, Airbus-310, Airbus-319 yoki Boeing 737-300 yoxud RB211-524 va h. k. “Tur” soʻzi Airbus 310-240 yoki RB 211-524B4 va hokazolardek aniq bir tur yoki modelni bildiradi. Bunday turkumlar yoki turlarning har qanday soni koʻrsatilishi mumkin. “Guruh” esa, masalan, bir dvigatelli porshenli Cessna samolyotlari yoki turbinasiga havo oqimi puflanmaydigan Lycoming porshenli dvigatellar va hokazolarni bildiradi. 11. Tez-tez oʻzgartirishlar kiritiladigan ishlab chiqarish imkoniyatlarining kengaytirilgan roʻyxatida bunday oʻzgartirishlar “Davavianazorat” inspeksiyasi bilan kelishilgan va faoliyat boʻyicha qoʻllanmada aks ettirilgan tartiblarga muvofiq kiritilishi zarur. Ushbu tartiblar ishlab chiqarish imkoniyatlari roʻyxati (capability list)ni olib borish, oʻzgartirishlarni kiritishni nazorat qilish va bular uchun zarur boʻlgan harakatlar boʻyicha javobgar shaxsni aniqlashi lozim. Bu harakatlar roʻyxatga kiritiladigan mahsulotlar va ishlar turiga qoʻllaniluvchi mazkur Qoidalarning muvofiqligining taʼminlanishini oʻz ichiga oladi. 12. Barcha TXK ishlarini rejalashtirish va bajarish uchun faqat bitta xodimni yollaydigan, mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq tasdiqlangan AT TXK tashkiloti ishlar turi boʻyicha chegaralangan ruxsatlar soniga ega boʻlishi mumkin. Ruxsat beriluvchi chegaralar quyidagilardan iborat: Berilgan AT TXK tashkilotining ishlab chiqarish imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda bunday tashkilotga “Davavianazorat” inspeksiyasining tasdiqlangan faoliyat sohasi jihatidan qoʻshimcha cheklovlari qoʻyilishi mumkin.