Oʻzbekiston Respublikasining aeroportlari va havo hududida havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun yigʻim, tariflarni shakllantirish va undirish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
(order, 2021-07-28)

Oʻzbekiston Respublikasining Havo kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 27-noyabrdagi PF-5584-son “Oʻzbekiston Respublikasining fuqaro aviatsiyasini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi hamda 2019-yil 13-avgustdagi PF-5781-son “Oʻzbekiston Respublikasida turizm sohasini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi farmonlariga muvofiq buyuraman: 1. Oʻzbekiston Respublikasining aeroportlari va havo hududida havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun yigʻim, tariflarni shakllantirish va undirish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining Havo kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 27-noyabrdagi PF-5584-son “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi va 2019-yil 13-avgustdagi PF-5781-son “Oʻzbekiston Respublikasida turizm sohasini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi farmonlari hamda Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti (IKAO) tavsiyalariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasida parvozlarni amalga oshiruvchi havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun aeroport va aeronavigatsiya yigʻim va tariflarini shakllantirish hamda undirish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish (aeronavigatsiya xizmatlari) ― havo kemalari ekspluatantlariga havodagi harakatga xizmat koʻrsatishni taʼminlash boʻyicha xizmatlarni taqdim etish; Oʻzbekiston Respublikasi havo hududida havo kemalari parvozlariga aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish (tranzit foydalanishda); Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi aerodromlari hududida havo kemalariga yoʻnalishda (yaqinlashishda) va uchish-qoʻnishni taʼminlashda koʻrsatiladigan xizmatlardan iborat aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish; maksimal uchish massasi (vazni) (MTOW) ― havo kemasining tonnalarda aks etgan, ikki oʻnlik belgisigacha yaxlitlangan sertifikatlangan uchish vazni; havo kemalariga yer usti xizmatlarini koʻrsatish ― havodagi harakatga xizmat koʻrsatishdan tashqari, havo kemasi aeroportga uchib kelishi va aeroportdan uchib ketishi uchun zarur boʻlgan xizmatlarni koʻrsatish; havodagi harakatga xizmat koʻrsatish ― parvozda maʼlumot xizmatlari koʻrsatilishi, avariya toʻgʻrisida xabar yetkazilishi, havodagi harakatga konsultativ va dispetcherlik xizmatlarining koʻrsatilishi (hududda dispetcherlik xizmatini koʻrsatish, yaqinlashishda yoki aerodromda dispetcherlik xizmatlarini koʻrsatish); havodagi harakatga xizmat koʻrsatishni taʼminlash boʻyicha vakolatli organ ― Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi “Oʻzaeronavigatsiya” Markazi davlat unitar korxonasi Oʻzbekiston Respublikasida havodagi harakatga xizmat koʻrsatishni taʼminlash boʻyicha vakolatli organ hisoblanadi; parvoz rejasi (flayt plan) ― havodagi harakatga xizmat koʻrsatuvchi tashkilotga havo kemasining rejalashtirilgan parvozi yoki parvozning bir qismi toʻgʻrisida taqdim etilgan maʼlumotlar; aerodrom hududi ― gorizontal va vertikal tekisliklarda belgilangan chegaralarda aerodrom va unga tutashgan joylarning havo hududi; ortodromiya boʻyicha masofa ― ikkita nuqtani bogʻlovchi katta aylananing eng qisqa yoyi uzunligi; yigʻim ― fuqaro aviatsiyasi uchun vosita va xizmatlarni taqdim etish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplash maqsadida belgilanadigan va undiriladigan summa; tarif ― belgilangan xizmat koʻrsatish birligi narxi; “A” shakl ― Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasi (IATA) standartlariga muvofiq ishlab chiqilgan, Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida xorijiy aviakompaniyalarning havo kemalariga xizmat koʻrsatishda rasmiylashtiriladigan bajarilgan ishlar dalolatnomasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarining yer usti xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisida tuziladigan namunaviy kelishuviga ilova qilinadi; “R” shakl ― parvozlarni bajarish davri, havo kemasining aeroportga uchib kelishi va ketishi sanasi, vaqti, havo kemasining turi va yoʻlovchi tashish sigʻimi, aviatashuvchiga parvozlarni bajarish huquqlarini beradigan hamda Aviatsiya maʼmuriyati tomonidan tasdiqlanadigan parvozlar jadvali. 2. Aeroport va aeronavigatsiya yigʻim va tariflari Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida va havo hududida xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi hamda mulkchilik va tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hamda ekspluatant davlati tomonidan berilgan ekspluatant sertifikatiga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining havo qatnovi toʻgʻrisidagi xalqaro shartnomalari asosida taqdim etilgan tegishli ruxsatnomalarga ega boʻlgan respublika va xorijiy havo kemalari ekspluatantlaridan undiriladi. 3. Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun yigʻim va tariflar Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlari hamda Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti (IKAO) tavsiyalariga muvofiq shakllantiriladi. 4. Aeronavigatsiya yigʻimlari Oʻzbekiston Respublikasi havo hududida havo kemalari parvozlariga koʻrsatilgan xizmatlar uchun havodagi harakatga xizmat koʻrsatishni taʼminlash boʻyicha vakolatli organ tomonidan Yevropa aeronavigatsiya xavfsizligini taʼminlash tashkilotining (EUROCONTROL) Yoʻnalishda aeronavigatsiya xizmatlari uchun yigʻimlarni hisoblash asosini yaratish va xizmat koʻrsatish birligiga tariflarni hisoblash prinsiplari metodikasiga (Doc 99.60.01, 1999-yil 1-fevral) muvofiq shakllantiriladi. 5. Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlari va havo hududida fuqaro aviatsiyasi korxonalari tomonidan havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun qoʻllaniladigan aeroport va aeronavigatsiya yigʻim va tariflari Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda eʼlon qilinadi. 6. Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida havo kemalariga xizmat koʻrsatish ikki yoki undan ortiq tashkilot tomonidan taʼminlanganda, havo kemalariga yer usti xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha aeroport yigʻim va tariflari har bir tashkilot uchun alohida tegishli xizmatlar taqdim etilishi uchun belgilanadi. Bunda havo kemalari ekspluatantlari yoki ular tomonidan vakolat berilgan vakillar ushbu tashkilotlar bilan hisob-kitoblarni mustaqil ravishda, tegishli shartnomalar asosida, shartnoma boʻlmagan taqdirda esa, xizmat koʻrsatish vaqtida amal qilayotgan tarif va yigʻimlar boʻyicha amalga oshiradi. 7. Aeroport va aeronavigatsiya yigʻim va tariflari Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlari va havo hududida havo kemalariga xizmat koʻrsatishda ichki va xalqaro tashuvlarni amalga oshiradigan havo kemalari uchun tabaqalashgan tarzda belgilanadi. Bunda, Oʻzbekiston Respublikasining rezident ekspluatantlari uchun Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlariga muvofiq yagona yigʻim va tariflar belgilanadi. 8. Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlari va havo hududida havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun aeroport va aeronavigatsiya yigʻim va tariflari havo kemalari ekspluatantlariga taqdim etiladigan xizmatlar uchungina undiriladi. 9. Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida havo kemalariga xizmat koʻrsatishda undiriladigan yigʻim va tariflar havo kemalarining barcha ekspluatantlari uchun majburiy toʻlov hisoblanadi. 10. Aeroport va aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish va amalga oshirish xarajatlarini aniqlashda, xizmatlarni koʻrsatish tariflarini hisoblab chiqishda fuqaro aviatsiyasi korxonalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 5-fevraldagi 54-son qarori bilan tasdiqlangan Mahsulot (ishlar, xizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisida nizom hamda 2010-yil 28-oktabrdagi 239-son qarori bilan tasdiqlangan Tovarlar (ishlar, xizmatlar)ga tartibga solinadigan narxlar (tariflar)ni shakllantirish, deklaratsiya qilish (tasdiqlash) va belgilash hamda ularning qoʻllanilishini davlat tomonidan nazorat qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga amal qilishlari kerak. 11. Mazkur Qoidalarda nazarda tutilmagan yigʻim va tariflarni joriy etish, jamlash (konsolidatsiya) va chiqarib tashlash Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi bilan majburiy tartibda kelishilishi shart. 12. Oʻzbekiston Respublikasining “Tabiiy monopoliyalar toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq tabiiy monopoliya sharoitida ishlab chiqariladigan (realizatsiya qilinadigan) aeroport va aeronavigatsiya xizmatlari (aeronavigatsiya xizmatlari sohasi ― havodagi harakatni boshqarish, parvozlarning radiotexnik taʼminoti, aeronavigatsiya axborotlarini taqdim etish hamda aeroport xizmatlari sohasi ― samolyotlarning uchishini taʼminlash, yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish, yuklar, pochta va bagajlarga ishlov berish xizmatlari) yigʻim va tariflarini yoki ularning maksimal (eng yuqori) darajasini belgilash vakolatli organ tomonidan amalga oshiriladi. 13. Aeroportda quyidagi yer usti xizmatlarini koʻrsatish uchun yigʻim va tariflar undiriladi: 1) uchish va qoʻnishni taʼminlash yigʻimi; 2) tungi vaqtda havo kemasi uchish-qoʻnishini taʼminlash yigʻimi; 3) aviatsiya xavfsizligini taʼminlash yigʻimi; 4) yoʻlovchilar xavfsizligini taʼminlash yigʻimi; 5) yuk, pochta xavfsizligini taʼminlash yigʻimi; 6) meʼyordan ortiq vaqt davomida toʻxtab turish yigʻimi; 7) aerovokzaldan foydalanish yigʻimi; 8) uchib ketishda yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish tarifi; 9) uchib kelishda yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish tarifi; 10) belgilangan meʼyordan ortiq boʻlgan bagajga xizmat koʻrsatish tarifi; 11) yuklarga ishlov berish tarifi; 12) pochtaga ishlov berish tarifi; 13) aviakompaniyalar tomonidan aeroportda yoʻlovchilarni roʻyxatga olish tizimidan foydalanish tarifi; 14) teleskopik trapni taqdim etish tarifi; 15) havo kemasiga reglament shakllari boʻyicha texnik xizmat koʻrsatish tarifi; 16) havo kemasini qabul qilish va parvozga tayyorlashni taʼminlash tarifi; 17) havo kemasining ichini tozalash tarifi; 18) meteotaʼminot tarifi; 19) parvozoldi maʼlumot byulletenini (PMB) taqdim etish tarifi; 20) aviatsiya yoqilgʻi-moylash materiallari bilan taʼminlash tarifi; 21) yoʻlovchilarga maxsus xizmat koʻrsatish boʻyicha xizmatlar tarifi; 22) nogironlar aravachasini taqdim etish tarifi; 23) yoʻlovchilarning immigratsiya nazorati boʻyicha xizmatlar tarifi; 24) ekipajni yetkazish uchun transport taqdim etish tarifi; 25) ekipajni mehmonxonaga yetkazish uchun transport taqdim etish tarifi; 26) havo kemasini shaxsiy qoʻriqlash tarifi; 27) havo kemalarini joylashtirish tarifi; 28) havo kemasini shatakka olish tarifi; 29) sanitariya uzellarida (hojatxonalar) xizmat koʻrsatish tarifi; 30) ichimlik suvi bilan taʼminlash tarifi; 31) elektr energiyasini yetkazish tarifi; 32) havo haroratini saqlash (isitish) tarifi; 33) havo kemalarini texnik vositalardan foydalangan holda tashqaridan qor va muzdan tozalash tarifi; 34) aviadvigatellarga moy quyish (toʻkish) tarifi; 35) tizimni kislorod bilan taʼminlash tarifi; 36) tizimni azot yoki siqilgan havo bilan taʼminlash tarifi; 37) aviadvigatellarning maxsus uskuna yordamida havo orqali ishga tushirilishini taʼminlash tarifi; 38) havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha qoʻshimcha ishlarni bajarish uchun xodimlar bilan taʼminlash tarifi; 39) avtonarvon, avtokranni taqdim etish tarifi; 40) havo kemasini kuzatib boruvchi transport vositasini taqdim etish tarifi; 41) tez yordam mashinasini taqdim etish tarifi; 42) nogironligi boʻlgan shaxslar uchun transport vositasini (avtoliftni) taqdim etish tarifi; 43) aeroportning ish reglamentini uzaytirish yigʻimi; 44) slotlarni buzganlik uchun yigʻim; 45) havo kemasini bort taomlari bilan taʼminlash tarifi. 14. Uchish-qoʻnishni taʼminlash yigʻimi havo kemalarining aerodromga qoʻnishi va uchishini taʼminlash, shu jumladan, quyidagi xizmatlar uchun belgilanadi: a) uchish-qoʻnish yoʻlagi, harakatlanish yoʻlaklari va perronlarni taqdim etish; b) aerodromni yoritish (texnik taʼminoti); v) aeroport hududida yer usti qidiruv-qutqaruv taʼminoti; g) aeroport hududida avariyadan qutqarish va yongʻinga qarshi kurashish taʼminoti; d) aeroport hududida parvozlar xavfsizligining ornitologik taʼminoti; e) qoʻnishdan keyin havo kemasiga aerodromda 3 soat davomida, qoʻnish aeroportida ishlov berish (yuk ortish va/yoki tushirish) lozim boʻlgan yuk (pochta) mavjud boʻlganda yuk tashuvchi havo kemalariga 6 soat davomida toʻxtab turish joyini taqdim etish. Yigʻim tarifi havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikatida koʻrsatilgan maksimal uchish massasining har bir tonnasi uchun belgilanadi va havo kemasi uchib ketishi oldidan undiriladi. Toʻlov belgilangan tarif va havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikatida koʻrsatilgan maksimal uchish massasi asosida hisoblanadi. Har bir havo kemasining uchishi va qoʻnishi bitta xizmat sifatida baholanadi. 15. Tungi vaqtda havo kemasining uchish-qoʻnishini taʼminlash yigʻimi 1-oktabrdan 31-martgacha mahalliy vaqt bilan 17.00 dan 08.00 gacha va 1-apreldan 30-sentabrgacha mahalliy vaqt bilan 20.00 dan 06.00 gacha amalga oshirilgan har bir qoʻnish yoki uchish uchun uchish-qoʻnishni taʼminlash yigʻimining 20 foizgacha boʻlgan miqdorida qoʻshimcha toʻlov undiriladi, bunda qoʻnish ham, uchish ham tunda amalga oshirilishidan qatʼi nazar bir marotaba undiriladi. 16. Avitsiya xavfsizligi maqsadida undiriladigan aeroport yigʻimlari, quyidagi xizmatlar uchun olinadi: a) fuqaro avitsiyani noqonuniy aralashuv harakatlaridan himoya qilish; b) aeroportning nazoratdagi hududini, aeroport faoliyatini taʼminlovchi obyektlarni va fuqaro aviatsiyasi havo kemalarini qoʻriqlash; v) havo kemasi ekipajlari aʼzolarini aviatsiya xavfsizligi boʻyicha tekshiruvidan oʻtkazish; g) havo kemalari, bort zaxiralari, bort oziq-ovqatlarini aviatsiya xavfsizligi boʻyicha tekshiruvidan oʻtkazish; d) yoʻlovchilarni, koʻl yuklarini va bagajlarni aviatsiya xavfsizligiga tekshiruvidan oʻtkazish; e) pochta, yuk va tezkor joʻnatmalarni aviatsiya xavfsizligi boʻyicha tekshiruvidan oʻtkazish. Avitsiya xavfsizligi uchun aeroport yigʻimlari miqdori aeroport tomonidan belgilaydi. 17. Yoʻlovchilarning xavfsizligini taʼminlash maqsadida avitsiya xavfsizligi uchun aeroport yigʻimlari: a) aerovokzal komplekslarida yoʻlovchilar oqimini tele va video vositalar orqali kuzatish; b) maxsus vositalarni qoʻllash va nostandart vaziyatlarga nisbatan zudlik bilan munosabat bildirishga qodir boʻlgan xodimlarni jalb etish uchun belgilanadi. Yigʻim Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga uchib ketayotgan ikki va undan katta yoshdagi har bir yoʻlovchi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan yigʻim va uchib ketayotgan ikki va undan katta yoshdagi yoʻlovchilar soni asosida hisoblanadi. 18. Yuk, pochta xavfsizligini taʼminlash maqsadida undiriladigan avitsiya xavfsizligi uchun aeroport yigʻimlari: a) rentgen uskunasidan foydalangan holda aviatsiya xavfsizligiga tekshiruvidan oʻtkazish; b) portlovchi moddalarni aniqlash tizimidan foydalangan holda aviatsiya xavfsizligiga tekshiruvidan oʻtkazish; v) qoʻlda tekshirish; g) yukka (pochtaga) tegilishining oldini olish maqsadida tele va video vositalar orqali kuzatish uchun belgilanadi. Yigʻim Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga joʻnatilgan, ishlov berilgan yukning (pochtaning) har bir tonnasi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan yigʻim va ishlov berilgan yuk, pochtaning yukxatlarida qayd etilgan miqdori asosida hisoblanadi. 19. Meʼyordan ortiq vaqt davomida toʻxtab turish yigʻimi yoʻlovchi tashuvchi havo kemalariga qoʻngandan keyin aerodromda 3 soatdan ortiq, yuk tashuvchi havo kemalariga qoʻnish aeroportida ishlov beriladigan (yuk ortish va/yoki tushirish) yuk (pochta) mavjud boʻlganda 6 soatdan ortiq vaqtga toʻxtab turish joyini taqdim etish uchun belgilanadi. Yigʻim tarifi har 24 soat yoki uning bir qismi uchun uchish-qoʻnish yigʻimining 25 foizigacha boʻlgan miqdorda belgilanadi. Yigʻim belgilangan tarif va havo kemasining meʼyordan ortiq toʻxtab turish vaqti asosida belgilanadi. Meʼyordan ortiq toʻxtab turish vaqti havo kemasining normativ vaqtiga va yana 15 daqiqaga kamaytirilgan (yerda harakatlanish) qoʻnish va uchish vaqti oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi. 20. Aerovokzaldan foydalanish yigʻimi aerovokzal hududi va binosida uchib ketayotgan yoʻlovchilarga (aeroport hududiga kelgandan boshlab roʻyxatdan oʻtish boshlanguncha) va uchib kelayotgan yoʻlovchilarga (havo kemasidan aerovokzalga kelgan vaqtdan boshlab aeroport hududidan chiqib ketguncha) belgilangan texnologiyaga muvofiq servis xizmatlarini koʻrsatish, shu jumladan: a) vokzal oldi hududini taqdim etish; b) vestibyul, maʼlumot-axborot zonasi, xonalar va kutish joylarini taqdim etish; v) yoʻlovchilarga shartli qoʻshimcha xizmatlarni koʻrsatish xonalarini taqdim etish (ona va bola xonalari, tibbiy yordam punkti, hojatxona va foydalanish uchun alohida toʻlov undirilmaydigan boshqa xonalar); g) yoʻlovchilarni axborot (maʼlumot) bilan taʼminlash uchun belgilanadi. Yigʻim uchib ketayotgan har bir ikki va undan katta yoshdagi yoʻlovchiga belgilanadi. Toʻlov uchib ketayotgan ikki va undan katta yoshdagi yoʻlovchilar soni va belgilangan yigʻim asosida hisoblanadi. 21. Uchib ketishda yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish tarifi uchib ketayotgan yoʻlovchilarni roʻyxatga olish va havo kemasiga chiqarish (shu jumladan, tranzit zonalarda xizmat koʻrsatish) hamda belgilangan meʼyor doirasida bagajga ishlov berish chogʻida taqdim etiladigan xizmatlar, shu jumladan: a) yoʻlovchilarni roʻyxatga olish, bagaj vaznini oʻlchash va rasmiylashtirish; b) yoʻlovchilar pasport va bojxona nazoratidan oʻtishini taʼminlash uchun texnik vositalarni taqdim etish; v) bagajni transport vositalariga joylash; g) bagajni ortish, tushirish, aerovokzal binosi va havo kemasi oʻrtasida transportda tashish hamda bagajni berish; d) reys natijalarini umumlashtirish va topshirish, yuklash uchun havo kemasining bagaj lyuklari raqamlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yetkazish, boʻsh joylar mavjudligini aniqlash, roʻyxatga olish natijalarini umumlashtirish, dastlabki va yakuniy bosqichda yigʻma yuklash vedomostini tuzish, reys hujjatlarini rasmiylashtirish, hujjatlarni ekipajga yetkazish, havo kemasiga yuklanishni nazorat qilish; e) yoʻlovchilarni yigʻish va havo kemasigacha kuzatib borish, havo kemasiga chiqqanidan keyin yoʻlovchilar sonini tekshirish; j) yoʻlovchilarni havo kemasigacha yetkazish va havo kemasiga chiqarishni taʼminlash uchun xodimlar, texnik va transport vositalarini taqdim etish; z) havo kemasining tijorat yuklanishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni borish belgilangan aeroportga yetkazish uchun belgilanadi. Tarif uchib ketayotgan ikki va undan katta yoshdagi har bir yoʻlovchi uchun belgilanadi. Toʻlov uchib ketayotgan ikki va undan katta yoshdagi yoʻlovchilar soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. 22. Uchib kelishda yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish tarifi uchib kelayotgan yoʻlovchilarni kutib olish va aerovokzal binosigacha kuzatib borish, bagajga ishlov berish chogʻida koʻrsatiladigan xizmatlar, shu jumladan: a) yoʻlovchilarni havo kemasidan tushirish va aerovokzal binosigacha yetkazishni taʼminlash uchun xodimlar, texnik va transport vositalarini taqdim etish; b) uchib kelayotgan yoʻlovchilarni kutib olish va aerovokzalgacha kuzatib borish; v) yoʻlovchilar pasport va bojxona nazoratidan oʻtishini taʼminlash uchun texnik vositalarni taqdim etish; g) bagajni tushirish va havo kemasi bilan aerovokzal binosi oʻrtasida transportda tashish, shuningdek, bagajni berish; d) bagajni qidirish xizmatlari; e) reys natijalarini umumlashtirish va topshirish uchun belgilanadi. Tarif uchib kelayotgan ikki va undan katta yoshdagi har bir yoʻlovchi uchun belgilanadi. Toʻlov uchib kelgan ikki va undan katta yoshdagi yoʻlovchilar soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. 23. Belgilangan meʼyordan ortiq boʻlgan bagajga xizmat koʻrsatish tarifi belgilangan meʼyordan ortiq bagajga ishlov berish xizmatlari, shu jumladan: a) meʼyordan ortiq bagaj vaznini oʻlchash va rasmiylashtirish; b) meʼyordan ortiq bagajni transport vositalariga joylash; v) meʼyordan ortiq bagajni aerovokzal binosidan havo kemasigacha borish va qaytishda transportda tashish; g) meʼyordan ortiq bagajni havo kemasiga/dan ortish, tushirish; d) meʼyordan ortiq bagajni berish; e) hujjatlarni rasmiylashtirish uchun belgilanadi. Bepul bagaj meʼyori har bir ekspluatant tomonidan mustaqil ravishda belgilanadi va aeroport xodimlari eʼtiboriga belgilangan tartibda yetkaziladi. Tarif uchib ketishda xizmat koʻrsatilgan belgilangan meʼyordan ortiq bagajning har bir tonnasi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan meʼyordan ortiq joʻnatilayotgan bagaj miqdori hamda belgilangan tarif asosida hisoblanadi. 24. Yuklarga ishlov berish tarifi yetkazilgan va joʻnatilayotgan yuklarga yer ustida ishlov berishda koʻrsatiladigan xizmatlar, shu jumladan: a) vaznni oʻlchash va belgi qoʻyish (markirovka); b) omborda saralash, shu jumladan, yuk qabul qiluvchilar boʻyicha saralash, hujjatlarni rasmiylashtirish; v) reyslar boʻyicha komplektlarni shakllantirish, shu jumladan, konteyner va poddonlarga joylashtirish, komplektlarga ajratish; g) belgilangan muddatlarda qisqa vaqt saqlash; d) havo kemasiga olib borish va undan olib qaytishda transportda tashish uchun perrondagi yuklash-tushirish vositalariga ortish-tushirish; e) havo kemasiga transportda olib borish va olib qaytish; j) havo kemasiga yuklanishni nazorat qilish; z) havo kemasiga/dan yuklash va tushirish uchun belgilanadi. Tarif ishlov berilgan (yetkazilgan yoki joʻnatilayotgan) yukning har bir tonnasi, shu jumladan, aeroport hududida transport vositasidan tushirish, transport vositasiga yuklash uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va ishlov berilgan yukning (yetkazilgan yoki joʻnatilayotgan) yukxatida koʻrsatilgan vazni asosida hisoblanadi. 25. Pochtaga ishlov berish tarifi yetkazilgan va joʻnatilayotgan pochtaga yer ustida ishlov berishda koʻrsatiladigan xizmatlar, shu jumladan: a) vaznni oʻlchash va belgi qoʻyish (markirovka); b) omborda saralash, shu jumladan, yuk qabul qiluvchilar boʻyicha saralash, hujjatlarni rasmiylashtirish; v) reyslar boʻyicha komplektlarni shakllantirish, komplektlarga ajratish; g) belgilangan muddatlarda qisqa vaqt saqlash; d) havo kemasiga olib borish va undan olib qaytishda transportda tashish uchun perrondagi yuklash-tushirish vositalariga ortish-tushirish; e) havo kemasiga transportda olib borish va olib qaytish; j) havo kemasiga yuklanishni nazorat qilish; z) havo kemasiga/dan yuklash va tushirish uchun belgilanadi. Tarif ishlov berilgan (yetkazilgan yoki joʻnatilayotgan) pochtaning har bir tonnasi, shu jumladan, aeroport hududida transport vositasidan tushirish, transport vositasiga yuklash uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va ishlov berilgan (yetkazilgan yoki joʻnatilayotgan) pochtaning pochta yukxatida koʻrsatilgan vazni asosida hisoblanadi. 26. Aviakompaniyalar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida yoʻlovchilarni roʻyxatga olish tizimidan foydalanish tarifi har bir uchib ketayotgan yoʻlovchi uchun belgilanadi. Toʻlov uchib ketayotgan yoʻlovchilar soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. 27. Teleskopik trapni taqdim etish tarifi bitta teleskopik trapning havo kemasiga har bir yetkazilishi uchun belgilanadi. Toʻlov yetkazib berishlar soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. 28. Havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatish reglament shakllari boʻyicha texnik xizmat koʻrsatish tarifi tranzit A-I shakli boʻyicha texnik xizmat koʻrsatish reglamentida belgilangan majburiy ishlar kompleksi boʻyicha yoki xizmat koʻrsatilayotgan havo kemasining turi va/yoki uchish massasiga koʻra shu kabi maqsadlar uchun moʻljallangan reglamentning boshqa shakllari boʻyicha havo kemalari parvozlariga muhandislik-aviatsiya xizmatlari koʻrsatilishi uchun belgilanadi (ekipaj yoki buyurtmachi talabnomasiga binoan amalga oshiriladigan qoʻshimcha ishlardan tashqari). Tarif havo kemasi turi boʻyicha va/yoki xizmat koʻrsatilayotgan havo kemasining maksimal uchish massasiga muvofiq havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatish soni asosida hisoblanadi. 29. Havo kemasini qabul qilish va parvozga tayyorlashni taʼminlash tarifi havo kemasini qabul qilish va parvozga tayyorlashni taʼminlash boʻyicha koʻrsatilgan xizmatlar, shu jumladan: a) toʻxtab turish joyini tayyorlash va toʻxtab turish joyida havo kemasini qabul qilish; b) shassi gʻildiraklari ostiga toʻxtatish kolodkalarini oʻrnatish; v) toʻxtatish kolodkalarini yigʻib olish; g) havo kemasini yerga sim bilan ulash; d) havo kemasi bilan bogʻlanish moslamasi yoki perron va ekipaj kabinasi oʻrtasidagi radioaloqa orqali ekipaj bilan aloqa oʻrnatish; e) dvigatellar ishga tushirilishini nazorat qilish; j) havo kemasi harakatlanishiga ruxsat berish; z) havo kemasining toʻxtab turish joyidan chiqish harakatini nazorat qilish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasi turi boʻyicha va/yoki xizmat koʻrsatilayotgan havo kemasining maksimal uchish massasiga muvofiq havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni asosida hisoblanadi. 30. Havo kemasining ichini tozalash tarifi havo kemasi ichini tozalash texnologiyasida nazarda tutilgan kompleks ishlarni taʼminlash, shu jumladan: a) chiqindilarni chiqarib tashlash; b) kreslolar suyanchigʻining choʻntaklari va yuqoridagi bagaj polkalaridan chiqindilarni chiqarib tashlash; v) yoʻlovchi kreslolari, ulardagi jihozlarni tozalash va tartibga keltirish, shu jumladan, xavfsizlik kamarlarini tekislash va pledlarni tarqatish; g) kreslolarning bosh qismi uchun bir martalik salfetkalarni almashtirish; d) pollarni tozalash, shu jumladan, ishni maxsus uskunalardan foydalangan holda (changyutgich) amalga oshrish; e) chiqindilarni chiqarib tashlash va yoʻq qilish uchun belgilanadi. Tarif xizmat koʻrsatilayotgan havo kemasining maksimal uchish massasiga muvofiq har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov xizmat koʻrsatish soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. Kreslolarning bosh qismi uchun bir martalik salfetkalar qiymati tarifga kiritilmaydi. 31. Meteotaʼminot tarifi Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining meteorologiya taʼminoti boʻyicha normativ hujjatlarda nazarda tutilgan hajmda aeroportlarda ekipajlarga meteorologiya maʼlumotini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif xizmat koʻrsatilayotgan havo kemasining maksimal uchish massasiga muvofiq har bir uchish-qoʻnish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va uchish-qoʻnishlar soni asosida hisoblanadi. 32. Parvozoldi maʼlumot byulletenini (PMB) taqdim etish tarifi havo kemasi ekipajlariga parvozlarni yer usti aeronavigatsiya maʼlumotlari bilan taʼminlash, shu jumladan, aerodromlar va havo trassalari boʻyicha aeronavigatsiya maʼlumotlarini hamda aeronavigatsiya vaziyatidagi oʻzgarishlarni shakllantirish va taqdim etish (shartnoma asosida yoki havo kemasi ekspluatanti talabnomasi boʻyicha) xizmatlarini koʻrsatish uchun belgilanadi. Tarif ushbu aeroportdan havo kemasining har bir uchish-qoʻnishi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif asosida mazkur aeroportdan havo kemalarining haqiqiy uchish-qoʻnish soni boʻyicha hisoblanadi. 33. Aviatsiya yoqilgʻi-moylash materiallari bilan taʼminlash tarifi havo kemalarini yoqilgʻi-moylash materiallari bilan taʼminlash boʻyicha kompleks xizmatlarni taqdim etish, shu jumladan: a) yoqilgʻi-moylash materiallari bilan taʼminlashni tashkil etish; b) yoqilgʻi-moylash materiallarini saqlash; v) yoqilgʻi-moylash materiallari sifatini tahlil qilish; g) yoqilgʻi-moylash materiallarini qabul qilish va berish; d) havo kemalariga yoqilgʻi-moylash materiallarini quyish uchun xodimlar va texnik vositalarni taqdim etish; e) fuqaro aviatsiyasida qabul qilingan talab va qoidalarga hamda havo kemalarini yoqilgʻi bilan taʼminlash boʻyicha belgilangan xizmat koʻrsatish texnologiyasiga muvofiq boshqa xizmatlar uchun belgilanadi. Tarif quyilgan yoqilgʻi-moylash materiallarining har bir tonnasi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va quyilgan yoqilgʻi-moylash materiallari miqdori (tonna) asosida hisoblanadi. Bir tonna yoqilgʻi-moylash materiallarining narxi alohida belgilanadi va ushbu tarifga kiritilmaydi. 34. Yoʻlovchilarga maxsus xizmat koʻrsatish boʻyicha xizmatlar tarifi ixtisoslashgan zonalar, sektorlar va yuqori qulayliklarga ega xonalar hamda alohida muhim shaxslar xonalari orqali uchib kelayotgan va ketayotgan yoʻlovchilarga aeroportning ichki texnologiyasiga binoan maxsus servis xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha xizmatlar uchun belgilanadi. Tarif uchib kelayotgan yoki ketayotgan (belgilangan imtiyozlarni hisobga olgan holda) har bir yoʻlovchi uchun maxsus xizmat koʻrsatish sektorlari boʻyicha alohida belgilanadi. Toʻlov ketayotgan yoki kelayotgan yoʻlovchilar soni va belgilangan tarif boʻyicha quyidagi tartibda hisoblanadi: a) ikki yoshgacha boʻlgan bolalar uchun toʻlov olinmaydi; b) kattalar bilan birga boʻlgan ikki yoshdan oʻn ikki yoshgacha boʻlgan bolalar uchun toʻlov belgilangan tarifning 50 foizigacha miqdorida undiriladi; v) kattalar bilan birga boʻlmagan ikki yoshdan oʻn ikki yoshgacha boʻlgan bolalar uchun toʻlov toʻliq tarif boʻyicha undiriladi; g) oʻn ikki yosh va undan katta yoshdagi yoʻlovchilar uchun belgilangan tarif boʻyicha undiriladi. 35. Nogironligi boʻlgan shaxslar aravachasini taqdim etish tarifi uchib ketishda havo kemasi trapigacha yoki uchib kelishda trapdan aerovokzaldan chiqishgacha jismoniy imkoniyatlari cheklangan yoʻlovchilarni kuzatib borish uchun belgilanadi. Aeroport kuzatuvchisi bilan nogironligi boʻlgan shaxslar aravachasi faqatgina roʻyxatga olish joyidan tekshirish punktlari orqali havo kemasi trapigacha taqdim etiladi. Nogironligi boʻlgan shaxslar aravachasida harakatlanadigan yoʻlovchilar uchun samolyotga chiqishda ustuvorlik huquqi taqdim etiladi. Tarif bitta nogironligi boʻlgan shaxslar aravachasini bir marta taqdim etish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. 36. Immigratsiya nazorati boʻyicha xizmatlar tarifi maxsus texnik vositalar yordamida yoʻlovchilarning borishi belgilangan mamlakatga yoʻlovchilar kirishi qonuniyligining immigratsiya nazoratini amalga oshirish xizmati uchun belgilanadi. Tarif har bir ketayotgan yoʻlovchi uchun belgilanadi. Toʻlov uchib ketayotgan yoʻlovchilar soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. Immigratsiya nazorati xizmati alohida shartnoma asosida taqdim etiladi. 37. Ekipajni yetkazish uchun transport taqdim etish tarifi ekipajni aeroport hududida havo kemasiga olib borish va havo kemasidan olib qaytish uchun xodimlar va transport vositalari bilan taʼminlash uchun belgilanadi. Tarif ekipaj aʼzolari sonidan, foydalanilayotgan transport vositasi va havo kemasi turidan (markasidan) qatʼi nazar ekipajga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va havo kemasining uchib kelishi yoki uchib ketishida transport vositalarini yetkazib berish soni boʻyicha hisoblanadi. 38. Ekipajni mehmonxonaga yetkazish uchun transport taqdim etish tarifi ekipajni aeroportdan tashqaridagi mehmonxonaga yetkazish uchun xodimlar va transport vositalarini taqdim etishda belgilanadi. Tarif transport vositasi turidan qatʼi nazar ekipajga har bir xizmat koʻrsatish (mehmonxonaga yoki mehmonxonadan reysga yetkazish) uchun belgilanadi. 39. Havo kemasini qoʻriqlash tarifi havo kemasining turidan qatʼi nazar uni qoʻriqlashning har bir soati uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va havo kemasini qoʻriqlash vaqti boʻyicha hisoblanadi, bunda soatning har qanday qismi koʻpayishga qarab toʻliq soatgacha yaxlitlanadi. 40. Havo kemalarini joylashtirish tarifi aerodromda havo kemalarini joylashtirishda toʻxtab turish joyini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasining maksimal uchish massasiga koʻra har bir sutka yoki uning bir qismi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va havo kemasi toʻxtab turgan sutkalar soni boʻyicha hisoblanadi, bunda sutkaning har qanday qismi butun sutkagacha koʻpayishga qarab yaxlitlanadi. 41. Havo kemasini shatakka olish tarifi, havo kemasi turidan qatʼi nazar, havo kemasini shatakka olishni taʼminlash boʻyicha kompleks xizmatlar va texnik vositalarni taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif, taqdim etilgan texnik vositalar turidan (markasidan) qatʼi nazar, har bir shatakka olish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatish soni boʻyicha hisoblanadi. 42. Sanitariya uzellarida (hojatxonalar) xizmat koʻrsatish tarifi havo kemasi sanuzellarida (hojatxonalarida) xizmat koʻrsatish boʻyicha kompleks ishlarni taʼminlash, shu jumladan, havo kemasi turidan qatʼi nazar sanuzellarni (hojatxonalarni) oqizish (boʻshatish, tozalash, yuvish) va suv bilan toʻldirish, chiqindilarni chiqarib tashlash va utilizatsiya qilish uchun belgilanadi. Tarif har bir havo kemasiga xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif boʻyicha hisoblanadi. 43. Ichimlik suvi bilan taʼminlash tarifi havo kemasiga ichimlik suvi quyishni taʼminlash boʻyicha xizmatlar kompleksini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif bitta havo kemasiga xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif boʻyicha hisoblanadi. 44. Elektr energiyasini yetkazish tarifi, havo kemasi turidan qatʼi nazar, havo kemasiga elektr energiyasini yetkazib berishni taʼminlash boʻyicha xizmatlar kompleksini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif elektr taʼminot manbai turidan qatʼi nazar havo kemasiga elektr energiya yetkazishning har bir daqiqasi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va elektr energiyasini yetkazish vaqti asosida hisoblanadi. 45. Havo haroratini saqlash (isitish) tarifi, havo kemasi turidan qatʼi nazar, havo kemasining harorati saqlanishini (isitish) taʼminlash boʻyicha xizmatlar kompleksini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif havo haroratini saqlashning har bir daqiqasi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatish vaqtining miqdori boʻyicha hisoblanadi. 46. Havo kemalarini texnik vositalardan foydalangan holda tashqaridan qor va muzdan tozalash tarifi havo kemasini tashqaridan tozalashni taʼminlash boʻyicha xizmatlar kompleksini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasining maksimal uchish massasiga koʻra havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. Maxsus suyuqlikning xizmat koʻrsatish vaqtida alohida belgilangan narxi ushbu tarifga kiritilmaydi. 47. Aviadvigatellarga moy quyish (toʻkish) tarifi havo kemasi turidan qatʼi nazar xizmatlar kompleksini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. Moyning xizmat koʻrsatish vaqtida alohida belgilangan narxi ushbu tarifga kiritilmaydi. 48. Tizimni kislorod bilan taʼminlash tarifi, havo kemasi turidan qatʼi nazar, havo kemasi tizimini kislorod bilan taʼminlash boʻyicha xizmatlar kompleksini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. 49. Tizimni azot yoki siqilgan havo bilan taʼminlash tarifi, havo kemasi turidan qatʼi nazar, havo kemasi tizimini azot yoki siqilgan havo bilan taʼminlash boʻyicha xizmatlar kompleksini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. 50. Aviadvigatellarning maxsus uskuna yordamida havo orqali ishga tushirilishini taʼminlash tarifi, havo kemasi turidan qatʼi nazar, aviadvigatellarning maxsus uskuna yordamida havo orqali ishga tushirilishini taʼminlash boʻyicha ishlar kompleksini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. 51. Havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha qoʻshimcha ishlarni bajarish uchun xodimlar bilan taʼminlash tarifi mutaxassisliklar va malaka darajalari boʻyicha taqdim etilgan har bir ishchi uchun belgilanadi. Tarif bir nafar ishchining bir kishi/soati uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va mutaxassisning ish vaqti boʻyicha havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun hisoblanadi. Havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha qoʻshimcha ishlarni bajarish vaqtida taqdim etilgan materiallarning amaldagi qonunchilikka binoan alohida belgilangan narxi ushbu tarifga kiritilmaydi. 52. Avtonarvon, avtokranni taqdim etish tarifi havo kemasiga xizmat koʻrsatish uchun avtonarvon, avtokran yoki boshqa shu kabi koʻtaruvchi uskunalarni taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif har bir transport vositasini taqdim etish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va taqdim etilgan transport yoki texnik vositalar soni boʻyicha hisoblanadi. 53. Havo kemasini kuzatib boruvchi transport vositasini taqdim etish tarifi ekipajning talabnomasi boʻyicha yoki qonunchilik hujjatlariga muvofiq havo kemasini kuzatib boruvchi mashinaning har bir taqdim etilishi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va kuzatib borishlar soni boʻyicha hisoblanadi. 54. Tez yordam mashinasini taqdim etish tarifi havo kemasiga tez yordam mashinasining har bir yetkazilishi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. 55. Nogironligi boʻlgan shaxslar uchun transport vositasini (avtolift) taqdim etish tarifi bitta nogironligi boʻlgan shaxslar mashinasining havo kemasiga har bir yetkazilishi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. Nogironligi boʻlgan shaxsning havo kemasidan/gacha bosgan yoʻli ushbu tarifga kiritilmaydi. 56. Aeroportning ish reglamentini uzaytirish yigʻimi aeroportning eʼlon qilingan va tasdiqlangan ish reglamenti doirasidan chetga chiqishlar sababli yuzaga kelgan hollarda mahalliy vaqt boʻyicha belgilangan renglamentdan ortiq vaqt davomida havo kemasi ekspluatantlariga xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Havo kemasini qabul qilish uchun aeroportning ish reglamentini uzaytirish toʻgʻrisidagi talabnoma havo kemasi ekspluatanti tomonidan havo kemasining kelish va unga xizmat koʻrsatish vaqtini, uchib ketish uchun esa, havo kemasining aerodrom hududidan uchib ketish vaqtini hisobga olgan holda aeroport ishlab chiqarish dispetcherlik xizmatiga beriladi. Yigʻim havo kemasiga xizmat koʻrsatish maqsadida aeroportning ish reglamenti uzaytirilgan vaqt uchun yer ustida koʻrsatiladigan kompleks xizmatlar summasining 10 foizigacha miqdorida undiriladi, bundan aviatsiya yoqilgʻisi mustasno. Aeroport ish reglamentini uzaytirish vaqti uchun toʻlov havo kemasi ekspluatanti tomonidan belgilangan tarif boʻyicha amalga oshiriladi. Aeroport ish reglamenti 30 daqiqagacha uzaytirilgani uchun yigʻim olinmaydi. 57. Slotlarni buzganlik uchun yigʻim muntazam yoʻlovchi reysi havo kemasi slotni buzgan holda qoʻnishi uchun belgilanadi va undiriladi (+/- 40 daqiqagacha ruxsat berilgan holda). Slot fors-major va meteorologiya sharoiti sababli majburan buzilgan boʻlsa, yigʻim undirilmaydi. 58. Havo kemasini bort taomlari bilan taʼminlash tarifi havo kemasi turlari boʻyicha havo kemasini bort taomlari bilan taʼminlash, shu jumladan: a) idish-tovoqlar va yechib olinadigan uskunalarni qabul qilish va havo kemasi bortidan tushirish, ularni transport vositalariga ortish, bort taomlari kompleksiga yetkazish va tushirish; b) chiqindilarni yoʻq qilish, idish-tovoqlar va yechib olinadigan uskunalarga sanitariya ishlovini berish; v) bort taomlari kompleksida transport vositalariga bort taomlarini ortish, bort taomlarini havo kemasiga yetkazish; g) bort taomlarini topshirish va havo kemasi bortiga olib chiqish uchun belgilanadi. Tarif har bir uchish-qoʻnish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va uchish-qoʻnish soni boʻyicha hisoblanadi. 59. Havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun yigʻimlar aeroportlar tomonidan havo kemalari ekspluatantlari yoki ular tomonidan vakolat berilgan vakillar bilan tuzilgan shartnomalar asosida undiriladi. 60. Havo kemasi perronga qaytishi chogʻida xizmat koʻrsatilganda, yuklanish hajmi jismonan oʻzgarmasligi sharti bilan, xizmat koʻrsatish uchun qoʻshimcha toʻlov undirilmaydi. 61. Havo kemasi meteosharoitlar, texnik sabablarga koʻra (tijorat maqsadlarisiz) zaxira aerodromga (aeroportlarga) qoʻnishni amalga oshirganda: yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish tarifi narxlarning amaldagi meʼyoridan 50 foiz miqdorida undiriladi; aerovokzaldan foydalanish yigʻimi va yoʻlovchilar xavfsizligi yigʻimi undirilmaydi. 62. Aeroportlarda havo kemalariga quyiladigan yoqilgʻi va boshqa yoqilgʻi-moylash materiallarining narxi reysni bajarish sanasida amal qilgan narxlar asosida belgilanadi. 63. Havo kemalari toʻxtash joyida meʼyordan ortiq turishi va aeroportning ish reglamenti buzilishi uchun yigʻim havo kemasining aeroportdan (aerodromda) uchib ketishi (toʻxtab turishi) kechiktirilgan vaqti uchun quyidagi hollarda undirilmaydi: a) meteosharoitlar boʻyicha uchib ketishlar kechiktirilganda yoki uchib ketish aeroportiga qaytib qoʻnishda yoxud keyingi qoʻnish punktiga qadar parvoz yoʻnalishi boʻyicha qoʻnishda; b) aeroportning aybi bilan uchib ketishlar kechiktirilganda; v) yoqilgʻi-moylash materiallarining yoʻqligi tufayli uchib ketishlar kechiktirilganda; g) fuqaro aviatsiyasi faoliyatiga noqonuniy aralashuv harakati bilan bogʻliq favqulodda vaziyat sababli havo kemasi majburiy ravishda qoʻnganda yoki uchib ketish kechiktirilganda. 64. Jadvaldan tashqari (charter) reysni bajarish chogʻida uchish-qoʻnishni taʼminlash yigʻimining 25 foizgacha koʻpaytiriladi. Ketma-ket bajariladigan jadvaldan tashqari (charter) parvozlarini (oyiga kamida 4 ta reys) amalga oshiruvchi yoʻlovchi va yuk tashish reyslaridan “R” shakli tasdiqlangunga qadar charter yigʻimi undirilmaydi. 65. Aeroportlar havo kemalariga yer usti xizmatlarini koʻrsatish uchun pasayuvchi koeffitsiyentlar qoʻllanilgan toʻlovni muayyan davr davomida, vaqtincha asosda undirish huquqiga ega. Bunda, pasayuvchi koeffitsiyentni qoʻllash havo kemalarining barcha ekspluatantlari uchun bir xil shartlarda amalga oshiriladi. 66. Oʻrnatilgan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilmagan yer usti xizmatlarini koʻrsatish yigʻimlari, tariflarini undirishga, pasayuvchi koeffitsiyentlar, moddiy-texnik resurslar narxlarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi. 67. Tabiiy va texnogen xususiyatdagi favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganda qidiruv-qutqaruv ishlarida, insonparvarlik yordamini koʻrsatishda ishtirok etayotgan havo kemalari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining havo kemalari aeroport yigʻimlaridan ozod etiladi, bundan aviatsiya yoqilgʻisi narxi mustasno. 68. Aerovokzaldan foydalanish yigʻimi qoʻllanilganda yoʻlovchilarning quyidagi toifalari toʻlovdan ozod etiladi: aeroportlarda chiptasida “stop-over” (majburiy toʻxtash) yoʻqligini anglatuvchi belgi qoʻyilgan, yigirma toʻrt soatgacha eng yaqin tutashuvni kutayotgan tranzit yoʻlovchilar; diplomatik kuryerlar. 69. Aeronavigatsiya yigʻimlari Oʻzbekiston Respublikasi havo hududidan tranzit foydalanish chogʻida marshrutda aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish va aerodrom hududida (yaqinlashish va uchish/qoʻnishni taʼminlash uchun aeronavigatsiya yigʻimi) aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish uchun belgilanadi. Oʻzbekiston Respublikasi havo hududidan tranzit foydalanish chogʻida marshrutda va Oʻzbekiston Respublikasi aerodromlariga qoʻnish amalga oshirilganda marshrutda (yaqinlashishda) aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimi Yevropa aeronavigatsiya xavfsizligini taʼminlash tashkilotining (EUROCONTROL) hisob-kitob tizimi boʻyicha belgilanadi. Aeronavigatsiya xizmatlari uchun yigʻim miqdori havo kemasining vazn omiliga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi havo hududiga kirish nuqtasi va havo hududidan chiqish nuqtasi orasidagi ortodromik masofaning 100 kilometri uchun belgilanib, ichki va xalqaro parvozlar uchun tabaqalashgan tarzda ikki oʻnlik belgisigacha yaxlitlanadi. Oʻzbekiston Respublikasi aerodromlariga qoʻnish amalga oshirilganda marshrutda (yaqinlashishda) aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimini belgilash chogʻida masofa Oʻzbekiston Respublikasi aerodromlarida har bir uchish va har bir qoʻnish uchun 20 kilometrga qisqartiriladi. 70. Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan aeroportlarga/dan amalga oshiriladigan har qanday parvozlarda uchish/qoʻnishni taʼminlash uchun aeronavigatsiya yigʻimi Oʻzbekiston Respublikasi aerodromlariga uchish/qoʻnishni taʼminlashda aeronavigatsiya xizmatlari tarifini havo kemasining maksimal uchish massasiga koʻpaytirish yoʻli bilan aniqlanadi. 71. Maxsus aviatsiya ishlarini bajarish chogʻida havo kemalariga aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimi masofaga qarab amalga oshiriladi. Operativ nuqtalarda ishlash chogʻida aeronavigatsiya xizmatlari uchun yigʻim ushbu operativ nuqtaga/dan birinchi qoʻnish va soʻnggi uchish uchun undiriladi. Yoʻnalish boʻyicha masofa tasdiqlangan havo trassalari va mahalliy havo yoʻli trassalari roʻyxatiga muvofiq belgilanadi. Parvoz yoʻnalishi tasdiqlangan trassa yoki mahalliy havo yoʻli trassasidan tashqarida boʻlsa, masofa faktori havo kemasining kreyser tezligi va parvoz vaqtiga bogʻliq boʻladi. 72. Oʻquv mashgʻuloti parvozlari chogʻida har bir uchish/qoʻnish uchun toʻlov toʻliq uchish-qoʻnishga aeronavigatsiya xizmatlari tarifining 20 foizi miqdorida belgilanadi. Toʻlov birinchi uchish va oxirgi qoʻnish uchun amalga oshiriladi. 73. Parvoz rejasiga (flayt-plan) va havodagi harakatga xizmat koʻrsatish maʼlumotlariga ishlov berish tarifi ushbu aeroportdan uchib ketayotgan reyslar uchun havo kemasi ekipaji murojaat qilgandagina belgilanadi. Toʻlov ushbu reys boʻyicha ishlov berilgan parvoz rejalari (flayt-plan) miqdoridan qatʼi nazar havo kemasi ekspluatanti murojaatiga koʻra parvoz rejasi (flayt-plan) uchun belgilangan tarif boʻyicha aniqlanadi. 74. Havodagi harakatga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq barcha maʼlumotlar tarifi havo kemasi ekipaji murojaat qilsagina, havo kemasining parvoz yoʻnalishi boʻyicha belgilanadi. Toʻlov havo kemasi ekspluatanti murojaatiga koʻra ushbu reys boʻyicha havodagi harakatga xizmat koʻrsatish maʼlumotlari miqdoridan qatʼi nazar havodagi harakatga xizmat koʻrsatish maʼlumoti uchun belgilangan tarif boʻyicha aniqlanadi. 75. Aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimi mulkchilik shakli, davlatga mansubligi, idoraviy boʻysunishidan qatʼi nazar havo kemalarining barcha ekspluatantlaridan ular tomonidan ichki va xalqaro havo yoʻnalishlarida muntazam va nomuntazam parvozlar amalga oshirilganda Oʻzbekiston Respublikasining havo hududida aeronavigatsiya xizmatlarini taqdim etish uchun undiriladi, bundan ushbu Qoidalarning 80 va 81-bandlarida koʻrsatilgan parvozlar toifalari mustasno. 76. Oʻzbekiston Respublikasi havo hududidan tranzit foydalanish chogʻida yoʻnalishda aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimlarini undirish Oʻzbekiston Respublikasida havodagi harakatga xizmat koʻrsatishni taʼminlash boʻyicha vakolatli organ va Yevropa aeronavigatsiya xavfsizligini taʼminlash tashkiloti (EUROCONTROL) oʻrtasida tuzilgan kelishuv asosida amalga oshiriladi. 77. Aerodrom hududida aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimlari tariflar boʻyicha havo kemasi ekspluatantlari yoki ular tomonidan vakolat berilgan vakillar bilan tuzilgan toʻgʻridan-toʻgʻri ikki tomonlama shartnomalar asosida undiriladi. Shartnoma boʻlmaganda, aeronavigatsiya yigʻimlari “A” shakl asosida xizmat koʻrsatish vaqtida amal qilayotgan tariflar boʻyicha undiriladi. 78. Oʻzbekiston Respublikasi rezident aviakompaniyalari aviatashuvlar bozorida faoliyat yuritishi uchun qulay shart-sharoitlarni yaratish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasida havodagi harakatga xizmat koʻrsatishni taʼminlash boʻyicha vakolatli organ aeronavigatsiya xizmatlari uchun belgilangan tariflarga nisbatan pasayuvchi koeffitsiyentlarni qoʻllash huquqiga ega boʻlib, bunda havo kemasi parvozlarining takroriyligi (chastotasi) va muntazamligi mezon sifatida hisoblanadi. 79. Pasayuvchi koeffitsiyentlarni qoʻllagan holda aviakompaniyalarga taqdim etiladigan tariflar vaqtincha asosda, muayyan davrga belgilanadi. 80. Tabiiy va texnogen xususiyatdagi favqulodda vaziyatlar yuzaga kelgan hollarda qidiruv-qutqaruv ishlarida, insonparvarlik yordamini koʻrsatishda ishtirok etayotgan havo kemalari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining havo kemalari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimlaridan ozod etiladi. 81. Marshrutda aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimlaridan parvozlarning quyidagi toifalari ozod etiladi: sirkulyar parvozlar; maksimal sertifikatlangan ogʻirligi 2,0 tonnadan kam boʻlgan havo kemalarida bajarilgan parvozlar; davlat rahbarlari va hukumat rahbarlarining rasmiy missiyalari uchun foydalaniladigan parvozlar. Barcha holatlarda bu parvozlar rejasida reysning tegishli maqomi ― Davlat rahbari (STS/HEAD) koʻrinishida qayd etilishi lozim. 82. Mazkur Qoidalar talablarini buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi. 83. Ushbu Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.