Bolalarni ixtisoslashtirilgan muassasalarga (maktab, maktab-internatlarga) yuborish boʻyicha psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyalar toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida
(resolution, 2021-12-03)

Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-y., 9-son, 225-modda), “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-y., 11-12-son, 295-modda), “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 1-2-son, 1-modda) qonunlariga va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 13-sentabrdagi 256-sonli “Imkoniyatlari cheklangan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan davlat taʼlim muassasalari toʻgʻrisidagi meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash haqida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2011-y., 37-son, 380-modda) muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi qaror qiladi: 1. Bolalarni ixtisoslashtirilgan muassasalarga (maktab, maktab internatlarga) yuborish boʻyicha psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyalar toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-y., 9-son, 225-modda), “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-y., 11-12-son, 295-modda), “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 1-2-son, 1-modda) qonunlariga va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 13-sentabrdagi 256-son “Imkoniyatlari cheklangan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan davlat taʼlim muassasalari toʻgʻrisidagi meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash haqida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2011-y., 37-son, 380-modda) muvofiq, bolalarni Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tizimidagi ixtisoslashtirilgan muassasalarga (maktab, maktab-internatlarga) (bundan buyon matnda ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari deb yuritiladi) yuborish boʻyicha psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyalarni (bundan buyon matnda Komissiya deb yuritiladi) tashkil etish va ularning faoliyat yuritishi, shuningdek jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalarni ularning psixofizik imkoniyatlariga mos ravishda taʼlim olishlarini tashkil etish tartibini belgilaydi. 1. Komissiyalar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalari, Toshkent shahar xalq taʼlimi bosh boshqarmasi (bundan buyon matnda xalq taʼlimi boshqarmasi deb yuritiladi) tomonidan ularning huzurida tashkil etiladi. Komissiyalar oʻz faoliyatini jamoatchilik asosida olib boradi. 2. Komissiya oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga, shu jumladan mazkur Nizomga amal qiladi. 3. Komissiya oʻz faoliyatini qarorlar qabul qilishda xolislik, ochiqlik, oshkoralik va kollegiallik prinsiplariga asoslangan holda olib boradi. 4. Komissiya faoliyatini muvofiqlashtirish xalq taʼlimi boshqarmalari hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, viloyatlar sogʻliqni saqlash boshqarmalari, Toshkent shahar sogʻliqni saqlash bosh boshqarmasi (bundan buyon matnda sogʻliqni saqlash boshqarmasi deb yuritiladi) tomonidan amalga oshiriladi. 5. Komissiya oʻz faoliyatini amalga oshirishda xalq taʼlimi, sogʻliqni saqlash, mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish organlari, shuningdek bolalarni ijtimoiy himoya qilish uchun vakolatli tashkilotlar, shu jumladan jamoat tashkilotlari bilan hamkorlik qiladi. 6. Komissiyaning maqsadi 5 yoshdan 18 yoshgacha boʻlgan jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsonlari mavjud bolalarni aniqlash va ularni ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalariga (5–7 yoshdagi bolalarni ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari huzuridagi tayyorlov guruhlariga) yuborish uchun xulosa berishdan iborat. 7. Komissiya quyidagi asosiy vazifalarni amalga oshiradi: bolalarni ularning jismoniy yoki psixik rivojlanishidagi nuqsonlarni aniqlash uchun ota-onalar yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar ishtirokida koʻrikdan oʻtkazadi; bolalarni koʻrikdan oʻtkazishda ular bilan bevosita muloqot qiladi va ulardagi nuqsonlarni tasdiqlovchi hujjatlarni oʻrganadi; bolaning jismoniy yoki psixik rivojlanishidagi nuqsonlari haqida yashash joyidagi shifoxona shifokorlari tomonidan qoʻyilgan tashxisning ishonchliligini oʻrganadi; bolalarning rivojlanishidagi nuqsonlarni kompleks ravishda tekshirish natijalari asosida ularning imkoniyatlarini aniqlaydi; bolaning jismoniy yoki psixik rivojlanishidagi nuqsoniga qoʻyilgan tashxis oʻz tasdigʻini topsa, ularni tegishli ixtisoslashtirilgan muassasalarga yuborish uchun xulosa beradi; bolalarni bir ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasidan boshqa ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasiga yoki inklyuziv (uygʻunlashgan) sharoitda taʼlim olishi uchun umumtaʼlim muassasasiga oʻtkazish yuzasidan xulosa beradi; bolalarni ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasidan Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi hamda Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligining tegishli muassasasiga oʻtkazish yuzasidan xulosa beradi; jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar bilan ishlaydigan pedagog, psixolog, tibbiy xodimlar hamda ota-onalar yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarga zarur maslahatlar beradi; qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa vazifalarni amalga oshiradi. 8. Komissiya har yili may oyining 20-sanasiga qadar tegishli xalq taʼlimi hamda sogʻliqni saqlash boshqarmalarining qoʻshma qaroriga asosan, rais, rais oʻrinbosari, aʼzolar va kotibdan iborat tarkibda tuziladi. 9. Komissiyaning tarkibi, qoida tariqasida, toq sonda kamida 7 nafar aʼzodan iborat boʻladi. Komissiya tarkibiga oliy psixologik, tibbiy, pedagogik maʼlumotga hamda 5 yillik mehnat stajiga ega boʻlgan yuqori malakali psixolog, pedagog-defektolog (oligofrenopedagog, surdopedagog, tiflopedagog, logoped), psixonevrolog, nevropatolog, ortoped, otorinolaringolog, okulist, pediatr shifokorlar kiritiladi. Bunda tegishli yil uchun Komissiya tarkibiga kiritilgan mutaxassis kelgusi ikki yil mobaynida Komissiya tarkibiga aʼzo sifatida kiritilishi mumkin emas, rais, rais oʻrinbosari va kotib bundan mustasno. 10. Komissiya raisi etib xalq taʼlimi boshqarmasi boshligʻi yoki uning oʻrinbosari, Komissiya raisining oʻrinbosari etib sogʻliqni saqlash boshqarmasi boshligʻining onalik va bolalikni muhofaza qilish boʻyicha oʻrinbosari tayinlanadi. 11. Xalq taʼlimi boshqarmasining Umumiy oʻrta, maktabgacha taʼlim va darsliklar boʻlimining ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari boʻyicha masʼul mutaxassisi Komissiya kotibi hisoblanadi. 12. Komissiya raisi: Komissiya ishini tashkil etadi; Komissiyaning ish rejasini tasdiqlaydi; Komissiya yigʻilishi oʻtkaziladigan sana, vaqt va joyni belgilaydi; Komissiya aʼzolari tomonidan Komissiyaga yuklatilgan vazifalarning bajarilishini nazorat qiladi. 13. Komissiya raisi mehnat taʼtili, kasallik va boshqa sabablarga koʻra boʻlmagan hollarda uning vazifalarini bajarish Komissiya raisining oʻrinbosariga yuklatiladi. 14. Komissiya faoliyati uchun zarur boʻlgan xona, jihozlar, didaktik va oʻquv-metodik materiallar xalq taʼlimi boshqarmasi tomonidan taʼminlanadi. 15. Komissiya yigʻilishi rais tomonidan tasdiqlangan rejaga asosan oʻtkaziladi. Bunda Komissiya yigʻilishlari ish hajmini inobatga olgan holda iyun oyining birinchi ish kunidan oktyabr oyining oxirgi ish kuniga qadar har haftada kamida bir marotaba, shundan keyin kelgusi yil uchun tashkil etiladigan Komissiya oʻz faoliyatini boshlaguniga qadar har oyda kamida bir marotaba oʻtkaziladi. 16. Komissiya aʼzolari Komissiya yigʻilishi oʻtkaziladigan kun yoki Komissiya yigʻilishini oʻtkazish zarurati yoʻqligi haqida Komissiya kotibi tomonidan kamida uch kun oldin xabardor qilinadi. 17. Komissiyaning barcha aʼzolari Komissiya yigʻilishida ishtirok etishlari shart. 18. Komissiya yigʻilishida Komissiya aʼzolarining xulosalari asosida qaror qabul qilinadi va bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. Bolani ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasiga yuborish boʻyicha xulosa qabul qilingan taqdirda, unda ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasiga yuborilayotgan bola bilan olib boriladigan taʼlim-tarbiyaviy va davolash-tuzatish ishlari boʻyicha tavsiyalar ham koʻrsatilishi lozim. Bayonnoma Komissiyaning barcha aʼzolari tomonidan imzolanadi. 19. Komissiya kotibi tomonidan Komissiyaning ish faoliyatiga doir quyidagi hujjatlar yuritiladi: Komissiyaga kelib tushgan arizalarni qayd qilish daftari; Komissiya yigʻilishi bayonnomalarini qayd qilish daftari va bayonnomalarning nusxalari. 20. Komissiya xulosasini olish uchun bolaning ota-onasi yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan quyidagi hujjatlar taqdim etiladi: a) ariza; b) bolaning tugʻilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomasining nusxasi; v) bolaning taʼlim olganligi toʻgʻrisidagi hujjatlar; g) bolaning oʻqish joyidan taʼlimning muddati, oʻquv fanlarini oʻzlashtirishi va xulq-atvori, bolaga yakka tartibda koʻmak berish borasida amalga oshirilgan chora-tadbirlarning batafsil tahlili aks ettirilgan maʼlumotnoma va tavsifnoma; d) bolaning yashash joyidagi shifoxona bosh vrachi tomonidan imzolangan, uning rivojlanishi tarixidan mufassal koʻchirma: bolaning umumiy rivojlanishi holati toʻgʻrisida pediatrning xulosasi; psixonevrologning tibbiy tashxisi va bolaning aqliy rivojlanishiga tavsifi; otorinolaringologning quloq, tomoq, burun va talaffuz artikulatsiyasida ishtirok etuvchi organlarning holatiga tavsifi (eshitishda nuqsoni boʻlgan bolalar uchun nutq va shivirlab aytilgan soʻzlarni idrok etish holati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, audiogramma maʼlumotlari); oftalmologning koʻrish organiga tavsifi (koʻrishda nuqsoni boʻlgan bolalar uchun batafsil tashxisi); ortoped vrachning xulosasi (tayanch-harakatlanish apparatida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun); e) yashash joyidan maʼlumotnoma va tavsifnoma. 21. Taʼlim muassasalarida oʻqimagan bolalar uchun mazkur Nizomning 20-bandi “v” va “g” kichik bandlarida koʻrsatilgan hujjatlar taqdim etilmaydi. 22. Mazkur Nizomning 20-bandida koʻrsatilgan hujjatlari taqdim etilgan bola Komissiyaning navbatdagi yigʻilishida tekshiruvdan oʻtkaziladi. 23. Bolaning ota-onasi yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar bola tekshiruvdan oʻtkaziladigan kun haqida Komissiya kotibi tomonidan xabardor qilinadi. 24. Tekshiruvga olib kelingan bolalar Komissiya tomonidan ularning individual xususiyatlari, yoshi, jinsi, jismoniy va psixik holatini hisobga olgan holda kompleks tekshiruvdan oʻtkazilishi lozim. 25. Bolalar psixologik-tibbiy-pedagogik koʻrsatmalarga muvofiq ota-onalar yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar ishtirokida Komissiyaning har bir aʼzosi yoki bir vaqtning oʻzida bir nechta aʼzolari tomonidan tekshiruvdan oʻtkaziladi. 26. Komissiya aʼzolari tomonidan bolalarni koʻrikdan oʻtkazish, ular bilan bevosita muloqot qilish va ulardagi nuqsonlarni tasdiqlovchi hujjatlarni oʻrganish natijasida ularning jismoniy yoki psixik nuqsoniga qoʻyilgan tashxis oʻz tasdigʻini topsa, ularni ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalariga yuborish yuzasidan xulosa beriladi. 27. Komissiya xulosasi bolaning taʼlim olishi uchun maxsus sharoitlarga ega boʻlish huquqini taʼminlovchi hujjat hisoblanadi. 28. Tekshiruvdan oʻtkazilgan bola yuzasidan Komissiya yigʻilishi bayonnomasi ota-onalar yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarga besh kun ichida berilishi shart. 29. Komissiya tomonidan berilgan xulosa va tavsiyalarning asosliligi uchun Komissiya raisi va aʼzolari javobgar hisoblanadi. 30. Jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalarni ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasiga yuborish xalq taʼlimi boshqarmasi tomonidan Komissiyaning xulosasiga koʻra, ota-onalar yoki ular oʻrnini bosuvchi shaxslarning roziligi bilan amalga oshiriladi. 31. Komissiya faoliyati ustidan nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi va Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan amalga oshiriladi. 32. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi.