Oʻzbekiston Respublikasida urugʻchilik tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2021-04-02)

Qishloq xoʻjaligi va boshqa ekinlarning urugʻlarini yetishtirish, tayyorlash, qayta ishlash, saqlash va sotish, shuningdek, nav va urugʻlik nazorati oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlashning muhim omili hisoblanadi. Shu bilan birga, birlamchi urugʻchilik va yangi, istiqbolli navlarni sinash bilan shugʻullanuvchi elita-urugʻchilik xoʻjaliklari, ilmiy-tadqiqot muassasalarining faoliyatini tashkil etish masalalari hal etilmasdan qolmoqda. Turli navdagi urugʻlar va reproduksiyalarni alohida yigʻish, shuningdek, ularni saqlash va qayta ishlash sharoitlariga rioya etilishi ustidan lozim darajada nazoratning mavjud emasligi ekin materiali sifatining pasayishiga va hosildorlikning tushishiga olib kelmoqda. Bunday hollarda marketing va huquqiy tartibga solishning samarasiz tizimi qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarining eksportini yetarli darajada amalga oshirish imkonini bermayapti, seleksiya va birlamchi urugʻchilikning lozim darajada boʻlmaganligi esa ularni import qilish hajmining ortishiga olib kelmoqda. Urugʻchilik sohasini tubdan takomillashtirish, sifatli va raqobatbardosh mahsulotlarni ishlab chiqarishni kengaytirish, ularni xalqaro bozorlarga yanada ilgari surish maqsadida: 1. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq 2018-yil 1-sentabrdan: bitta viloyatda oʻntadan koʻp, bitta tumanda beshtadan koʻp boshoqli don ekinlarining rayonlashtirilgan navlarini, shuningdek, bitta viloyatda beshtadan koʻp, bitta tumanda ikkitadan koʻp gʻoʻzaning rayonlashtirilgan navlarini joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi (sinov oʻtkazish uchun joylashtiriladigan yangi navlar bundan mustasno); boshoqli don ekinlari va gʻoʻza navlarini sinovdan oʻtkazish muddati ikki yildan, boshqa qishloq xoʻjaligi ekinlarini sinovdan oʻtkazish muddati bir yildan oshmasligi lozim; qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarining navlarini (boshoqli don ekinlari, gʻoʻza va kartoshka urugʻlari bundan mustasno) majburiy roʻyxatdan oʻtkazish va Oʻzbekiston Respublikasi hududida ekish uchun tavsiya etilgan Qishloq xoʻjaligi ekinlarining davlat reyestriga kiritish toʻgʻrisidagi talab bekor qilinadi; boshoqli don ekinlari va gʻoʻzaning urugʻlarini eksport qilish Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligining qaroriga binoan amalga oshiriladi, boshqa qishloq xoʻjaligi ekinlarining urugʻlarini eksport qilish uchun maxsus ruxsatnoma talab qilinmaydi; qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini import qilganda (boshoqli don ekinlari, gʻoʻza va kartoshka urugʻlari bundan mustasno), agar sinovdan oʻtkazishda qoʻllanilgan talablar Oʻzbekiston Respublikasida amalda boʻlgan shunga oʻxshash talablardan past boʻlmasa, akkreditatsiya boʻyicha xalqaro akkreditatsiya tashkilotlari akkreditatsiya qilgan xorijiy laboratoriyalar tomonidan oʻtkazilgan qishloq xoʻjaligi ekinlarini sinovdan oʻtkazish natijalari tan olinadi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-apreldagi “Qishloq xoʻjaligi sohasida davlat boshqaruvi tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5708-son Farmoniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi huzurida Urugʻchilikni rivojlantirish markazi va uning boʻlinmalari Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Urugʻchilikni rivojlantirish markazi etib qayta tashkil etilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 3. Quyidagilar Markaz faoliyatining asosiy vazifalari va yoʻnalishlari etib belgilansin: qishloq xoʻjaligi ekinlari, shu jumladan gʻoʻza va boshoqli don ekinlarining urugʻlarini tayyorlash, foydalanish va eksport qilishning zamonaviy tizimini shakllantirish; mahalliy va xorijiy seleksiya navlari, shu jumladan biotexnologik navlarning birlamchi urugʻchiligini tashkil etish va rivojlantirish; tarmoq korxonalari tomonidan qishloq xoʻjaligi ekinlarining ekiladigan urugʻlarini tayyorlash, qayta ishlash va saqlash boʻyicha normativ talablarni xalqaro standartlar va texnik reglamentlarga muvofiq ishlab chiqish; urugʻchilik sohasida ilmiy va tajriba-eksperimental tadqiqotlarni olib borishga, tarmoq korxonalarining ilmiy salohiyati va moddiy-texnika bazasini mustahkamlashga koʻmaklashish; urugʻchilik boʻyicha xalqaro va milliy organlar bilan oʻzaro faol hamkorlik qilish, urugʻlarni ekishdan oldin ishlov berish va qayta ishlashga oid innovatsion texnologiyalarni, ushbu sohadagi nou-xaularni joriy etish. 7. Belgilab qoʻyilsinki: Markaz davlat unitar korxonasi shaklidagi yuridik shaxs hisoblanadi; qishloq xoʻjaligi ekinlarining urugʻlarini eksport qilish urugʻchilik xoʻjaliklari va korxonalari bilan tuzilgan vositachilik shartnomalari asosida Markaz tomonidan amalga oshiriladi; vositachilik shartnomalari boʻyicha qishloq xoʻjaligi ekinlarining urugʻlarini eksport qilishda vositachilik haqi bir foizdan oshmasligi lozim; 9. Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi boshqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda: Markaz Ustavini tasdiqlasin va uning belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazilishini taʼminlasin; Markazni uning faoliyatini yuqori va kasbiy darajada samarali tashkil etishni taʼminlashga qodir malakali xodimlar bilan toʻldirsin; Markazni joylashtirish, uni aloqa vositalari, shu jumladan hukumat aloqasi, kompyuter texnikasi va oʻziga yuklatilgan vazifalarni samarali bajarish uchun zarur boshqa moddiy-texnika resurslari bilan taʼminlash boʻyicha takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi va Markaz zimmasiga davlat buyurtmasi doirasida 2018-2019-yillar hosili uchun qishloq xoʻjaligi ekinlarining urugʻlarini tayyorlash va joylashtirish boʻyicha vazifa va masʼuliyat yuklatilsin. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi Fanlar akademiyasi, Intellektual mulk agentligi, Bosh prokuratura huzuridagi Agrosanoat majmui va oziq-ovqat xavfsizligi taʼminlanishi ustidan nazorat qilish inspeksiyasi, boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda quyidagilarni nazarda tutuvchi tadbirlar rejasining Vazirlar Mahkamasiga kiritilishini taʼminlasin: brend va tijoratbop, shuningdek, duragay va litsenziyalangan navlarning urugʻlik materialini yetishtirish, qayta ishlash va tayyorlash bilan shugʻullanuvchi urugʻchilik kompaniyalarini, shu jumladan chet el kapitali ishtirokida va davlat-xususiy sheriklik asosida kompaniyalarni tashkil etish; urugʻ tayyorlovchi va yetishtiruvchi korxonalarda ichki sifat nazorati tizimi va innovatsion texnologiyalarni joriy etish, shuningdek, xalqaro talablarga muvofiq akkreditatsiya qilingan zamonaviy laboratoriyalarni tashkil etish; mavjud mahalliy va xorijiy seleksiya navlari kolleksiyasi asosida yuqori hosildorlikka, yuqori sifatga ega va kasalliklarga chidamli ustuvor qishloq xoʻjaligi ekinlarining duragaylarini yetishtirish tizimini tashkil qilish; qishloq xoʻjaligi ekinlarining urugʻlarini litsenziyalash mexanizmlarini, originatorlar tomonidan korxonalar va klasterlardan litsenziya boʻyicha olinadigan royalti sxemalari va miqdorlarini joriy etish; mamlakatda mavjud boʻlgan qishloq xoʻjaligi ekinlari navlarining toʻliq inventarizatsiyasini, ularning molekulyar-genetik pasportizatsiyasini (DNK bar-koding) oʻtkazish, shuningdek, ularni mamlakatning seleksiya yutuqlarini himoya qilish imkonini beruvchi Oʻsimliklarning yangi navlarini muhofaza qilish xalqaro ittifoqida (UPOV) roʻyxatdan oʻtkazilishini amalga oshirish; urugʻchilik xoʻjaliklari va urugʻlik materialini qayta ishlash sexlarining oʻrnatilgan normalar, talablar, reglamentlar va texnik hisoblarga muvofiqligi boʻyicha inventarizatsiya qilish; gʻoʻzaning seleksiya navlari patentlari va mualliflik guvohnomalarini (originator huquqlarini) baholash va ularni har uch yilda qayta tasdiqlash. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi Tashqi ishlar vazirligi bilan birgalikda urugʻchilik masalalari bilan shugʻullanuvchi xalqaro tashkilotlar bilan aloqalarni oʻrnatish, shuningdek, Oʻzbekistonning ushbu tashkilotlarga qoʻshilishi mumkinligi masalalarini oʻrganib chiqsin. 13. Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 14. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosarlari S.R. Xolmuradov va Z.T. Mirzayev zimmasiga yuklansin.