Karantin ostidagi mahsulotni olib qoʻyish, qaytarib yuborish va yoʻq qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2026-01-21)

Oʻzbekiston Respublikasi “Oʻsimliklar karantini toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-apreldagi 278-son “2019-yil agentliklar, qoʻmitalar, markazlar, davlat inspeksiyalari va davlat boshqaruvi boshqa organlarining faoliyati samaradorligini va maqsadli vazifalarga erishishlarini baholashning asosiy mezonlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman: 1. Karantin ostidagi mahsulotni olib qoʻyish, qaytarib yuborish va yoʻq qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻsimliklar karantini toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-iyuldagi PQ-4406-son “Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini chuqur qayta ishlash va oziq-ovqat sanoatini yanada rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qarori va Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 29-yanvardagi 65-son “Oʻzbekiston Respublikasi hududini oʻsimliklar karantinidagi zararli organizmlardan himoya qilish va Oʻsimliklar karantini sohasida ruxsat berish tartib-taomillaridan oʻtish tartibi toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash haqida”gi qaroriga muvofiq karantin ostidagi mahsulotlarning tegishli hujjatlari mavjud boʻlmagan, oʻsimliklar karantini obyektlari bilan zararlangan karantin ostidagi mahsulotni olib qoʻyish, qaytarib yuborish va yoʻq qilish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: oʻsimliklar karantini obyekti (karantin ahamiyatiga ega boʻlgan zararli organizm) — Oʻzbekiston Respublikasi hududida mavjud boʻlmagan yoki cheklangan tarzda mavjud boʻlgan, tarqalishi katta iqtisodiy zarar keltirishi mumkin boʻlgan va karantin ahamiyatiga ega boʻlgan zararli organizmlarga qarshi kurashish obyekti hisoblangan zararli organizm; karantin ostidagi mahsulot — oʻsimliklar karantini obyektlarini tashuvchilar boʻlishi mumkin boʻlgan oʻsimliklar, ularning qismlari, ekish materiallari, qayta ishlash mahsuloti, boshqa mahsulot va yuklar. 2. Ushbu Nizom talablari karantin ostidagi mahsulotni olib kirish, olib chiqish, tranzit tarzida olib oʻtish, ishlab chiqarish, tayyorlash, saqlash, tashish, qayta ishlash va sotish ishlari bilan shugʻullanuvchi yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan bajarilishi majburiydir. 3. Quyidagi hollarda karantin ostidagi mahsulotlar olib qoʻyiladi: oʻsimliklar karantini obyektlari aniqlanganda; Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirilishi taqiqlangan ekish materiallari va mahsulotlar aniqlanganda; karantin ostidagi mahsulotning tegishli hujjatlari (karantin ruxsatnomasi talab etiladigan oʻsimliklar va mahsulotlar uchun karantin ruxsatnomasi, xorijiy mamlakatning vakolatli davlat organlari tomonidan beriladigan fitosanitar sertifikati yoki guvohnomasi) mavjud boʻlmaganda. 4. Karantin ostidagi mahsulotni olib qoʻyish vaqtida oʻsimliklar karantini davlat inspektori tomonidan mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shaklda karantin ostidagi mahsulotni olib qoʻyish toʻgʻrisida ikki nusxada dalolatnoma (keyingi oʻrinlarda olib qoʻyish dalolatnomasi deb ataladi) tuziladi. Olib qoʻyish dalolatnomasining bir nusxasi karantin ostidagi mahsulotning egasiga (uning vakili yoki yukni qabul qilib oluvchi, tashuvchiga) beriladi, ikkinchi nusxasi oʻsimliklar karantini davlat inspektorida qoladi. 5. Olib qoʻyish dalolatnomasi tuzilayotgan vaqtning oʻzida mahsulotga nisbatan qoʻllaniladigan tadbirlar amalga oshirilgunga qadar, oʻsimliklar karantini davlat inspektori tomonidan uni saqlab turishga doir choralar koʻriladi. 6. Olib qoʻyish dalolatnomasi tuzilgan vaqtdan boshlab 24 soat ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspektoriga yozma ravishda xabar beriladi. 7. Oʻsimliklar karantini davlat inspektori tomonidan olib qoʻyilgan karantin ostidagi mahsulotdan namunalar olinadi va ular laboratoriya ekspertizasidan oʻtkazish uchun tegishli laboratoriyaga yuboriladi. 8. Karantin ostidagi mahsulotni tegishli hujjatlari mavjud boʻlmagan hollarda, oʻsimliklar karantini davlat inspektori tomonidan tuzilayotgan olib qoʻyish dalolatnomasida karantin ostidagi mahsulotning egasiga ikki kun muddat ichida tegishli hujjatlarni taqdim etishi koʻrsatib oʻtiladi. 9. Olib qoʻyilgan karantin ostidagi mahsulotni tegishli hujjatlar taqdim qilinganda va/yoki laboratoriya ekspertizasi xulosasiga koʻra mahsulotda oʻsimliklar karantini obyektlari mavjud boʻlmagan taqdirda oʻsimliklar karantini davlat inspektorining koʻrsatmasiga asosan yuk egasiga (uning vakili yoki yukni qabul qilib oluvchi, tashuvchiga) zudlik bilan qaytarib beriladi. 10. Laboratoriya ekspertizasi xulosasiga koʻra olib qoʻyilgan karantin ostidagi mahsulotda karantin obyektlari aniqlansa, oʻsimliklar karantini davlat inspektorining yozma koʻrsatmasiga asosan fitosanitar ishlov beriladi va/yoki yuk joʻnatuvchi davlatga qaytarib yuboriladi. 11. Quyidagi hollarda karantin ostidagi mahsulot yuk egasiga (uning vakili yoki yukni qabul qilib oluvchi, tashuvchiga) qaytarib yuboriladi: karantin ostidagi mahsulot oʻsimliklar karantini obyektlari aniqlanganda; Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirilishi taqiqlangan ekish materiallari va mahsulotlari aniqlanganda; karantin ostidagi mahsulotning tegishli hujjatlari (karantin ruxsatnomasi talab etiladigan oʻsimliklar va mahsulotlar uchun karantin ruxsatnomasi, xorijiy mamlakatning vakolatli davlat organlari tomonidan beriladigan fitosanitar sertifikati yoki guvohnomasi) mavjud boʻlmaganda. 12. Karantin ostidagi mahsulotni qaytarib yuborish uchun oʻsimliklar karantini davlat inspektori tomonidan mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shaklda qaytarib yuborish toʻgʻrisida ikki nusxada dalolatnoma tuziladi. Qaytarib yuborish toʻgʻrisidagi dalolatnomaning bir nusxasi karantin ostidagi mahsulotning egasiga (uning vakili yoki yukni qabul qilib oluvchi, tashuvchiga) beriladi, ikkinchisi nusxa esa oʻsimliklar karantini davlat inspektorida qoladi. 13. Karantin va boshqa xavfli zararkunandalar, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlar bilan zararlangan karantin ostidagi mahsulotlarni zararsizlantirish va yuk joʻnatuvchiga qaytarib yuborishning imkoniyati mavjud boʻlmasa ular yoʻq qilinishi (maxsus joyda yoqib yuborish yoki chuqur qazib koʻmib tashlash yoʻli bilan) lozim. 14. Oʻsimliklar karantini obyektlari mavjud boʻlgan karantin ostidagi mahsulotni yoʻq qilish Oʻzbekiston Respublikasining “Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida”gi, “Ekologik nazorat toʻgʻrisida”gi hamda “Chiqindilar toʻgʻrisida”gi qonunlariga va boshqa qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq amalga oshiriladi. 15. Karantin ostidagi mahsulotni yoʻq qilish uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi, viloyatlar va Toshkent shahar oʻsimliklar karantini va himoyasi boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda hududiy boshqarmalar deb yuritiladi) boshliqlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi hududiy organlarining va Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi hududiy boʻlinmalarining vakillarini jalb qilgan holda, tarkibida kamida 5 kishidan iborat komissiya tuziladi (keyingi oʻrinlarda — Komissiya deb yuritiladi). 16. Karantin ostidagi mahsulot ekspertiza tekshiruvidan oʻtkazilgan taqdirda, ekspertiza xulosasi tegishli hududiy boshqarmaga kelib tushgan yoki olib qoʻyish dalolatnomasi tuzilgan kundan eʼtiboran bir kun ichida oʻsimliklar karantini davlat inspektori tomonidan dalolatnoma va ekspertiza xulosasi (agarda mavjud boʻlsa) ilova qilingan holda Komissiyaga yuboriladi. 17. Olib qoʻyish dalolatnomasiga va/yoki ekspertiza xulosasiga (agarda mavjud boʻlsa) asosan Komissiya tomonidan mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shaklda, karantin ostidagi mahsulotning atrof-muhit uchun zararli ekanligini hisobga olgan holda yoʻq qilish sanasi, usuli va joyini aniqlash toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. 18. Oʻsimliklar karantini obyektlari tarqalishi va karantin ostidagi mahsulot oʻgʻirlanishi holatlarining oldini olish maqsadida, ular oʻsimliklar karantini davlat inspektorining koʻrsatmalariga binoan maxsus joylarda plomba bosilgan holda saqlanadi. 19. Karantin ostidagi mahsulotni yoʻq qilish mahsulot egasi (uning vakili yoki yukni qabul qilib oluvchi, tashuvchi) ishtirokida Komissiya tomonidan qaror qabul qilingan sanadan boshlab besh ish kunidan kechiktirmasdan amalga oshiriladi. 20. Hududiy boshqarma Komissiya tomonidan yoʻq qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanadan boshlab bir ish kuni ichida mahsulot egasiga (qabul qilib oluvchi) karantin ostidagi mahsulotni yoʻq qilish sanasi, usuli va joyi haqida xabar beradi. 21. Karantin ostidagi mahsulot yoʻq qilish jarayonidan soʻng, Komissiya tomonidan mazkur Nizomning 4-ilovasiga muvofiq shaklda yoʻq qilish toʻgʻrisida toʻrt nusxada dalolatnoma (keyingi oʻrinlarda yoʻq qilish dalolatnomasi deb ataladi) tuziladi. Dalolatnoma Komissiya aʼzolari hamda karantin ostidagi mahsulotlarning egasi (uning vakili yoki yukni qabul qilib oluvchi, tashuvchi) tomonidan imzolanadi va hududiy boshqarma muhri bilan tasdiqlanadi. Agar karantin ostidagi mahsulot yoʻq qilish joyiga mahsulot egasi (uning vakili yoki yukni qabul qilib oluvchi, tashuvchi) belgilangan vaqtda kelmasa, yoʻq qilish jarayoni davom ettiriladi va bu haqda yoʻq qilish dalolatnomasiga qayd etiladi. 22. Yoʻq qilish jarayoni fotosurat yoki video yozuvga olinadi. 23. Karantin ostidagi mahsulotni yoʻq qilishda uning isteʼmol xususiyatlari toʻliq yoʻq qilinishi shart. 24. Komissiyaning qarorlari va fotosurat (video yozuvlar) nusxalari yoʻq qilish dalolatnomasi nusxalariga ilova qilingan holda mahsulot egasiga (uning vakili yoki yukni qabul qilib oluvchi, tashuvchiga) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasining hududiy organlariga va Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining hududiy boʻlinmalariga yuboriladi. 25. Zararlangan oʻsimliklar karantini nazoratidagi mahsulotlarni fumigatsiya, degazatsiya, refrejeratsiya qilish yoki boshqa usullarda zararsizlantirish (tozalash, qaytarib yuborish yoki boshqa manzilga joʻnatish, yoʻq qilib tashlash), yuklarni, bagajlarni, pochta joʻnatmalarini ochish yoki qadoqlash, ularni zararsizlantirish joylariga olib borish va u yerdan qaytarib olib kelish bilan bogʻliq xarajatlar yukni oluvchilar yoki karantin ostidagi mahsulotni joʻnatuvchilar hisobidan amalga oshiriladi. 26. Agar mahsulot egasi ekspertiza xulosasi yoki Komissiyaning qaroridan norozi boʻlgan taqdirda, yuqori turuvchi organlarga yoki sudga murojaat qilish huquqiga ega. 27. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar. 28. Ushbu Nizom Sogʻliqni saqlash vazirligi, Davlat bojxona qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi, Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari Kengashi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanitariya-epidemiologiya nazorati davlat inspeksiyasi bilan kelishilgan.