ERDAN FOYDALANISh SAMARADORLIGINI OShIRISh ChORA-TADBIRLARI TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2022-07-22)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yerdan foydalanish samaradorligini oshirish toʻgʻrisida” 1994-yil 24-noyabrdagi Farmoniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: yer maydonlari ajratish boʻyicha doimiy ishlovchi maxsus komissiya toʻgʻrisidagi Nizom 1-ilovaga muvofiq; Qoraqalpogʻiston Respublikasida foydalanilmayotgan yerlarni hamda past rentabelli va zarar koʻrib ishlovchi qishloq xoʻjaligi korxonalarining yerlarini fuqarolarga meros qilib qoldirish sharti bilan umrbod egalik qilishlari uchun, tajriba tariqasida berish haqidagi Nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bir hafta muddatda tumanlar va shaharlarda fuqarolarga meros qilib qoldirish sharti bilan umrbod egalik qilishlari uchun yer maydonlarini sotishning tashkiliy ishlarini hal etish maqsadida yer maydonlari ajratish boʻyicha doimiy ishlovchi maxsus komissiyalar tashkil etilishini taʼminlasinlar. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi tumanlar va shaharlar hokimliklarining takliflari boʻyicha joylarda sotish huquqisiz fuqarolarga meros qilib qoldirish sharti bilan umrbod egalik qilishlari uchun yer maydonlarini sotishga oid kimoshdi savdolarini tashkil etsinlar. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat mulki qoʻmitasi bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga: erning amaldagi bahosini hisobga olgan holda yakka tartibda uy-joy qurilishi va shaxsiy yordamchi xoʻjalik yuritish uchun beradigan erning yangi soliq stavkalarini tasdiqlash toʻgʻrisida; yer soligʻi boʻyicha amaldagi imtiyozlarni qisqartirish toʻgʻrisidagi takliflar kiritsinlar. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Moliya vazirligi Davlat mulki qoʻmitasi, Markaziy banki bir oy muddatda meros qoldirish sharti bilan umrbod egalik qilish huquqini beradigan kimoshdi savdosida sotib olingan yer maydonlarini yakka tartibda uy-joy qurilishiga maqsadli kreditlar olish uchun bankka garov qoʻyish tartibi va shartlari toʻgʻrisidagi takliflarni tayyorlasinlar Vazirlar Mahkamasiga kiritsinlar. 7. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Bosh vazirning birinchi oʻrinbosari I.X. Joʻrabekov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom shaharlar va tumanlar hokimliklari huzuridagi erdan samarali foydalanish boʻyicha doimiy ishlovchi maxsus komissiyalarning funksiyalarini va ish tartibini belgilaydi. 2. Maxsus komissiya tumanlar va shaharlar hokimlarining qarori bilan Davlat mulki qoʻmitasi, moliya, soliq, tabiatni muhofaza qilish organlari, yer tuzish, suv xoʻjaligi xizmatlari, fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari vakillaridan va boshqa mutaxassislardan iborat tarkibda tuziladi. Komissiya aʼzolari orasidan rais, raisning oʻrinbosari, komissiya kotibi tayinlanadi. 3. Komissiya oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, tegishli viloyat, shahar va tuman hokimliklarining qarorlariga, boshqa normativ hujjatlarga, shuningdek, mazkur Nizomga amal qiladi. 4. Komissiya: oʻz hududi boʻyicha yerlarning toifalari va sifatiga koʻra (tuproq boniteti, zarar koʻrib ishlovchi va past rentabelli qishloq xoʻjaligi korxonalari va boshqalar) hisobga olinishini taʼminlaydi, yerlarning suv bilan taʼminlanganlik darajasini, suv xoʻjaligi inshootlari bilan jihozlanganligini va boshqalarni hisobga oladi; meros qilib qoldirish sharti bilan umrbod egalik qilish uchun sotib olingan, merosga olingan yerlarning maqsadli foydalanilishini nazorat qiladi; hokimlikka: yer maydonlarini meros qilib qoldirish sharti bilan umrbod egalik qilish uchun kimoshdi savdosida sotish haqida; yer soligʻining jarima stavkalarini belgilash haqida; yerdan foydalanishning belgilangan tartibi buzilgan taqdirda olib qoʻyish haqida takliflar kiritadi. 5. Komissiya korxonalar, tashkilotlar va muassasalardan axborotni soʻrab olish hamda oʻz funksiyalarini bajarish uchun mutaxassislarni jalb etish huquqiga ega boʻladi. 6. Komissiya faoliyatini amalga oshirish bilan bogʻliq xarajat tegishli mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi. 7. Komissiya majlislarni ish rejasiga muvofiq oʻtkazadi. 8. Qarorlar komissiya tomonidan ochiq ovoz berish yoʻli bilan qilinadi va uning aʼzolarining 50 foizdan ortigʻi ovoz bersa haqiqiy hisoblanadi. 9. Komissiya oʻz faoliyati toʻgʻrisida tegishli hokimlik oldida hisob beradi. 1 Mazkur Nizom Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududida joriy qilinadi. 2. Foydalanilmayotgan yerlar deganda egalik qilish, foydalanish berilmagan yerlar, ijaraga berilmagan yerlar, zaxira yerlar, shuningdek, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarga berilgan, biroq “Yer toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 13-moddasi 10-bandida nazarda tutilgan muddatlarda foydalanilmagan yerlar tushuniladi. 3. Foydalanilmayotgan yerlarni sotish mahalliy hokimiyat organlari tomonidan tuzilgan va tasdiqlangan registrlar boʻyicha amalga oshiriladi. 4. Foydalanilmayotgan yerlar hamda past rentabelli va zarar koʻrib ishlovchi qishloq xoʻjaligi korxonalarining yerlari fuqarolarga sotish huquqisiz meros qilib qoldirish sharti bilan umrbod egalik qilish huquqi berilgan holda sotiladi. 5. Koʻrsatib oʻtilgan yerlardan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish va ularni qayta ishlash, yakka tartibdagi uy-joy qurilishi, ishlab chiqarish va ijtimoiy infrastrukturani shakllantirish, shuningdek, belgilangan tartibda boshqa ishlab chiqarish maqsadlari foydalaniladi. 6. Yerlarni sotish Davlat mulki qoʻmitasi organlari tomonidan kimoshdi savdosida yoki tanlov asosida amalga oshiriladi. 7. Yer maydonlari kimoshdi savdosi yoki tanlov gʻoliblariga beriladi, ularga meros qilib qoldirish sharti bilan umrbod egalik huquqini beruvchi dalolatnoma beriladi. 8. Foydalanilmayotgan yerlar quyidagi tartibda sotiladi: a) bu yerlar joylashgan tuman yoki shahar aholisi ularni sotib olishda ustunlik huquqiga ega boʻladilar; b) ikkinchi navbatda sotib olish huquqi Qoraqalpogʻiston Respublikasining qolgan boshqa aholisiga beriladi; v) “a” va “b” —kichik bandlarda koʻrsatilgan xaridorlar boʻlmagan taqdirda tanlov — kimoshdi savdosida sotib olishga Oʻzbekiston Respublikasining qolgan boshqa hududida yashovchi aholi, shuningdek xorijiy jismoniy shaxslar qoʻyiladi. 9. Meros qilib qoldirish sharti bilan umrbod egalik qilish sotiladigan yer maydonining hajmi mahalliy sharoitlarni olgan holda belgilanadi. Bunda yer maydoni hajmi sugʻoriladigan yerlarda 5 gektardan va sugʻorilmaydigan yerlarda 15 gektardan oshmasligi kerak. 10. Yer maydonlarini kimoshdi savdosi va tanlov asosida sotish bilan bogʻliq yerga egalik qilishda yuz beradigan barcha oʻzgarishlar shaharchalar, qishloqlar va ovullarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining yer-kadastr daftarlariga, shuningdek, boshqa yer-kadastri hujjatlariga kiritiladi. 11. Sotilgan yerlarda aniqlangan foydali qazilma boyliklar davlatga tegishli boʻladi. Meros qilib qoldirish sharti bilan egalik qilish uchun berilgan yer maydonlarida qidiruv ishlari olib borish yoki foydali qazilma boyliklarni qazish zarur boʻlgan taqdirda davlat ularning egalariga sifati bir xil yer maydonlari beradi yoki erni sotib olish va oʻzlashtirish bilan bogʻliq xarajat inflatsiyani hisobga olgan holda, kompensatsiya qiladi. 12. Mazkur Nizom asosida meros qilib qoldirish sharti bilan umrbod egalik qilish va doimiy foydalanish uchun sotib olingan musodara qilinishi va olib qoʻyilishi mumkin emas, Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan istisnodir. 13. Past rentabelli va zarar koʻrib ishlovchi qishloq xoʻjaligi korxonalari tarqatib yuborilganda ular foydalangan yerlar jismoniy shaxslarga meros qilib qoldirish sharti bilan umrbod egalik uchun ushbu Nizomda nazarda tutilgan tartibda sotiladi. 14. Yer masalalarini hal etish uchun tumanlar va shaharlarda mazkur qarorga 1-ilovada belgilangan tartibda doimiy ishlovchi maxsus komissiyalar tashkil etiladi. 15. Qoraqalpogʻiston Respublikasida yer uchastkalari ajratish boʻyicha maxsus komissiyalar mazkur qarorga 1-ilovada koʻrsatib oʻtilgan funksiyalarga qoʻshimcha ravishda fuqarolarning yerlarni meros qilib qoldirish sharti bilan umrbod egalik qilish uchun sotish boʻyicha tanlovlarda ishtirok etish uchun bergan arizalarini koʻrib chiqadi va hokimliklarga tegishli takliflarni kiritadilar. 16. Tugatilayotgan zarar koʻrib ishlovchi va past rentabelli xoʻjaliklar mol-mulkining dastlabki bahosi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan 1994-yil 23-iyunda tasdiqlangan “Qishloq xoʻjaligida xususiylashtirish va mulkchilikning shakllarini shakllantirishning vaqtinchalik tartibi”ga muvofiq belgilanadi.