SPIRTLI ICHIMLIKLAR, GIYOHVANDLIK VOSITALARI, PSIXOTROP YOKI AQL-IRODA FAOLIYATIGA TAʼSIR ETUVCHI BOSHQA MODDALARNI MUNTAZAM RAVISHDA ISTEʼMOL QILAYOTGAN VOYAGA YETMAGANLARNI ANIQLASH, HISOBGA OLISH, TEKSHIRISH VA TIBBIY-IJTIMOIY REABILITATSIYA QILISH TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
(order, 2023-07-31)

Oʻzbekiston Respublikasining “Voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-y., 39-son, 341-modda) muvofiq buyuraman: 1. Spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni muntazam ravishda isteʼmol qilayotgan voyaga yetmaganlarni aniqlash, hisobga olish, tekshirish va tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni muntazam ravishda isteʼmol qilayotgan voyaga yetmaganlarni aniqlash, hisobga olish, tekshirish, davolash va tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilish tartibini belgilaydi. 1. Spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni muntazam ravishda isteʼmol qilayotgan voyaga yetmaganlarni aniqlash, hisobga olish, tekshirish, davolash va tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilishni tashkil etish sogʻliqni saqlashni boshqarish organlari va sogʻliqni saqlash muassasalari tomonidan amalga oshiriladi. 2. Spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni muntazam ravishda isteʼmol qiluvchi voyaga yetmaganlarga narkologiya muassasalari tomonidan oʻz vaqtida ixtisoslashtirilgan diagnostika va davolash-tiklash yordami koʻrsatilishi shart. 3. Spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni muntazam ravishda isteʼmol qiluvchi voyaga yetmaganlarni aniqlash bevosita voyaga yetmagan shaxsning oʻzi, uning ota-onasi yoki boshqa qonuniy vakillari, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, Bolalar masalalari boʻyicha milliy komissiya hamda Bolalar masalalari boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hamda tuman (shahar) komissiyalari va taʼlim muassasalarining murojaatiga koʻra narkologiya muassasalari tomonidan oʻtkaziladigan tibbiy tekshiruv natijasiga koʻra amalga oshiriladi. 4. Tibbiy tekshiruv voyaga yetmaganlarning iltimosiga koʻra yoki ularning roziligi bilan, yoshi oʻn toʻrtga toʻlmagan voyaga yetmaganlarga esa, ularning ota-onasi yoki boshqa qonuniy vakillarining iltimosiga koʻra yoxud ularning roziligi bilan oʻtkaziladi. 5. Tibbiy tekshiruvdan oʻtish uchun narkologiya muassasasiga ixtiyoriy ravishda murojaat etgan voyaga yetmaganlarning iltimosiga koʻra davolanishning sir saqlanishi taʼminlanadi. 6. Tibbiy tekshiruv natijasiga koʻra voyaga yetmaganlarning spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni muntazam ravishda isteʼmol qilayotganligi hamda narkologik kasallikning klinik belgilari aniqlansa, ushbu shaxslar yashash joyi boʻyicha narkologiya muassasalarida dispanser hisobiga va kuzatuviga narkologiya muassasasi tibbiy maslahat komissiyasining xulosasiga asosan olinadi. 7. Tibbiy tekshiruv natijasiga koʻra voyaga yetmaganlarning spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni isteʼmol qilayotgan, lekin narkologik kasallikning klinik belgilari aniqlanmagan voyaga yetmaganlar oʻzlari yashash joylaridagi narkologiya muassasalarida profilaktik hisobiga va kuzatuviga narkologiya muassasasi tibbiy maslahat komissiyasining xulosasiga asosan olinadi. 8. Dispanser va profilaktik hisobiga va kuzatuviga olingan voyaga yetmaganlar uchun ambulator narkologik bemor tibbiy kartasi (025/u shakl) toʻldiriladi. Tibbiy kartaga subyektiv va obyektiv anamnez, somatik, nevrologik va ruhiy holatlar hamda profilaktika jarayonidagi oʻzgarishlar kiritiladi. Spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni muntazam ravishda isteʼmol qiluvchi voyaga yetmaganlarni ambulator narkologik bemor tibbiy kartalari va boshqa tibbiy hujjatlari alohida ajratilgan holda, oʻsmirlar vrach-narkologi xonasida saqlanishi lozim. 9. Dispanser va profilaktik hisobiga va kuzatuviga olingan voyaga yetmaganlar oʻsmirlar vrach-narkologi tomonidan ambulatoriya sharoitda har oyda kamida bir marta tibbiy tekshiruvdan oʻtkazib turilishi lozim. 10. Dispanser hisobiga va kuzatuviga olingan voyaga yetmaganlar quyidagi hollarda hisobdan chiqariladi: turgʻun remissiya holati, yaʼni dispanser hisobidagi va kuzatuvidagi shaxsning narkologiya muassasasi tibbiy maslahat komissiyasining xulosasiga asosan spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni uch yil mobaynida isteʼmol qilmaganligi tasdiqlanganda; yashash uchun boshqa joyga koʻchganda; bir yildan ortiq muddatga ozodlikdan mahrum qilinganda; vafot etganda. 11. Profilaktik hisobida va kuzatuvida boʻlgan voyaga yetmaganda bir yil davomida spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni isteʼmol qilishi kuzatilmaganda va tibbiy tekshiruv natijasiga koʻra unda narkologik kasallikning klinik belgilari aniqlanmagan taqdirda, u narkologiya muassasasi tibbiy maslahat komissiyasining xulosasiga asosan profilaktik hisobdan chiqariladi va kuzatuv tugatiladi. 12. Profilaktik hisobida va kuzatuvida boʻlgan voyaga yetmaganda bir yil davomida spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni isteʼmol qilishi kuzatilib, oʻtkazilgan tibbiy tekshiruv natijasiga koʻra unda narkologik kasallikning klinik belgilari aniqlanmagan taqdirda, profilaktik hisobdan chiqarilmaydi va kuzatuv davom ettiriladi. Agar tibbiy tekshiruv natijasida voyaga yetmagan shaxsda narkologik kasallikning klinik belgilari aniqlansa, ushbu shaxs dispanser hisobiga va kuzatuviga narkologiya muassasasi tibbiy maslahat komissiyasining xulosasiga asosan olinadi. 13. Profilaktik yoki dispanser hisobida va kuzatuvida boʻlgan voyaga yetmagan shaxslar oʻn sakkiz yoshga toʻlgandan soʻng, voyaga yetganlarning profilaktik yoki dispanser hisobiga va kuzatuviga olinadi. 14. Spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni muntazam ravishda isteʼmol qilayotgan voyaga yetmaganlarni davolash oʻsmirlar vrach-narkologlari tomonidan olib boriladi. 15. Voyaga yetmaganlarni davolash voyaga yetgan bemorlardan ajratilgan holda amalga oshiriladi. 16. Dispanser hisobiga va kuzatuviga olingan voyaga yetmaganlarga ulardagi kasallikni davolash uchun tibbiy tekshirish, tibbiy maslahat berish, tashxis qoʻyish, davolash va tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya xizmatlarini koʻrsatishdan iborat malakali tibbiy narkologik yordam koʻrsatilishi shart. 17. Dispanser hisobiga va kuzatuviga olingan voyaga yetmaganlarni davolash va tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilish ambulatoriya va statsionar sharoitda amalga oshiriladi. 18. Statsionar sharoitda davolash oʻn besh yoshga toʻlmagan voyaga yetmaganlar uchun psixonevrologiya dispanserlarining bolalar boʻlimida, oʻn besh yoshdan oshgan voyaga yetmaganlar uchun narkologiya dispanserining statsionar boʻlimlarida amalga oshiriladi. 19. Spirtli ichimliklarni muntazam ravishda isteʼmol qilishga chalingan voyaga yetmaganlarni narkologiya muassasalarida statsionar sharoitda davolash muddati qirq besh kundan, giyohvandlik va zaharvandlikka chalingan voyaga yetmagan shaxslarni davolash muddati esa oltmish kundan kam boʻlmasligi lozim. Bunda qayta davolanayotgan voyaga yetmaganlarni statsionar davolash muddati davolovchi oʻsmirlar vrach-narkologlari tomonidan belgilanadi. 20. Voyaga yetmaganlarni tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilish tibbiy, psixologik, pedagogik, ijtimoiy va mehnat choralarini oʻz ichiga olgan holda ularning sogʻligʻini hamda shaxs xususiyatlarini tiklash, ijtimoiy muhitga moslash, shuningdek ularni normal turmush tarziga qaytarish uchun amalga oshiriladi. Bunda tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya dasturlari oʻsmirlik davri xususiyatlarini hisobga olgan holda voyaga yetmaganlar uchun alohida tuziladi. 21. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar. 22. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Bosh prokuraturasi bilan kelishilgan.