IChKI SUZISh KEMALARI TOMONIDAN IFLOSLANTIRIShNING OLDINI OLISh
(other, 2023-09-29)

Mazkur Ichki suzish kemalari tomonidan ifloslantirishning oldini olish Qoidalari daryo kemachiligi Registrining kemalarga ularda suv akvatoriyasini ifloslantirishning oldini olish uskunalari va jihozlarining mavjudligini tasdiqlovchi Guvohnomani berish uchun oʻziga xos hujjat hisoblanadi. Qoidalar Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998-yil 11-iyuldagi 296-sonli “Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligini tashkil etish toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan. 1.1.1. Ichki suzish kemalari tomonidan ifloslantirishning oldini olish Qoidalari Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligining daryo kemachiligi Registri (bundan buyon — Registr) tomonidan nazorat qilinishi nazarda tutilgan kemalar uchun amal qiladi: a) asosiy mexanizmlarining quvvati 55 kvt. va undan ortiq boʻlgan oʻizyurar kemalar, yoxud umumiy sigʻimi 80 reg.t va undan ortiq, qaysinisi kichikligiga qarab; b) asosiy mexanizmlarining quvvatidan qatʼiy nazar yoʻlovchi kemalari; v) umumiy sigʻimi 80 reg.t va undan ortiq boʻlgan oʻziyurmas kemalar; 1.1.2. Registr bilan alohida kelishilgan taqdirda mazkur Qoidalar 1.1.1.da qayd etilmagan kemalar uchun qoʻllanilishi mumkin. 1.1.3. Mazkur Qoidalar kemalar konstruksiyasi va jihozlariga tatbiq etiladigan talablar Ichki suzish kemalarini klassifikatsiya qilish va qurish qoidalarining tegishli qismlari talablariga javob berilishi inobatga olingan holda tuzilgan. Qoidalarning umumiy tushunchalariga tegishli taʼrif va izohlar “Ichki suzish kemalarini klassifikatsiya qilish va qurish Qoidalari”da keltirilgan. Mazkur Qoidalarda quyidagi tushunchalar qoʻllanilgan: kema — ichki suv yoʻllarida foydalaniladigan har qanday turdagi va vazifadagi suzuvchi vositalar; chiqarib tashlash — ularning nima sababdan yuzaga kelganligidan qatʼiy nazar kemadan chiqarib tashlanadigan zararli moddalar yoxud oqib tushadigan suvlar, shu jumladan, har qanday oqish, toʻkish, quyish, sizib oqish, tortib chiqarish, ajralish va boʻshatish; zararli modda — suvga tushganda insonlar sogʻligiga xavf solishga, tirik manbalar, suv florasi va faunasiga ziyon yetkazishga, dam olish sharoiti yoki suv muhitidan qonuniy foydalanishning boshqa turlarini yomonlashtirishga qodir har qanday modda; suyuq yoqilgʻi — kemaning energetik qurilmasi uchun yoqilgʻi sifatida foydalaniladigan va ushbu yoqilgʻi mavjud boʻlgan kemadagi har qanday neft; neft — har qanday shakldagi neft bilan birga xomashyo, suyuq yoqilgʻi, neft qoldiqlari, tagida qolgan neft va neft mahsulotlari; neft aralashmasi — tarkibida neft boʻlgan har qanday qoldiq; neft choʻkindilari — oʻzining zichlik darajasi tufayli oddiy soʻrib chiqarib tashlash va qayta ishlashga imkon bermaydigan va kemadan chiqarib tashlash uchun maxsus usullar yoki moslamalar talab etuvchi neft qismi; neft qoldiqlari — tarkibida neft boʻlgan har qanday qoldiq; neft xomashyosi — tabiiy holatda yer ostida uchraydigan, uni tashishga yaroqli holga keltirish maqsadida qayta ishlangan yoki ishlanmaganligidan qatʼiy nazar, uglevodorodlarning har qanday suyuq aralashmasi. Unga quyidagilar kiradi: baʼzi bir distillyatlar chiqarib tashlangan neft xomashyosi; baʼzi bir distillyatlar qoʻshilgan neft xomashyosi; tozalash jihozlari — filtrlar yoki chiqarib tashlanganida tarkibida 10 mg/ldan ortiq boʻlmagan neft boʻlishini taʼminlovchi separatorlar va filtrlar birikmasi; oqova suvlar — oqova-axlat va maishiy-xoʻjalik suvlar. Oqova-axlat suvlar: oqovalar va barcha turdagi hojatxonalar, pissuarlar va unitazlardan oqib tushadigan boshqa chiqindilar; tibbiyot xonalaridagi (ambulatoriya, lazaretlar va boshqa) rakovina, vanna va shpigatlardagi oqovalar; jonivorlar saqlanadigan xonalardagi oqovalar; yuqorida qayd etilgan oqovalar bilan aralashgan boshqa oqovalar. Maishiy-xoʻjalik suvlar: qoʻl yuvgichlar, dush xonalar, vannalar va shpigatlardagi oqovalar; kir yuvish xonalaridagi oqovalar; yuvish joylari va kambuz uskunalari, shuningdek, boshqa jamoat oshxona xonalaridagi oqovalar; oqova suvlarni qayta ishlash uskunalari — oqova suvlarni tozalash va zararsizlantirish uchun moʻljallangan uskuna; yigʻuvchi tsisterna — zararli moddalar bilan ifloslangan, qayta ishlanmagan suyuqliklarni yigʻish va saqlash uchun moʻljallangan idish; chiqindi — kemadan normal foydalanish jarayonida yuzaga keluvchi va doimiy hamda davriy olib tashlanadigan barcha turdagi oziq-ovqat, maishiy va foydalanilgan chiqindilar; oziq-ovqat chiqindilari — gʻamlab qoʻyilgan yemaklarni dastlabki ishlov berish, tayyorlangan taomning foydalanilmay qolib ketishi natijasida yuzaga kelgan, neft va boshqa zararli moddalar bilan aralashmagan, shuningdek, kemadan doimiy hamda davriy olib tashlanadigan chiqindilardan iborat chiqindi turi; maishiy chiqindilar — chiqarib tashlash davriga qadar joylash yoki jildbop material, idish yoki qop sifatida foydalanilgan hamda plastmassa, qogʻoz, mato, oyna va boshqalardan tayyorlangan turli mahsulotlardan yuzaga kelgan chiqindilar va h.k.; foydalanilish chiqindilari — kemada ishlab chiqarish va taʼmirlash ishlarini bajarilishi natijasida yigʻilgan chiqindilar, shuningdek, kemaning energetik uskunalari va boshqa jihozlaridan foydalanish natijasida yigʻilgan barcha chiqindilar; qabul qilish uskunalari — kemalardan barcha turdagi ifloslanishlarni, ularni kelgusida tozalash, utilizatsiya qilish va yoʻq qilish maqsadida keyinchalik topshirish uchun qabul qilish uskunalari; insinerator (chiqindilarni yoqish uchun moʻljallangan uskuna) — yoqish yoʻli bilan chiqindilarning hajmi va ogʻirligini kamaytirish uchun moʻljallangan uskuna; chiqindilarni yigʻish uchun moʻljallangan uskuna — chiqindilarni yigʻish va saqlash uchun moʻljallangan idishlar va boshqa uskunalar; chiqindilarni qayta ishlash uchun moʻljallangan uskuna — chiqindilarni maydalash va hajmini kamaytirish uchun moʻljallangan uskuna. 1.3.1. Registrning suvlarni ichki suzish kemalaridan ifloslantirishning oldini olish boʻyicha texnik nazorati quyidagilarni oʻz ichiga oladi: 1.3.1.1. Umuman kemaning va uskunalarini ifloslantirishning oldini olishga tegishli qismining texnik hujjatlarini koʻrib chiqish va kelishish: 1.3.1.2. Kemadagi uskunalarning yasalishi va ularning oʻrnatilishini (montaj) nazorat qilish: tozalash uskunalari; chiqarib tashlanganda neftning 10 mg/ldan ortiq mavjudligi toʻgʻrisida signal beruvchi priborlar; oqova suvlarni qayta ishlash uchun moʻljallangan uskunalar; tarkibida neft boʻlgan va oqova suvlarni soʻrib chiqarish, uzatish va chiqarib tashlash tizimlari, shuningdek, yigʻuvchi tsisternalar va standart toʻkish birikmalari; insineratorlar; yoqilgʻi tizimining kemalardan ifloslantirishning oldini olishga tegishli qismi; moylash va gidravlika tizimining kemalardan ifloslantirishning oldini olishga tegishli qismi; neft quyuvchi kemalar yuk tizimining kemalardan ifloslantirishning oldini olishga tegishli qismi; chiqindilarni yigʻish uchun moʻljallangan uskuna; chiqindilarni qayta ishlash uchun moʻljallangan uskuna. 1.3.1.3. Kemada daryo Registri nazorati ostida yasalgan yoki oʻrnatilgan uskunalar, jihozlar va tizimlarni sinovdan oʻtkazish. 1.3.2. Uskunalar, jihozlar, tizimlar elementlari va priborlarni yasashni boshlashdan avval Registrga koʻrib chiqish va kelishish uchun quyidagi hajmda texnik hujjatlar taqdim etilishi shart. 1.3.2.1. Tozalash jihozlari: 1) jihozning texnik tavsifi va filtrning ishlash prinsipi, foydalanish va xizmat koʻrsatish boʻyicha yoʻriqnoma (kelishilganlik haqida shtamp qoʻyilmaydi); 2) kesimlari qayd etilgan umumiy koʻrinishining chizmalari (filtrning tuzilmasi, asosiy oʻlchamlari, qoʻllaniladigan materiallar va qoplamalar); 3) tozalash vositalariga kiruvchi nasoslar va boshqa qurilmalarni yigʻish chizmalari; 4) payvandlash boʻyicha maʼlumotlar qayd etilgan payvandlangan tutash joylarning chizmalari (korpus, poydevor ramasi va boshqa detallar); 5) xizmat koʻrsatuvchi tizimlar chizmasi (tozalash jihoz doirasida) 6) uskunaning prinsipial elektr chizmasi. Boshqarish, tartibga solish, nazorat qilish, signal berish va himoya qilish sxemalari; 7) bosh va seriyali namunalarning sinov dasturi; 8) materialning mexanik xususiyatlari qayd etilgan muhim detallar va gidravlik sinov bosim kattaligi roʻyxati. 1.3.2.2. Chiqarib tashlanganlar tarkibida 0,3 mg/l dan ortiq neft mavjud ekanligini koʻrsatuvchi vosita: 1) texnik koʻrsatkichlari qayd etilgan priborning ishlash prinsipi tavsifi, foydalanish va xizmat koʻrsatish boʻyicha yoʻriqnomasi, mustahkamligi haqida maʼlumotlar (kelishilganlik toʻgʻrisida shtamp qoʻyilmaydi); 2) umumiy koʻrinish chizmasi; 3) foydalaniladigan materiallar va butlovchi buyumlar qayd etilgan tasnif; 4) prinsipial va funksional chizmalar; 5) bosh va seriyali namunalarning sinov dasturi. 1.3.2.3. Oqova suvlarni qayta ishlash uskunasi: 1) texnik tavsif va ishlash prinsipi (kelishilganlik toʻgʻrisida shtamp qoʻyilmaydi); 2) kesimlari qayd etilgan umumiy koʻrinishining chizmalari (tuzilmasi, asosiy oʻlchamlari, qoʻllaniladigan materiallar va qoplamalar); 3) prinsipial elektr chizmasi; 4) boshqarish, tartibga solish, nazorat qilish, signal berish va himoya qilish sxemalari; 5) bosh va seriyali namunalarning sinov dasturi; 6) oqova suvlarning tozalanganlik sifati belgisini koʻrsatuvchi priborlar. 1.3.2.4. Boshqa joyga koʻchirish tizimlari. Tarkibida neft boʻlgan va oqova suvlarni uzatish va chiqarib tashlash, shu jumladan, yigʻuvchi tsisternalar va standart toʻkish inshootlari: 1) tizimning prinsipial chizmasi; 2) sigʻim miqdori qayd etilgan yigʻuvchi tsisternalarning yigʻma chizmalari va suyuqlik sathi signalizatsiyasining prinsipial chizmalari, shuningdek, tsisternalar sigʻimi miqdori hisob-kitoblari; 3) materiallari va sinov bosimi qayd etilgan toʻkuvchi birikmalarning yigʻma chizmalari. 1.3.2.5. Insinerator: 1) texnik tavsifi va ishlash prinsipi (kelishilganlik toʻgʻrisida shtamp qoʻyilmaydi); 2) kesimlari koʻrsatilgan umumiy koʻrinishining chizmalari (tuzilmasi, asosiy oʻlchamlari, qoʻllaniladigan materiallar va qoplamalar); 3) forsunkali qurilmalar chizmasi; 4) yuklash qurilmalari chizmalari; 5) uskuna doirasida yoqilgʻi tizimi sxemasi; 6) prinsipial elektr tizimi; 7) boshqarish, tartibga solish, nazorat qilish, signal berish va himoya qilish sxemasi; 8) bosh va seriyali namunalarning sinov dasturi; 9) Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi. 1.3.2.6. Chiqindilarni yigʻish uchun moʻljallangan qurilma (echiluvchan): 1) texnik tavsif (kelishilganlik toʻgʻrisida shtamp qoʻyilmaydi); 2) kesimlari koʻrsatilgan umumiy koʻrinishining chizmalari (tuzilmasi, asosiy oʻlchamlari, qoʻllaniladigan materiallar va qoplamalar); 3 bosh namunani sinov dasturi (agar zarur boʻlsa); 1.3.2.7. Chiqindini qayta ishlash uskunasi: 1) texnik tavsif (kelishilganlik toʻgʻrisida shtamp qoʻyilmaydi); 2) kesimlari koʻrsatilgan umumiy koʻrinishining chizmalari (tuzilmasi, asosiy oʻlchamlari, qoʻllaniladigan materiallar va qoplamalar); 3) prinsipial elektr tizimi; 4) bosh va seriyali namunalar sinov dasturi. 1.3.3. Bosh kema qurilishini boshlashdan avval daryo Registriga koʻrib chiqish va kelishish uchun quyidagi hajmda texnik hujjatlar 1.3.2.1 — 1.3.2.7.-bandlarda qayd etilgan va daryo Registri tomonidan tan olingan jihozning bosh namunalari sinovdan muvaffaqiyatli oʻtganligi toʻgʻrisidagi vakolatli organlarning guvohnomalari (agar daryo Registri vakolatli deb tan olgan boshqa organlar tomonidan sinovlar oʻtkazilgan boʻlsa) taqdim etilishi shart, shuningdek, koʻrib chiqish uchun ushbu qurilma va jihozlarni oʻrnatishga texnik hujjatlar taqdim etilishi shart. 1.3.4. Uskunaga qoʻyiladigan 1.3.2.1 — 1.3.2.3, 1.3.2.5. — 1.3.2.7.-bandlarda qayd etilgan texnik shartlar daryo Registri bilan kelishilgan, jihozning oʻzi daryo Registrining sertifikatiga ega boʻlishi shart. 1.3.5. Kema taʼminotlari tarkibiga kiruvchi va neftni, tarkibida neft boʻlgan yoki oqova suvlarni bir joydan boshqa joyga oʻtkazish uchun moʻljallangan shlanglar kelishilgan hujjatlarga muvofiq yasalishi lozim va ishlab chiqaruvchi zavodning quyidagilar qayd etilgan sertifikatiga ega boʻlishi shart: shlang orqali bir joydan boshqa joyga oʻtkazish uchun ruxsat etilgan suyuqlik turi; ishlab chiqarilgan sana; ishlaydigan bosim; sinov sanasi va ushbu sinovlardagi bosim; Shlanglarga sertifikatda koʻrsatilgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi markirovka bosilgan boʻlishi shart. Shlanglar har yili tekshiruv bosimida gidravlik sinovlardan oʻtkazilishi shart. 1.4.1. Koʻrikdan oʻtkazish turlari va muddatlari Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi organlarining ijobiy xulosalari mavjud boʻlgan taqdirda kemalar tizimlari va mexanik uskunalarini koʻrikdan oʻtkazish turlari va muddatlariga mos kelishlari shart. Davriy koʻrikdan oʻtkazish hajmi 1.4.-jadvalga muvofiq (1-ilova) belgilanadi. 1.4.2. Kemalarni koʻrikdan oʻtkazish davrida kema shlanglarini gidravlik sinovdan oʻtganligi toʻgʻrisida bayonnomalar tekshirilishi lozim (1.3.5.). 1.5.1. Har bir kemaga neftdan, oqova suvlardan va chiqindilardan ifloslantirishning oldini olish toʻgʻrisida guvohnoma beriladi (4-ilova). Har yillik koʻrikdan oʻtkazish davrida daryo Registri vakolatli deb tan olingan tashkilot tomonidan oʻtkazilgan koʻriklar va sinovlarning ijobiy natijalari boʻlganda guvohnoma tasdiqlanadi. 1.5.2. Ifloslantirishning oldini olish uskunalarining sozligi kema koʻrikdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi dalolatnomada tasdiqlanadi. 2.1.1. Bortida ichki yonuv dvigateliga ega boʻlgan har bir oʻziyurar kema, shuningdek oʻziyurmas kemalar quyidagilar bilan jihozlanishi shart: 1) tarkibida neft mavjud boʻlgan suvlarni yigʻish tsisternasi; 2) tarkibida neft mavjud boʻlgan suvlarni uzatish uchun standart toʻkish birikmalari (2.3.3.); 3) tarkibida neft mavjud boʻlgan suvlarni bir joydan boshqa joyga oʻtkazish va topshirish tizimi; 2.1.2. Kemalar qoʻshimcha tarzda quyidagilar bilan jihozlanishi mumkin: 1) tozalash jihozlari; 2) chiqarib tashlanadiganlar tarkibida neft mavjudligi 0,3 mg/l dan ortiq ekanligi belgisini koʻrsatish vositasi; 3) tarkibida neft mavjud boʻlgan suvlarni chiqarib tashlashni toʻxtatish uchun avtomatik qurilma; 4) tarkibida neft mavjud boʻlgan suvlarni chiqarib tashlash tizimi; 5) neft qoldiqlari uchun yigʻish tsisternasi; Kema egalarining tarkibida neft mavjud boʻlgan suvlarni yigʻish va tozalashga tayyor ekanliklarini daryo Registri tan olgan laboratoriyalar tomonidan tekshiriladi va belgilangan shakldagi guvohnoma beriladi (4-ilova). Guvohnoma nusxasi Registr inspeksiyasiga yuboriladi. 2.1.3. Yuk va yoqilgʻi tanklarini ballast sifatida foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi. 2.1.4. Kemaning bevosita yoqilgʻi va moylarni quyish yaqinida yoxud mashina boʻlimida koʻrinadigan joyga, tank va tsisternalar, shuningdek ularning havo, oʻlchov va quyish quvurlarining joylashgan joylari koʻrsatilgan holda, yoqilgʻi va moylash tizimining chizmalari osib qoʻyilgan boʻlishi shart. 2.1.5. Neft quyuluvchi kemalarda Daryo Registri yuklar tizimi chizmalari va yuklash operatsiyalarini bajarish uchun yoʻriqnomalar mavjudligini talab qilishi mumkin. Chizmalar va yoʻriqnomalar bevosita yuk qabul qilish joyiga yaqin yoki yuklash operatsiyalarini boshqarish markaziy postiga joylashtirilishi shart. Chizmalarda armatura, tanklar joylashgan joylar, shuningdek, gaz chiqaruvchi, quyish va oʻlchashlarni oʻtkazuvchi quvurlar haqida maʼlumotlar boʻlishi shart. Komandasiz foydalanishda boʻlgan oʻziyurmas neft quyuvchi kemalarda sxemalar va yoʻriqnomalar ularga xizmat koʻrsatuvchi buksirlar va itarib yurgizuvchilarda mavjud boʻlishi shart. 2.2.1. Registrga, tarkibida neft mavjud boʻlgan suvlarni yigʻish uchun moʻljallangan tsisternalarning buyurtmachi bilan kelishilgan umumiy sigʻimi miqdorining hisob-kitobi taqdim etilishi shart. 2.2.2. Yigʻuvchi tsisterna konstruksiyasi Registr qoidalarining “Qobiq” II-qismi talablariga javob berishi shart. 2.2.3. Yigʻuvchi tsisternaning mashina xonalarida joylashishi Registr qoidalarining 1.11.7. “Mexanik qurilmalari” VI-qismi talablariga javob berishi shart. Manfiy harorat mavjud boʻlish ehtimoli boʻlgan joyda oʻrnatiladigan yigʻish tsisternasi isitish qurilmalari bilan jihozlanishi lozim. Isitish qurilmalari bilan kemalarning ogʻir yoqilgʻi foydalaniladigan yigʻuvchi tsisternalari ham jihozlanishi shart. 2.2.4. Yigʻuvchi tsisternalar quyidagilar bilan jihozlanishi shart: kirish va tozalash uchun gardish; havo quvuri; rul rubkasiga yoki markaziy boshqaruv postiga tsisternadagi suyuqlik 80% ga yetganligini koʻrsatuvchi yorugʻlik yoki ovoz chiqaruvchi qurilma; suyuqlik sathini oʻlchash tizimlari. 2.2.5. Yigʻish tsisternalari ichining yuzasi va yigʻish tanklarining tik devorlari, agar ular separatsiyalangan neft qoldiqlarini yigʻish uchun qoʻllaniladigan taqdirda, imkon qadar silliq boʻlishi shart (yaʼni, sirtqi yigʻishga ega boʻlishi); bunda, uning tubi qabul qiluvchi oʻtkazish quvuri tomon qiyalikka ega boʻlishi lozim. 2.2.6. Isitish qurilmasi, agar u mavjud boʻlsa, Registr qoidalarining VII “Tizimlar va oʻtkazish quvurlari” 8.3. qismi talablariga javob berishi shart; bunda, elektr isitgichlarning qoʻllanilishi Daryo Registrining maxsus koʻrib chiqishi hisoblanadi. 2.3.1. Tarkibida neft mavjud boʻlgan suvlarni oʻtkazish, uzatish va chiqarib tashlash tizimi qurilmalari va oʻtkazish quvurlarining tizimlari va joylashishi Registr qoidalarining 1 va 4-boblari VII “Tizimlar va oʻtkazish quvurlari” qismi talablariga javob berishi shart. 2.3.2. Tarkibida neft mavjud boʻlgan suvlarni oʻtkazish, uzatish va chiqarib tashlash tizimining oʻtkazish quvurlari va armuturalarining gidravlik sinovdan oʻtkazilishi Registr qoidalarining 14-bob VII “Tizimlar va oʻtkazish quvurlari” qismi talablariga javob berishi shart. 2.3.3. Tarkibida neft mavjud boʻlgan suvlarni bir joydan boshqa joyga uzatish tizimining oʻtkazish quvurlari qurilmalari qabul qilish vaqtida, boshqa uzatuvchi tizimlar tarkibiga kiruvchi quvurlar bilan ulanmasligi va ikki tomon bortlariga chiqarilishi shart. Asoslangan hollarda, Registr ushbu oʻtkazish quvurini faqat bir tomon bortiga chiqarishga ruxsat berishi mumkin. Ushbu oʻtkazish quvurlarining chiqarish kichik quvurlari shlanglarni ulash uchun qulay joylarga oʻrnatilishi va ajralib turuvchi yozuvga ega boʻlishi, standart toʻkish birikmalari bilan (2.3.3. rasm) jihozlanishi shart (2-ilova). Standart toʻkish birikmasi gardishining ichki diametri 125 mm. tashkil etuvchi quvurlar uchun moʻljallangan boʻlib, poʻlatdan yoki har jihatdan unga teng boʻlgan koʻndalang yassi materialdan yasaladi. Ushbu gardish neftga chidamli materialdan yasalgan prokladka bilan birga 0,6 Mpa bosimga moʻljallangan boʻladi. Ulash, talab etiladigan 6 ta 20 mm diametrli bolt yordamida amalga oshiriladi. Tarkibida neft boʻlgan suvlarni uzatish uchun moʻljallangan chiqarish kichik quvurlari tizimidagi qabul qilish qurilmalariga kirish etaklari hamma yogʻi berk gardishlar bilan jihozlanishi shart. Tarkibida neft boʻlgan suvlarni uzatish joylarida suyuqlik oqib chiqib va shlang ajralib ketishi hollarida, suvlarni ifloslantirishning oldini olish boʻyicha konstruktiv choralar koʻrilishi shart. 2.3.4. Tarkibida neft boʻlgan suvlarni uzatish tizimlariga, ushbu maqsadlar uchun moʻljallangan nasoslar yordamida xizmat koʻrsatilishi lozim. Boshqa yoʻnalishga moʻljallangan kema nasoslari yoki sohillar nasoslari Daryo Registri bilan maxsus kelishuvga muvofiq chiqarib tashlash vositasi sifatida foydalanilishi mumkin. Tarkibida neft boʻlgan suvlarni uzatish uchun neft quyuvchi kemalarda yuk va tozalash nasoslari nazarda tutilishi mumkin. Chiqarib tashlovchi vositalarni ishga tushirish va toʻxtatish qoʻlda bajarilishi shart. Chiqaruvchi quvurlar joylashgan atrofda chiqarib tashlovchi vositalarni masofadan oʻchiruvchi boshqaruv posti oʻrnatilishi shart yoki kuzatish posti va topshirish nazorat joyi bilan aloqada boʻlish boʻyicha samarali tizim mavjud boʻlishi shart. 2.3.5. Tarkibida neft boʻlgan suvlarni toʻkish quvurlarini yopish armaturalarida plombalash uchun vositalar nazarda tutilgan boʻlishi shart. 2.3.6. Mashina boʻlinmasida plombalanadigan tanklar va tsisternalar hamda ularning havo, oʻlchov va toʻkish quvurlari, tiqin qurilmalarining joylashishi koʻrsatilgan chizma osib qoʻyilgan boʻlishi shart. Kemada neft jarayonlari va chiqindi hamda oqova suvlar boʻyicha jarayonlarni qayd etish kitobi yuritilishi shart. Bunday kitob tikilgan va kemachilik inspektori yoki Daryo Registri inspektori tomonidan muhr bilan tasdiqlangan boʻlishi shart. Tiqin qurilmasini plombalashda, plombalovchi shaxs bu haqda neft boʻyicha jarayonlarni qayd etish kitobiga plomba izi bilan birga yozib qoʻyadi va oʻz muhri bilan tasdiqlaydi. Suzuvchi vosita maʼmuriyati plombaning butligi uchun qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar hisoblanadi. Bortida 3 nafardan ortiq odamga ega boʻlgan kemalar oqova suvlarni tozalash tizimi va oqova suvlarni yigʻuvchi tsisternalar bilan, ularni kelgusida qabul qilish inshootlariga topshirish va ushbu jarayonni amalga oshirish uchun standart toʻkish birikmalari bilan jihozlanishi shart (3.3.3.), bundan tashqari, kemalar oqova suvlarni qayta ishlash uskunalari bilan ham jihozlanishi mumkin. 3.2.1. Registrga, tarkibida neft mavjud boʻlgan suvlarni yigʻish uchun moʻljallangan tsisternalarning buyurtmachi bilan kelishilgan umumiy sigʻimi miqdorining hisob-kitobi taqdim etilishi shart. 3.2.2. Yigʻuvchi tsisternalar imkon qadar tashqi yigʻish tizimi bilan bajarilishi shart, tubi esa qabul qilish quvuri tomonga nishab boʻlishi shart. Sisternalar olib-qoʻyiladigan boʻlishi lozim. 3.2.3. Quyish quvurida tiqin mavjud boʻlmagan yigʻuvchi tsisternalarning tubidan quyi sanitar priborigacha suv ustunining 1,5 bosimga teng, biroq suv ustunidan 2,5 m.dan kam boʻlmagan sinov bosimi bilan tekshirilishi shart 3.2.4. Yigʻuvchi tsisternalar quyidagilar bilan jihozlanishi shart: kirish va tozalash uchun gardish; tubidagi qoldiqlarni yumshatish tizimi; yuvish tizimi; havo quvuri; rul rubkasiga yoki markaziy boshqaruv postiga tsisternadagi suyuqlik 80% ga yetganligini koʻrsatuvchi yorugʻlik yoki tovush beruvchi qurilma; — suyuqlik sathini oʻlchash tizimlari. 3.2.5. Yumshatish vositasi sifatida suv, bugʻ va siqilgan havo qoʻllanilishi mumkin. Yumshatish va yuvish tizimlarini kemaning boshqa tizimlariga ulanishi Registrning maxsus kelishuviga muvofiq amalga oshiriladi. 3.2.6. Yigʻuvchi tsisternalarning havo quvurlari ochiq palubaga chiqarilishi shart va ularning chiquvchi etaklari shu tarzda joylashgan boʻlishi zarurki, ifloslangan havo yashash xonalariga kira olmasligi shart. 3.2.7. Sovuq havo boʻlishi mumkin boʻlgan joylarda oʻrnatilgan yigʻuv tsisternalari isitish qurilmalari bilan jihozlangan boʻlishi shart. 3.3.1. Tizimlar qurilmasi va oqova suvlarni bir joydan boshqa joyga oʻtkazish, uzatish va chiqarib tashlash oʻtkazuvchi quvurlarning joylashuvi Registr qoidalarining 1-bob VII “Tizimlar va oʻtkazuvchi quvurlar” qismi talablariga javob berishi shart. 3.3.2. Oqova suvlarni oʻtkazish, uzatish va chiqarib tashlash tizimining oʻtkazish quvurlari va armaturalarining gidravlik sinovdan oʻtkazilishi Registr qoidalarining 14-bob VII “Tizimlar va oʻtkazish quvurlari” qismi talablariga javob berishi shart. 3.3.3. Qabul qiluvchi inshootlarga oqova suvlarni uzatish tizimining oʻtkazish quvurlari boshqa uzatuvchi tizimlar tarkibiga kiruvchi quvurlar bilan ulanmasligi va ikki tomon bortlariga chiqarilishi shart. Asoslangan hollarda, Registr ushbu oʻtkazish quvurini faqat bir tomon bortga chiqarishga ruxsat berishi mumkin (3-ilova). Ushbu oʻtkazish quvurlarining chiqarish kichik quvurlari shlanglar ulash uchun qulay joylarga oʻrnatilishi, ajralib turuvchi yozuvga ega boʻlishi va rasmda qayd etilgan gardishli standart toʻkish ulanmalari bilan jihozlanishi lozim. Standart toʻkish ulanmasining gardishi ichki diametri 100 mm. tashkil etuvchi quvurlar uchun moʻljallangan boʻlib, poʻlatdan yoki har jihatdan unga teng boʻlgan koʻndalang yassi materialdan yasaladi. Ushbu gardish neftga chidamli materialdan yasalgan prokladka bilan birga 0,6 Mpa bosimga moʻljallangan boʻladi. Nazariy jihatdan bortining balandligi 5 m. yoki undan kam boʻlgan kemalar uchun toʻkish birikmasining ichki diametri 38 mm boʻlishi mumkin. Biriktirish talab etiladigan uzunlikdagi 4 ta 16 mm diametrli bolt yordamida amalga oshiriladi. Qabul qilish inshootlariga oqova suvlarni uzatish chiqarish quvurlari tizimi hamma yogʻi berk gardishlar bilan jihozlanishi shart. 3.3.4. Oqova suvlarni uzatish tizimlarigi kema yoki qirgʻoq nasoslari xizmat koʻrsatishi shart, zaxira vositasi sifatida ejektor oʻrnatilishiga yoʻl qoʻyiladi. Boshqa maqsadga moʻljallangan kema nasoslari Daryo Registri bilan maxsus kelishuvga muvofiq chiqarib tashlash vositasi sifatida qoʻllanilishi mumkin. 3.3.5. Oqova suvlarni uzatish tizimining uzatuvchi quvurlari, shuningdek, uzatuvchi shlanglari bort ortidagi suv bilan yuvish imkoniyatiga ega boʻlishi shart; bunda, yuvadigan suv qabul qilish inshootiga yoxud yigʻuvchi tsisternaga qaytarilishi shart. 3.3.6. Oqova suvlarni toʻkish quvurlarini tiqin armaturalarida plombalash uchun vositalar nazarda tutilgan boʻlishi shart. Kemalar chiqindilar yigʻuvchi qurilmalar bilan jihozlanishi va Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi organlarining ijobiy xulosalari mavjud boʻlgan taqdirda, chiqindilarni qayta ishlash yoki yoqish uskunalari bilan jihozlanishi shart. 4.2.1. Chiqindi yigʻuvchi qurilmalar yechib olinadigan va oʻrnatilgan boʻlishi mumkin. 4.2.2. Registrga, chiqindi yigʻuvchi qurilmalarning buyurtmachi bilan kelishilgan umumiy sigʻimi miqdorining hisob-kitobi taqdim etilishi shart. 4.2.3. Kema qobigʻiga oʻrnatilgan chiqindi yigʻuvchi qurilmalar poʻlatdan yasalishi lozim. Ichki yuz tomoni tekis, tubi 30 gradusdan kam boʻlmagan miqdorda tushirish qurilmasi tomon nishab boʻlishi shart. 4.2.4. Yechib olinadigan chiqindi yigʻuvchi qurilmalarning ichki yuzasi silliq boʻlishi va ularni kemalarga mahkamlash uchun moʻljallangan moslamaga ega boʻlishi shart. 4.2.5. Yechib olinadigan chiqindi yigʻuvchi qurilmalar ochiq palubada oʻrnatilishi yoki yashash va xizmat xonalaridan ajratilgan alohida xonalarda oʻrnatilishi shart, bunday xonalar samarali shamollatishga ega boʻlishlari shart. 4.2.6. Chiqindi yigʻuvchi qurilmalar chiqindi qabul qilish uchun moʻljallangan tuynuklarning tigʻiz yopilishini taʼminlovchi qopqoqga ega boʻlishi shart. 4.2.7. Yigʻilgan chiqindi, kelgusida chiqindi tashlash joylariga tashib olib borish uchun qirgʻoq qurilmalariga topshirilishi shart. Topshirish port maʼlumotnomasi bilan rasmiylashtirilishi va chiqindi bilan ishlash kitobiga qayd etilishi shart. 5.1. Amalda joriy etishdan avval, mulkchilik shaklidan qatʼiy nazar barcha kema egalari oʻzlarining suzuvchi vositalarini mazkur Qoidalar talablariga muvofiq jihozlashlari shart. 5.2. Mazkur qoidalar 2002-yilning yanvar oyidan amalga joriy etilsin. Belgilangan muddatda kema egalari atrof-muhitni ifloslantirishning oldini olish boʻyicha jihozlarni Registr inspeksiyasiga taqdim etishlari va tegishli hujjat olishlari shart. Bunday hujjatning mavjud emasligi, Registr inspeksiyasiga suzishga yaroqlilik toʻgʻrisidagi guvohnoma va klassifikatsiya guvohnomalarining amal qilish muddatlarini toʻxtatish huquqini beradi. 5.3. Nazorat qiluvchi organlar — kemachilik inspeksiyasi, daryo Registri, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi inspektorlari mazkur qoidalarning bajarilishini nazorat qilish boʻyicha oʻz funksiyalarini amalga oshirish uchun suzuvchi vositalarga toʻsiqlarsiz kiritilishi shart. Nazorat qiluvchi organlar inspektorlarining barcha koʻrsatmalari bajarish uchun majburiydir. 5.4. Mazkur qoidalarning buzilish holati aniqlangan taqdirda, nazorat qiluvchi shaxs tomonidan suzuvchi vosita kapitani (shkiperi) uchun aniq qoidabuzarlik holatini qayd etib dalolatnoma tuziladi va qonunda belgilangan tartibda, jarima shaklida jazo choralari koʻriladi. Dalolatnoma nusxasi kema egasiga, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasiga va Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligiga yoʻnaltiriladi. Kema egasi 15 kun muddatda qayd etilgan tashkilotlarga koʻrilgan choralar haqida xabar berishi shart.