Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2024-12-28)

Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonuniga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 27-sentabrdagi PQ-475-son “Qimmatli qogʻozlar bozorini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman: 1. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Ushbu buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatiga olingan kundan oʻn kun oʻtgach amalga kiritilsin. Mazkur Nizom qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlash tizimiga boʻlgan majburiy talablarni oʻrnatadi. Ushbu Nizom qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlashda qoʻllaniladigan oʻquv rejalari, dasturlari va boshqa hujjatlarni ishlab chiqish uchun asos boʻlib hisoblanadi. 1. Mazkur Nizom maqsadlarida quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirish — mutaxassisning professional darajasining doimiy oʻsishini taʼminlovchi, qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining malaka sertifikatiga ega boʻlgan mutaxassislar tomonidan qimmatli qogʻozlar bozori sohasida professional bilimlar, koʻnikmalar va tajribalarni tizimli toʻldirish va chuqurlashtirish; qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarini qayta tayyorlash — qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi maqomiga ega boʻlgan tashkilotda ishlashi uchun zarur va yetarlicha boʻlgan hajmdagi yangi professional bilimlar, koʻnikmalar va tajribalarni oʻzlashtirish; qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassisi — qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining malaka sertifikatiga ega boʻlgan jismoniy shaxs; malaka oshirish va qayta tayyorlash taʼlim muassasalari (bundan keyingi oʻrinlarda — taʼlim muassasasi deb yuritiladi) — qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlashni amalga oshiruvchi tashkilot; qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi — Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi. 2. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirish qimmatli qogʻozlar bozorining barcha mutaxassislari uchun majburiydir va uch yilda kamida bir marta amalga oshiriladi. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassisining professional bilimi yetarli darajada emasligi aniqlangan taqdirda qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi ushbu mutaxassis koʻrsatilgan muddat oʻtgungacha malakasini oshirish kurslarini oʻtish majburiyatini yuklovchi qaror qabul qilishga haqli. 3. Qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malaka oshirish kurslaridan oʻtishini taʼminlashi shart. 4. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malaka oshirganligini va ular qayta tayyorlanganligini tasdiqlovchi hujjat boʻlib taʼlim muassasasi tomonidan berilgan belgilangan shakldagi guvohnoma hisoblanadi. 5. Malaka oshirish quyidagi shakllarda amalga oshirilishi mumkin: taʼlim dasturlari boʻyicha tahsil olish — malaka oshirish boʻyicha ixtisoslashgan taʼlim muassasasida (akademiya, institut, markaz, kurslar); qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlarda stajirovka oʻtash; ilmiy-tekshirish muassasasida stajirovka oʻtash. 6. Malaka oshirish, iqtisodiy yoʻnalishdagi taʼlim muassasasida malaka oshirish kurslarida tahsil olish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarini qayta tayyorlash oliy taʼlim muassasalarida va oʻquv markazlarida amalga oshiriladi. 7. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirish va qayta tayyorlash taʼlim muassasasi va qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassisi yoki ish beruvchisi oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida amalga oshiriladi. 8. Taʼlim muassasalari quyidagi talablarga javob berishi lozim; a) qonunchilik hujjatlarida belgilangan hollarda akkreditatsiyadan oʻtgan boʻlishi; b) kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash faoliyatini boshlaganlik yoki tugatganlik haqida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasini xabardor qilish uchun xabarnomalar yuborishi va xabarnoma qabul qilinganligi toʻgʻrisida tasdiqnomalar olgan boʻlishi (nodavlat taʼlim tashkilotlari uchun); v) investitsiya maslahatchisi faoliyatini boshlaganlik yoki tugatganlik haqida qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organini xabardor qilish uchun xabarnomalar yuborishi va xabarnoma qabul qilinganligi toʻgʻrisida tasdiqnomalar olgan boʻlishi (nodavlat taʼlim tashkilotlari uchun); d) qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining I toifali malaka sertifikatiga ega boʻlgan mutaxassis oʻqituvchilarga toʻgʻri keladigan dars soatlari soni — oʻtkaziladigan kursda yuklatilgan darslar umumiy hajmining 30 foizidan kam boʻlmasligi. 9. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash boʻyicha faoliyatni amalga oshirishda taʼlim muassasasi uch yildan kam boʻlmagan muddat davomida quyidagi hujjatlarni saqlashi lozim: a) qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi bilan kelishilgan, taʼlim muassasasi tomonidan tasdiqlangan imtihon biletlari savolnomalari; b) baholar, biletlar raqamlari, imtihon komissiyasi aʼzolarining familiyalari va ularning imzolari qoʻyilgan, imtihon komissiyalarining vedomostlari; v) oʻqish jarayonidagi tinglovchilarning darslarga qatnashish davomatlari, mashgʻulotlar oʻtkazilgan sanalar, mashgʻulotlar mavzulari, dars soatlari soni, oʻqituvchilarning familiya va imzolari koʻrsatib oʻtilgan jurnallar; g) guvohnomalarning raqamlari, berilgan sanalari, oʻqish davri, oʻquv kursining nomi, tinglovchilarning ismi, familiyasi, otasining ismi, ularning pasport maʼlumotlari yoki identifikatsiya ID-karta maʼlumotlari, guvohnomalarni olganliklari toʻgʻrisidagi imzolar koʻrsatib oʻtilgan hisob jurnallari. 10. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash taʼlim dasturlari mazmuniga asosiy talablar quyidagilar hisoblanadi: sohalarga boʻlgan professional malaka talablariga muvofiqligi; umumiy oʻrta, maxsus, professional va oliy taʼlimning davlat taʼlim standartlariga qoʻyilgan davlat talablariga nisbatan izchilligi; taʼlimning zamonaviy texnologiya va vositalariga yoʻnaltirilishi; dastur mazmunlarining qimmatli qogʻozlar bozorida amalga oshiriladigan professional faoliyat turlariga muvofiqligi; Oʻquv rejalari va dasturlari taʼlim muassasalari tomonidan tasdiqlanadi va qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi bilan kelishiladi. 11. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malaka oshirish va ularni qayta tayyorlash oʻquv dasturlari quyidagi nazorat chora-tadbirlarini nazarda tutishi lozim. Xususan: tinglovchilarni test sinovlaridan oʻtkazish; hajmi 25 sahifadan kam boʻlmagan (shrifti — 14, interval — 1,5 boʻlgan) malaka ishini (referatni) tayyorlash va himoya qilish; imtihonni topshirish. Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi vakili imtihon komissiyasi tarkibiga kiritilishi mumkin. 12. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirish davriyligi va davomiyligi uning tashkil etish shakllari hamda qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassisining malaka darajasi va individual kasbiy ehtiyojiga boʻlgan talablarga bogʻliq. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirishning umumiy davom etish davri, asosiy ish joyidan ajralgan holda kamida 72 dars soatlari etib belgilanadi. 13. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarini qayta tayyorlash boʻyicha dars yuklamasini rejalashtirishda asosiy eʼtibor qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining bajargan mustaqil ishlariga qaratiladi. Qayta tayyorlashning davomiyligi oldingi taʼlim darajasi, qayta tayyorlashning shakli va mehnat unumdorligiga bogʻliq. 14. Mutaxassislarning malakasini oshirish va qayta tayyorlash ikkinchi oliy yoki oʻrta maxsus, professional maʼlumotni olish deb qaralmaydi. 15. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi bilan kelishilgan.