Jamoat tartibini saqlash, jamoat xavfsizligini taʼminlash va huquqbuzarliklar profilaktikasi sohasidagi Hukumat qarorlarini tizimlashtirish toʻgʻrisida
(resolution, 2025-12-01)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Milliy qonunchilik bazasini kompleks tizimlashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2021-yil 30-apreldagi PF-6218-son Farmoniga muvofiq, shuningdek, jamoat tartibini saqlash, jamoat xavfsizligini taʼminlash va huquqbuzarliklar profilaktikasi sohasidagi qonunchilik hujjatlarini tizimlashtirish orqali tartibga solish yukini kamaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Ichki ishlar organlari patrul-post xizmati saf boʻlinmalari xodimlari tomonidan jamoat joylarida fuqarolarni elektron identifikatsiya qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq; “Obod va xavfsiz mahalla” tamoyili asosida mahallalarda ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq; Huquqbuzarliklar profilaktikasini bevosita amalga oshiruvchi organ va muassasalarning mansabdor shaxslari tomonidan rasmiy ogohlantirishni chiqarish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 3-ilovaga muvofiq; Ichki ishlar organlarining navbatchilik qismlarida alkotester yordamida shaxslarning alkogolli ichimlik isteʼmol qilganligini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 4-ilovaga muvofiq; Alkogol, giyohvandlik vositalari taʼsiridan yoki oʻzgacha tarzda mastlik holatida boʻlgan shaxslarga tibbiy yordam koʻrsatish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 6-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri A.A. Tashpulatov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom ichki ishlar organlari patrul-post xizmati (keyingi oʻrinlarda — patrul-post xizmati) saf boʻlinmalari xodimlari tomonidan jamoat joylarida fuqarolarning shaxsini elektron texnik vositalar, shu jumladan, planshet orqali aniqlash, shuningdek, patrul-post xizmati saf boʻlinmalari xodimlarining (keyingi oʻrinlarda — xodimlar) fuqarolar bilan oʻzaro muloqotini qayd etib borish tartibini belgilaydi. 2. Xodimlar tomonidan jamoat joylarida fuqarolar shaxsini elektron texnik vositalar, shu jumladan, planshetlar orqali aniqlash Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmon va qarorlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari, shuningdek, ushbu Nizom hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: “E-patrul” tizimi — tekshirilayotgan shaxsni planshet orqali barmoq izlarini planshetning maxsus skaneri yordamida, agar barmoq izlari bilan identifikatsiya qilish imkoni boʻlmasa, yuz tuzilishi (yuzning old tomoni)ni rasmga olish orqali real vaqt rejimida tekshirish, tegishli maʼlumotlarni shakllantirish, toʻplash, umumlashtirish, saqlash, shuningdek, vakolatli davlat organlari oʻrtasida idoralararo axborot almashishning markazlashtirilgan elektron tizimi; bodikamera — jamoat joylarida atrofdagi vaziyatni, fuqarolarning harakatlari va ular tomonidan sodir etilishi mumkin boʻlgan huquqbuzarlik holatlarini, xodimlarning xizmat vazifalarini bajarish vaqtidagi harakatlari (harakatsizligi)ni audio, video yozuv shaklida qayd etuvchi uskuna; planshet — maʼlumotlar bazasi axborot tizimiga integratsiya qilingan texnik vosita boʻlib, shaxsni biometrik identifikatsiyasi (barmoq izi yoki yuz tuzilishi)ni elektron ravishda olib, uning shaxsiga oid (qidiruvdaligi, profilaktik, probatsiya va maʼmuriy nazorat hisobida turishi va boshqalar) tezkor maʼlumotlarini mobil holatda joyida tekshirish vositasi. 4. Bodikamera orqali yozib olingan audio, video yozuvlardan profilaktika tadbirlarida jamoat joylarida shubhali harakatlar sodir etayotgan fuqarolarni tekshirish, sodir etilishi mumkin boʻlgan huquqbuzarliklarning oldini olish, ularni aniqlash hamda jamoat xavfsizligini taʼminlashda ashyoviy dalillarni toʻplash, shuningdek, masʼul rahbarlar tomonidan xodimlarning xizmat oʻtash jarayonini tekshirish hamda nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. 5. “E-patrul” tizimi orqali fuqaroning shaxsga doir maʼlumotlari (familiyasi, ismi, otasining ismi, yashash manzili, tugʻilgan sanasi) hamda huquqbuzarlik yoki boshqa (sudlanganligi, qidiruvdaligi yoki profilaktik, probatsiya yoxud maʼmuriy nazorat hisobida turishi va boshqalar) maʼlumotlari joyida tekshirilib, tezkorlik taʼminlanadi va ortiqcha ovoragarchilikka yoʻl qoʻyilmaydi. Bunda fuqarolarning shaxsini barmoq izlari yoki yuz tuzilishi orqali identifikatsiya qilishda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining server qurilmalaridan foydalaniladi. 6. Xodimlar tomonidan fuqaroning shaxsini aniqlashga doir maʼlumotlar elektron tizim orqali roʻyxatdan oʻtkazilgan vaqtning oʻzida “E-patrul” tizimiga avtomatik ravishda bu haqida xabar yuboriladi. 7. “Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq xodimga biriktirilgan planshet orqali maʼlum boʻlgan shaxsga doir maʼlumotlar oshkor etilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 8. Xodimlar quyidagi hollarda fuqarolarni toʻxtatishi va shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar yoki “E-patrul” tizimi orqali ularning shaxsini aniqlashi mumkin: shaxs jinoyat yoki maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etgan yoxud qidiruvda deb gumon qilish uchun asoslar mavjud boʻlganda; shaxsni sodir etilgan jinoyat yoki maʼmuriy huquqbuzarlik haqida maʼlumotga ega deb hisoblash mumkin boʻlganda; qonunga muvofiq shaxsni ushlab turish uchun boshqa qonuniy asoslar mavjud boʻlganda. Xodim shaxsni toʻxtatib, undan shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etishni va “E-patrul” tizimi orqali uning shaxsini aniqlashni talab qilganda shaxsga uni toʻxtatganlik hamda undan shaxsini aniqlash talab etilayotgani sabablari va asoslarini tushuntirib berishi shart, bundan xizmat doirasidagi maʼlumotlar mustasno. 9. Yonida shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari boʻlmagan fuqaro quyidagi hollarda shaxsiga aniqlik kiritish uchun ichki ishlar organlariga olib boriladi: uning shaxsini planshet orqali aniqlash imkoni boʻlmagan hollarda; qidiruvda boʻlgan yoki bedarak yoʻqolgan shaxslar aniqlangan hollarda; shaxsiga aniqlik kiritish jarayonida qarshilik koʻrsatgan hollarda; jamoat joylarida huquqbuzarlik sodir etayotganda ushlangan hollarda (joyida maʼmuriy bayonnoma tuziladigan hollar bundan mustasno). Shaxsni ushlash chogʻida unga tushunarli tilda oʻz huquqlari va ushlab turilishi asoslari tushuntirilishi shart. 10. “E-patrul” tizimi himoyalangan tarmogʻida ishlaydi va maʼlumotlar arxivi (ish hujjatlarining elektron shakli) Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi server qurilmalarida saqlanadi. 11. “E-patrul” tizimini hududlarda toʻliq ishga tushirish, uning sifatli faoliyat koʻrsatishi uchun aloqa kanallari uzluksiz ishlashi, texnik va dasturiy taʼminoti, shu jumladan, “bodikamera” va planshetlar sozligi, elektron axborot tizimi va dasturiy taʼminot axborot xavfsizligini taʼminlash va yangilab borish Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan amalga oshiriladi. 12. Xodimlar tomonidan “E-patrul” tizimi orqali fuqarolarning shaxsi quyidagi tartibda aniqlanadi: xodim fuqaro bilan suhbatlashishdan oldin oʻzini tanishtiradi va xizmat guvohnomasini koʻrsatish talab etilgan hollarda, u tomonidan xizmat guvohnomasi fuqaroga toʻliq tanishib boʻlgunga qadar koʻrsatiladi (biroq guvohnomani fuqaroga berish taqiqlanadi); fuqaroning shaxsiga aniqlik kiritishda, muomala madaniyatiga rioya qilgan holda “E-patrul” tizimi orqali identifikatsiya qilish uchun planshet yordamida shaxsning barmoq izlari planshetning maxsus skaneri yordamida, agar barmoq izi bilan identifikatsiya qilish imkoni boʻlmasa, uning yuz tuzilishi (yuzning old tomoni) rasmga olish orqali tekshiriladi; muloqotga kirishayotganda xodim hushyorlikni yoʻqotmasdan, oʻzini ogʻir, vazmin tutib, har qanday kutilmagan harakatga tayyor turishi lozim; suhbat jarayonida xodim shaxsga nisbatan hurmatsizlik deb qabul qilinishi mumkin boʻlgan nojoʻya xatti-harakatlarni sodir etishi, shu jumladan, uyali aloqa vositasi orqali suhbatlashishi mumkin emas; xodim taqdim etilgan hujjatlarni ehtiyotkorlik bilan koʻzdan kechiradi, hujjatlarni tekshirayotganda uning ichida ishga taalluqligi boʻlmagan buyumlar boʻlsa, ularni egasiga qaytaradi (muomalada boʻlishi taqiqlangan yoki cheklangan narsalar bundan mustasno). 13. Xodimlarga biriktirilgan planshetlar doimiy ravishda soz, batareya quvvati toʻldirilgan va dasturiy-texnik taʼminoti ishchi holatda boʻlishi lozim. 14. Xodimlarga planshetlar “E-patrul” tizimiga kirish uchun moʻljallangan login va parol bilan birgalikda biriktirib beriladi. 15. Xodimlar xizmat vazifalaridan boʻshatilganda planshet tegishli moddiy-texnik taʼminot uchun masʼul xodimga topshiriladi. 16. Xodim oʻziga biriktirilgan planshetni ish vaqti tugaganidan soʻng (yoxud boshqa sabablarga koʻra planshetdan foydalanish zarurati mavjud boʻlmagan hollarda) ichki ishlar organi rahbari belgilagan joy (masʼul xodim)ga topshiradi hamda ushbu joy (masʼul xodim)dan qabul qilib oladi. 17. Bodikamera xodim koʻkrak sohasining yelka qismiga yaqin joyga taqiladi, shuningdek, maxsus jilet va plashga, xizmat vazifasini bajarayotgan va profilaktika tadbirini oʻtkazayotgan xodim harakatlariga xalaqit bermaydigan qilib joylashtiriladi, shuningdek, davlat tilida: “Diqqat! Audio va video yozib olinmoqda”, rus tilida: “Vnimaniye! Vedetsya audio i videozapis”, ingliz tilida: “Attention! Audio and video recording in progress” yozuvlari aks ettiriladi. 18. Bodikamera xodim xizmat vazifalarini bajarishga kirishgan vaqtdan boshlab yoqiladi va xizmat vaqti tugagunga qadar bodikamera ishchi rejimda boʻladi. 19. Bodikamerani ruxsatsiz yechib tashlash, oʻchirish va audio, video yozuvga toʻsqinlik qilish mumkin emas. 20. Dam olish, ovqatlanish vaqtida faqat navbatchilik qismi yoki bevosita boshligʻi (komandir)ning ruxsati bilan audio, video yozuv olib borilishini vaqtincha toʻxtatadi va bu haqida “bodikamera”larni berish hamda qabul qilishni qayd etish avtomatlashtirilgan dasturiy taʼminotiga tegishli yozuvlar kiritadi. 21. Bodikamerada nosozliklar yoki akkumulyator quvvati tugaganda xodim darhol navbatchilik qismi yoki bevosita boshligʻi (komandir)ga xabar beradi va bu haqida dasturiy taʼminotiga tegishli yozuvlar kiritadi. Bunda navbatchilik qismi yoki bevosita boshliq (komandir) ushbu holatni tekshirish hamda imkon darajasida nosozliklarni bartaraf etish uchun javobgar shaxs — administratorni yuboradi. 22. Xizmat vazifasini bajarish vaqtida fuqarolar bilan nizoli yoki munozarali vaziyatlar yuzaga kelganda, jinoyat yoki maʼmuriy huquqbuzarliklar hamda sudlangan va nazorat ostidagi shaxslar tomonidan qoidabuzarliklar sodir etilgan holatlar toʻgʻrisida navbatchilik qismiga yoki bevosita boshligʻi (komandir)ga belgilangan tartibda voqea haqida bildirgi bilan axborot beradi va navbatchilik qismida monitoring guruhi tomonidan dasturiy taʼminotga tegishli yozuvlar kiritiladi. Bildirgi yoki videoyozuvlar asosida qayd etilgan maʼlumotlar boʻyicha masʼul xodimlar tomonidan qonuniy qaror qabul qilish maqsadida oʻrganib chiqish uchun ular “E-patrul” tizimining umumiy saqlash xotirasidan huquqbuzarliklarning turlariga koʻra “E-patrul” tizimining differensial zaxira xotirasiga koʻchiriladi. 23. Bodikamerani berish va topshirish avtomatlashtirilgan dasturiy taʼminot orqali qayd etiladi. Avtomatlashtirilgan ish joylari va ulardagi dasturiy taʼminotda ishlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan belgilanadi. 24. Bodikamera bilan olingan audio, video yozuvlar maxsus va yordamchi qurilmalar orqali avtomatik tartibda koʻchirib olinadi. 25. Maʼlumotlarni saqlash serveriga koʻchirib olish jarayoni bodikamera akkumulyatori quvvatlanish vaqtida avtomatik tartibda amalga oshiriladi. 26. Olingan audio, video yozuvlar quyidagi muddatlarda saqlanadi: jinoyatlar boʻyicha — 5 yil; maʼmuriy huquqbuzarliklar va nazorat tekshiruvi tadbirlari boʻyicha — 1 yil; jinoyat va huquqbuzarliklar alomatlarini oʻz ichiga olmagan boshqa holatlar boʻyicha — 1 oy. 27. Xodim tomonidan fuqaroning shaxsiga aniqlik kiritish toʻgʻrisidagi qonuniy talablari barcha davlat organlari, boshqa tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar tomonidan “Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga asosan bajariladi. 28. Fuqarolarning shaxsiga doir maʼlumotlar (familiyasi, ismi, otasining ismi va tugʻilgan sanasi) planshet orqali “E-patrul” tizimiga toʻgʻri kiritilishiga patrul-post xizmati xodimi masʼul hisoblanadi. 29. Xodim “E-patrul” tizimidagi shaxsga doir maʼlumotlarni uchinchi shaxslarga oshkor etilmasligi hamda ushbu maʼlumotlardan gʻarazli maqsadlarda foydalanilmaslik uchun javobgardir. 30. Xodim planshet yoki bodikameradan ehtiyotkorona foydalanishi kerak, shuningdek, uni oʻzga shaxslarga berishi mumkin emas. 31. Planshet yoki bodikamera xodimning masʼuliyatsizligi oqibatida yoʻqolgan, uchinchi shaxslarga berilgan, qasddan nobud qilingan, unga oʻrnatilgan dastur va ilovalar qasddan yaroqsiz holga keltirilgan taqdirda, yetkazilgan zarar biriktirilgan xodim hisobidan toʻliq qoplanadi. Bunda xodim noqonuniy xatti-harakatlarini yashirish yoki boshqa maqsadlarda qasddan qilgan harakatlari oqibatida ushbu vositalarga shikast yetkazsa, qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka sabab boʻladi. 32. Bodikamera nosozligi yoki quvvati tugaganligi xodimga maʼlum boʻlgan, xodim ushbu kamchilikni darhol bartaraf etish imkoniyatiga ega boʻlmagan holatlarda, oʻzining yoki birga xizmat oʻtayotgan hamkasbining uyali aloqa vositasidan, bodikameradan hamda boshqa videoyozuv uskunalaridan foydalangan holda nizoli holatni aks ettirishning choralarini koʻrishi lozim. 33. Planshet va bodikameradan foydalanish borasida ushbu Nizomda nazarda tutilmagan masalalar qonunchilik hujjatlariga va Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining tegishli hujjatlariga muvofiq tartibga solinadi. 1. Ushbu Nizom “Obod va xavfsiz mahalla” tamoyili asosida mahallalarda ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishda mahalla raisi, hokim yordamchisi, profilaktika inspektori, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli, ijtimoiy xodim va soliq inspektori, shuningdek, boshqa davlat organlari va tashkilotlari oʻrtasida oʻzaro hamkorlik mexanizmlarini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: “E-ijtimoiy profilaktika” axborot tizimi (keyingi oʻrinlarda — axborot tizimi) — ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishda ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar oʻrtasida axborot almashish imkonini beradigan elektron tizim; ijtimoiy profilaktika tadbirlari — huquqbuzarlik sodir etish yoki undan jabrlanish ehtimoli yuqori boʻlgan shaxslarga huquqiy, ijtimoiy, psixologik, tibbiy, pedagogik va boshqa turdagi yordamlar koʻrsatishda amalga oshiriladigan tadbirlar majmui; ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar — mahalla raisi, hokim yordamchisi, profilaktika inspektori, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli, ijtimoiy xodim va soliq inspektori; ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi shaxslar — mehnat organi xodimi, tibbiyot xodimi, maktab direktori va maktab psixologi, inspektor-psixolog, shuningdek, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarning murojaatiga asosan jalb etiladigan tuman (shahar) darajasidagi tegishli davlat organlari va tashkilotlari xodimlari; ijtimoiy profilaktika obyektlari — oʻziga nisbatan ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslarning ijtimoiy muammolari; ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar — huquqbuzarlik sodir etish yoki undan jabrlanish ehtimoli yuqori boʻlgan shaxslar; ijtimoiy moslashtirish dasturi — ijtimoiy profilaktika obyektlariga nisbatan ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan ijtimoiy profilaktika jarayonida amalga oshiriladigan tadbirlar. 3. Ijtimoiy profilaktika tadbirlari quyidagi shaxslarga nisbatan amalga oshiriladi: a) huquqbuzarlik sodir etish ehtimoli boʻlgan shaxslar: band boʻlmagan yoki doimiy daromad manbaiga ega boʻlmagan ishsiz shaxslar; spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan shaxslar; qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarga ruju qoʻygan shaxslar; gʻayriijtimoiy xulq-atvorli shaxslar; qarovsiz va nazoratsiz qolgan voyaga yetmaganlar; ishsiz yoshlar va maktab bitiruvchilari; davlat koʻmagiga muhtoj “ogʻir” toifadagi yoshlar; huquqbuzarlik sodir etishga moyilligi boʻlgan yoshlar; ajrim yoqasiga kelib qolgan va nizoli oilalar; yordamga muhtoj boʻlgan va ogʻir ijtimoiy ahvolga tushib qolgan xotin-qizlar; muntazam tazyiq va zoʻravonlikka uchrab kelayotgan xotin-qizlar; jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan va profilaktik hisobda turgan shaxslar; ogʻir ahvolga tushib qolgan va ogʻir ahvolga tushib qolish xavfi yuqori boʻlgan shaxslar; tadbirkorlik faoliyatini boshlamoqchi boʻlgan shaxslar; b) huquqbuzarlikdan jabrlanish ehtimoli boʻlgan shaxslar: parvarishga muhtoj yolgʻiz keksalar; nogironligi boʻlgan va ogʻir kasallikka chalingan shaxslar. 4. Profilaktika inspektori tomonidan ijtimoiy profilaktika obyektlari quyidagilar asosida aniqlanadi: aholini “xonadonbay” oʻrganish; mahalla faollari, uyboshi va koʻchaboshilar bergan maʼlumotlar; jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari; jinoyat sabablarini va uning sodir etilishiga imkon bergan shart-sharoitlarni bartaraf qilish toʻgʻrisida surishtiruvchi, tergovchi, prokurorning taqdimnomasi; ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar va ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi shaxslar tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar; ommaviy axborot vositalari, Internet jahon axborot tarmogʻi hamda ijtimoiy tarmoqlar orqali olingan maʼlumotlar; manfaatdor davlat organlari va tashkilotlari tomonidan berilgan boshqa maʼlumotlar. 5. Ijtimoiy profilaktika obyektlari boʻyicha amalga oshiriladigan ijtimoiy profilaktika tadbirlari boʻyicha profilaktika inspektori tomonidan axborot tizimida xulosa tayyorlanadi. Xulosada quyidagi maʼlumotlar aks ettiriladi: ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar bilan oʻtkazilgan profilaktik suhbatlar; ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslarning turmush tarzi va ijtimoiy profilaktika obyektlari; oʻz vakolatlari doirasida tegishli davlat organlari va tashkilotlaridan olingan ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar va ularning oila aʼzolari haqidagi maʼlumotlar. 6. Profilaktika inspektorining oʻzi tomonidan ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar boʻyicha xulosa rasmiylashtirilishi talab etilmaydi. 7. Profilaktika inspektori tomonidan tayyorlangan xulosa asosida quyidagilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish uchun axborot tizimi orqali tegishliligi boʻyicha ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarga yuboriladi: a) hokim yordamchisiga — band boʻlmagan yoki doimiy daromad manbaiga ega boʻlmagan ishsiz shaxslar; b) profilaktika inspektoriga: spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan shaxslar; qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarga ruju qoʻygan shaxslar; gʻayriijtimoiy xulq-atvorli shaxslar; jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan va profilaktik hisobda turgan shaxslar; qarovsiz va nazoratsiz qolgan voyaga yetmaganlar; v) yoshlar yetakchisiga: ishsiz yoshlar va maktab bitiruvchilari; davlat koʻmagiga muhtoj “ogʻir” toifadagi yoshlar; huquqbuzarlik sodir etishga moyilligi boʻlgan yoshlar; spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan yoshlar; qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarga ruju qoʻygan yoshlar; g) xotin-qizlar faoliga: ajrim yoqasiga kelib qolgan va nizoli oilalar; yordamga muhtoj boʻlgan va ogʻir ijtimoiy ahvolga tushib qolgan xotin-qizlar; muntazam tazyiq va zoʻravonlikka uchrab kelayotgan xotin-qizlar; jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan va profilaktik hisobda turgan xotin-qizlar; d) ijtimoiy xodimga: ogʻir ahvolga tushib qolgan va ogʻir ahvolga tushib qolish xavfi yuqori boʻlgan shaxslar; parvarishga muhtoj yolgʻiz keksalar; nogironligi boʻlgan va ogʻir kasallikka chalingan shaxslar; e) soliq inspektoriga tadbirkorlik faoliyatini boshlamoqchi boʻlgan shaxslar. Mahalla raisi ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarga biriktiriladigan shaxslar bilan mahallaga biriktirilgan davlat organlari va tashkilotlari vakillarini jalb etgan holda, ijtimoiy profilaktika tadbirlari hamkorlikda tashkil etilishini taʼminlaydi. 8. Profilaktika inspektori ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishda ular bilan hamkorlikda ishtirok etadi. 9. Profilaktika inspektori ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarning faoliyatini tahlil qilgan holda ularga amaliy, metodik va uslubiy yordam koʻrsatib boradi. 10. Profilaktika inspektori axborot tizimi orqali yuborgan ijtimoiy profilaktika obyektlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar uch ish kuni ichida oʻrganib chiqadi. 11. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiradi yoki amalga oshirishni rad etish toʻgʻrisida xulosa tayyorlaydi. Bunda: ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish toʻgʻrisida qaror qabul qilgan taqdirda, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar uch ish kuni ichida axborot tizimi orqali oʻzining ijtimoiy moslashtirish dasturini ishlab chiqadi; rad etish toʻgʻrisida xulosa tayyorlangan taqdirda, taqdim etilgan hujjatlar va maʼlumotlarda aniqlangan kamchiliklar koʻrsatilib, ularni bartaraf etish hamda takroran yuborish uchun axborot tizimi orqali profilaktika inspektoriga qaytaradi. 12. Profilaktika inspektori tomonidan ijtimoiy profilaktika obyektlari boʻyicha xulosa taqdim etilmagan yoki xulosada mazkur Nizomning 5-bandida koʻrsatilgan maʼlumotlar aks ettirilmagan boʻlsa, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish rad etilishi mumkin. Bu haqida ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishni rad etish toʻgʻrisidagi xulosada koʻrsatiladi. 13. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish rad etilgan holat yuzasidan profilaktika inspektori besh ish kuni ichida xulosada koʻrsatilgan kamchiliklarni bartaraf etib, axborot tizimi orqali ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarga takroran taqdim etadi. 14. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish toʻgʻrisida qabul qilgan qaror boʻyicha ijtimoiy moslashtirish dasturida ijtimoiy profilaktika obyektiga nisbatan amalga oshiriladigan ijtimoiy profilaktika tadbirlari va ularning muddatlari aks ettiriladi. 15. Ijtimoiy moslashtirish dasturi ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslarning har biri uchun alohida tuziladi, ijtimoiy moslashtirish dasturiga har bir ijtimoiy profilaktika obyekti kiritiladi hamda dastur tasdiqlangan vaqtdan boshlab ijroga qaratiladi. Ijtimoiy moslashtirish dasturida belgilangan tadbirlarning bajarilishi boʻyicha maʼlumotlar muntazam ravishda ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan axborot tizimiga kiritib boriladi. Axborot tizimiga kiritilgan maʼlumotlarning haqqoniyligi uchun ularni kiritgan shaxs shaxsan javobgar hisoblanadi. 16. Profilaktika inspektorining ijtimoiy profilaktika obyektlarini aniqlash va ularga doir maʼlumotlarni ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarga oʻz vaqtida taqdim etish, shuningdek, mazkur Nizomning 17-bandi “b” kichik bandiga muvofiq uning oʻzi tomonidan amalga oshiriladigan ijtimoiy moslashtirish dasturida belgilangan tadbirlarning bajarilish holati tuman (shahar) huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻlinmasi tomonidan kunlik monitoring qilib boriladi. 17. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar ijtimoiy moslashtirish dasturi asosida quyidagilarni amalga oshiradi: a) hokim yordamchisi — band boʻlmagan yoki doimiy daromad manbaiga ega boʻlmagan ishsiz shaxslarni kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish hamda ularning bandligini taʼminlash choralarini koʻradi; b) profilaktika inspektori: spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan shaxslarning turmush tarzi, xulq-atvori va oilaviy sharoitini oʻrganadi, ular bilan yakka tartibda profilaktik suhbatlar oʻtkazadi, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar bilan birgalikda kasbiy layoqatidan kelib chiqib, kasb-hunar oʻrganishga jalb qilish, sogʻlom hayotga qaytarish, ijtimoiy-huquqiy, psixologik va boshqa yordamlar koʻrsatish, shuningdek, ushbu salbiy odatga ruju qoʻyishning omillarini bartaraf etish maqsadida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish va kompleks psixologik-tibbiy reabilitatsiya qilish choralarini koʻradi; qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarga ruju qoʻygan shaxslarning turmush tarzi, xulq-atvori va oilaviy sharoitini oʻrganadi, ular bilan profilaktik suhbatlar oʻtkazadi, ushbu oʻyinlarning salbiy oqibatlarini va javobgarlikni tushuntiradi, uning omillarini bartaraf etishga koʻmaklashadi; gʻayriijtimoiy xulq-atvorli shaxslarning turmush tarzi, xulq-atvori va gʻayriijtimoiy xatti-harakatlarining sabablarini oʻrganadi, ular bilan yakka tartibda profilaktik suhbatlar oʻtkazadi, ularni sogʻlom hayotga qaytarish hamda bunday salbiy xatti-harakatlarni bartaraf etish choralarini koʻradi; jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan va profilaktik hisobda turgan shaxslarning turmush tarzi, xulq-atvori, oilaviy sharoiti va kasbiy layoqatini oʻrganadi, hokim yordamchisi tomonidan ularni kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish hamda bandligini taʼminlash boʻyicha zarur choralar koʻrilishida yordam beradi; qarovsiz va nazoratsiz qolgan voyaga yetmaganlarning turmush tarzi, xulq-atvori va oilaviy sharoitini oʻrganadi, vasiy yoki homiysi boʻlmagan voyaga yetmaganlarga vasiy va homiy biriktirish, yoshlar yetakchisi bilan birgalikda ularning qiziqishidan kelib chiqib, fan, kasb-hunar va sport toʻgaraklariga jalb qiladi, boʻsh vaqtlarini mazmunli tashkil etish choralarini koʻradi; v) yoshlar yetakchisi: ishsiz yoshlar va maktab bitiruvchilarining bandligiga koʻmaklashadi, “Yoshlar daftari”ga kiritilgan yoshlarning muammolarini oʻrganadi hamda ularga koʻrsatiladigan yordam turlaridan samarali foydalanishni tashkil etadi; davlat koʻmagiga muhtoj “ogʻir” toifadagi yoshlarning hayotda oʻz oʻrnini topishlariga koʻmaklashadi hamda profilaktika inspektori bilan birgalikda huquqbuzarlik sodir etishga moyilligi boʻlgan voyaga yetmaganlar bilan tizimli ishlaydi, ularning boʻsh vaqtini mazmunli tashkil etish choralarini koʻradi; spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan yoshlarning turmush tarzi, xulq-atvori va oilaviy sharoitini oʻrganadi, ular bilan yakka tartibda suhbatlar oʻtkazadi, kasbiy layoqatidan kelib chiqib, kasb-hunar oʻrganishga jalb qilish, sogʻlom hayotga qaytarish hamda ushbu salbiy odatga ruju qoʻyish omillarini bartaraf etishga koʻmaklashadi; qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarga ruju qoʻygan yoshlarning turmush tarzi, xulq-atvori va oilaviy sharoitini oʻrganadi, ular bilan yakka tartibda suhbatlar oʻtkazadi, ularni sogʻlom hayotga qaytarishga hamda ushbu salbiy odatga ruju qoʻyishning omillarini bartaraf etishga koʻmaklashadi; g) xotin-qizlar faoli: ajrim yoqasiga kelib qolgan va nizoli oilalar bilan yakka tartibda suhbatlar oʻtkazadi, nizolarning sabablarini aniqlaydi, ularni bartaraf etish maqsadida mahalla raisi bilan hamkorlikda “Sogʻlom oila — sogʻlom jamiyat” tamoyillarini tushuntiradi, oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi, ularga ijtimoiy-huquqiy, psixologik va moddiy yordam koʻrsatishni ijtimoiy xodim bilan birgalikda tashkil etadi; yordamga muhtoj boʻlgan va ogʻir ijtimoiy ahvolga tushib qolgan xotin-qizlar bilan yakka tartibda suhbatlar oʻtkazib, turmush tarzi, xulq-atvori, oilaviy sharoiti hamda kasbiy layoqatini oʻrganadi, ularni tadbirkorlik, kasanachilik va hunarmandchilikka jalb qilish, zarur hollarda ularga ijtimoiy-huquqiy, psixologik va moddiy yordam koʻrsatish choralarini koʻradi; muntazam tazyiq va zoʻravonlikka uchrab kelayotgan xotin-qizlarning xonadoniga borib, turmush tarzi, xulq-atvori va oilaviy sharoitini oʻrganadi, aniqlangan muammolarini bartaraf etish choralarini koʻradi, zarur hollarda muntazam tazyiq va zoʻravonlikka uchrab kelayotgan shaxslarga himoya orderini berish boʻyicha profilaktika inspektoriga taklif kiritadi; jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan va profilaktik hisobda turgan xotin-qizlarning turmush tarzi, xulq-atvori, oilaviy sharoiti va kasbiy layoqatini oʻrganadi, ular bilan manzilli chora-tadbirlarni amalga oshiradi, hokim yordamchisi bilan hamkorlikda bandligini taʼminlash choralarini koʻradi; d) ijtimoiy xodim: ogʻir ahvolga tushib qolgan va ogʻir ahvolga tushib qolish xavfi yuqori boʻlgan shaxslarning turmush tarzi va oilaviy sharoitini oʻrganadi, ularning ehtiyojlariga qarab, kompleks yondashuv asosida professional ijtimoiy xizmat koʻrsatishni va yordam berilishini tashkil etish choralarini koʻradi; nogironligi boʻlgan va ogʻir kasallikka chalingan shaxslar, shuningdek, parvarishga muhtoj yolgʻiz keksalarni qonunchilikda belgilangan tartibda chuqurlashtirilgan tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishini tashkil etadi hamda ularga ijtimoiy xizmatlar va yordamlar koʻrsatilishini taʼminlaydi; e) soliq inspektori tadbirkorlik faoliyatini boshlamoqchi boʻlgan shaxslarga soliq xizmatlarini koʻrsatadi. Hokim yordamchisi, profilaktika inspektori, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli, ijtimoiy xodim va soliq inspektori oʻz vakolatlari doirasida qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa vazifalarni ham amalga oshirishi mumkin. 18. Mahalla raisi ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar faoliyatiga umumiy rahbarlik qilib, har hafta mahallada ularning ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish borasidagi faoliyatini muhokama qilib boradi. 19. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan zarur hollarda, ijtimoiy profilaktika tadbirlariga ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi shaxslar jalb qilinishi mumkin. 20. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq oʻz vakolatlari doirasida ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarga yordam koʻrsatadi. Bunda: a) mehnat organi xodimi — band boʻlmagan yoki doimiy daromad manbaiga ega boʻlmagan ishsiz shaxslar; b) tibbiyot xodimi: spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan shaxslar; parvarishga muhtoj yolgʻiz keksalar; nogironligi boʻlgan va ogʻir kasallikka chalingan shaxslar; v) maktab direktori, maktab psixologi va inspektor-psixolog: muntazam tazyiq va zoʻravonlikka uchrab kelayotgan oʻquvchilar; qarovsiz va nazoratsiz qolgan, shuningdek, gʻayriijtimoiy xulq-atvorli oʻquvchilar; spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan oʻquvchilar; qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarga ruju qoʻygan oʻquvchilar bilan ijtimoiy moslashtirish dasturlarini amalga oshirishda ishtirok etadi. 21. Ijtimoiy moslashtirish dasturlarini amalga oshirishga ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarning murojaatiga asosan mahalla faollari, imom-xatib, otinoyilar va boshqa shaxslar taklif etilishi mumkin. 22. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarning faoliyati tuman (shahar) darajasida — tuman (shahar) ichki ishlar organlari, viloyat darajasida — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari hamda viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari, respublika darajasida — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan tahlil qilingan holda ularga tashkiliy, texnik va metodik yordam koʻrsatgan holda muvofiqlashtiriladi. 23. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish jarayonida vujudga kelayotgan muammolarni hal etish, shuningdek, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarga amaliy va boshqa yordam koʻrsatish maqsadida ijtimoiy profilaktika tadbirlari quyidagi tartibda nazorat qilib boriladi: a) tuman (shahar) darajasida: mahalla raisining faoliyati — Oʻzbekiston mahallalari uyushmasining tuman (shahar) boʻlimlari; hokim yordamchisining faoliyati — tuman (shahar) kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlari; profilaktika inspektorining faoliyati — tuman (shahar) ichki ishlar organlarining huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻlinmalari; xotin-qizlar faolining faoliyati — Oila va xotin-qizlar qoʻmitasining tuman (shahar) boʻlimlari; yoshlar yetakchisining faoliyati — Yoshlar ishlari agentligining tuman (shahar) boʻlimlari; ijtimoiy xodimning faoliyati — tuman (shahar) “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari; soliq inspektorining faoliyati — tuman (shahar) soliq inspeksiyalari tomonidan; b) viloyat darajasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahri kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari hamda viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari huquqbuzarliklar profilaktikasi boshqarmalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi, viloyatlar hamda Toshkent shahar oila va xotin-qizlar boshqarmalari, Oʻzbekiston mahallalari uyushmasining, Yoshlar ishlari agentligining, Ijtimoiy himoya milliy agentligining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar boshqarmalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar soliq boshqarmalari tomonidan; v) respublika darajasida Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi, Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi, Yoshlar ishlari agentligi, Ijtimoiy himoya milliy agentligi va Soliq qoʻmitasi tomonidan. 24. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan ijtimoiy moslashtirish dasturi profilaktika inspektori bilan, profilaktika inspektorining oʻzi tomonidan amalga oshirilgan ijtimoiy moslashtirish dasturi esa mahalla raisi bilan birgalikda tuziladigan qoʻshma xulosa asosida yakunlanadi. 25. Ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar vafot etganda, ozodlikdan mahrum etilganda yoki doimiy yashash uchun xorijiy davlatga koʻchib ketganda, ularga nisbatan ijtimoiy moslashtirish dasturini tugatish haqida mahalla profilaktika inspektori bilan birgalikda qoʻshma xulosa tuziladi. 26. Ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar uzoq muddatga xorijiy davlatga ketganda, ijtimoiy moslashtirish dasturi vaqtincha toʻxtatilib turiladi va qaytganidan soʻng qayta tiklanib, holatdan kelib chiqib yakunlanishi yoki davom ettirilishi mumkin. Ijtimoiy profilaktika tadbirlari takroran amalga oshirilganda, ijtimoiy moslashtirish dasturi qayta tiklanib, ishlar davom ettiriladi. 27. Ijtimoiy moslashtirish dasturini yakunlash boʻyicha tuzilgan qoʻshma xulosa asosida tuman (shahar) kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlari, tuman (shahar) ichki ishlar organlari huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻlinmalari, Oʻzbekiston mahallalari uyushmasining, Oila va xotin-qizlar qoʻmitasining, Yoshlar ishlari agentligining tuman (shahar) boʻlimlari, tuman (shahar) “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari hamda tuman (shahar) soliq inspeksiyalari nazoratni yakunlaydi. 28. Ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar respublikaning boshqa hududiga doimiy yoki vaqtincha yashash uchun koʻchib ketsa, ular bilan olib borilayotgan ijtimoiy profilaktika tadbirlari borgan joyidagi ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan davom ettirilishi mumkin. 29. Axborot tizimiga kiritilgan maʼlumotlarning haqqoniyligi har yil yakuni boʻyicha mazkur Nizomning 23-bandida nazarda tutilgan davlat organlari va tashkilotlari tomonidan bevosita joylarga chiqqan holda oʻrganiladi. 30. Ijtimoiy profilaktika obyektlariga nisbatan elektron shaklda yuritilgan hujjatlar (xulosa, ijtimoiy moslashtirish dasturi, uning ijrosi boʻyicha maʼlumotnomalar, qoʻshma xulosa) axborot tizimida saqlanadi. 31. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish natijasida olingan maʼlumotlarning sir saqlanishini taʼminlaydi. 32. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 1. Ushbu Nizom huquqbuzarliklar profilaktikasini bevosita amalga oshiruvchi organ va muassasalarning mansabdor shaxslari tomonidan rasmiy ogohlantirishni chiqarish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomning talablari Oʻzbekiston Respublikasi prokuratura organlariga nisbatan tatbiq etilmaydi. 3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: gʻayriijtimoiy xulq-atvor — shaxsning jamiyatda qabul qilingan xulq-atvor normalari va qoidalarini buzuvchi turmush tarzi, harakati yoki harakatsizligi; huquqbuzarlik sodir etishga moyil boʻlgan shaxs — oʻzining gʻayriijtimoiy xulq-atvori xavfliligi tufayli huquqbuzarlik sodir etish ehtimoli holatida boʻlgan jismoniy shaxs. 4. Rasmiy ogohlantirish huquqbuzarliklar profilaktikasini bevosita amalga oshiruvchi organ yoki muassasaning huquqbuzarliklarning yakka tartibdagi profilaktikasini amalga oshirishga masʼul boʻlgan mansabdor shaxsi (keyingi oʻrinlarda — masʼul shaxs) tomonidan chiqariladi. 5. Huquqbuzarliklar profilaktikasini bevosita amalga oshiruvchi organ yoki muassasaning rasmiy ogohlantirishni chiqarish vakolatiga ega boʻlgan mansabdor shaxslari roʻyxati tegishli vazirliklar va idoralar tomonidan tasdiqlanadi. 6. Rasmiy ogohlantirish shaxsga uning gʻayriijtimoiy xulq-atvorni davom ettirishiga yoʻl qoʻyib boʻlmasligi toʻgʻrisida yozma ravishda tushuntirishdan, shuningdek, huquqbuzarlik sodir etishga moyil boʻlgan shaxsni huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlik haqida ogohlantirishdan iborat boʻladi. 7. “Huquqbuzarliklar profilaktikasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 30-moddasiga muvofiq oʻtkazilgan profilaktik suhbat ijobiy natija bermagan va shaxs gʻayriijtimoiy xulq-atvorni yoki huquqbuzarlik sodir etishga moyillikni davom ettirgan hollarda, unga nisbatan rasmiy ogohlantirish qoʻllanadi. 8. Jamiyatda qabul qilingan xulq-atvor normalari va qoidalarini buzuvchi turmush tarzi, harakati yoki harakatsizligini yoxud oʻzining gʻayriijtimoiy xulq-atvori xavfliligi tufayli huquqbuzarlik sodir etish ehtimoli holatida boʻlgan jismoniy shaxs aniqlangan joyning oʻzida masʼul shaxs tomonidan ushbu shaxsga nisbatan rasmiy ogohlantirish chiqariladi. 9. Rasmiy ogohlantirish masʼul shaxs tomonidan oʻz xizmat vazifasini bajarayotgan paytda, amalga oshirilayotgan profilaktik tadbirlar jarayonida, shuningdek, qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hollarda chiqariladi. 10. Rasmiy ogohlantirish blankasi ushbu Nizomga ilovaga muvofiq shaklda ikki qismdan — fuqaroga taqdim qilinadigan rasmiy ogohlantirish hamda masʼul shaxsda qoladigan uning qirqib olinadigan qismidan iborat boʻladi. 11. Rasmiy ogohlantirish blankasi rasmiylashtirilganda unga barcha yozuvlar qora yoki havorang siyohda, tushunarli qilib yoziladi. 12. Masʼul shaxs rasmiy ogohlantirish blankasini rasmiylashtirayotgan paytda shaxsning yonida uning shaxsini tasdiqlovchi hujjat boʻlmasa, rasmiy ogohlantirish blankasining tegishli grafalari shaxsning soʻzidan toʻldiriladi. 13. Masʼul shaxs rasmiy ogohlantirish blankasini rasmiylashtirganidan soʻng uni imzolaydi. Rasmiy ogohlantirish blankasining qirqib olinadigan qismi rasmiy ogohlantirilayotgan shaxs tomonidan ham imzolanadi. Rasmiy ogohlantirilayotgan shaxs imzo qoʻyishdan bosh tortgan taqdirda esa, rasmiy ogohlantirish blankasiga bu haqida yozib qoʻyiladi. 14. Rasmiy ogohlantirish rasmiylashtirilganidan soʻng u rasmiy ogohlantirilgan shaxsga beriladi, blankaning qirqib olinadigan qismi masʼul shaxsda qoladi. 15. Masʼul shaxs, rasmiy ogohlantirish chiqarilganligi toʻgʻrisida u qaysi shaxsga eʼlon qilingan boʻlsa, oʻsha shaxsning ish (oʻqish) joyidagi ish beruvchiga (maʼmuriyatga) yoki yashash joyidagi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga xabar qilishga haqli. 16. Rasmiy ogohlantirish blankasi qatʼiy hisobda turuvchi hujjat hisoblanadi va oʻz seriyasi hamda raqamiga ega boʻladi. Rasmiy ogohlantirish blankalari huquqbuzarliklar profilaktikasini bevosita amalga oshiruvchi vazirliklar va idoralar tomonidan quyi turuvchi tizim uchun markazlashtirilgan holda belgilangan tartibda tayyorlanadi. 17. Ushbu Nizom talablariga rioya etilishi huquqbuzarliklar profilaktikasini bevosita amalga oshiruvchi organ yoki muassasalarning rahbarlari va prokuratura organlari tomonidan nazorat qilinadi. 18. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikka muvofiq javob beradilar. 1. Ushbu Nizom ichki ishlar organlari xodimlari yoki Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi organlari harbiy xizmatchilari va (yoki) xodimlari tomonidan huquqbuzarlik sodir etganlik holatini, shuningdek, probatsiya nazoratidagi shaxs tomonidan alkogolli ichimliklarni isteʼmol qilish yuzasidan sud belgilagan taqiqqa (cheklovga) rioya etilishini aniqlash maqsadida ichki ishlar organlarining navbatchilik qismlariga olib kelingan shaxslarning alkotester yordamida alkogolli ichimlik isteʼmol qilganligini aniqlash tartibini belgilaydi. Ushbu bandning birinchi xatboshisida koʻrsatilgandan boshqa hollarda alkogolli ichimlik isteʼmol qilganlikni aniqlash taqiqlanadi, yoʻl-patrul xizmati xodimlari tomonidan transport vositalari haydovchilarining alkogolli ichimlik isteʼmol qilganligini aniqlash hollari bundan mustasno; Transport vositalari haydovchilarining alkogolli ichimlik isteʼmol qilganligi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 1-dekabrdagi 975-son qarori bilan tasdiqlangan Yoʻl-patrul xizmati xodimlarining yoʻl harakati qatnashchilari bilan oʻzaro munosabatlari hamda maxsus moslamalardan foydalanishi tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq aniqlanadi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: alkotester — shaxs tomonidan havoga chiqarilgan etanol bugʻlarini aniqlovchi va tekshiruv natijalarini qogʻozda aks ettiruvchi maxsus moslama; alkotester tekshiruvi — huquqbuzarlik sodir etganlik holatini, shuningdek, probatsiya nazoratidagi shaxs tomonidan alkogolli ichimliklarni isteʼmol qilish yuzasidan sud belgilagan taqiqqa (cheklovga) rioya etilishini aniqlash maqsadida ichki ishlar organlarining navbatchilik qismlariga olib kelingan shaxslarning alkogolli ichimlik isteʼmol qilganligini alkotester yordamida tekshirish; masʼul xodimlar — ichki ishlar organlarining navbatchilik qismiga tekshiriluvchi shaxsni olib kelgan ichki ishlar organlari xodimlari yoki Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi harbiy xizmatchilari va xodimlari; tekshiriluvchi shaxs — huquqbuzarlik sodir etganlik holatini aniqlash yoki probatsiya nazoratidagi shaxsning alkogolli ichimliklarni isteʼmol qilish yuzasidan sud belgilagan taqiqqa (cheklovga) rioya etishini tekshirish maqsadida ichki ishlar organlarining navbatchilik qismlariga olib kelingan hamda alkogolli ichimlik isteʼmol qilganlik holati alkotester orqali tekshiriladigan shaxs; tibbiy tekshiruv — tuman (shahar) davolash-profilaktika muassasalariga olib borilgan shaxsning alkogolli ichimlik isteʼmol qilganlik holatini tekshirish maqsadida oʻtkaziladigan tekshiruv. 3. Tekshiriluvchi shaxs alkogolli ichimlik isteʼmol qilganligi masʼul xodimlar tomonidan ushbu Nizomda belgilangan tartibda alkotester yordamida tekshiriladi. 4. Quyidagilar alkotester tekshiruvini oʻtkazish uchun asos boʻladi: shaxsning ogʻiz boʻshligʻidan alkogol hidi kelishi; shaxsning bir holatda toʻgʻri tura olmasligi (chayqalib turishi); shaxs nutqining buzilgani; shaxs qoʻl barmoqlarining qaltirashi; shaxs yuz terisi rangining sezilarli oʻzgargani. 5. Masʼul xodimlar alkogolli ichimliklar taʼsiridan mast holatda boʻlib, mustaqil harakatlanish qobiliyatini yoʻqotgan yoki qayerdaligini aniq anglab yetmaydigan shaxslarni aniqlagan taqdirda, ushbu shaxslarni Alkogol, giyohvandlik vositalari taʼsiridan yoki oʻzgacha tarzda mastlik holatida boʻlgan shaxslarga tibbiy yordam koʻrsatish tartibi toʻgʻrisida nizomda belgilangan tartibda tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib boradi. 6. Alkotester tekshiruvi kamida ikki nafar xolis ishtirokida, zarur hollarda esa shifokor yoki boshqa mutaxassis ishtirokida oʻtkaziladi. 7. Alkotester tekshiruvidan oldin masʼul xodimlar tekshiriluvchi shaxs va xolislarni alkotesterning ishlash tartibi va koʻrsatkichlari bilan tanishtiradi, ularning talabiga asosan qiyoslash sertifikati (nusxasi)ni koʻrsatadi. Ushbu bandda koʻrsatib oʻtilgan hujjat va boshqa koʻrsatkichlar bilan tanishtirilmaganda yoki maxsus moslama nosozligiga shubha mavjud boʻlganda yoxud alkotester tekshiruvini oʻtkazish jarayonida sanitariya-gigiyena qoidalari buzilganda, shaxs alkotester tekshiruvidan oʻtishdan bosh tortishi mumkin. 8. Alkotester tekshiruvi jarayonida masʼul xodim tomonidan tekshiriluvchi shaxs bilan muloqotda xushmuomala, unga nisbatan xatti-harakatlari tushunarli va qonunchilik talablari asosida boʻlishi, shuningdek, sanitariya-gigiyena qoidalariga qatʼiy rioya etilishi lozim. 9. Alkogolli ichimlik isteʼmol qilganlik holatini aniqlash uchun alkotester tekshiruvini oʻtkazishda tekshiriluvchi shaxs tomonidan chiqarilgan havo namunasi alkotester moslamasini qoʻllash yoʻriqnomasiga asosan olinadi. 10. Tekshiriluvchi shaxsning ogʻiz boʻshligʻidan chiqarilgan havodagi etanol bugʻlar konsentratsiyasi koʻrsatkichi 0,135 milligramm va undan yuqori boʻlgan hollarda, masʼul xodimlar tekshiriluvchi shaxsga nisbatan alkogolli ichimliklarni isteʼmol qilganligi holati yuzasidan xolislar ishtirokida (alkotester moslamasining qiyoslash sertifikati raqami bayonnomada yoki dalolatnomada koʻrsatiladi) bayonnoma yoki dalolatnoma (probatsiya nazoratidagi shaxsga nisbatan dalolatnoma) rasmiylashtiradi hamda alkotester tekshiruvi natijalarini ushbu bayonnoma yoki dalolatnomaga ilova qiladi. 11. Tekshiriluvchi shaxs alkotester yordamida alkotester tekshiruvidan oʻtishdan bosh tortgan yoki unda texnik vositalar orqali oʻtkazilgan alkotester tekshiruvi natijalariga eʼtiroz mavjud boʻlgan hollarda, masʼul xodimlar ushbu shaxsni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish uchun tuman (shahar) davolash-profilaktika muassasasiga olib boradilar. Tekshiriluvchi shaxs tuman (shahar) davolash-profilaktika muassasasida ham tibbiy tekshiruvdan oʻtishdan bosh tortgan taqdirda, unga nisbatan qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka tortish choralari koʻriladi. 12. Masʼul xodimlarning alkotesterdan foydalanish, uni saqlash, qabul qilish, topshirish va uning hisobini yuritish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan belgilanadi. 13. Masʼul xodimlar: tekshiriluvchi shaxsga oʻzini tanishtirishi, lavozimi, unvoni, familiyasi haqida maʼlumot berishi, uning talabiga koʻra xizmat guvohnomasini ochiq holda koʻrsatishi (bunda xodim tomonidan xizmat guvohnomasini huquqbuzar ixtiyoriga (qoʻliga) berishi taqiqlanadi); har qanday vaziyatda tekshiriluvchi shaxs bilan vazmin, xushmuomala, odobli va eʼtiborli boʻlish, ularga hurmat bilan hamda “Siz” deb murojaat qilishi, ular bilan oʻzaro munosabatlarda muomala madaniyati va qonuniylikka rioya qilishi; tekshiriluvchi shaxs va xolislarni alkotesterning ishlash tartibi va koʻrsatkichlari bilan tanishtirishi, ularning talabiga asosan qiyoslash sertifikati (nusxasi)ni koʻrsatishi; tekshiriluvchi shaxsni alkogolli ichimlik isteʼmol qilgan deb hisoblashga asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, uni belgilangan tartibda alkotester tekshiruvi yoki tibbiy tekshiruvdan oʻtkazishni tashkil qilishi, alkogolli ichimlik isteʼmol qilgan yoki isteʼmol qilmaganligini aniqlash uchun tekshiruv oʻtkazilishidan bosh tortgan taqdirda, qonunchilikda belgilangan tartibda chora koʻrish uchun hujjatlarni rasmiylashtirishi; ruxsat etilmagan, qiyoslash sertifikatiga ega boʻlmagan, qiyoslash sertifikatining amal qilish muddati tugagan yoki belgilangan tartibda ichki ishlar organlari hisobida mavjud boʻlmagan alkotesterdan foydalanmasligi; tekshiriluvchi shaxsga alkotester tekshiruvi yoki tibbiy tekshiruv oʻtkazish jarayonidagi huquq va majburiyatlarini tushuntirishi; tekshiriluvchi shaxsni alkotester tekshiruvi natijalarining nusxasi bilan taʼminlashi lozim. Masʼul xodimlar qonunchilikda belgilangan boshqa majburiyatlarni ham bajaradi. 14. Masʼul xodimlar xizmat vazifalarini bajarishda quyidagi huquqlarga ega: mazkur Nizomning 5-bandida koʻrsatilgan asoslarga koʻra alkotester tekshiruvini oʻtkazish; oʻz xizmat majburiyatlarini amalga oshirish chogʻida fuqarolarning shaxsini aniqlash maqsadida maxsus elektron maʼlumotlar bazasidan foydalanish. Masʼul xodimlar qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 15. Tekshiriluvchi shaxs masʼul xodimlar bilan oʻzaro munosabatlarda quyidagi huquqlarga ega: masʼul xodimlardan nima sababdan ichki ishlar organlariga olib kelinganligini, oʻzini tanishtirishini, xizmat guvohnomasini koʻrsatishini talab qilish; oʻz ona tilidan hamda tarjimon xizmatidan foydalanish; alkotester tekshiruvi natijalari bilan tanishish; alkogolli ichimlik isteʼmol qilganlik holatini aniqlashda foydalaniladigan alkotesterning qiyoslash sertifikatini koʻrsatishni talab qilish; masʼul xodimlarning harakatlari yoki harakatsizligi, rasmiylashtirilgan huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi maʼmuriy bayonnoma hamda chiqarilgan qaror ustidan yuqori turuvchi organga (mansabdor shaxsga) yoki sudga shikoyat qilish; alkotester tekshiruvidan bosh tortish va tibbiy tekshiruv oʻtkazilishini talab qilish. Tekshiriluvchi shaxs qonunchilik hujjatlarida belgilangan boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 16. Tekshiriluvchi shaxs: masʼul xodimlarning qonuniy talablariga boʻysunishi va ularni bajarishi; yonida shaxsini tasdiqlovchi yoki oʻzini identifikatsiya qilish imkonini beradigan hujjatlari boʻlgan hollarda masʼul xodimlar talabiga koʻra ularni tekshirish uchun taqdim etish lozim. Tekshiriluvchi shaxsga alkotester tekshiruvi jarayonida yuqoridagilardan boshqa majburiyatlar yuklanishi mumkin emas. 17. Shaxsini tasdiqlovchi hujjati mavjud boʻlmagan tekshiriluvchining shaxsi ichki ishlar organlarining vakolatli xodimlari tomonidan maxsus elektron maʼlumotlar bazasi yordamida aniqlanadi. Tekshiriluvchining shaxsini tasdiqlovchi hujjati mavjud emasligi uni alkotester tekshiruvi yoki tibbiy tekshiruvdan oʻtkazmaslik uchun asos boʻlmaydi. 18. Tibbiy tekshiruv ichki ishlar organlariga olib kelingan vaqtda yoki uzogʻi bilan ikki soat ichida oʻtkazilishi lozim. 19. Tuman (shahar) davolash-profilaktika muassasalarida alkogolli ichimlik isteʼmol qilganlik holatida ekanligiga gumon qilingan shaxs har taraflama klinik tekshiruvdan oʻtkaziladi va etanol bugʻlari bor-yoʻqligini aniqlash maqsadida undan chiqarilayotgan nafas havosi namunasi olinadi. 20. Alkogolli ichimlik isteʼmol qilganlik holatining klinik belgilarini aniqlash imkoni boʻlmagan hollarda (shoshilinch tez tibbiy yordam koʻrsatilishini talab qiluvchi holatlar), tekshiruvdan oʻtkazish uchun qon namunasi masʼul xodimning qarori asosida tegishli davolash-profilaktika muassasalarida olinadi. Bunda tekshiriluvchi shaxsning alkogolli ichimlik isteʼmol qilganligi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosa qonning laboratoriya tekshiruvi natijalari asosida chiqariladi. 21. Chiqarilayotgan nafas havosi tarkibidagi alkogol miqdorini va sifatini aniqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasida qoʻllanishga ruxsat etilgan hamda tekshiruvdan oʻtgan alkotesterlardan foydalaniladi. 22. Tibbiy tekshiruv natijalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan shakldagi bayonnoma tuziladi. Bayonnomada tekshiruv sanasi va tartib raqami alkogolli ichimlik isteʼmol qilganlik holatini aniqlash boʻyicha tibbiy tekshiruvdan oʻtgan shaxslar hisobini yuritish daftarining tartib raqamiga muvofiq holda koʻrsatiladi. 23. Bayonnomaning barcha bandlari hech qanday qisqartirish va boshqa oʻzgartirishlarsiz toʻldiriladi. Bayonnoma tibbiy tekshiruvni oʻtkazgan shifokor tomonidan imzolanadi va tekshiruv oʻtkazilgan tibbiyot muassasasining muhri bilan tasdiqlanadi. 24. Tibbiy tekshiruvdan oʻtkazilgan shaxsga tibbiy tekshiruv bayonnomasi nusxasi (qogʻoz yoki elektron shaklda) beriladi. 25. Biologik suyuqliklarning va chiqarilayotgan nafas havosi tarkibining laboratoriya tekshiruvi natijalari inobatga olingan kompleks tibbiy tekshiruv natijalari tekshiriluvchi shaxsning holati toʻgʻrisidagi xulosaning asosi hisoblanadi. 26. Tekshiriluvchi shaxs tekshiruvdan yoki ayrim tekshiruv turidan bosh tortgan hollarda, shifokor tomonidan daftarga va bayonnomada “tekshiruvdan bosh tortdi” deb yozib qoʻyiladi. 27. Tibbiy tekshiruv asosida xulosa tuziladi, unda tekshiriluvchi shaxsning tekshiruv vaqtidagi holati aniq yoritilishi zarur. Shifokor xulosa tuzayotganda, quyidagi holatlardan birini belgilashi lozim: alkogolli ichimlik isteʼmol qilganlik holati aniqlanmadi; alkogolli ichimlik isteʼmol qilganlik holati aniqlandi. 28. Tibbiy tekshiruvdan oʻtkazilgan shaxs tekshiruvdan oʻtkazish natijalari toʻgʻrisidagi xulosa bilan uni olib kelgan masʼul xodimlar oldida tanishtiriladi. 29. Tekshiriluvchi shaxsda xulosaga nisbatan eʼtirozlar mavjud boʻlgan hollarda, u boshqa tibbiyot muassasasida qayta tibbiy tekshiruvdan oʻtkazishni talab qilishga haqli. Bunda qayta tibbiy tekshiruv alkogolli ichimlik isteʼmol qilganlik holati aniqlangan yoki masʼul xodim shaxsning alkogolli ichimliklar isteʼmol qilganligi boʻyicha asoslarini maʼlum qilgan paytdan boshlab, uzogʻi bilan bir soat ichida boshqa yaqin masofada joylashgan tibbiyot muassasasida oʻtkazilishi lozim. Tekshiriluvchi shaxs alkogolli ichimlik isteʼmol qilganlik holatini aniqlash yuzasidan xususiy tibbiyot muassasalarida tibbiy tekshiruvdan oʻtishini maʼlum qilgan taqdirda, tekshiriluvchi shaxs xususiy tibbiyot muassasasida oʻz hisobidan tekshiruvdan oʻtkazilib, tekshiruv toʻgʻrisida maʼlumotnoma olinadi. 30. Ushbu Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar. 1. Mazkur Nizom alkogol, giyohvandlik vositalari taʼsiridan yoki oʻzgacha tarzda mastlik holatida boʻlib, mustaqil harakatlanish qobiliyatini yoʻqotgan yoki qayerdaligini aniq anglab yetmaydigan shaxslarni (alkogol va boshqa psixoaktiv moddalardan ogʻir zaharlanish (hushsiz, koma) holatlari bundan mustasno) ichki ishlar organlari xodimlari tomonidan tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga yetkazish va ularga tibbiy yordam koʻrsatish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: alkogol, giyohvandlik vositalari taʼsiridan yoki oʻzgacha tarzda mastlik holatida boʻlib, mustaqil harakatlanish qobiliyatini yoʻqotgan yoki qayerdaligini aniq anglab yetmaydigan shaxslar (keyingi oʻrinlarda — mastlik holatidagi shaxs) — psixoaktiv moddalar taʼsirida mastlik holatidagi shaxs; narkologik kasallik (surunkali alkogolizm, giyohvandlik, zaharvandlik) — psixoaktiv moddalarga patologik ruju qoʻyish, ulardan surunkali zaharlanishning psixosomatik (ruhiy va jismoniy) hamda ijtimoiy oqibatlari bilan tavsiflanadigan surunkali kasallik; psixoaktiv moddalar — markaziy asab tizimiga oʻziga xos taʼsir koʻrsatadigan, muntazam ravishda isteʼmol qilganda ruhan va jismonan qaramlikni yuzaga keltirishi mumkin boʻlgan, kelib chiqishi sintetik yoki tabiiy kimyoviy moddalar; psixoaktiv moddalar taʼsiridan mastlik holatini aniqlash uchun shaxslarni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish — shaxslarda mastlik holatini aniqlashga qaratilgan tibbiy koʻrik usullari va tibbiy tekshiruvlar majmui. 3. Mastlik holatida boʻlgan shaxslarga tibbiy yordam koʻrsatish uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vaziri, viloyatlar sogʻliqni saqlash boshqarmalari hamda Toshkent shahar sogʻliqni saqlash bosh boshqarmasi boshliqlari buyruqlari bilan tuman (shahar) tibbiyot birlashmalari tarkibida kamida 10 oʻrinli tumanlararo tibbiy yordam koʻrsatish punktlari tashkil qilinadi. 4. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlarida ichki rejim hamda jamoat tartibini saqlash, huquqbuzarliklarning oldini olish va ularni bartaraf etish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qoʻriqlash departamenti qoʻriqlash boʻlinmalari (keyingi oʻrinlarda — qoʻriqlash boʻlinmalari) tashkil etiladi. 5. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlari videokuzatuv kameralari bilan jihozlangan boʻlishi shart. 6. Ichki ishlar organlari xodimlari tomonidan tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga koʻchalarda, maydonlarda, stadionlarda, xiyobonlarda, istirohat bogʻlarida, avtomobil yoʻllarida, vokzallarda, aeroportlarda va boshqa jamoat joylarida (yashash joyidan olib borish bundan mustasno) boʻlgan mastlik holatidagi shaxslarni tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib borish uchun quyidagi mezonlar asos boʻladi: shaxsning maqsadli harakatlar sodir etish yoki oʻzi mustaqil harakatlanish qobiliyatining yoʻqotganligi (biror joyda yotgan yoki oʻtirgan holati); shaxsning uyquchanligi, uygʻotishning qiyinligi; shaxsning tikka holatda mustaqil tura olmasligi; nutqining noaniq, tushunarsiz, oʻzaro bogʻliq boʻlmagan uzuq-yuluq alohida soʻzlardan tashkil topishi (gʻoʻldirashi); savollarni yaxshi tushunmasligi, oʻzining qayerdaligini aniq anglab yetmasligi. 7. Alkogol, giyohvandlik vositalari taʼsiridan yoki oʻzgacha tarzda mastlik holatida boʻlgan shaxslarga tibbiy yordam koʻrsatish ushbu Nizomga ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq amalga oshiriladi. 8. Quyidagilar tibbiy yordam koʻrsatish punktlarining asosiy vazifalari hisoblanadi: mastlik holatidagi shaxslarni hushyor holatga keltirish boʻyicha tibbiy yordam koʻrsatish; mastlik holatidagi shaxslarni kecha-kunduz qabul qilish va ularning roʻyxatini yuritish; tibbiy yordam koʻrsatish punktiga qabul qilingan shaxslarni xavfsiz va sogʻligʻiga ziyon yetmaydigan sharoitlarda saqlash; tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib kelingan shaxslarda boshqa yoʻnalishdagi davolash-profilaktika muassasalarida shoshilinch tibbiy yordam koʻrsatishni talab etuvchi holatlar (jarohatlar, kuyish, insult, ichki aʼzolar funksiyalarining yaqqol dekompensatsiyasi va boshqalar) aniqlangan taqdirda, ularni tegishli davolash-profilaktika muassasasiga yuborish; mastlik holatidagi shaxslarni hushyor holatga kelgandan soʻng tibbiy yordam koʻrsatish punktlaridan chiqarib yuborish; mastlik holatidagi shaxs hushyor holatga kelgandan soʻng tibbiy yordam koʻrsatish punktidan chiqarib yuborish vaqtida undan vaqtincha saqlash uchun olib qoʻyilgan buyumlarini qaytarish. 9. Mastlik holatidagi shaxslar ichki ishlar organlari xodimlari tomonidan aniqlanadi va tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib boriladi. Bunda ichki ishlar xodimi: mastlik holatidagilarning shaxsini aniqlaydi; mastlik holatidagi shaxslarga nisbatan huquqbuzarliklarning, shuningdek, ularning hayoti va sogʻligʻiga tahdid soluvchi xavfning oldini olish maqsadida ularga birinchi yordam koʻrsatadi; zarurat tugʻilganda (shaxsning hushsizligi, ogʻir tan jarohati olganligi yoki hayoti va sogʻligʻiga tahdid solayotgan boshqa holatlarda), ular aniqlangan joyga zudlik bilan tez tibbiy yordam brigadasini chaqiradi; tez yordam brigadasining kelish imkoni boʻlmagan taqdirda, yuqorida koʻrsatilgan shaxslarni tibbiyot muassasalariga oʻz xizmat avtomashinalarida yetkazib boradi, bu haqida ichki ishlar hududiy organining navbatchilik boʻlimiga xabar beradi, navbatchining koʻrsatmalariga muvofiq harakat qiladi; mastlik holatida boʻlgan shaxslarning shaxsiy mulki xavfsizligini taʼminlash choralarini koʻradi. 10. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlari sharoitida yordam koʻrsatishga tibbiy koʻrsatmalar mavjud boʻlganda, mastlik holatidagi shaxslarni ushbu punktlarga ichki ishlar organlari xodimlari oʻz xizmat avtomashinalarida yetkazadi. Ularning sogʻligʻiga zarar yetkazilishini istisno etuvchi, ushbu shaxslarning yonida boʻlgan ashyolar, hujjatlar va qimmatli buyumlarning saqlanishini taʼminlash choralarini koʻradi. 11. Mastlik holatidagi shaxslarni tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib kelishdan oldin ichki ishlar organlari xodimlari ularda oʻziga yoki boshqa fuqarolarga tan jarohatlari yetkazishi mumkin boʻlgan sovuq qurol, shuningdek, qurol sifatida ishlatilishi mumkin boʻlgan boshqa buyum (jism)lar yoʻqligiga ishonch hosil qilishlari kerak. Mastlik holatidagi shaxsning yonida sovuq qurol, giyohvand moddalar va muomalada boʻlishi taqiqlangan yoki cheklangan buyumlar (jismlar) aniqlangan taqdirda, ushbu buyum (jism)lar ichki ishlar organlari xodimi tomonidan olib qoʻyiladi hamda butun tibbiy yordam koʻrsatish davri davomida ushbu shaxsning zarur qoʻriqlanishini taʼminlaydi. 12. Mastlik holatidagi shaxsga tibbiy yordam koʻrsatilgandan soʻng unga nisbatan qonunchilikda belgilangan tegishli choralar koʻrish va olib qoʻyilgan buyumlarni (jismlarni) saqlash, topshirish yoki yoʻq qilish masalalarini hal etish uchun hududiy tuman (shahar) ichki ishlar boshqarmasi (boʻlimi)ga topshiriladi. 13. Tibbiy yordam koʻrsatish punktiga olib kelingan mastlik holatidagi shaxsga tibbiy yordam koʻrsatish punktida yordam koʻrsatish uchun tibbiy koʻrsatmalar mavjud boʻlsa, ushbu shaxsni tibbiy yordam koʻrsatish punktiga qabul qilish toʻgʻrisida navbatchi shifokor tomonidan dalolatnoma tuzilib, tibbiyot xodimi va ichki ishlar organi xodimi tomonidan imzolanadi. 14. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib kelingan mastlik holatidagi shaxslarning kiyim-boshi va boshqa buyumlari ichki ishlar organlari xodimlari tomonidan tibbiyot xodimlari va xolislar ishtirokida tekshiriladi. Tekshirish mobaynida mastlik holatidagi shaxsdan uning yonidagi buyumlari dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi va vaqtincha saqlash uchun olib qoʻyiladi. Bunda mazkur buyumlar har bir shaxs uchun alohida yacheykasi boʻlgan, raqamlangan va qulflanadigan maxsus jihozlangan shkafda saqlanadi. 15. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib kelingan barcha shaxslar shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar yoki uni olib kelgan ichki ishlar organlari xodimlarining yozma yoʻllanmalarida koʻrsatilgan maʼlumotlariga koʻra maxsus tikilgan, raqamlangan, tibbiyot muassasasi rahbari imzosi va tashkilot muhri bosilgan daftarda qayd etiladi. 16. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari boʻlmagan shaxs olib kelinganda, koʻrik dalolatnomasida uning alohida belgilari (chandiqlari, tatiurovkalari, tugʻma dogʻlari va boshqa) sinchiklab qayd qilinadi. Ichki ishlar organlari xodimlari shaxsning tashqi qiyofasini tuzishda tibbiyot xodimlariga yordam beradi. 17. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib kelingan shaxslar ushbu punktlarning xonalariga joylashtiriladi. Bunda erkaklar ayollardan, voyaga yetmaganlar esa voyaga yetganlardan alohida saqlanadi. 18. Navbatchi tibbiy xodimlar ichki ishlar organlari xodimlari bilan birgalikda olib kelingan shaxsning qarindoshlariga darhol xabar berish choralarini koʻradi. 19. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib kelingan shaxslarga qonunchilik hujjatlarida belgilangan, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda yongʻin xavfsizligi faoliyatini texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga javob beradigan maishiy sharoitlar yaratiladi. 20. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlarida tegishli ichki ishlar organlari, davolash-profilaktika muassasalari xodimlari bilan aloqani yoʻlga qoʻyish hamda olib kelingan shaxslarning qarindoshlariga xabar berish uchun telefon apparati oʻrnatiladi. 21. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib kelingan mastlik holatidagi shaxslarga tibbiy yordam narkolog-shifokorlar yoki maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan shifokorlar va boshqa tibbiyot xodimlari tomonidan koʻrsatiladi. 22. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib kelingan mastlik holatidagi shaxslar tibbiy yordam koʻrsatish punktlarining shifokorlari tomonidan tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi. 23. Tibbiy koʻrikdan oʻtkazish natijalari tibbiy yordam koʻrsatish punktlari shifokorlari tomonidan tuziladigan mastlik holatidagi shaxslarning sogʻligʻi holatini tekshirish natijalari dalolatnomasida qayd etiladi va ushbu dalolatnoma qatʼiy hisobot hujjati hisoblanadi. 24. Tibbiy koʻrikdan oʻtkazish vaqtida olib kelingan shaxsda bosh miya jarohatlari yoki boshqa ogʻir tan jarohatlari, shuningdek, yaqqol ayon boʻlgan ogʻir holatlar aniqlanganda, tibbiy yordam koʻrsatish punkti joylashgan muassasada toʻliq hajmda tibbiy yordam koʻrsatish imkoni boʻlmasa, navbatchi shifokor tomonidan yordam koʻrsatish hajmi yoki boshqa davolash-profilaktika muassasasiga oʻtkazish masalasi hal qilinadi. 25. Tibbiy yordamning koʻrsatilish hajmi olib kelingan shaxsning ahvolidan kelib chiqib, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan davolash standartlari va protokollariga muvofiq amalga oshiriladi. 26. Mastlik holatidagi shaxs tibbiy yordam koʻrsatish punktida 12 soatgacha boʻlganda dalolatnoma, 12 soatdan koʻp vaqt boʻlganda va tibbiy koʻrsatmalar mavjud boʻlgan hollarda kasallik tarixi rasmiylashtiriladi. Tibbiy yordam koʻrsatish punktida qoʻllanilishi zarur boʻlgan dori vositalari va tibbiy buyumlar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi. Dori vositalari va tibbiy buyumlarning sarflanishini hisobga olish belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 27. Mastlik holatidagi shaxs tibbiy yordam koʻrsatilganidan va hushyor holatga keltirilganidan soʻng shifokor uni takroran tibbiy koʻrikdan oʻtkazadi va chiqarish mumkinligi toʻgʻrisida xulosa beradi. Bunda mastlik holatidagi shaxsni hushyor holatga keltirish muddati 3 soatdan kam boʻlmasligi kerak. 28. Tibbiy yordam koʻrsatish punktiga olib kelingan mastlik holatidagi shaxslar sutkaning tungi vaqtida, yaʼni soat 23.00 dan 06.00 ga qadar yoki yilning sovuq davrida ularning qarindoshlari kuzatuvi ostida chiqarib yuboriladi. 29. Tibbiy yordam koʻrsatish punktiga olib kelingan mastlik holatidagi shaxsga chiqarib yuborish davomida bayonnomaga yoki kasallik tarixiga imzo qoʻydirgan holda olib qoʻyilgan hujjatlar, pullar va boshqa buyumlari qaytarib beriladi. 30. Tibbiy yordam koʻrsatish punktiga olib kelingan mastlik holatidagi shaxslar: shaxsiy xavfsizligi taʼminlangan va sogʻligʻiga ziyon yetmaydigan sharoitlarda saqlanishga, tegishli tibbiy yordam olishga; tibbiy yordam koʻrsatish punktiga olib kelingani toʻgʻrisida qarindoshlari yoki boshqa shaxslarga xabar berishga; ijtimoiy-maishiy shart-sharoitlarga ega boʻlish va qonunchilikda taqiqlanmagan predmet va buyumlardan foydalanishga haqli. Tibbiy yordam koʻrsatish punktiga olib kelingan mastlik holatidagi shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. Mastlik holatidagi shaxslar tibbiy yordam koʻrsatish punktida belgilangan tartibga rioya qilishi shart. 31. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlari tibbiyot xodimlari: tibbiy yordam koʻrsatish punkti hududida turgan boshqa shaxslardan tibbiy yordam koʻrsatish punkti xodimlarining xizmat majburiyatlarini bajarishga toʻsqinlik qiluvchi harakatlarni darhol toʻxtatishni talab qilish, ularni bartaraf etish va bu haqida darhol ichki ishlar organlariga murojaat etishga; ichki ishlar organlari xodimlari tomonidan mastlik holatidagi shaxslardan tibbiy yordam koʻrsatish punktida saqlash, tarqatish, isteʼmol qilish va ulardan foydalanish taqiqlangan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlarini olib qoʻyilishida ishtirok etishga haqli. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlari tibbiyot xodimlari qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 32. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlari tibbiyot xodimlari: tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga olib kelingan mastlik holatidagi shaxslarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishi; oʻz ishini bajarishda tibbiy etika va deontologiyaga amal qilishi; oʻzining malakasi, lavozim yoʻriqnomalari va majburiyatlariga muvofiq mastlik holatidagi shaxslarga tibbiy yordam koʻrsatishi; mastlik holatida boʻlgan shaxslarni qabul qilish vaqtida ularda tan jarohatlari aniqlangan taqdirda, darhol ichki ishlar organlarining navbatchilik qismlariga xabar berishi; Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan davolash standartlari va protokollariga amal qilishi; tibbiy yordam koʻrsatish punktiga olib kelingan mastlik holatidagi shaxs hushyor holatga kelganidan soʻng uni tibbiy yordam koʻrsatish punktidan chiqarib yuborishi shart. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlari tibbiyot xodimlari zimmasiga qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklanishi mumkin. 33. Tibbiy yordam koʻrsatish jarayonida tibbiyot xodimlari sogʻligʻiga zarar yetkazilib, bu uning mehnat qobiliyatini vaqtincha yoʻqotilishiga sabab boʻlgan taqdirda, shuningdek, nogironlik yuz berganda ushbu shaxsga, u vafot etgan taqdirda esa, uning qonuniy vakiliga yetkazilgan zarar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda qoplanadi. 34. Qoʻriqlash boʻlinmalari naryadlari: mastlik holatida boʻlgan shaxslarni tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga qabul qilish uchun tibbiyot xodimlari koʻrikdan oʻtkazayotgan va tibbiy yordam koʻrsatayotgan vaqtda jamoat tartibini taʼminlaydi; mastlik holatida boʻlgan shaxslar tomonidan agressiv xatti-harakatlar bilan qonunbuzarlik harakatlari sodir etilgan taqdirda, tegishli choralar koʻradi; tibbiy yordam koʻrsatish punktlarida ichki, ruxsat berish rejimlarini hamda jamoat tartibini taʼminlash, huquqbuzarliklarning oldini olish va ularni bartaraf etish boʻyicha choralar koʻradi; qoʻriqlanayotgan obyektlardagi mol-mulkni saqlash shart-sharoitlari, muhandislik-texnik vositalar holatini tekshiradi; tibbiy yordam koʻrsatish punktlarida huquqbuzarlik sodir etgan shaxslarga nisbatan qonunda belgilangan tartibda jismoniy kuch ishlatish, oʻqotar qurol va maxsus vositalardan foydalanish choralarini koʻradi; qoʻriqlanayotgan obyekt maʼmuriyatiga, mansabdor shaxsiga obyektni muhandislik-texnik mustahkamligini taʼminlash, signalizatsiya tizimlari va videokuzatuv bilan jihozlash boʻyicha taqdimnoma kiritadi; tibbiy yordam koʻrsatish punktlaridan mol-mulk, moddiy boyliklar va turli yuklarni noqonuniy olib chiqishga yoki olib kirishga urinayotgan shaxslarni ushlaydi; tibbiy yordam koʻrsatish punktlarida huquqbuzarlik sodir etgan shaxslarga nisbatan belgilangan tartibda chora koʻradi, zarur hollarda esa tegishli qaror qabul qilish uchun ularni hududiy ichki ishlar organlariga topshiradi; mastlik holatidagi shaxslardan xizmat vazifalari bajarilishiga toʻsqinlik qiluvchi huquqbuzarliklar va xatti-harakatlarni toʻxtatishni talab qiladi, ushbu talablar bajarilmagan taqdirda, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tegishli choralarni qoʻllaydi. 35. Qoʻriqlash boʻlinmalari naryadlari: xizmatni oʻtash joylarida huquqbuzarliklarning oldini olish va ularni bartaraf etish boʻyicha tadbirlarni amalga oshirishi; qoʻriqlanayotgan obyektda jinoyat, maʼmuriy huquqbuzarlik izlarining saqlanishini taʼminlashi; qoʻriqlanayotgan obyektda huquqbuzarliklarni profilaktika qilish, ularni sodir etishga olib keluvchi sabab va shart-sharoitlarni aniqlash hamda bartaraf etish choralarini koʻrishi shart. Qoʻriqlash boʻlinmalari naryadlari zimmasiga qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklanishi mumkin. 36. Tibbiy yordam koʻrsatish punktlariga umumiy rahbarlik, ular tashkil etilgan tuman (shahar) tibbiyot muassasalarining bosh shifokori tomonidan, punktlarga bevosita rahbarlik esa ushbu punktlarda joriy etilgan boʻlim mudirlari tomonidan amalga oshiriladi. 37. Boʻlim mudiri oʻz vakolatlari doirasida: tibbiy yordam koʻrsatish punktiga bevosita rahbarlik qiladi; tibbiy yordam koʻrsatish punkti vakolati doirasiga kiruvchi masalalar boʻyicha qarorlar qabul qiladi hamda tibbiy yordam koʻrsatish punktiga yuklangan vazifalarning lozim darajada bajarilishi uchun shaxsan javob beradi; tibbiy yordam koʻrsatish punkti xodimlari oʻrtasida funksional vazifalarni taqsimlaydi, ular zimmasiga yuklangan majburiyatlarning bajarilishini nazorat qiladi, tibbiy yordam koʻrsatish punktida saqlanayotgan shaxslarning kun tartibini tasdiqlaydi; tibbiy yordam koʻrsatish punktining ish rejalarini tasdiqlaydi; tibbiy yordam koʻrsatish punkti tibbiyot xodimlari uchun majburiy boʻlgan koʻrsatmalar beradi; kadrlarni tanlash, joy-joyiga qoʻyish, boshqa lavozimga oʻtkazish, shuningdek, ularni ragʻbatlantirish va ularga intizomiy jazolarni qoʻllash haqidagi takliflarni tegishli davolash-profilaktika muassasasining bosh shifokoriga belgilangan tartibda taqdim etadi. Boʻlim mudiri qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. 38. Tibbiy yordam punktlarida mastlik holatidagi shaxslar uchun ishlatilgan dori vositalari va tibbiy buyumlar, shuningdek, tibbiy hujjatlar hisobini yuritish Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 39. Ushbu Nizom buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar. 1. Vazirlar Mahkamasining “Huquqbuzarliklar profilaktikasini bevosita amalga oshiruvchi organ yoki muassasalarning mansabdor shaxslari tomonidan chiqariladigan rasmiy ogohlantirish shaklini hamda uni chiqarish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2017-yil 7-fevraldagi 60-son qarori. 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasining “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida” 2021-yil 20-apreldagi OʻRQ-682-son Qonuni)” 2022-yil 4-apreldagi 153-son qaroriga ilovaning 393-bandi. 3. Vazirlar Mahkamasining “Ichki ishlar organlari patrul-post xizmati faoliyatiga zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 22-iyuldagi 399-son qarorining 2-bandi, 3-bandining “a” va “b” kichik bandlari hamda qarorga ilova. 4. Vazirlar Mahkamasining “Alkogol, giyohvandlik vositalari taʼsiridan yoki oʻzgacha tarzda mastlik holatida boʻlgan shaxslarga tibbiy yordam koʻrsatish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2022-yil 4-noyabrdagi 644-son qarori. 5. Vazirlar Mahkamasining “Aholining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatida samarali boshqaruv tizimi joriy etilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2023-yil 5-sentabrdagi 448-son qaroriga ilovaning 1-bandi. 6. Vazirlar Mahkamasining “Yangi tahrirdagi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2023-yil 3-oktabrdagi 524-son qaroriga ilovaning 9-bandi. 7. Vazirlar Mahkamasining “Ichki ishlar organlarining navbatchilik qismlarida alkotester yordamida shaxslarning alkogolli ichimlik isteʼmol qilganligini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2024-yil 5-apreldagi 190-son qarorining 2 va 3-bandlari hamda qarorga 1-ilova. 8. Vazirlar Mahkamasining “Obod va xavfsiz mahalla” tamoyili asosida mahallalarda ijtimoiy profilaktika tizimi samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2024-yil 30-noyabrdagi 801-son qarori. 9. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2025-yil 7-fevraldagi 67-son qaroriga 1-ilovaning 28-bandi.