Seleksiya yutuqlari toʻgʻrisida
(law, 2002-10-08)

1. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllanilmoqda: “seleksiya yutugʻi” — oʻsimliklar navi, hayvonlar zoti; “nav” — oʻsimliklar guruhi boʻlib, u nasldan naslga barqaror oʻtuvchi, muayyan genotip yoki genotiplar kombinatsiyasini boshqalardan ajratib turuvchi belgilarga qarab aniqlanadi va ayni bir botanik taksondagi boshqa oʻsimliklar guruhidan bir yoki bir necha belgilari bilan farqlanadi. Klon, liniya, birinchi avlod duragayi, populatsiya navning muhofaza qilinadigan obyektlaridir; “zot” — genetik jihatdan oʻzaro bogʻliq biologik va morfologik xususiyatlari hamda belgilariga qarab aniqlanadigan hayvonlar (shu jumladan parrandalar, hasharotlar, ipak qurti) yoki ularning duragaylari guruhi boʻlib, bu xususiyatlar hamda belgilarning ayrimlari muayyan guruhgagina xos boʻlib, uni hayvonlarning boshqa guruhlaridan farqlab turadi. Zot guruhi, zot ichidagi tip (zonal tip), zavod tipi, zavod liniyasi, zot oilasi, partenoklonlar, liniyalar, duragaylar zotning muhofaza qilinadigan obyektlaridir; “arizachi” — patent yoki guvohnoma berish haqida talabnoma topshirgan jismoniy yoxud yuridik shaxs; “patent egasi” — seleksiya yutugʻining egasi boʻlib, uning mulk huquqi himoya hujjatiga (patent yoki guvohnomaga) asoslanadi; “patentga egalik qiluvchi” — seleksiya yutugʻining egasi boʻlib, uning mulk huquqi patentga asoslanadi; “guvohnomaga egalik qiluvchi” — seleksiya yutugʻining egasi boʻlib, uning mulk huquqi guvohnomaga asoslanadi; “ish beruvchi” — seleksiya yutugʻini yaratish toʻgʻrisida topshiriq bergan va bu topshiriq bajarilishini pul bilan taʼminlaydigan jismoniy yoki yuridik shaxs; “litsenziar” — seleksiya yutugʻiga taalluqli himoya hujjatining egasi boʻlgan jismoniy yoki yuridik shaxs; “litsenziat” — litsenziardan seleksiya yutugʻidan litsenziya shartnomasi asosida foydalanish huquqini olgan jismoniy yoki yuridik shaxs.

2. Seleksiya yutuqlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari
Seleksiya yutuqlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va seleksiya yutuqlarini yaratish, himoya qilish va ulardan foydalanish bilan bogʻliq munosabatlarni tartibga solib turuvchi boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir. Boshqa davlatlarning yuridik shaxslari va fuqarolari, fuqaroligi boʻlmagan shaxslar ushbu Qonunda nazarda tutilgan xukuqlardan foydalanadi. Basharti Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida seleksiya yutuqlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllanadi.

3. Seleksiya yutuqlarini himoya qilishning tashkiliy asoslari
Oʻzbekiston Respublikasining Davlat patent idorasi (matnda bundan keyin Patent idorasi deb yuritiladi) seleksiya yutuqlarini huquqiy jihatdan himoya qilish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradi. Patent idorasi seleksiya yutuqlariga patentlar va guvohnomalar berish haqidagi talabnomalarni qabul qilib oladi xamda koʻrib chikadi, seleksiya yutuqlari boʻyicha rasmiy ekspertiza oʻtkazadi, Seleksiya yutuqlari davlat reyestrini yuritadi (matnda bundan keyin Davlat reyestri deb ataladi), himoya hujjatlari beradi, talabnoma materiallari va Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olinib, himoya qilinayotgan seleksiya yutuqlari haqidagi maʼlumotlarni rasmiy ravishda eʼlon qiladi, ushbu Qonunni qoʻllanish haqida qoida va tushuntirishlar chiqaradi. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi Qishloq xoʻjalik ekinlari navlarini sinash davlat komissiyasi. Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasi (matnda bundan keyin ixtisoslashtirilgan tashkilotlar deyiladi) seleksiya yutuqlaridan xoʻjalikda foydalanish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradilar, talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutuqlarining himoyaga layoqatliligi ekspertizasini oʻtkazadilar.

4. Oʻsimlik navi yoki hayvon zotining seleksiyachisi
Oʻzining ijodiy mehnati bilan oʻsimlik navi yoki hayvon zotini yaratgan (aniqlagan yoki chiqargan) jismoniy shaxs oʻsimlik navi yoki hayvon zotining seleksiyachisi deb hisoblanadi. Basharti seleksiya yutugʻini yaratishda bir necha jismoniy shaxs ishtirok etgan boʻlsa, ularning hammasi seleksiyachi deb hisoblanadi. Seleksiyachilarga tegishli boʻlgan huquqlardan foydalanish tartibi ular oʻrtasidagi bitimga binoan belgilanadi. Seleksiyachining mualliflik huquqi boshqaga oʻtkazilmaydigan shaxsiy huquq boʻlib, muddatsiz himoya qilinadi. Seleksiyachining muallifligini oʻzlashtirib olish, uni hammualliflikka majbur qilish qonunga muvofiq javobgarlikka tortishga sabab boʻladi. Seleksiyachining muallifligiga doir nizolar sud tartibida hal etiladi. Seleksiyachi himoya hujjati berish haqidagi talabnomada, himoya hujjatida va seleksiya yutugʻi xususida eʼlon qilinadigan barcha materiallarda oʻz nomi koʻrsatilishini talab qilish huquqiga ega. Patent idorasi patent egasi boʻlmagan har bir seleksiyachiga mualliflik huquqini, shuningdek seleksiya yutugʻidan foydalanganlik uchun patent egasidan mukofot olish huquqini tasdiqlovchi seleksiyachi guvohnomasini beradi.

5. Xizmat tartibida yaratilgan seleksiya yutugʻining egasi
Basharti seleksiyachi seleksiya yutugʻini yaratishda: oʻzi egallab turgan lavozimga xos vazifalarni bajargan boʻlsa; seleksiya yutugʻini yaratish maqsadida oʻz zimmasiga maxsus yuklatilgan vazifalarni bajargan boʻlsa; ish beruvchi yoki topshiriq bergan shaxs tomonidan oʻziga berilgan moddiy vositalar yoki moliyaviy mablagʻlardan foydalangan boʻlsa; ish beruvchi tashkilot ish jarayonida orttirgan, shu tashkilotning oʻziga xos jihatini tashkil etadigan bilim va tajribadan foydalangan boʻlsa, bunday yutuq xizmat tartibida yaratilgan deb hisoblanadi. Basharti seleksiyachi yaratilgan seleksiya yutugʻi toʻgʻrisida ish beruvchini xabardor qilgan kundan eʼtiboran toʻrt oy ichida ish beruvchi Patent idorasiga talabnoma topshirmasa, talabnoma topshirish huquqidan boshqa shaxs foydasiga voz kechmasa va seleksiya yutugʻini sir saqlash toʻgʻrisida seleksiyachiga maʼlum qilmasa, seleksiyachi talabnoma topshirish va oʻz nomiga patent yoki guvohnoma olish huquqiga ega boʻladi. Bunday holda ish beruvchi patent egasiga shartnomada belgilangan miqdorda tovon toʻlab oʻz korxonasida seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqiga ega boʻladi. Ish beruvchi seleksiya yutugʻini sir saqlasa, u seleksiyachiga tegishli miqdorda haq toʻlashi shart, haqning miqdori shartnomada belgilanadi va u maxsus litsenziyaning bozor narxidan past boʻlmasligi lozim. Basharti seleksiya yutugʻi xizmat tartibida yaratilgan boʻlsa, ushbu moddaning qoidalarini faqat ana shu seleksiyachiga (seleksiyachilarga), ish beruvchiga va topshiriq bergan shaxsga nisbatangina qoʻllash mumkin. Patent egasi boʻlmagan oʻsimlik navi yoki hayvon zotining seleksiyachisi oʻsimlik navi yoki hayvon zotiga doir litsenziyadan foydalanilganligi yoxud u sotilganligi uchun haq olish huquqiga ega, bu haqning miqdori va uni toʻlash tartibi patent egasi yoki uning huquqiy vorisi bilan tuzilgan shartnomada belgilab qoʻyiladi. Seleksiyachiga (seleksiyachilarga) haqni patent egasi yoki uning huquqiy vorisi, basharti seleksiya yutugʻidan foydalanganlik uchun haq toʻlash tartibi va muddatlari toʻgʻrisidagi shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan boʻlmasa, patent yoki guvohnomaning amal qilish muddati davomida toʻlaydi. Haq; seleksiyachiga (seleksiyachilarga) seleksiya yutugʻidan foydalanilgan hisobot davri tugaganidan keyin koʻpi bilan olti oy ichida toʻlanadi.

6. Oʻzbekiston Respublikasining Intellektual mulk davlat fondi
Oʻzbekiston Respublikasining Intellektual mulk davlat fondi patent egasining davlat mulki jumlasiga kiradigan yoki davlat shartnoma asosida sotib oladigan seleksiya yutuqlariga oid huquqlari va majburiyatlarini amalga oshiradi.

7. Seleksiya yutugʻi himoyaga layoqatli boʻlishining shartlari
Basharti seleksiya yutugʻi yangilik, farqlanish, oʻxshashlik va barqarorlik mezonlariga javob bersa, u huquqiy jihatdan himoya qilinadi. Ushbu Qonun 12-moddasining talablariga muvofiq seleksiya yutugʻining nomi boʻlishi lozim.

8. Yangilik
Basharti urugʻlik, koʻchat yoki nasl mahsuloti patent berish haqida talabnoma topshirilgan kundan eʼtiboran: Oʻzbekiston Respublikasi hududida — kamida bir yil oldin; boshqa davlat hududida — kamida toʻrt yil yoki agar tok, yogʻochbop, manzarali, mevali daraxtlar va oʻrmon oʻsimliklariga taalluqli boʻlsa, kamida olti yil oldin seleksiyachi, uning huquqiy vorisi tomonidan yoki uning roziligi bilan sotilmagan va foydalanish uchun boshqa shaxslarga berilmagan boʻlsa, yangilik hisoblanadi.

9. Farqlanish
Seleksiya yutugʻi talabnoma topshirilgan sanada boshqa har qanday barchaga maʼlum seleksiya yutugʻidan aniq-ravshan farqlanishi lozim. Basharti seleksiya yutugʻiga boshqa mamlakatda himoya hujjati berish haqida talabnoma topshirilgan va unga muvofiq patent yoki shunga oʻxshash himoyaning boshqa bir shakli berilgan boʻlsa yoxud seleksiya yutugʻi shu mamlakatning seleksiya yutuqlari rasmiy reyestriga kiritilgan boʻlsa, seleksiya yutugʻi talabnoma topshirilgan sanada barchaga maʼlum deb hisoblanadi. Barchaga maʼlumlik: keyinchalik koʻpaytirish, saqlash maqsadlarida yetishtirish, takror yetishtirish, konditsiyaga yetkazish va yuqorida sanab oʻtilgan maqsadlarda asrash natijasida barchaga maʼlum bilim darajasining bir qismiga aylangan seleksiya yutugʻiga nisbatan; sotishga taklif etilgan, sotilgan, mamlakatga olib kirilgan yoki mamlakatdan olib chiqib ketilgan seleksiya yutugʻiga nisbatan aniqlanadi.

10. Oʻxshashlik
Seleksiya yutugʻi koʻpaytirishning oʻziga xos jihatlari tufayli yuzaga kelishi mumkin boʻlgan ayrim farqlarni hisobga olgan holda oʻzining belgilari boʻyicha yetarli darajada oʻxshash boʻlishi lozim.

11. Barqarorlik
Seleksiya yutugʻi bir necha marta koʻpaytirilganidan keyin yoki alohida sikl boʻyicha koʻpaytirilgan taqdirda koʻpaytirishning har bir sikli oxirida uning asosiy belgilari oʻzgarishsiz qolsa, u barqaror hisoblanadi.

12. Seleksiya yutugʻining nomi
Seleksiya yutugʻining talabnoma topshiruvchi taklif etgan va Patent idorasi tomonidan qabul qilingan nomi boʻlishi lozim. Seleksiya yutugʻining nomi seleksiya yutugʻiga mos boʻlishi, qisqa boʻlishi, shu yoxud shunga yaqin botanik yoki zoologik turdagi mavjud seleksiya yutuqlarining nomidan farqlanib turishi kerak. Seleksiya yutugʻining nomi faqatgina raqamlardan iborat boʻlib kolmasligi, seleksiya yutugʻining xususiyatlari, kelib chiqishi, ahamiyati haqida, seleksiyachining (seleksiyachilarning) shaxsi haqida yanglishishlarga sabab boʻlmasligi, insonparvarlik va axloq qoidalariga zid boʻlmasligi lozim. Oʻsimlik navi yoki hayvon zotining nomi Davlat reyestrida qayd etilishi bilan bir vaqtda unga himoya etiladigan oʻsimlik navi yoki hayvon zoti toʻgʻrisidagi maʼlumotlar kiritib qoʻyiladi. Basharti seleksiya yutugʻini himoya qilish talabnomasi Oʻzbekiston Respublikasi va boshqa davlatlarda topshirilsa, seleksiya yutugʻining nomi bu talabnomalarda bir xil boʻlishi lozim. Oʻzbekiston Respublikasi hududida yoki Oʻzbekiston Respublikasi seleksiya yutuqlarini himoya qilish toʻgʻrisida shartnoma tuzgan mamlakat hududida navning urugʻi yoki koʻchatini yoxud zotdor hayvonlar guruhini sotishni taklif etayotgan yoki sotayotgan har qanday shaxs ana shu nav yoki hayvon zotining nomidan, basharti uchinchi shaxslarning huquqlari toʻsqinlik qilmaydigan boʻlsa, hatto ana shu nav yoki hayvon zotiga berilgan patentning amal qilish muddati tugaganidan keyin ham foydalanishi shart.

13. Seleksiya yutugʻining patenti va guvohnomasi
Seleksiya yutugʻiga boʻlgan huquq patent yoki guvohnoma bilan tasdiqlanadi. Patent himoyaga layoqatlilik mezonlariga javob beradigan va Oʻzbekiston Respublikasida himoya qilinadigan botanik va zoologik navlar hamda turlarga taalluqli seleksiya yutugʻiga beriladi. Patent seleksiyasi yutugʻining yangilik ekanligini, farqlanishini, oʻxshashligi va barqarorligini, shuningdek patentga egalik qiluvchining seleksiya yutugʻi nomiga, unga egalik qilishga, uni tasarruf etish va undan foydalanishga boʻlgan huquqini tasdiqlaydi. Guvohnoma oʻxshashlik va barqarorlik mezonlariga javob beradigan hamda Oʻzbekiston Respublikasida himoya qilinadigan va himoya qilinmaydigan botanik va zoologik turlar hamda xillarga taalluqli seleksiya yutugʻiga beriladi. Guvohnoma guvohnomaga egalik qiluvchining seleksiya yutugʻining nomiga boʻlgan huquqini, unga egalik qilish, uni tasarruf etish va undan foydalanish huquqini tasdiqlaydi. Patentga egalik qiluvchi va guvohnomaga egalik qiluvchining huquqi seleksiya yutugʻi roʻyxatga olinganligi toʻgʻrisida Patent idorasining rasmiy byulletenida maʼlumot eʼlon qilingan kundan eʼtiboran amalda hisoblanadi. Patentning, guvohnomaning amal qilish muddati seleksiya yutugʻi Davlat reyestrida roʻyxatga olingan kundan eʼtiboran yigirma yilni, tok, yogʻochbop, manzarali, mevali daraxtlar va oʻrmon oʻsimliklari, shu jumladan ularning payvandtaglari uchun yigirma besh yilni tashkil etadi. Patent va guvohnomaning amal qilish muddati patent egasining iltimosnomasiga binoan koʻpi bilan oʻn yilga uzaytirilishi mumkin.

14. Patent yoki guvohnomaga boʻlgan huquq
Patent yoki guvohnoma olish huquqiga seleksiyachi (seleksiyachilar) yoki uning huquqiy vorisi (huquqiy vorislari) ega boʻladi. Basharti bir necha shaxs birgalikda bitta seleksiya yutugʻi yaratgan boʻlsalar, patent yoki guvohnoma olish huquqiga ularning hammasi ega boʻladi. Ulardan bittasining yoki bir nechasining patent yoxud guvohnomaga boʻlgan huquqdan voz kechishi boshqalarning patent yoki guvohnoma olish tadbirida ishtirok etishiga daxl qilmaydi. Seleksiyachining oʻz xizmat vazifalarini, aniq topshiriqni bajarishi bilan bogʻliq holda yoki ish beruvchi tashkilotning oʻziga xos jihatini tashkil etuvchi bilim va tajriba yordamida yaratgan seleksiya yutugʻiga beriladigan patent yoki guvohnomani olish huquqiga ish beruvchi ega boʻladi. Seleksiya yutugʻiga boʻlgan huquqni boshqa shaxsga berish seleksiyachi bilan ish beruvchi oʻrtasidagi shartnomada rasmiylashtiriladi. Seleksiyachi yoki uning huquqiy vorisining patent yoki guvohnomani boshqa shaxsga berish toʻgʻrisidagi talabnomasi yoki arizasida koʻrsatilgan har qanday shaxs, basharti bu ariza Patent idorasiga patent yoki guvohnoma berish toʻgʻrisida qaror qabul qilinishiga qadar tushgan boʻlsa, patent yoki guvohnoma olish huquqiga ega boʻladi. Agar bir necha shaxs bir-biridan holi ravishda seleksiya yutugʻini yaratgan boʻlsa, patent yoki guvohnoma olish huquqiga Patent idorasiga oldinroq talabnoma topshirgan va bu talabnomasi chaqirib olinmagan yoki rad etilmagan shaxs ega boʻladi. Seleksiya yutugʻining patenti yoki guvohnomasiga boʻlgan huquq, shuningdek ularni olish huquqi meros boʻlib oʻtadi. Patent egasi patent yoki guvohnoma bilan himoya qilinadigan seleksiya yutugʻiga doir huquqdan har qanday jismoniy yoki yuridik shaxs foydasiga voz kechishi mumkin. Seleksiyachi, basharti oʻzi yaratgan yutuqqa boshqalar tomonidan gʻayriqonuniy ravishda talabnoma berilgan yoki patent yoxud guvohnoma olingan boʻlsa, himoya hujjati berilishiga qarshi sud tartibida eʼtiroz bildirish yoki himoya hujjati patent egasi sifatida oʻziga berilishini talab qilish huquqiga ega. Patent idorasining va ixtisoslashtirilgan tashkilotlarning xizmatchilari ana shu tashkilotlarda ishlagan butun davrida ham, ishdan ketganlaridan keyin bir yil davomida ham patent yoki guvohnoma olish, shuningdek oʻzlarini seleksiyachi sifatida koʻrsatish huquqiga ega emas.

15. Patent yoki guvohnoma berish haqida talabnoma topshirish
Patent yoki guvohnoma berish haqidagi talabnoma seleksiyachi, ish beruvchi yoki ularning huquqiy vorislari tomonidan Patent idorasiga topshiriladi. Arizachi birinchi talabnoma topshirilgan davlat organi himoya hujjati berishini kutib turmay, boshqa davlatlarning vakolatli organlariga talabnoma topshirishi mumkin. Talabnoma shaxsan, Patent idorasida roʻyxatga olingan patent vakili yoki ishonchli shaxs orqali berilishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasida doimiy turar joyiga yoki joylashgan eriga ega boʻlmagan boshqa davlatlarning fuqarolari va yuridik shaxslari, ularning patent vakillari yoki ishonchli shaxslari himoya hujjatlari olish va ularni oʻz kuchida saqlash borasidagi ishlarni Oʻzbekiston Respublikasining patent vakillari orqali olib boradilar. Patent vakilining vakolatlari unga arizachi yoki ishonchli shaxs bergan ishonchnoma bilan tasdiqlanadi.

16. Patent yoki guvohnoma berish haqida talabnoma
Patent yoki guvohnoma berish haqidagi talabnoma: patent yoki guvohnoma berish haqidagi seleksiyachi (seleksiyachilar) va kimning nomiga patent yoki guvohnoma soʻralayotgan boʻlsa, ana shu shaxs (shaxslar), shuningdek ularning turar joyi yoki joylashgan eriga doir maʼlumotlar koʻrsatilgan arizani; seleksiya yutugʻining nomi toʻgʻrisidagi taklifni; navning, zotning tavsifini (texnikaviy anketasini); namunalarning fotosuratlarini; arizachi tomonidan oʻtkazilgan nav yoki zot sinovlariga doir hujjatlarni; arizachining seleksiya yutugʻidan foydalanilmaganligi va u sotilmaganligi hamda uning yangilik talablariga mosligini tasdiqlaydigan deklaratsiyasini; ustunlikni tasdiqlovchi hujjatni (zaruratga qarab); arizachining nav yoki zotni sinovdan oʻtkazish uchun materialni belgilangan muddatda ixtisoslashtirilgan tashkilotga taqdim etish majburiyatini; talabnoma ishonchli shaxs yoki patent vakili orqali topshirilganida ularga beriladigan ishonchnomani; boj yoki yigʻim belgilangan miqdorda toʻlanganligini yoxud boj yoki yigʻim toʻlashdan ozod qilish, shuningdek uning miqdorini kamaytirish asoslarini tasdiqlovchi hujjatni oʻz ichiga oladi. Talabnoma oʻsimlikning bitta naviga yoki bitta hayvon zotiga taalluqli boʻlishi lozim. Ushbu moddaning birinchi qismi talablariga mos keladigan hujjatlar Patent idorasiga kelib tushgan kun talabnoma topshirilgan sana deb belgilanadi. Ushbu modda birinchi qismining yettinchi va sakkizinchi xat boshilarida koʻrsatilgan hujjatlar arizachi tomonidan talabnoma topshirilgan kundan eʼtiboran uch oy ichida taqdim etiladi. Basharti arizachi koʻrsatilgan muddat ichida ana shu hujjatlarni taqdim etmasa yoki koʻrsatilgan muddatni uzaytirish toʻgʻrisida iltimosnoma topshirmasa, talabnoma topshirilmagan hisoblanadi. Seleksiya yutugʻiga doir himoya hujjatini berish haqidagi talabnoma hujjatlariga qoʻyiladigan talablarni Patent idorasi ixtisoslashtirilgan tashkilotlar bilan birgalikda belgilaydi. Himoya hujjatlari berish haqidagi talabnoma materiallari Patent idorasida maxfiy saqlanishi shart va rasmiy ekspertiza oʻtkazish davrida arizachi yoki patent egasining roziligisiz bu materiallar toʻgʻrisida maʼlumotlar berilmaydi.

17. Seleksiya yutugʻining ustunligi
Seleksiya yutugʻining ustunligi ushbu Qonunning talablariga muvofiq rasmiylashtirilgan talabnoma Patent idorasiga tushgan sanaga qarab belgilanadi. Basharti seleksiya yutugʻiga doir oʻxshash talabnomalar ayni bitta ustunlik sanasiga ega boʻlsa, himoya hujjati Patent idorasiga oldinroq sana bilan yuborilgan talabnomaga yoki roʻyxatga olish raqami oldinroq qoʻyilgan talabnomaga beriladi. Basharti arizachi Patent idorasiga talabnoma topshirishdan oldin Oʻzbekiston Respublikasi seleksiya yutuqlarini himoya qilish toʻgʻrisida shartnoma tuzgan boshqa davlatga talabnoma (bundan buyon matnda birinchi talabnoma deb ataladi) topshirgan boʻlsa, arizachi talabnoma tushgan sanadan eʼtiboran oʻn ikki oy davomida birinchi talabnoma boʻyicha ustunlik huquqiga ega boʻladi. Arizachi Patent idorasiga joʻnatayotgan talabnomasida birinchi talabnomaning ustunlik sanasini koʻrsatishi lozim. Arizachi talabnoma Patent idorasiga tushgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida birinchi talabnomaning nusxasini va tarjimasini taqdim etishi shart. Bu shartlar bajarilgan taqdirda arizachi birinchi talabnoma topshirilgan sanadan eʼtiboran uch yil davomida qoʻshimcha hujjatlar va sinov uchun zarur material taqdim etmaslikka haqli. Ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatib oʻtilgan muddatga rioya etmaslik, shuningdek belgilangan bojlar yoki yigʻimlarni toʻlamaslik talab etilayotgan ustunlikni eʼtirof etmaslikka sabab boʻladi. Boshqa (keyingi) talabnomani topshirish, birinchi talabnomaning mavzusi boʻlgan seleksiya yutugʻini eʼlon qilish yoki undan foydalanish, basharti bu ishlar ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan muddat ichida amalga oshirilgan boʻlsa, keyingi talabnomani rad etish uchun asos boʻlolmaydi. Bunday faktlar uchinchi shaxslarning biron-bir huquqlari paydo boʻlishi uchun ham asos boʻlolmaydi.

18. Seleksiya yutuqlarining davlat ekspertizasi
Talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻining davlat ekspertizasi rasmiy ekspertizani va yangilik ekanligini ekspertiza qilishdan hamda farqlash, oʻxshashlik va barqarorlikni aniqlash maqsadida davlat sinovidan oʻtkazishdan iborat himoyaga layoqatlilik ekspertizasini oʻz ichiga oladi. Patent berish uchun seleksiya yutugʻi himoyaga layoqatliligi jihatidan toʻliq hajmda ekspertiza qilinadi. Guvohnoma berish uchun seleksiya yutugʻining ekspertizasi seleksiya yutugʻining oʻxshashlik va barqarorligini sinash doirasidagina oʻtkaziladi.

19. Talabnomaning rasmiy ekspertizasi
Patent yoki guvohnoma berish haqidagi talabnomaning rasmiy ekspertizasi ikki oy muddatda oʻtkaziladi. Ekspertiza davomida ustunlik sanasi belgilanadi, zarur hujjatlarning qoʻyiladigan talablarga qanchalik mosligi tekshiriladi. Rasmiy ekspertiza oʻtkazilayotgan davrda arizachi oʻz tashabbusi bilan talabnoma materiallarini toʻldirishga, ularga aniqlik yoki tuzatishlar kiritishga haqlidir. Basharti belgilangan muddatda zarur aniqliklar kiritilmagan yoki talabnoma tushgan sanada uning tarkibida boʻlmagan hujjatlar taqdim etilmagan taqdirda, talabnoma koʻrib chiqish uchun qabul qilinmaydi. Rasmiy ekspertizaning natijalari toʻgʻrisida arizachi yozma ravishda xabardor qilinadi. Arizachi rasmiy ekspertizaning xulosasiga rozi boʻlmasa, xulosani olgan sanadan eʼtiboran uch oy davomida Patent idorasining Apellatsiya kengashiga (matnda bundan buyon Apellatsiya kengashi deb yuritiladi) murojaat qilish huquqiga ega. Rasmiy ekspertizadan oʻtgan talabnomani Patent idorasi himoyaga layoqatliligini ekspertizadan oʻtkazish uchun tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilotga joʻnatadi.

20. Seleksiya yutugʻining muvaqqat huquqiy himoyasi
Himoyalash talab qilingan seleksiya yutugʻiga muvaqqat huquqiy himoya talabnoma toʻgʻrisidagi maʼlumot eʼlon qilingan sanadan eʼtiboran seleksiya yutugʻi Davlat reyestrida roʻyxatga olingan sanaga qadar belgilanadi. Seleksiya yutugʻiga muvaqqat huquqiy himoya belgilangan davrda arizachi ushbu Qonunning 31-moddasidagi muvofiq patent egasining huquqiga ega boʻladi. Basharti patent yoki guvohnoma berishni rad etish haqida qaror qabul qilinib, bu qaror ustidan shikoyat qilish imkoniyatlari tugagan boʻlsa, muvaqqat huquqiy himoya boshlanmagan deb xisoblanadi. Himoyalash talab qilingan seleksiya yutuqlaridan ularga muvaqqat huquqiy himoya belgilangan davrda foydalanayotgan shaxs patent egasining talabiga binoan unga patent yoki guvohnoma olinganidan keyin pul tovoni toʻlashi shart, bu tovonning miqdori patent egasi bilan tuzilgan bitimda belgilab qoʻyiladi.

21. Seleksiya yutugʻi yangilik ekanligining ekspertizasi
Seleksiya yutugʻi yangilik ekanligining ekspertizasini ixtisoslashtirilgan tashkilot mavjud hujjatlar va dalil-isbotlar, shu jumladan oʻz tashabbusi bilan olgan axborotlar asosida amalga oshiradi va Patent idorasiga talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻining yangilik mezoniga muvofiq ekanligi toʻgʻrisidagi xulosani taqdim etadi. Patent idorasi qabul qilgan qarori toʻgʻrisida arizachini xabardor etadi. Basharti talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻi yangilik mezoniga mos boʻlmasa, Patent idorasi patent berishni rad etiщ toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Talabnoma toʻgʻrisidagi maʼlumotlar eʼlon qilingan sanadan eʼtiboran olti oy ichida har qanday manfaatdor shaxs talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻining yangilik ekanligiga nisbatan oʻz daʼvosini Patent idorasiga joʻnatishi mumkin. Patent idorasi daʼvo olinganligini arizachiga maʼlum qiladi. Arizachi daʼvoga rozi boʻlmasa, bildirishnoma olgan kundan eʼtiboran uch oylik muddat ichida Patent idorasiga dalil-isbotlar bayon etilgan eʼtirozini joʻnatish huquqiga ega. Arizachi uch oylik muddat ichida Patent idorasining patent berishni rad etiщ toʻgʻrisidagi qarori ustidan Apellatsiya kengashiga shikoyat bilan murojaat etishi mumkin. Apellatsiya kengashi Patent idorasining vakolatlari doirasida qabul qilgan qaror, uzil-kesil hisoblanadi.

22. Seleksiya yutugʻining davlat sinovi
Talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻining davlat sinovi farqlanish, oʻxshashlik va barqarorlik mezonlariga mosligini sinashdan iboratdir. Davlat sinovlari ixtisoslashtirilgan tashkilotlar tomonidan belgilangan uslub va muddatlarda roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan davlat navsinov stansiyalarida, davlat nav sinov uchastkalarida, boshqa xoʻjaliklar va tashkilotlarda oʻtkaziladi. Arizachi sinov oʻtkazish uchun kerakli miqdordagi urugʻlik, koʻchat yoki nasl mahsulotlarini ixtisoslashtirilgan tashkilot tomonidan belgilangan manzilga koʻrsatilgan muddatda taqdim etishi shart. Ixtisoslashtirilgan tashkilot arizachi, Oʻzbekiston Respublikasining tashkilotlari, shuningdek boshqa davlatlarning vakolatli organlari tomonidan taqdim etilgan sinov natijalaridan foydalanishga haqlidir. Ixtisoslashtirilgan tashkilotlar tomonidan belgilanadigan seleksiya yutuqlarining ayrim turlari va xillari boʻyicha guvohnoma berish haqida talabnoma topshirilganida oʻsimlik navlarini, hayvon zotlarini Davlat reyestrida roʻyxatga olish ekspertiza baholari yoki arizachining maʼlumotlari asosida amalga oshiriladi. Ixtisoslashtirilgan tashkilot sinov natijalariga qarab seleksiya yutugʻining himoyaga layoqatlilik mezoniga mosligi toʻgʻrisida xulosa chiqaradi. Basharti seleksiya yutugʻi himoyaga layoqatlilik mezonlariga mos boʻlsa, uning nomi belgilangan talablarga mos kelsa, ixtisoslashtirilgan tashkilot seleksiya yutugʻining rasmiy tavsifini tayyorlaydi, Patent idorasi esa, patent yoki guvohnoma berish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Basharti seleksiya yutugʻi himoyaga layoqatlilik mezonlariga mos boʻlmasa, Patent idorasi patent yoki guvohnoma berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Arizachi uch oylik muddat ichida Patent idorasining qarori ustidan shikoyat bilan Apellatsiya kengashiga murojaat qilishi mumkin. Apellatsiya kengashi Patent idorasining vakolatlari doirasida qabul qilgan qaror uzil-kesil hisoblanadi.

23. Talabnomalarni almashtirish
Arizachi seleksiya yutugʻi Davlat reyestrida roʻyxatga olinguniga qadar guvohnoma berish haqidagi talabnomani patent berish haqidagi talabnoma bilan, patent berish haqidagi talabnomani esa, guvohnoma berish haqidagi talabnoma bilan almashtirishga haqlidir. Talabnomalarni almashtirish vaqtida tegishli bojlar va yigʻimlar toʻlanadi.

24. Talabnomani chaqirib olish
Seleksiya yutugʻiga patent yoki guvohnoma berish haqidagi talabnoma arizachining yozma iltimosnomasiga binoan patent yoki guvohnoma berish toʻgʻrisida yoki berishni rad etish haqida qaror qabul qilingunga qadar chaqirib olinishi mumkin. Arizachilar bir necha boʻlsa, talabnoma ulardan har birining roziligi bilangina chaqirib olinishi mumkin.

25. Talabnomani qarab chiqish muddatini uzaytirish
Arizachining iltimosnomasiga binoan talabnomani qarab chiqish muddati ushbu Qonun 19 va 21-moddalariga muvofiq uch oyga uzaytirilishi mumkin, faqat bunday uzaytirish koʻpi bilan ikki marta amalga oshiriladi. Muddatlarni uzaytirish toʻgʻrisida iltimosnoma topshirganlik uchun arizachi boj yoki yigʻim toʻlaydi.

26. Seleksiya yutugʻini roʻyxatga olish
Patent idorasi patent yoki guvohnoma berish toʻgʻrisida qaror qabul qilganidan keyin seleksiya yutugʻini Oʻzbekiston Respublikasi Seleksiya yutuqlari davlat reyestrida roʻyxatga oladi.

27. Seleksiya yutuqlariga doir maʼlumotlarni rasman eʼlon qilish
Qarab chiqish uchun kabul qilingan talabnomalarga, roʻyxatga olingan seleksiya yutuqlariga, Patent idorasining yuridik ahamiyatga molik amallariga doir. maʼlumotlar, berilgan patentlar yoki guvohnomalarga doir yangi navlar va hayvon zotlarining toʻliq tavsiflari, shuningdek seleksiya yutuqlariga aloqador boʻlgan boshqa maʼlumotlar Patent idorasining byulletenida eʼlon qilinadi.

28. Patent yoki guvohnoma berish
Patentni yoki guvohnomani Oʻzbekiston Respublikasi nomidan Patent idorasi beradi. Seleksiya yutugʻi roʻyxatga olinganligi toʻgʻrisidagi maʼlumot eʼlon qilingan sanadan eʼtiboran olti oy ichida har qanday shaxs patent yoki guvohnoma berish toʻgʻrisidagi qarorga eʼtiroz bildirishga haqlidir. Eʼtirozni Apellatsiya kengashi tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilotning vakillari ishtirokida eʼtiroz bildirilgan sanadan eʼtiboran olti oy ichida koʻrib chiqadi. Basharti patent yoki guvohnoma berishga eʼtirozlar bildirilmagan yoki bunday eʼtirozlar rad etilgan boʻlsa, Patent idorasi seleksiya yutugʻi roʻyxatga olinganligi toʻgʻrisidagi maʼlumot eʼlon qilingan sanadan eʼtiboran olti oy ichida patent yoki guvohnoma beradi. Basharti bir necha shaxs nomiga patent yoki guvohnoma soʻralayotgan boʻlsa, ularga bitta himoya hujjati beriladi. Himoya hujjatlarining shakli va ularda koʻrsatiladigan maʼlumotlar tarkibi Patent idorasi tomonidan belgilanadi. Berilgan himoya hujjatidagi ochiq-ravshan koʻrinib turgan va texnik xatolar patent egasining talabiga binoan Patent idorasi tomonidan tuzatiladi. Patent egasi patent yoki guvohnoma olganidan keyin himoya qilinayotgan nav yoki zotga taalluqli zarur materialni saqlash uchun joʻnatadi.

29. Seleksiya yutugʻini saqlab qolish
Patent egasi navni, zotni patent yoki guvohnomaning amal qilish muddati davomida shunday saqlashi shartki, nav, zot tegishli Davlat reyestrida roʻyxatga olingan sanada tuzilgan ularga doir rasmiy tavsifda koʻrsatilgan belgilar saqlanib qolsin. Patent egasi ixtisoslashtirilgan tashkilotlar va (yoki) Patent idorasining soʻroviga binoan nazorat sinovlarini oʻtkazish uchun nav urugʻlarini yoki nasl materialini joʻnatishi va joyda tekshiruv oʻtkazish uchun imkoniyat yaratib berishi shart.

30. Bojlar va yigʻimlar
Seleksiya yutugʻiga patent yoki guvohnoma berish haqida talabnoma topshirish, talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻini ekspertiza va sinovdan oʻtkazish, patent yoki guvohnoma berish, uni oʻz kuchida saqlab qolish, shuningdek seleksiya yutugʻining ekspertizasi va himoyasi bilan bogʻliq yuridik ahamiyatga molik amallarni bajarish uchun bojlar yoki yigʻimlar undiriladi. Bajarilganligi uchun bojlar va yigʻimlar undiriladigan harakatlar roʻyxati, bojlar va yigʻimlarning miqdori hamda ularni toʻlash muddati, shuningdek toʻlovdan ozod qilish, toʻlov miqdorlarini kamaytirish yoki bojlar yoxud yigʻimlarni qaytarib berish uchun asoslar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasi tomonidan belgilab qoʻyiladi. Bojlar va yigʻimlar arizachi, patent egasi yoki u bilan kelishgan holda boshqa manfaatdor jismoniy yoki yuridik shaxs tomonidan toʻlanadi. Patentni, guvohnomani oʻz kuchida saqlaganlik uchun bojlar yigʻimlar toʻlashda patent egasiga olti oylik imtiyozli muddat beriladi. Bunday holda patent egasi qoʻshimcha boj, yigʻim toʻlaydi. Imtiyozli muddat davomida patent egasining huquqlari oʻz kuchida qoladi. Basharti patentni, guvohnomani oʻz kuchida saqlab kolganlik uchun boj, yigʻim, shuningdek qoʻshimcha boj, yigʻim imtiyozli muddat davomida toʻlanmasa, patentning, guvohnomaning amal qilishi belgilangan muddatda boj, yigʻim toʻlanmagan kundan eʼtiboran toʻxtatiladi.

31. Patent egasining mutlaq huquqi
Patent egasining mutlaq huquqi shundan iboratki, har qanday shaxs himoya qilinayotgan seleksiya yutugʻining urugʻlik, koʻchat yoki nasl materialini: yetishtirish va takror yetishtirish (koʻpaytirish); ekinboplik konditsiyasiga yetkazish; sotish uchun taklif qilish; sotish va boshqa usulda realizatsiya qilish; Oʻzbekiston Respublikasi hududidan olib chiqish; Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish; yuqorida sanab oʻtilgan maqsadlarda saqlash uchun patent yoki guvohnoma egasining ruxsatini olishi shart. Patent egasi bunday ruxsatni oʻz xohishiga koʻra biron-bir shart va (yoki) cheklovlar bilan berishga haqli. Patent egasining huquqi uning ruxsatisiz xoʻjalik oborotiga kiritilgan urugʻlik yoki zotli hayvonlardan yetishtirilgan oʻsimlik materialiga va chorva mahsulotlariga nisbatan ham amal qiladi. Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan harakatlarni: himoya qilinayotgan nav, zot belgilarini jiddiy ravishda oʻzida saqlab qolgan, basharti ana shu himoya qilinayotgan nav yoki zot boshqa nav yoki zotning belgilarini jiddiy ravishda oʻzida saqlab qolgan boʻlmasa; ushbu Qonunning 11-moddasiga muvofiq himoya qilinayotgan nav yoki zotdan aniq ravshan farq qilmaydigan; himoya qilinayotgan nav yoki zotdan bir necha marta foydalanishni talab qilgan navning urugʻlik, koʻchat materialiga yoki zotning nasl materialiga nisbatan amalga oshirish uchun ham patent egasining ruxsatini olish zarurdir. Nav yoki zot, boshqa (dastlabki) nav yoki zotning belgilarini jiddiy ravishda oʻzida saqlab qolgan deb eʼtirof etiladi, basharti dastlabki nav yoki zot: dastlabki nav yoki zotning eng muhim belgilarini oʻzida saqlab qolgan boʻlsa va bu nav va zot ham oʻz navbatida oʻzidan oldingi dastlabki nav yoki zot genotipi yoxud genotiplar kombinatsiyasini aks ettiradigan asosiy belgilarni saqlagan holda ularning eng muhim belgilarini oʻzida saqlab qolgan boʻlsa; tabiiy yoki hosil qilingan mutantni saralab olish, dastlabki nav, zot oʻsimliklari yoki hayvonlaridan ayrim mutantni saralab olish, bekkross, nav yoki zotni gen injeneriyasi usullari bilan oʻzgartirish kabi turli uslublarni qoʻllash tufayli yuz bergan farqlarni istisno etganda, dastlabki nav yoki zotdan aniq ravshan ajralib tursa va oldingi nav yoki zotning genotipi yoxud genotiplar kombinatsiyasiga mos kelsa. Bir necha seleksiyachiga tegishli patent yoki guvohnoma bilan himoya qilingan seleksiya yutugʻidan foydalanish chogʻidagi oʻzaro munosabatlar ana shu seleksiyachilar oʻrtasidagi bitimga muvofiq belgilanadi. Bunday bitim boʻlmasa, har bir patent egasi himoya qilinayotgan seleksiya yutugʻidan oʻz xohishi boʻyicha foydalanishi mumkin, biroq himoya qilinayotgan seleksiya yutugʻiga boshqa patent egalarining roziligisiz maxsus litsenziya berishga yoki patentdan yoxud guvohnomaga boʻlgan huquqdan boshqa shaxsning foydasiga voz kechishga haqli emas. Patent egalari oʻrtasidagi nizolar sud tartibida hal etiladi.

32. Patent egasining huquqlaridan istisnolar
Himoya qilinayotgan seleksiya yutugʻidan: shaxsiy va notijorat maqsadlarida foydalanish; sinov-tajriba maqsadlarida foydalanish; boshqa navlar yoki zotlar yaratish uchun dastlabki nav yoki zot sifatida foydalanish; korxona, xoʻjalik patent egasidan olgan navli urugʻlik va nasl materialdan ikki yil davomida takror yetishtirish uchun ana shu korxona, xoʻjalik xududida foydalanish patent egasining huquqlarini buzish deb eʼtirof etilmaydi.

33. Patent egasi huquqlarining tugashi
Himoya qilinayotgan nav yoki zotga doir har qanday material Oʻzbekiston Respublikasi xududida patent egasining oʻzi tomonidan yoki uning roziligi bilan sotish orqali yoxud boshqa usulda realizatsiya qilish orqali yoyinki qayta ishlash va isteʼmol maqsadlarida tegishli botanik yoki zoologik turdagi nav yoki zot himoya qilinmaydigan mamlakatga olib chiqish orqali oborotga kiritilganidan keyin himoya qilinayotgan nav yoki zotning har qanday maxsulotiga doir xatti-harakatlarga nisbatan patent egasining huquqi amal qilmaydi. Basharti navni yoki zotni sotish va boshqa usulda realizatsiya qilish ushbu nav yoki zotni keyinchalik koʻpaytirishga qaratilgan boʻlsa yoxud tegishli tur yoki xildagi nav yoxud zot himoya qilinmaydigan mamlakatlarga koʻpaytirish maqsadida nav yoki zotning oʻsimlik yoxud nasl maxsulotini olib chiqib ketish bilan bogʻliq boʻlsa, ushbu modda birinchi qismining shartlari bu nav yoki zotlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

34. Patent egasi huquqining buzilishi
Ruxsat olmagan holda: seleksiya yutugʻini yetishtirish va takror yetishtirish (koʻpaytirish); seleksiya yutugʻini ekinboplik konditsiyasiga yetkazish; himoya qilinayotgan seleksiya yutugʻidan foydalangan xolda yaratilgan mahsulni sotishga taklif kilish, sotish va boshqacha tarzda xoʻjalik oborotiga kiritish; saqlash, olib kirish, olib chiqish; maʼlumotlar Apellatsiya kengashiga yoki arizachi yoxud patent egasining huquqlarini himoya qilishga qaratilgan rasmiy choralarni amalga oshirayotgan shaxsga oshkor etilishini istisno qilgan holda, seleksiya yutugʻiga oid tijorat siri hisoblangan maʼlumotlarni oshkor qilish patent egasi huquqlarining buzilishi deb eʼtirof etiladi.

35. Patent yoki guvohnomani haqiqiy emas deb eʼtirof etish
Patent yoki guvohnoma oʻzining butun amal qilish muddati davomida, basharti: seleksiya yutugʻi patent berish sanasida yangilik yoki farqlanish mezonlariga mos kelmasa; patent yoki guvohnoma arizachi taqdim etgan seleksiya yutugʻining oʻxshashlik va barqarorlik mezonlariga mosligi toʻgʻrisidagi tasdiqlanmagan maʼlumotlarga asosan berilgan boʻlsa, patent yoki guvohnomaga nisbatan eʼtiroz bildirilishi va ular haqiqiy emas deb eʼtirof etilishi mumkin. Har qanday shaxs Apellatsiya kengashiga patent yoki guvohnomani ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan asoslar boʻyicha haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisidagi apellatsiya bilan murojaat qilishi mumkin. Apellatsiya kengashi apellatsiya nusxasini patent egasiga joʻnatadi, patent egasi uch oylik muddat ichida asosli javob qaytarishi lozim. Apellatsiya kengashi, basharti seleksiya yutugʻini qoʻshimcha ravishda sinovdan oʻtkazish zarurati yuzaga kelmasa, apellatsiya boʻyicha olti oy ichida qaror qabul qiladi.

36. Patent yoki guvohnomaning amal kilishini muddatidan oldin toʻxtatish
Patent yoki guvohnomaning amal qilishi: patent yoki guvohnomani oʻz kuchida saqlab kelganlik uchun bojlar yoki yigʻimlar belgilangan muddatda toʻlanmasa; huquq egasi Patent idorasiga patent yoki guvohnomadan voz kechish toʻgʻrisida iltimosnoma topshirsa, muddatidan oldin toʻxtatiladi. Patent yoki guvohnomaning amal qilishi muddatidan oldin toʻxtatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumot Patent idorasining byulletenida eʼlon qilinadi.

37. Patent yoki guvohnomani bekor qilish
Patent yoki guvohnoma, basharti: patent yoki guvohnoma haqiqiy emas deb topilsa; seleksiya yutugʻi bundan buyon oʻxshashlik va barqarorlik shartlariga muvofiq kelmay qolsa; patent egasi Patent idorasining iltimosiga binoan oʻn ikki oy ichida urugʻliklarni, koʻchatlarni, nasl materiallarni, hujjatlar va axborotni seleksiya yutugʻi oʻz kuchini saqlab qolganligini tekshirish uchun taqdim etmagan yoki shu maqsadlarda oʻz joyida seleksiya yutugʻini tekshirib koʻrish uchun imkoniyat yaratib bermagan boʻlsa; seleksiya yutugʻining nomi bekor qilinayotgan, patent egasi esa boshqa munosib nomni taklif etmagan boʻlsa, bekor qilinadi. Patent yoki guvohnomaning bekor qilinganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Patent idorasining byulletenida eʼlon qilinadi.

38. Patent yoki guvohnomadan voz kechish
Patent egasi yozma ariza berib, patent yoki guvohnomadan voz kechish huquqiga ega. Bir necha patent egalaridan birining patent yoki guvohnomadan voz kechishi patent yoki guvohnomaning amal qilishi toʻxtatilishiga olib kelmaydi. Patent yoki guvohnomadan voz kechish Patent idorasi patent egasidan yozma ariza olgan sanadan eʼtiboran amal qila boshlaydi. Patent egasi patent yoki guvohnomadan voz kechish niyati toʻgʻrisida seleksiyachini xabardor qilishi shart. Bunday holda seleksiyachi patent yoki guvohnomaga egalik qilish uchun imtiyozli huquqqa ega boʻladi. Basharti patent yoki guvohnoma litsenziya shartnomasining obyekti boʻlsa, patent yoki guvohnomadan, agar shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan boʻlmasa, litsenziya egasining roziligi bilangina voz kechish mumkin boʻladi.

39. Seleksiya yutugʻiga boʻlgan huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish
Patent yoki guvohnoma olish huquqi, patent yoki guvohnoma berish haqidagi talabnoma Patent idorasida roʻyxatga olinganligi tufayli kelib chiqadigan huquqlar, shuningdek patent yoki guvohnomadan kelib chiqadigan huquqlar har qanday jismoniy yoki yuridik shaxsga oʻtkazilishi mumkin. Huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish huquqlardan boshqa shaxs foydasiga voz kechish shartnomasi yoki litsenziya shartnomasi asosida, shuningdek qonun hujjatlariga muvofiq meros yoki vasiyatnoma orqali amalga oshirilishi mumkin. Seleksiya yutugʻiga egalik qilish huquqlarini boshqa shaxsga oʻtkazish toʻgʻrisidagi shartnoma, shuningdek litsenziya shartnomasi Patent idorasida roʻyxatga olinadi.

40. Seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqini boshqa shaxsga berish
Patent yoki guvohnoma berish haqidagi talabnomada yoxud berilgan patent yoki guvohnomada koʻrsatilgan nav yoki zot litsenziya shartnomasining mavzusi boʻlishi mumkin. Patent egasi boʻlmagan har qanday jismoniy yoki yuridik shaxs patent yoki guvohnoma bilan himoya qilingan seleksiya yutugʻidan patent egasining ruxsati bilangina litsenziya shartnomasi asosida foydalanishga haqlidir. Patent egasi Patent idorasiga seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqini har qanday shaxsga berish toʻgʻrisida ariza topshirishi mumkin (ochiq litsenziya). Bu holda patent yoki guvohnomani oʻz kuchida saqlaganlik uchun undiriladigan boj yoki yigʻim ellik foizga kamaytiriladi. Patent egasining ochiq litsenziyaga boʻlgan huquqni boshqa shaxsga berish toʻgʻrisidagi arizasi chaqirib olinmaydi. Ochiq litsenziyani sotib olish istagini bildirgan shaxs patent egasi bilan toʻlovlar toʻgʻrisida shartnoma tuzishi shart. Shartnoma tuzish shartlariga doir nizolar sud tomonidan qarab chiqiladi. Patent egasi maxsus litsenziya yoki maxsus boʻlmagan (oddiy) litsenziya bergan holda seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqini boshqa shaxsga oʻtkazishi mumkin. Maxsus litsenziya berilganida litsenziat seleksiya yutugʻidan shartnomada aytib oʻtilgan doirada foydalanish uchun mutlaq huquq oladi, seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqining litsenziatga berilmaydigan qismi litsenziarda saqlanib qoladi. Maxsus boʻlmagan litsenziya berilganida litsenziar seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqini litsenziatga berib, seleksiya yutugʻiga berilgan patent yoki guvohnomadan kelib chiqadigan barcha huquqlarni, shu jumladan uchinchi shaxslarga litsenziya berish huquqini ham oʻzida saqlab qoladi. Patent idorasi roʻyxatga olingan litsenziya shartnomalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qiladi.

41. Majburiy litsenziya
Basharti patent egasi patent yoki guvohnoma berilgan sanadan eʼtiboran uch yil davomida seleksiya yutugʻidan Oʻzbekiston Respublikasida foydalanmasa hamda litsenziya shartnomasi tuzishni rad etsa va agar mazkur seleksiya yutugʻidan foydalanmaslik jamiyat manfaatlariga daxl qilsa, bu seleksiya yutugʻidan foydalanishni istaydigan shaxs oʻziga maxsus boʻlmagan majburiy litsenziya berishni soʻrab ariza bilan sudga murojaat qilishi mumkin. Majburiy litsenziya uning egasiga patent egasidan dastlabki urugʻlik, koʻchat yoki nasl materialini olish huquqini beradi. Majburiy litsenziya seleksiya yutugʻidan yoʻl qoʻyiladigan uslubda va litsenziyaga muvofiq foydalanilishini taʼminlay oladigan shaxsgagina beriladi. Majburiy litsenziya patent egasining himoya qilinayotgan seleksiya yutugʻidan foydalanishiga yoki seleksiya yutugʻidan foydalanish litsenziyasini boshqa shaxsga berishiga toʻsqinlik qilmaydi. Patent idorasi majburiy litsenziyalar berilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qiladi.

42. Seleksiya yutugʻidan foydalanish
Basharti yetishtirilgan, takror yetishtirilgan, ekinboplik konditsiyasiga yoki keyinchalik koʻpaytirish darajasiga yetkazilgan urugʻlik, koʻchat yoki nasl materiali oʻzining morfologik, fiziologik va boshqa belgilari boʻyicha himoya qilinayotgan seleksiya yutugʻining rasmiy tavsifida aks ettirilgan maʼlumotlarga mos kelsa, seleksiya yutugʻidan foydalanilgan deb hisoblanadi.

43. Seleksiya yutuqlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlik
Seleksiya yutuqlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzishda aybdor boʻlgan shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.