Atmosfera havosiga transport vositalarining salbiy taʼsirini kamaytirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2026-01-01)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining Atrof muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2019-yil 30-oktabrdagi PF-5863-son Farmoni hamda “Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi faoliyatini samarali tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 31-maydagi PQ-171-son qarori ijrosini taʼminlash, shuningdek, mamlakatimizda transport vositalarining atrof-muhitga salbiy taʼsirini, shu jumladan, atmosfera havosiga zararli tashlamalar hajmini kamaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Ekologiya vazirligi), Ichki ishlar vazirligi va Transport vazirligining quyidagi takliflariga rozilik berilsin: a) 2026-yil 1-yanvardan boshlab barcha toifalardagi avtomototransport vositalaridan (keyingi oʻrinlarda — transport vositalari) ifloslantiruvchi moddalar tashlamalarining atmosfera havosiga zararli taʼsiri boʻyicha yoʻl qoʻyiladigan normativlarga (keyingi oʻrinlarda — normativlar) mosligini nazorat qilish boʻyicha quyidagilarni nazarda tutuvchi “Ekologik transport” tizimini bosqichma-bosqich joriy etish: “hududlarni ulardagi atmosfera havosi bilan bogʻliq real ekologik holatdan kelib chiqib, ilgʻor xorijiy tajriba va innovatsion texnologiyalar asosida ekologik zonalarga (keyingi oʻrinlarda — ekologik zonalar) ajratib borish; transport vositalarining normativlarga mosligi darajasini ularning ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilangan ekologik sinfiga mansubligiga (“Yevro”) koʻra avtomatik baholash tizimi yordamida qalbakilashtirishdan himoyalangan hamda elektron belgiga ega boʻlgan ekologik stikerlar berish orqali transport vositalarini “yashil”, “sariq” va “qizil” ranglar bilan belgilanadigan “toza”, “oʻrta” va “zararli” ekologik toifalarga ajratib borish; ekologik toifasi hududning ekologik zonasiga muvofiq boʻlmagan transport vositalariga nisbatan ekologik kompensatsiya toʻlovlarini joriy etish yoxud ulardan tegishli ekologik zonalar hududida foydalanishni cheklash yoki taqiqlash; b) “Ekologik transport” tizimini quyidagi bosqichlarda joriy etish: birinchi bosqichda (2025 — 2027-yillarda) — Toshkent shahrida; ikkinchi bosqichda (2028 — 2030-yillarda) — Nukus shahri va viloyatlar markazlarida hamda, zaruratga koʻra, alohida ekologik zonalarda (sayyohlik markazi, tabiat qoʻriqxonasi, sogʻlomlashtirish hamda dam olish maskanlari va boshqalar); uchinchi bosqichda (2031 — 2034-yillarda) — boshqa barcha hududlarda; v) ekologik toifasi hududning ekologik zonasiga muvofiq boʻlmagan transport vositalaridan ekologik zonalar hududida foydalanish tartibiga rioya etmaganlik uchun javobgarlik choralarini belgilash hamda jarima mablagʻlarini mamlakatning ekologik holatini yaxshilashga va atrof-muhitni muhofaza qilishga maqsadli yoʻnaltirish. 2. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq: a) 2026-yil 1-yanvardan boshlab respublikaning barcha hududlarida transport vositalarining normativlarga mosligi darajasini aniqlash va natijalari boʻyicha ekologik stikerlar berish mazkur xizmatlar uchun alohida toʻlov undirilmasdan transport vositalarini Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmati boʻlinmalarida roʻyxatga olish va qayta roʻyxatga olish jarayonida bosqichma-bosqich amalga oshiriladi; b) mazkur bandning “a” kichik bandidan boshqa holatlarda ekologik stikerlarga ega boʻlmagan transport vositalari ularning normativlarga mosligi darajasini aniqlash va natijalari boʻyicha ekologik stikerlar berish tartibotlaridan Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmati boʻlinmalarida mazkur xizmatlar uchun alohida toʻlov undirilmasdan quyidagi muddatlarda oʻtkazilishi zarur: 2028-yil 1-yanvarga qadar — Toshkent shahrida; 2031-yil 1-yanvarga qadar — Nukus shahri va viloyatlar markazlarida hamda ekologik zonalarga ajratilgan alohida ekologik zonalarda; 2035-yil 1-yanvarga qadar — boshqa barcha hududlarda; v) ekologik stikerlarga ega boʻlgan transport vositalari ixtiyoriy ravishda ularning normativlarga mosligi darajasini qayta aniqlash va natijalari boʻyicha yangi ekologik stikerlar berish tartibotlaridan Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmati boʻlinmalarida bir yilda bir marta ushbu xizmatlar uchun alohida toʻlov undirilmasdan oʻtkazilishi mumkin; g) ishlab chiqarilganiga uch yildan oshmagan transport vositalariga ularning egalari tomonidan onlayn axborot tizimlari orqali yuborilgan murojaatlar asosida real vaqt rejimida “yashil” ekologik toifasiga mansub ekologik stikerlar mazkur xizmatlar uchun alohida toʻlov undirilmasdan diagnostika tekshiruvisiz beriladi va pochta orqali yuboriladi; d) shoshilinch va tezkor xizmat transport vositalaridan hamda jamoat transportidan (taksi va yoʻnalishli taksidan tashqari) barcha ekologik zonalar hududida hech qanday cheklov va taqiqlarsiz foydalaniladi; e) ekologik toifasi hududning ekologik zonasiga muvofiq boʻlmagan ayrim turdagi transport vositalaridan Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda ekologik kompensatsiya toʻlovlarini amalga oshirish orqali tegishli ekologik zonalar hududida vaqtinchalik foydalanish mumkin. 3. Belgilansinki: hududlardagi ekologik zonalar chegaralarini belgilash hamda ularni oʻzgartirish tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar va viloyatlar hokimliklari tomonidan Ekologiya vazirligi taklifiga asosan amalga oshiriladi; ekologik sinfga mansubligini (“Yevro”) aniqlash imkoni boʻlmagan transport vositalarining normativlarga mosligi Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining “Innovatsiya loyihalari va aholiga servis xizmatlari koʻrsatish markazi” davlat unitar korxonasi tomonidan diagnostika tekshiruvidan oʻtkaziladi va aniqlanadi; diagnostika oʻlchov vositalarini muvofiqlik tekshiruvidan oʻtkazish Ekologiya vazirligi huzuridagi Davlat ekologik sertifikatlashtirish va standartlashtirish markazi tomonidan amalga oshiriladi. 4. “Ekologik transport” tizimini samarali joriy etish doirasida quyidagi vazifalar yuklansin: a) Ekologiya vazirligiga: atmosfera havosi sifatini avtomatik monitoring stansiyalarini “Atmosfera havosi sifatini avtomatik monitoring stansiyalari. Umumiy texnik shartlar” Oʻzbekiston milliy standartiga muvofiq Ekologiya vazirligi tomonidan tasdiqlangan texnik talablar asosida xarid qilish, oʻrnatish, ishga tushirish va ularga texnik xizmat koʻrsatish. Bunda, atmosfera havosi sifatini avtomatik monitoring stansiyalarini xarid qilishda mahalliy ishlab chiqarilgan mahsulotlarga ustuvorlik beriladi; ilgʻor xorijiy mutaxassis va ekspertlarni jalb etish hamda innovatsion texnologiyalarni tatbiq qilish orqali oʻzida barcha ekologik zonalar haqidagi umumlashgan maʼlumotlardan iborat mamlakatning atmosfera havosi boʻyicha dinamik elektron ekologik xaritasini shakllantirish hamda yuritib borish; transport vositalaridan ekologik zonalar hududida foydalanish sohasidagi huquqbuzarliklarni aniqlashga qaratilgan avtomatlashtirilgan foto va video qayd etish texnika vositalarini hamda ularning dasturiy taʼminotini xarid qilish, oʻrnatish, ishga tushirish va ularga texnik xizmat koʻrsatish; oʻz tashkiliy tuzilmasida atmosfera havosini nazorat qilish monitoring markazini hamda transport vositalaridan ekologik zonalar hududida foydalanish sohasidagi huquqbuzarliklarni rasmiylashtirish boʻyicha maʼmuriy amaliyot boʻlimini tashkil etish, shuningdek, ularni barcha zarur moddiy-texnika va dasturiy vositalar bilan taʼminlash; b) Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligiga: Davlat yoʻl harakati xizmati roʻyxatlash boʻlinmalarining bino va inshootlarini zamon talablariga mos ravishda yangidan qurish, qayta qurish va kapital taʼmirlash, ularning huzurida diagnostika markazlarini barpo etish, shuningdek, ularni zarur moddiy-texnika va dasturiy vositalar bilan jihozlash; “Innovatsiya loyihalari va aholiga servis xizmatlari koʻrsatish markazi” davlat unitar korxonasi tuzilmasida transport vositalarini ekologik diagnostika tekshiruvidan oʻtkazish boʻyicha servis xizmati koʻrsatish bilan shugʻullanuvchi ekologiya operatorlar shtat birliklarini kiritish, ularni qayta tayyorlash va malakasini oshirib borish; transport vositalarining normativlarga mosligi darajasini avtomatik baholash tizimiga asoslangan diagnostika tekshiruvi vositalarini xarid qilish, oʻrnatish, ishga tushirish va ularga texnik xizmat koʻrsatish; ekologik stikerlar blanklarini va ularga ishlov berish boʻyicha maxsus chop etish uskunalarini xarid qilish hamda stikerlarni transport vositasi egasiga pochta orqali yetkazib berish tizimini yoʻlga qoʻyish. 5. Ekologiya vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Transport vazirligi: a) 2025-yil 1-aprelga qadar mazkur qaror ijrosi doirasida joriy etiladigan va amalda mavjud elektron axborot tizimlari oʻzaro integratsiya qilinishini taʼminlasin; b) mazkur qarorning 4-bandida nazarda tutilgan chora-tadbirlarni samarali amalga oshirish uchun xususiy sektor va investitsiya mablagʻlarini jalb qilish choralarini koʻrsin; v) 2025-yil 1-yanvarga qadar quyidagilarni nazarda tutuvchi Hukumat qarori loyihasini kiritsin: hududlarni ulardagi atmosfera havosi bilan bogʻliq real ekologik holatdan kelib chiqib, ekologik zonalarga ajratib borish hamda ularning atmosfera havosi boʻyicha dinamik elektron ekologik xaritasini shakllantirish va yuritish tartibini; ekologik zonalar hududida va ularga kirish joylarida aholini qulay tarzda xabardor qiluvchi belgilarni oʻrnatish hamda elektron platformalarda maʼlumotlarni joylashtirish tartibini; transport vositalarining normativlarga mosligi darajasini aniqlash, natijasi boʻyicha ularni ekologik toifalarga ajratib borish, ekologik stikerlarning namunalari va himoya elementlarini belgilash hamda ekologik stikerlarni berish, shuningdek, transport vositalaridan tegishli ekologik zonalar hududida foydalanishni cheklash yoki taqiqlash mexanizmlarini; ekologik kompensatsiya toʻlovlari asosida ekologik zonalar hududida vaqtinchalik foydalanish mumkin boʻlgan transport vositalari turlari roʻyxatini hamda ekologik kompensatsiya toʻlovlari miqdori va ularni undirish tartibini; transport vositalaridan ekologik zonalar hududida foydalanish sohasidagi huquqbuzarliklarni aniqlash, maʼmuriy bayonnomalarni rasmiylashtirish, undirilgan jarima mablagʻlarini maqsadli yoʻnaltirish tartibini; g) 2024-yil 1-dekabrga qadar ekologik toifasi hududning ekologik zonasiga muvofiq boʻlmagan transport vositalaridan ekologik zonalar hududida foydalanish tartibiga rioya etmaganlik uchun javobgarlik choralarini belgilash boʻyicha qonun loyihasini kiritsin; d) manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonunchilik hujjatlariga mazkur qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflar kiritsin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi bir oy muddatda aholiga “zararli” toifadagi transport vositalarini “toza” toifadagi transport vositalariga almashtirish uchun subsidiya berish tizimini joriy etish hamda atmosfera havosini muhofaza qilish va uning ifloslanishining oldini olishga qaratilgan zamonaviy yondashuvga asoslangan chora-tadbirlarni moliyalashtirish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin. 7. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar va viloyatlar hokimliklari Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi bilan birgalikda bir oy muddatda Davlat yoʻl harakati xizmati roʻyxatlash boʻlinmalarini takomillashtirish, shu jumladan ularning quvvatlarini oshirish uchun boʻsh turgan yer uchastkalarini ajratish boʻyicha asoslantirilgan takliflarni kiritsin. 8. Ekologiya vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan idoraviy hujjatlarini ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 9. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.J. Ramatov, ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A.A. Abduxakimov, ichki ishlar vaziri P.R. Bobojonov va transport vaziri I.R. Maxkamov zimmasiga yuklansin.