TIJORAT BANKLARI, ShU JUMLADAN BOShQA INVESTORLAR IShTIROKIDA BANKROT KORXONALAR NEGIZIDA TAShKIL ETILGAN KORXONALARNING ASOSIY VOSITALARI VA NOMODDIY AKTIVLARI BOʻYIChA AMORTIZATSIYA AJRATMALARINI OʻRNATILGAN MEʼYoRDAN KAMROQ HISOBLASh TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI VAQTINChALIK NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2018-10-05)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2010-yil 6-apreldagi PQ-1317-sonli “Bank tizimining moliyaviy barqarorligini yanada oshirish va investitsiyaviy faolligini kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-y., 14-15-son, 104-modda) asosan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi va Markaziy banki qaror qiladi: 1. Tijorat banklari, shu jumladan boshqa investorlar ishtirokida bankrot korxonalar negizida tashkil etilgan korxonalarning asosiy vositalari va nomoddiy aktivlari boʻyicha amortizatsiya ajratmalarini oʻrnatilgan meʼyordan kamroq hisoblash tartibi toʻgʻrisidagi Vaqtinchalik nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. Mazkur Vaqtinchalik nizom Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2010-yil 6-apreldagi PQ-1317-sonli “Bank tizimining moliyaviy barqarorligini yanada oshirish va investitsiyaviy faolligini kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-y., 14-15-son, 104-modda) muvofiq tijorat banklari, shu jumladan boshqa investorlar ishtirokida bankrot korxonalar negizida tashkil etilgan korxonalarning asosiy vositalari va nomoddiy aktivlari boʻyicha amortizatsiya ajratmalarini oʻrnatilgan meʼyordan kamroq hisoblash tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Vaqtinchalik nizom tijorat banklari, shu jumladan boshqa investorlar ishtirokida bankrot korxonalar negizida tashkil etilgan korxonalarga (keyingi oʻrinlarda korxonalar deb yuritiladi) tatbiq qilinadi va ushbu korxonalar yangi investorlarga sotilgunga qadar, ammo ular davlat roʻyxatidan oʻtgan paytdan boshlab uch yildan koʻp boʻlmagan muddatda amal qiladi. 2. Mazkur Vaqtinchalik nizomda quyidagi asosiy tushunchalar ishlatiladi: amortizatsiya — asosiy vositalar eskirishining qiymatdagi ifodasi, shuningdek asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning amortizatsiyalanadigan qiymatini ularning foydali xizmat muddati mobaynida asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning belgilangan maqsadidan kelib chiqqan holda mahsulot (ishlar, xizmatlar) tannarxiga yoki davr xarajatlariga olib borish va sistematik taqsimlash; mol-mulk mulkdori — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 19-noyabrdagi F-4010-sonli farmoyishi bilan tasdiqlangan Iqtisodiy nochor korxonalarni tanlov savdolarida tijorat banklariga sotish tartibiga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-yil, 49-son, 479-modda) muvofiq bankrot korxonalarni (shu jumladan boshqa investorlar ishtirokida) egalikka olgan tijorat banki; oʻrnatilgan amortizatsiya meʼyori — Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-yil, 52-son (I)) 144-moddasida koʻrsatilgan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya meʼyori; pasaytiruvchi koeffitsiyent — asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha oʻrnatilgan meʼyorlardan kamroq amortizatsiya summasini aniqlash uchun qoʻllaniladigan hisob-kitob koʻrsatkichi boʻlib, uning qiymati 1,00 yoki 100% dan past, lekin 0,50 yoki 50% dan kam boʻlmasligi lozim. 3. Amortizatsiya, Oʻzbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobining milliy standartlari (5-sonli BHMS) “Asosiy vositalar”ga (roʻyxat raqami 1299, 2004-yil 20-yanvar) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-yil, 3-son, 35-modda) va (7-sonli BHMS) “Nomoddiy aktivlar”ga (roʻyxat raqami 1485, 2005-yil 27-iyun) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2005-yil, 25-26-son, 188-modda) muvofiq turli usullarni qoʻllash orqali hisoblanadi. 4. Asosiy vositalari va nomoddiy aktivlari boʻyicha amortizatsiyani oʻrnatilgan amortizatsiya meʼyorlariga muvofiq hisoblayotgan korxonalar, mazkur korxonalar yangi investorlarga sotilgunga qadar, ammo ular davlat roʻyxatidan oʻtgan paytdan boshlab uch yildan koʻp boʻlmagan muddatda amortizatsiyani oʻrnatilgan meʼyorlardan kamroq hisoblashlari mumkin (keyingi oʻrinlarda pasaytirilgan meʼyor deb yuritiladi). 5. Korxonalar hisob siyosatida koʻzda tutilgan amortizatsiya hisoblashning qoʻllayotgan usulidan qatʼi nazar, pasaytirilgan meʼyorlar boʻyicha amortizatsiya hisoblashga oʻtishi mumkin. 6. Pasaytirilgan meʼyor pasaytiruvchi koeffitsiyentni asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning aniq nomi boʻyicha oʻrnatilgan amortizatsiya meʼyoriga koʻpaytirish orqali aniqlanadi. 7. Pasaytiruvchi koeffitsiyent, korxona faoliyatining oʻziga xos jihatlari va xususiyatlarini hisobga olib korxona tomonidan, mol-mulkning mulkdorlari bilan kelishgan holda aniqlanadi. Pasaytiruvchi koeffitsiyentni aniqlash uchun korxona, tijorat banklariga berilgunga qadar bankrot korxona balansida aks ettirilgan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar qoldiq qiymatining, ularni tijorat banklari tomonidan (shu jumladan boshqa investorlar ishtirokida) tashkil qilingan korxonalarga qabul qilingan paytdagi baholangan qiymatiga nisbati, bozordagi xuddi shunday mahsulot narxining korxona mahsuloti qiymatiga nisbati, ishlab chiqarish haqiqiy hajmining ishlab chiqarish quvvatiga nisbati va boshqa koʻrsatkichlardan biridan foydalanishi mumkin. 8. Pasaytiruvchi koeffitsiyentni aniqlash tartibi korxona rahbarining farmoyishli hujjati (buyruq, farmoyish va boshqalar) bilan tasdiqlanadi. Pasaytiruvchi koeffitsiyent korxona tomonidan har hisobot davrida (oy, chorak, yilda) qayta koʻrib chiqilishi mumkin. 9. Asosiy vositalar (nomoddiy aktivlar) obyekti boʻyicha amortizatsiya ajratmalarini hisoblash, mazkur obyekt asosiy vositalar (nomoddiy aktivlar) tarkibiga qabul qilingan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan boshlanadi va mazkur obyektning amortizatsiyalanadigan qiymati toʻliq qoplangunga qadar yoki ushbu obyekt balansdan hisobdan chiqarilgunga qadar amalga oshiriladi. 10. Asosiy vositalar (nomoddiy aktivlar) obyekti boʻyicha pasaytirilgan meʼyorlar boʻyicha amortizatsiya ajratmalarini hisoblash, pasaytirilgan meʼyorlar boʻyicha amortizatsiya hisoblash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan boshlanadi. 11. Asosiy vositalar (nomoddiy aktivlar) obyekti boʻyicha amortizatsiya ajratmalarini hisoblash, mazkur obyektning amortizatsiyalanadigan qiymati toʻliq qoplangan oydan yoki ushbu obyekt balansdan hisobdan chiqarilgan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan toʻxtatiladi. 12. Asosiy vositalar (nomoddiy aktivlar) obyektlari boʻyicha pasaytirilgan meʼyorlarda amortizatsiya ajratmalari hisobot davri mobaynida har oyda hisoblab boriladi. 13. Ishlab chiqarishi mavsumiy tusga ega boʻlgan korxonalarda foydalaniladigan asosiy vositalar (nomoddiy aktivlar) boʻyicha pasaytirilgan meʼyordagi amortizatsiya ajratmalarining yillik summasi, hisobot yilida ulardan foydalanish davriga teng maromda hisoblanadi. 14. Mazkur Vaqtinchalik nizom bilan belgilangan tartibda amortizatsiyani oʻrnatilgan meʼyorlardan kamroq hisoblash davri tugaganidan soʻng, kelgusida amortizatsiyani hisoblash asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boshlangʻich (qayta tiklash) qiymati toʻliq qoplangunga qadar oʻrnatilgan amortizatsiya meʼyorlariga yoki amortizatsiyani hisoblash usullariga muvofiq amalga oshiriladi. 15. Amortizatsiya hisoblashning pasaytirilgan meʼyorlarini qoʻllashning haqqoniyligi va asoslanganligi uchun shaxsiy javobgarlik korxonalar rahbarlari va bosh buxgalterlari zimmasiga yuklatiladi.