Uy-joy qurilishi sohasini yanada rivojlantirish, turar va noturar joy obyektlarini ulush kiritish asosida qurish jarayonini tartibga solish mexanizmlarini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(decree, 2025-01-27)

Mamlakatimizda uy-joy qurilishi sohasini uy-joylarni loyihalashtirishdan tortib, foydalanishga topshirishgacha boʻlgan bosqichlarda kompleks tartibga solish, uy-joy qurilishi sohasini yanada rivojlantirish, investitsiyalarni jalb qilish mexanizmlarini takomillashtirish hamda turar va noturar joy obyektlarini ulush kiritish asosida qurish jarayonida fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini kafolatlash maqsadida: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik islohotlar agentligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Markaziy bank hamda Adliya vazirligining quyidagilarni nazarda tutuvchi “Uy-joyning yagona hayotiy sikli” tamoyilini joriy etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin: turar va noturar joy obyektlarini (keyingi oʻrinlarda — obyekt) ulush kiritish asosida qurish jarayonida jismoniy va yuridik shaxslarning (keyingi oʻrinlarda — ulushdor) huquqlari himoya qilinishini taʼminlash; mavjud yer resurslaridan samarali (intensiv) foydalangan holda uy-joylar qurilishini tashkil qilish; uy-joy qurilishi sohasida investitsiya loyihalarini amalga oshirish muddatlarini qisqartirish; uy-joylarni ulush kiritish va ipoteka krediti asosida sotib olishning ishonchli va samarali imkoniyatini yaratish; uy-joylar qurilishida energiya samarador qurilish materiallaridan foydalanishni ommalashtirish. 2. “Uy-joyning yagona hayotiy sikli” tamoyili doirasida obyektlarni ulush kiritish asosida qurish jarayonida ulushdorlarning huquqlari himoya qilinishini taʼminlash maqsadida shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq 2025-yil 1-iyuldan boshlab: a) obyektlarni qurishda qurilish-pudrat tashkilotlari, developerlar va buyurtmachilar (keyingi oʻrinlarda — quruvchi) tomonidan ulushdorlarning pul mablagʻlarini qurilishga ulush kiritish asosida jalb qilish faqat notarial tasdiqlangan va kadastr organlarida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan obyekt qurilishida ulush kiritish asosida ishtirok etish shartnomasi (keyingi oʻrinlarda — ulushli shartnoma) boʻyicha amalga oshiriladi; b) ulushli shartnoma davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan boshlab tomonlar birgalikda qurilish-montaj ishlari tugallangan obyektdan foydalanishi uchun ruxsatnoma berilgunga qadar: ulushli shartnoma boʻyicha ulushdorning talab qilish huquqlarini boshqa shaxsga oʻtkazishga va ulushli shartnomani garov predmeti sifatida qabul qilishga ruxsat beriladi va kadastr organlarida davlat roʻyxatidan oʻtkaziladi; ulushli shartnomaga asoslangan mulkiy huquq va majburiyatlar ulushdorning merosi tarkibiga kiradi; v) ulushli shartnoma boʻyicha mablagʻlar ulushdor tomonidan vakolatli tijorat bankida (keyingi oʻrinlarda — tijorat banki) quruvchi, ulushdor va tegishli tijorat banki oʻrtasida tuziladigan shartnoma asosida ochilgan “eskrou” hisobvaragʻiga ularning hisobini yuritish uchun joylashtiriladi va deponentlanadi; g) ulushdorlarning uchinchi shaxslar oldidagi majburiyatlari va quruvchining majburiyatlari yuzasidan “eskrou” hisobvaragʻi boʻyicha operatsiyalarni toʻxtatib turish, mablagʻlarni xatlash yoki hisobdan chiqarishga yoʻl qoʻyilmaydi; d) obyektni qurish ishlarini moliyalashtirish quruvchining oʻz mablagʻlari, tijorat banklari tomonidan loyihaviy moliyalashtirish orqali ajratiladigan kredit mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar hisobidan amalga oshiriladi; e) birinchi bosqichda quruvchi tomonidan obyektni qurish ishlari umumiy hajmining kamida 30 foizi oʻz mablagʻlari hisobidan amalga oshirilgandan soʻng tijorat banki tomonidan quruvchiga maqsadli kredit ajratish tizimi yoʻlga qoʻyiladi; j) tijorat banklari tomonidan quruvchilarga loyihaviy moliyalashtirish orqali ajratiladigan kreditlarning yillik foiz stavkasi “eskrou” hisobvaragʻida jamlangan mablagʻlar hajmidan kelib chiqib belgilanadi. Bunda “eskrou” hisobvaragʻida mablagʻlar koʻpayishi natijasida kredit foiz stavkasini pasaytirib borish tizimi yoʻlga qoʻyiladi; z) ulushli shartnomaga asosan qurilgan va qurilish-montaj ishlari tugallangan obyektdan foydalanish uchun ruxsatnoma berilgandan soʻng: “eskrou” hisobvaragʻida deponentlangan mablagʻlar tijorat banki tomonidan quruvchining qurilish uchun ajratilgan kreditini soʻndirish uchun yoʻnaltiriladi va qolgan qismi quruvchiga oʻtkazib beriladi; quruvchi va ulushdor tomonidan ulushli qurilish obyektini ulushdorga topshirish toʻgʻrisidagi dalolatnoma imzolanadi; ulushdorning obyektga boʻlgan mulk huquqi kadastr organlari tomonidan davlat roʻyxatidan oʻtkaziladi; i) obyektning qurilish-montaj ishlari oʻz vaqtida tugallanmagan va undan foydalanish uchun ruxsatnoma olinmagan taqdirda har bir kechikkan kun uchun alohida qatʼiy belgilangan jarimalar joriy qilinadi va shartnoma yuzasidan muddatlar faqat ulushdorning roziligini olgan holda qoʻshimcha shartnoma tuzish orqali uzaytiriladi. Bunda obyekt loyiha-smeta hujjatlarida koʻrsatilgan muddatdan olti oy oʻtgandan keyin foydalanishga topshirilgan taqdirda, ulushdor “eskrou” hisobvaragʻidagi deponentlangan mablagʻlarni ulushli shartnomani bir tomonlama bekor qilish orqali qaytarib olishi mumkin; k) qurilish-montaj ishlari tugallangan obyektdan foydalanish uchun ruxsatnomasi mavjud boʻlmagan obyekt qurilishiga ulushdorlarning mablagʻlarini jalb qilish uchun turar va noturar joyni naturada olish huquqini beruvchi qimmatli qogʻozlarni taklif qilish va sotish hamda mazkur Farmonda belgilangan tartib talablariga javob bermaydigan boshqa shartnomalarni tuzish taqiqlanadi. 3. Belgilansinki, qurilishga ulushdorlarning mablagʻlarini jalb qilish: 2025-yil 1-iyuldan 2025-yil 31-dekabrga qadar “eskrou” hisobvaraqlari orqali hamda hozirda amalda boʻlgan ulushli ishtirok etish tartibida toʻgʻridan-toʻgʻri jalb qilish mexanizmi boʻyicha parallel ravishda taraflarning tanloviga koʻra amalga oshiriladi; 2026-yil 1-yanvardan boshlab faqat “eskrou” hisobvaraqlari orqali amalga oshiriladi. 4. Markaziy bank Adliya vazirligi bilan birgalikda uch oy muddatda ulushli qurilishni loyihaviy moliyalashtiradigan va “eskrou” hisobvaragʻi boʻyicha operatsiyalarni amalga oshiradigan tijorat banklarining roʻyxati, ularning huquq va majburiyatlari boʻyicha mezonlar, “eskrou” hisobvaragʻini yuritish hamda obyektlarni loyihaviy moliyalashtirish tartibini tasdiqlasin. 5. Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi Markaziy bank bilan birgalikda bir oy muddatda obyektlarni loyihaviy moliyalashtirish, ulushli shartnomalarni tuzish hamda “eskrou” hisobvaragʻi yuritish boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirish yuzasidan tijorat banklarining masʼul xodimlari xorijda amaliyot oʻtashini hamda xorijiy mutaxassislarni jalb qilgan holda ularning malakasini oshirishni tashkil etsin. 6. Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda uch oy muddatda “Shaffof qurilish” axborot tizimi doirasida uy-joylar qurilishi boʻyicha elektron platforma yaratib, 2025-yil 1-iyuldan boshlab toʻliq ishlashini taʼminlasin. Bunda belgilansinki: a) qurilishga ulushdorlarning mablagʻlarini jalb qiluvchi quruvchi qurilish tashkiloti va obyekt haqidagi quyidagi maʼlumotlarni elektron platformaga joylashtirib boradi: har bir qurilayotgan obyektning loyiha boʻyicha joylashgan aniq manzili, qavatlari, kirish yoʻlaklari, xonadonlari va noturar joylar soni hamda ularning maydoni, tutash boʻlgan hududlar, moliyalashtiruvchi tijorat banki, sotilgan turar va noturar joylar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; yagona maʼmuriy qurilish reglamentlaridagi hujjatlar, tasdiqlangan loyiha-smeta hujjatlari va ijobiy ekspertiza xulosasi, qurilish boshlanadigan sana va foydalanishga topshirish muddati, qurilish holati va qonunchilikda talab etilishi taqiqlanmagan boshqa maʼlumotlar; b) elektron platformaga maʼlumotlari joylashtirilmagan va ushbu maʼlumotlar elektron platformadan kadastr organlariga maydonlari koʻrsatilgan holda binoning alohida realizatsiya qilinadigan qismlari taqdim etilmagan obyektlar boʻyicha tuzilgan ulushli shartnomalarga notarial harakatlar amalga oshirilmaydi hamda bunday shartnomalar davlat roʻyxatidan oʻtkazilmaydi; v) maʼlumotlarni elektron platformaga joylashtirmagan quruvchi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi; g) Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi obyekt qurilishini roʻyxatdan oʻtkazishda loyiha boʻyicha maʼlumotlarni elektron platformaga joylashtiradi hamda kadastr organlari, tijorat banklari va notariuslarga mazkur maʼlumotlarni tekshirish imkoniyatini yaratadi; d) xaridorlarga quruvchining obyektda qurilish-montaj ishlarini bajarish yuzasidan ruxsatnomasi mavjudligini, uning reytingini, oldingi loyihalarini, ulushli qurilishdagi shartnomaviy intizomini, oʻz vaqtida foydalanishga topshirish muddatlarini elektron platforma orqali tekshirish imkoniyati yaratiladi; e) ulush kiritish asosidagi qurilishlarning belgilangan tartibda tasdiqlangan va ruxsat beruvchi hujjatlari rasmiylashtirilgan loyihalari doirasida: obyektlardagi xonalarning rejalashtirilishiga oʻzgartirish kiritish, elektron platformada roʻyxatga olingandan soʻng Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahri qurilish bosh boshqarmalari huzuridagi hududiy arxitektura-shaharsozlik kengashlariga kiritish; koʻp kvartirali uylar foydalanishga topshirilgunga qadar obyektlarning loyiha hujjatlariga oʻzgartirish kiritish va uni shaharsozlik ekspertizasiga yuborish; qurilish ishlari yakunlanmagan obyektlar joylashgan yer uchastkalarini boshqa shaxslarga oʻtkazish taqiqlanadi. 7. Kadastr agentligi Adliya vazirligi va Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda 2025-yil 1-iyulga qadar ulushli shartnoma boʻyicha talab qilish va garov huquqlarini boshqa shaxsga oʻtkazishni nazarda tutgan holda ulushli shartnomalarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish va soliq organlariga elektron koʻrinishda taqdim etib borish tizimini joriy etsin. 8. Obyektlarni ulush kiritish asosida qurish, “eskrou” hisobvaraqlarini yuritish hamda loyihaviy qurilish tartibini joriy etish boʻyicha respublika komissiyasi 1-ilovaga muvofiq tarkibda tuzilsin va quyidagilar uning asosiy vazifalari etib belgilansin: obyektlarni ulush kiritish asosida qurish, “eskrou” hisobvaraqlarini joriy etish hamda uy-joylarning loyihaviy qurilishi sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda, ularni amalga oshirishda ishtirok etuvchi davlat organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlarning faoliyatini muvofiqlashtirish va ularning oʻzaro hamkorligini taʼminlash; obyektlarni ulush kiritish asosida qurish va loyihaviy qurilish tizimi bajarilishini tahlil va monitoring qilish, natijalari boʻyicha muammoli masalalarni yechishga qaratilgan aniq chora-tadbirlarni ishlab chiqish; joylarda tatbiq etiladigan loyihaviy qurilishga binoan “eskrou” hisobvaraqlarini yuritish hamda quruvchilarni tijorat banklari orqali kreditlash mexanizmlarining yagona amaliyoti qoʻllanishini taʼminlash; ulush kiritish asosida qurish va loyihaviy qurilishga muvofiq ayrim hududlarda uy-joylar qurilishining belgilangan muddatlarda amalga oshirilmasligi sabablarini oʻrganish va yuzaga keladigan muammolarni bartaraf etish yuzasidan takliflar tayyorlash; davlat organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar rahbarlarining uy-joylarni ulush kiritish asosida qurish va loyihaviy qurilishni amalga oshirish boʻyicha bajarilgan ishlar toʻgʻrisidagi hisobotlarini eshitish. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzurida “Uy-joyning yagona hayotiy sikli” tamoyilini amalga oshirish boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish va uning joriy etilishini taʼminlash uchun yuridik shaxs tashkil etmasdan, mutaxassis va ekspertlarni shartnoma asosida jalb etish hisobiga loyiha ofisi (keyingi oʻrinlarda — Loyiha ofisi) tashkil etilsin. 10. Quyidagilar: Uy-joy qurilishi sohasini takomillashtirishning ustuvor yoʻnalishlarini amalga oshirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar 2-ilovaga muvofiq; Loyiha ofisi faoliyatining asosiy yoʻnalishlari 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 11. Belgilab qoʻyilsinki: Loyiha ofisining shtat birliklari Iqtisodiyot va moliya vazirligining amaldagi shtatlari doirasida shakllantiriladi; Loyiha ofisi uy-joy qurilishi sohasini rivojlantirish boʻyicha oʻz taklif va tavsiyalarini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga, Vazirlar Mahkamasi va boshqa tegishli idoralarga taqdim etib boradi; uy-joy qurilishi bilan bogʻliq masalalarda ishlab chiqilayotgan barcha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari Loyiha ofisi bilan kelishilishi lozim. Loyiha ofisi 2025-yil 1-aprelga qadar “Uy-joyning yagona hayotiy sikli” tamoyilini toʻliq ishga tushirish, shu jumladan, uy-joy qurilishi sohasini kompleks isloh qilish, shuningdek, islohotlarni amalga oshirishga toʻsqinlik qilayotgan sabablarni bartaraf etish hamda loyihaviy moliyalashtirishni joriy etish boʻyicha takliflarni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin. 12. Loyiha ofisiga quyidagi huquqlar berilsin: Loyiha ofisi faoliyatiga bozor konyunkturasidan kelib chiqqan holda tegishli vazirlik va idoralarning, ular tizimidagi tashkilotlarning, shuningdek, ilmiy-tadqiqot muassasalarining tajribali mutaxassislarini shartnoma asosida jalb etish; hududiy tashkilotlar, tumanlar (shaharlar) yoki hududlar misolida ishlab chiqilgan loyihalarni tajriba sinovdan oʻtkazish; davlat organlari va tashkilotlaridan zarur statistika, tahliliy va boshqa maʼlumotlarni talab qilib olish; mahalliy va xorijiy mutaxassislar, ekspertlar, konsultantlar va maslahatchilarni toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar asosida jalb qilish va ishga qabul qilish, ularning mehnatiga milliy yoki xorijiy valyutada, shu jumladan, mablagʻlarni ularning xorijiy hisobvaraqlariga oʻtkazish yoʻli bilan haq toʻlash. 13. Iqtisodiyot va moliya vazirligi bir hafta muddatda Loyiha ofisi toʻgʻrisidagi nizomni, shuningdek, uning tuzilmasini, shtat birliklari sonini, mehnatga haq toʻlash miqdorlarini va xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish shartlarini tasdiqlasin. 14. Istiqbolli loyihalar milliy agentligi 2025-yil 1-martga qadar obyekt qurilishida quruvchilar tomonidan majburiyatlarni bajarmaslik xavfini sugʻurta qilish boʻyicha mavjud sugʻurta mahsulotlari samaradorligini oshirish yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga taklif kiritsin. 15. Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi hamda Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 27-maydagi PQ-4732-son qarori bilan tasdiqlangan Koʻp kvartirali uylarni ulush kiritish asosida qurish toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq, Ulush kiritish asosida qurish uchun mablagʻlarni jalb etuvchi quruvchilarning elektron roʻyxatiga kiritmagan holda reklama qilinayotgan obyektlarni aniqlab, ular boʻyicha maʼlumotlarni Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasiga taqdim etib borsin. Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi mazkur obyektlar boʻyicha quruvchiga belgilangan tartibda choralar koʻrilishini taʼminlab borsin. 16. Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari “eskrou” tizimi ishga tushishiga qadar noqonuniy qurilishlarni aniqlash va ular boʻyicha chora koʻrish hamda ulushdorlar huquqlari buzilishining oldini olish yuzasidan ishlarni kuchaytirsin. 17. Iqtisodiyot va moliya vazirligi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Adliya vazirligi va Markaziy bank bilan birgalikda ikki oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 18. Mazkur Farmon ijrosini nazorat qilish hamda ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin. 1. Uy-joy qurilishi sohasini isloh qilish boʻyicha chora-tadbirlar va istiqbolli tashabbuslarni ishlab chiqish. 2. Xalqaro tashkilotlar va moliya institutlari, xalqaro baholash tashkilotlari va konsalting kompaniyalari tomonidan taqdim etilgan tavsiyalarni umumlashtirish hamda maqbul tavsiyalarning samarali amalga oshirilishini taʼminlash. 3. Uy-joy qurilishi sohasini rivojlantirish boʻyicha takliflarni shakllantirish, ushbu yoʻnalishda maqbul tashabbuslarning amalda qoʻllanilishini taʼminlash. 4. Yetakchi ekspertlar, konsultantlar, jamoatchilikni keng jalb qilgan holda resurslarni tejaydigan texnologiyalarni joriy etish va ilgʻor xorijiy tajriba asosida ushbu sohada takliflar tayyorlash. 5. Uy-joy qurilishi sohasini institutsional tahlil qilish va isloh qilishning asosiy yoʻnalishlarini ishlab chiqish, davlat-xususiy sheriklik asosida uy-joy qurilishini rivojlantirish, ijtimoiy uy-joylar qurishni tashkil etish yuzasidan takliflar tayyorlash. 6. Xorijiy ekspertlar va xalqaro tashkilotlarni jalb qilgan holda uy-joy qurilishi sohasini raqamlashtirish, shuningdek, xizmatlar koʻrsatish jarayonlariga zamonaviy axborot tizimlarini joriy etish boʻyicha yangi tashabbuslarni ishlab chiqish.