Moddiy madaniy meros obyektlarini va ularga tutash hududlarni ularni obodonlashtirish va zarur holatda saqlash boʻyicha investitsiya majburiyatlari olgan holda ijaraga berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-12-16)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2013 — 2015-yillarda Xorazm viloyatida turizm sohasini rivojlantirish dasturi toʻgʻrisida” 2013-yil 20-martdagi PQ-1940-son qarorini bajarish yuzasidan hamda moddiy madaniy meros obyektlarini va ularga tutash hududlarni saqlash sohasiga va ularning zarur holatda boʻlishini qoʻllab-quvvatlashga investitsiyalar va budjetdan tashqari moliyalashtirish hajmi ortib borishi uchun shart-sharoitlar yaratish, ushbu obyektlardan madaniy-oʻrganish va turizm maqsadlarida kengroq va samarali foydalanishni taʼminlash, shu asosda oʻzaro bogʻliq infratuzilma va xizmatlar sohasi obyektlari sonini koʻpaytirish, qoʻshimcha ish oʻrinlari yaratish, aholi daromadlarini oshirish va barcha darajalardagi budjetlarni koʻpaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Moddiy madaniy meros obyektlarini va ularga tutash hududlarni ularni obodonlashtirish va zarur holatda saqlash boʻyicha investitsiya majburiyatlari olgan holda ijaraga berish tartibi toʻgʻrisida nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Hukumat komissiyasi (A.I. Ikramov) ikki hafta muddatda komissiya ishi reglamentini tasdiqlasin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi: Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga Madaniyat va sport ishlari vazirligining Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasining faoliyatini takomillashtirish boʻyicha Hukumat qarori loyihasini kiritsin. Qaror loyihasida shu jumladan moliyalashtirishning aniq manbalari va moddiy madaniy meros obyektlarida restavratsiya-tiklash ishlarini amalga oshirish tartibi nazarda tutilsin; manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ular tomonidan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.S. Azimov va Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.I. Ikramov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom davlat mulki boʻlgan moddiy madaniy meros obyektlarini va ularga tutash hududlarni ularni obodonlashtirish va zarur holatda saqlash boʻyicha investitsiya majburiyatlari olgan holda tadbirkorlik faoliyati subyektlariga ijaraga berish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: ijaraga oluvchi — ushbu Nizomda nazarda tutilgan tartibda va shartlarda obyektning ijara shartnomasini tuzgan yuridik yoki jismoniy shaxs — tadbirkorlik faoliyati subyekti (Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti yoki norezidenti); ijaraga beruvchi — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligining hududiy boshqarmalari huzuridagi davlat mulkini ijaraga berish markazlari; hududni obodonlashtirish — obyektlarning tarixan shakllangan tashqi koʻrinishini hisobga olgan holda yer yuzasi qoplamasidan foydalanish, manzarali koʻkalamzorlashtirish va suv chiqarish, mukammal boʻlmagan inshootlar va kichik arxitektura shakllarini qurish, tashqi tomonini yoritish, koʻzga koʻrinarli axborot, reklama va boshqa vositalar hisobiga hududni yaxshilash chora-tadbirlari qoʻllangan holda amalga oshiriladigan hududning xavfsizligi, qulayligi va badiiy ifodaliligini taʼminlashga hamda uning atrofida qulay turizm infratuzilmasini yaratishga doir chora-tadbirlar; obyektning tashqi koʻrinishi — obyektning ijaraga oluvchiga berilgan paytdagi tashqi koʻrinishi; investitsiya majburiyatlari — obyektni va unga tutash hududni zarur tarzda saqlash, tiklash, obodonlashtirish hamda undan foydalanish maqsadida shartnoma shartlari boʻyicha ijaraga olinadigan investitsiyalar kiritishga doir majburiyatlar; tanlov — tanlov oʻtkazish toʻgʻrisidagi eʼlonda koʻrsatilgan mezonlar va shartlarga muvofiq talabgorlar tomonidan taqdim etilgan eng yaxshi takliflarni tanlash vositasida ijaraga oluvchini aniqlash shakli; obyektlar — davlat mulki boʻlgan va oʻzida tarixiy, ilmiy, badiiy yoki boshqa madaniy qimmatni ifodalaydigan moddiy madaniy meros obyektlarini, yaʼni haykallar, ansambllar va diqqatga sazovor joylar; ishchi organ — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi; tanlov komissiyasi — mazkur Nizomning 36-bandida sanab oʻtilgan funksiyalarni bajarish uchun ishchi organ tomonidan tashkil etiladigan komissiya; diniy obyektlar — doimiy va davriy ravishda diniy urf-odatlar va marosimlar oʻtkazib turiladigan obyektlar (diniy taʼlim muassasalari, masjidlar, cherkovlar, sinagogalar, monastirlar va boshqalar); muhofaza taxtachasi — marmardan tayyorlangan, yozuv yozilgan, nomi, obyekt yaratilgan sana, shuningdek ushbu obyekt moddiy madaniy meros obyekti hisoblanishi hamda shakli va oʻlchami ishchi organ tomonidan belgilanadigan davlat muhofazasida ekanligi koʻrsatiladigan taxtacha; talabgor — moddiy madaniy meros obyektlarini va ularga tutash hududlarni investitsiya majburiyatlari olgan holda, taklif etilgan shartlarda ijaraga olish uchun talabgorlarni tanlash boʻyicha tanlovda ishtirok etish niyatini bildirgan yuridik yoki jismoniy shaxs — tadbirkorlik faoliyati subyekti (Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti yoki norezidenti). 3. Ularni obodonlashtirish va zarur holatda saqlash boʻyicha investitsiya majburiyatlari olgan holda ijaraga beriladigan moddiy madaniy meros obyektlari roʻyxatlariga (keyingi oʻrinlarda roʻyxatlar deb ataladi) kiritilgan obyektlar ijaraga berilishi mumkin. 4. Roʻyxatlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan quyidagi hujjatlar va maʼlumotlar bilan birgalikda ishchi organga taqdim etiladi: obyektning toʻliq nomi va joylashgan joyi (obyektning tavsifi); obyekt va uning hududining egalik huquqini belgilovchi hujjatlar (yer uchastkasiga boʻlgan huquqning davlat roʻyxatidan oʻtkazilgani toʻgʻrisida guvohnoma, binolar, inshootlar, koʻp yillik daraxtlarga boʻlgan huquqning davlat roʻyxatidan oʻtkazilgani toʻgʻrisida guvohnoma) nusxalari; obyektni investitsiya majburiyati bilan ijaraga berishning zarurati; obyektning texnik holati; obyektdan taklif etilayotgan foydalanish maqsadlari; obyektda restavratsiya-tiklash ishlarini olib borish, uni saqlash, obodonlashtirish va undan foydalanish shartlari; tegishli hisob-kitob asosida investitsiya majburiyatlarining taklif etiladigan eng kam miqdorlari; obyektni ijaraga olishning taklif etilayotgan muddati; Din ishlari qoʻmitasining yozma ijobiy xulosasi — diniy obyektlar uchun. Ishchi organ, zarur hollarda, taqdim etilgan roʻyxatga kiritilgan obyektlar holati va hujjatlarni malakali mutaxassislarni jalb etgan holda oʻrganishi mumkin. 5. Roʻyxatlar, shu jumladan obyektlardan foydalanish maqsadi va shartlari ishchi organ tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tasdiqlanadigan Moddiy madaniy meros obyektlaridan foydalanish tartibi toʻgʻrisida nizomga muvofiq koʻrib chiqilib, tasdiqlanadi yoki tegishli asoslar koʻrsatilgan holda tasdiqlash rad etiladi. 6. Ishchi organ roʻyxat tasdiqlangandan keyin uni obyektlarni ijaraga berish shartlari bilan birga ijaraga beruvchiga yuboradi. 7. Obyektlarni ijaraga berish ushbu Nizomga ilovaga muvofiq sxemaga binoan amalga oshiriladi. 8. Ijaraga berilgan obyektlardan ularda: a) koʻrgazma zallari; b) mehmonxonalar; v) alkogolli ichimliklar sotilmaydigan umumiy ovqatlanish shoxobchalari (choyxonalar, kafelar, oshxonalar, restoranlar); g) hunarmandchilik markazlari (oʻymakorlik, tikuv, qoʻlda bajariladigan toʻquv ishlari, ganchga, daraxtga naqsh oʻyish, esdalik sovgʻalari tayyorlash), badiiy-ijodiy ustaxonalar; d) savdo faoliyati (alkogolli ichimliklar sotilmaydigan); e) esdalik sovgʻalari va hunarmandchilik buyumlari sotish; j) kompyuter, nusxa koʻchirish va Internet-xizmatlar, fotosalonlar; z) idoralar, agentliklar, turizm byurolari; i) sport zallari, kinoteatrlar; k) banklar, pochta xizmatlari punktlari, avia va temir yoʻl kassalari, maishiy texnikaga servis xizmati koʻrsatish punktlari; l) modalar atelyesi, goʻzallik salonlari, namoyish qilish zallari; m) kutubxonalar, anjumanlar zallari, muzeylar, bolalar toʻgaraklari, chet tillar kurslari tashkil etish maqsadida foydalanish mumkin. 9. Diniy obyektlar ushbu Nizomning 8-bandi “d”, “j”, “z”, “i” va “l” kichik bandlarida koʻrsatilgan maqsadlar uchun ijaraga berilishi mumkin emas. Obyektlardan ushbu Nizomda nazarda tutilmagan boshqa maqsadlarda foydalanish faqat ishchi organning Ilmiy-ekspert kengashining qaroriga muvofiq amalga oshirilishi mumkin. 10. Obyektlar ularga nisbatan ijaraga beruvchida: ilgari tuzilgan davlat mulkining ijara shartnomalari boʻyicha majburiyatlar bajarilmaganligi; ularning muomalaga layoqatsizligi va cheklangan muomala layoqati (jismoniy shaxslarga nisbatan) toʻgʻrisida ishonchli maʼlumotlar mavjud boʻlgan shaxslarga ijaraga berilmaydi. 11. Ijaraga berilgan obyekt, shuningdek ijaraga oluvchining obyektni yoki uning bir qismini ijaraga olish huquqi oʻzgaga berilishi, garovga qoʻyilishi yoki ijaraga beruvchi tomonidan boshqacha tarzda uchinchi shaxslarga inʼom qilinishi mumkin emas. Ijaraga oluvchi ijaraga olingan obyektni, shu jumladan subijara shartlarida uchinchi shaxslarga berishga haqli emas. 12. Ijaraga beruvchi obyektlarni ijaraga berish maqsadida ijaraga beriladigan obyektlar boʻyicha eʼlon beradi, obyektlarni ijaraga olishga buyurtmanomalarni qabul qiladi va ularning roʻyxatdan oʻtkazilishi, maxfiyligi va saqlanishini taʼminlaydi. 13. Ijaraga beriladigan obyektlar boʻyicha eʼlon majburiy tartibda davriy nashrlarda, shuningdek ishchi organ, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi va Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasining rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilinishi shart. 14. Obyektning ijarasi toʻgʻrisidagi eʼlonda quyidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi: ijaraga beruvchining nomi va pochta manzili, u bilan bogʻlaniladigan telefon va faks, elektron pochta manzili; obyektni berish shartlari, ijara obyekti toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shu jumladan restavratsiya-tiklash ishlarini olib borish, uni saqlash, obodonlashtirish va undan foydalanish shartlari, Moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga kiritilgan kadastr axboroti va boshqa zarur maʼlumotlar; investitsiya majburiyatlarining eng kam miqdorlari; obyektni ijaraga olish muddati; tanlov komissiyasi va uning ishchi organining xohishiga koʻra boshqa maʼlumotlar. 141. Tanlov komissiyasi aʼzolari soni toq boʻlishi kerak. Tanlov komissiyasi tarkibiga ishchi organ, Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Investitsiyalar sanoat va savdo vazirligi, Turizm qoʻmitasi, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, shuningdek, diniy obyektlar boʻyicha Din ishlari qoʻmitasi, Oʻzbekiston musulmonlari idorasi vakillari kiritiladi. Tanlov komissiyasiga, qoida tariqasida, tanlov obyekti joylashgan hudud boʻyicha ushbu bandning ikkinchi xatboshida koʻrsatilgan vazirlik va idoralarning tegishli hududiy organlari vakillari kiritiladi. Tanlov predmetiga bogʻliq ravishda tanlov komissiyasi tarkibiga loyiha, ekspert tashkilotlari, restavratsiya-tiklash boʻyicha malakali mutaxassislar va boshqa tashkilotlarning vakillari kiritilishi mumkin. Tanlov komissiyasi tarkibida ishchi organ vakillari soni tanlov komissiya aʼzolari umumiy sonining toʻrtdan bir qismidan ortiq boʻlmasligi kerak. 15. Tanlovda ishtirok etish uchun tushgan buyurtmanomalar ijaraga beruvchi tomonidan uch ish kuni mobaynida ishchi organga beriladi. 16. Ishchi organ ijaraga beruvchi ishtirokida tushgan buyurtmanomalarni ularning eʼlonda nazarda tutilgan tanlov shartlariga muvofiqligi yuzasidan oʻn ish kuni mobaynida oʻrganadi, tanlovni oʻtkazish uchun tanlov komissiyasi tarkibini tasdiqlaydi, tanlovni oʻtkazish vaqti va joyini belgilaydi. Tanlov komissiyasi majlisini chaqiradi va unga buyurtmanomalarni koʻrib chiqish uchun kiritadi. 17. Talabgorlarni tanlash tanlov komissiyasi tomonidan, tanlov asosida amalga oshiriladi. 18. Tanlovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishni tashkil etish (tushgan takliflarni ekspertiza jihatidan baholash, tanlov komissiyasi tomonidan koʻrib chiqiladigan hujjatlarni rasmiylashtirish, shuningdek tanlov komissiyasi ishlarini yuritish ishchi organ tomonidan amalga oshiriladi. 19. Talabgorlarning takliflari tanlov komissiyasining majlisida koʻrib chiqiladi. 20. Tanlov komissiyasining majlislari uning aʼzolarining kamida toʻrtdan uch qismi ishtirok etgan taqdirda, zaruriyatga koʻra oʻtkaziladi. 21. Tanlov komissiyasining qarorlari majlisda hozir boʻlgan tanlov komissiyasi aʼzolarining oddiy koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng boʻlib qolgan taqdirda tanlov komissiyasi raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi. 22. Tanlov komissiyasining qarorlari bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. Bayonnomani tanlov komissiyasi aʼzolari imzolaydi va uning raisi tasdiqlaydi. Bayonnomani imzolashda tanlov komissiyasi aʼzolari oʻzlarining alohida fikrini yozma shaklda bayonnomaga ilova qilishga haqlidir. 23. Tanlov gʻolibini aniqlash boʻyicha tanlov komissiyasi qarorlari bayonnoma imzolangandan keyin bir kun mobaynida ijaraga beruvchiga yuboriladi. 24. Takliflarni koʻrib chiqish natijalari toʻgʻrisidagi bayonnoma asosida tegishli obyektning ijara shartnomasi tuziladi. 25. Moddiy madaniy meros obyekti va unga tutash hudud investitsiya majburiyatlari olingan holda ijaraga berish boʻyicha tanlovga qoʻyilgandan keyin bir oy mobaynida qiziqish boʻlmagan va tanlov boʻlib oʻtmaganligi eʼtirof etilgan taqdirda ijaraga beruvchi uni ishchi organ tomonidan belgilangan shartlarda va ushbu Nizomda nazarda tutilgan tartibda toʻgʻridan-toʻgʻri muzokaralar olib borish (ommaviy oferta) yoʻli bilan ijaraga berilishi toʻgʻrisida matbuotda eʼlon beradi. 26. Obyektning ijara shartnomasi ishchi organ, balansda saqlovchi, ijaraga beruvchi va ijaraga oluvchi oʻrtasida tuziladi. Shartnoma takliflarni koʻrib chiqish bayonnomasida koʻrsatilgan muddat mobaynida barcha taraflar tomonidan imzolanishi kerak. 27. Obyektning ijara shartnomasida quyidagilar majburiy tartibda koʻrsatiladi: obyektning toʻliq nomi va joylashgan joyi (obyektning tavsifi); obyektning shartnoma tuzilgan kundagi texnik holati; obyektdan foydalanish maqsadlari; obyektga nisbatan ijaraga oluvchining qoʻriqlash majburiyati (obyektni saqlash va uning koʻrinishini, shuningdek interyerning tarixiy detallarini saqlash boʻyicha majburiyatlar); obyektda ishlarning barcha turlarini bajarishga, shu jumladan uning tashqi koʻrinishini, interyeri va tutash hududni ishchi organ bilan yozma kelishuvsiz oʻzgartirishga yoʻl qoʻyilmasligi toʻgʻrisidagi shartlar; ijaraga oluvchining restavratsiya-tiklash ishlarini va boshqa ishlarni faqat ishchi organ bilan kelishilgan loyihaga muvofiq bajarish toʻgʻrisidagi majburiyati; obyektning shartnoma toʻxtatilgandan keyingi holati va uni qaytarish tartibi; tutash hududni obodonlashtirish boʻyicha talablar; ijaraga oluvchining tashrif buyuruvchilar va turistlar uchun qulayliklar (shu jumladan amaldagi sanitariya talablariga hamda shaharsozlik normalari va qoidalariga muvofiq jihozlangan hojatxonalar) yaratish boʻyicha majburiyati; obyektga kiritishning ish kunlari va soatlari koʻrsatilgan shartlari; obyektdan foydalanishning shartlari, tartibi va aniq muddatlari; obyektga mablagʻlarni investitsiyalash shartlari, tartibi, aniq muddatlari va miqdori; ijaraga oluvchi tomonidan olingan majburiyatlar ijrosining holati toʻgʻrisida hisobotlar taqdim etish tartibi va muddatlari; ishchi organ, balansda saqlovchi va ijaraga oluvchining shartnoma shartlari bajarilishini nazorat qilish boʻyicha vakolatlari; shartnomani toʻxtatish va uzaytirish shartlari; tomonlarning huquq va majburiyatlari; shartnoma talablari buzilganligi uchun tomonlarning javobgarligi; qonunchilikka zid boʻlmagan boshqa shartlar. 28. Shartnoma majburiyatlari bajarilishini taʼminlash maqsadida obyektning ijarasi toʻgʻrisidagi shartnomada quyidagi hollarda: ijaraga oluvchi tomonidan shartnoma majburiyatlari bajarilmaganda; obyektda restavratsiya-tiklash ishlari va boshqa ishlar ishchi organ bilan kelishilmagan loyihasiz yoki tasdiqlangan loyiha buzilgan holda bajarilganda; ijaraga oluvchining xatti-harakati obyektning yaroqsiz holga yoki uning buzilishiga olib kelgan holatlar aniqlanganda ijaraga beruvchining talabi bilan shartnomani muddatidan oldin bekor qilish toʻgʻrisidagi shartlar ham nazarda tutilishi mumkin. 29. Obyektning ijara shartnomasi besh yil muddatga tuziladi. Ijara shartnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tanlov komissiyasining qarori asosida amalga oshiriladi. 291. Hududida turizm infratuzilma obyektlari, shu jumladan, joylashtirish vositalari joylashgan yoki yaratiladigan moddiy madaniy meros obyektlari oʻttiz yilgacha muddatga, biroq kamida oʻn yilga ijaraga beriladi. Bunda ijarachilar besh yillik ijara haqiga teng boʻlgan mablagʻni hududida oʻzlari joylashgan moddiy madaniy meros obyektlarini restavratsiya va konservatsiya qilishga yoʻnaltirish, shuningdek, moddiy madaniy meros obyektlarini saqlash normalariga rioya qilish shartlarida dastlabki besh yilda ijaraga haq toʻlashdan ozod qilinadilar. Ijara shartnomasining amal qilish muddatini uzaytirish tanlov komissiyasining qarori asosida amalga oshiriladi. 30. Ijaraga beriladigan obyektlar hisobini yuritish maqsadida ijaraga beruvchi ijara shartnomasi tuzilgandan keyin reyestrga yozuvni kiritadi, ijara shartnomasi asl nusxasining har biriga hisobga olish yozuvining sanasi va raqamini koʻrsatgan holda hisobga olish toʻgʻrisida belgi qoʻyadi, uni muhr bilan tasdiqlaydi. Toʻrt nusxada rasmiylashtirilgan ijara shartnomasining asl nusxalari bir nusxadan ishchi organga, ijaraga oluvchiga, balansda saqlovchiga beriladi va bir nusxasi ijaraga beruvchida qoladi. 31. Obyektning ijara shartnomasi belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi kerak. 32. Ijaraga oluvchilar shartnoma tuzilgan kundan boshlab besh yil muddatga ijara toʻlovining hisoblab chiqilgan qiymatining 80 foizi miqdorida ijara toʻlovini toʻlashdan ozod etiladilar. Ushbu muddat tanlov komissiyasining qarori asosida shartnomaning amal qilish muddati uzaytirilgan hollarda uzaytirilishi mumkin. Ijara toʻlovining hisoblab chiqilgan qiymatining qolgan qismi, shuningdek ijara toʻlovi toʻlash muddati oʻtkazib yuborilganligi uchun undirilgan penya va shartnoma majburiyatlari buzilganligi uchun solingan jarima summasi ijaraga beruvchining tranzit hisob raqamlariga tushadi va bir ish kuni mobaynida quyidagi tartibda taqsimlanishi kerak: 50 foizi ijaraga beruvchida qoldiriladi; mablagʻlarning 50 foizi ishchi organning maxsus jamgʻarma hisob raqamida jamlanadi. 33. Obyektni ijaraga oluvchining investitsiya majburiyatlarining eng kam summasi ijara shartnomasi tuzilgan kunda qonunchilikka muvofiq hisoblab chiqiladigan, ijara shartnomasining amal qilish muddatiga (yillar soniga) koʻpaytirilgan ijara toʻlovining yillik summasidan kam boʻlishi mumkin emas. 34. Beriladigan obyektlar boʻyicha ijara toʻlovining hisob-kitobi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 14-dekabrdagi 660-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat mulkini ijaraga berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda nazarda tutilgan tartibda aniqlanadi. 35. Ijara toʻlovi ijaraga oluvchi tomonidan ijara toʻlovining oxirgi belgilangan miqdoridan va ijaraning qolgan muddatidan kelib chiqib hisoblab chiqilgan teng davriy (choraklik, oylik va boshqalar) toʻlovlar bilan kiritiladi. Toʻlov obyektning uzoq muddatli ijara shartnomasida koʻrsatilgan muddatlarda har bir keyingi davr (chorak, oy va boshqalar) uchun yuz foiz oldindan haq toʻlash shaklida amalga oshiriladi. 36. Tanlov komissiyasi yuklangan vazifalarga muvofiq: oshkoralik, baholashning xolisligi va talablarning yagonaligi tamoyillari asosida tanlov ishtirokchilari uchun teng raqobat shart-sharoitlari yaratadi; obyektlarni ijaraga berish uchun talabgorlarning eng foydali takliflarini tanlaydi. 37. Ishchi organ: ijaraga berilayotgan obyektlarda restavratsiya-tiklash ishlarini bajarish boʻyicha hisob-kitoblarini va boshqa hujjatlarni ishlab chiqadi; Tanlov komissiyasiga tanlovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishning moliyaviy va texnik shartlari, investitsiya takliflarini baholash tartibi, gʻolibni tanlash mezonlari, toʻlovlarning tartibi va shartlari toʻgʻrisida takliflar kiritadi; ular boʻyicha ijaraga berish toʻgʻrisida tanlov komissiyasining qarori qabul qilingan obyektlarni zarur holatda saqlash, ularning saqlanishi va obodonchiligi boʻyicha monitoring olib borilishini tashkil etadi; talabgorlarning soʻrovi boʻyicha ularga ijaraga berilayotgan obyekt, uning tavsifi va u bilan bogʻliq boshqa maʼlumotlar bilan tanishish imkoniyatini beradi; davlat boshqaruvi organlaridan, mahalliy davlat hokimiyati organlaridan oʻziga yuklangan vazifalarni taʼminlash uchun zarur boʻlgan axborotni oladi; tanlov komissiyasi tomonidan qabul qilingan qarorlarni oʻz vaqtida va toʻliq bajaradi; tanlov komissiyasi majlislariga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazish bilan bogʻliq barcha tashkiliy masalalarni hal etadi; mazkur Nizomning 14-bandida koʻrsatilgan obyektning ijarasi toʻgʻrisidagi eʼlonda koʻrsatiladigan maʼlumotlarni har bir obyekt boʻyicha individual tasdiqlaydi; qonunchilikka va ushbu Nizomga muvofiq boshqa funksiyalarni amalga oshiradi. 38. Ijaraga beruvchi obyektlarni ijaraga berish maqsadida: obyektning tuziladigan ijara shartnomasida qatnashadi hamda shartnomalarning roʻyxatdan oʻtkazilishi maxfiyligini va saqlanishini taʼminlaydi; ijaraga berilayotgan obyektni tegishli xizmatlar bilan taʼminlash boʻyicha shartnoma loyihasini ishlab chiqadi hamda ishchi organ, kommunal va foydalanish xizmatlari koʻrsatuvchilar (zaruriyat boʻlganda) bilan kelishadi; obyektlarning ijara shartnomalari hisobini yuritadi. 39. Ijaraga oluvchi quyidagi huquqlarga ega: investitsiya faoliyatini amalga oshirishda teng huquqlarni taʼminlash; obyektlarni saqlash va ulardan foydalanish mezonlari bilan oldindan tanishish; obyekt, uni saqlash va undan foydalanish toʻgʻrisida toʻliq maʼlumot olish; qonunchilikda belgilangan tartibda kapital qoʻyilmalarni himoya qilish; davlat boshqaruvi organlari va ularning mansabdor shaxslari qarorlari, xatti-harakatlari (harakatsizligi) ustidan sud tartibida shikoyat qilish; uning tomonidan investitsiya majburiyatlari zarur tarzda bajarilgan taqdirda tanlov komissiyasining qarori bilan shartnomani navbatdagi muddatga uzaytirish. Ijaraga oluvchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 40. Ijaraga oluvchi quyidagilarga majbur: obyektlar, bogʻlar, istirohat bogʻlari, inshootlar, sanʼat asarlari, tarixiy-badiiy ahamiyatga ega boʻlgan buyumlarni zarur tarzda saqlash va ulardan samarali foydalanish boʻyicha rejimga rioya qilinishini va ularga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlishni taʼminlash; obyektdan faqat ijara shartnomasida belgilangan maqsadda foydalanish; obyektga nisbatan ijaraga oluvchining muhofaza majburiyatini bajarish; obyektga zarur tarzda qarash, uni tiklash, saqlash va undan foydalanish boʻyicha majburiyatlarni bajarish; belgilangan miqdorlarda va muddatlarda qabul qilingan investitsiya majburiyatlarini bajarish; obyektning holati va shartnoma majburiyatlari bajarilishi toʻgʻrisidagi davriy axborotni ijara shartnomasida nazarda tutilgan muddatlarda ishchi organga taqdim etish; obyektda restavratsiya-tiklash ishlarini va boshqa ishlarning loyiha-smeta hujjatlarini oʻrnatilgan tartibda ishlab chiqilishi va davlat ekspertizadan oʻtkazilishini tashkil etish; obyektda bajarilayotgan restavratsiya-tiklash ishlari va boshqa ishlarning hajmi va sifatini har oyda aniqlash, shuningdek ushbu ishlar yakunida nazorat oʻlchovi oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlarning qoplashini loyiha-smeta hujjatlari ishlab chiqilishida ushbu loyiha-smeta hujjatlari qiymatining koʻpi bilan 3 foizi miqdorida inobatga olish; ishchi organning hududiy organlari bilan obyektda bajarilayotgan restavratsiya-tiklash ishlari va boshqa ishlarning hajmi va sifatini har oyda aniqlash boʻyicha ilmiy-texnik nazoratchi tayinlash boʻyicha shartnoma rasmiylashtirish; davlat organlari va ularning mansabdor shaxslarining qonunchilik normalariga zid boʻlmagan talablarini bajarish; muhofaza taxtachasini oʻz hisobidan oʻrnatish va/yoki yangilash. Ijaraga oluvchiga shartnomada nazarda tutilgan boshqa majburiyatlar ham yuklanishi mumkin. 41. Ijara shartnomasining amal qilish muddati mobaynida ishchi organ: shartnoma majburiyatlarini bajarish boʻyicha olingan axborotni tahlil qilish; shartnoma majburiyatlari bajarilishini va obyektning holatini joyning oʻzida oʻrganish; bajariladigan ishlarning tasdiqlangan loyiha-smeta hujjatlariga muvofiqligini tekshirish yoʻli bilan ijaraga oluvchi tomonidan ijara shartnomasiga muvofiq oʻz zimmasiga olingan majburiyatlar zarur tarzda bajarilishini muntazam ravishda nazorat qiladi. Ushbu maqsadlarda ishchi organ: ijara shartnomasida nazarda tutilgan hajmda va tartibda ijaraga oluvchidan axborotni soʻrashga; zaruriyat boʻlganda obyektning fizik holatini ijaraga oluvchining xoʻjalik faoliyatiga aralashmasdan koʻzdan kechirishga; ijaraga olingan obyektdan foydalanish shartlari bajarilishi holatini, ijaraga oluvchi tomonidan uchinchi shaxslar huquqlariga rioya qilinishini (servitut, garov va shu kabilarni) oʻrganishga; qonunchilikda va shartnomada nazarda tutilgan boshqa xatti-harakatlarni amalga oshirishga haqlidir. 42. Ijaraga berilgan obyekt boʻyicha ijara toʻlovi oʻz vaqtida va zarur tarzda hisoblab chiqilishi, kiritilishini nazorat qilish ijaraga beruvchi tomonidan amalga oshiriladi. 43. Investitsiya majburiyatlari bajarilishini nazorat qilish va uning monitoringini olib borish Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi. 44. Ushbu Nizom shartlarining buzilishi Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq javobgarlikka olib keladi.