KASANACHILIKNI TASHKIL ETISHNI TAKOMILLASHTIRISH HAMDA MAHALLIY DAVLAT HOKIMIYATI VA XOʻJALIK BOSHQARUVI ORGANLARI RAHBARLARINING UNI RIVOJLANTIRISH PARAMETRLARI BAJARILISHI YUZASIDAN JAVOBGARLIGINI OSHIRISH CHORA-TADBIRLARI TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2025-11-10)

Kasanachilikni rivojlantirish yuzasidan koʻrilgan chora-tadbirlar ayniqsa ishchi kuchlari ortiqcha boʻlgan kichik shaharlar va qishloq tumanlarida aholini mehnat faoliyatiga keng jalb etish, shuningdek shu asosda aholining ish bilan bandligi va daromadlarini oshirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratilishiga koʻmaklashdi. 2006-yildan hozirgi vaqtgacha boʻlgan davrda 190 mingdan ortiq kasanachilik ish oʻrni tashkil etildi. Shu bilan birga, oʻrganib chiqish natijalari kasanachilikni rivojlantirish parametrlarini ishlab chiqish hamda kasanachilik ish oʻrinlarini hisobga olish metodologik bazasining takomillashmaganligini, kasanachilarga asbob-uskunalar va anjomlar berish, shuningdek ularning uyda ishlab chiqarish topshiriqlarini bajarishi bilan bogʻliq xarajatlarini qoplashning puxta mexanizmi yoʻqligini koʻrsatadi. Kasanachilikning yangi ish oʻrinlarini, shu jumladan kasanachilikning turlarini kengaytirish hisobiga yangi ish oʻrinlari tashkil etish uchun mavjud zaxiralarni aniqlash va safarbar qilish, shuningdek kasanachilarni buyurtmalar, xom ashyo, materiallar bilan oʻz vaqtida taʼminlash va ularga ish haqi toʻlanishini nazorat qilish boʻyicha mahalliy davlat hokimiyati organlari va hokimliklar oʻrtasidagi oʻzaro hamkorlikni kuchaytirish talab etiladi. Kasanachilikni tashkil etishni takomillashtirish hamda uni rivojlantirish parametrlari bajarilishi, kasanachilarga asbob-uskunalar va anjomlar berishni tartibga solish, shuningdek ularning uyida ishlab chiqarish topshiriqlarini bajarishi bilan bogʻliq xarajatlarini qoplash yuzasidan mahalliy davlat hokimiyati va xoʻjalik boshqaruvi organlari rahbarlarining javobgarligini oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Belgilansinki, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari, xoʻjalik boshqaruvi organlari rahbarlari kasanachilikni rivojlantirishning tegishli ravishda hududiy va tarmoq parametrlari bajarilishi uchun shaxsan javob beradilar. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, xoʻjalik boshqaruvi organlari Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi bilan birgalikda: kasanachilikni rivojlantirishning har yilgi hududiy va tarmoq parametrlari shakllantirilishini, zaruriyat boʻlganda, koʻrsatib oʻtilgan parametrlarga kasanachilikning yangi ish oʻrinlari tashkil etishning aniqlangan zaxiralari ishga tushirilishini nazarda tutadigan tegishli oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilishini taʼminlasinlar; kasanachilikni rivojlantirishning tasdiqlangan hududiy va tarmoq parametrlari bajarilishi ustidan monitoring oʻrnatsinlar. 2. Quyidagilar: Kasanachilikni rivojlantirishning hududiy va tarmoq dasturlarini shakllantirish, ularning bajarilishi monitoringini olib borish hamda kasanachilik ish oʻrinlarini hisobga olish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 1-ilovaga muvofiq; Korxonalar va uyda mahsulot ishlab chiqarayotgan va xizmatlar koʻrsatayotgan fuqarolar oʻrtasidagi kooperatsiyani muvofiqlashtirish, qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish boʻyicha ishchi komissiya toʻgʻrisidagi Nizom 2-ilovaga muvofiq; Korxonalarning buyurtmalari boʻyicha mahsulotlar ishlab chiqarish va xizmatlar koʻrsatish uchun kasanachilarga asbob-uskunalar va anjomlar berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 3-ilovaga muvofiq; Kasanachining uyida yoki oʻziga tegishli boshqa joylarda ishlab chiqarish topshirigʻini bajarishi bilan bogʻliq xarajatlarini qoplash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, xoʻjalik boshqaruvi organlari bilan birgalikda korxonalar tomonidan 2008-yilda kasanachilikni rivojlantirish parametrlarini Kasanachilikni rivojlantirishning hududiy va tarmoq dasturlarini shakllantirish, ularning bajarilishi monitoringini olib borish va kasanachilik ish oʻrinlarini hisobga olish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomda nazarda tutilgan shaklga moslashtirish ishlarining muvofiqlashtirib borilishini taʼminlasin; kasanachilik ish oʻrinlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning elektron bazasi, shu jumladan hududiy boʻlinmalarda shakllantirilishi va muntazam yangilab borilishini taʼminlasin; manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida takliflar kiritsin. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom kasanachilikni rivojlantirishning hududiy va tarmoq dasturlarini shakllantirish, ularning bajarilishi monitoringini olib borish hamda kasanachilik ish oʻrinlarini hisobga olish tartibini belgilaydi. 2. Kasanachilikni rivojlantirishning hududiy va tarmoq parametrlari ish bilan band boʻlmagan aholini ishlab chiqarish faoliyatiga keng jalb etish, korxonalar va kasanachilik oʻrtasidagi kooperatsiyani kengaytirish va shu asosda aholi bandligini hamda turmush darajasini oshirish maqsadida shakllantiriladi. 3. Kasanachilik ish oʻrni: kasanachi va korxona oʻrtasida Vazirlar Mahkamasining 2006-yil 11-yanvardagi 4-son qaroriga 2-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha mehnat shartnomasi tuzilgan boʻlsa; kasanachining uyida tashkil etilgan ish oʻrni ish beruvchining ishlab chiqarish topshirigʻini bajarish shartlariga muvofiq boʻlsa tashkil etilgan hisoblanadi. Kasanachi va korxona oʻrtasidagi mehnat shartnomasining amal qilishi toʻxtatilganda kasanachilik ish oʻrni tugagan deb hisoblanadi. 4. Tashkil etilgan kasanachilik ish oʻrni: kasanachi hisobot davri mobaynida ishlarni mehnat shartnomasiga muvofiq bajargan boʻlsa; kasanachiga bajarilgan ish uchun har oyda ish haqi yozib turilgan boʻlsa, kasanachi ushbu davrda mehnat taʼtilida boʻlgan yoki vaqtinchalik mehnatga layoqatsiz boʻlgan taqdirda — unga mehnat taʼtili haqi yoki vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqasi yozilgan boʻlsa faoliyat koʻrsatayotgan hisoblanadi. Ushbu bandda, shuningdek mazkur Nizomning 3-bandi uchinchi xatboshida nazarda tutilgan shartlar bajarilmagan taqdirda tashkil etilgan kasanachilik ish oʻrni faoliyat koʻrsatmayotgan hisoblanadi. 5. Kasanachilikni rivojlantirishning hududiy va tarmoq parametrlari tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, xoʻjalik boshqaruvi organlari tomonidan korxonalar boʻyicha kasanachilikni rivojlantirish parametrlari asosida shakllantiriladi. 6. Korxonalar tomonidan tumanlar (shaharlar) Kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlari bilan birgalikda har yili joriy yilning 5-yanvarigacha korxonalar faoliyati xususiyatlarini hamda ulardagi kasanachilik ish oʻrinlarini tashkil etishning mavjud zaxiralarini hisobga olgan holda, shu jumladan kasanachilik turlarini kengaytirish hisobiga joriy kalendar yil uchun kasanachilikni rivojlantirish parametrlari ishlab chiqiladi. Korxonalar boʻyicha kasanachilikni rivojlantirish parametrlari ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha ishlab chiqiladi hamda tumanlar (shaharlar) Kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlari boshliqlari tomonidan imzolanadi. Tumanlar (shaharlar) Kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlari korxonalar boʻyicha kasanachilikni rivojlantirish parametrlari asosida korxonalar va uyida mahsulotlar ishlab chiqarish va xizmatlar koʻrsatishni amalga oshiruvchi fuqarolar oʻrtasidagi kooperatsiyani muvofiqlashtirish, qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish boʻyicha Vazirlar Mahkamasining 2006-yil 11-yanvardagi 4-son qaroriga muvofiq tashkil etilgan ishchi komissiyalar (keyingi oʻrinlarda ishchi komissiyalar deb ataladi) bilan kelishgan holda kasanachilikni rivojlantirishning tuman (shahar) parametrlarini ishlab chiqadilar. Tumanlar (shaharlar) Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boʻlimlari tomonidan kasanachilikni rivojlantirish tuman (shahar) parametrlari tegishli ravishda joriy yilning 8-yanvariga qadar muddatda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga, viloyatlar va Toshkent shahar Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalariga taqdim etiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalari tuman (shahar) kasanachilikni rivojlantirish parametrlari asosida Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi bilan kelishgan holda, kasanachilikni rivojlantirishning hududiy parametrlarini ishlab chiqadilar hamda ularni koʻrib chiqish va tasdiqlash uchun joriy yilning 15-yanvarigacha boʻlgan muddatda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga kiritadilar. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari kasanachilikni rivojlantirishning tasdiqlangan hududiy parametrlarini joriy yilning 20-yanvarigacha boʻlgan muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga taqdim etadilar. Tasdiqlangan hududiy parametrlar ularning bajarilish monitoringini taʼminlash uchun koʻrsatib oʻtilgan muddatda ishchi komissiyalarga ham joʻnatiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi kasanachilikni rivojlantirishning tasdiqlangan hududiy parametrlarini umumlashtiradi va joriy yilning 25-yanvarigacha boʻlgan muddatda Vazirlar Mahkamasiga taqdim etadi. 7. Xoʻjalik boshqaruvi organlari tarkibiga kiruvchi korxonalar ushbu Nizomning 6-bandi birinchi xatboshiga muvofiq ishlab chiqilgan parametrlarni joriy yilning 8-yanvarigacha viloyat (hudud, mintaqa) darajasidagi yuqori tashkilotlarga ham joʻnatadilar. Viloyat (hudud, mintaqa) darajasidagi tashkilotlar mavjud boʻlmagan taqdirda, koʻrsatib oʻtilgan parametrlar xoʻjalik boshqaruvi organining markaziy apparatiga taqdim etiladi. Xoʻjalik boshqaruvi organlarining viloyat (hududiy, mintaqaviy) boʻlinmalari korxonalar boʻyicha kasanachilikni rivojlantirish parametrlarini umumlashtiradilar va ularni 10-yanvargacha boʻlgan muddatda xoʻjalik boshqaruvi organlarining markaziy apparatlariga kiritadilar. Xoʻjalik boshqaruvi organlari (markaziy apparatlar) taqdim etilgan materiallar asosida kasanachilikni rivojlantirishning tarmoq parametrlarini ishlab chiqadilar, Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi bilan kelishgan holda tasdiqlaydilar hamda ularni 20-yanvargacha boʻlgan muddatda Vazirlar Mahkamasining tegishli komplekslariga kiritadilar. 8. Kasanachilikni rivojlantirishning hududiy parametrlari aholi bandligi hududiy dasturlarini shakllantirishda hisobga olinadi. 9. Quyidagilar kasanachilikni rivojlantirishning hududiy va tarmoq parametrlari bajarilishi monitoringining (keyingi oʻrinlarda monitoring deb ataladi) hamda kasanachilik ish oʻrinlarini hisobga olishning asosiy maqsadi va vazifalari hisoblanadi: kasanachilikni rivojlantirish hududiy va tarmoq parametrlarining oʻz vaqtida va samarali bajarilishini taʼminlash; kasanachilikni rivojlantirishga toʻsqinlik qilayotgan omillarni oʻrganish va aniqlash, shu asosda ularni bartaraf etish hamda korxonalarga kasanachilikni tashkil qilish va uning samarali faoliyat koʻrsatishini taʼminlash masalalarida koʻmaklashish boʻyicha aniq maqsadga yoʻnaltirilgan chora-tadbirlar koʻrish; korxonalar bilan tuzilgan mehnat shartnomalari boʻyicha kasanachilik bilan band boʻlgan shaxslarning qonun hujjatlarida nazarda tutilgan huquqlarini taʼminlash; tashkil etilgan va tugagan kasanachilik ish oʻrinlarining haqqoniy statistik hisobini tashkil qilish, kasanachilik ish oʻrinlari boʻyicha maʼlumotlar bazasini shakllantirish va doimiy ravishda yangilab borish. 10. Kasanachilikni rivojlantirishning hududiy va tarmoq parametrlari amalga oshirilishi monitoringi (keyingi oʻrinlarda monitoring deb ataladi) va kasanachilik ish oʻrinlarini hisobga olish: aholi bandligini taʼminlash boʻyicha hududiy va tarmoq dasturlarida nazarda tutilgan kasanachilikni rivojlantirish parametrlarining bajarilishi boʻyicha — Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan; kasanachilikni rivojlantirish tegishli hududiy parametrlarining bajarilishi boʻyicha — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga, viloyatlar va Toshkent shahar Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalari tomonidan; kasanachilikni rivojlantirishning tegishli tarmoq parametrlari boʻyicha — xoʻjalik boshqaruvi organlari tomonidan; tegishli tuman (shahar) hududida joylashgan korxonalarda kasanachilikni rivojlantirish parametrlarining bajarilishi boʻyicha — ishchi komissiyalar, tuman (shahar) Kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlari tomonidan; aholi bandligini taʼminlash boʻyicha hududlar va tarmoq dasturlari doirasida kasanachilikni rivojlantirishning borishini umumlashtirish va tahlil qilish boʻyicha — Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi va uning hududiy organlari tomonidan; tashkil etilgan va tugagan kasanachilik ish oʻrinlarining statistik hisobini tashkil qilish boʻyicha — davlat statistika organlari tomonidan amalga oshiriladi. 11. Kasanachilik ish oʻrinlari monitoringi va ularni hisobga olish ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, ishchi komissiyalar va korxonalarning oʻzaro hamkorlik qilish mexanizmiga binoan amalga oshiriladi. 12. Monitoring: tashkil etilgan, faoliyat koʻrsatayotgan va tugagan kasanachilik ish oʻrinlari toʻgʻrisidagi statistik maʼlumotlarni; Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hamda uning hududiy boʻlinmalari tomonidan oʻtkaziladigan tekshirishlarning mehnat qonunchiligiga muvofiq kasanachilar huquqlariga rioya qilinishiga, tashkil etilgan kasanachilik ish oʻrinlarining faoliyat koʻrsatishiga taalluqli materiallarini; korxonalarda ularning yuqori tashkilotlari — xoʻjalik boshqaruvi organlari tomonidan oʻtkaziladigan tekshirishlar va oʻrganishlar materiallarini; kasanachilik ish joylarining tashkil etilishi va faoliyat koʻrsatishi toʻgʻrisida ruxsat berilgan manbalardan olinadigan boshqa axborotlarni toʻplash, umumlashtirish va tahlil qilish asosida amalga oshiriladi. 13. Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hamda uning hududiy boʻlinmalari tomonidan, kasanachilikni rivojlantirishning tasdiqlangan parametrlari, monitoring va ularning qonun hujjatlarida belgilangan tartibda oʻtkazadigan tekshirishlari natijalari, statistika maʼlumotlari asosida kasanachilik ish oʻrinlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning elektron bazasi yuritiladi. 14. Kasanachilik ish oʻrinlarining davlat statistika hisobi Davlat statistika ishlari dasturiga muvofiq har bir kalendar yil uchun belgilanadigan, belgilangan tartibda tasdiqlanadigan davlat statistika hisoboti shakllari asosida amalga oshiriladi. 15. Monitoring natijalari boʻyicha har chorakda yigʻma tahliliy axborot tayyorlanadi va koʻrib chiqish uchun: ishchi komissiyaga — tuman (shahar) Kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlari tomonidan; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalari tomonidan; Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hayʼatiga — vazirlikning markaziy apparati tegishli tarkibiy boʻlinmasi tomonidan; xoʻjalik boshqaruvi organlari boshqaruviga (kollegial organga) — koʻrsatib oʻtilgan xoʻjalik boshqaruvi organlarining markaziy apparati tegishli tarkibiy boʻlinmalari tomonidan kiritiladi. 16. Yigʻma tahliliy axborotda kasanachilik ish oʻrinlarini tashkil etish boʻyicha umumlashtirilgan maʼlumotlardan tashqari: parametrlarni bajarishda qoloqlikka yoʻl qoʻygan tumanlar (shaharlar) va korxonalar (iqtisodiyot tarmoqlari) koʻrsatilgan holda kasanachilikni rivojlantirish hududiy va tarmoq parametrlarining bajarilishi toʻgʻrisidagi axborot; kasanachilik ish oʻrinlari soni koʻpayishini, shu jumladan maqsadli kreditlar ajratilishini taʼminlash boʻyicha tuman, viloyat, tarmoq va respublika darajasida koʻrilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi axborot; kasanachilik ish oʻrinlari soni koʻpaytirilishini taʼminlash, ularning samaradorligini oshirish boʻyicha asoslangan takliflar; oʻzlari tasdiqlagan kasanachilik ish oʻrinlarini tashkil etish dasturlarini bajarishda jiddiy qoloqlikka yoʻl qoʻygan korxonalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar mavjud boʻlishi kerak. 17. Ushbu Nizomning 15-16-bandlariga muvofiq kiritilgan yigʻma tahliliy-axborot kasanachilikni rivojlantirish parametrlarini bajarishda qoloqlikka yoʻl qoʻygan rahbar va masʼul xodimlarning javobgarligini qonun hujjatlariga muvofiq belgilagan, shuningdek yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarni bartaraf etish chora-tadbirlarini koʻrgan holda koʻrib chiqiladi. Shu bilan birga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari majlislarida ishchi komissiyalar rahbarlarining hisobotlari majburiy tartibda eshitib boriladi. 18. Kasanachilikni rivojlantirish hududiy parametrlarining bajarilishi har chorakda Vazirlar Mahkamasining Iqtisodiyot va tashqi iqtisodiy aloqalar kompleksi, kasanachilikni rivojlantirish tarmoq parametrlarining bajarilishi —Vazirlar Mahkamasining tegishli Kompleksi tomonidan koʻrib chiqiladi. T/rAxborot beruvchi organ (subyekt)Axborot olish manbaiAxborot mazmuniTaqdim etish muddatlariAxborot qayerga taqdim etiladi1.‎‏Korxona‎‏Kadrlarni hisobga ‎olish va korxonaning buxgalteriya hisobiTashkil etilgan va chiqib ketgan ish oʻrinlari ‎soni ( 1-T)-shakl‎Hisobot choragidan keyingi oyning 3-kuni‎Tuman (shahar) statistika boʻlimi‎Korxona boʻyicha kasanachilikni rivojlantirish parametrlari bajarilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar‎Hisobot choragidan keyingi oyning 3-kuni*Viloyat (hududiy-mintaqaviy) darajadagi yuqori tashkilot ‎(xoʻjalik boshqaruvi organining markaziy apparati — agar viloyat (hududiy-mintaqaviy) boʻgʻin mavjud boʻlmasa)2.‎‏Tuman (shahar) statistika boʻlimiMehnat boʻyicha davlat statistika hisobotiYaratilgan va tugagan ish oʻrinlari soni (1-T shakl)Hisobot choragidan keyingi oyning 5-kunigachaTuman (shahar) Kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimiViloyat (hududiy) statistika boshqarmasi3.‎Tuman (shahar) Kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimi‎Tuman (shahar) statistika boʻlimi, shuningdek qonun hujjatlarida belgilangan tartibda oʻtkazilgan tekshirishlar natijalari‎Kasanachilikni rivojlantirish parametrlari bajarilishi toʻgʻrisida yigʻma tahliliy maʼlumot‎Hisobot choragidan keyingi oyning 6- kunigacha‎Ishchi komissiya, Qoraqalpogʻiston ‎Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalari4.‎‏Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalariTuman (shahar) Kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimi, shuningdek qonun hujjatlarida belgilangan tartibda oʻtkazilgan tekshirishlar natijalariKasanachilikni rivojlantirish boʻyicha parametrlarning bajarilishi toʻgʻrisidagi yigʻma tahliliy maʼlumotlarHisobot choragidan keyingi oyning 7-kunigachaOʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiQoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari5.‎Viloyat (hududiy) statistika boshqarmasiTuman (shahar) statistika boʻlimlariYaratilgan va tugagan ish oʻrinlari soni (1-T shakl)Hisobot choragidan keyingi oyning 7-kunigachaOʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi6.‎Xoʻjalik boshqaruvi organining viloyat (hududiy, mintaqaviy) boʻlinmasiBoʻysunuvchi korxonalar, boʻysunuvchi korxonalarda oʻtkazilgan oʻrganishlar natijalariKasanachilikni rivojlantirish boʻyicha parametrlarning bajarilishi toʻgʻrisidagi yigʻma tahliliy maʼlumotlarHisobot choragidan keyingi oyning 7-kunigachaYuqori xoʻjalik boshqaruvi organi markaziy apparati7.‎Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasiMehnat boʻyicha davlat statistika hisobotiYaratilgan va tugagan ish oʻrinlari soniHisobot choragidan keyingi oyning 8-kunigachaOʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Iqtisodiyot va moliya, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi8.‎Yuqori xoʻjalik boshqaruvi organi markaziy apparatiHududiy boʻlinmalar va boʻysunuvchi korxonalar, boʻysunuvchi korxonalarda oʻtkazilgan oʻrganishlar natijalariKasanachilikni rivojlantirish boʻyicha parametrlarning bajarilishi toʻgʻrisidagi yigʻma tahliliy maʼlumotlarHisobot choragidan keyingi oyning 8-kunigachaOʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining komplekslari, Iqtisodiyot va moliya, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi9.‎Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiQoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalari, Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi, xoʻjalik boshqaruvi organlari, shuningdek qonun hujjatlarida belgilangan tartibda oʻtkazilgan tekshirishlar natijalariKasanachilikni rivojlantirish boʻyicha parametrlarning bajarilishi toʻgʻrisidagi yigʻma tahliliy maʼlumotlarHisobot choragidan keyingi oyning 9-kunigachaVazirlar Mahkamasi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi10.‎Iqtisodiyot va moliya vazirligiKambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi, xoʻjalik boshqaruvi organlariKasanachilikni rivojlantirish boʻyicha parametrlarning bajarilishi toʻgʻrisidagi tahliliy maʼlumotlarHisobot choragidan keyingi oyning 9-kunigachaVazirlar Mahkamasi 1. Mazkur Nizom Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yirik sanoat korxonalari va kasanachilikni rivojlantirish asosida ishlab chiqarish va xizmatlar oʻrtasida kooperatsiyani kengaytirishni ragʻbatlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2006-yil 5-yanvardagi PF-3706-son Farmonini amalga oshirish haqida” 2006-yil 11-yanvardagi 4-son qaroriga muvofiq tashkil etilgan Korxonalar va uyda mahsulot ishlab chiqarayotgan va xizmatlar koʻrsatayotgan fuqarolar oʻrtasidagi kooperatsiyani muvofiqlashtirish, qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish boʻyicha ishchi komissiya (keyingi oʻrinlarda “ishchi komissiya” deb ataladi) faoliyatini tartibga soladi. 2. Ishchi komissiya oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, boshqa qonun hujjatlariga, shuningdek ushbu Nizomga amal qiladi. 3. Ishchi komissiyaning tarkibiy soni kamida 7 kishidan iborat boʻlishi kerak. Ishchi komissiyaning shaxsiy tarkibi tuman (shahar) hokimi tomonidan tasdiqlanadi. Hokimning iqtisodiyot va tadbirkorlik masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari ishchi komissiyaning raisi, tuman (shahar) aholi bandligiga koʻmaklashish markazining direktori esa raisning oʻrinbosari hisoblanadi. Tuman (shahar) aholi bandligiga koʻmaklashish markazi ishchi komissiyaning ishchi organi hisoblanadi. Ishchi komissiya tarkibiga: mehnat organlari; iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish boʻlimi; soliq organlari; statistika organlari; “Mahalla” jamgʻarmasi vakillari; korxonalar rahbarlari kiritiladi. 4. Quyidagilar ishchi komissiyaning asosiy vazifalari hisoblanadi: yangi kasanachilik ish oʻrinlarini, shu jumladan kasanachilikdan foydalanish turlarini kengaytirish hisobiga tashkil etish uchun mavjud zaxiralarni aniqlashda va ishga solishda korxonalarga koʻmaklashish; sanoat korxonalari va kasanachilik oʻrtasida kooperatsiyani rivojlantirish, korxonalar buyurtmalari boʻyicha uyida ishlaydigan fuqarolarga asbob-uskunalar, xom ashyo, materiallar, butlovchi buyumlar va yarim tayyor mahsulotlar bilan taʼminlashning barqaror sharoitlarini, shuningdek ishlab chiqarilgan mahsulotni topshirish va ish haqi toʻlash kafolatlarini yaratish boʻyicha masalalarni tezkorlik bilan hal etish; tumanlar (shaharlar) hududlarida joylashgan korxonalar boʻyicha kasanachilikni rivojlantirish parametrlari bajarilishi monitoringini amalga oshirish; kasanachilarga ularning huquqlari, koʻrsatib oʻtilgan huquqlar ish beruvchi korxonalar tomonidan buzilgan taqdirda, himoya qilinishini taʼminlashda koʻmaklashish; fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari bilan uzviy oʻzaro hamkorlikda kasanachilik bilan shugʻullanishni xohlovchi band boʻlmagan aholi sonini va malakasini aniqlash, shuningdek aholining koʻrsatib oʻtilgan toifalarini keyinchalik ishga joylashtirishda koʻmaklashish. 5. Ishchi komissiya oʻziga yuklangan vazifalarga muvofiq quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi: viloyat (Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahri), tuman (shahar) darajasida aholi bandligining hududiy va tarmoq dasturlariga kiritish uchun korxonalar boʻyicha yangi kasanachilik ish oʻrinlari parametrlari ishlab chiqilishini va tasdiqlanishini tashkil etadi; korxonalar bilan uzviy oʻzaro hamkorlikda, band boʻlmagan aholini ishlab chiqarish faoliyatiga jalb etish zaxiralarini aniqlash maqsadida ishlab chiqarishning texnologik jarayonlarini oʻrganish ishlarini tashkil etadi; tuman (shahar) korxonalarida kasanachilik ish oʻrinlarini tashkil etish va kengaytirish boʻyicha masalalarni koʻrib chiqadi va tavsiyalar kiritadi; korxonalarning rahbarlari va mulkdorlariga kasanachilikdan foydalanishning afzalliklari toʻgʻrisida tushuntirish ishlarini amalga oshiradi; kasanachilik bilan shugʻullanishni xohlovchi, ishga joylashtirishga muhtoj boʻlgan fuqarolarni aniqlash ishlarini tashkil etadi; kasanachilar mehnatidan foydalanish jarayonida paydo boʻladigan shikoyatlar va nizoli masalalarning koʻrib chiqilishini tashkil etadi. 6. Ishchi komissiya quyidagi huquqlarga ega: kasanachilikni tashkil etish va rivojlantirish masalalari boʻyicha maʼlumotlarni davlat va xoʻjalik boshqaruvi hududiy organlaridan hamda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda soʻrash va olish; tegishli korxonalar rahbarlarini taklif etgan holda tuman (shahar) korxonalari boʻyicha kasanachilikni rivojlantirish parametrlarining bajarilishini koʻrib chiqish; korxonalar hamda uyida mahsulotlar ishlab chiqarish va xizmatlar koʻrsatishni amalga oshiruvchi fuqarolar oʻrtasida kooperatsiyani qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirishni taʼminlashga yoʻnaltirilgan takliflarni tuman (shahar) hokimligiga kiritish. 7. Ishchi komissiya majlislar oʻtkazishning har choraklik jadvali asosida faoliyat koʻrsatadi. Keyingi chorak uchun majlislar jadvali joriy chorakdagi oxirgi majlisda shakllantiriladi va ishchi komissiya raisi tomonidan tasdiqlanadi. Ishchi komissiya majlislari har oyda kamida bir marta oʻtkaziladi. 8. Ishchi komissiya majlisida koʻrib chiqish uchun masalalarni va hujjatlarni tayyorlash tuman (shahar) aholi bandligiga koʻmaklashish markazlari, soliq organlari, shuningdek korxonalar va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan amalga oshiriladi. 9. Ishchi komissiya qarori uning uchun ishchi komissiya aʼzolarining kamida yarmi ovoz bergan taqdirda vakolatli hisoblanadi. 10. Ishchi komissiya qarori protokol bilan rasmiylashtiriladi. 11. Ishchi komissiya hujjatlarini yuritish ishchi komissiya raisining oʻrinbosari tomonidan amalga oshiriladi. 12. Ishchi komissiya har oyda oʻz faoliyati toʻgʻrisida tuman (shahar) hokimiga, shuningdek har chorakda tuman (shahar) boʻyicha kasanachilikni rivojlantirish parametrlarining bajarilishi toʻgʻrisida — viloyat hokimligiga (Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga, Toshkent shahar hokimligiga) hisobot beradi. 1. Ushbu Nizom Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yirik sanoat korxonalari bilan kasanachilikni rivojlantirish asosidagi ishlab chiqarish va xizmatlar oʻrtasida kooperatsiyani kengaytirishni ragʻbatlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2006-yil 5-yanvardagi PF-3706-son Farmonini amalga oshirish haqida” 2006-yil 11-yanvardagi 4-son qarori bilan tasdiqlangan Kasanachilik toʻgʻrisidagi Nizomga muvofiq ishlab chiqilgan hamda kasanachilarga korxonalarning buyurtmalari boʻyicha mahsulotlar ishlab chiqarish va xizmatlar koʻrsatish uchun asbob-uskunalar va anjomlar berish tartibini belgilaydi. 2. Mehnat shartnomasiga muvofiq ish beruvchining buyurtmasini bajarish uchun zarur boʻlgan asbob-uskunalar va anjomlar (keyingi oʻrinlarda mol-mulk deb ataladi) kasanachiga bepul foydalanish uchun yoki ijaraga, shu jumladan moliyaviy lizingga berilishi mumkin. 3. Kasanachilik sharoitlarida bepul foydalanishga, ijaraga, moliyaviy lizingga va foydalanishga ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq roʻyxat boʻyicha kuch, energiyani koʻp talab qiladigan va texnik jihatdan murakkab boʻlgan asbob-uskunalar, shuningdek maxsus texnika xavfsizligiga rioya etishni talab qiladigan, kasanachilik sharoitlarida nazorat qilinishi mumkin boʻlmagan xavfli kimyoviy komponentlar berilishi mumkin emas. 4. Mol-mulk kasanachiga yozma ravishda tuzilgan toʻliq shaxsiy moddiy javobgarlik toʻgʻrisidagi shartnoma asosida, yuk hujjati (keyingi oʻrinlarda yuk hujjati deb ataladi) boʻyicha beriladi. Mol-mulkni bepul foydalanishga berishda xodim bilan ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha toʻliq shaxsiy javobgarlik toʻgʻrisida shartnoma tuziladi. Mol-mulkni ijaraga, shu jumladan moliyaviy ijaraga berishda xodim bilan ushbu Nizomga 3-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha mulk ijarasi shartnomasi (ijara shartnomasi) tuziladi. 5. Mehnat shartnomasida belgilangan topshiriqni bajarish uchun korxonadan ijaraga yoki bepul foydalanishga olingan mol-mulkni qoʻllagan holda kasanachi tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlar (tovarlar, koʻrsatilgan xizmatlar) korxonaning mulki hisoblanadi. 6. Ish beruvchining buyurtmasi boʻyicha ishlarni bajarish uchun kasanachiga berilgan mol-mulk buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq hisobga olinishi kerak. 7. Mol-mulkni kasanachiga berishda korxona belgilangan tartibda mol-mulkdan foydalanish va texnika xavfsizligi qoidalari boʻyicha tushuntirishlar oʻtkazadi. Tushuntirishlar bevosita korxonada oʻtkazilishi mumkin. 8. Mol-mulk kasanachiga bepul foydalanish uchun mehnat shartnomasida belgilangan ishlarni bajarish (xizmatlar koʻrsatish) muddatiga beriladi. 9. Kasanachiga bepul foydalanish uchun mehnat shartnomasiga muvofiq topshiriqni bajarish uchun zarur boʻlgan mol-mulk beriladi. Yuk hujjati kasanachi tomonidan mol-mulkdan foydalanish huquqini belgilaydigan hujjat hisoblanadi. Mol-mulk uning ishlarni bajarish uchun zarur boʻlgan barcha anjomlari bilan birga beriladi. Mol-mulk hujjatlari (texnik pasport, sifat sertifikati va boshqalar) ish beruvchida qoladi. Korxona kasanachiga mol-mulkni mehnat shartnomasi shartlariga, ishlab chiqarish topshirigʻiga va mol-mulkdan foydalanish maqsadiga muvofiq boʻlgan holatda berishi shart. 10. Kasanachiga bepul foydalanish uchun beriladigan katta hajmli mol-mulk korxona tomonidan kasanachi ishlarni bevosita amalga oshiradigan joyigacha yetkazib beriladi. Kasanachiga bepul foydalanish uchun beriladigan kichik hajmli anjomlar kasanachi tomonidan kasanachilik amalga oshiriladigan joygacha yetkazib berilishi mumkin. Mol-mulkni undan foydalanib boʻlingandan keyin olib ketish korxona hisobidan amalga oshiriladi. 11. Korxona asbob-uskunalarni kasanachi tomonidan ishlar bevosita bajariladigan joyda oʻrnatishni, ishga tushirishni va sinashni amalga oshiradi, soʻngra ushbu asbob-uskunalar kasanachiga yuk hujjati boʻyicha beriladi. 12. Korxona asbob-uskunalarni joriy profilaktika qilishni, sozlashni, tartibga solishni, u kasanachining aybisiz ishdan chiqqan taqdirda esa — uni taʼmirlashni yoki almashtirishni amalga oshiradi. Kasanachi zarur malakaga ega boʻlgan taqdirda uning asbob-uskunani mustaqil ravishda sozlashiga, tartibga solishiga ruxsat etiladi. 13. Asbob-uskunaning kasanachining aybisiz ishdan chiqishi (sinishi) sababli ishdan toʻxtab qolgan taqdirda unga oʻrtacha ish haqi miqdorida pul toʻlanadi. Asbob-uskuna kasanachining aybi bilan ishdan chiqqan (singanligi) sababli kasanachining ishi toʻxtab qolganda unga haq toʻlanmaydi. 14. Mehnat shartnomasining amal qilish muddati tugagandan soʻng yoki asbob-uskunani almashtirishni talab qiladigan topshiriq oʻzgargan taqdirda kasanachiga bepul foydalanish uchun berilgan mol-mulk yuk hujjati boʻyicha korxonaga qaytariladi. 15. Korxona tomonidan mol-mulkni kasanachiga ijaraga berish vaqtinchalik foydalanish uchun toʻlov asosida, mehnat shartnomasida belgilangan muddatga amalga oshiriladi. Kasanachiga ijaraga berilgan mol-mulkning mehnat shartnomasiga muvofiq sotib olinishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Kasanachiga mehnat shartnomasiga muvofiq ijaraga berilgan mol-mulk qayta ijaraga (subijaraga) berilishi mumkin emas. 16. Kasanachi korxona tomonidan oʻziga berilgan mol-mulkdan mehnat shartnomasida belgilangan ishlab chiqarish topshirigʻiga qatʼiy muvofiq ravishda foydalanishi shart. 17. Kasanachi mehnat shartnomasida belgilangan topshiriq bajarilgandan keyin oʻziga ijaraga berilgan mol-mulkni qoʻllagan holda shartnomaviy narxlar boʻyicha sotish uchun mahsulot ishlab chiqarishi mumkin. Kasanachiga korxona tomonidan mehnat shartnomasiga muvofiq topshiriqni bajarish uchun berilgan xom ashyo, materiallar va yarim tayyor mahsulotlardan kasanachi tomonidan shartnomaviy narxlar boʻyicha sotiladigan mahsulot ishlab chiqarish uchun foydalanish mumkin emas. 18. Mehnat shartnomasiga muvofiq kasanachiga berilgan mol-mulkni kasanachining bevosita ish joyigacha yetkazib berish va foydalanib boʻlingandan keyin olib ketish, oʻrnatish va ishga qoʻshish, joriy profilaktika qilish, sozlash va taʼmirlash (shu jumladan mukammal taʼmirlash), agar mulk ijarasi shartnomasida boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, korxona tomonidan amalga oshiriladi. 19. Mehnat shartnomasining amal qilishi tugagandan keyin yoki ijaraga berilgan mol-mulk tarkibini oʻzgartirishni talab qiladigan buyurtma oʻzgargan taqdirda ushbu mol-mulk korxonaga qaytariladi. Bu holda mulk ijarasi shartnomasining amal qilishi yo toʻxtatiladi yoxud unga tegishli oʻzgartirishlar kiritiladi. 20. Mol-mulkni kasanachiga lizing shartlari boʻyicha berish tartibi Fuqarolik kodeksiga va “Lizing toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq belgilanadi 21. Kasanachilar va korxona oʻrtasida kelib chiqadigan nizolar sud tartibida koʻrib chiqiladi. 1. Quyidagilar: GOST 12.01.007-76 boʻyicha xavflilikning I—III klasslariga mansub boʻlgan zararli kimyoviy moddalar ajralib chiqishining; ionlashtiruvchi nurlanishlarning; radioaktiv nurlanishning; lazerli nurlanishning (optik va kvantli generatorlar), sanitariya normalaridan ortiq diapazonli elektromagnit energiyalarning; sanitariya normalaridan ortiq tebranish va shovqinning; atrof muhitning sanitariya normalaridan ortiq yuqori yoki past haroratining; sanitariya normalaridan ortiq ultrabinafsha nurlanishning; ultratovushning manbai hisoblanadigan asbob-uskunalar va anjomlar. 2. Portlash xavfiga ega boʻlgan asbob-uskunalar va anjomlar: Selsiy boʻyicha 115 darajadan yuqori haroratda bosim taʼsirida yoki 0,07 MP bosimda qaynash haroratidan ortiq haroratli suyuqlik idishlari; 0,07 MPdan ortiq bosim taʼsirida siqilgan, suyultirilgan yoki eritilgan gazlarni tashish va saqlash uchun moʻljallangan ballonlar; bugʻlarining bosimi Selsiy boʻyicha 50 daraja haroratda 0,07 MP bosimdan oshadigan suyultirilgan gazlarni tashish uchun sisternalar, bochkalar; ulardagi 0,07 MPdan yuqori bosim ularning tarqalishi uchun vaqti-vaqti bilan sharoit yaratadigan siqilgan, suyultirilgan gazlarni, suyuqliklarni va sochiluvchan jismlarni tashish va saqlash uchun sisternalar, idishlar va boshqa sigʻimlar; 0,07 MPdan yuqori ishchi bosimga ega boʻlgan bugʻqozonlar, avtonom bugʻli isitgichlar va ekonomayzerlar, Selsiy boʻyicha 115 darajadan ortiq suv haroratiga ega boʻlgan suv isitish qozonlari va avtonom ekonomayzerlar. 3. Sanoat koʻlamida don yanchish va omixta ozuqalar tayyorlash boʻyicha asbob-uskunalar va anjomlar. 4. Energiyani koʻp talab qiladigan asbob-uskunalar: 380 voltdan ortiq ishchi kuchlanishga ega boʻlgan asbob-uskunalar (220 voltdan ortiq kuchlanishda ishlaydigan asbob-uskunalar elektr xavfsizligi qoidalari talablariga rioya qilgan holda oʻrnatilishi kerak); har soatda 1 kub metrdan ortiq suv isteʼmol qiladigan asbob-uskunalar. 5. Quyidagilar: GOST 12.01.007-76 boʻyicha xavflilikning I—III klasslariga mansub boʻlgan kimyoviy moddalarning toksik xossalariga ega boʻlgan; tabiiy radionuklidlar konsentratsiyasining cheklangan yoʻl qoʻyiladigan normalaridan ortiqcha boʻlgan; “Oson alangalanadigan suyuq moddalar” toifasiga mansub boʻlgan xom ashyo, materiallar va mahsulotlar; suyuq xlor, ammiak, selitra, karbomid, ammofos, metonal, sinil kislotasi, sianidlar, nitroakril kislotasi. 6. Barcha tur va nomlardagi pestitsidlar, gerbitsidlar va prekursorlar. 7. Charm va moʻyna xom ashyosi (toʻliq ishlov berilgan va tikishga tayyor boʻlganlardan tashqari). 8. Asbest va tarkibida asbest boʻlgan materiallar. 9. Ularni ishlab chiqish, ishlab chiqarish, tashish, saqlash va realizatsiya qilish boʻyicha faoliyat belgilangan tartibda litsenziyalanadigan boshqa moddalar, materiallar, xom ashyo va ulardan tayyorlangan buyumlar. 1. Mazkur Nizom Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yirik sanoat korxonalari bilan kasanachilikni rivojlantirish asosidagi ishlab chiqarish va xizmatlar oʻrtasida kooperatsiyani kengaytirishni ragʻbatlantirish chora-tadbirlari haqida” 2006-yil 5-yanvardagi PF-3706-son Farmonini amalga oshirish toʻgʻrisida” 2006-yil 11-yanvardagi 4-son qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan va kasanachining uyida yoki unga tegishli boʻlgan boshqa binolarda ishlab chiqarish topshirigʻini bajarishi bilan bogʻliq xarajatlarini qoplash shartlari hamda tartibini belgilaydi. 2. Kasanachining oʻz mehnat majburiyatlarini va ish beruvchining ishlab chiqarish topshiriqlarini bajarishi bilan bogʻliq xarajatlarini qoplash Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksiga muvofiq amalga oshiriladi. 3. Kasanachining: mehnat majburiyatlarini va ish beruvchining ishlab chiqarish topshiriqlarini bajarish uchun mehnat shartnomasiga muvofiq kasanachiga tegishli boʻlgan mol-mulkining eskirishiga; ishlab chiqarish topshirigʻini bajarish uchun sarflangan elektr energiyasiga; agar mehnat majburiyatlarini bajarish jarayonida ancha miqdorda sovuq va/yoki issiq suvdan foydalanish talab qilinsa, sovuq va/yoki issiq suvga; ishlab chiqarish topshirigʻini bajarish uchun foydalanilgan tabiiy gazga; agar kasanachining funksional vazifalari mehnat quroli sifatida aloqa vositalaridan foydalanishni nazarda tutsa — telefon va pochta aloqasiga; kasanachi tomonidan xom ashyo, materiallar, yarim tayyor mahsulotlarni va tayyor mahsulotlarni tashish bilan bogʻliq transport xarajatlariga qilgan xarajatlari qoplanishi kerak. 4. Kasanachining xarajatlarini qoplash miqdori hamda uni aniqlash tartibi korxona va kasanachi oʻrtasida tuzilgan shartnomada koʻrsatiladi. Kasanachining ushbu Nizomda nazarda tutilgan xarajatlarining har bir qoplanishi korxonaning rahbari (bosh buxgalteri) va kasanachi tomonidan imzolangan tegishli dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. 5. Korxonaning kasanachi xarajatlarini qoplashga xarajatlari “Davr xarajatlari”ga kiritiladi va korxona mahsuloti tannarxiga qoʻshiladi. 6. Kasanachilarning mehnat majburiyatlarini va ish beruvchining ishlab chiqarish topshiriqlarini bajarishi bilan bogʻliq xarajatlarini qoplashning buxgalteriya hisobi buxgalteriya hisobining milliy standartlariga muvofiq amalga oshiriladi. 7. Kasanachining oʻz mehnat majburiyatlarini va ish beruvchining ishlab chiqarish topshiriqlarini bajarishi bilan bogʻliq xarajatlarining oʻz vaqtida va toʻgʻri qoplanishi uchun javobgarlik korxonaning rahbari va bosh buxgalteriga yuklanadi. 8. Kasanachi tomonidan ish beruvchining ishlab chiqarish topshirigʻini bajarish jarayonida doimiy va bevosita anjomlari, asbob-uskunalari, transporti va boshqa mol-mulkining eskirishi qoplanishi kerak. Kasanachining ishlari amalga oshiriladigan binolar va xonalar, shuningdek mebellar va kam qiymatli mol-mulklarning eskirishi qoplanmaydi. 9. Mol-mulkning eskirishini qoplash miqdori uning mehnat shartnomasini tuzish vaqtidagi baholash qiymatidan va mol-mulkning ushbu turi uchun qonun hujjatlariga muvofiq belgilangan yillik eskirish ajratmalari miqdoridan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Ilgari isteʼmolda boʻlgan mol-mulkning baholash qiymati mehnat shartnomasi tuzish vaqtida uning eskirganligini hisobga olgan holda aniqlanadi. Baholash qiymatini aniqlashni soddalashtirish maqsadida ana shunday asbob-uskunalarning joriy bozor qiymatidan va mol-mulkning sotib olingan (yoki ishlab chiqarilgan sanasi) vaqtidan boshlab mehnat shartnomasi tuzilgan vaqtgacha boʻlgan davrda undan foydalanish muddatlaridan kelib chiqqan holda eskirishi ajratmalarning belgilangan normalari qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi. 10. Mol-mulkning eskirishini qoplash mehnat shartnomasiga muvofiq kamida har 3 oyda amalga oshiriladi. 11. Elektr energiyasi xarajatlarini qoplash miqdori mehnat faoliyati jarayonida kasanachi tomonidan foydalaniladigan asbob-uskunaning energiya sarf qilishi (quvvati)dan, mahsulot birligini ishlab chiqarish (xizmatlar koʻrsatish uchun) ushbu asbob-uskunadan foydalanishning normativ vaqtidan, shuningdek kasanachining mehnat faoliyati amalga oshiriladigan joyda aholi uchun elektr energiyasiga belgilangan tariflardan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Mahsulot birligini ishlab chiqarish uchun energiyasiga xarajatlarini qoplash miqdori quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi: V(soʻm) — ishlab chiqarilgan mahsulot birligi (koʻrsatilgan xizmatlar) uchun qoplash miqdori; Σ — elektr energiyasiga xarajatlarni qoplash miqdorini aniqlashda mahsulot birligini ishlab chiqarish (xizmatlar koʻrsatish) uchun zarur boʻlgan, elektr isteʼmol qiladigan asbob-uskunaning quvvati va undan foydalanish normativ vaqtining alohida-alohida hisobga olinishini koʻrsatuvchi summa belgisi; Mi(kVt/s) — mahsulot birligini ishlab chiqarish uchun foydalaniladigan elektr energiyasi isteʼmol qiluvchi asbob-uskunaning quvvati; VRi(norma) — elektr energiyasi isteʼmol qiluvchi asbob-uskunadan foydalanishning normativ vaqti; Tarif(soʻm) — elektr energiyasi uchun toʻlovning aholi uchun belgilangan tarifi. 12. Kasanachining ish joyini yoritish uchun foydalaniladigan elektr energiyasi toʻlovi uchun xarajatlari ham qoplanishi kerak. 13. Bir oydagi elektr energiyasi uchun xarajatlarni qoplash miqdori ish beruvchi tomonidan kasanachidan qabul qilib olingan barcha buyumlarni ishlab chiqarish uchun elektr energiyasi xarajatlarini va bir oy uchun hisoblangan ish joyini yoritish uchun elektr energiyasi xarajatlari qiymatini jamlash yoʻli bilan aniqlanadi. 14. Ishlab chiqarish topshirigʻini bajarish jarayonida kasanachi tomonidan foydalaniladigan suv uchun xarajatlar texnologik operatsiyalarni (buyumlarni yuvish, tozalash va shu kabilarni) amalga oshirish uchun suv sarfining texnik normativlaridan hamda mazkur joydagi aholi uchun belgilangan sovuq va/yoki issiq suvdan foydalanish tarifidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. 15. Gaz uchun xarajatlar kasanachi tomonidan ishlab chiqariladigan mahsulot birligi hisobida, issiqlik energiyasi ishlab chiqarish uchun gaz sarfining texnik normalaridan va aholiga gaz yetkazib berish tarifidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. 16. Xonani isitish uchun foydalaniladigan issiqlik energiyasi xarajatlari qoplanmaydi. 17. Aloqa vositalari xarajatlarini qoplash kasanachining funksional vazifalari ishlab chiqarishning asosiy vositasi sifatida uy telefonidan va telefon aloqasining raqamli kanallaridan va/yoki muntazam ravishdagi pochta va telegraf joʻnatmalaridan foydalanish bilan bevosita va doimiy bogʻliq boʻlgan taqdirda amalga oshiriladi. 18. Kasanachining aloqa vositalari xarajatlarini qoplash miqdori ishlab chiqarish topshirigʻini bajarish uchun zarur boʻlgan telefon orqali bogʻlanishlarining normativ hajmi (vaqti)dan va telefon aloqasi tariflaridan, shuningdek aloqa xizmatlari toʻlovi toʻgʻrisidagi kvitansiyalar bilan tasdiqlangan pochta va telegraf joʻnatmalarining haqiqiy qiymatidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Telefon orqali bogʻlanishning normativ hajmini (vaqtini) belgilash ish beruvchi tomonidan amalga oshiriladi. 19. Kasanachining Internet tarmogʻiga ulanish va undan foydalanish xarajatlari qoplanmaydi. Kasanachining funksional vazifalari Internet tarmogʻidan doimiy foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan taqdirda kasanachining Internet tarmogʻiga ulanishi va Internet tarmogʻidan foydalanish normativ vaqtini belgilash ish beruvchi tomonidan amalga oshiriladi. 20. Ishlab chiqarish topshirigʻini bajarish uchun foydalanilgan elektr energiyasi, suv va gaz xarajatlarini, shuningdek aloqa vositalariga xarajatlarni qoplash, qoidaga koʻra, har oyda kasanachidan mahsulotlarni (xizmatlarni) qabul qilib olish vaqtida amalga oshiriladi. Bunda kasanachining gaz uchun xarajatlarini qoplash kasanachida gaz hisoblagich mavjud boʻlgan taqdirda amalga oshiriladi. 21. Kasanachining xom ashyo, materiallar, yarim tayyor mahsulotlar va kichik anjomlarni tashishga, shuningdek tayyor mahsulotlarni yollangan transport bilan tashishga qilgan haqiqiy xarajatlari qoplanadi. Qoplash miqdori korxona va kasanachi oʻrtasida tuzilgan bitim boʻyicha, mazkur joydagi transport xizmatlarining bozor qiymatini, kasanachining ish joyi bilan korxona oʻrtasidagi masofani, tashish uchun yollangan transport vositasi turini hisobga olgan holda aniqlanadi. Kasanachining faqat yuklarni tashishga qilgan xarajatlari qoplanadi. Transport vositasining yuksiz yurish qiymati qoplanmaydi. 22. Tashish temir yoʻl transportida (yaqin masofaga qatnaydigan elektr poyezdida) amalga oshirilgan taqdirda transport xarajatlari taqdim etilgan yoʻl hujjati qiymati boʻyicha qoplanadi. 23. Kasanachining transport xarajatlarini qoplashda ushbu xarajatlarning maqsadga muvofiqligi haqqoniy aniqlangan boʻlishi kerak.