QAROVSIZ QOLGAN HAYVONLARNI TUTISH VA SAQLASH BILAN BOGʻLIQ XIZMATLAR FAOLIYATINI TAKOMILLASHTIRISH CHORA-TADBIRLARI TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2025-01-30)

Aholi punktlarida itlar va mushuklarni saqlash masalalarini tartibga solish boʻyicha koʻrilayotgan chora-tadbirlarning samaradorligini oshirish, shuningdek qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish xizmatlari faoliyatini takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi hamda Moliya vazirligining 2011-yil 1-avgustdan boshlab 1-ilovaga* muvofiq roʻyxat boʻyicha shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari, shahar va tuman davlat veterinariya boʻlimlarining faoliyat koʻrsatayotgan itlarni tutish brigadalari negizida shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari huzurida qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish boʻlimlarini tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi 2-ilovaga* muvofiq roʻyxat boʻyicha shahar va tuman davlat veterinariya boʻlimlari asosiy vositalarining bir qismini belgilangan tartibda tegishli shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari balansiga bersin. 3. Quyidagilar shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari huzuridagi qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish boʻlimlarining asosiy vazifalari etib belgilansin: koʻchalarda va boshqa joylarda qarovsiz qolgan, shu jumladan egasiz itlar, mushuklar va yirtqich hayvonlarni tutishni tashkil etish, shuningdek ularni vaqtincha saqlash uchun maxsus joylar barpo etish; odamlar va hayvonlarga jarohat yetkazgan yoxud nojoʻya harakat qilinmaganda ularga hujum qilgan hayvonlarni keyinchalik ularni karantinda saqlash uchun veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlariga olib kelish; hayvonlar quturgan taqdirda tegishli veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlari bilan birgalikda ish olib borishni tashkil etish, shuningdek oʻlgan hayvonlarni veterinariya-sanitariya qoidalariga rioya etgan holda zararsizlantirish. 4. Quyidagilar: 2011—2013-yillarda shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari huzuridagi qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish boʻlimlarining moddiy-texnika bazasini rivojlantirish dasturi 3-ilovaga* muvofiq; Aholi punktlarida itlar va mushuklarni saqlash qoidalari 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi: Aholi punktlarida itlar va mushuklarni saqlash qoidalariga rioya qilish yuzasidan nazoratni kuchaytirsin hamda ushbu Qoidalar buzilishiga yoʻl qoʻygan shaxslarni javobgarlikka tortish boʻyicha taʼsirchan chora-tadbirlar koʻrsin; veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlarining taqdimnomasi boʻyicha qarovsiz qolgan, shu jumladan egasiz va kasal hayvonlarni quturish joylarida, quturish kasalligi koʻp uchrashi xavfi boʻlgan epizootik hududlarda otib tashlashni tashkil etsin. 6. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari: Oʻzbekiston Respublikasi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi tuman veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishgan holda shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalariga oʻlgan hayvonlarning jasadlarini yoʻq qilish uchun krematoriylar qurishga belgilangan tartibda yer uchastkalari ajratsinlar; fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan tegishli veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlariga itlarni oʻz vaqtida vaksinatsiya qilish uchun ularni saqlaydigan fuqarolar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar berilishi yuzasidan doimiy nazorat oʻrnatsinlar. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi: fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar asosida itlarni quturishga qarshi majburiy vaksinatsiya qilishning har yili belgilangan muddatlarda oʻtkazilishini; quturish aniqlangan taqdirda karantin zonasidagi va tahdid zonasidagi quturishga moyil barcha hayvonlarning quturishga qarshi profilaktik vaksinatsiya qilinishini; hayvonlar uchun antirabik vaksinalarning zarur zaxirasi yaratilishini; veterinariya haqidagi qonunchilikda nazarda tutilgan quturish profilaktikasi boʻyicha boshqa veterinariya tadbirlari oʻtkazilishini taʼminlasin. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi: aholi oʻrtasida hayvonlar tishlab olganda va boshqa jarohatlar yetkazganda darhol sogʻliqni saqlash muassasalariga murojaat qilish toʻgʻrisida doimiy tushuntirish ishlarini olib borsin; jabrlanganlar murojaat qilgan taqdirda quturishga qarshi vaksinatsiyani tezkorlik bilan oʻtkazsin; quturish yuqishi xavfi taʼsirida boʻlgan aholi guruhini (qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish boʻlimlari, oʻrmon xoʻjaligi xodimlari hamda ixtisoslashtirilgan ovchilik brigadalarining ovchilarini) muntazam ravishda vaksinatsiya qilsin; fuqarolar uchun antirabik vaksinalarning zarur zaxirasini yaratsin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi, Ichki ishlar vazirligi boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda, belgilangan tartibda: moliyalashtirishning aniq manbalarini belgilagan hamda jamoat tartibini va fuqarolarning xavfsizligini taʼminlash chora-tadbirlarini koʻrgan holda Qarovsiz qolgan hayvonlarni otib tashlash toʻgʻrisidagi yoʻriqnomani; Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalarini tasdiqlasin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Davlat budjeti parametrlarini shakllantirishda shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari huzuridagi qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish boʻlimlarining moddiy-texnika bazasini rivojlantirish va ularni kadrlar bilan toʻldirish uchun obodonlashtirishga ajratiladigan mablagʻlar doirasida zarur budjet mablagʻlari ajratilishini nazarda tutsin. 11. Vazirlar Mahkamasining “Obodonlashtirish xodimlarini moddiy ragʻbatlantirishni kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2009-yil 1-apreldagi 91-son qaroriga 1-ilovaning “Asosiy ishlab chiqarish xodimlari” boʻlimidagi yettinchi satrga “qarovsiz qolgan hayvonlarni tutadigan ishchilar” soʻzlari qoʻshilsin. 12. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida odamlar va hayvonlarning quturishi kasalligiga qarshi kurashni kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1996-yil 18-yanvardagi 32-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1996-y., 1-son, 3-modda) oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 13. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari B.A. Xoʻjayev zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi aholi punktlarida itlar va mushuklarni (xizmat itlari bundan mustasno) saqlash tartibini belgilaydi hamda itlar va mushuklarning barcha egalari, shu jumladan yuridik shaxslar uchun majburiy hisoblanadi. 2. Aholi punktlarida itlar roʻyxatga olinishi va har yili qayta roʻyxatdan oʻtkazilishi shart. Bu tegishli veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlari tomonidan amalga oshiriladi. 3. Roʻyxatga olish itlarni dastlabki vaksinatsiya qilishda amalga oshiriladi. Itlarni roʻyxatga olishda itlarning egalariga belgilangan tartibda itlarni veterinariya pasporti beriladi. Har yili qayta roʻyxatdan oʻtkazish itlarni takroran vaksinatsiya qilishda amalga oshiriladi. Bu haqda itlarni veterinariya pasportiga tegishli maʼlumotlar kiritiladi. 4. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tegishli veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlariga itlarni quturishga qarshi oʻz vaqtida vaksinatsiya qilish uchun itlarni saqlaydigan fuqarolar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni maʼlum qiladi. 5. Zotidan qatʼi nazar, 3 oylikdan boshlab itlar vaksinatsiya qilinishi kerak. Yangi sotib olingan itlar, agar ular vaksinatsiya qilingan muddat nomaʼlum boʻlsa, sotib olingandan keyin bir hafta muddatda vaksinatsiya qilinishi hamda veterinariya pasporti rasmiylashtirilishi va roʻyxatga olinishi kerak. 6. Itlarni roʻyxatga oladigan veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlari: vaksinatsiya qilishda xarajatlar belgilangan tartibda qoplangan holda veterinariya pasportini va jeton shaklidagi roʻyxatga olish belgisini (itning boʻyinbogʻiga mahkamlanadi) yoki mikrochiplar (teri ostiga kiritiladi) berishga; itlarning egalarini ushbu Qoidalar bilan tanishtirishga majbur. Bu it egasining itni veterinariya pasportiga qoʻyiladigan imzosi bilan tasdiqlanishi kerak. 7. Sanitariya-gigiyena va veterinariya-sanitariya qoidalariga rioya qilish itlar va mushuklarni saqlashning majburiy sharti hisoblanadi. 8. Barcha itlar, zarur hollarda esa ular bilan birga saqlanadigan boshqa quturishga moyil hayvonlar ham uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnomada nazarda tutilgan tartibda quturishga qarshi emlash vaksinasi bilan profilaktik emlanishi shart. 9. Koʻp qavatli uyning alohida kvartirasida qoʻshnilarning va xususiy uy-joy mulkdorlari shirkatining roziligi bilan bittadan ortiq boʻlmagan itni va bitta mushukni saqlashga ruxsat beriladi. Alohida uyda itlarni saqlashga faqat bogʻlangan holda, erkin sayr qildirishda - atrofi oʻralgan hududda ajratilgan holda saqlashga yoʻl qoʻyiladi. 10. Itlar ochiq joylarda sayr qildirilganda va turar joy binolarida itlarning egalari tinchlik saqlanishini taʼminlashlari — ertalab soat 8.00 gacha va kechqurun 22.00 dan keyin itlarning vovillashining oldini olishlari kerak. 11. Quyidagilar: itlar va mushuklarni umumiy foydalaniladigan joylarda: zinapoya maydonchalari, cherdaklar, yertoʻlalarda, shuningdek oshxonalar, balkonlar va umumfoydalanishdagi peshayvonlarda saqlash; qoʻriqchi itlarni taʼlim va tibbiyot muassasalarida saqlash; itlar va mushuklarni umumiy ovqatlanish korxonalariga, oziq-ovqat doʻkonlari va boshqa doʻkonlarning savdo va ishlab chiqarish zallariga olib kirish; itlar va mushuklarni koʻpchilik boradigan joylarda (plyaj, hovuz, favvoralarda va hokazolarda) choʻmiltirish yoki yuvish; mast holatdagi shaxslar va 14 yoshdan kichik bolalarning itlarni sayr qildirishi; itlar bilan jamoat joylarida boʻlish va jamoat transportiga chiqish taqiqlanadi, ushbu Qoidalarning 12 va 13-bandlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno; oldini olish mumkin boʻlgan itlar va mushuklarning oʻlishiga yoki jarohatlanishiga olib kelgan itlar va mushuklarni tashlab ketish, ularga jarohat yetkazish, ularni qarovsiz holda qoldirish, ularga ozor berish yoki jismoniy va maʼnaviy azob berish, ularga nisbatan boshqa yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan harakatlarni sodir etish; itlar va mushuklarni sanitariya-epidemiologiya va veterinariya xizmatlarining ruxsatisiz bolalar muassasalarining zoologiya burchaklarida saqlash taqiqlanadi. 12. Itlar ochiq joylarda yoki buning uchun maxsus ajratilgan maydonlarda sayr qildiriladi, bu yerlar har doim ozoda saqlanishi kerak. Itning egasi it qochib ketmasligi yoki odamlar yoki boshqa hayvonlarga hujum qilmasligi choralarini koʻrishi zarur. It boʻyinbogʻiga jeton mahkamlangan holda yetovda olib yurib sayr qildirilishi kerak. Jetonda identifikatsion raqami koʻrsatilishi kerak. It ochiq joylarda sayr qildirilganda u tumshuqbogʻda va 2 metrgacha uzunlikdagi yetovda, jamoat joylarida 1 metrgacha uzunlikdagi yetovda boʻlishi kerak, tumshuqbogʻsiz va yetovsiz faqat maxsus ajratilgan maydonlarda sayr qildirishga ruxsat beriladi. 13. Itlar va mushuklarni transportning jamoat transportidan boshqa barcha yer usti turlarida olib yurishga ruxsat beriladi. Kichik itlar va mushuklarni jamoat transportida ularning sogʻligʻiga xavf solmaydigan va ular qochib keta olmaydigan koʻchma qurilmalarda, shuningdek yoʻlovchilarning xotirjamligi buzilishini istisno etgan shartlarga rioya qilgan holda olib yurishga ruxsat beriladi. 14. Koʻchalarda va boshqa jamoat joylarida yetovsiz yurgan itlar va mushuklar hatto boʻyinbogʻi, jetoni va tumshuqbogʻi boʻlgan taqdirda ham, ularning zoti va vazifasidan qatʼi nazar, tutib olinishi kerak. Aholi punktlarida itlar va mushuklarni tutish odamlar va hayvonlarning quturish va boshqa zararli kasalliklarga chalinishining oldini olish, shuningdek odamlar va hayvonlarni tishlab olishini bartaraf etish maqsadida amalga oshiriladi. Tutib olingan itlar, zotidan qatʼi nazar, 5 kun mobaynida it tutish xizmatlarida saqlanadi va it egasi murojaat qilgan va itning uniki ekanligi (veterinariya pasporti) tasdiqlangan va saqlash xarajatlari toʻlangan taqdirda egasiga qaytarilishi mumkin. Koʻrsatib oʻtilgan muddat tamom boʻlgandan keyin tutib olingan, kasallik belgilari boʻlmagan zotli itlar saqlash xarajatlari toʻlangandan keyin manfaatdor shaxslarga berilishi mumkin. 15. Koʻchmas mulk egalari yoki unda xoʻjalik yuritadigan shaxslar oʻz obyektlari va hududlarida qarovsiz qolgan hayvonlar boʻlishiga yoki ularni ovqatlantirishga yoʻl qoʻymasliklari kerak. Bunday hayvonlar paydo boʻlgan taqdirda darhol shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari huzuridagi qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish boʻlimi xodimlarini chaqirish zarur. 16. It va mushuklarni sotib olish, sotish, olib kelish va olib ketishga hayvonning sogʻligʻi toʻgʻrisida veterinariya hujjatlari va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hujjatlar boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi. 17. Har qanday hayvon egasining mulki hisoblanadi va har qanday mulk singari qonun bilan muhofaza qilinadi. 18. Hayvon egasidan sudning qaroriga koʻra yoki qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa asoslar boʻyicha olib qoʻyilishi mumkin. Itning egasi oʻz itini yetovga bogʻlangan holda va tumshuqbogʻda cheklangan vaqt mobaynida yolgʻiz qoldirish huquqiga ega. 19. Itlarning egalari quyidagilarga majbur: atrofdagi odamlar va hayvonlarning xavfsizligini taʼminlaydigan zarur choralarni koʻrish; itlarning qoʻshnilar tinchligini buzib tinimsiz vovillashiga yoʻl qoʻymaslik choralarini koʻrish; itlar va mushuklarning umumfoydalanishdagi joylarni (kirish joylarini, zinapoya maydonchalarini, liftlarni, bolalar maydonchalarini, yoʻlkalarni, yoʻlaklarni, koʻkalamzorlashtirilgan va obodonlashtirilgan hududlarni va hokazolarni) iflos qilishiga yoʻl qoʻymaslik; umumfoydalanishdagi joylarda itlar va mushuklar qoldirgan ekskrementlarni olib tashlash; itlar va mushuklar qoldiradigan ekskrementlarni darhol yigʻishtirib olish uchun oʻzi bilan anjom olib yurish; itlarni sotib olishda va boshqa joyga koʻchganda ularni tegishli veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlarida roʻyxatdan oʻtkazish va har yili qayta roʻyxatdan oʻtkazish, shuningdek zarur maʼlumotlarni fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga maʼlum qilish; itlarni veterinariya pasportini taqdim etish hamda itlarni tekshirish va kasallikning oldini oluvchi emlash uchun veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlariga olib kelish; tegishli hududga kirishda it borligi toʻgʻrisida ogohlantiradigan taxtacha oʻrnatish; it yoki mushuk odamlarni yoki hayvonlarni tishlagan taqdirda uni darhol tekshirish va 10 kun muddat ajratib qoʻyish uchun veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlariga olib kelish hamda birinchi va takroriy veterinariya koʻrigi haqidagi maʼlumotnomani veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlaridan olish va uni tishlashdan jabrlangan shaxsga darhol topshirish; hayvonlar quturish kasalligiga chalinganligi haqidagi har bir shubhalanishda darhol veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlarini xabardor qilish va ularni ajratib qoʻyish uchun zarur choralar koʻrish; kasal itlar va mushuklarni hayvonlar ajratib qoʻyiladigan maxsus xizmatlarga topshirish; itlar oʻlgan taqdirda veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlariga, yashash joyidagi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga xabar berish hamda oʻlgan itning jasadini tashlab yubormaslik, uni itni veterinariya pasportini ilova qilgan holda tuman va shahar obodonlashtirish boshqarmalari huzuridagi qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish boʻlimiga topshirish. Hayvonlar egalari qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlarga ham ega boʻlishi mumkin. 20. Shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari huzuridagi qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish boʻlimlari: koʻchalarda va boshqa joylarda qarovsiz qolgan, shu jumladan egasiz itlar, mushuklar va yirtqich hayvonlarni tutishni tashkil qiladilar, shuningdek ularni vaqtincha saqlash uchun maxsus joylar barpo etadilar; odamlar va hayvonlarga jarohat yetkazgan yoxud nojoʻya harakat qilinmaganda ularga hujum qilgan hayvonlarni keyinchalik karantin qilish uchun veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlariga olib keladilar; hayvonlar quturgan taqdirda tegishli veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlari bilan birgalikda ish olib borilishini tashkil etadilar, shuningdek oʻlgan hayvonlarni veterinariya-sanitariya qoidalariga rioya etgan holda zararsizlantiradilar. 21. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari: oʻlgan va daydi itlar hamda mushuklar aniqlanganda bu haqda shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari huzuridagi qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish boʻlimiga xabar qiladilar; hayvonlar quturganligiga shubhalanilganda qisqa muddatlarda veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlariga va sogʻliqni saqlash organlariga xabar qiladilar. 22. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlari: fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar asosida itlarni quturishga qarshi majburiy vaksinatsiya qilishni har yili belgilangan muddatlarda oʻtkazadilar; quturish aniqlangan taqdirda karantin zonasidagi va tahdid zonasidagi quturishga moyil barcha hayvonlarni quturishga qarshi profilaktik vaksinatsiya qiladilar; hayvonlar uchun antirabik vaksinalarning zarur zaxirasini yaratadilar; veterinariya haqidagi qonunchilikda nazarda tutilgan quturish profilaktikasi boʻyicha boshqa veterinariya tadbirlarini oʻtkazadilar; veterinariya talablari bajarilishini nazorat qiladilar. 23. Sogʻliqni saqlash organlari: jabrlanganlar murojaat qilgan taqdirda quturishga qarshi vaksinatsiyani tezkorlik bilan oʻtkazadilar; quturish yuqishi xavfi taʼsirida boʻlgan aholi guruhini (qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish boʻlimlari, oʻrmon xoʻjaligi xodimlari hamda ixtisoslashtirilgan ovchilik brigadalarining ovchilarini) muntazam ravishda vaksinatsiya qiladilar; fuqarolar uchun antirabik vaksinalar va immunoglobulinning zarur zaxirasini yaratadilar. 24. Ushbu Qoidalarga rioya etilishini ichki ishlar organlari qonunchilikda belgilangan tartibda nazorat qiladilar. 25. Ushbu Qoidalar buzilgan taqdirda belgilangan tartibda ichki ishlar organlari tomonidan maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuziladi. 26. Ushbu Qoidalar buzilganligi toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga muvofiq amalga oshiriladi. 27. Ushbu Qoidalarning buzilganligi uchun itlar va mushuklarning egalari belgilangan tartibda javob beradilar.