Oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasida kreditlar ajratishni takomillashtirish hamda aholining doimiy daromad manbalarini koʻpaytirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2025-12-16)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasida aholining biznes tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlashni yangi bosqichga olib chiqishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2023-yil 31-yanvardagi PQ-39-son qarori ijrosini taʼminlash hamda hududlarda aholining daromad topishga qaratilgan muayyan mehnat bilan shugʻullanishiga koʻmaklashish, oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasida kreditlar ajratishni takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasida aholining biznes tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlashni yangi bosqichga olib chiqishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2023-yil 31-yanvardagi PQ-39-son qaroriga muvofiq 2023-yilda: Oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari (keyingi oʻrinlarda — Dasturlar) doirasida aholi va tadbirkorlik subyektlarining loyihalarini moliyalashtirish uchun jami 13 trln soʻm, shundan 2,8 trln soʻm “Mikrokreditbank” ATB, AT Xalq banki va “Agrobank” ATB (keyingi oʻrinlarda — vakolatli banklar) resurslari hisobidan yoʻnaltirilishi; kreditlarni yillik 14 foiz stavkada ajratish tartibi saqlab qolinganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 3. Belgilansinki: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari tumanlar hokimliklari bilan birgalikda tumanlarda uzoq muddatga qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarni ijaraga olgan dehqon xoʻjaliklariga yer maydonlaridan samarali foydalanish, hududlarning ixtisoslashuvidan kelib chiqib “bir mahalla-bir mahsulot” tamoyili asosida mahsulotlar yetishtirish va yetishtirilgan mahsulotlar bozorini topishga koʻmaklashadi; Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi vakolatli banklar bilan birgalikda ajratilgan kreditlardan maqsadli foydalanilishini hokim yordamchilari va bank filiallari xodimlari tomonidan joyiga chiqqan holda monitoring qilib borilishini taʼminlaydi; Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi “marketpleys” tizimi taʼminotchilar taklif etayotgan mahsulotlar (xizmatlar) boʻyicha ustun mavqeyini suiisteʼmol qilishning, taʼminotchilarning oʻzaro kelishib qilingan harakatlari va til biriktirishlari orqali narxlarning asossiz oʻsishining oldini olish, yetkazib berilayotgan mahsulotlar (koʻrsatilayotgan xizmatlar) narxlarining hududdagi ichki bozor narxlariga mutanosib boʻlishini taʼminlaydi; hokim yordamchilarining kredit ajratish boʻyicha tavsiya berishiga mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlarining aralashuviga yoʻl qoʻyilmaydi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Soliq qoʻmitasi vakolatli banklar bilan birgalikda “marketpleys” tizimini “E-aktiv” axborot tizimi bilan integratsiya qilinishini taʼminlasin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tumanlar (shaharlar) hokimlarining birinchi oʻrinbosarlari bilan birgalikda: mahallalarda aholi va tadbirkorlik subyektlariga dasturlarning maqsadi va kredit olish tartiblari boʻyicha doimiy ravishda tushuntirishlar berib borilishini; kredit olish uchun tavsiyalar ustuvor ravishda uzoq muddatga qishloq hoʻjaligiga moʻljallangan yer maydonlarini ijaraga olib, belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtgan dehqon xoʻjaliklariga berilishini; tadbirkorlik bilan shugʻullanayotgan va faoliyat turini kengaytirish istagini bildirgan oilalarga yangi loyihalarni amalga oshirish hamda ayrim sabablarga koʻra faoliyatini toʻxtatgan tadbirkorlik subyektlari va hunarmandlar faoliyatini qayta tiklash uchun tegishli shart-sharoitlar yaratilishi, mavjud muammolar hal etilishiga amaliy yordam berilishini; mahallalarda ajratilgan kreditlardan maqsadli va samarali foydalanish holati boʻyicha amalga oshirilayotgan ishlar muntazam muhokama qilib borilishini taʼminlasin. 6. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlari vakolatli banklar bilan birgalikda ajratilgan kreditlarning ularni soʻndirish grafigiga muvofiq qaytarilishini va muammoli kreditlarni undirish borasida amalga oshirilayotgan ishlarni har oy yakuni boʻyicha muhokama qilib, tumanlarda (shaharlarda) kreditlash prognozlari soʻndirilmasdan qolib ketgan mablagʻlarga mos ravishda kamaytirib borilishini taʼminlasin. 7. Shunday tartib oʻrnatilsinki, dasturlar doirasida 50 mln soʻmgacha garovsiz kreditlar: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Zargarlik buyumlarini ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytirish va mahalliy zargarlarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2022-yil 23-dekabrdagi PQ-452-son qaroriga asosan zargarlik ishi yoʻnalishi boʻyicha maxsus oʻquv kurslarini muvaffaqiyatli tugatib, tegishli sertifikatni olgan shaxslarga oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasida zargarlik buyumlari ishlab chiqarish uchun zarur boʻlgan jihozlar va asbob-uskunalarni sotib olish maqsadlari uchun; agrar tarmoqda oʻz biznesini tashkil etishga koʻmaklashish, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirishda dehqon xoʻjaliklarining ulushini oshirish maqsadida uzoq muddatga qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer maydonlarini ijaraga olib, belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtgan dehqon xoʻjaliklari va kichik tadbirkorlik subyektlariga ajratiladi. 8. Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 8-iyuldagi 373-son qarori bilan tasdiqlangan Oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlarining yagona elektron platformasi orqali kreditlar ajratish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi Markaziy bank va vakolatli banklar bilan birgalikda bir oy muddatda hokim yordamchilarini dasturlar va ular doirasida kreditlar ajratish tartibi boʻyicha oʻqitish ishlarini yoʻlga qoʻysin. 10. Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda “elektron savdo maydonchasi” tizimida qarz oluvchilarning taʼminotchilar bilan elektron shartnoma tuzish, hisob-fakturalarni tasdiqlash, elektron raqamli imzodan foydalanish va boshqa shartnomaviy munosabatlarni amalga oshirish jarayonlarining sodda, xalqchil tilda ommaviy axborot vositalari, shu jumladan, televideniye orqali keng yoritilishini taʼminlasin. 11. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari J.A. Qoʻchqorov hamda Oʻzbekiston Respublikasi kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vaziri B.A. Musayev zimmasiga yuklansin. 1. 3-bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilarda: “iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish, bandlik, moliya, investitsiya” soʻzlari “kambagʻallikni qisqartirish va bandlik, iqtisodiyot va moliya, investitsiyalar, sanoat va savdo” soʻzlari bilan almashtirilsin; “va Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi” soʻzlari chiqarib tashlansin. 2. 7-band quyidagi mazmundagi uchinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Chorvachilikni rivojlantirish yoʻnalishidagi kreditlar aholi va tadbirkorlik subyektlariga kamida 10 boshdan 50 boshgacha chetdan keltirilgan yoki mahalliylashtirilgan (naslchilik xoʻjaliklarida yetishtirilgan) va chorva hayvonlarini identifikatsiyalash tizimida aks etgan chorva mollarini (qoramol, qoʻy, echki) boqish maqsadida ferma tashkil etish uchun ajratiladi”. 3. 9-band quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Ichki turizmni rivojlantirish yoʻnalishida aylanma mablagʻlarni toʻldirishga kreditlar 18 oy muddatgacha ajratiladi”. 4. 13-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “13. Jismoniy shaxslar hamda belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtgan kichik tadbirkorlik subyektlariga 33 million soʻmgacha boʻlgan miqdorda kredit ajratilishida hokim yordamchisining tavsiyanomasi asos hisoblanadi. Bunda tijorat banklari oʻz mablagʻlari hisobidan kreditning qaytmaslik xatarini sugʻurtalaydi. Hokim yordamchisining tavsiyalari asosida belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtgan kichik tadbirkorlik subyektlariga uchinchi shaxs kafilligi, sugʻurta polislari, kredit hisobiga sotib olinayotgan mol-mulklar garovi, Tadbirkorlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash davlat jamgʻarmasining kafilligi va qonunchilik hujjatlari doirasidagi boshqa taʼminot turlari inobatga olingan holda, 300 million soʻmgacha boʻlgan miqdorda imtiyozli kredit ajratiladi”. 5. 15-band quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Mazkur garovsiz kreditlarning qaytarilmaslik xavfi tashabbuskor hisobidan kredit olishdan oldin sugʻurtalanadi, tashabbuskor tomonidan kredit evaziga olingan asosiy vositalarga tijorat banki tomonidan taqiq qoʻyiladi”. 6. Quyidagi mazmundagi 151-band bilan toʻldirilsin: “151. “Temir daftar”, “Ayollar” daftari, “Yoshlar daftari”ga kiritilgan fuqarolarning kredit olish yuzasidan arizalari alohida navbat asosida koʻrib chiqiladi. Bunda Dasturlar doirasida “Temir daftar”, “Ayollar daftari”, “Yoshlar daftari”ga kiritilgan fuqarolarga ajratilgan imtiyozli kreditlardan samarali foydalanilishi va oʻz vaqtida soʻndirilishi yuzasidan mahallaga biriktirilgan hokim yordamchisi mahalla raisi, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli va tijorat banklari bilan birgalikda doimiy monitoring va nazorat tizimini oʻrnatadi”. 7. 17-bandda: birinchi xatboshidagi “tizim” soʻzi “Yagona elektron platforma” soʻzlari bilan almashtirilsin; oltinchi xatboshi “toʻliq qaytarilmagan krediti mavjud boʻlganda” soʻzlaridan keyin “(Fermer, dehqon hoʻjaliklari va tomorqa yer egalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasidan ajratiladigan kreditlar bundan mustasno)” soʻzlari bilan toʻldirilsin. 8. 19-band quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Hokim yordamchilari tomonidan kredit ajratish uchun tavsiyanomalar ustuvor ravishda, kreditlardan avval foydalanmagan aholi va tadbirkorlik subyektlariga beriladi”. 9. 20-bandda: birinchi xatboshi kuyidagi tahrirda bayon etilsin: “20. Hokim yordamchisi tavsiyanoma berishdan avval amalga oshirilayotgan loyihaning oʻziga xos xususiyatlari va mavsumiyligini inobatga olgan holda “Hunarmand” uyushmasi, Bandlikka koʻmaklashish va mahalliy hokimliklar huzuridagi jamgʻarmalar, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi hamda sohaga masʼul uyushma va tashkilotlarning xulosalarini olish, ular orqali tegishli qaror qabul qilish vakolatiga ega”; quyidagi mazmundagi beshinchi va oltinchi xatboshlar bilan toʻldirilsin: “Fermer, dehqon hoʻjaliklari va tomorqa yer egalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan kreditlar hududiy fermer, dehqon hoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashlari tavsiyanomasiga koʻra hamda har bir mahallaga biriktirilgan hokim yordamchisi tomonidan beriladigan tavsiyanomalar asosida ajratiladi. Tadbirkorlik subyektlarining mahallalarda, shu jumladan, tashkil etilgan mikromarkazlarda ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatish sohasi, hunarmandchilik hamda aholi bilan kooperatsiya va kasanachilikni kengaytirishga yoʻnaltirilgan loyihalari uchun hokim yordamchilarining tavsiyanomasi asosida kredit ajratiladigan loyihalarda tashabbuskor kamida oʻttiz foiz ulush bilan ishtirok etishiga eʼtibor qaratilishi lozim”. 10. 21-bandda: uchinchi xatboshi chiqarib tashlansin; toʻrtinchi — oltinchi xatboshilar tegishlicha uchinchi — beshinchi xatboshilar deb hisoblansin; quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Dasturlar doirasida avval berilgan kreditlarning oʻz vaqtida soʻndirilmasligi natijasida resurslar yetarli boʻlmaganda”. 11. 23-band quyidagi mazmundagi ikkinchi va uchinchi xatboshlar bilan toʻldirilsin: “Fermer, dehqon hoʻjaliklari va tomorqa yer egalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasidan ajratiladigan kreditlar tashabbuskorlarga loyihabay shakllantirilgan buyurtmanomalar asosida Oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasidagi loyihalarni moliyalashtirish manbalarida nazarda tutilgan mablagʻlardan tashqari va navbatsiz rasmiylashtirib beriladi. Fermer, dehqon xoʻjaligi va tomorqa yer egalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasiga Jamgʻarma resurslarini tashabbuskorlarga tijorat banklari tomonidan Yagona elektron platforma orqali rasmiylashtirish jarayonlarini toʻliq muvofiqlashtirish vakolati beriladi”. 12. 28-bandda: quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Qarz oluvchi bank tomonidan imzolangan holda taqdim etilgan kredit shartnomasini 10 kun mobaynida imzolamasa, fuqaroning kredit olish toʻgʻrisidagi arizasi rad etiladi”; ikkinchi xatboshi uchinchi xatboshi deb hisoblansin. 13. Quyidagi mazmundagi 301 — 307-bandlar bilan toʻldirilsin: “301. Maxsus oʻquv kurslarini muvaffaqiyatli tugatib, tegishli sertifikatni olgan shaxslarga oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasida zargarlik buyumlari ishlab chiqarish uchun zarur boʻlgan jihozlar va asbob uskunalarni sotib olish maqsadlari uchun 50 mln soʻmgacha garovsiz imtiyozli kreditlar ajratiladi. Bunda maxsus oʻquv kurslarini muvaffaqiyatli tugatib, tegishli sertifikatni olgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar mos ravishda Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi maʼlumotlar bazasidan avtomatik tarzda olinadi. 302. Agrar tarmoqda oʻz biznesini tashkil etishga koʻmaklashish, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirishda dehqon xoʻjaliklarining ulushini oshirish maqsadida uzoq muddatga qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer maydonlarini ijaraga olib, belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtgan dehqon xoʻjaliklari va kichik tadbirkorlik subyektlariga 50 million soʻmgacha garovsiz kredit beriladi. Bunda uzoq muddatga ijaraga olingan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer maydonlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar dehqon xoʻjaliklari va kichik tadbirkorlik subyektlarining kredit olish boʻyicha arizalariga avtomatik tarzda “E-auksion” platformasi orqali biriktiriladi. 303. Dasturlar doirasida ilgari olingan kreditlaridan samarali foydalanib, tadbirkorligini yoʻlga qoʻygan va kredit toʻlovlarini oʻz vaqtida toʻlagan kichik tadbirkorlik subyektlariga faoliyatini yanada kengaytirish uchun mazkur kreditlardan takroran foydalanishga ruxsat etiladi. 304. Hokim yordamchisining tavsiyasiga koʻra kredit summasining 10 million soʻmgacha boʻlgan qismi (hunarmandlar uchun 20 million soʻmgacha) bank kartalariga (naqdlashtirish imkoniyatini cheklagan holda) oʻtkazib beriladi. Bunda aholi va tadbirkorlik subyektlari tomonidan kredit olish yuzasidan platformaga ariza qoldirish vaqtida kreditni qisman (10 million soʻmgacha, “hunarmandlar uchun 20 million soʻmgacha”) bank kartasiga oʻtkazib berish toʻgʻrisida qayd etiladi. Vakolatli tijorat banklari tomonidan alohida naqdlashtirish imkoniyatisiz tegishli bank kartasi ochilib, arizada koʻrsatilgan mablagʻlar qarz oluvchilarga oʻtkazib beriladi. Hokim yordamchisi mijozlarning bank kartasiga oʻtkazib berilgan mablagʻlarning maqsadli yoʻnaltirilishini taʼminlash maqsadida loyiha amalga oshirilayotgan hududga borib, haqiqatda mahsulot olinganligini doimiy ravishda oʻrganib boradi. 305. Ajratilgan kreditlarni oʻz muddatida qaytarmagan fuqaro va tadbirkorlik subyektlariga dasturlar doirasida yangi kreditlar berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 306. Fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan aholi tomorqalaridan samarali foydalanish yoʻnalishida tomorqa yer egalariga 3 million soʻmgacha mikrokreditlar beriladi hamda ushbu mikrokreditlar yagona elektron platforma orqali ajratiladi. 307. Oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasida jalb qilingan har bir kasanachi uchun 2 million soʻmgacha, biroq jami 300 million soʻmgacha yillik 14 foiz stavkada, 6 oygacha boʻlgan imtiyozli davr bilan 3 yilgacha muddatga revolver kreditlar ajratiladi. Mazkur kreditlar tadbirkorlik subyektlarining talabiga binoan kasanachilarning bank kartalariga oʻtkazib beriladi”. 14. 33-bandda: quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Ommaviy ofertaga asosan tadbirkorlik subyektlariga qoʻshimcha xizmatlar taqdim etilishi mumkin”; ikkinchi xatboshi uchinchi xatboshi deb hisoblansin. 15. 37-bandda: birinchi xatboshidagi “tizimning” soʻzi “Yagona elektron platformaning” soʻzlari bilan almashtirilsin; quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Bunda jismoniy shaxslarga tovarlar (xizmatlar) fiskal belgili kassa cheki asosida yetkazib berilganligiga (xizmatlar koʻrsatilganligiga) eʼtibor qaratiladi”. 16. 39-band quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Qarz oluvchi tadbirkorlik subyektlarining talabiga koʻra sotib olinadigan mahsulot yoki koʻrsatiladigan xizmatlar boʻyicha toʻlovlar (avans) mahsulot yetkazib berish shartnomasida taraflarning kelishuviga muvofiq belgilanadi”. 17. 40-bandning birinchi jumlasidagi “bir” soʻzi “uch” soʻzi bilan almashtirilsin. 18. 42-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Takroriy oʻrganishlarda mahsulot yetkazib beruvchi tomonidan mahsulotlar yetkazib berilmaganligi yoki xizmatlar koʻrsatilmaganligi aniqlangan taqdirda, hokim yordamchisi tomonidan tavsiyanomani bekor qilish boʻyicha elektron dalolatnoma rasmiylashtiriladi va Yagona elektron platforma orqali kredit shartnomasi avtomatik tarzda bekor qilinadi”. 19. 47-bandning sakkizinchi xatboshisidagi “naslli” soʻzi chiqarib tashlansin. 20. 50-bandning birinchi va ikkinchi xatboshilaridagi “Davlat soliq qoʻmitasi” soʻzlari “Soliq qoʻmitasi” soʻzlari bilan almashtirilsin. 21. Quyidagi mazmundagi 511 — 513-bandlar bilan toʻldirilsin: “511. Hokim yordamchisi tomonidan vakolatli banklarning xodimlari bilan birgalikda joyiga chiqqan holda, tavsiyanoma asosida ajratilgan kreditlardan maqsadli va samarali foydalanilishi monitoring qilinadi hamda monitoring natijasi boʻyicha dalolatnoma rasmiylashtirilib, platformaga yuklab boriladi. 512. Hokim yordamchisi tijorat banklari bilan birgalikda samaradorligi past boʻlgan, pul aylanmasi amalga oshirilmayotgan (biznes-reja koʻrsatkichlari bajarilishi taʼminlanmagan) loyihalarni monitoring qilgan holda, mavjud muammolarni hal etishda loyiha tashabbuskorlariga har tomonlama amaliy yordam koʻrsatib boradi. 513. Hunarmandlarga oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasida ajratilgan imtiyozli kreditlardan samarali foydalanilishi va ularning tijorat banklariga oʻz vaqtida qaytarilishi yuzasidan “Hunarmand” uyushmasi tijorat banklari bilan birgalikda doimiy monitoring va nazorat tizimini oʻrnatadi”.