Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar idoralarida voyaga yetmaganlar oʻrtasida jinoyatni oldini olish xizmati xodimlari faoliyatini tashkil qilish haqidagi Qoʻllanmani tasdiqlash toʻgʻrisida
(order, 2002-10-02)

Yoshlar orasida huquqiy tarbiyalash, jinoyatni oldini olish ishlarining muhimligi va dolzarbligini nazarda tutib, ichki ishlar idoralarining voyaga yetmaganlar toʻgʻrisidagi qonunlarni qoʻllash borasidagi faoliyatining oʻziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda va ular tomonidan huquq buzilishi va nazoratsizlikka qarshi kurash ishlarini takomillashtirish maqsadida buyuraman: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prokuraturasi, Adliya vazirligi, Oliy Sudi, Xalq taʼlimi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Mudofaa vazirligi, Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi va Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi Markaziy Qoʻmitasi bilan kelishilgan ichki ishlar idoralarida voyaga yetmaganlar bilan ishlash xizmati xodimlarining faoliyatini tashkil qilish haqidagi Qoʻllanma tasdiqlansin. 2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vaziri, Toshkent shahar ichki ishlar Bosh boshqarmasi, viloyat va naqliyot ichki ishlar boshqarmalari boshliqlariga, shahar, tuman ichki ishlar boʻlimlari, hamda naqliyot boʻlimlari boshliqlariga: 2.1. Mazkur Qoʻllanmani tegishli xizmatlarning barcha xodimlari tomonidan oʻrganilishi tashkil qilinsin, voyaga yetmaganlar orasida huquq buzilishining oldini olish vazifalarini bajarishda ularning mustahkam hamkorligi taʼminlansin. Qoraqalpogʻiston Respublikasining yoshlar ishlari Davlat Kengashi, shahar va tuman hokimliklarining yoshlar ishlari boʻlimlari, kasaba uyushmalarining viloyat va shahar kengashlari viloyat, shahar va tuman yoshlar ittifoqi qoʻmitalari, xalq sudlari, prokuratura, adliya, xalq taʼlimi, boshqa davlat idoralari va jamoat tashkilotlari mazkur Qoʻllanma bilan tanishtirilsin. 2.2. Chorakda kamida bir marta shahar, tuman va naqliyot ichki ishlar boʻlimlari boshliqlarining bolalar va oʻsmirlar orasida huquqbuzilishi va nazoratsizligini oldini olish boʻyicha koʻrilgan chora-tadbirlar natijasi haqidagi hisobotlar eshitilsin. 2.3. Qoʻllanmaga ilova qilingan ish qogʻozlari kerakli miqdorda tayyorlanishi tashkil qilinsin va tasarrufdagi Xizmat xodimlari ular bilan taʼminlansin. 1. Ichki ishlar idoralaridagi voyaga yetmaganlar oʻrtasida jinoyatni oldini olish xizmatining vazifalari 1.1.1. Voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar ichki ishlar idoralarining boshqa xizmatlari bilan hamkorlikda, davlat idoralari va jamoat tashkilotlarining madadi va koʻmagiga tayanib, voyaga yetmaganlarning qarovsizligi va huquq buzishlarni oldini olish ishlarini amalga oshiradi, bolalarni tarbiyalash borasida oʻz burchlarini atayin bajarmayotgan va oʻzlarining jamiyat uchun zararli xatti-harakatlari bilan ularga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan ota-onalarni aniqlaydilar va ularga nisbatan qonunlarda koʻrsatilgan choralarni qoʻllaydilar. 1.1.2. Mahalliy davlat idoralariga, jamoat tashkilotlariga, voyaga yetmaganlar ishlaydigan yoki oʻqiydigan joylardagi maʼmuriyatga, hamda ota-onalari yoki ularning oʻrinlarini bosuvchi shaxslarning ish joylariga voyaga yetmaganlarning huquqbuzarliklari toʻgʻrisida axborot beradilar. Ularning sodir boʻlishiga imkon beradigan sabab va sharoitlarni bartaraf qilish boʻyicha takliflar kiritadilar va ularni amalga oshirilishini nazorat qiladilar. 1.1.3. Tergov boʻlimlari, militsiyaning tezkor xizmatlari bilan hamkorlikda voyaga yetmaganlarni jinoyatga va jamiyatga qarshi boshqa xatti-harakatlarga jalb qilayotgan shaxslarni aniqlaydilar va ularga nisbatan qonunga muvofiq chora koʻradilar. 1.1.4. Adashgan bolalarni va tashlab ketilgan norasidalarni, kechiktirib boʻlmaydigan damlarda esa boshqa qarovsiz qolgan bolalar va oʻsmirlar topilganda sakkiz soat mobaynida sogʻliqni saqlash, xalq taʼlimi yoki bolalarni qabul qilish va tarqatish muassasalariga joylashtiradilar. 1.2. Naqliyot ichki ishlar boʻlimlarining voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlari Qoʻllanmaning 1.1.1. — 1.1.4-bandlarida nazarda tutilgan vazifalardan tashqari: 1.2.1. Transport inshootlarida voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarni oldini olish, qarovsiz qolgan bolalar va oʻsmirlarni oʻta xavfli transport inshootlaridan chiqarib olish chora-tadbirlarini amalga oshiradilar, ularni ota-onalariga yoki ularning oʻrinlarini bosuvchi shaxslarga topshiradilar yoki belgilangan tartibda bolalar qabulxonalariga joʻnatadilar va bu haqda voyaga yetmaganlarning turarjoylaridagi ichki ishlar idoralariga xabar beradilar. 1.2.2. Temir va havo yoʻli transportida harakat havfsizligi buzilishiga olib kelgan oʻsmirlarning huquqbuzarliklari sabablarini tahlil qiladilar, bu masalalar boʻyicha tegishli davlat idoralari va jamoat tashkilotlariga axborotnoma yuboradilar. 1.2.3. Poyezdlarning xavfsiz yurishiga tahlid qiluvchi harakatlar oqibatida bolalarni shikastlanishini oldini olish tadbirlarini ishlab chiqishda ishtirok etadilar, Rels ustiga narsa qoʻyish, signallar beradigan moslamalarni, aloqa vositalarini buzish, poyezdlarning deraza oynalarini sindirish va hokazo. 1.2.4. Transport inshootlari yaqinidagi aholi yashaydigan mahallalarda, qishloqlarda yashovchi voyaga yetmaganlar orasidagi huquqbuzarliklarni oldini olishda shahar va tuman ichki ishlar idoralariga koʻmaklashadilar. Zarurat yuzaga kelgan xollarda bu tadbirlar tegishli shahar, tuman naqliyot ichki ishlar idoralarining rahbarlari tasdiqlagan qoʻshma rejalar asosida amalga oshiriladi. 1.2.5. Nazoratsiz qolgan bolalar va oʻsmirlarni transport vositalarida chiptasiz yurishlariga imkon beradigan sharoitlarni oʻrganadilar, poyezd kuzatuvchilari, temir yoʻlda yuklar oqimiga xizmat koʻrsatish xizmatlari bilan oʻzaro hamkorlikni yaxshilash choralarini koʻradilar. 1.3. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xizmati oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasining qonunlariga, mahalliy hokimliklarning farmoyishi va qarorlariga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududida uning qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi IIVning buyruqlari va koʻrsatmalariga, hamda mazkur Qoʻllanmaga amal qiladilar. 1.4. Ichki ishlar idoralarining barcha xizmatlarini voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarni oldini olishda faol ishtirok etishlarini taʼminlash vazifasi tuman, shahar hokimliklarining ichki ishlar boʻlinmalari, boʻlimlari, boshqarmalari, ular tasarrufidagi shahar, tuman va naqliyot militsiyasining boʻlinmalari, boʻlimlari, viloyat hokimliklarining ichki ishlar boshqarmalari boshliqlari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vazirining zimmalariga yuklatiladi. 1.5. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xizmati faoliyatining davlat tomonidan nazorat qilish vazifasini tegishli hokimliklar amalga oshiradilar. 1.6. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xizmati faoliyatida qonunlarni aniq bajarilishini prokuratura hamda IIV-IIBning tegishli xizmatlari nazorat qiladilar. 2. Voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlarning huquqlari va burchlari 2.1. Ushbu xizmat xodimlari militsiya xodimlariga berilgan amaldagi qonunlarda belgilangan barcha huquqlardan toʻliq foydalanadilar va quyidagi huquqlarga egadirlar. 2.1.1. Voyaga yetmagan huquqbuzarlarni yashash, oʻqish va ishlash joylariga borib, ularning ota-onalari va boshqa shaxslar bilan suhbatlar oʻtkazish. 2.1.2. Tashkilot, muassasalar, oʻquv yurtlari va korxonalardan voyaga yetmaganlar ishini nazorat qilish vazifalarini bajarish uchun zarur maʼlumotlarni rasmiy ravishda soʻrab olish. 2.1.3. Voyaga yetmaganlarning huquqbuzarligi bilan bogʻliq boʻlgan sharoitlarni aniqlash uchun voyaga yetmaganlarni, ularning ota-onalari va ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarni chaqirish, boshqada shaxslarni taklif qilish. 2.1.4. Huquqbuzarlik sodir etgan voyaga yetmaganlarni uch soatdan koʻp boʻlmagan vaqtda ichki ishlar idoralariga belgilangan tartibda keltirish. 2.1.5. Huquqbuzarlik sodir qilgan voyaga yetmaganlarni va ularga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan ota-onalarni jamoat tartibini buzmasligi haqida rasmiy ogohlantirish. Rasmiy ogohlantirish belgilangan namunadagi bosma ish qogʻozida (1-ilova) quyidagilarga nisbatan qoʻllaniladi: ozodlikdan mahrum etish bilan bogʻliq boʻlmagan jazolarga hukm qilingan, yoki jamoat tartibini muntazam ravishda buzadigan va boshqa huquqbuzarlik sodir qiladigan voyaga yetmaganlarga yoki ular fohishabozlik bilan shugʻullanadi degan aniq asoslar boʻlsa; voyaga yetmaganlarning ota-onalari, ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar bolalarga salbiy taʼsir qiluvchi, yoki ularni tarbiyalashda oʻz burchlarini bajarmaydigan, yoki oʻzining nojoʻya xatti-harakati bilan 16 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlarni muntazam ravishda oiladan chiqib ketishlariga sabab boʻluvchi shaxslarga. 2.1.6. Qonunda belgilangan tartibda hujjatlarni koʻrib chiqish; 2.1.6.1. Voyaga yetmaganlar va ularning bolalarga salbiy taʼsir qiluvchi ota-onalari tomonidan sodir etilgan maʼmuriy huquqbuzarliklari toʻgʻrisida. Ularga maʼmuriy choralar qoʻllash haqidagi bayonnomalarni rasmiylashtirish. 2.1.6.2. Voyaga yetmaganlarning harakatlarida jinoyat alomatlari boʻlgach, lekin kam ahamiyatliligi sababli, jamiyat uchun xavfli boʻlmagan huquqbuzarliklar toʻgʻrisida. Mazkur Qoʻllanmaning 2.1.6-bandida koʻrsatilgan hujjatlar uzil-kesil qaror qabul qilish uchun shahar, tuman, naqliyot ichki ishlar boʻlimi rahbarligiga taqdim etiladi. Qonunda koʻzda tutilgan xollardagi natijalar boʻyicha prokuratura organlariga axborot beriladi. 2.1.7. Qonuniy asoslar mavjud boʻlgan xolda olib kelingan voyaga yetmaganlar belgilangan tartibda shaxsiy tekshiruvdan oʻtkaziladilar, va bu haqda bayonnoma tuziladi. 2.1.8. Huquqbuzar oʻsmirlar, hamda davlat va jamoatchilikni yordamiga muhtoj boʻlgan 3 yoshdan 18 yoshgacha boʻlganlarni bolalar qabul xonasiga yuborish. 2.1.9. Hisobda turgan huquqbuzar oʻsmirlarni tarbiyalash ahvolini oʻrganish maqsadida oʻquv yurtlari, uy-joylardan foydalanish tashkilotlarida voyaga yetmaganlar ishlaydigan korxona va tashkilotlarda boʻlish, bu ishni tashkillashtirishda zarur yordam berish va koʻmaklashishi. 2.1.10. Tegishli davlat idoralari, jamoat tashkilotlari oldiga voyaga yetmaganlarning lavozimli shaxslar tomonidan qarovsizligini va huquqbuzarligini oldini olishga qaratilgan qonun talablarini buzsalar, ularning javobgarligi toʻgʻrisida masala qoʻyish. 2.1.11 Vasiylik va homiylik idoralari ishtirokida xalq sudlariga bolalarini tarbiyalash boʻyicha oʻz burchlarini bajarmayotgan ota-onalarning huquqiy salohiyatini cheklash haqida daʼvo kiritadilar. 2.1.12. Yordamchi xodimlar sifatida ishlash uchun 18 yoshga yetgan, yashash, oʻqish va ishlash joylarida ijobiy xususiyatlari bilan tanilgan, oʻzining ishchanlik va maʼnaviy sifatlari bilan voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarni oldini olish vazifalarini bajarish qobiliyatlariga ega boʻlgan fuqarolarni koʻngillilik asosida qabul qilish va bu ishga ayniqsa, pedagoglarni jalb qilishga alohida eʼtibor berish. 2.2. Bundan tashqari voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlari mazkur Qoʻllanmaning 1.1.1. — 1.1.4, 1.2.1. — 1.2.5., 2.1.1 — 2.1.12-bandlarida nazarda tutilgan faoliyatlarni amalga oshirish bilan birga: 2.2.1. Davlat idoralari va jamoat tashkilotlariga quyidagi masalalar boʻyicha takliflar tayyorlashda ishtirok etadilar: 2.2.1.1. Mahalliy hokimliklar tomonidan voyaga yetmaganlar orasida tarbiya ishlarini olib borish hamda huquqbuzarliklarni erta oldini olish boʻyicha chora-tadbirlarni qoʻrib chiqish, bu muammolarni fuqarolarning yashash, oʻqish va ish joylarda umumiy yigʻilishlar, majlislarda muhokama etish. 2.2.1.2. Voyaga yetmaganlarning huquqbuzarliklarini erta oldini olishda tegishli davlat idoralari, hamda huquqni muhofaza qilish boʻyicha davlat va jamoat tuzilmalari, oʻrtoqlik sudlari, oila va maktabga koʻmaklashuvchi komissiyalar, mehnat jamoalarining oldini olish kengashlari, tartibni saqlash jamoat tuzilmalari va mahalla qoʻmitalari, boshqa jamoat tashkilotlarining imkoniyatlaridan foydalanishni yaxshilash. 2.2.1.3. Huquqbuzar oʻsmirlar va ularga salbiy taʼsir etuvchi ota-onalar bilan alohida tarbiyaviy ishlarni olib borishga pedagogik, huquq, sport, tibbiyot va boshqa oʻquv yurtlarining talabalari, zaxiradagi jangchilar, ishlab chiqarish ilgʻorlari, mehnat va urush faxriylari, ijodiy uyushmalar va birlashmalar aʼzolari, hamda umumtaʼlim maktablar, maktab-internatlar va hunar-texnika bilim yurtlariga otalik qiluvchi respublika ichki ishlar vazirligi oʻquv yurtlarining kursantlari, tinglovchilari va oʻqituvchilarini jalb qilish. 2.2.1.4. Jamoatchi tarbiyachilar, murabbiylar tomonidan huquqbuzarliklar sodir qiluvchi oʻsmirlar bilan olib borilayotgan oldini olish ishlarining ahvoli, hamda jamoatchilikning mazkur vakillarini mukofotlash, ularning hisobotlarini tinglash, zarurat boʻlsa almashtirish haqida. 2.2.1.5. Voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi boʻlinmalarga huquqbuzarlar bilan alohida oldini olish ishlarini amalga oshirishda ularga yordam berish uchun korxonalar, tashkilotlar, muassasalar yoki oʻquv yurtlarining yoshlar ittifoqi tashkilotlarini biriktirish toʻgʻrisida. 2.2.1.6. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarning hisobida turgan oʻsmirlarni yozgi taʼtil davrida mehnat va dam olish maskanlariga, yuqori sinf oʻquvchilarining mehnat birlashmalariga chaqiruv yoshiga yetganlarni esa harbiy-sport sogʻlomlashtirish muassasalariga yuborish. 2.2.1.7. 15 yoshga toʻlgan oʻsmir huquqbuzarlarni talabalar guruhlari tarkibida ishga yuborishda, xamda bu toifa shaxslar ustidan talabalarning yil davomida otalik qilishlarini tashkil etish. 2.2.1.8. Voyaga yetmagan huquqbuzarlarga yordam berish, shu jumladan ishga joylashda va maishiy holatini yaxshilashda, ularning ota-onalariga bolalarni tarbiyalashda koʻmaklashish, ularning hayotiy sharoitlariga salbiy taʼsir qiladigan sabablarni bartaraf etish. 2.2.1.9. Huquqbuzarlikni oldini olishning samaradorligini oshirish uchun psixologlar, sotsiologlar va boshqa mutaxassislarning imkoniyatlaridan foydalanish. 2.2.1.10. Voyaga yetmaginlarni, ayniqsa xorijiy fuqarolardan narsalar sotib olish, almashish yoki valyuta xarid qilish maqsadida ularga shilqimlik qilish taʼbirida jamoat tartibini buzuvchilarni vatanparvarlik va baynalminalchilik ruhida tarbiyalashni kuchaytirish. 2.2.2. Oldini olish ishlarini faollashtirish uchun oʻquv yurtlari oʻqituvchilarining kengashlarida tasdiqlanadigan, hamda har bir oʻquvchi huquqbuzarga maktab, hunar-texnika bilim yurti maʼmuriyati va ota-onalar qoʻmitasi tomonidan koʻzda tutilgan tarbiyaviy taʼsirlar rejalari bilan bogʻliq boʻlgan imkoniyatlardan foydalanish. Koʻrsatilgan rejalarning nusxalari huquqbuzarlar yashaydigan joylardagi voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlarga darhol berilishi kerak. 2.2.3. Agar ayblanuvchiga nisbatan qamoqqa olish bilan bogʻliq boʻlmagan ehtiyot chorasi qoʻllangan boʻlsa, dastlabki tergov davrida voyaga yetmaganlarning xatti-harakatini nazorat qilishni taʼminlaydilar. Koʻrsatilgan shaxslar orasida huquqbuzarliklarni oldini olish boʻyicha ishlar jinoiy ish yurituvchi tergovchilar bilan hamkorliqda va ular bilan kelishilgan xolda, hamda jinoyat qidiruv xodimlari bilan birga oʻtkaziladi. Shunday voyaga yetmaganlarning noqonuniy xatti-harakatlari toʻgʻrisidagi axborot darhol tergovchilarga yetkaziladi. 2.2.4. Maxsus oʻquv-tarbiya muassasalariga yuboriladigan voyaga yetmaganlarga tegishli hujjatlarni tayyorlashda ishtirok etadilarI. 2.2.5. Maxsus hunar-texnika bilim yurtlariga yoʻllanma kutib turish davrida, agar ular bolalar qabulxonasiga joylashtirilmagan boʻlsalar, hamda, agar sud huquqbuzarlarni maxsus oʻquv-tarbiya muassasalariga shartli yuborilishi haqida qaror qilgan boʻlsa, sinov muddati mobaynida voyaga yetmaganlarning xatti-harakatlarini, xulq-atvorlarini kamida oyiga bir marotaba tekshiruv oʻtkazishni amalga oshiradilar. Shunday tekshiruvlarning natijalariga koʻra ilgari qabul qilingan qarorlarni qayta koʻrib chiqish, agar ular jinoyat yoki jamoatga qarshi boshqa faoliyat bilan shugʻullanishlari mumkin degan aniq asoslar boʻlsa, oʻsmirlarni bolalar qabulxonasiga joylash toʻgʻrisida takliflar kiritadilar. 2.2.6. Jamoat tashkilotlari va mehnat jamoalarining vakillarini voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarni oldini olish ishlarining ilgʻor shakllari va usullariga oʻrgatishda ishtirok etish. 2.2.7. Maxsus oʻquv-tarbiya muassasalarining maʼmuriyatlari bilan hamkorlik qiladilar. Huquqbuzarlik, favqulotda hodisalar, jamoat tartibini guruhiy buzish, tarbiyalanuvchilarni maxsus maktablar va hunar-texnika bilim yurtlaridan oʻzboshimchalik bilan ketib qolishlarini oldini olish boʻyicha shahar, tuman va naqliyot ichki ishlar idoralari hamda koʻrsatilgan muassasalar maʼmuriyatlarining yarim yilga yoki bir yilga moʻljallangan qoʻshma rejalarini ishlab chiqishda qatnashadilar. 2.2.8. Koʻmaklashadilar: 2.2.8.1. Vasiylik idoralariga ota-onasiz qolgan yoki yetim bolalar va oʻsmirlarni aniqlashda zarur xollarda esa voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarlikning oldini olish boʻyicha boshqa tadbirlarni oʻtkazishda. 2.2.8.2. Prokuratura, mudofaa ishlari boshqarma /boʻlim/lariga fuqarolarni harbay xizmatga chaqirish ishlarining ahvolini tahlil qilishda va “Umumiy harbiy burch haqida”; “Harbiy xizmatni oʻtash haqidagi” qonunlarni buzishiga olib keladigan sabablarni bartaraf etish yuzasidan kelishilgan tadbirlarni amalga oshirishda. 2.2.8.3. Davlat avtomobil nazorati va davlat yongʻin nazorati boʻlinmalariga bolalarni yoʻl-transport hodisalari oqibatida shikastlanishini va oʻt bilan shoʻxlik qilishlarini oldini olish boʻyicha ular oʻtkazayotgan ishlarda. 2.2.8.4. Sogʻliqni saqlash muassasalariga orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi kasalligi bilan kasallangan va tibbiy koʻrikdan bosh tortuvchi hamda xavfli guruhga kiradigan voyaga yetmaganlarni shu muassasalarda hozir boʻlishlarini taʼminlashda. Koʻrsatilgan guruhga fohishalik bilan shugʻullanadigan, ayniqsa xorijiy fuqarolar bilan jinsiy aloqa qiladigan, giyoxvand moddalarni infeksiya yoʻli bilan isteʼmol qiladigan, tanosil kasalliklari bilan ogʻriydigan va besoqolbozlik bilan shugʻullanuvchi shaxslar kiradi. Bu xavfli guruhga kiradigan voyaga yetmagan oʻsmirlar bilan ishlash xodimlari tibbiyot tekshiruviga teri-tanosil dispanserlariga tanosil kasalligini aniqlash va davolash uchun yuboriladilar. 2.3. Guruhiy huquqbuzarliklarni oldini olish va jinoyatlarni oʻz vaqtida ochish maqsadida voyaga edmaganlar bilan ishlash xodimlari: 2.3.1. Bu sohaga xos shakl va usullardan foydalanib huquqbuzarlik va jinoyatni oldini olish tadbirlarni amalga oshiradilar: 2.3.1.1. Tekinxoʻrlarga kun kechirish maqsadida oʻsmirlarni mast holatiga yetkazgan yoki ularni ichkilikbozlik, jinoiy faoliyat, tilanchilik bilan shugʻullanishga, qimor oʻyinlari, fohishalikka jalb etgan, giyohvand, kayf qildiradigan dori va boshqa vositalarni isteʼmol qilishga undagan shaxslarni aniqlash; 2.3.1.2. Oʻsmir huquqbuzarlarning jamiyatga qarshi yoki boshqa xususiyatli guruhlarga aloqadorligini, shu guruhlarning yetakchilari va faol qatnashchilarini, ularning yigʻilishadigan va huquqbuzarlik joylarini aniqlaydilar. 2.3.1.3. Jamiyatga zid xatti-harakatlari bilan boshqa shaxslarni oʻzlariga nisbatan jinoyat sodir qilishga undashi mumkin boʻlgan voyaga yetmaganlarni. Bunday oʻsmirlarga, odatda, giyohvand, kayf qildiradigan dori va boshqa vositalarni isteʼmol etadigan, fohishalik, chayqovchilik bilan shugʻullanadigan, xorijiy fuqarolardan narsa va valyuta sotib oluvchi, oiladan va bolalar muassasalaridan oʻzboshimchalik bilan ketib qoladiganlar mansubdir; 2.3.1.4. Bolalarga shavqatsizlarcha munosabatda boʻladigan, ularni kaltaklaydigan yoki voyaga yetmaganlarga nisbatan noqonuniy harakatlar sodir qiladigan ota-onalar va ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarga qonuniy chora koʻrish; 2.3.1.5. Oʻsmirlar tomonidan oʻgʻirlangan mulkka oʻxshash narsalarni sotib olinishi xollari, hamda voyaga yetmaganlar tomonidan spirtli ichimliklar, giyohvand moddalar va zarurat boʻlsa boshqa buyumlarni sotib olish uchun sarflangan mablagʻlarni kimga tegishliligi haqidagi maʼlumotlarni aniqlash; 2.3.2. Mazkur Qoʻllanmaning 2.3.1.1 — 2.3.1.5-bandlarida bayon etilgan shaxslar aniqlanganda yoki eʼtiborga sazovor maʼlumotlar olinganda huquqbuzarlarga nisbatan qonunda belgilangan choralar koʻrish, bu axborotni jinoyatlarni oldini olish, ularni ochish va voyaga yetmaganlarga salbiy taʼsir koʻrsatishiga barham berish uchun shahar, tuman, naqliyot ichki ishlar boʻlimi boshligʻiga taqdim qilinadi yoki jinoyat qidiruv boshligʻiga xabar beriladi. 2.3.3. Guruhlar tarkibiga kiradigan voyaga yetmaganlarga va ularning ota-onalariga jamoat tartibini guruh boʻlib yoki qayta buzilganligi, boshqa, ayniqsa guruhlar orasidagi qarama-qarshiliklar bilan bogʻliq huquqbuzarliklar uchun javobgarlik belgilaydigan meʼyoriy hujjatlarning talablarini tushuntiradilar. 2.3.4. Oʻsmirlarning turli guruhlari orasidagi nizolarni oldini olish uchun mahalliy huquqni muhofaza qiluvchi idoralarning rahbarlarini voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlari nazoratida turgan shaxslar bilan shaxsan uchrashuvlari, suhbatlaridan, hamda boshqa tegishli tashkilotlar, muassasalar va oʻquv yurtlari tomonidan ularga taʼsir qilish imkoniyatlaridan foydalanadilar. 2.3.5. Yuzaga kelgan vaziyatni tahlilidan kelib chiqqan xolda, jamoat tartibini saqlash boʻyicha kuchlar va vositalardan foydalanish rejalariga oʻzgartirishlar kiritish, shahar, tuman va naqliyot ichki ishlar boʻlimlarining tegishli xizmatlari, boshqa davlat idoralari va jamoat tashkilotlari ishtirokida, shu jumladan voyaga yetmaganlar guruhlarining toʻplanadigan joylarida umumtadbirlar oʻtkazish haqida takliflar kiritadilar. 2.3.6. Guruhlarga kiradigan voyaga yetmagan huquqbuzarlarning tarkibiga qarab, bu guruhlarni boshqa maqsadga yoʻnaltirish yoki tarqatish, guruhlarning yetakchilari tomonidan oʻsmirlarga salbiy taʼsir koʻrsatish xollarining oldini olish choralarini koʻradilar, shu jumladan, jinoyat sodir etgan, jamiyatga qarshi tuzilmalarning faol ishtirokchilariga nisbatan ehtiyot choralarini oʻzgartirish imkoniyatini koʻrib chiqish haqida tergovchiga takliflar kiritadilar yoki belgilangan tartibda shunday shaxslarni yakkalab qoʻyish uchun maxsus oʻquv-tarbiya, davolash-tarbiyalash muassasalariga yuborish, shartli hukmni, hukm ijrosini kechiktirish, hukmlarni bekor qilish yoki ozodlikdan mahrum qilish joylariga hukm bilan tayinlangan jazoni kechiktirish muddati tugagandan keyin oʻtash uchun joʻnatish yoʻli bilan yakkalash haqida hujjatlar tayyorlaydilar. 2.4. Mazkur Qoʻllanmaning 2.1.6.2-bandida nazarda tutilgan xollardan tashqari, jinoyat sodir qilganligi haqidagi arizalar va xabarlarni voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlariga koʻrib chiqish uchun berish, jinoiy ish qoʻzgʻatish, tergov harakatlarini yuritish, jinoiy ishlar boʻyicha texnikaviy xususiyatga ega boʻlgan ishlarni amalga oshirishga jalb qilish taqiqlanadi. 2.5. Voyaga yetmaganlarniig huquqbuzarligiga imkon yaratadigan sabab va sharoitlarni oʻz vaqtida aniqlash va bartaraf etish maqsadida voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlari mazkur Qullanmaning 2.1.8, 2.1.9., 2.2.1.1 — 2.4-bandlarida nazarda tutilgan harakatlarni amalga oshiradilar, hamda: 2.5.1. Hisobot davri va qator yillar, zarurat boʻlsa yuzaga kelgan vaziyatni inobatga olgan xolda alohida yoʻnalishlar boʻyicha shahar, tuman va naqliyot ichki ishlar boʻlimlari xizmat hududlarida voyaga yetmaganlar orasidagi qarovsizlik va jinoyatchilikning holatini tahlil qiladilar. 2.5.2. Belgilangan tartibda tegishli davlat idoralari va jamoat tashkilotlariga voyaga yetmaganlar orasida qarovsizlik va jinoyatchilikning ahvoli toʻgʻrisida axborot beradilar. 2.5.3 Oʻsmirlarni oʻqish yoki ishlash joylari hamda ota-onalar va ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarning ish joylaridagi maʼmuriyatlari tomonidan voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar yuborgan axborotlar boʻyicha koʻrilgan choralar haqidagi bildirishlarni umumlashtiriladi. Bu bildirishlar maʼmuriyat tomonidan oʻsmirlar huquqbuzarligi haqidagi tegishli axborot kelib tushgandan keyin bir oy muddat ichida voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlarga taqdim qilinadi. 2.5.4. Kasaba va yoshlar uyushmalarini, korxonalar, oʻquv yurtlarining maʼmuriyatlarini muhokama uchun zarur boʻlgan hajmda voyaga yetmaganlar orasida qarovsizlik va huquqbuzarlikni ahvoli haqida maʼlumotlar bilan taʼminlash maqsadida umumtaʼlim maktab, hunar-texnika bilim yurtlari oʻquvchilari, Oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlari talabalari ishlab chiqarishda band boʻlgan voyaga yetmaganlar tomonidan sodir qilingan huquqbuzarliklar haqida maʼlumotni tahlil qiladilar, hamda yuzaga kelgan vaziyatni tahlilidan kelib chiqqan xolda jamoa shartnomalari, oʻsmirlarni tarbiyalash ishlarini yaxshilash bilan bogʻliq boʻlgan masalalarni oldini olish rejalariga kiritish imkoniyatini koʻrib chiqish uchun takliflar tayyorlaydilar. Koʻrsatilgan faoliyatni yarim yil, yil yakunlari boʻyicha tahlil qilish uchun tahliliy jadvallar tuzadilar (2-ilova). 2.5.5. Xalq taʼlimi boʻlimlari va boshqa tegishli tashkilotlar tomonidan voyaga yetmaganlar oʻz vaqtida aniqlanmaganligi va voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar hisobida turmaganliklarining sabablarini koʻrib chiqishda ishtirok etadilar. 2.5.6. Xizmat qilayotgan mintaqa aholisi oldida odatda yarim yil va yil yakunlari boʻyicha hisobot beradilar, hamda oʻquv yurtlari, mehnat jamoalari, matbuot, radio va telekoʻrsatuvlarda voyaga yetmaganlar orasida qarovsizlik va jinoyatchilikning oldini olish masalalari boʻyicha chiqadilar. Chiqishlar, matbuotda yoritishlarda hamda boshqa yoʻl bilan voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlariga maʼlum boʻlgan axborotni, agar unda xizmat siriI haqida gap ketsa, hamda dastlabki tergov maʼlumotlari yoki oʻsmirlar va ularning ota-onalarining qonun himoya qiladigan huquqlari va manfaatlariga ziyon yetkazadigan maʼlumotlardan foydalanish taqiqlanadi. 2.6. Oʻsmirlar orasida huquqbuzarlikning oldini olish boʻyicha voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining faoliyatiga rahbarlik qilish jarayonida boʻlinmaning boshligʻi: 2.6.1. Oʻsmirlar oʻrtasida huquqbuzarliklarni oldini olishda eng murakkab tadbirlar va voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlarning zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarilishini tashkil etadi va ularda shaxsan qatnashadi, ish faoliyatida qonunlarga rioya qilinishini taʼminlaydi. 2.6.2. Huquqbuzarliklarni oldini olish ishlarining ahvolini muntazam tahlil qiladi, baholaydi va nazorat qiladi, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish choralarini koʻradi, hamda shahar, tuman, yoʻl boʻlimlarining rahbariyatiga voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining faoliyatini takomillashtirishda ichki ishlar idoralarining boshqa xizmat xodimlari, tegishli davlat va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlikni mustahkamlash boʻycha takliflar kiritadi, hamda xizmat qilayotgan hududning ijtimoiy-iqtisodiy, demografik va boshqa xususiyatlarini tahlil qiladi, umumlashtiradi. 2.6.3. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining birortasi taʼtil, oʻqishda boʻlishi yoki kasalligi sababli ishda boʻlmaganlarida, ularning vazifalarini vaqtincha bajarishni shu boʻlinmaning boshqa xodimi zimmasiga yuklaydi. 2.6.4. Voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarni oldini olish masalalari boʻyicha ichki ishlar boʻlimining boshqa xizmatlari xodimlariga topshiriqlar berish toʻgʻrisida, shahar, tuman, yoʻl boʻlimlari boshligʻiga takliflar kiritadi. 2.6.5. Vakolati doirasiga kiradigan masalalar boʻyicha voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarini, hamda boshliqning topshirigʻiga binoan ichki ishlar boʻlimi nomidan davlat idoralari va jamoat tashkilotlarida vakillik qiladi. 2.6.6. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasini shaxsiy tarkibini tanlash, oʻrniga qoʻyish, oʻrgatish va tarbiyalashda ishtirok etadi. Shu xodimlarni tayinlash, oʻrnini almashtirish va lavozimdan ozod etish, mukofotlash yoki jazolash, hamda huquqbuzarlikning oldini olishda oʻrnak koʻrsatgan fuqarolarni ragʻbatlantirish haqida takliflar kiritadi. 2.6.7. Oʻsmirlar oʻrtasida huquqbuzarlikni oldini olish toʻgʻrisidagi fuqarolarning shikoyat va arizalari, muassasa va tashkilotlar, oʻquv yurtlarining bildirishnomalarni voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlari tomonidan oʻz vaqtida va sifatli koʻrib chiqilishiga javob beradi. 2.6.8. Ish yuritishni nazorat qiladi, voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining faoliyatida xizmat sirini saqlash masalalari boʻyicha meʼyoriy hujjatlarning talablarini bajarilishini taʼminlaydi. 2.6.9. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasi binosida sanitariya, yongʻin xavfsizligi qoidalariga rioya qilinishi va yongʻinga qarshi kurash ashyo-anjomlari va jihozlarini tegishli holda saqlanishi uchun shaxsan javob beradi. 3. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining ishini tashkil qilish. 3.1. Voyaga yetmaganlarning ishlari boʻyicha katta nozirlar va nozirlar oʻz faoliyatlarini mintaqa asosida amalga oshiradilar. Shahar, tuman va yoʻl boʻlimi boshligʻining buyrugʻi bilan ularga maʼmuriy hudud biriktiriladi, unga tartib soni beriladi va shu bilan: u xizmat qiladigan hududda yashaydigan 18 yoshgacha boʻlgan aholining soni Toshkent shahrida — 3 ming, 100 mingdan ortiq aholisi boʻlgan shahar va boshqa aholi yashaydigan joylarda — 4 ming, boshqa shahar va tumanlarda esa — 5 mingdan koʻp boʻlmasligi lozim, naqliyot ichki ishlar boʻlimlari xodimlari xizmat qiladigan hududlarning hajmi yoʻlovchilar, yuklar tashilishining serqatnovligiga, transport korxonalarining bevosita yaqinida joylashgan aholi yashash joylari va dahalarning soniga qarab belgilanadi. 3.2. Boʻlinma boshligʻi va uning oʻrinbosariga maʼmuriy hudud biriktirilmaydi koʻrsatilgan lavozimlar boʻlmagan ichki ishlar boʻlimlarida shu shaxslarning vazifalarini katta nozir bajaradi yoki uning yoʻqligida nozir oʻz hududidagi xizmatdan ozod qilinmagan xolda bajaradi. 3.3. Har bir maʼmuriy hudud uchun hujjatlarning yigʻmajildi yurgʻaziladi va unda quyidagi axborotlar toʻplanadi: 3.3.1. Xizmat qilinadigan hududning chegarasi, xususiyatlari, oʻquv yurtlari, madaniy-oqartuv va boshqa muassasalar, korxonalar va tashkilotlarning joylashishi, 18 yoshgacha boʻlgan aholining soni, ijtimoiy va yoshi tarkibi. 3.3.2. Voyaga yetmaganlarni tarbiyalash, oʻqitish, ularning huquqlari va manfaatlarini himoya qiluvchi, huquqbuzarlik bilan kurashni tashkil etuvchi, sport, madaniy-oqartuv idoralari va jamoat tashkilotlari rahbarlarining roʻyxati. 3.3.3. Voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarning oldini olish ishida foydalaniladigan kuchlar va vositalar. 3.3.4. Huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi statistik maʼlumotlar, shu jumladan voyaga yetmaganlar orasida qarovsizlik va jinoyatchilik haqida, huquqbuzarlik koʻp sodir boʻladigan joylar, oʻsmirlarning huquqbuzarligiga imkon yaratadigan sabablar va sharoitlar. 3.3.5. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlariga shahar, tuman va yoʻl boʻlimlarining boshqa xizmatlari, tegishli davlat idoralari, jamoat tashkilotlari, korxonalar, muassasalar, oʻquv yurtlaridan tushayotgan, hamda matbuot, radio va televideniye xabarlarida boʻlgan voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarlikning oldini olish masalalari boʻyicha axborot va boshqa hujjatlar. 3.4. Voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi boʻlinmalar orasidagi huquqbuzarliklarning oldini olish ishini chorak muddat uchun tuzilgan reja boʻyicha, katta nozir va nozirlar esa boʻlinma moʻljallagan tadbirlar va yuzaga kelgan ahvolni hisobga olib, oylik muddatli rejalar boʻyicha ishlaydilar. Chorak muddatli rejalarini ichki ishlar boʻlimlarining boshliqlari, oylik muddatli rejalarni esa hisobot oyidan keyingi oyning 5-kunigacha boʻlinma boshliqlari tasdiqlaydilar. 3.5. Boʻlinmaning lavozimli shaxslari har oy va chorak muddat oxirida moʻljallangan va rejadan tashqari oʻtkazilgan tadbirlar haqida maʼlumotnoma tuzadilar va ularni koʻrib chiqish uchun boʻlinma va shahar, tuman, yoʻl boʻlimining boshliqlariga taqdim qiladilar. 3.6. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining ishlarini shahar, tuman, yoʻl boʻlimining boshligʻi, viloyatlar va naqliyot ichki ishlar boshqarmalarining jinoyatchilikni oldini olish boshqarma /boʻlim/ rahbarlari quyidagi koʻrsatgichlar boʻyicha baholaydilar: 3.6.1. Shaxsiy tarkib oʻrtasida qonunchilikka rioya qilish va xizmat intizomining xolati. 3.6.2. Hisobot davrida xizmat oʻtaladigan hududda bir ming yoki oʻn ming 14 — 17 yoshlik aholi ichida voyaga yetmaganlar orasida jinoyatchilikning tuzilishi, oʻsish surati, taqqoslash va koeffitsenti. 3.6.3. Oʻsmir huquqbuzarlarni guruhlarini aniqlash ishlarini tashkil etilishi va ularni tarqatib yuborish ishining holati. 3.6.4. Hisobda turgan, ilgari sudlangan oʻsmirlar orasida takroriy jinoyatchilikning taqqoslanishi. 3.6.5. Voyaga yetmagan huquqbuzarlar va ularning ota-onalarini oldini olish hisob hujjatlarining yurgazilishini toʻlaligi. Bunda voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining shu toifadagi oʻsmirlarni oʻz vaqtida aniqlash ishlari, xizmat qilinadigan hududda jinoyat sodir qilguncha yetarli asoslar borligiga qaramay nazoratga olinmagan oʻsmirlarning solishtirmasidan kelib chiqib, hududda yashovchi va hisobot davrida jinoyatlar sodir etgan voyaga yetmaganlarning umumiy sonidan baholanadi. Bundan tashqari, jinoyatlarning voyaga yetmagan ishtirokchilari sonidan bular uchun koʻzda tutilgan asoslar boʻlishiga qaramay ichki ishlar idoralari xizmatlari, boshqa tegishli davlat va jamoat tashkilotlarining aybi bilan boʻlinma hisobiga olinadigan shaxslar chiqarib olinadi. 3.6.6. Tuzalishlari munosabati bilan oldini olish hisobidan chiqarilgan voyaga yetmaganlar va bolalariga salbiy taʼsir koʻrsatadigan ota-onalar soni. 3.6.7. Oldini olish hisobida turgan va jinoyat sodir etgan voyaga yetmaganlarning soni, shu jumladan boshqa shahar, tuman, yoʻl boʻlimlarining hududida. 3.6.8. Huquqbuzarlikniig ahvoli va sabablari haqida davlat idoralari va jamoat tashkilotlarini axborot bilan taʼminlashning holati, voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarlikning oldini olish ishiga jamoat tashkilotlarining vakillarini jalb etish, ichki ishlar idoralarining barcha xizmatlari va tegishli davlat tashkilotlari bilan bu masalalar boʻyicha hamkorlikni tashkil etish. 3.6.9. Voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarlikning oldini olish masalalari boʻyicha fuqarolarning shikoyatlari va arizalarini, davlat idoralari va jamoat tashkilotlarining bildirishlarini oʻz vaqtida va sifatli koʻrib chiqish. 3.7. Voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlarning har birini ishining yakunlari har oyda boʻlinma boshligʻi tomonidan koʻrib chiqiladi. Chorak muddat uchun esa shahar, tuman, yoʻl boʻlimining boshligʻi yoki uning oʻrinbosari tomonidan mazkur Qoʻllanmaning 3.5.1. — 3.6,9. bandlarida bayon etilgan koʻrsatgichlar asosida baholanadi. 3.8. Yarim yil va yil ish yakunlari boʻyicha ichki ishlar boʻlimi boshligʻi voyaga yetmganlar bilan ishlash boʻlinmasining boshligʻi bilan birgalikda eng yaxshi nozirni, katta nozirni / aniqlaydi va uni mukofotlash haqida IIB-IIVga takliflar kiritadi. Boʻlinma boshligʻini yarim yil va yil yakunlari boʻyicha mukofotlash masalasi yuqori turuvchi voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlimining /guruhining/ boshligʻi va shahar, tuman va yoʻl boʻlimining boshligʻi bilan birgalikda hal qilinadi. 3.9. Voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar fuqarolarni qabul qiladilar va ulardan tushgan shikoyat va arizalar, bevosita shu xizmat xodimlariga davlat idoralari va jamoat tashkilotlaridan yuborilgan bildirishlar belgilangan tartibda ichki ishlar idoralarida qayd qilinishi kerak. 3.10. Voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlarning ish faoliyatini tekshirilishining qayd qilish daftari yurgaziladi (3-ilova). Shahar, tuman, yoʻl boʻlimining boshliqlari har oyda aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etilishini nazorat qiladilar va belgilangan muddatlarda tegishli lavozimli shaxslarga koʻrilgan choralar haqida axborot beradilar. 4. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining oldini olish hisoblari. 4.1. Voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarlikning oldini olish maqsadida lavozimli shaxslar huquqbuzar oʻsmirlarni, hamda bolalariga salbiy taʼsir qiladigan yoki ularni tarbiyalash burchlarini bajarmaydigan yoki oʻzlarining jamiyatga zid xatti-harakatlari bilan 16 yoshgacha boʻlgan bolalarni oiladan muntazam ketib qolishlariga sababchi boʻluvchi ota-onalarni hisobga oladilar, agar ularning noqonuniy xatti-harakatlari belgilangan tartibda sud hukmi, ajrimi, qarorida, hokimliklardagi balogʻatga yetmaganlar ishlari bilan shugʻullanuvchi komissiyalar, xalq sudyasi, prokuror, tergovchi dastlabki tergov boʻlimlari, shahar, tuman, yoʻl boʻlimi boshligʻi yoki uning oʻrinbosarining qarorlarida, maxsus oʻquv-tarbiya, davolash oldini olish, davolash-tarbiyalash muassasalari, bolalarni qabul qilish va tarqatish muassasasi, tuzatish va mehnat va ichki ishlar idoralarining boshqa boʻlimlarini bildirishnomalari, ichki ishlar boʻlimining rahbari tasdiqlagan fuqarolarning shikoyat va arizalari, davlat idoralari, jamoat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, oʻquv yurtlari haqida shahar, tuman, yoʻl boʻlimlari xodimlarining bildirishlarini tekshiruv hujjatlari boʻyicha xulosalar bilan tasdiqlansa; 4.2. Hisob-oldini olish hujjatlarining yigʻmajildlarini (4-ilova), hisob oldini olish varaqasi (5-ilova) va hisob roʻyxatini oʻz ichiga olgan voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlarning hisobiga shahar, tuman, yoʻl boʻlimi xizmat qiladigan hududda yashovchi shaxslar olinadi. 4.3. Hisob-oldini olish hujjatlari yigʻmajildini yurgʻazish bilan hisobga quyidagi voyaga yetmaganlar olinadi: 4.3.1. Ozodlikdan mahrum qilish joylaridan ozod etilganlar. 4.3.2 Ozodlikdan mahrum qilish haqidagi hukm ijrosi kechiktirilgan mahkumlar. 4.3.3 Shartli ravishda hukm qilinganlar. 4.3.4. Afv haqidagi qonunga muvofiq jinoiy javobgarlikdan ozod qilinganlar. 4.3.5. Ozodlikdan mahrum etish bilan bogʻliq boʻlmagan jazolarga hukm qilinganlar. 4.3.6. “Giyohvand bangi” diagnoziga ega boʻlganlar va davolash-tarbiyalash muassasalaridan qaytganlar. 4.3.7. Jinoyat sodir etganlar, lekin jamoat taʼsiri yoki maʼmuriy jazo choralari qoʻllanganligi sababli jinoiy javobgarlikdan ozod etilganlar. 4.3.8. Jinoiy javobgarlikka tortish mumkin boʻlmagan yoshda jamoat uchun xavfli harakat sodir qilganlar. 4.3.9. Jamoat taʼsiri yoki maʼmuriy jazoga tortish choralari qoʻllanadigan huquqbuzarlik sodir etganlar. 4.3.10. Tibbiyot tavsiya qilmagan xolda miyani aylantiruvchi dorilarni va boshqa vositalarni isteʼmol qilishga yoʻl qoʻyadiganlar. 4.3.11. Spirtli ichimliklarni muntazam isteʼmol qiluvchilar /ikki va koʻp marta/. 4.3.12. 16 yoshgacha boʻlgan, oiladan muntazam oʻzboshimchalik bilan ketib qoladiganlar, agar ota-onalari yoki oilaning boshqa aʼzolari oʻzlarining huquqqa qarshi harakatlari bilan bunga undamagan boʻlsalar. 4.3.13. Maxsus oʻquv-tarbiya muassasalarini tugatib qaytganlar. 4.3.14 Qochib ketishga undaydigan aniq sabablar boʻlmagan taqdirda maxsus oʻquv-tarbiya muassasalaridan muntazam oʻzboshimchalik bilan ketib qoladiganlar. 4.4. Hisob oldini olish yigʻmajildiga jamlanadigan hujjatlar: 4.4.1. Yigʻmajildni yurgazish haqida asoslangan, ichki ishlar boʻlimi boshligʻi tasdiqlagan qaror va shaxsni oldini olish hisobiga qoʻyilishi uchun asos boʻlgan hujjatlar. Tibbiyot xodimlari tavsiya qilmagan xolda giyoxvandlik, davolash va boshqa miyani aylantiruvchi vositalarni isteʼmol qilishga yoʻl qoʻygan voyaga yetmaganlarga nisbatan hisobga olishning asosi boʻlib, ushbu vositalarni istemol qilinishi aniqlanganligini tasdiqlovchi tibbiy muassasaning tegishli shifokorining xulosasi hisoblanadi, yoki “giyohvand” va boʻyoq hamda boshqa suyuqliklarni hidlash bilan shugʻullanadi /taksikoman/ degan diagnozning mavjudligi asos boʻladi. 4.4.2. Ichki ishlar idoralarining hisoblari boʻyicha shaxsni tekshirilganligi haqida maʼlumot. 4.4.3. Hisob-oldini olish ishini yurgazish bilan hisobga olingan shaxsning aniqlash maʼlumotlari va oldini olish ishi haqida, uning fotosurati ilova qilingan maʼlumotnoma. 4.4.4. Jamoat tarbiyachisini murabbiyi yoki ustozining shaxsini aniqlash haqida maʼlumotlar va ular tomonidan amalga oshirilgan oldini olish ishlari haqida hujjatlar. 4.4.5 Chorak muddat uchun tuziladigan, voyaga yetmaganning shaxsiy xususiyatlari hamda uning ota-onasini taʼriflaydigan maʼlumotlarni hisbga olib, oʻsmir tomonidan sodir qilinishi mumkin boʻlgan huquqbuzarliklarning oldini olish boʻyicha aniq tadbirlarning rejalari. 4.4.6 Rejada koʻzda tutilgan tadbirlarining bajarilishi haqida maʼlumotnoma, bildirishnomalar va huquqbuzarliklarning oldini olish ishini tashkil etish uchun kerak boʻlgan boshqa hujjatlar. 4.4.7. Ozodlikdan mahrum qilish haqidagi hukm ijrosi kechiktirilgan voyaga yetmaganga nisbatan hisob oldini olish ishiga ilova qilinadi: 4.4.7.1. Uning xatti-harakati va u tomonidan zimmasiga sud yuklagan majburiyatlarni bajarilishini nazorat etish ishining natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan iborat hujjatlar va jazodan ozod etish haqidagi asoslangan tavsiyanoma yoki hukm ijrosini kechiktirishni bekor qilish haqidagi taqdimnoma tayyorlash uchun kerak boʻladigan boshqa hujjatlar. 4.5. Voyaga yetmaganlarning guruhiga nisbatan hisob oldini olish ishini shunda yurgaziladiki, agar ularning tarkibiga kiradigan oʻsmirlar oldini olish hisobida turgan boʻlsalar yoki ushbu Qoʻllanmada koʻrsatilgan asoslar boʻycha hisobga olinishlari mumkin boʻlgan xolda. Guruhiy ishlar boʻyicha oldini olish tadbirlarining rejalari boshqa masalalar bilan bir qatorda guruhiy huquqbuzarlikni oldini olish choralari, guruhlarni ajratib yuborish, ular ishtirokchilarini manfaatlarini oʻzgartirib yuborish, guruhning yetakchisini yakkalab qoʻyish va hokazo choralar koʻzda tutilishi lozim. 4.6 Hisob-oldini olish ishi boʻyicha jamlanadigan hujjatlar, ularning kelib tushishiga qarab xronologik tartibda joylashtiriladi, bundan keyin ular yigʻmajilddagi hujjatlar roʻyxatiga kiritiladi. 4.7. Hisob-oldini olish ishiga sodir qilingan huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi hujjatlarni ilova qilish taqiqlanadi, agar ular boʻyicha belgilangan tartibda qaror qabul qilinmagan boʻlsa. 4.8. Bolalarga salbiy taʼsir koʻrsatadigan ota-onalar hisob-oldini olish varaqasi ochilishi bilan hisobga olinadilar. 4.9. Mazkur Qoʻllanmada koʻzda tutilgan asoslar boʻlsa hisob-oldini olish varaqasi ochilishi bilan voyaga yetmaganlarning ota-onasi yoki ulardan bittasi yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxs hisobga olinadi. Koʻrsatilgan shaxslarning bolalariga hisob oldini olish ishi yuritilgan xollarda ularning ota-onalarini hisob oldini olish varaqalarida tegishli belgi qoʻyiladi. Keyinchalik hisobda turgan ota-onalar bilan oʻtkazilgan tadbirlar natijalari voyaga yetmaganlarning hisob-oldini olish ishida aks ettiriladi. 4.10. Voyaga yetmaganlarning ota-onalari shahar, tuman, yoʻl ichki ishlar boʻlimlarida maʼmuriy nazoratga olinganliklari, qasddan qilingan jinoyat uchun sudlanganliklari tufayli yoki boshqa asoslar boʻyicha hisobda turgan boʻlsalar voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlari shu ichki ishlar idoralarining tegishli boʻlinmalari xodimlari bilan birgalikda ular bilan oldini olish tadbirlarini oʻtkazadilar. 4.11. Hisob-oldini olish varaqalarini tasdiqlash uchun ichki ishlar boʻlimi rahbarlariga taqdim qilinadi. 4.12. Hisob-oldini olish ishlari va hisob oldini olish varaqalari voyaga yetmaganlarning ishlari boʻyicha boʻlinmaning hisob daftarida ismlar boʻyicha (6-ilova) qayd qilinadi. Hisob-oldini olish ishi, hisob-oldini olish varaqasining soni joriy yilda shaxsning oldini olish hisobining tartib soniga muvofiq boʻlishi kerak. Boshqa shahar, tuman, yoʻl ichki ishlar boʻlimlaridan kelgan yoki voyaga yetmaganning turar joyi oʻzgargani sababli ularning hisob-oldini olish va hisob-oldini olish varaqalari shu daftarda qayd qilinadi. 4.13 Qayd-oldini olish ishi, hisob-oldini olish varaqasi ochilishi bilan bir vaqtning oʻzida voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar: 4.13.1. Voyaga yetmagan, uning ota-onasi yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxs bilan suhbatlashadilar, ularga hisobga olishning asoslarini, voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlarning huquq va burchlari, ularning harakatlari boʻyicha shikoyat qilish tartibi, hisobdan chiqarishning muddati va asoslarini tushuntiradilar. 4.13.2. Huquqbuzarlarga nisbatan axborot-qidiruv varaqalari va ehtiyot varaqalariniI toʻlgʻazadilar. 4.13.3. Voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar hisobiga olinganligi haqida xabar beradilar: 4.13.3.1. Narkologik muassasalarga spirtli ichimliklar, giyohvand, dori-darmon va boshqa ongni zaharlaydigan vositalarni isteʼmol qiladigan voyaga yetmaganlar haqida. 4.13.3.2. Mudofaa boshqarma /boʻlim/ lariga — 16 yoshga toʻlgan oʻgʻil oʻsmirlar haqida. Bu xabarda voyaga yetmaganning tarjimai holi toʻgʻrisida maʼlumotlar, qachon va qaysi aniq huquqbuzarlik uchun hisobga olinganligi, spirtli ichimliklar, ongni zaharlaydigan giyohvandlik va boshqa vositalarni isteʼmol qilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi. Bundan tashqari, 17-18 yoshgacha boʻlgan oʻgʻil oʻsmirlar haqida ham yuqorida koʻrsatilgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi roʻyxatlar yiliga ikki marotaba /1-mart va 1-sentabrda/ yuboriladi. Zarurat boʻlgan xollarda hisobda turganning shaxsidan, huquqbuzarlik sodir etilishi tafsilotlaridan kelib chiqib, hisobga-olingan shaxslarning ish, oʻqish joylaridagi maʼmuriyat va jamoat tashkilotlari hamda boshqa tegishli korxonalar va idoralar xabardor qilinadi. Xabar berilgan vaqti va usuli toʻgʻrisida hisob-oldini olish ishida va hisob-oldini olish varaqasida belgi qoʻyiladi yoki xabar nusxasi ilova qilinadi. 4.14. Hisob-oldini olish ishlari, hisob-oldini olish varaqalari muddati uzaytirilmasdan voyaga yetmaganlar, ota-onalar, ularning oʻrnini bosuvchilar voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar hisobidan mazkur Qoʻllanmada nazarda tutilgan asoslar va tartib boʻyicha chiqarmaguncha yurgaziladi. 4.15. Roʻyxat hisobiga quyidagi voyaga yetmaganlar olinadi: 4.15.1. Jinoyat sodir qilishda ayblangan va dastlabki tergov davrida hibsga olinmaganlar ish boʻyicha uzil-kesil qaror qabul qilingunchaI. 4.15.2 Ruhiy kasalligi tufayli sogʻliqni saqlash muassasalarining hisobiga olinganlar va huquqbuzarliklar sodir qiladiganlar. 4.15.3. Mazkur Qoʻllanmaning 4.3.12 va 4.3.14-bandlarida koʻrsatilganlar — ularga nisbatan huquqqa qarshi munosabatda boʻlingan boʻlsa yoki oʻzboshimchalik bilan birinchi marta ketib qolgan boʻlsa. 4.16. Zarurat boʻlganda voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimning bildirgisiga binoan ichki ishlar idoralarining boshliqlari yoki ularning oʻrinbosarlarining roziligi bilan transport inshootlarida huquqbuzarlik sodir etgan voyaga yetmaganlarni va ularning ota-onalarini hisobga olish ruxsat etiladi, agar bu voyaga yetmaganlar transport inshootlarida ishlaydigan boʻlsalar yoki transport uchun mutaxassislar tayyorlaydigan oʻquv yurtlarida oʻqiydigan boʻlsalar yoki transport inshootlariga tutashgan turarjoy dahalari va aholi yashaydigan joylarda turadigan boʻlsalar yoki ish, oʻqish joylariga borish uchun shahar atrofiga qatnaydigan poyezdlardan muntazam foydalanadigan boʻlsalar. Statistik hisobotlarda bu voyaga yetmaganlar va ularning ota-onalari faqat ular bilan oldini olish ishlarini toʻla hajmda tashkil etish uchun javob beruvchi transportdagi ichki ishlar boʻlimlarining voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlari hisobida turuvchilar sifatida aks ettiriladilar. Yashaydigan joylaridagi ichki ishlar boʻlimlari bu huquqbuzarlar hisobda turgan transportdagi ichki ishlar boʻlimlarining lavozimli shaxslariga huquqbuzarlikning oldini olishda koʻmaklashadilar. 4.17. Oʻsmirlar yashaydigan joylarida va transport inshootlarida huquqbuzarlik sodir etganlarida, ular yashaydigan joylaridagi ichki ishlar boʻlimi oldini olish hisobiga olinadilar. Transportdagi voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar shahar va tuman IIBning shu soha xodimlariga huquqbuzarlar bilan oldini olish ishlarini amalga oshirishda yordam beradilar. 4.18. Madaniyat va dam olish bogʻlari, oʻyingohlar, koʻrgazmalar va boshqa inshootlarning hududlarida xizmat qiluvchi voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar mazkur Qoʻllanmaning 4.16-bandida belgilangan qoidalarga muvofiq, ular yashaydigan joylardagi shu xizmat xodimlari bilan kelishilgan xolda, oʻsha inshootlarda muntazam huquqbuzarlik sodir qiladigan voyaga yetmaganlarni hisobga oladilar. 4.19 Maxsus oʻquv-tarbiya muassasalarida tarbiyalanuvchilar mazkur Qoʻllanmaning 4.3-bandida koʻzda tutilgan xatti-harakatlarni maxsus maktab yoki maxsus hunar-texnika bilim yurtida boʻlgan davrlarida sodir etgan boʻlsalar, shu muassasalar joylashgan joydagi voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar hisobiga qoʻyiladi. 4.20. Yuzaga kelgan vaziyatga qarab, shahar, tuman, yoʻl boʻlimi boshligʻining ijozati bilan hisobda turgan oʻsmirlarning umumiy varaq yigʻimi yaratilishi mumkin. Bunday xollarda xizmat koʻrsatiladigan hududda yashovchi barcha voyaga yetmagan huquqbuzarlarga, shu jumladan mazkur Qoʻllanmaning 4.16, 4.18-bandlarida koʻzda tutilgan tartibda hisobga olinganlarga alifbe varaqasi (7-ilova) toʻlgʻaziladi, ular alifbe tartibida voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalarining umumiy varaq yigʻmasida saqlanadi. 4.21. Shahar, tuman, yoʻl boʻlimining boshligʻi yoki uning oʻrinbosari voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi boʻlinmaning boshligʻi ishtirokida chorak muddatda kamida bir marotaba hisobda turuvchi shaxslarning hisob-oldini olish ishi va hisob-oldini olish varaqasini oʻrganib chiqadilar va ular boʻyicha huquqbuzarlikning oldini olishni samaradorligini oshirishga qaratilgan yozma koʻrsatma beradilar. 5. Voyaga yetmagan huquqbuzarlar va bolalarga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi ota-onalarni oldini olish hisobidan chiqarish asoslari va tartibi. 5.1. Quyidagi xollarda hisob-oldini olish ishlari toʻxtatilishi va voyaga yetmaganlar hisobdan chiqarilishi lozim: 5.1.1. Tuzalganda. Bunda “giyohvand” yoki “toksikoman” diagnozi bor shaxslar giyohvandlik va boshqa ongni zaharlaydigan vositalarni isteʼmol qilishdan voz kechganidan 3 yil oʻtgandan keyin hisobdan chiqariladi, koʻrsatilgan diagnozlarsiz shunday vositalarni notibbiy isteʼmol qilishga yoʻl qoʻyadiganlar esa — undan voz kechgandan bir yil oʻtgandan keyin. 5.1.2 16 yoshga toʻlganda. 5.1.3. Hukm ijrosini kechiktirish muddati tugagandan soʻng jazodan ozod qilish haqida sud ajrimi chiqarilgan boʻlsa. 5.1.4. Ozodlikdan shartli ravishda mahrum qilish yoki hukm ijrosini kechiktirish yoxud hukmda belgilangan ozodlikdan mahrum qilish jazosini kechiktirish muddati tugagandan keyin jazoni oʻtash uchun yuborish haqida sud ajrimi chiqarilganda. 5.1.5. Shartli hukm qilish sinov muddati tugaganda. 5.1.6. Hukmni bekor qilsh yoki oʻzgartirish natijasida hukm ijrosini kechiktirish yoki shartli hukm qilishni qoʻllash imkoni boʻlmagan xollarda, agarda sud tomonidan bu shaxsga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi JK 21-moddasida koʻzda tutilgan boshqa jazo turlari qoʻllanilmagan boʻlsa. 5.1.7. Maxsus oʻquv-tarbiyalash muassasasiga yoki davolash-tarbiyalash muassasasiga joylashtirilganda. 5.1.8. Jinoyat sodir etilganda, agar shaxsga nisbatan qamoqqa olish ehtiyot chorasi qoʻllangan yoki uni ozodlikdan mahrum etishga hukm chiqarilgan boʻlsa. 5.1.9. Hisobga qoʻyish uchun asos boʻlgan hujjatlar tasdiq boʻlmaganida. 5.1.10. Huquqbuzarlikni sodir etishga imkoniyat bermaydigan vaziyatni yuzaga kelishi. 5.1.11. Oʻlimi. 5.2. Voyaga yetmagan oʻzining turarjoyini oʻzgartirsa voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar uch kunlik muddatda hududlariga qarab ichki ishlar idoralariga xabar qiladilar. Hisob oldini olish ishi oʻsmirning yangi turarjoyiga kelganligini tasdiqlovchi xabar olingandan soʻng oʻsha ichki ishlar boʻlimiga yuboriladi. 4.3.2., 4.3.3., 4.3.5-bandlarda koʻrsatilgan asoslar boʻyicha hisobda turgan voyaga yetmagan yangi turarjoyga yetib kelmaganligi toʻgʻrisida xabar olinganda bu shaxsni belgilangan tartibda qidiruv eʼlon qilish masalasini hal etish uchun ichki ishlar boʻlimlari boshligʻiga bildiriladi. 5.3. Voyaga yetmaganlar guruhga hisob oldini olish ishi shunda toʻxtatiladiki, agar uning tarkibiga qiruvchi barcha shaxslar ushbu Qoʻllanmaning 5.1., 5.2-bandlarida koʻzda tutilgan asoslar boʻyicha hisobdan chiqarilgan yoki guruh tarkibida jamoatga qarshi xatti-harakatlarini toʻxtatgan boʻlsalar. Guruh tarqatilib, lekin ayrim voyaga yetmaganlar huquqbuzarlikni sodir etishni davom ettirsalar, shunday shaxslarning har qaysisiga alohida belgilangan tartibda hisob oldini olish ishlari tiklanadi yoki yangitdan yurgaziladi. 5.4. Bolalarga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi yoki ularni tarbiyalash boʻyicha oʻz burchlarini bajarmayotgan ota-onalarning hisob-oldini olish vakillari quyidagi xollarda toʻxtatilishi va koʻrsatilgan shaxslar voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlarning oldini olish hisobidan chiqarilishlari lozim: 5.4.1. Jamoatga qarshi xatti-harakat va bolalarga salbiy taʼsir koʻrsatishi toʻxtatilganda. 5.4.2. Majburiy davolash va mehnatda qayta tarbiyalash uchun davolash-mehnat va tarbiya-mehnat muassasalariga yuborilganda. 5.4.3. Ozodlikdan mahrum qilishga, surgun va badargʻaga hukm qilinganida. 5.4.4. Ota-onalik huquqidan mahrum qilinishi, agar ular oʻzlarining sobiq bolalari bilan birga turmasalar va ularga salbiy taʼsir koʻrsatmaganlarida. 5.4.5. Hisobga qoʻyish uchun asos boʻlgan hujjatlar tasdiqlanmaganida. 5.4.6. Bolalarga salbiy taʼsir koʻrsatish, hamda 16 yoshgacha boʻlgan bolalarni oiladan muntazam ketib qolishiga imkon bermaydigan vaziyat yuzaga kelishi bilan. 5.5. Voyaga yetmaganlar roʻyxatli hisobdan quyidagi xollarda chiqariladilar: 5.5.1. 18 yoshga toʻlganlar. 5.5.2. Mazkur Qoʻllanmaning 4.15.1-bandida koʻrsatilgan shaxslarga nisbatan ish boʻyicha batamom qaror qabul qilinganda. 5.5.3. Mazkur Qoʻllanmaning 4.15.2-bandida koʻrsatilgan shaxslar sogʻliqni saqlash muassasalarining hisobidan chiqarilganda yoki militsiya hisobiga qoʻyilgan paytdan bir yil davomida ular tomonidan nohuquqiy harakatlar sodir qilinmaganda. 5.5.4. Mazkur Qoʻllanmaning 4.15.3-bandida koʻrsatilgan voyaga yetmaganlarga nisbatan ota-onalar, ularning oʻrnini bosuvchilar yoki boshqa oila aʼzolari tomonidan noqonuniy munosabatlar toʻxtatilganda va oiladan yoki maxsus oʻquv-tarbiya muassasalaridan ularning muntazam ketib qolishlariga imkon beradigan sabablarni bartaraf qilinishi yoki oldini olish hisobiga qoʻyilgan paytdan boshlab bir yil ichida oʻzboshimchalik bilan oʻquv yurtlaridan ketib qolishiga yoʻl qoʻyilmaganda. 5.5.5. Oʻlimi. 5.6. Oldini olish hisobdan shaxsni chiqarish ichki ishlar idoralarining boʻlim boshligʻi yoki uning oʻrinbosarini yozma ijozati bilan amalga oshiriladi. Roʻyxatli hisobdan shaxslar voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasi boshligʻining ruxsati bilan hisobdan chiqarilishi mumkin. 5.7. Mazkur Qoʻllanmaning 5.1, 5.2., 5.4-bandlarida koʻzda tutilgan xollar roʻy berganda voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar quyidagi tadbirlarni darhol amalga oshirishga majburlar: 5.7.1. Huquqbuzarlarni ichki ishlar boʻlimining tegishli boʻlinmalari xodimlarining hisobiga oʻtkazish yoki hisob-oldin olish ishi, hisob oldini olish varaqasini boshqa ichki ishlar boʻlimiga, axloq tuzatish mehnat muassasalariga, davolash-tarbiyalash muassasalariga yuborish yoki hujjatxonaga topshirish masalasini hal qilish uchun boʻlim boshligʻiga yoki uning oʻrinbosariga yetarli asoslar mavjud boʻlgan zarur hujjatlarni bildirgiga ilova qilgan xolda taqdim etiladi. Ozodliqdan mahrum qilishga shartli hukm qilingan, hukm ijrosi kechiktirilgan, axloq tuzatish ishlariga hukm qilingan oʻsmirlar 18 yoshga toʻlganlaridan soʻng, ularning oldini olish hisob ishlari ichki ishlar boʻlimining axloq tuzatish ishlari bilan shugʻullanuvchi boʻlinmaga beriladi. Huquqbuzarlarni hisobdan chiqarish asoslariga sanasi haqida voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasining varaqyigʻmasi va hisob daftarida belgi qoʻyiladi. Tugatilgan hisob-oldini olish ishlari va hisob oldini olish varaqalari uch kunlik muddatda ichki ishlar boʻlimining yoki voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasining hujjatxonalariga topshiriladi va u erda ikki yil davomida saqlanib, keyin belgilangan tartibda yoʻq qilinadi. 5.7.2. Voyaga yetmagan huquqbuzarlar va ularning ota-onalari ustidan nazorat toʻxtatilgani haqida ularni hisobga olinganligi toʻgʻrisida ilgari xabardor qilingan tashkilotlar, muassasalar va. lavozimli shaxslarga maʼlum qilinishi kerak. 5.7.3. Hisobga olishga asos boʻlgan hujjatlar tasdiqlanmagan xollarda tegishli fuqarolar va lavozimli shaxslar bilan uchrashib yoʻl qoʻyilgan xatolarning sabablarini tushuntirish, kechirim soʻrash va qonunni buzganliklari uchun aybdorlarga nisbatan koʻrilgan choralar haqida xabar berilishi lozim. 5.8. Ichki ishlar boʻlimlarining boshliqlari yoki ularning oʻrinbosarlari voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasi boshligʻining ishtirokida qamoqqa olinganligi yoki ozodlikdan mahrum qilishga hukm qilinganligi natijasida hisobdan chiqarilgan oʻsmirlarni tuzatish va qayta tarbiyalash ishida aniq kamchiliklarni muntazam ravishda aniqlashni, bu kamchiliklarni bartaraf etish choralarini koʻrishni taʼminlaydi hamda yarim yilda kamida bir marotaba oldini olish hisob hujjatlarining yurgazilish tartiblariga rioya qilinishi, olib borilishi, saqlanishi, vaqtida hujjatxonaga topshirilishini tekshirilishini tashkil qiladi. 6. Voyaga yetmagan huquqbuzarlar va bolalarga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi ota-onalarni aniqlash ishlarini tashkil qilinishi. 6.1. Voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlar oʻsmir huquqbuzarlar va bolalarga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi ota-onalarni oʻz vaqtida aniqlashni mazkur Qoʻllanmaning 3.3.4-bandida koʻrsatilgan hamda huquqbuzarlarni maʼmuriy va boshqa javobgarlikka tortish haqidagi hujjatlardagi, ularni oqlash asoslari boʻyicha varaqyigʻmalari jinoyatlar haqidagi arizalar va xabarlarning hisob daftarlarida, ichki ishlar idoralarining, voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasining, bolalarni qabul qilish va tarqatish muassasalari, tibbiy hushyorhonalarga olib kelinganlarning hisobini, boshqa tezkor xizmatlaridan kelib tushayotgan ahborotlardagi maʼlumotlarni oʻrganish va tahlil qilish yoʻli bilan taʼminlaydilar. Bundan tashqari, bolalarga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi ota-onalarni aniqlash maqsadida xalq sudlarida er-xotin ajralishi ishlarini oʻrganish tavsiya qilinadi. 6.2. Voyaga yetmagan huquqbuzarlar va ularning ota-onalarini aniqlashda ichki ishlar idoralarining jamoat tartibini saqlash, jinoyatlarni ochish, pasport qoidalariga rioya qilinishini tekshirish, fuqaro va tashkilotlarning ariza va xabarlarini koʻrib chiqish, maʼmuriy jazo berish, jinoiy ishni qoʻzgʻatish yoki uni toʻxtatish yoki uni qoʻzgʻatishni rad etish hujjatlarini rasmiylashtiradigan, hamda oʻz zimmalariga yuklatilgan boshqa vazifalarni bajaruvchi barcha xodimlari qatnashadi. Bu xodimlar tomonidan aniqlangan har bir shaxsga maʼlumotnoma (8-ilova), yirtib olinadigan talon toʻlgʻaziladi, u bir kun davomida oʻsmirning turar joyidagi voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlarga yuboriladiI. Oʻsmirlarni tarbiyalash, oʻqitish va voyaga yetkazish uchun masʼuliyatli shaxslar /oʻqituvchilar, ustalar, maktab, hunar-texnika bilim yurtlari va boshqa oʻquv yurtlari maʼmuriyatining vakillari, oʻqituvchi tashkilotchilar va hokazolar/ tomonidan jinoyat yoki jamoat taʼsiri yoki maʼmuriy jazo qoʻllanadigan xatti-harakat sodir etilganligi haqida belgilangan tartibda shu shaxslarning ish joylaridagi ichki ishlar boʻlimlari xabardor qilinadi. 6.3. Ichki ishlar idoralarining tergovchisi darhol voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalariga yuboradi: 6.3.1. Yirtib olinadigan talonlarni — mazkur Qoʻllanmaning 6.2-bandida koʻrsatilgan shaxslar tergov jarayonida aniqlanganda, hamda ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olish chorasi qoʻllanilmagan voyaga yetmaganga ayb eʼlon qilingandan soʻng. 6.3.2. Oqlash asoslari boʻyicha voyaga yetmaganlarga nisbatan jinoiy ish qoʻzgʻatishni rad etish yoki jinoiy ish toʻxtatilganligi haqidagi tegishli qarorlarning nusxalarini. 6.3.3. Maʼlumotnoma — tavsiflar — jinoiy javobgarlikka tortish mumkin boʻlgan yoshga toʻlguncha jamoatga xavfli harakat sodir etgan voyaga yetmaganga nisbatan oqlamaydigan asoslar boʻyicha ayblash fikri tuzilgandan keyin yoki jinoiy javobgarlikdan jamoat taʼsiri yoki maʼmuriy jazo qoʻllash bilan yoki afv etilishi sababli ozod etilgan, hamda ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olish qoʻllanilmagan ayblanuvchiga. Oʻsmirga ayblash hukmi eʼlon qilingan va qamoqqa olingan taqdirda voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlari tergovchidan olingan maʼlumot tavsifini tergov qamoqxonasiga darhol topshiradilar. Voyaga yetmaganni tergov qamoqxonasi yoki tarbiyalash-mehnat muassasasidan ozod qilinganda maʼmuriyat maʼlumot-tavsifni uning turar joyidagi ichki ishlar idoralarining voyaga yetmaganlar bilan ishlash nozirligiga yuboradi. 6.4. Aniqlangan shaxslarning maʼlumotnomalari ichki ishlar boʻlimining tegishli boʻlinmalarida, yirtib olinadigan talonlar esa voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi xodimlarning alohida hujjatlar yigʻmajildida ikki yil davomida saqlanadi va keyin belgilangan tartibda yoʻq kilinadi. Yirtib olinadigan talonlarni boshqa hujjatlar yigʻmajildiga ilova etish taqiqlanadi. 6.5. Huquqbuzarlar haqida maʼlumotlar shu jumladan yirtib olinadigan talonlardagi maʼlumotlar olingandan keyin voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlari: 6.5.1. Mazkur Qoʻllanmada koʻzda tutilgan asoslar boʻlsa darhol ichki ishlar idoralarining boshligʻiga voyaga yetmaganni, uning ota-onalari hisobga olish toʻgʻrisida taklif kiritadilar va huquqbuzarlikni oldini olish boʻyicha ish tashkil qiladilar, agar koʻrsatilgan shaxslar voyaga yetmaganlar bilan ishlash nozirligi hisobida turgan boʻlsalar, unda huquqbuzarlik va shu munosabati bilan koʻrilgan choralar haqida tegishli belgi qoʻyadilar. 6.5.2. Huquqbuzarlarni aniqlash boʻyicha boʻlinmalar faoliyatini chorakdagi ishlarning yakunlari boʻyicha tahlil jadvalida (9-ilova) umumlashtiradilar va tegishli boʻlinmalarning rahbarlari, shahar, tuman, naqliyot ichki ishlar idoralarining boshligʻiga axborot beradilar. 6.6. Ilgari hisobda turmagan voyaga yetmagan qasddan jinoyat sodir etganda shahar, tuman, naqliyot ichki ishlar boʻlimining boshligʻi, uning oʻrinbosari yoki ularning topshirigʻi boʻyicha voyaga yetmaganlar ishi nozirligining boshligʻi uni oʻz vaqtida aniqlanmaganligining sabablari va jinoyat sodir qilinishiga imkon bergan vaziyatlarni aniqlash uchun xizmat tekshiruvini oʻtkazadi. Xizmat tekshiruvi hujjatlari boʻyicha xulosalarni shahar, tuman, naqliyot ichki ishlar boʻlimlari boshligʻi yoki uning oʻrinbosari tasdiqlaydi, ular alohida hujjatlar yigʻmajildida ikki yil davomida saqlanadi va keyin belgilangan tartibda yoʻq qilinadi. 6.7. Agar qasddan qilingan jinoyat hisobda turmagan voyaga yetmagan tomonidan sodir etilgan boʻlsa, lekin ilgari uni hisobga olish uchun asos boʻladigan xatti- harakat qilgan boʻlsa, xizmat tekshiruvi natijalari boʻyicha: 6.7.1. Voyaga yetmaganlar ishi nozirligi ishini yaxshilash, shahar, tuman, naqliyot ichki ishlar idoralari va ularning boʻlinmalari oʻrtasida axborotlar bilan oʻzaro almashishni takomillashtirish boʻyicha aniq tadbirlar amalga oshiriladi. 6.7.2. Voyaga yetmaganlar, ularning ota-onalari oʻz vaqtida aniqlanmaganligi va hisobga olinmaganligida yoki meʼyoriy hujjatlarda belgilangan huquqbuzarlar haqidagi axborotlarni oʻzaro almashish qoidalarini buzgan xodimlarga nisbatan tegishli intizomiy va jamoat taʼsirini oʻtqazish choralarini qoʻllash toʻgʻrisida takliflar kiritadilar. 6.7.3. Agarda voyaga yetmagan, uning ota-onasi huquqbuzarliklari toʻgʻrisida maʼlumotlar boʻlmaganligi yoki ular oʻz vaqtida yetkazib berilmaganligi sababli hisobga olinmagan boʻlsa, davlat idoralari va jamoat tashkilotlari bilan oʻzaro axborot almashishni yaxshilash choralari koʻriladi. 6.8. Shahar, tuman, yoʻl organlarining boshligʻi yoki uning oʻrinbosari voyaga yetmagan ishi nozirligi boshligʻining ishtirokida jinoyat sodir etgan voyaga yetmagan oʻz vaqtida aniqlanmaganligi va qaydda turmaganligining sabablarini doimo tahlil qiladi chorakda kamida bir marotaba shahar, tuman, yoʻl ichki ishlar organlari boʻlinmalari xodimlari koʻrsatilgan shaxslarni aniqlash boʻyicha koʻrgan choralarining natijalari haqida hisobotni eshitadi hamda bu faoliyatdagi kamchiliklarni bartaraf etilishi ishlarini tashkil qilinishini taʼminlaydi. 7. Voyaga yetmaganlar ishi nozirligi xisobida turgan voyaga yetmaganlarning ayrim toifalari oʻrtasida oldini olish ishining xususiyatlari. 7.1. Shartli sudlangan, hamda ularga nisbatan ozodlikdan mahrum qilish toʻgʻrisidagi hukmni oʻtash muddati kechiktirilgan voyaga yetmaganlarning xatti-harakatlarini nazorat etishni ichki ishlar boʻlimlari sudlanganning turar joyidagi hokimlikning yoshlar bilan ishlash boʻlimi bilan birgalikda amalga oshiradi. Davolash-tarbiyalash muassasasiga yuborilgan voyaga yetmaganlarga nisbatan nazorat shu muassasa maʼmuriyati tomonidan hokimlikning yoshlar bilan ishlash boʻlimi bilan birgalikda olib boriladi. 7.2. Sudlanganlar orasida huquqbuzarlikning oldini olish maqsadida voyaga yetmaganlar ishi nozirligi xodimlari mazkur Qoʻllanmada koʻzda tutilgan tadbirlarni amalga oshirish bilan birga: 7.2.1. Hukmning nusxasini olgandan keyin uch kecha-kunduz davomida hukm chiqargan sudga sudlanganning xatti-harakati ustidan nazorat oʻrnatilganligi haqida maʼlum qiladi. 7.2.2. Ichki ishlar boʻlimi idoralarining boshligʻi yoki uning oʻrinbosari bilan birgalikda sudlangan bilan dastlabki suhbatni oʻtkazadilar, uning zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni, ularning bajarmaganligi, jamoat tartibi va mehnat intizomini buzish va yangi jinoyat sodir etishining oqibatlarini tushuntiradilar. Zarur hollarda suhbatda sudlanganning ota-onasi, mehnat jamoasi, oʻquv yurtining vakillari yoki sud tomonidan sudlangan bilan tarbiyaviy ishlarni olib borish vazifasi yuklatilgan shaxs ishtirok etishi mumkin. Suhbat natijasi toʻgʻrisida maʼlumotnoma tuziladi. 7.2.3. Ozodlikdan mahrum qilinishga mahkum qilingan, lekin hukmni ijro etish muddati kechiktirilgan, sud tomonidan vaqti-vaqti bilan ichki ishlar organlariga borib hisobdan oʻtish majburiyati zimmasiga yuklatilgan shaxslarni hisobdan oʻtkazadilar. Hisobdan oʻtish uchun kelishlarning soni /oyda ikkidan toʻrt marotabagacha/, ularning vaqti va joyi ichki ishlar boʻlimi idoralari boʻlimi boshligʻi yoki uning oʻrinbosari tasdiqlaydigan qarorda belgilanadi. Hukm nusxasi olingan paytidan boshlab uch kecha-kunduz davomida qaror chiqariladi. Xisobdan oʻtish vaqti va joyi sudlangan va uning ota-onasiga yozma ravishda xabar qilish orqali bildiriladi. Zarur hollarda sudlanganning xatti-harakatiga qarab xuddi shunday tartibda hisobdan oʻtish uchun oyda kelib turishning sonini oʻzgartirish haqida qaror chiqariladi. Qishloq joylarida ichki ishlar boʻlimi idoralaridan ancha uzoq masofada yashovchi sudlanganlarni hisobdan oʻtqazish ichki ishlar boʻlimi boshligʻining koʻrsatmasi boʻyicha militsiyaning uchastka noziri tomonidan amalga oshirilishi mumkin. 7.2.4. Sud tomonidan zimmalariga ichki ishlar organlarining roziligisiz oʻz turarjoyini almashtirmaslik majburiyati yuklatilgan sudlanganlarning uni oʻzgartirish haqidagi arizalarini koʻrib chiqadilar, ular boʻyicha takliflar tayyorlaydilar va chora koʻrish uchun ularni ichki ishlar idoralarining boshligʻiga maʼlum qiladilar. 7.2.5. Sudlanganlarning ish yoki oʻqish joyini oʻzgartirish toʻgʻrisidagi arizasini hisobga oladilar, agar ular zimmasiga sud tomonidan shunday oʻzgarishlar haqida ichki ishlar organlarini xabardor qilib turish majburiyati yuklatilgan boʻlsa. 7.2.6. Hokimlikning yoshlar bilan ishlash komissiyasi bilan birgalikda hukmni ijro etish muddati kechiktirish bilan sudlanganlar tomonidan ular zimmasiga yuklatilgan keltirilgan ziyonni bartaraf qilish, ishga yoki oʻqishga kirish, ichki ishlar organining roziligisiz turarjoyini oʻzgartirmaslik, bu organlarni yashash yoki oʻqish joyini oʻzgartirgani haqida xabardor qilish, belgilangan joylarga borib turmaslik, ichki ishlar organiga bildirmasdan doimiy yashaydigan joyidan ketib qolmaslik va qonunlarda koʻzda tutilgan boshqa majburiyatlarning bajarishini nazorat qiladilar. Sud tomonidan zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarmaganligi haqidagi aniq maʼlumotlar ichki ishlar idoralari rahbarining nomiga yozilgan bildirishda aks ettiriladi. Unga voyaga yetmagan va uning ota-onasining tushuntirish xatlari hamda tegishli xollarini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar qoʻshib qoʻyiladi. 7.2.7. Hokimlikning yoshlar bilan ishlash komissiyasi bilan birgalikda hukmning ijro etish muddati kechiktirilgan 18 yoshgacha boʻlgan sudlanganlarni jazoni oʻtashdan ozod qilish, yoki shartli sudlash yoki hukmni ijro etilishini kechiktirish muddati tugagandan keyin hukm bilan tayinlangan ozodlikdan mahrum qilish jazosini oʻtash uchun shaxsni joʻnatish uchun sudga taqdimnoma tayyorlaydilar hamda sud qarori boʻyicha mazkur taqdimnomalar qoʻrib chiqiladigan sud majlislarida qatnashadilar. 7.2.8. Mazkur Qoʻllanmaning 7.2.7-kichik bandida koʻrsatilgan hujjatlarni qoʻrib chiqayotgan sud bilan kelishib, sud majlisiga hukmni ijro etish muddati kechiktirilib, ozodlikdan mahrum qilishga va shartli sudlangan voyaga yetmaganlar va zarur boʻlganda ularning ota-onalari va ularning oʻrnini bosuvchilarni taklif etadilar. 7.2.9. Hukmning nusxasini olgandan keyin uch kun ichida tuman /shahar/ mudofaa boʻlimi /boshqarma/sini shartli yoki hukmning ijro etish muddati kechiktirilish bilan sudlangan, xizmat koʻrsatayotgan hududda yashovchi, jinoyat turi, qancha muddatga sudlangani, sinov muddati yoki hukmning ijro qilish muddati kechiktirilganligining davomliligi va qoʻrsatilgan shaxslarni xatti-harakatini nazorat etishini toʻxtatish asoslarini koʻrsatib axborot beradilar. Hukmning ijro etish muddati kechiktirilishi bilan sudlangan chaqirish yoshiga yetganda amaldagi harbiy xizmatni oʻtash uchun hukmning ijro etish muddati kechiktirilgan vaqti tugamaguncha chaqirilmaydi, shartli sudlanganlar boʻlsa amaldagi harbiy xizmatga hukm bilan belgilangan sinov muddati davrida ham chiqarilishlari mumkin. 7.2.10 Adliya organlari bilan kelishib, yil ichida ikki marotaba /1-yanvar 1-iyulgacha boʻlgan holatda/ shartli va hukmning ijro etish muddati kechiktirilishi bilan sudlangan va shu asoslar boʻyicha ichki ishlar idoralarida hisobda turgan voyaga yetmaganlarning soni haqidagi statistik maʼlumotlarni solishtirib koʻradilar. 7.3. Jamoat tartibi va mehnat intizomini buzish xollarini oʻz vaqtida aniqlash jazoni oʻtashdan ozod etish, shartli sudlanganligini bekor qilish yoki hukm ijro etilishi muddatini kechiktirish yoki voyaga yetmaganni hukm qilingan ozodlikdan mahrum qilinishini oʻtash uchun joʻnatish haqida asoslangan taqdimnomalarni joʻnatish maqsadida ichki ishlar idoralari xodimlari: 7.3.1. Maʼmuriy jazolash choralarini koʻrish jamoat va intizom taʼsirlarini oʻtkazish masalalarini yechish bilan bogʻliq boʻlgan arizalar, maʼlumotlarni tekshirish va hujjatlarni tayyorlashda, jinoiy ish qoʻzgʻatishdan voz kechilganda yoki u toʻxtatilganda maʼlumotlarni avtomatlashtirilgan bankidan foydalanib, 14 yoshga toʻlgan shaxslarni tekshiradilar, agar ular yoʻq boʻlsa, yashaydigan va roʻyxatdan oʻtgan joyidagi ichki ishlar idoralarining varaqyigʻmasi boʻyicha tekshiradilar, bu haqda maʼlumotnoma tuziladi va tekshiruv hujjatlariga qoʻshib qoʻyiladi. Agar shaxs bu joyda bir yildan kam davrda yashayotgan boʻlsa, u ilgarigi turgan joyidagi ichki ishlar idoralarining varaqyigʻmasi boʻyicha ham tekshiriladi. Maʼlumotnomada varaqyigʻmasidagi maʼlumotlar aks ettiriladi yoki ularning yoʻqligi koʻrsatiladi. Koʻrsatilgan maʼlumotnoma boʻlmasa hujjatlar boʻyicha qaror qabul qilish taqiqlanadi: 7.3.2. Sudlangan voyaga yetmaganlarga nisbatan koʻrilgan maʼmuriy jazo, jamoat va intizom taʼsir choralari qoʻllanilganligi haqida ularning turar joylaridagi voyaga yetmagan ishi nozirliklari darhol xabardor qilinadi, agar shunday choralar ichki ishlar idoralarining tegishli xodimlari tayyorlagan hujjatlar asosida qoʻllanilgan boʻlsa. 7.4. Voyaga yetmaganni jazodan ozod etish shartli sudlanganlikni yoki hukm ijrosini bekor qilish yoki sudlanganni hukm bilan kechiktirish muddati tugagandan keyin ozodlikdan mahrum qilish jazosini oʻtash uchun joʻnatish haqidagi taqdimnomalar ichki ishlar idoralari tomonidan turar joyidagi sudga yuboradilar, bunga meʼyoriy hujjatda koʻzda tutilgan taqdimnoma yuborilishining boshqa tartibi kirmaydi. Ichki ishlar idoralarining boshligʻi va hokimlik yoshlar bilan ishlash komissiyasining kotibi yoki ularning oʻrinbosarlari imzo chekkan taqdimnomalarga hokimlik yoshlar bilan ishlash boʻlimining sudga tegishli qaror, hukmning nusxasi unga nisbatan maʼmuriy jazo, intizomiy va jamoat taʼsiri oʻtkazish qoʻllanilganligi yoki qoʻllanilmaganligini tasdiqlovchi hujjatlar, uning zimmasiga sud tomonidan yuklatilgan majburiyatni bajarayotgani yoki bajarmayotganligi va mehnat va oʻqishga qanday qarashi haqida maʼlumotlar, ish va oʻqish joyidan tavsifnoma, zarur hollarda sudlanganning shaxsini taʼriflaydigan hujjatlar, uning axloqini tuzatish va qayta tarbiyalash boʻyicha koʻrilgan choralar haqidagi maʼlumotlar /voyaga yetmagani, uning ota-onasi, jamoa tarbiyachilari va hokazalarning tushuntirish xatlari/ qoʻshiladi. Hokimlik yoshlar bilan ishlash komissiyasining shunday taqdimnomani kiritishdan voz kechganlik toʻgʻrisidagi qarori tegishli ichki ishlar idoralari tomonidan tegishli hokimlikka oʻn kunlik muddat ichida shikoyat qilinadi. Taqdimnomaning nusxasi sudlanganning hisob-oldini olish ishiga qoʻshib qoʻyiladi. 7.5. Jamoat tashkiloti yoki mehnat jamoasi tomonidan hukmning ijro qilinishi muddatini kechiktirishni yoki shartli sudlanganligini bekor qilish haqida sudga iltimosnoma kiritilganda ichki ishlar idoralari hokimlik yoshlar bilan ishlash komissiyasi bilan birgalikda voyaga yetmaganning xatti-harakati, uning zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarayotgani haqida axborot beradi va hukmning ijrosi muddati kechiktirilganini yoki shartli sudlanganligini bekor qilishning maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida oʻzining asoslangan fikrini bildiradi. Shunga oʻxshash tartibda sinov muddatini yarmidan kam boʻlmagan vaqti oʻtgandan keyin jamoat tashkiloti yoki mehnat jamoasi shartli sudlanganning hukm bilan oʻrnatilgan sinov muddatini qisqartirish haqida iltimosnoma berganida sudlarga axborot beriladi. 7.6. Shartli sudlanishni bekor qilish haqidagi taqdimnomalar sudga faqat sinov muddati davrida voyaga yetmaganga nisbatan jamoat tartibini buzgani uchun uchinchi marotaba maʼmuriy jazo berilgani yoki jamoat taʼsiri qoʻllanilganidan keyin oʻn kecha-kunduz davomida sudga yuborilishi kerak 7.7. Shartli sudlangan voyaga yetmagan jamoat taʼsiridan bosh tortish maqsadida mehnat jamoasini tark etsa ichki ishlar idoralari va hokimlikning yoshlar bilan ishlash komissiyasi shartli sudlanganni tuzatish va qayta tarbiyalash uchun berilgan jamoa tashkiloti yoki mehnat jamoasiga shartli sudlanganlikni bekor etish toʻgʻrisida takliflar kiritadilar. 7.8. Hukmning ijro etish muddatini kechiktirilishini bekor qilish haqidagi taqdimnoma faqat kechiktirish muddati davrida, oʻn kecha-kunduz ichida quyidagilardan sudga yuborilishi kerak. jamoat tartibini buzgani uchun maʼmuriy jazo yoki jamoat taʼsiri qayta qoʻllanilganidan keyin. /koʻrsatilgan taʼsir choralari qoʻllanilganidan keyin bir yil davomida kuchga egadirlar./; sud tayinlagan zimmasiga qoʻyilgan majburiyatlarni bajarish muddati tugaganidan keyin, agar bu majburiyatlar sudlanganning aybi bilan bajarilmagan boʻlsa; choʻzilib ketgan xususiyatga ega boʻlgan sud tomonidan tayinlangan majburiyatlarni sudlangan bajarmayotganligi aniqlangandan keyin. 7.9. Agar sud taqdimnomani bajo keltirishdan bosh tortsa sudning tegishli qarori voyaga yetmaganlar ishi nozirligi tayyorlagan barcha hujjatlar bilan birga sudlanganning hisob-oldini olish ishiga qoʻyib qoʻyiladi. Hokimlik yoshlar bilan ishlash komissiyasi va ichki ishlar idoralarining sudning shu qarori boʻyicha roziliklariga koʻra shu haqda tuman /shahar/ prokuroriga darrov xabar qilinadi. Taqdimnomalarni takroriy yuborish mazkur Qoʻllanmada koʻzda tutilgan tartibda shartli sudlanganlikni yoki hukm ijrosi muddatining kechiktirilishi bekor qilinishi haqidagi qarorni qabul qilish zarurligi toʻgʻrisida guvohlik beruvchi xollar aniqlanganda amalga oshiriladi / agar sudlangan maʼmuriy jazo yoki jamoat taʼsirini qoʻllashni talab qiladigan yangi huquqbuzarlik sodir etgan boʻlsa yoki zimmasiga sud yuklagan majburiyatlarni buzaversa/. 7.10 Hukm ijrosi muddatini kechiktirish vaqti tugashi bilan ichki ishlar idoralari va hokimlik yoshlar bilan ishlash komissiyasi voyaga yetmaganning mehnat va oʻqishga nisbatan munosabati, hukm ijrosi muddatini kechiktirish vaqtidagi uning xatti-harakatiga qarab darhol sudga jazodan ozod qilish yoki hukm bilan tayinlangan ozodlikdan mahrum qilish jazosini oʻtash uchun yuborish haqida taqdimnoma kiritadilar. Koʻrsatilgan taqdimnomaga mazkur Qoʻllanmaning 8.4-kichik moddasida koʻrsatilgan hujjatlar qoʻshib qoʻyilishi kerak 7.11.Sinov muddati tugagandan keyin shartli sudlanganlarga nisbatan hech qanday hujjat sudga yuborilmaydi. 7.12. Shartli sudlanganlik yoki hukm ijrosi muddatini kechiktirilishini bekor qilish yoki ozodlikdan mahrum qilishga sudlanganni jazoni oʻtash uchun yuborish haqidagi ajrimni va hukm nusxasini olgan ichki ishlar idoralarini darhol u shaxsni axloq tuzatish — mehnat muassasasiga yuborish uchun darhol ushlaydi va bu haqda ajrim chiqargan sudga xabar beradi. Axloq tuzatish-mehnat muassasasining maʼmuriyati hukm chiqargan sudni sudlanganlar qayerda jazoni oʻtayotganlari haqida xabardor qiladi. 7.13. Sinov va hukm ijrosini muddati kechiktirilgan davrda voyaga yetmagan doimo turar joyidan yashirincha ketib qolgan hollarda voyaga yetmaganlar ishi nozirligi xodimlari: 7.13.1. Sudlanganlarni tekshirish boʻyicha dastlabki tadbirlarni amalga oshiradilar, shu jumladan ularning turar joylari va ishxonalarida qarindoshlarining turar joylarida, axtarilayotganning boʻlishi mumkin boʻlgan tanishlari va boshqa joylarda, ichki ishlar idoralari va tibbiyot muassasalarining hisoblarida tekshiruv oʻtkazadilar. 7.13.2. Agar ahtarilayotgan shaxsni toʻxtagan joyi 5 kun ichida aniqlanmasa, sudlangan shaxs hukmni bajarishdan bosh tortganligi haqida xulosa chiqaradilar va uni ichki ishlar boʻlimi boshligʻi yoki uning oʻrinbosari tasdiqlagandan keyin sudlanganni dastlabki tekshiruv hujjatlari bilan birga sudlanganni qidirish boʻyicha tadbirlarni amalga oshirish uchun shikoyat qidiruv boʻlinmasiga yuboriladi. 7.13.3. Etarli asoslar boʻlsa hokimlik yoshlar bilan ishlash komissiyasiga hukm ijrosi muddatini kechiktirish yoki shartli sudlanganlikni bekor qilish haqida sudga taqdimnoma yuborish toʻgʻrisida takliflar tayyorlaydilar. 7.14. Qidiruvdagi shaxs topilganda ichki ishlar idoralari hukm ijrosi muddatini kechiktirish yoki shartli sudlanganlikni bekor qilish masalasini hal qilish uchun uning sudga borishini taʼminlash boʻyicha qonunlarda koʻzda tutilgan choralarni koʻradi. 7.15. Hukm ijrosi muddatini kechiktirish yoki shartli sudlanganlikni bekor qilish haqidagi taqdimnomani koʻrib chiquvchi sudga borishdan sudlangan bosh tortsa ichki ishlar idoralari uni olib kelishini yoki qidirilishi haqidagi sud ajrimini bajaradi. 7.16. Huquqbuzarlikning oldini olish ishidagi kamchiliklarni oʻz vaqtida aniqlash maqsadida ichki ishlar idoralarining boshligʻi voyaga yetmaganlar ishi nozirligi boshligʻining ishtirokida koʻrsatilgan shaxslar tomonidan har bir jinoyatni sodir qilish hollari boʻyicha xizmat tekshiruvi oʻtkazilishini mavjud nuqsonlarni bartaraf etish boʻyicha choralar koʻrilishini taʼminlaydi. Bu tekshiruvlarning natijalari boʻyicha xulosalar ichki ishlar idoralarining alohida hujjatlar yigʻmajildida ikki yil davomida saqlanadi va undan keyin belgilangan tartibda yoʻqotiladi. 7.17. Spirtli ichimliklarni isteʼmol qiluvchi yoki ongni zaharlashga olib keladigan narkotik, davolash va boshqa moddalarni tibbiyotga zid tarzda isteʼmol qiladigan voyaga yetmaganlarga nisbatan koʻzda tutilgan tadbirlarni oʻtkazadilar hamda: 7.17.1. Spirtli ichimliklarni isteʼmol qiladigan voyaga yetmaganlarning ota-onalariga oʻsmirlarni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish, vrach-narkologlar kuzatishlari toʻgʻrisidagi masalani yechish uchun narkologiya muassasalarga yoʻllanma beradilar hamda ular bilan birgalikda voyaga yetmaganlar orasida ichkilikbozlikning oldini olish ishlarini olib boradilar. /Bu ish Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar va sogʻliqni saqlash vazirliklarining alohida meʼyorlik hujjati bilan bajariladi./ 7.17.2. Ichkilikbozlikka qarshi qonunlarning talablarini buzuvchi, oʻsmirlarga narkotik yoki ongni zaharlaydigan boshqa moddalarning sotuvchi voyaga yetmaganlarga nisbatan toʻsatdan tekshiruvlar va tezkorlik tadbirlari oʻtkazishda ishtirok qiladilar. 7.13.3. Ichki ishlar idoralarining boshqa boʻlinmalari xodimlarining yordamida spirtli ichimliklar, narkotik yoki ongni zaharlaydigan boshqa vositalarni voyaga yetmaganlar tomonidan sotib olish va isteʼmol qilish bilan bogʻliq hollarni belgilaydilar. Shu maqsadlarda mast yoki ongi zaharlangan holatda ichki ishlar idoralariga olib kelingan yoki shu holda huquqbuzarlik sodir etgan voyaga yetmaganlardan hushlariga kelgandan keyin tushuntirish xati (10-ilova) olinadi. Koʻrsatilgan tushuntirish xatlari voyaga yetmaganlar ishi nozirligida hujjatlarning alohida yigʻmajildida saqlanadi va ikki yil oʻtgandan keyin belgilangan tartibda yoʻqotiladi. 7.17.4. Voyaga yetmaganlar orasida ichkilikbozlik va bangilikning oldini olish ishlarining holatini muntazam tahlil qiladilar hamda oldini olish tadbirlarini tashkil qilish, davlat organlari va jamoat tashkilotlariga axborot tayyorlash uchun mazkur Qoʻllanmaning 7.17.3-kichik moddasida koʻrsatilgan hujjatlardan foydalanadilar. 7.17.5. Oʻzlarining vakolatlari doirasida ichki ishlar idoralari boshqa xodimlari bilan birgalikda voyaga yetmaganlarning ichkilikbozlik va bangilik kasallariga duchor boʻlgan ota-onalari haqida hujjatlar tayyorlashda shunday ota-onalar oʻz oilalarini ogʻir moddiy ahvolda qoldirsalar, ularga nisbatan huquqiy salohiyatligida chegaralash masalasini yechishda, ularning bolalari vrachning ruxsatisiz narkotik vositalarini va spirtli ichimliklarni isteʼmol qilgani uchun ota-onalarga maʼmuriy jazo choralarini qoʻllashda ishtirok qiladilar. 7.17.6. Narkotik va boshqa ongni zaharlaydigan vositalarni notibbiy isteʼmoliga yoʻl qoʻyadigan voyaga yetmaganlarni aniqlash va hisobga olish ishlarini oʻtkazadilar va shunday shaxslarga qayd varaqalarini toʻlgʻazadilar va ularni ichki ishlar idoralari boʻyicha navbatchiga beradilar, davolash-oldini olish tibbiyot muassasasining xodimi bilan birgalikda har chorakda familiyalar boʻyicha ongni zaharlaydigan narkotik va boshqa vositalarni notibbiy isteʼmol qiladigan, hisobga olingan shaxslarni solishtirib chiqadilar, hisobga zarur oʻzgartirishlar kiritadilar va uning natijalari boʻyicha dalolatnoma tuzadilar. /Koʻrsatilgan vazifalarni bajarish boʻyicha ishni tashkil qilish hamda shu toifadagi voyaga yetmaganlarga hujjatlar tayyorlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash va Ichki ishlar vazirliklarining alohida meʼyoriy hujjati bilan belgilanadi./ 7.18. Ruhiy kasalliklarga duchor boʻlgan voyaga yetmagan huquqbuzarlarning jamoatga qarshi xatti-harakatlarini oldini olish uchun voyaga yetmaganlar ishi nozirligining xodimlari: 7.18.1. Oldini olish ishlari jarayonida ruhiy sogʻligʻining ahvolidan huquqbuzar voyaga yetmaganlarni aniqlaydilar va voyaga yetmaganlarning ota-onalari yoki ularning oʻrinlarini bosuvchilarga ruhiy kasallar kuchayib ketishiga yoʻl qoʻymaslik uchun psixiatr doktorda bolalarni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazishni tavsiya qiladilar. 7.18.2. Mazkur qoʻllanmaning 7.18.1-kichik moddasida koʻrsatilgan barcha voyaga yetmaganlar toʻgʻrisida ularning turar joylaridagi psixo-nevrologik yoki psixiatrik muassasalarga voyaga yetmaganlar ishi nozirligi hisobiga olingan sanasi va asoslari, sodir etilgan huquqbuzarliklar haqida qisqacha maʼlumot va voyaga yetmaganlarda ruhiy kasalliklar borligiga ishonch maʼlumotlarini darhol yuboradilar. 7.18.3. Xar bir voyaga yetmaganni voyaga yetmaganlar ishi nozirligi hisobiga qoʻyishda ularni psixo-nevrologik yoki psixiatrik muassasalarning hisobvaraqalari boʻyicha tekshirib chiqadilar. 7.18.4. Sogʻliqni saqlash organlari bilan hamkorlikda va psixo-nevrologik, psixiatrik muassasalar tomonidan voyaga yetmaganlar ishi nozirliklarga yuboriladigan tibbiyot pedagogik tavsiyalarni hisobga olib, ushbu Qoʻllanmaning 7.18.2-kichik moddasida koʻzda tutilgan maʼlumotlar ularga kelib tushganidan keyin bir oy ichida ruhiy kasalliklarga duchor boʻlgan huquqbuzar oʻsmirlarga nisbatan oldini olish tadbirlarini amalga oshirilishini taʼminlaydilar. /Bu ish Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash va Ichki ishlar vazirliklarining alohida meʼyoriy hujjatlari bilan boshqariladi./ 7.18.5. Oʻzining ruhiy ahvoli bilan oʻziga va atrofidagilarga bevosita xavf tugʻdiradigan voyaga yetmagan huquqbuzarlarni tezlik bilan kasalxonaga joylashtirish haqida vrach-psixiatrlarga taklif qiladilar hamda zarurat boʻlsa belgilangan tartibda shunday oʻsmirlarni kasalxonaga joylashtirishda yordam beradilar. 8. Voyaga yetmaganlar ishi nozirligiga olib kelingan bolalar va oʻsmirlar bilan ishlashni tashkil qilish. 8.1. Voyaga yetmaganlar ishi nozirligiga bolalar va oʻsmirlar olib kelinishi mumkin: 8.1.1. Jinoiy va maʼmuriy javobgarlikka tortilishi mumkin boʻlgan yoshga yetgan jamoat uchun xavfli harakat sodir qilgan jamoat tartibini buzgan yoki boshqa huquqbuzarlik qilgan. 8.1.2. Jamoat taʼsiri yoki maʼmuriy jazo choralariga loyiq huquqbuzarlik sodir etgan. 8.1.3. Tegishli hujjatlarni tayyorlash yoki oʻsmirlarni koʻrsatilgan muassasalar va voyaga yetmaganlarni qabul-taqsimlash xonalariga yuborish zarurati boʻlgan xollarda maxsus maktablar yoki maxsus hunar-texnika bilim yurtlariga yoki davolash-tarbiyalash muassasalariga yuboriladiganlarni. 8.1.4. Maxsus maktablar, maxsus hunar-texnika bilim yurtlari, davolash-tarbiyalash muassasalari, voyaga yetmaganlarni qabulxonalari va boshqa bolalar muassasalaridan oʻzboshimchalik bilan ketib qolganlarni. 8.1.5. 16 yoshgacha boʻlgan oʻzboshimchalik bilan oiladan chiqib ketganlarni. 8.1.6. 16 dan 18 yoshgacha boʻlgan, shaxslari belgilanmagan va yordamga muhtoj yoki davlat va jamoat tomonidan nazorat qilishni talab etadigan bolani oʻzboshimchalik bilan tashlab ketganlarni. /Voyaga yetmaganlarning shaxsini tasdiqlovchi hujjat boʻlib pasport hamda shu shaxsga taalluqli ekani tasdiqlanganda tugatish haqidagi guvohnoma hisoblanadi./ 8.1.7. 16 yoshgacha ota-onalari yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarning qarovisiz qolganlar, agar ularga davlat va jamoat tomonidan yordam berilishi zarur boʻlsa. 8.1.8. Adashganlar va yashirincha qoʻyib ketilganlar. 8.1.9. Voyaga yetmaganlarning shaxsini aniqlash zarur boʻlgan xollarda. 8.2. Mazkur Qoʻllanmaning 8.1.7. — 8.1.8-kichik moddalarida koʻrsatilgan shaxslar voyaga yetmaganlar ishi nozirligida 8 soatdan oshmagan, olib kelinganlarning boshqa toifalari esa — 3 soatdan oshmagan muddatda saqlanishlari mumkin. 8.3. Jinoiy javobgarlikka tortilishi qonun bilan belgilanmagan yoshga yetgan va jinoyat sodir qilgan voyaga yetmaganlar odatda ichki ishlar idoralarining navbatchi xonasiga olib boriladilar. 8.4. Mast yoki narkotik va boshqa vositalar bilan ongi zaharlangan holatdagi voyaga yetmaganlar ularning shaxsini aniqlash, ota-onalari yoki ularning oʻrinlarini bosuvchilar haqida maʼlumot olish hodisaning jihatini bilish, huquqbuzarlik haqida bayon tuzish va quyidagilarga berish uchun odatda ichki ishlar idoralarining navbatchi xonasiga olib boriladilar: 8.4.1. Ota-onalari yoki ularning oʻrinlarini bosuvchilarga. 8.4.2. Bolalar uylari, maktab-internatlar va voyaga yetmaganlarni boqish va tarbiyalash uchun javob beradigan boshqa bolalar muassasalari maʼmuriyatlarining vakillariga. 8.4.3. Agar oʻsmir narkotik kayfida yoki ongi zaharlangan yoki alkogol mastligining ogʻir darajasida boʻlsa, tani shikast egan boʻlsa yoki yoshi 14 ga toʻlmagan boʻlsa sogʻliqni saqlashning davolash muassasalarining vakillariga. 8.4.4. Agar mast holatdagi voyaga yetmaganning shaxsi yoki turar joyi aniqlanmagan yoki mazkur Qoʻllanmaning 8.4.1. — 8.4.3-kichik moddasida koʻrsatilgan shaxslarga oʻsmirni berish imkoniyati boʻlmasa tibbiy hushyorxona xodimlariga. 8.5. Alkogol taʼsiridan boshqacha mastlik /ongi zaharlangan/ holatdagi oʻsmirlar ota-onalari yoki boshqa shaxslarga berilishlaridan oldin belgilangan tartibda tibbiy tekshiruvdan oʻtish uchun sogʻliqni saqlash organlarining davolash muassasalariga, tuman /shahar/ poliklinikalariga yuboriladilar. 8.6. Voyaga yetmaganlarni berish vaqti haqida huquqbuzarlik sodir etilganlik toʻgʻrisidagi bayon /dalolatnoma/ va ichki ishlar idoralariga olib kelinganlarning daftarida belgi qoʻyiladi. 8.7. Mazkur Qoʻllanmaning 8.3. va 8.4-kichik moddalarida koʻrsatilgan voyaga yetmaganlar istisno shaklida, ularni ichki ishlar idoralarining navbatchi xonasiga olib borishni qiyinlashtiradigan aniq sabablar mavjud boʻlganda voyaga yetmaganlar ishi nozirligiga olib borilishlari mumkin. Shunda: 8.7.1. Mazkur Qoʻllanmaning 8.3-kichik moddasida koʻrsatilgan shaxslar ichki ishlar idoralarining tezkor-tergov guruhi yetib kelguncha uch soatdan oshmagan muddatda voyaga yetmaganlar ishi nozirligida saqlanadilar. Voyaga yetmaganlar ishi nozirligining xodimlari sodir etilgan jinoyatga aloqasi bor boʻlgan dalil ashyolarni toʻla darajada saqlanishini taʼminlaydilar hamda olib kelinganlarning shaxsini aniqlash boʻyicha dastlabki ishlarni bajaradilar. 8.7.2. Mazkur Qoʻllanmaning 8.4-kichik moddasida koʻrsatilgan oʻsmirlarga nisbatan voyaga yetmaganlar ishi nozirligining xodimlari oʻsha kichik moddada koʻrsatilgan talablarga muvofiq ish olib boradilar va ularni mazkur Qoʻllanmaning 8.4.1. — 6.4.4-kichik moddalarida koʻrsatilgan shaxslarga beradilar. Mast yoki narkotik va boshqa vositalar bilan ongi zaharlangan voyaga yetmaganlarni narkologik dispanserda oʻz vaqtida tekshiruvdan oʻtqazish imkoniyati boʻlmagan taqdirda voyaga yetmaganlar ishi nozirligining xodimlari ikkita xolis guvoh ishtirokida shunday holat mavjudligini tasdiqlaydigan dalolatnoma tuzadilar. 8.8. Voyaga yetmaganlar ishi nozirligining xodimlari: 8.8.1. Olib kelingan, uning ota-onalari yoki ularning oʻrinlarini bosuvchilarning xususiyatlarini taʼriflovchi maʼlumotlar, oʻsmirni tarbiyalashning sharoitlari, huquqbuzarlik sodir etilgan yoki adashgan va yashirin tashlab ketilgan goʻdak topilishining sharoitlarini belgilab oladilar va bu voyaga yetmaganlarni voyaga yetmaganlar ishi nozirligiga olib kelingan bolalar va oʻsmirlarning hisob daftariga ruyxatga oladilar (12-ilova). Transport inshootlarida voyaga yetmaganlarni aniqlash va ushlashda transport militsiyasi voyaga yetmaganlar ishi nozirligining xodimlari asosli sabablarga koʻra ularni voyaga yetmaganlar ishi nozirligiga olib borish imkoniyati boʻlmasa mazkur Qoʻllanmaning 8.8.1-kichik moddasida koʻrsatilgan holatlarni aniqlash boʻyicha hamma ishlarni ushlash joyida yoki shu ishlarni amalga oshirishga imkon beradigan boshqa joylarda oʻtkazadilar va shundan keyin bu voyaga yetmaganlarni voyaga yetmaganlar ishi nozirligiga olib kelinganlar tarzida roʻyxatga oladilar. Voyaga yetmaganlar ishi nozirligiga olib kelingan bolalar va oʻsmirlarning hisob daftarida ichki ishlar idoralarining navbatchi xonasiga olib kelingan voyaga yetmaganlar hamda voyaga yetmaganlar ishi nozirligiga chaqirilganlar va taklif qilinganlar roʻyxatdan oʻtkazilmaydilar. 8.8.2. 3arur hollarda voyaga yetmaganlar ishi nozirligiga voyaga yetmaganlarning huquqbuzarligi bilan bogʻliq boʻlgan sharoitlarni aniqlash uchun ularning ota-onalari yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarni chaqiradilar va boshqa shaxslarni taklif qiladilar. 8.8.3. Huquqbuzarlikning sodir etilishiga imkon beradigan aniq sabablar va sharoitlarni uni sodir etishda ishtirok etgan shaxslarni shu jumladan voyaga yetmaganlarga salbiy taʼsir qiluvchilarni, ularni jinoiy va jamoatga qarshi boshqa faoliyatga jalb etuvchilarni hamda huquqbuzarlik sodir etayotgan boshqa voyaga yetmaganlarni aniqlaydilar. Ichki ishlar idoralarining boshligʻi yoki uning oʻrinbosariga koʻrsatilgan shaxslarga qonunda koʻzda tutilgan taʼsir koʻrsatish choralarini qoʻllash haqida takliflar kiritadilar. 8.8.4. Olib kelingan voyaga yetmaganlarni maʼmuriy javobgarlikka tortish uchun kerak boʻlgan hujjatlarni belgilangan tartibda tayyorlaydilar, huquqbuzarliklar toʻgʻrisda tegishli hisob qilish hujjatlarini rasmiylashtiradilar. 8.8.5. Mazkur Qoʻllanmaning 8.1.1., 8.1.5-kichik moddalarida koʻrsatilgan bolalar va oʻsmirlarni voyaga yetmaganlar ishi nozirligiga olib kelinishi haqida zarurat boʻlganda oʻsmir, uning ota-onalari va ularning oʻrinlarini bosuvchilarning oʻqish, ishlash joylarining maʼmuriyatlariga sodir etilgan huquqbuzarlik haqida axborot beradilar hamda bir kun ichida aniqlangan shaxs toʻgʻrisida maʼlumotnomaning yirtib olinadigan talonini olib kelinganining turar joydagi ichki ishlar idoralariga yuboradilar, agar u xizmat qilinadigan hududda yashamasa, yirtib olinadigan talon yuborilganligi haqida voyaga yetmaganlar ishi nozirligiga olib kelinadigan bolalar va oʻsmirlarning hisob daftarida belgi qoʻyiladi. 8.8.6. Yashirin tashlab ketilgan goʻdak olib kelingani haqidagi dalolatnoma 3 nusxada tuziladi, unga ichki ishlar idoralarining xodimi goʻdakni olib kelgan shaxs va xolis guvoh imzo chekadilar. Dalolatnomaning birinchi nusxasi hodisalar hisob daftarida roʻyxatga olinganidan ichki ishlar idoralarining boshligʻiga maruza qilinganidan keyin hayoti xavf ostida qoldirgan ahvolda tashlab ketishda aybdor shaxslarni aniqlash joyi ish qoʻzgʻatish masalasini yechish va kechiktirib boʻlmaydigan tezkor ishlarni oʻtkazish uchun jinoyat qidiruvga beriladi. Dalolatnomaning ikkinchi nusxasi goʻdak bilan birga bolalarni davolash yoki tarbiyalash muassasasi yoki voyaga yetmaganlarning qabul xonasiga yuboriladi. Dalolatnomaning uchinchi nusxasi goʻdakni qabul qilgan xodimlarning tilxati bilan voyaga yetmaganlar ishi nozirligida ikki yil mobaynida saqlanadi va keyin yoʻqotiladi. 8.8.6.1. Adashgan bola olib kelinganligi toʻgʻrisidagi dalolatnoma ikki nusxada tuziladi, unga ichki ishlar idoralarining xodimi va adashganni olib kelgan shaxs imzo qoʻyadilar. Adashgan bola sogʻliqni saqlash, xalq taʼlimi organlarining muassasalari yoki voyaga yetmaganlar qabul xonasiga yuborilgan taqdirda dalolatnomaning bir nusxasi bola bilan birga yuboriladi, ikkinchi nusxasi bola qabul qilgan shaxsning tilxati bilan voyaga yetmaganlar ishi nozirligida ikki yil saqlanadi va keyin yoʻqotiladi. 8.8.6.2. Uch yoshgacha boʻlgan yashirin tashlab ketilgan va adashgan bolalar ularning olib kelinganligi haqidagi dalolatnomaning bir nusxasi bilan goʻdaklar uyiga joʻnatiladilar. 8.8.6.3. Yashirin tashlab ketilgan va adashgan bolalar va oʻsmirlarda kasallik aniqlansa / yoshiga qaramay/ ularni darhol yaqinroqdagi bolalar yoki boshqa tibbiyot muassasasiga xizmat koʻrsatish hududi va qaysi idoraga tegishliligiga qaramay joylashtirish choralari koʻriladi. 8.8.6.4. Uch yoshdan va undan kattaroq yashirin tashlab ketilgan va adashgan bolalar, agar sakkiz soat ichida ularning shaxslari aniqlanmasa yoki ota-onalari yoki ularning oʻrinlarini bosuvchilar topilmasalar yoki ularga bolalarni berib yuborish imkoniyati boʻlmasa hamda ularni berib yuborish koʻp vaqtni yoʻqotish yoki bolalarning hayotini xavf ostida qoldiradigan boʻlsa voyaga yetmaganlarning qabul xonasiga joʻnatiladilar. 8.8.6.5. Yashirin tashlab ketilgan va adashgan bolalar sogʻliqni saqlash, xalq taʼlimi organlarining muassasalari, voyaga yetmaganlarning qabul xonalariga ichki ishlar idoralari xodimlarining kuzatuvida joʻnatiladilar yoki koʻrsatilgan muassasalarning maʼmuriyati ularni olib ketish uchun yuborgan vakiliga berib yuboriladi. 8.8.7. Ichki ishlar idoralarining boshqa xodimlari bilan hamkorlikda yashirin tashlab ketilgan va adashgan bolalarning ota-onalari axtarib topish choralarini koʻradilar. 8.8.8. 3arurat boʻlsa mazkur Qoʻllanmaning 8.1.1., 8.1.4., 8.1.7-kichik moddalarida koʻrsatilgan voyaga yetmaganlarni voyaga yetmaganlarning qabul xonalariga joylash haqida qaror chiqaradilar (14-ilova). Mazkur qarorlar ichki ishlar idoralari hamda ular tasarrufidagi militsiya boʻlinmalarining boshligʻi yoki uning oʻrinbosarlari tomonidan tasdiqlanadilar. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasining boshligʻi yoki uning oʻrinbosari, ular yoʻqligida esa ichki ishlar idoralarining tezkor navbatchisi tezda mazkur Qoʻllanmaning 8.1.4. — 8.1.7-kichik moddalarida koʻrsatilgan shaxslarni voyaga yetmaganlarning qabul xonasiga joylashtirish haqidagi qarorni tasdiqlash huquqiga egadirlar. 8.8.9. Mazkur Qoʻllanmaning 8.1.1., 8.1.4. — 8.1.7-kichik moddalarida koʻrsatilgan voyaga yetmaganlarni, ularga nisbatan voyaga yetmaganlarning qabulxonasiga joylashtirish haqida qaror chiqarilgan taqdirda, adashgan va yashirin tashlab ketilganlarni esa mazkur Qoʻllanmaning 8.8.6.5-kichik moddasida koʻzda tutilgan xollarda voyaga yetmaganlarning qabul xonasiga olib boradilar, hamda boshqa shaxslarni, agar ularga nisbatan quyidagilar olingan boʻlsa: 8.8.9.1. Voyaga yetmaganni davolash-tarbiyalash muassasasiga joʻnatish haqida sud qarori. 8.8.9.2. Voyaga yetmaganni maxsus oʻquv-tarbiya muassasasiga yuborish toʻgʻrisida sud qarori. 8.8.9.3. Maxsus oʻquv-tarbiya muassasasiga yuborishi kerak boʻlgan oʻsmirni bolalar qabul xonasida vaqtincha /3 kungacha/ saqlash haqida hokimlikning voyaga yetmaganlar ishlari bilan shugʻullanuvchi komissiyasining qarori. 8.8.9.4. Jamiyatga qarshi oʻta xavfli harakat sodir etgan 11 yoshdan 14 yoshgacha boʻlgan shaxsni darhol yakkalab qoʻyish haqida hokimlik komissiyasining yozma koʻrsatmasi yoki ichki ishlar idorasining rahbari tasdiqlagan qaror. 8.9. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasiga olib kelingan oʻsmirlar, agar ularni ushlash yoki bolalar qabul xonasiga joylashtirishga qonuniy asoslar boʻlmasa, ular ota-onalariga yoki ularning oʻrinlarini bosuvchilarga, oʻzlari tarbiyalanayotgan maktab-internatlar, bolalar uylari yoki boshqa bogʻchalar muassasalarining vakillariga topshiriladilar yoki turar joylariga mustaqil ravishda joʻnatiladilar. Voyaga yetmaganni ota-onalari, lavozimli shaxslarga topshirilgani yoki mustaqil joʻnatib yuborilgan vaqti haqida boʻlinmaga olib kelingan bolalar va oʻsmirlarning hisob daftarida belgi qoʻyiladi. 9. Oʻzbekiston Respublikasi IIV, Qoraqalpogʻiston Respublikasi IIV, Toshkent shahar IIBB, viloyatlar va naqliyot ichki ishlar boshqarmalarining voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinmalarining oʻsmirlar oʻrtasida huquqbuzarliklarni oldini olish ishlarini tashkil etish. 9.1. Ichki ishlar vazirliklari, boshqarmalarining voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlim boʻlinmalari oʻsmirlar oʻrtasida huquqbuzarliklarning oldini olish ishlarini mintaqa asosida jinoyatchilikni oldini olish xizmati boshqarma boʻlimlarining rahbarlari tasdiqlaydigan ish faoliyati vazifalariga muvofiq amalga oshiradilar. 9.1.1. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlimi boʻlinmalarining oʻzlariga biriktirilgan tumanlar, shaharlar, viloyatlar, naqliyot ichki ishlar idoralari boʻyicha esa yoʻlning xizmat hududiga kiruvchi qismlari va boshqa transport inshootlarini oʻz ichiga olgan mintaqada oʻsmirlar oʻrtasida huquqbuzarliklarni oldini olish ishlarini tashkil qilinishi uchun javob beradilar. 9.1.2. Shu faoliyat boʻyicha oʻsmirlar orasida huquqbuzarliklarning oldini olish boʻyicha voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasi ishining samaradorligining oshirilishini taʼminlaydigan ishlar qatoriga quyidagilar kiradi: 9.1.2.1. Oʻsmirlar — huquqbuzarlar va bolalarga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi ota-onalarni oʻz vaqtida aniqlash va hisobga olish. 9.1.2.2. Ichki ishlar idoralari voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining hisoblarida turuvchi shaxslar bilan yakka tartibda oldini olish ishini tashkil qilish, shu jumladan maktab, hunar-texnika bilim yurtlarining oʻquvchilari, ishlab chiqarishda band boʻlganlar, ustida ijtimoiy foydali mehnat bilan shugʻullanmaydigan va oʻqimaydigan voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarning oldini olishni tashkil etish. 9.1.2.3. Voyaga yetmaganlarning guruhiy va takroriy jinoyatchiligini oldini olish. 9.1.2.4. Voyaga yetmaganlar orasida ichkilikbozlik, giyohvandlik, toksikomanlik, fohishalikni oldini olish. 9.1.2.5. Ota-onalar va ularning oʻrinlarini bosuvchilar tomonidan oʻsmirlarga salbiy taʼsir oʻtkazishning oldini olish hamda voyaga yetmaganlarni jinoiy va boshqa, jamiyatga zid faoliyatiga jalb qiladigan narsalarni aniqlash va qonuniy choralar koʻrish. 9.1.2.6. Voyaga yetmaganlarning orasida huquqbuzarliklarning oldini olishda bolalar qabul xonalari va maxsus oʻquv-tarbiya muassasalarining imkoniyatlaridan foydalanish. 9.1.2.7. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalarining shaxsiy tarkibi bilan ishlashni tashkil etish. Yuzaga kelgan tezkor holat va faoliyat vazifalaridan kelib chiqqan holda, ishning boshqa yoʻnalishlari ham moʻljallanishi mumkin. 9.2. Respublika IIV viloyat, naqliyot ichki ishlar boshqarmalarining voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlari zimmalariga quyidagi vazifalar yuklatiladi: 9.2.1. Ichki ishlar idoralari voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalari va bolalar qabul xonalari tashkiliy-uslubiy rahbarlik qilish, ular tomonidan voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarning oldini olish masalalari boʻyicha meʼyoriy hujjatlari talablarini bajarilishini nazorat qilish va bu boʻlinmalarga amaliy yordam berish. /Naqliyot ichki ishlar boshqarmasining voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlari bolalar qabul xonalari faoliyatiga rahbarlik qilmaydilar va nazorat olib bormaydilar./ 9.2.2. Voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarning oldini olish, ularni tarbiyalash, oʻqitish, oʻsmirlarning huquqlari va manfaatlarini himoya qilish, boʻsh vaqtlarini tashkil etish bilan shugʻullanuvchi davlat idoralari, jamoat tashkilotlari, hamda ichki ishlar boʻlimlarining tegishli xizmatlari bilan oʻzaro hamkorlikni amalga oshirish. 9.2.3. Voyaga yetmaganlar orasidagi huquqbuzarliklarning oldini olish tezkorlik tadbirlarini tayyorlash va amalga oshirishda qatnashish. 9.2.4 Voyaga yetmaganlar huquqbuzarliklarining turlari va oʻsish surʼatini muntazam tahlil qilish, tegishli idoralarga, tezkor holatning tahlilidan kelib chiqqan holda maʼlumotnomalar tayyorlash, oʻsmirlar orasida huquqbuzarliklarning oldini olish ishlarini takomillashtirish boʻyicha takliflarni tayyorlash. 9.2.5. Tegishli davlat idoralari va jamoat tashkilotlari rahbarlariga voyaga yetmaganlarning qarovsizligi va huquqbuzarliklarining oldini olish haqidagi qonunlarning talablarini buzganlari uchun ularning lavozimli shaxslarining javobgarligi toʻgʻrisida masala qoʻyish. 9.2.6. Voyaga yetmaganlarning orasida huquqbuzarliklarning oldini olish masalasi boʻyicha tegishli davlat idoralari, jamoat tashkilotlari, ichki ishlar boshqarma, boʻlimlarida mavjud boʻlgan statistik maʼlumotlar va axborotlarni olib umumlashtirish va tahlil qilish. 9.2.7. Voyaga yetmaganlar ishlari bilan shugʻullanuvchi komissiyasining majlislari ichki ishlar vazirligi, boshqarmalari tezkorlik kengashlarida koʻrib chiqish uchun faoliyat yoʻnalishlari boʻyicha zarur hujjatlarni tayyorlash, shu jumladan tegishli davlat idoralari va jamoat tashkilotlari bilan birgalikda hamda voyaga yetmagan huquqbuzarlar va bolalarga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi ota-onalar bilan oʻtkaziladigan oldini olish ishlarini yaxshilashga qaratilgan buyruqlar, koʻrsatmalar, usuliyat tavsiyalari, umumlashtirilgan qisqacha maʼlumotlar va boshqa boshqarma qarorlarining loyihalarini ishlab chiqish. 9.2.8. Voyaga yetmaganlar tomonidan jinoyatlarni sodir etish uchun imkoniyat tugʻdiradigan sabab va sharoitlarni aniqlash va ularni bartaraf qilish maqsadida Qoraqalpogʻiston Respublikasi IIV, Toshkent shahar IIBB, viloyatlar va naqliyot ichki ishlar boshqarmalari tomonidan quyidagi jinoyatlar boʻyicha xizmat tekshiruvlari oʻtkaziladi: 9.2.8.1. Uch va undan ortiq jinoyatlar sodir qilinganda. 9.2.8.2. Shartli sudlanish, yoki hukmni ijro etish muddati kechiktirilgan, sinov muddati davrida yoki dastlabki tergov mobaynida, agar aybdor qamoqqa olinmagan boʻlsa, uchta va undan ortiq jinoyat sodir etganda. 9.2.8.3. Oʻn va undan ortiq jinoyatlar, yoki 5 ta va koʻproq shaxs tarkibidagi guruhda sodir etilgan jinoyatlar boʻyicha. 9.2.8.4.Oʻz-oʻzini oʻldirish xollarida. Boshqa jinoyat turlari boʻyicha xizmat tekshiruvi shahar, tuman, naqliyot ichki ishlar boʻlimlarining voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasi boshliqlari oʻtkazadilar. Xizmat tekshiruvlarining xulosalari ichki ishlar vazirligi va boshqarmalarining voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlim /boʻlinma/ larining alohida hujjatlar yigʻmajildida ikki yil mobaynida saqlanadi va undan keyin belgilangan tartibda yoʻqotiladi. 9.2.9. Oʻtkazilgan xizmat tekshiruvlari xulosalarining nusxasini bir oylik muddatda Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirligining jinoyatchilikni oldini olish boshqarmasiga quyidagi jinoyatlar boʻyicha yuboriladi: 9.2.9.1. Qasddan odam oʻldirish. 9.2.9.2. Jabrlanuvchining oʻlimiga olib kelgan jismoniy shikastlanish. 9.2.9.3. Nomusga tegish. 9.2.9.4. Bosqinchilik, talonchilik. 9.2.9.5. Oʻnta va koʻproq jinoyatlar yoki 5 ta va undan ortiq shaxsdan iborat guruh tarkibida sodir etilgan jinoyatlar. 9.2.9.6. Oʻz-oʻzini oʻldirish xollari. 9.2.10. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalari va boʻlimlar qabul xonalari xodimlarini tanlash, joy-joyiga qoʻyish, tarbiyalash, kasbiy mahoratini oshirishni yaxshilash tadbirlarini vazirlik va boshqarmalarning tegishli boʻlimlari bilan birgaliqda amalga oshirish. 9.2.11. Voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarning oldini olish ishidagi ilgʻor tajribani oʻrganish, umumlashtirish va amaliyotga tatbiq qilish. 9.2.12. Belgilangan tartibda xizmat koʻrsatadigan mintaqalari inshootlari va ish yoʻnalishlari boʻyicha hujjatlarning yigʻmajildlarini yuritish. Koʻrsatilgan hujjatlar yigʻmajildlarida mazkur Qoʻllanma bilan zimmalariga yuklatilgan vazifalarni ijro etishga bogʻliq hujjatlar, ichki ishlar idoralarining hisobotlari va voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarning oldini olish ishlari boʻyicha boshqa hujjatlar toʻplanadi. Zarur boʻlgan hollarda esa birincha yoʻnalishlar yoki inshootlar boʻyicha bitta yigʻmajild yuritishga ijozat beriladi. 9.3. Respublika, viloyat, naqliyot voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlimi /boʻlinma/ning boshligʻi mazkur Qoʻllanmaning 9.2.-bandida koʻzda tutilgan vazifalarning bajarilishini taʼminlaydi hamda: 9.3.1. Har yili birinchi chorak mobaynida ichki ishlar vazirligi va boshqarmalarining moliya reja boshqarmalari, boʻlinmalariga voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalari va bolalar qabul xonalari xodimlarining kelgusi davr uchun loyihalanayotgan shaxsiy tarkib soni haqida ularni saqlash uchun sarflanadigan mablagʻlar peshhisobini tuzish uchun maʼlumotlarni taqdim qiladi. 9.3.2. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining zarur soni va uni saqlash uchun kerak boʻlgan harajatlarni kelgusi reja davriga ularning namunaviy shtat choraklarida tegishli hokimliklar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi bilan kelishib olinishi uchun kerak boʻlgan axborot bilan vazirlik va boshqarma rahbarlarini taʼminlaydi. 9.4. Toshkent shahar IIB va Samarqand shahar IIB jinoyatchilikni oldini olish xizmatlarining faoliyatlari mazkur Qoʻllanmaning 9.1 — 9.3-bandlarining talablariga muvofiq tashkil qilinadi. Toshkent shahri bolalarni qabul qilish va tarqatish muassasasining faoliyatini Toshkent shahar hokimligi IIBBsining voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlimi nazorat qiladi. 10. Ichki ishlar idoralari, vazirlik va boshqarmalarning voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlimi, boʻlinmalarning xodimlari bilan ishlashni tashkil etishning oʻziga xos xususiyatlari. 10.1. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlari odatda tanlov asosida oʻzining ishchanlik va namunaviy sifatlari bilan voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarni oldini olish ishlarini muvofaqiyatli olib borish qobiliyatiga ega boʻlgan militsiyani zobitlar tarkibidagi shaxslar tayinlanadilar, 10.2. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasiga ishga tayinlanishi, jumladan ichki ishlar idoralarining boshqa boʻlinmalaridan ajralishi moʻljallangan shaxslarga ustoz biriktirilishi bilan lavozimga kiritish rejasi boʻyicha voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasida amaldagi ish tajribasidan oʻtishlari lozim, ular meʼyoriy hujjatlarning talablarini bilishlari boʻyicha sinovdan oʻtishlari kerak. Sinov komissiyasi ichki ishlar idoralarining boshligʻi yoki uning oʻrinbosari, ichki ishlar idoralari voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasi boshligʻi va amaliy ish tajribasidan oʻtish joyidagi ustozdan iborat. boʻladi. Zarur boʻlsa komissiya tarkibiga shaxsiy tarkib bilan ishlash boshqarmalari, boʻlimlari, boʻlinmalari va vazirlik hamda boshqarma voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlimlarining vakillari kiritilishi mumkin. 10.3. Respublika, viloyat, naqliyot ichki ishlar vazirligi va boshqarmalarining voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlim boshliqlari, ularning oʻrinbosarlari, katta nozirlari va nozirlari hamda ichki ishlar idoralari voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalari, ularning oʻrinbosarlari lavozimlariga oliy yuridik yoki pedagogik maʼlumotiga ega boʻlgan shaxslar tayinlanadilar. 10.4. Ichki ishlar idoralari voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalarining katta noziri va noziri lavozimlariga odatda oliy yuridik yoki pedagogik maʼlumotli shaxslar tayinlanadi. 10.5. Ichki ishlar idoralari voyaga yetmaganlar ishi bilan ishlash boʻlinmalari boshliqlarini lavozimiga tayinlash va lavozimidan ozod etish respublika, viloyat, naqliyot IIV-IIBning voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlimi boshligʻi bilan kelishilgan xolda amalga oshiriladi. 10.6. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarini oʻsmirlar orasidagi huquqbuzarliklarning oldini olish bilan bogʻliq boʻlmagan va mazkur Qoʻllanma talablariga zid vazifalarni bajarishga jalb qilish qatʼiyan taqiqlanadi. 10.7. Mazkur Qoʻllanmaning 10.6-bandining talablari buzilgan xollarda Qoraqalpogʻiston Respublikasi IIV, Toshkent shahar IIB, viloyatlar, hamda tuman ichki ishlar boshqarmalarining voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlimi, boʻlinmalari xodimlari bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi IIV jinoyatchilikni oldini olish boshqarmasini darhol xabardor qiladilar, uch kunlik muddat mobaynida xizmat tekshiruvi oʻtkazadilar va ularning natijasi boʻyicha vazirlik va boshqarmalar rahbariyatiga ayblari tufayli koʻrsatilgan talabning buzilishiga yoʻl qoʻygan ichki ishlar idoralarining rahbarlariga nisbatan jiddiy intizomiy chora qoʻrish toʻgʻrisida taqdimnoma kiritadilar. 10.8. Ichki ishlar idoralarining rahbariyati vazirlik va boshqarmaning tegishli boʻlimlarining ishtirokida quyidagilarni amalga oshirishga majburlar: 10.8.1 Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarini tanlash, joy-joyiga qoʻyish, oʻqitish va tarbiyalashni yaxshilash tadbirlarini ishlab chiqish va amalga oshirish, ulardan maqsadga muvofiq foydalanish, asossiz almashtirishga yoʻl qoʻymaslik, bu xodimlarga turarjoy, maishiy masalani hal qilishda, malakasini oshirish, kasb mahoratini takomillashtirishda yordam berish, ularga yuklatilgan vazifalarni murakkabligini tushunish, oʻsib borayotgan avlodni tarbiyalash ishidagi xizmatlarini jamiyat tomonidan tan olinishiga erishish. 10.8.2. Belgilangan tartibda ichki ishlar idoralari voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasida goʻdaklarni boqish boʻyicha taʼtilga chiqqan zobit tarkibidagi ayollarni oʻrnini qoplash mumkin boʻlganlar roʻyxatiga kiritilgan voyaga yetmaganlar bilan ishlovchi katta nozir va nozir lavozimlarini xizmatchilar bilan darxol butlashni taʼminlash. 10.8.3. Xodimlar bilan ishlash ahvolini tahlil qilshi (17-ilova). 11. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlimi, boʻlinmalarini moddiy va moliyaviy taʼminoti. 11.1. Respublika ichki ishlar idoralari faoliyatining tartibini belgilaydigan qonunlarga muvofiq mahalliy hokimliklar shahar, tuman, shaharlardagi tumanlar hokimliklarining ichki ishlar boʻlimlari, boshqarmalari, naqliyot ichki ishlar boʻlimlari /Temir yoʻl transportidagi ichki ishlar boʻlimlari va aeroportdagi voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalari shu militsiya boʻlimlari joylashgan erdagi mahalliy hokimliklar tomonidan taʼminlanadilar/, transportdagi va aeroportdagi ichki ishlar boʻlimlarining voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlimlarini mebel bilan jihozlangan xizmat xonalari, transport va aloqa vositalari bilan bepul taʼminlaydilar va ulardan foydalanish darajalarini qoplaydilar. 11.2. Ichki ishlar idoralarining voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalarini moddiy-texnikaviy taʼminotini Oʻzbekiston Respublikasi IIV moddiy-texnika va harbiy taʼminot boshqarmasi belgilangan tartibda amalga oshiradi, voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalari namunaviy roʻyxatga muvofiq tegishli mahalliy hokimliklar budjetlaridan mablagʻ bilan taʼminlanadilar (1-ilova). 11.2. Ichki ishlar idoralarining voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalarini moddiy-texnikaviy taʼminotini Oʻzbekiston Respublikasi IIV moddiy-texnika va harbiy taʼminot boshqarmasi belgilangan tartibda amalga oshiradi, voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalari namunaviy roʻyxatga muvofiq tegishli mahalliy hokimliklar budjetlaridan mablagʻ bilan taʼminlanadilar (15-ilova). 11.2.1. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalari avtotransport bilan ichki ishlar vazirligi va boshqarmalarining xoʻjalik boshqarmalari, boʻlimlari, boʻlinmalari orqali quyidagi hisobda aniq maqsadli voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalarini transport vositalari bilan taʼminlash ichki ishlar boʻlimi uchun yaratilgan transport vositalari fondidan belgilangan tartibda taqiqlangan transport shtatlari asosida ham amalga oshiriladi. Bu transport mahalliy hokimliklar toʻlagan pul evaziga belgilangan aksiz bilan markazlashtirilgan tarzda beriladi va taʼminlanadilar: Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasining shtatidan 2 nozir uchun aravachali bir mototsikl; Odatda voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasining shtat boʻyicha oʻn va oʻndan koʻp lavozimi boʻlsa bitta yengil avtomobil. 11.2.2. Voyaga yetmaganlar ishi noziri uchun yetkazib beriladigan moddiy boyliklar talabnomasi ichki ishlar idoralarining umumiy talabnomalariga qoʻshiladi va har yili vazirlik va boshqarmalarining xoʻjalik boshqarmalari, boʻlimlari, boʻlinmalariga yuboriladi. Shu bilan birga avtotransport olish uchun talabnomalar faqat tegishli hokimlikning uni sotib olish uchun pul toʻlash haqidagi yozma roziligi yetkazib beriladigan avtotransportning qiymati tegishli mahalliy hokimliklarining budjetlari hisobdan ajratiladigan mablagʻlar hisobiga olinishi haqidagi qaror bilan birga yuboriladi. 11.2.3. Avtotransportni tuzatish, unga texnikaviy xizmat koʻrsatish, ehtiyot qismlar, shinalar va akkumulyatorlar, yonilgʻi-moylash va boshqa foydalanish ashyolari bilan taʼminlashni vazirlik va boshqarmalar tomonidan mahalliy hokimliklar toʻlagan pul evaziga amalga oshiriladi. 11.3. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalarini moliyaviy va moddiy-texnika taʼminoti masalalarini hal etish, shu jumladan peshhisoblar, moddiy-texnika vositalarini yetkazib berish talabnomalarining loyihalarini tuzish, voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasini saqlanishiga ajratilgan pul mablagʻlarining toʻgʻri sarflanishi ustidan nazoratni ichki ishlar vazirligi va boshqarmalarining moliya-reja xoʻjalik boshqarmalari, boʻlinmalarining shu maqsadlar uchun maxsus belgilangan hisob-kitoblari va taʼminot boʻyicha nazoratchilari respublika, viloyat, transportdagi voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalari bilan kelishib amalga oshiradilar. 11.4. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalari bolalar va oʻsmirlar bilan ishlashga yaraydigan, sanitariya va gigiyena meʼyorlari va yongʻin xavfsizligi talablariga namunaviy meʼyornomalarga muvofiq javob beradigan binolarda joylashadilar (16-ilova). Binoga kirishda koʻzga tashlanadigan joyda voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasi va tarkibiga kiradigan ichki ishlar idoralarining toʻliq nomi yozilgan lavha oʻrnatiladi. Lavhaning matni Respublika davlat tilida va boshqa millatlar zich yashaydigan joylarda tegishli tillarda yoziladi. 11.5. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalarini ushlangan va hisobga olingan shaxslarni vaqtincha saqlash joylari, daydilik va tilanchilik uchun ushlanganlarning qabul xonalari va tibbiy hushyorxonalarining bevosita yaqinida hamda ichki ishlar idoralarining binolarida joylashtirish taqiqlanadi. 11.6. Mahalliy hokimliklarning budjetlaridan tegishli modda boʻyicha ajratadigan pullar hisobiga adashgan va yashirincha tashlab ketilgan bolalar, oʻta zarur xollarda ota-onalarining boquvsiz qolgan va 8 yoshgacha voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmasida boʻlib turgan boshqa voyaga yetmaganlar, bolalar qabul xonalarida saqlanadigan bitta voyaga yetmaganning bir kunlik ovqatlanish qiymatiga barobar miqdorda oziq-ovqat bilan taʼminlanadilar. Pul ichki ishlar idoralarining moliyaviy boʻlinmasi tomonidan voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining asoslangan va ichki ishlar idorasining rahbari koʻrib chiqqan bildirgi asosida beriladi. Oziq-ovqat bilan taʼminlashga oid qilinadigan xarajatlar ichki ishlar idoralarining rahbari tomonidan voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlarining asoslangan, agar bor boʻlsa birlamchi daliliy hujjatlar /ovqatlangani uchun toʻlangan pul yozilgan hujjat, chipta/ ilova qilinishi mumkin boʻlgan bildirgisi asosida hisobdan chiqariladi. 11.7. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlinmalarining voyaga yetmaganlarni sogʻliqni saqlash, xalq taʼlimi yoki bolalar qabul xonalariga kuzatuvchi xodimlari belgilangan tartibda xizmat safarini sarflash uchun transportda yurish hujjatlari va pul bilan taʼminlanadilar, shu jumladan oʻsmirlar uchun chipta olish va zarur holatlarda ularni oziq-ovqat bilan taʼminlash uchun. 12. Hisobot . 12.1. Voyaga yetmaganlar bilan ishlash xodimlari bilan ishlashning ahvoli toʻgʻrisidagi tahlil jadvali (17-ilova) yil yakunlari boʻyicha tuziladi va ishlar idoralari tomonidan vazirlik va boshqarmalarning voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlimlariga 6-yanvargacha, ular tomonidan esa Oʻzbekiston Respublikasi IIVning voyaga yetmaganlar bilan ishlash boʻlimiga 12-yanvargacha yuboriladi. 12.2. Voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarliklarning oldini olish boʻyicha ichki ishlar idoralari xodimlarining natijalari haqidagi hisobot (18-ilova) yarim yil va yil yakunlari boʻyicha tuziladi va ichki ishlar idoralari tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi IIV, Toshkent shahar IIBB, viloyat va tuman ichki ishlar boshqarmalarining Axborot Markazi va prokuraturaga 6-iyul va 6-yanvargacha, ular tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi IIVning Axborot Markazi va Oʻzbekiston Respublikasi Prokuraturasiga 12-iyul, 12-yanvargacha yuboriladi.