IFLOSLANTIRUVChI MODDALARNI TABIIY MUHITGA NORMATIVDAN ORTIQChA ChIQARGANLIK (TAShLAGANLIK) VA ChIQINDILARNI JOYLAShTIRGANLIK UChUN TOʻLOVLARNI JORIY QILISh TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2000-04-11)

Tabiatni muhofaza qilish faoliyatini boshqarishning iqtisodiy usullariga oʻtish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasining Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Adliya vazirligi va Oʻzbekistonning taraqqiyot istiqbolini belgilash qoʻmitasi bilan kelishilgan 1992-yil 1-iyuldan boshlab tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalarni normativdan ortiqcha chiqarganlik (tashlaganlik) va chiqindilarni joylashtirganlik uchun toʻlovlar joriy qilish toʻgʻrisidagi taklifi qabul qilinsin. 2. Ifloslantiruvchi moddalarni tabiiy muhitga chiqarganlik (tashlaganlik) va chiqindilarni joylashtirganlik uchun toʻlovlarning vaqtinchalik normativlari, shuningdek, ularni 1, 2, 3, 4-ilovalarga muvofiq qoʻllash tartibi tasdiqlansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi toʻlov normativlarini va ularni qoʻllash tartibini takomillashtirish boʻyicha zarur ishlarni amalga oshirsin. 1. Mazkur Tartib respublikada tabiatni muhofaza qilish va tabiatdan foydalanish ishiga iqtisodiy mexanizmni bosqichma-bosqich joriy etish qoidasidan kelib chiqib, ifloslantiruvchi moddalarni tabiiy muhitga yoʻl qoʻyish mumkin boʻlganidan ortiqcha chiqarganlik, yaʼni normativdan ortiqcha chiqarganlik (tashlaganlik) uchun, idoraviy boʻysunishidan, mulkchilik va xoʻjalik faoliyatini tashkil etish shakllaridan qatʼi nazar, sanoat, transport, qurilish va boshqa davlat, kooperativ hamda jamoat korxonalari va muassasalari (keyingi oʻrinlarda — tabiatdan foydalanuvchilar)dan vaqtinchalik normativlar boʻyicha toʻlov undirib olishni nazarda tutadi. 2. Ifloslantiruvchi moddalarni tabiiy muhitga chiqarish (tashlash) va joylashtirish normativlari va limitlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni Muhofaza qilish qoʻmitasi organlari tomonidan belgilanadi va tasdiqlanadi. 3. Ifloslantiruvchi moddalar chiqindilarini normativdan ortiqcha chiqarganlik (tashlaganlik) va joylashtirganlik uchun toʻlovlar hisob-kitobi tabiatdan foydalanuvchi tomonidan bajariladi hamda kelishish uchun tabiatni muhofaza qilish mahalliy organlariga taqdim etiladi. 4. Ifloslantiruvchi moddalar chiqindilarini normativdan ortiqcha chiqarganlik (tashlaganlik) va joylashtirganlik uchun toʻlov 1, 2, 3-ilovalarga muvofiq chiqindilarni chiqarganlik (tashlaganlik), joylashtirganlik uchun toʻlovlarning tegishli vaqtinchalik normativlarini ifloslantiruvchi moddalar chiqindilarini chiqarish (tashlash), joylashtirish haqiqiy massasining chiqindilarni chiqarish (tashlash), joylashtirishning belgilangan cheklangan yoʻl qoʻyilishidan oshgan miqdoriga va ularning ortiqchaliligi uchun toʻlovlarning karraligi koeffitsiyentiga koʻpaytirish sifatida hisoblab chiqiladi. Toʻlov miqdori Oʻzbekiston Respublikasi hududida narxlarning oshishiga muvofiq indeksatsiya qilinishi kerak. Ifloslantiruvchi moddalar chiqindilarining yoʻl qoʻyilishi mumkin boʻlgan chegaraviy chiqarish (tashlash), joylashtirishdan oshganligi uchun toʻlovning necha karraligi koeffitsiyenti chiqindilarni chiqarish (tashlash), joylashtirish haqiqiy massasining ularning belgilangan normativi (limiti)ga nisbati sifatida aniqlanadi. Ifloslantiruvchi moddalar chiqindilari atmosferaga, suv obyektlari va relyefga avariya vaqtida zalp bilan chiqarilgan (tashlangan)da, shuningdek, joylashtirilganda aybdor hisoblangan tabiatdan foydalanuvchilardan har 1 tonna zararli modda uchun oʻn karra miqdorda toʻlov undirib olinadi. Ifloslantiruvchi moddalar massasi qoidalarning buzilishi yuz bergan paytdan uning bartaraf etilishigacha boʻlgan vaqt uchun hisob-kitob qilish yoki instrumental oʻlchash yoʻli bilan aniqlanadi. 5. Ifloslantiruvchi moddalar chiqindilari normativdan ortiqcha chiqarilganligi (tashlanganligi), joylashtirilganligi uchun undirib olinadigan mablagʻlar tabiatdan foydalanuvchilar tomonidan banklarning tegishli muassasalariga Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasining tabiatni muhofaza qilish mahalliy organlari schyotiga oʻtkaziladi hamda ulardan bu fondlar toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq tabiatni muhofaza qilish tadbirlarini oʻtkazishda foydalaniladi. Qayd etilgan toʻlovlar tabiatdan foydalanuvchilar tomonidan hisobot choragidan keyingi oy davomida har chorakda amalga oshiriladi. Mablagʻlar oʻz vaqtida oʻtkazilmagan taqdirda muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun toʻlovlar summasining 0,1 foizi miqdorida penya undiriladi. 6. Ifloslantiruvchi moddalar chiqindilarini normativdan ortiqcha chiqarganlik (tashlaganlik), joylashtirganligi uchun toʻlov tabiatdan foydalanuvchi tasarrufida qoladigan foyda (daromad) hisobidan amalga oshiriladi. Foyda (daromad) yetarli boʻlmagan yoki tabiatdan foydalanuvchi zarar koʻrib ishlagan hollarda qayd etilgan toʻlovlar tabiatni muhofaza qilish organlarining xulosasiga koʻra “Oʻzbekiston Respublikasida korxonalar toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 12-moddasiga asosan, uning tasarrufida boʻlgan barcha mavjud mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi. Bu mablagʻlarga nisbatan amaldagi qonunchilikka muvofiq jazo qoʻllanilishi mumkin. Tabiatdan foydalanuvchi toʻlovlarni toʻlashdan bosh tortgan taqdirda ularni hamda penyalarni undirib olish hakamlik sudi orqali majburiy tartibda amalga oshiriladi. Ifloslantiruvchi moddalar chiqindilari oʻz bilganicha (tegishli ruxsatnomalar rasmiylashtirilmasdan) chiqarilgan (tashlangan), joylashtirilgan hollar aniqlanganda, aybdor shaxslarga jarima sanksiyalari solingan holda, tabiatdan foydalanuvchilardan normativdan ortiqcha sifatida chiqindilarning butun massasi uchun toʻlov undirib olinadi. Ifloslantiruvchi moddalar chiqindilari chiqarilganligi (tashlanganligi), joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar yashirilgan yoki buzib koʻrsatilgan hollarda aybdorlar Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligiga muvofiq javob beradilar. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasining mahalliy organlari bilan kelishgan holda ishlab chiqarishni toʻxtatmasdan ifloslantiruvchi moddalar chiqindilarini chiqarish (tashlash), joylashtirishning qisqa muddatli oshishiga olib keluvchi texnologik yoki tabiatni muhofaza qilish tadbirlari oʻtkazilgan davrda toʻlov undirilmaydi. Tabiatdan foydalanuvchi tomonidan ifloslantiruvchi moddalar chiqindilarini normativdan ortiqcha chiqarganlik (tashlaganlik), joylashtirganlik uchun toʻlov toʻlanishi ularni tabiatni muhofaza qilish tadbirlarini bajarishdan, tabiiy resurslardan oqilona foydalanishdan va faoliyat xarakteri va chiqarilayotgan mahsulotdan qatʼi nazar, tabiatni muhofaza qilish qonunchiligiga rioya qilishdan ozod qilmaydi, chunki toʻlanayotgan toʻlov ular tabiiy muhitga yetkazayotgan zararga muqobil boʻlmaydi. 8. Toʻlovlarning toʻgʻri oʻtkazilishi, oʻz vaqtida toʻlanishi hamda mazkur Tartibga rioya qilinishi uchun javobgarlik tabiatdan foydalanuvchilarga — toʻlov toʻlovchilarga va ularning mansabdor shaxslariga yuklatiladi. 9. Toʻlovlar summasining oʻtkazilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi organlari tomonidan amalga oshiriladi.