Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalarini ijaraga berish tartibini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(decree, 2025-09-12)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 8-iyundagi “Yer munosabatlarida tenglik va shaffoflikni taʼminlash, yerga boʻlgan huquqlarni ishonchli himoya qilish va ularni bozor aktiviga aylantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-6243-son Farmoni bilan boshlangan yer munosabatlari sohasidagi islohotlarni izchil davom ettirish maqsadida: 1. 2024-yil 1-martdan boshlab qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalarini ijaraga berishda ochiq elektron tanlov oʻrniga elektron onlayn auksion savdolari joriy etilsin. 2. Belgilansinki: a) qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalari elektron onlayn auksion savdolari orqali oʻttiz yilga ijaraga beriladi, bunda boshlangʻich narx yer uchastkasining normativ qiymati miqdorida belgilanadi, sotilmagan lotlarning narxi har takroriy savdoda 10 foizdan bosqichma-bosqich boshlangʻich narxning 20 foizigacha kamaytiriladi; b) yer uchastkalarini elektron onlayn auksion savdolariga chiqarish boʻyicha materiallarni tayyorlash, qonunchilikka tegishli oʻzgartirishlar kiritilguniga qadar, ochiq elektron tanlov uchun belgilangan tartibda, elektron onlayn auksion savdolarini oʻtkazish esa, auksion savdolarini tashkil etish hamda oʻtkazish tartibiga muvofiq amalga oshiriladi; d) elektron onlayn auksion savdolari orqali ijara huquqini sotishdan tushgan mablagʻlar ijara huquqi davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan keyin operator xizmat haqi chegirilgan holda quyidagi tartibda taqsimlanadi: 10 foizi — Qishloq xoʻjaligi vazirligi tizimidagi tashkilotlarga (2 foiz — “Agrosanoatni raqamlashtirish markazi” MCHJga, 3 foiz — “Oʻzdaverloyiha” davlat ilmiy-loyihalash institutiga, 5 foiz — Qishloq xoʻjaligini rivojlantirish va oziq-ovqat taʼminoti jamgʻarmasiga); 5 foizi — tuman va shaharlar soliq inspeksiyalari budjetdan tashqari jamgʻarmalariga; 10 foizi — 2025-yilning 1-martidan boshlab respublika budjetiga maqsadli ravishda aholi tomorqalarida va dehqon xoʻjaligi yer maydonlarida mahsulot yetishtirish boʻyicha ixtisoslashuvni chuqurlashtirish tadbirlariga yoʻnaltiriladi. Bunda, respublika budjetiga yoʻnaltirilgan mablagʻlar “Tadbirkorlikni rivojlantirish kompaniyasi” aksiyadorlik jamiyatiga davlat ulushini oshirish uchun yoʻnaltiriladi va maqsadli ravishda “Uzagrostar xolding” kompaniyasi va uning muassisligidagi ixtisoslashgan kompaniyalar faoliyatini moliyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun sarflanadi; bazaviy hisoblash miqdorining bir yarim baravari miqdorida — yer uchastkasiga boʻlgan huquqni davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun roʻyxatdan oʻtkazuvchi organning hisobvaragʻiga; qolgan mablagʻlar — tegishli tuman (shahar) mahalliy budjetiga. Bunda Soliq qoʻmitasi qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini sotish boʻyicha toʻlovlarni undirishga masʼul etib belgilansin. Soliq qoʻmitasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi va “Elektron onlayn auksionlarni tashkil etish markazi” AJ bilan birgalikda 2025-yil 1-fevralga qadar oʻz maʼlumotlar bazalarini integratsiya qilish orqali qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini sotish boʻyicha har bir ijaraga oluvchi uchun shaxsiy kartochka hamda toʻlovlarning aniq hisobi yuritilishini taʼminlasin. 3. Qishloq xoʻjaligi vazirligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimlari, Kadastr agentligi va Davlat aktivlarini boshqarish agentligi bilan birgalikda 2024-yil 1-martga qadar: 1-ilovaga muvofiq 15 626,8 gektar qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkasining elektron onlayn auksion savdolariga chiqarilishini (aholi punktlariga yaqin, suv taʼminoti yaxshi, unumdorligi yuqori boʻlgan, maydoni, qoida tariqasida, 5 gektardan yuqori konturlarni 1 gektargacha lotlarga boʻlgan holda); ochiq elektron tanlovga chiqarilgan va gʻolib aniqlanmagan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalari 2024-yil 1-martdan boshlab avtomatik tarzda elektron onlayn auksion savdolariga chiqarilishini taʼminlasin. 4. 2024-yil 1-martdan boshlab qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalari ijarachilariga ijaraga berilgan yer uchastkalari boʻyicha oʻz huquq va majburiyatlarini yer uchastkasidan foydalanish maqsadini oʻzgartirmagan holda toʻliq yoki qisman boshqa shaxsga oʻtkazishga (qayta ijaraga berishga) ruxsat berilsin. Bunda: ijaraga oluvchi yer uchastkasidan kamida uch yil davomida, ushbu bandning uchinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollarda esa, kamida besh yil davomida oʻzi foydalangan boʻlishi shart, ushbu muddat ijara huquqi davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan boshlab hisoblanadi; yuridik shaxslarga elektron onlayn auksion savdolari, ochiq elektron tanlov yoki tanlov oʻtkazmasdan davlat organlarining qarorlari bilan toʻgʻridan-toʻgʻri ijaraga berilgan yer uchastkalarini boshqa shaxsga oʻtkazishga (qayta ijaraga berishga) ijara huquqi davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan boshlab besh yildan keyin yoʻl qoʻyiladi; ijaraga beruvchi ochiq elektron tanlov natijasiga koʻra ijara muddatiga teng taqsimlanadigan qoʻshimcha toʻlovlarni yoki elektron onlayn auksion savdolari natijalariga koʻra boʻlib-boʻlib toʻlash nazarda tutilgan toʻlovlarni biryoʻla toʻlashi shart. 5. Oliy Majlis Qonunchilik palatasi Kengashi va Oliy Majlis Senati Kengashining 2023-yil 13-dekabrdagi “Respublikamizda yerlardan oqilona va samarali foydalanish holatini oʻrganish, bu borada mahalliy Kengashlar tomonidan nazorat qilish samaradorligini yanada oshirish toʻgʻrisida”gi 3787-IV/KQ-642-IV-sonli qoʻshma qarori maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2027-yil 1-yanvarga qadar boʻlgan davrda xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlariga huquqni tasdiqlovchi hujjatlari toʻliq boʻlmagan, hujjatdagi va amaldagi maydoni bir-biridan farq qiladigan, doimiy foydalanish huquqi bilan ajratilgan, shu sabablarga koʻra huquq davlat roʻyxatidan oʻtkazilmagan holda amalda foydalanib kelinayotgan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalaridan foydalanish samaradorligini oʻrganib, oʻz sessiyalarida ushbu yer uchastkalari boʻyicha: tuman (shahar) hokimi va yerdan foydalanuvchi oʻrtasida yer ijarasi shartnomasini tuzish (ijara shartnomasiga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish) toʻgʻrisida; yer uchastkasini zaxiraga qaytarish choralarini koʻrish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish vakolati berilsin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlari 2027-yil 1-yanvarga qadar oʻz hududlarida yerga boʻlgan huquq davlat roʻyxatidan oʻtkazilmagan, lekin amalda foydalanib kelinayotgan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan barcha yer uchastkalari boʻyicha ijara huquqini davlat roʻyxatidan oʻtkazish yoki yerni zaxiraga qaytarish choralarini koʻrsin. 6. Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan sugʻoriladigan yerlar uchun qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiligi oʻrnini qoplash boʻyicha toʻlovlar barcha hollarda barcha shaxslardan toʻliq undirilishi belgilansin, bundan yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilgan hollar mustasno. 7. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq garovga qoʻyuvchining yer uchastkasiga boʻlgan huquqlar garovi bilan taʼminlangan majburiyati bajarilmagan taqdirda, yer uchastkasidan foydalanish maqsadini oʻzgartirmagan holda, ijara huquqini yer ijarasi shartnomasining qolgan davriga elektron onlayn auksion savdolari orqali realizatsiya qilishga ruxsat etiladi. Bunda: yer uchastkasiga ijara huquqini elektron onlayn auksion savdolariga chiqarishni vakolatli organlar bilan kelishish (xulosa olish) talab etilmaydi; sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq, ijara huquqini elektron onlayn auksion savdolarida realizatsiya qilishdan tushgan mablagʻlar qonunchilikda belgilangan tartibda taqsimlanadi. 8. Agrosanoat klasterlariga yer uchastkalarini Vazirlar Mahkamasi tomonidan toʻgʻridan-toʻgʻri ijaraga berish tartibi bekor qilinsin. Bunda, agrosanoat klasterlari yer uchastkalarini elektron onlayn auksion savdolari orqali yoki yirik investitsiya loyihasini amalga oshirish uchun eng yaxshi taklifni tanlab olish yoʻli bilan ijaraga olishlari mumkin. 9. Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Adliya vazirligi ikki oy muddatda yirik investitsiya loyihasini amalga oshirish uchun eng yaxshi taklifni tanlab olish tartibini soddalashtirish boʻyicha Hukumat qarori loyihasini, shuningdek, chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarga yer uchastkalarini ajratish tartibini takomillashtirish boʻyicha normativ-huquqiy hujjat loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. Bunda, yer uchastkalarini chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarga, yirik investitsiya loyihasini amalga oshirish uchun eng yaxshi taklifni tanlab olish yoʻli bilan mahalliy va chet ellik investorlarga toʻgʻridan-toʻgʻri ijaraga berishda ushbu yer uchastkasiga ijara huquqining baholovchi tashkilot tomonidan aniqlanadigan bozor qiymatiga nisbatan koeffitsiyentlarda belgilanadigan miqdordagi mablagʻ ijaraga oluvchi tomonidan Davlat budjetiga toʻlanishi nazarda tutilsin. 10. Adliya vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga 2-ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin. 12. Mazkur Farmonning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib Bosh vazir oʻrinbosarlari J.A. Xodjayev va J.A. Qoʻchqorov, qishloq xoʻjaligi vaziri I.Yu. Abduraxmonov belgilansin. Farmon ijrosi uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 8-iyundagi “Yer munosabatlarida tenglik va shaffoflikni taʼminlash, yerga boʻlgan huquqlarni ishonchli himoya qilish va ularni bozor aktiviga aylantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-6243-son Farmonida: a) 2-bandning beshinchi xatboshisidagi “ochiq elektron tanlov” soʻzlari “elektron onlayn auksion” soʻzlari bilan almashtirilsin; b) 3-bandda: uchinchi xatboshi chiqarib tashlansin; toʻrtinchi va beshinchi xatboshilar tegishincha uchinchi va toʻrtinchi xatboshilar deb hisoblansin; v) 4-bandning ikkinchi xatboshisidagi “ochiq tanlov yakunlarini tasdiqlash, ijara shartnomasini imzolash, yer uchastkalarini xususiylashtirish natijalarini rasmiylashtirish” soʻzlari “ijara shartnomasini imzolash” soʻzlari bilan almashtirilsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 8-avgustdagi “Qoraqalpogʻiston Respublikasida tadbirkorlarga qulay sharoitlar yaratishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-129-son Farmonining 3-bandida: beshinchi xatboshi “loyiha tashabbuskorlariga” soʻzlaridan keyin “, shu jumladan chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarga” soʻzlari bilan toʻldirilsin; oltinchi xatboshidagi “oʻrmon fondi, qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yaylov, suv yetib bormaydigan, unumdorligi past boʻlgan yerlarning toifasini” soʻzlari “oʻrmon fondi yerlari va qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar tarkibidagi sugʻorilmaydigan yer uchastkalarining (yaylovlar, suv yetib bormaydigan, unumdorligi past boʻlgan yerlarning) yer fondi toifasini” soʻzlari bilan almashtirilsin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 7-sentabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4819-son qarori 11-bandining toʻrtinchi xatboshisi chiqarib tashlansin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 12-apreldagi “Muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlari uchun yer uchastkalarini ajratish tartibini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-204-son qarorining 3-bandi toʻqqizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Hukumat komissiyasi aʼzolari tomonidan imzolangan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va (yoki) Vazirlar Mahkamasining farmoyishi loyihasi ishchi organ tomonidan Adliya vazirligiga huquqiy ekspertizadan oʻtkazish uchun belgilangan tartibda kiritiladi, bunda mazkur loyihalarni boshqa idoralar bilan kelishish talab etilmaydi, loyihalarga yer uchastkalarining yer fondi toifasini oʻzgartirishdan boshqa masalalarni kiritishga yoʻl qoʻyilmaydi”.