Davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan daraxtlar va butalarning qimmatbaho navlarini saqlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2022-04-05)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining atrof-muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2019-yil 30-oktabrdagi PF-5863-son Farmonining ijrosini taʼminlash, davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan yerlarda daraxtlar va butalardan foydalanish tartibini yanada takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining atrof-muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2019-yil 30-oktabrdagi PF-5863-son Farmoni bilan davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan daraxtlar va butalar qimmatbaho navlarining kesilishiga 2019-yil 1-noyabrdan 2020-yil 31-dekabrgacha moratoriy joriy etilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi tomonidan Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi hamda manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ishlab chiqilgan davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan daraxtlar va butalar qimmatbaho navlarining roʻyxati ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Belgilansinki, moratoriy joriy etilgan davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan daraxtlar va butalarning qimmatbaho navlarini kesish boʻyicha: davlat xizmatlari markazlari va Oʻzbekiston Respublikasining Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali arizalarni qabul qilishga; hududiy ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish organlari tomonidan daraxtlar va butalarni kesish uchun xulosalar berishga; tuman (shahar) hokimliklari tomonidan daraxtlar va butalarni kesish uchun ruxsatnomalar rasmiylashtirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar, tuman (shahar) hokimliklari ushbu band talablarini bajarish boʻyicha kechiktirib boʻlmaydigan choralar koʻrsin. 4. Belgilansinki: davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan yerlarda qimmatbaho navlardan tashqari daraxtlar va butalar navlarini hamda tabiiy omillar yoki zararkunandalar, oʻsimliklar kasalliklari taʼsirida zararlangan, qurib borayotgan yoki qurib qolgan, shuningdek, fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga, yuridik va jismoniy shaxslarning mol-mulkiga xavf tugʻdiruvchi daraxtlar va butalarni sanitar kesish va qirqishga ruxsatnoma berish Vazirlar Mahkamasining “Tabiatdan foydalanish sohasida davlat xizmatlari koʻrsatishning ayrim maʼmuriy reglamentlarini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2018-yil 31-martdagi 255-son va “Davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan yerlarda daraxtlar va butalardan foydalanishni tartibga solish va ulardan foydalanish sohasida ruxsat berish tartibini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida” 2019-yil 17-yanvardagi 43-son qarorlari asosida amalga oshiriladi; “Obod mahalla” va “Obod qishloq” davlat dasturlari loyihalari asosida hududlarni obodonlashtirish ishlarida tabiiy omillar yoki oʻsimliklar zararkunandalari, kasalliklari taʼsirida shikastlangan, quriyotgan yoki qurib qolgan, shuningdek, odamlarning hayoti va sogʻligʻiga, yuridik va jismoniy shaxslarning mol-mulkiga xavf solayotgan daraxtlarni kesish va qirqish qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibga rioya qilingan holda faqat tuman (shahar) obodonlashtirish boshqarmalari tomonidan amalga oshiriladi; obyektlarni qurish va qurishni loyihalashtirish uchun yer maydonlarini tanlash va ajratish bosqichida rasmiylashtiriladigan hujjatlarda, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining qarorlarida, shuningdek, elektron onlayn-auksion natijalari bayonnomalarida yer uchastkasida oʻsayotgan daraxtlar soni, ularning aniq koordinatalari, navlari, diametri, balandligi koʻrsatilishi shart, shuningdek, ularni saqlab qolish va muhofaza qilish choralari va talablari belgilanishi kerak; loyiha hujjatlarini ishlab chiqishda qurilish maydonida oʻsayotgan daraxtlar va butalar qimmatbaho navlari toʻliq saqlab qolinishi yoki koʻchirib oʻtkazilishi taʼminlanishi shart, daraxtlar va butalar boshqa navlarining kamida 50 foizi saqlab qolinishi yoki koʻchirib oʻtkazilishi yoxud ularning oʻrniga oʻntadan kam boʻlmagan daraxtlar kompensatsiya sifatida ekib berilishi kerak; 2020-yil 1-martdan boshlab qurilish, qayta taʼmirlash, qayta tiklash, kapital taʼmirlash, qurilish obyektlarini obodonlashtirish, buzish boʻyicha loyiha hujjatlarida, shuningdek, qurilish obyektlarini foydalanishga qabul qilishda majburiy tartibda oʻsimlik dunyosi obyektlariga va ularning oʻsish muhitiga salbiy taʼsir koʻrsatishning oldini olishni taʼminlaydigan, ularni bunday taʼsirdan himoya qiladiganchoralar, kompensatsiya tadbirlari hamda ushbu sohadagi qoida va meʼyorlar asosida koʻkalamzorlashtirish choralari nazarda tutiladi. 5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari: obyektlarni qurish va qurishni loyihalashtirish uchun yer maydonlarini tanlash va ajratishda ushbu yer maydonlarida joylashgan daraxt va butalarni saqlab qolish uchun zarur choralarni koʻrsinlar; obodonlashtirish boshqarmalarini daraxt va butalarni parvarish qilish sohasidagi mutaxassislar, shuningdek, zarur boʻlgan texnik vositalar bilan taʼminlasinlar. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish vazirligi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi bilan birgalikda 2020-yil 1-martdan qurilish, rekonstruksiya qilish, kapital taʼmirlash, qurilish obyektlarini obodonlashtirish, buzish, qurilish obyektlarini foydalanishga qabul qilish paytida loyihalash hujjatlariga quyidagi majburiy talablarni kiritsin: oʻsimlik dunyosi obyektlariga, ularning oʻsish muhitiga salbiy taʼsirning oldini olish, shuningdek, ularni bunday taʼsirdan himoya qilishni taʼminlaydigan choralar; qonunchilik hujjatlariga muvofiq kompensatsiya choralari; koʻkalamzorlashtirish ishlarini loyihalashtirish qoidalariga hamda shu sohadagi meʼyorlarga muvofiq amalga oshirish. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi vazirliklar va idoralar, xoʻjalik birlashmalari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan obyektlarni qurish va qurishni loyihalashtirish uchun yer maydonlarini tanlash va ajratish bosqichida, shuningdek, muhandislik-kommunikatsiya infratuzilmasini (elektr, gaz va suv taʼminoti, kanalizatsiya, temir yoʻl hamda avtomobil yoʻllari va boshqalar) barpo etishda, shu jumladan, daraxtlar va butalarni koʻchirib oʻtkazish amaliyotini qoʻllash orqali ularning saqlab qolinishi qatʼiy taʼminlanishi ustidan nazoratni kuchaytirsin. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Adliya vazirligi ikki oy muddatda yuridik va jismoniy shaxslarning koʻp yillik daraxtzorlarga egalik xuquqini aniqlash tartibini takomillashtirish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Toshkent davlat agrar universiteti bilan birgalikda 2020-yil 1-iyungaqadar Toshkent davlat agrar universiteti bazasida obodonlashtirish boshqarmalari va boshqa tegishli tashkilotlar uchun daraxtlarni parvarish qilish boʻyicha mutaxassislar (arboristlar) tayyorlash boʻyicha oʻquv kurslarini tashkil etish boʻyicha taklif kiritsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda iqlim va boshqa sharoitlardan kelib chiqib, aholi punktlarida ekishga tavsiya etiladigan manzarali daraxt navlari roʻyxatini ishlab chiqsin va tasdiqlasin hamda uni zaruratga qarab yangilanib borilishini taʼminlasin. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda: davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan yerlarda daraxt va butalarni parvarish qilish, butash, kesish va ulardan foydalanishning amaldagi tartibini qayta koʻrib chiqqan holda, uni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqsin va belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin; davlat oʻrmon fondidan tashqari yerlarda daraxt va butalarni kesish, ularniboshqa yerga koʻchirib oʻtkazish tartibi hamda kompensatsiya tadbirlarini amalga oshirish shartlari buzilganligi, davlat oʻrmon fondidan tashqari yerlarda noqonuniy daraxt va butalar noqonuniy kesilganligi, shuningdek, noqonuniy kesilgan daraxtlar va butalar tashilishi va qabul qilinishi uchun, jumladan, bunday harakatlarni sodir etganlik uchun jinoiy javobgarlikgacha javobgarlikni kuchaytirish boʻyicha taklif kiritsin. 12. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari A.J. Ramatov, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisi B.T. Qoʻchqorov, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari zimmasiga yuklansin. T/r Turning ilmiy nomi Xususiyati I. Davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan qimmatbaho (yogʻochbop) navli daraxtlar 1. Grek yongʻogʻi (Juglans regia L.) Yogʻochi qimmatbaho 2. Silliq qayragʻoch (Ulmus laevis Pall.) Yogʻochi qimmatbaho, chirimaydi, manzarali va sharsimon koʻrinishga ega 3. Yalongʻoch qayragʻoch (Ulmus glabra Huds.) Yogʻochi qimmatbaho, chirimaydi, manzarali va sharsimon koʻrinishga ega 4. Pastboʻyli qayragʻoch, qayragʻoch (Ulmus pumila L.) Yogʻochi qimmatbaho, chirimaydi, manzarali va sharsimon koʻrinishga ega 5. Kavkaz qatrongʻisi, tugʻdona (Celtis caucasica Willd.) Yogʻochi juda qattiq va zich, chirimaydi, qimmatbaho hisoblanadi 6. Tukli zarang (Acer pubescens Franch.) Yogʻochi juda qattiq va zich, qimmatbaho qurilish materiali hisoblanadi 7. Sekvoya (Sequoia sempervirens Emdl.) Yogʻochi qimmatbaho qurilish materiali hisoblanadi 8. Oddiy eman (Quercusrobur L.) Yogʻochi qimmatbaho 9. Chinorsimon zarang (Acer platonoides L.) Yogʻochi qimmatbaho, tanasi uzun 10. Ok akatsiya (Robínia pseudoacacia) Yogʻochi qimmatbaho, chirimaydi manzarali va sharsimon koʻrinishga ega 11. Glidichiya (Gleditsia triacanthos) Yogʻochi qimmatbaho, tanasi uzun va tekis, chirimaydi 12. Ginkgo biloba (Ginkgo biloba) Yogʻochi qimmatbaho, tanasi uzun va tekis 13. Shumtol (Fraxinus raibocarpa Regel.) Yogʻochi zich va qimmatbaho, tanasi uzun va tekis 14. Suriya qorashumtoli (Fraxinus syriaca Boiss.) Yogʻochi zich va qimmatbaho, tanasi uzun va tekis 15. Oddiy qaragʻay (Pinus sylvestris) Yogʻochi qizgʻish, qurilishda keng foydalaniladi, qimmatbaho, tanasi uzun va tekis 16. Gʻarb tuyasi (Thuja occidentalis L.) Yogʻochi qimmatbaho, tanasi qizgʻish, buyumlar yasashda keng foydalaniladi 17. Meliya azedarax (Melia azedarach) Yogʻochi zich va qimmatbaho, tanasi uzun va tekis 18. Pavloniya (Paulownia tomentosa) Yogʻochi tez oʻsuvchi va qimmatbaho, tanasi uzun va tekis 19. Koʻkbargli terak, turangʻil (Populus pruinosa Schrenk) Qurilishda keng foydalaniladi, ariq va zovur atroflarida ekilib, yer osti sizot suvlarining sathini pasaytiradi 20. Oq tut (Morus alba L.) Yogʻochi juda qattiq, musiqa asboblari va boshqa buyumlarni tayyorlashda keng foydalaniladi 21. Gʻarb chinori (Platanus occidlentalis L.) Musiqa asboblari, mebel va boshqa buyumlarni tayyorlashda keng foydalaniladi 22. Zarangbargli chinor (Platanus acerofolia Willd) Qurilish materiallari, mebel va boshqa buyumlarni tayyorlashda keng foydalaniladi II. Davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan qimmatbaho (manzarali) navli daraxtlar 23. Turkiston archasi, oʻrikarcha (JuniperusturkestanicaKom.) Manzarali xususiyatga ega, madaniylashtirib boʻlmaydi. 24. Yarimsharsimon archa, saurarcha (Juniperus semiglobosa Regel) Doim yashil, manzarali, oʻzidan xushboʻy hid chiqaradi 25. Zarafshon archasi, qizilarcha, qora archa (Juniperus seravschanica Kom.) Doim yashil, manzarali, togʻli hududlarda tarqalgan 26. Soqolchali qayin (Betula pendula Roth) Tana va shoxlari juda chiroyli, tanasining rangi oq va qora aralash 27. Tyanshan qayini (Betula tianschanica Rupr.) Manzarali, tanasining rangi oq va qora aralash 28. Kapyu toli (Salix capusii Franch.) Manzarali, tana va shohlari oʻziga xos chiroyli 29. Androsov qayragʻochi, sadaqayragʻoch (Ulmus androssowii Litv.) Sharsimon shaklga ega, manzarali 30. Qora tut, shotut (Morus nigra L.) Manzarali, chiroyli 31. Semenov zarangi (Acer semenovii Regel & Herder) Faqat togʻli hududlarda oʻsadi va yogʻochi juda qattiq va chiroyli koʻrinishga ega 32. Kanada argʻuvoni (Cercis canadensis L.) Vegetatsiya davrida juda chiroyli gullaydi 33. Lenkaran akatsiyasi (Albizia julibrissin) Vegetatsiya davrida juda chiroyli gullaydi, manzarali 34. Yuraksimon juka (Tilia cordata Mill.) Manzarali, chiroyli gullaydi va oʻzidan xushboʻy hid chiqaradi. Koʻp miqdorda nektar saqlovchi 35. Terisimon Skumpiya (Cotinus coggygria Scop.) Mevalari chiroyli, manzarali daraxt 36. Supirgi kyolreyteriya (Koelreuteria paniculata Laxm.) Gullari sariq rangda, gullaydi, oʻziga xos chiroyli 37. Soxta kashtan (Aesculus hippocastanum L.) Manzarali va chiroyli gullaydi 38. Brussonetiya (Broussonetia papyrifera) Mevalari chiroyli manzarali daraxt 39. Turkiston zarangi (Acer turkestanicum Pax) Manzarali daraxt, Samarqand viloyatining janubiy hududlarida tarqalgan 40. Qoraqaragʻay (Pinus nigra) Mevalari chiroyli manzarali daraxt 41. Eldor qaragʻayi (Pinus eldarica) Juda chiroyli manzarali daraxt 42. Qrim qaragʻayi (Pinus nigra pallasiana) Juda chiroyli manzarali daraxt 43. Tikoni koʻk qaragʻay (Picea pungens Engelm) Qimmatabaho manzarali daraxt 44. Shrenk qaragʻayi (Picea schrenkiana Fisch. & C.A. Mey.) Manzarali daraxt 45. Kedr, gimalay kedri (Thuja plicata D.Don.) Kamyob, chiroyli va manzarali 46. Kazak archasi (Juniperus sabina L.) Kamyob, chiroyli va manzarali 47. Doimiy yashil kiparis (Cupressus sempervirens L.) Juda chiroyli va manzarali 48. Gliptostrobuscimon Metasekvoyya, Xitoy Metasekvoyasi (Metasequoia glyptostroboides Hu et Cheng) Oʻziga xos manzaraga ega chiroyli daraxt 49. Lola daraxti (Liriodendron tulipifera L.) Relikt oʻsimlik, manzarali 50. Yirik gulli magnoliya (Magnolia grandiflora L.) Qimmatbaho manzarali daraxt 51. Magnoliya (Magnolia L.) Qimmatbaho manzarali daraxt 52. Toʻq sariq maklyura (Maclura pomifera) Ulkan chiroyli daraxt 53. Choʻziqbargli tol (Salix linearifolia E. Wolf) Chiroyli daraxt 54. Majnuntol (Babytonica L.) Sersoya, chiroyli daraxt 55. Oshlovchi totum (Rhus coriaria L.) Manzarali daraxt 56. Uzunbarg jiyda (Elaeagnus angustifolia L.) Manzarali daraxt 57. Sharq jiydasi (Elaeagnus orientalis L.) Manzarali daraxt 58. Goʻzal katalpa (Catalpa bignonioides walter) Manzarali daraxt 59. Sivers olmasi, yovvoyi olma (Malus sieversii M. Roem) Kamyob manzarali daraxt 60. Fors qizilchetani (Sorbus persica Hedl.) Manzarali daraxt 61. Tyanshan qizilchetani (Sorbus tianschanica Rupr.) Manzarali daraxt 62. Turkiston chetani (Sorbus turkestanica (Franch.) Hedl.) Manzarali daraxt 63. Turkiston doʻlanasi, qizil doʻlana (Crataegus turkestanica Pojark.) Manzarali daraxt 64. Buxoro bodomi, yovvoyi bodom (Amygdalus bucharica Korsh.) Manzarali daraxt III. Davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan (Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan) qimmatbaho navli daraxtlar 65. Sharq chinori, chinor (Platanus orientalis L.) Yovvoyi holda Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarining togʻli joylarida oʻsadi 66. Oʻrta Osiyo noki, nashvati (Pyrus asiae-mediae Popov) Faqat Toshkent viloyati, Pskom daryosi boʻyi Ispay qishlogʻida oʻsadi IV. Davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan qimmatbaho navli butalar 67. Forzitsiya (Forsythia) Manzarali, chiroyli gullaydi 68. Hind sireni (Lagerstroemia indica L.) Xushboʻy hidli, manzarali gullaydi 69. Yapon toli (Chaenomeles japonica) Manzarali, chiroyli gullaydi 70. Pirakanta (Pyracantha L.) Manzarali, chiroyli gullaydi 71. Spireya (Spiraea) Manzarali, chiroyli gullaydi 72. Gibiskus (Hibiscus L) Manzarali, chiroyli gullaydi 73. Beresklet (Euónymus) Manzarali, chiroyli. 74. Samshit (Búxus L) Manzarali, zich, oʻziga xos chiroyli 75. Magoniya (Mahōnia aquifōlium) Manzarali, chiroyli kamyob 76. Qoraqad Barbaris (Bérberis L.) Manzarali, chiroyli gullaydi 77. Siren (Syrínga vulgáris) Manzarali, chiroyli gullaydi 78. Jasmin (Jasminum officinale) Manzarali, chiroyli gullaydi