Bojxona toʻlovlarini toʻlashning bosh taʼminotini qoʻllash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2024-11-21)

Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 3391-moddasiga muvofiq bojxona toʻlovlarini toʻlashning bosh taʼminotini qoʻllash tartibini belgilash maqsadida buyuraman: 1. Bojxona toʻlovlarini toʻlashning bosh taʼminotini qoʻllash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakili, Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi bilan kelishilgan. 3. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi. Mazkur Nizom bojxona toʻlovlarini toʻlashning bosh taʼminotini (bundan buyon matnda bosh taʼminot deb yuritiladi) qoʻllash tartibini belgilaydi. 1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: bosh taʼminot — toʻlovchi tomonidan muayyan vaqt ichida bir necha bojxona operatsiyalarini bajarish chogʻida yuzaga keladigan bojxona toʻlovlarini toʻlanishini bank kafolatini taqdim etish, bojxona toʻlovlarini toʻlash majburiyatini sugʻurtalash yoki tovarlarni garovga qoʻyish orqali taʼminlash; bojxona operatsiyasi — tovarlarning va transport vositalarining bojxona rasmiylashtiruvida tovarlarga va transport vositalariga nisbatan bojxona organlarining mansabdor shaxsi va (yoki) vakolatli shaxs tomonidan amalga oshiriladigan harakat; taʼminlov hujjati — bank kafolati yoki sugʻurta polisi yoxud garov shartnomasi; toʻlovchi — bojxona toʻlovlarini toʻlash majburiyati bajarilishini taʼminlash sharti bilan bojxona operatsiyalarini amalga oshiruvchi shaxs; bojxona toʻlovlarini toʻlashni taʼminlovchi shaxs (bundan buyon matnda taʼminlovchi deb yuritiladi) — bank kafolati yoki sugʻurta polisi taqdim etgan tijorat banki yoxud sugʻurta tashkiloti, shuningdek garov narsasini taqdim etgan toʻlovchi yoki boshqa shaxs; hududiy bojxona organlari — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasining (bundan buyon matnda Bojxona qoʻmitasi deb yuritiladi) Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar boʻyicha boshqarmalari, “Toshkent-AERO” ixtisoslashtirilgan bojxona kompleksi. 2. Toʻlovchi tomonidan bojxona toʻlovlari toʻlanishini taʼminlash maqsadida bosh taʼminotni qoʻllash ixtiyoriy hisoblanadi. Bunda, bojxona organi tomonidan bojxona rasmiylashtiruvini amalga oshirishda toʻlovchidan bosh taʼminot qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi Bojxona qoʻmitasining qarorini taqdim etishni talab qilishga, shuningdek ushbu qarorning mavjud emasligini asos qilib, bojxona rasmiylashtiruvini amalga oshirishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. 3. Toʻlovchi bosh taʼminotni Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 336, 337 va 338-moddalarida belgilangan hollarda yuzaga keladigan bojxona toʻlovlarini toʻlashni taʼminlashga doir bir yoki bir necha majburiyat boʻyicha istalgan vaqtda taqdim etishi mumkin. 4. Bosh taʼminot quyidagi hollarda qabul qilinadi: Taʼminlov hujjatlarining amal qilish muddatlari toʻlovchining arizasida koʻrsatilgan muddat ichida yuzaga keladigan bojxona toʻlovlarini toʻlashni taʼminlashga doir majburiyatlarni toʻlovchi tomonidan bajarish muddatlaridan koʻp boʻlganda; bojxona operatsiyalari boʻyicha bojxona toʻlovlari bosh taʼminot hisobidan hududiy bojxona organi tomonidan undirilishi mumkin boʻlganda. Bunda, bosh taʼminot summasi bojxona operatsiyalari boʻyicha bojxona toʻlovlari summasidan kam boʻlmasligi lozim. 5. Toʻlovchi bosh taʼminotni qabul qilish uchun mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shakldagi ariza bilan Bojxona qoʻmitasiga yozma yoki Bojxona qoʻmitasining rasmiy veb-sayti (bundan buyon matnda veb-sayt deb yuritiladi) orqali elektron tarzda murojaat qiladi. Toʻlovchi veb-sayt orqali murojaat qilganda, arizani oʻzining elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlaydi. 6. Arizaga quyidagi hujjatlardan biri ilova qilinadi: bank kafolati; sugʻurta polisi; baholovchi tashkilotning bozor qiymati boʻyicha garov narsasini baholash toʻgʻrisidagi hisoboti (bundan buyon matnda baholash hisoboti deb yuritiladi). 7. Arizaga ilova qilingan bank kafolati va sugʻurta polisida toʻlovchining arizasida koʻrsatilgan bojxona operatsiyalarini bajarish chogʻida yuzaga keladigan bojxona toʻlovlarini toʻlanishini taʼminlash nazarda tutilgan boʻlishi kerak. 8. Bosh taʼminot sifatida taqdim etilayotgan bank kafolati, sugʻurta polisi va garov narsasi Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 342 — 345-moddalarida belgilangan talablarga muvofiq boʻlishi lozim. 9. Ariza hamda unga ilova qilinadigan hujjatlardagi maʼlumotlar toʻgʻri va toʻliq boʻlishi lozim. Bunda, maʼlumotlarning toʻgʻriligi hamda toʻliqligi uchun toʻlovchi javobgar hisoblanadi. 10. Veb-sayt orqali murojaat qilinganda, ariza Bojxona qoʻmitasining Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimiga (bunda buyon matnda YAAAT deb yuritiladi) avtomatik ravishda kelib tushadi. Yozma shaklda topshirilgan arizalar kelib tushgan kundan kechiktirmay Bojxona qoʻmitasining masʼul xodimi tomonidan YAAATga kiritiladi. Arizalar YAAATda kelib tushgan kunning oʻzida elektron tarzda roʻyxatdan oʻtkaziladi. 11. Ariza roʻyxatdan oʻtkazilganidan soʻng YAAAT tomonidan avtomatik tarzda toʻlovchining arizasida koʻrsatilgan telefon raqamiga ariza qabul qilinganligi va uning roʻyxat raqami koʻrsatilgan SMS xabarnoma yuboriladi. Veb-saytda arizaning roʻyxat raqami orqali uning holatini onlayn tarzda koʻrish mumkin boʻladi. 12. Ariza u kelib tushgan kundan boshlab oʻn ish kuni ichida Bojxona qoʻmitasi tomonidan koʻrib chiqiladi hamda bosh taʼminotni qabul qilish yoki uni qabul qilishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. Bojxona qoʻmitasi toʻlovchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarni ushbu Nizomning 4, 6 — 9-bandlari talablariga muvofiqligini tekshiradi. 13. Bojxona qoʻmitasi tomonidan quyidagi hollarda bosh taʼminotni qabul qilishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi: bosh taʼminot mazkur Nizomning 4-bandida nazarda tutilgan bosh taʼminotni qabul qilish shartlariga muvofiq boʻlmaganda; arizaga mazkur Nizomning 6-bandida koʻrsatilgan hujjatlar ilova qilinmaganda; bank kafolati, sugʻurta polisi va garov narsasi mazkur Nizomning 7 va 8-bandlarida belgilangan talablarga muvofiq boʻlmaganda; toʻlovchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarning haqiqiy emasligi yoki ularda notoʻgʻri maʼlumotlar mavjudligi aniqlanganda; toʻlovchining bosh taʼminotni qabul qilish haqidagi arizasida bojxona toʻlovlarini kechiktirib yoki boʻlib-boʻlib toʻlash imkoniyatini berish nazarda tutilgan boʻlsa, ariza taqdim etilgan paytda bojxona toʻlovlarini toʻlash boʻyicha qarzdorlik mavjudligi; garov shartnomasi boʻyicha bosh taʼminotni qabul qilishda oʻttiz kun ichida garov shartnomasi notarial tartibda rasmiylashtirilmaganda yoki notarius tomonidan garov shartnomasini tasdiqlash rad etilganda. Bosh taʼminotni qabul qilishni ushbu bandda nazarda tutilmagan boshqa asoslarga koʻra rad etilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 14. Bojxona qoʻmitasi tomonidan bosh taʼminotni qabul qilish rad etilgan kundan boshlab bir ish kuni ichida bu haqda toʻlovchiga xabarnoma yuboriladi. Xabarnomada bosh taʼminotni qabul qilishning rad etish sabablari koʻrsatiladi. 15. Toʻlovchi bosh taʼminotni qabul qilishni rad etilishiga asos boʻlgan sabablarni bartaraf etgan holda, bosh taʼminotni olish uchun takroran murojaat qilishi mumkin. Takroran kiritilgan ariza ushbu Nizomga muvofiq umumiy asoslarda koʻrib chiqiladi. 16. Bosh taʼminotni qabul qilish boʻyicha ariza koʻrib chiqilganligi hamda bosh taʼminotni qabul qilish haqida qaror chiqarilganligi uchun yigʻim undirilmaydi. 17. Toʻlovchining tovarlarni garovga qoʻyish orqali bosh taʼminotni qabul qilish uchun bergan arizasi boʻyicha Bojxona qoʻmitasi tomonidan yetti ish kuni ichida garov narsasining Bojxona kodeksi va ushbu Nizom talablariga muvofiqligi tekshiriladi. 18. Garov narsasini bosh taʼminot sifatida qabul qilishni rad etish uchun mazkur Nizomning 13-bandida koʻrsatilgan asoslar mavjud emasligi aniqlangan taqdirda, Bojxona qoʻmitasi tomonidan bir ish kuni ichida toʻlovchiga garov shartnomasini rasmiylashtirish uchun hududiy bojxona organiga murojaat qilishi lozimligi toʻgʻrisida SMS xabarnoma yuboriladi. 19. SMS xabarnoma olingan kundan boshlab oʻttiz kun ichida garov narsasi joylashgan hududiy bojxona organi bilan toʻlovchi oʻrtasida notarial tartibda garov shartnomasi rasmiylashtirilishi lozim. Garov shartnomasini rasmiylashtirish muddati Bojxona qoʻmitasi tomonidan bosh taʼminotni qabul qilish uchun arizani koʻrib chiqish muddatini hisoblashda inobatga olinmaydi. 20. Toʻlovchi tomonidan garov shartnomasini tuzish boʻyicha hududiy bojxona organiga murojaat etilganda, hududiy bojxona organiga bosh taʼminotni qabul qilish boʻyicha Bojxona qoʻmitasiga kiritilgan arizaning roʻyxat raqami va SMS xabarnoma taqdim etiladi. Hududiy bojxona organi tomonidan toʻlovchining arizasi YAAAT orqali tekshiriladi. 21. Toʻlovchi tomonidan murojaat etilgan kundan boshlab besh ish kuni ichida hududiy bojxona organining garov shartnomasini imzolash huquqiga ega boʻlgan xodimi bilan taʼminlovchi oʻrtasida garov shartnomasi notarial tartibda tasdiqlanishi lozim, bundan notarius tomonidan garov shartnomasini tasdiqlashni rad etish holatlari mustasno. 22. Garov shartnomasi notarial tartibda tasdiqlangan kundan boshlab bir ish kuni ichida hududiy bojxona organi tomonidan YAAATga garov shartnomasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar kiritiladi va uning nusxasi biriktiriladi. Notarius tomonidan garov shartnomasini tasdiqlash rad etilgan taqdirda, hududiy bojxona organi bir ish kuni ichida garov shartnomasini tasdiqlash rad etilganligi va uning sabablari haqidagi maʼlumotlarni YAAATga kiritadi. 23. Garov narsasini baholash va notarial tasdiqlangan garov shartnomasini tuzish bilan bogʻliq xarajatlar toʻlovchining hisobidan amalga oshiriladi. 24. Hududiy bojxona organi tomonidan garov shartnomasi tasdiqlanganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar YAAATga kiritilgan kundan boshlab ikki ish kuni ichida Bojxona qoʻmitasi tomonidan bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisida qaror chiqariladi. Garov shartnomasi notarial tartibda tasdiqlanganidan soʻng bosh taʼminotni qabul qilishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. 25. Mazkur Nizomning 13-bandida koʻrsatilgan bosh taʼminotni qabul qilishni rad etish uchun asoslar mavjud boʻlmaganda, Bojxona qoʻmitasi tomonidan ushbu Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shaklda bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisida qaror chiqariladi. Bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qaror Bojxona qoʻmitasi raisining oʻrinbosari tomonidan elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlash orqali YAAATda qabul qilinadi hamda unga avtomatik ravishda matritsali shtrix kod (QR-kod) va roʻyxat raqam beriladi. 26. Bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisida qaror chiqarilgan kundan boshlab bir ish kuni ichida toʻlovchiga bosh taʼminot qabul qilinganligi toʻgʻrisida SMS xabarnoma yuboriladi. 27. Toʻlovchi veb-sayt orqali arizaning roʻyxat raqamini kiritgan holda bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorning elektron shaklini yuklab oladi. 28. Bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisida qarorda bojxona toʻlovlari toʻlanishi taʼminlangan bojxona operatsiyalari roʻyxati, taʼminlov summasi va ushbu taʼminotning amal qilish muddati koʻrsatiladi. 29. Bojxona operatsiyalarini bajarish uchun bojxona toʻlovlarini toʻlanilishini taʼminlash sifatida qoʻllanilgan bosh taʼminot summasidan qayta foydalanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 30. Bojxona qoʻmitasi tomonidan qabul qilingan bosh taʼminotlarning hisobi mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shaklda YAAATda yuritiladi. 31. Toʻlovchi bosh taʼminot bilan taʼminlangan bojxona operatsiyalarini amalga oshirishda tegishli bojxona organiga bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorni taqdim etadi. Bojxona organi bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorni YAAAT orqali tekshiradi. 32. Bojxona organi tomonidan bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorni qabul qilish majburiy hisoblanadi. 33. Bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorga oʻzgartirish kiritish toʻlovchining arizasiga koʻra yoki Bojxona qoʻmitasining tashabbusi bilan amalga oshiriladi. 34. Toʻlovchi bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorga oʻzgartirish kiritish uchun mazkur Nizomning 4-ilovasiga muvofiq shakldagi ariza bilan Bojxona qoʻmitasiga yozma yoki veb-sayt orqali elektron tarzda murojaat qiladi. Arizaga oʻzgartirish kiritishni asoslovchi hujjatlar ilova qilinadi. 35. Bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorga oʻzgartirish kiritish uchun taqdim etilgan ariza Bojxona qoʻmitasi tomonidan mazkur Nizomning 2 va 3-boblarida belgilangan tartibda va muddatlarda koʻrib chiqiladi. 36. Bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorga toʻlovchining arizasiga koʻra quyidagi holatlar yuzasidan oʻzgartirish kiritilishi mumkin: bosh taʼminotning amal qilish muddatini oʻzgartirish; bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarordagi bosh taʼminotga taʼsir qilmaydigan xatoliklar boʻyicha oʻzgartirishlar. bosh taʼminot summasini oʻzgartirish; Bojxona qoʻmitasining tashabbusi bilan mazkur bandning uchinchi xatboshisida koʻrsatilgan holatda oʻzgartirish kiritiladi. 37. Bosh taʼminotning amal qilishi quyidagi hollarda vaqtinchalik toʻxtatiladi: toʻlovchi tomonidan bosh taʼminotning amal qilishini vaqtinchalik toʻxtatish toʻgʻrisida ariza taqdim etilganda — unda koʻrsatilgan muddatga; bosh taʼminot bilan toʻlanishi taʼminlangan bojxona toʻlovlari boʻyicha qarzdorlik yuzaga kelganda — qarzdorlik bartaraf etilgunga qadar. Bosh taʼminotning amal qilishini vaqtinchalik toʻxtatish muddati bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorda koʻrsatilgan bosh taʼminotning amal qilish muddatidan oshmasligi lozim. 38. Bosh taʼminot quyidagi hollarda bekor qilinadi: toʻlovchi tomonidan bosh taʼminotni bekor qilish toʻgʻrisida ariza taqdim etilganda; toʻlovchi yoki taʼminlovchining faoliyati tugatilganda yoxud toʻlovga qobiliyatsiz deb topilganda; toʻlovchining bojxona toʻlovlarini toʻlash boʻyicha majburiyatini garov narsasi hisobidan undirish imkoniyati yoʻqolganda; toʻlovchi vafot etganda yoki muomalaga layoqatsiz deb topilganda. toʻlovchi boʻlgan yuridik shaxs qayta tashkil etilganda, bundan uning majburiyatlari saqlanib holda oʻzgartirilishi mustasno; 39. Bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorni oʻzgartirish, uni vaqtinchalik toʻxtatish yoki bekor qilish boʻyicha Bojxona qoʻmitasi raisining oʻrinbosari tomonidan qaror chiqariladi. 40. Bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorga oʻzgartirish kiritilganligi uchun yigʻim undirilmaydi. 41. Bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorga oʻzgartirish kiritilgan kundan boshlab bir ish kuni ichida uning veb-sayt va YAAATdagi shakli Bojxona qoʻmitasi tomonidan uning oʻzgartirilgan shakli bilan almashtirib qoʻyiladi. 42. Bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorga kiritilgan oʻzgartirishlar ular kiritilgan kundan boshlab amal qiladi. 43. Bosh taʼminotni qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorga oʻzgartirish kiritish, uni vaqtinchalik toʻxtatish yoki bekor qilish haqidagi qaror qabul qilingan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay toʻlovchiga yozma yoki elektron shaklda yetkaziladi. 44. Toʻlovchi oʻzining arizasida va taʼminlovchi taʼminlov hujjatlarida koʻrsatilgan muddat ichida yuzaga keladigan bojxona toʻlovlarini toʻlashni taʼminlashga doir majburiyatlarni oʻz zimmasiga oladi. 45. Mazkur Nizomda belgilangan talablar buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. 46. Toʻlovchi yoki taʼminlovchi bojxona organlarining qarorlaridan norozi boʻlgan taqdirda, bevosita Bojxona qoʻmitasining apellyatsiya kengashiga yoxud sudga murojaat qilishlari mumkin.