OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI SAMOVIY HUDUDIDA “FUQARO VA EKSPERIMENTAL AVIATSIYASINING PARVOZ QILISh QOIDALARI” (OʻZR AQ-91)GA OʻZGARTIRIShLAR VA QOʻShIMChA KIRITISh HAQIDA
(order, 2011-12-07)

Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining faoliyatini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni IKAO standartlari va tavsiyalarini inobatga olgan holda takomillashtirish maqsadida buyuraman: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2007-yil 12-sentabrdagi 141-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududida “Fuqaro va eksperimental aviatsiyasining parvoz qilish qoidalari” (OʻzR AQ-91)ga (roʻyxat raqami 1723, 2007-yil 29-sentabr) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-yil, 41-42-son, 420-modda) ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. 1. 364-banddagi “oʻtishga 30 km qolganda” degan soʻzlar “oʻtish 30 km dan kam boʻlmagan holatda” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 2. 365-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “365. Vertikal eshelonlashtirish intervallari quyidagicha oʻrnatiladi: a) 30 eshelondan (900 m) 410 eshelongacha (12 500 m) — 300 m dan kam boʻlmagan; b) 410 eshelondan (12500 m) va undan yuqorida — 600 m dan kam boʻlmagan; v) tovushdan tez tezlikda parvozlarni bajaradigan HK bilan boshqa havo kemasi oʻrtasida — 1200 metr”. 3. 368-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “368. Oʻzbekiston Respublikasining samoviy hududida vertikal eshelonlashtirish yarim doira tizimida mangit meridiani boʻyicha ushbu Qoidalarning 21-ilovasida koʻrsatilgan sxemaga rioya qilgan holda amalga oshiriladi. Parvoz eshelonlari ekipaj aʼzolari va havo transporti qatnovini boshqarish organlariga eshelon nomerlari bilan birga beriladi”. 4. 370-banddagi “aniq” degan soʻz “magnit” degan soʻz bilan almashtirilsin. 5. 974-bandning “b” kichik bandidagi “4200 metrgacha” degan soʻzlar “140 eshelongacha (4250 metrgacha)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 6. 981-banddagi “balandlikda (4200, 4500 yoki 7200, 7500 m)” degan soʻzlar “eshelonlarda 140 (4250 m), 150 (4550 m) yoki 240 (7300 m), 250 (7600 m)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 7. 4-ilova mazkur oʻzgartirishlar va qoʻshimchaning 1-ilovasiga muvofiq tahrirda bayon etilsin. 8. Mazkur oʻzgartirishlar va qoʻshimchaning 2-ilovasiga muvofiq mazmundagi 21-ilova bilan toʻldirilsin. 9. Mazkur oʻzgartirishlar va qoʻshimcha Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi gidrometeorologik xizmati Markazi va “Oʻzbekiston havo yoʻllari” Milliy aviakompaniyasi bilan kelishilgan. 1. Navbatdagi HK aerodromga kelishini yoki qoʻnishga kirishini boshqarishni taʼminlash uchun, qoida tariqasida aerodrom aeronavigatsiya nuqtasi yoki havo koridori ustida joylashadigan kutish hududlari belgilanadi. 2. HK kutish hududidagi harakatlari belgilangan sxema boʻyicha bajariladi. Kutish sxemasining konfiguratsiyasi va foydalaniladigan atamalar. 1-rasmda keltirilgan kutish sxemasi kutish hududlari oʻng bilan qayrilish parvozlari (standart) sxemalariga kiradi. Kutish hududlarida chap qayrilishli (nostandart) parvozlarning tegishli sxemalari yaqinlashish yoʻliga nisbatan simmetrik joylashadi. Yoʻl chizigʻi hamma sxemalarda koʻrsatilgan va uchuvchilar kursni maʼlum shamolga toʻgʻrilagan holda, kurs va vaqtga kutish hududiga kirishda va unda parvozi davomida tuzatishlar kiritib, yoʻl chizigʻida ushlab turishlari lozim. 3. Kutish hududida parvozlarning uskunalar koʻrsatkichlari boʻyicha tezligi. 3.1. Kutish zonasiga kirish va undagi parvozlar quyidagi jadvalda berilgan yoki undan kam boʻlgan tezlik koʻrsatkichlarida amalga oshiriladi. 3.2. Barcha qayrilishlar 25 daraja ogʻish burchagi va 3 daraja/sekund burchak tezligi bilan bajarilishi kerak, bunda ogʻishning kichik burchagi olinadi. 3.3. Ketish yoʻli chizigʻi boʻylab parvoz vaqti 140 eshelongacha boʻlgan (4250 m) balandlikkacha bir daqiqani tashkil etadi va 140 eshelondan (4250 m) baland balandliklarda 1 daqiqa 30 sek, agar kutish sxemasida oʻzgacha vaqt belgilangan boʻlmasa. 3.4. Ketish yoʻli chizigʻi boʻylab parvozning hisoblanishi nazorat nuqta ustidan yoki uning yonidan, undan kechroq nima boʻlishiga qarab, boshlanadi. Agar yonning joylashgan oʻrnini aniqlash mumkin boʻlmasa, unda hisob ketish yoʻli chizigʻiga qayrilgan vaqtdan boshlanadi. 4. Kutish hududlariga kirish sektorlari. Kutish hududlariga kirish kirishning oʻsha sektorlari yoʻnalishlaridan (1, 2, 3) amalga oshiriladi, bunda sektor chegaralarining har tomonidan 5 daraja ogʻishga ruxsat etiladi. 5. Kutish hududiga 1-sektordan kirish (parallel kirish). Kutish hududi nazorat nuqtasini uchib oʻtgan HK ketish yoʻli chizigʻiga parallel boʻlgan yoʻl chizigʻiga qayrilishni amalga oshiradi va ketish yoʻlida parvoz qilish uchun berilgan vaqtga teng u boʻylab davom etadi. Soʻngra kutish hududi nazorat nuqtasi tomonga parvozga chiqish uchun ketish yoʻli chizigʻi tomonga qayrilishni bajaradi. Kutish hududi nazorat nuqtasi ustidan ikkilamchi parvoz amalga oshirilganidan keyin ketish yoʻli chizigʻiga qayrilish amalga oshiriladi va keyinchalik sxema boʻyicha: berilgan vaqt davomida ketish yoʻli chizigʻi boʻylab parvoz; 180 darajada yaqinlashish yoʻli chizigʻiga qayrilish. 6. Kutish hududiga 2-sektordan kirish (aralash kirish). Kutish hududi nazorat nuqtasi uchib oʻtilganidan keyin HK yaqinlashish chizigʻiga 30 daraja burchak ostida yotgan chiziqqa qayrilishni bajaradi va ketish yoʻli chizigʻi uchun koʻrsatilgan vaqt yoki 1 min 30 sek, nima qisqaligiga qarab, davomida parvozni bajaradi. Shundan keyin yaqinlashish chizigʻiga qayrilish bajariladi va qolgani sxema boʻyicha. 7. Kutish hududiga 3-sektordan kirish (toʻgʻri kirish). Kutish hududi nazorat nuqtasidan uchib oʻtilgandan keyin HK ketish yoʻli chizigʻiga qayrilishni amalga oshiradi va koʻrsatilgan sxema boʻylab davom etadi. Kutish yoʻli chizigʻi boʻylab davom etish vaqti hisobi kutish hududi nazorat nuqtasi yonidan uchib oʻtilgan vaqtdan boshlanadi. Soʻngra yaqinlashish yoʻli chizigʻiga chiqish uchun 180 darajada qoʻshaloq qayrilish bajariladi. Qayrilishning oʻrtacha burchagi 25 darajadan oshmasligi lozim. 8. Kutish punktini tark etishga ruxsat olgan uchuvchi koʻrsatilgan vaqtda kutish hududi doirasida belgilangan vaqtga, koʻrsatilgan vaqtda kutish punktini tark etish uchun vaqtini toʻgʻrilashi lozim. 9. Yaqinlashish yoʻlidagi kutish nazorat nuqtasini uchib oʻtgunga qadar yaqinlashish yoʻli chizigʻiga qaytish maqsadida shamol taʼsirining kompensatsiyasi uchun kursda ham va vaqt boʻyicha ham tuzatishlar kiritish kerak. 10. Bunday tuzatishlarni kiritishda aeronavigatsiya vositalarining bor koʻrsatkichlarini va nazarda tutilgan yoki maʼlum shamol haqidagi maʼlumotlardan toʻliq hajmda foydalanish lozim. DMEdan cheklangan darajadagi oraliq masofa doim yoʻlning orqaga qaytish chizigʻini chegaralaydi. Cheklangan radial eʼlon qilingan va samolyot dastlab shu radialga kiradigan taqdirda, u yaqinlashish yoʻli chizigʻiga qayrilguncha, hech boʻlmaganida DMEdan kerakli oraliq masofaga uzoqlashguncha shu boʻylab davom etishi lozim”.