Tovarlarga nisbatan imtiyozlarni qoʻllash boʻyicha bojxona organlarining dastlabki qarorlarini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2025-07-01)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 25-martdagi PF-57-son “Davlat bojxona xizmati organlarining faoliyati samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq buyuraman: 1. Tovarlarga nisbatan imtiyozlarni qoʻllash boʻyicha bojxona organlarining dastlabki qarorlarini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil bilan kelishilgan. 3. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi. Ushbu Nizom tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali olib oʻtiladigan tovarlarga nisbatan bojxona imtiyozlarini aniqlashda bojxona organlari tomonidan dastlabki qarorni qabul qilish tartibini belgilaydi. 1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: dastlabki qaror — tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali olib oʻtiladigan tovarlarga nisbatan bojxona imtiyozlari qoʻllanilishini aniqlash boʻyicha bojxona organi tomonidan qabul qilinadigan hujjat; manfaatdor shaxs — Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali olib oʻtiladigan tovarlarga nisbatan bojxona imtiyozlari qoʻllanilishi boʻyicha dastlabki qarorni olish uchun murojaat qilgan shaxs; bojxona organi — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasining (bundan buyon matnda Bojxona qoʻmitasi deb yuritiladi) Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahri boʻyicha boshqarmalari va “Toshkent-AERO” ixtisoslashtirilgan bojxona kompleksi; bojxona yigʻimi — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan stavkalarda dastlabki qarorni qabul qilganlik uchun undiriladigan yigʻim. 2. Dastlabki qarorni olish manfaatdor shaxs uchun ixtiyoriy hisoblanadi. Bunda, bojxona organi tomonidan bojxona rasmiylashtiruvini amalga oshirishda manfaatdor shaxsdan dastlabki qarorni taqdim etishni talab qilishga, shuningdek dastlabki qarorning mavjud emasligini asos qilib, bojxona rasmiylashtiruvini amalga oshirishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. 3. Manfaatdor shaxs tomonidan dastlabki qarorni olish yuzasidan bojxona organlariga erkin muomalaga chiqarish (import), vaqtincha olib kirish va eksport bojxona rejimlariga bojxona yuk deklaratsiyasi taqdim etilishidan oldin murojaat qilinadi. 4. Dastlabki qaror ushbu Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shaklda qabul qilinadi va manfaatdor shaxsga taqdim etiladi. Manfaatdor shaxs oʻz xohishiga koʻra bojxona organlaridan istalgan bittasiga murojaat qilishga haqli. 5. Dastlabki qaror bojxona organlari uchun majburiy hisoblanadi. 6. Manfaatdor shaxs dastlabki qarorni olish uchun ushbu Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shakldagi ariza bilan bojxona organiga yozma yoki Bojxona qoʻmitasining rasmiy veb-sayti (bundan buyon matnda veb-sayt deb yuritiladi) orqali elektron tarzda murojaat qiladi. 7. Arizaga quyidagi maʼlumotlar va hujjatlar ilova qilinadi: a) majburiy tartibda: manfaatdor shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi (nomi) hamda manzili yoki yuridik shaxsning nomi va manzili, telefon raqami; tovarlarga bojxona imtiyozini qoʻllashni nazarda tutuvchi qonunchilik hujjatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; tovarlarning miqdori (qoʻshimcha oʻlchov birligidagi miqdori), asosiy texnik-tijorat tavsiflari (markasi, modeli, artikuli, modifikatsiyasi), ishlab chiqaruvchisi, ishlab chiqarilgan mamlakati, ishlab chiqarilgan yili toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyatining tovar nomenklaturasiga (bundan buyon matnda TIF TN deb yuritiladi) muvofiq tovarlarning kodi; tovardan foydalanish maqsadlari (masalan, toʻqimachilik sanoatida foydalanishi uchun); b) mavjud boʻlganda: tovar boʻyicha tomonlar oʻrtasida tuzilgan tashqi savdo shartnomalari; tovarlarning kelib chiqish mamlakatini tasdiqlovchi sertifikat; tovarlarni tasniflash boʻyicha olingan dastlabki qaror; bojxona imtiyozlarini berish uchun asos boʻladigan boshqa vakolatli organlarning hujjatlari (litsenziya, guvohnoma va boshqalar); tovarlarning fotosuratlari, rasmlari, chizmalari va pasportlari, shuningdek dastlabki qarorni qabul qilish uchun zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlar va hujjatlar. Manfaatdor shaxslardan ushbu bandning “a” kichik bandida nazarda tutilmagan hujjatlar va maʼlumotlar taqdim etilishini talab qilishga yoʻl qoʻyilmaydi. 8. Arizaga chet tilidagi hujjatlar ilova qilinganda, manfaatdor shaxs tomonidan ushbu hujjatlar belgilangan tartibda davlat tiliga tarjima qilingan holda taqdim etiladi. 9. Ariza hamda unga ilova qilinadigan hujjatlardagi maʼlumotlar toʻgʻri va toʻliq boʻlishi lozim. Bunda, maʼlumotlarning toʻgʻriligi va toʻliqligi uchun manfaatdor shaxs javobgar hisoblanadi. 10. Manfaatdor shaxs bojxona organiga yozma shaklda murojaat qilganda, bojxona organi xodimi tomonidan manfaatdor shaxsga ariza qabul qilinganligini tasdiqlovchi ushbu xodimning familiyasi, ismi va otasining ismi hamda ariza qabul qilingan sana koʻrsatilgan tegishli hujjat yoki arizaning nusxasiga ushbu maʼlumotlarni qayd etgan holda imzo qoʻyib beriladi. 11. Manfaatdor shaxs veb-sayt orqali murojaat qilganda, arizada tovarlar haqidagi tegishli maʼlumotlarni koʻrsatgan holda tegishli hujjatlarning elektron nusxalarini veb-saytda biriktiradi va oʻzining elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlaydi. 12. Dastlabki qarorni qabul qilish uchun taqdim etilgan hujjatlar qaytarilmaydi, bundan tovarning kelib chiqish sertifikatining asl nusxasi mustasno. 13. Veb-sayt orqali murojaat qilinganda, ariza Bojxona qoʻmitasining Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimiga (bundan buyon matnda YAAAT deb yuritiladi) avtomatik ravishda kelib tushadi. Yozma shaklda topshirilgan arizalar kelib tushgan kundan kechiktirmay bojxona organining masʼul xodimi tomonidan YAAATga kiritiladi. Arizalar YAAATga kelib tushgan kunning oʻzida elektron tarzda roʻyxatdan oʻtkaziladi. 14. Ariza roʻyxatdan oʻtkazilganidan soʻng shu kunning oʻzida manfaatdor shaxsning arizasida koʻrsatilgan telefon raqamiga ariza qabul qilinganligi va uning roʻyxat raqami koʻrsatilgan SMS xabar yuboriladi. Veb-saytda arizaning roʻyxat raqami orqali uning holatini onlayn tarzda koʻrish mumkin. 15. Ariza bojxona organiga kelib tushgan kundan boshlab oʻn ish kuni ichida koʻrib chiqiladi. Dastlabki qarorni qabul qilishda bojxona imtiyozlarini qoʻllashni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlar boʻyicha tegishli vazirlik va idoralarning tushuntirishlari yoki rasmiy sharhini olish zaruriyati mavjud boʻlganda, arizani koʻrib chiqish muddati qoʻshimcha bir oyga uzaytirilishi mumkin. 16. Bojxona organining masʼul xodimi ariza kelib tushgan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida uning mazkur Nizomning 2-bobida nazarda tutilgan talablarga muvofiqligini oʻrganadi. 17. Quyidagi hollarda arizani koʻrib chiqish rad etiladi: arizaga ushbu Nizomning 7-bandida nazarda tutilgan hujjatlar ilova qilinmagan boʻlsa; arizada nazarda tutilgan maʼlumotlar notoʻgʻri, tovarga nisbatan bojxona imtiyozini qoʻllashni oʻrganish imkonini bermaydigan va hujjatlar bilan tasdiqlanmagan axborotga asoslangan boʻlsa; manfaatdor shaxs tomonidan taqdim qilingan ariza va unga ilova qilingan hujjatlardagi maʼlumotlar oʻrtasida nomuvofiqliklar mavjud boʻlsa. Arizani koʻrib chiqish ushbu bandda nazarda tutilmagan asoslarga koʻra rad etilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 18. Mazkur Nizomning 17-bandiga muvofiq arizani koʻrib chiqish rad etilgan taqdirda, bu haqda shu kunning oʻzida manfaatdor shaxsga yozma yoki elektron tarzda xabarnoma yuboriladi. Xabarnomada arizani koʻrib chiqishning rad etilishi sabablari koʻrsatiladi. 19. Manfaatdor shaxs arizani koʻrib chiqishning rad etilishiga asos boʻlgan sabablarni bartaraf etgan holda, dastlabki qarorni olish uchun qaytadan murojaat qilishi mumkin. 20. Arizani koʻrib chiqish rad etilgan taqdirda, takroran kiritilgan ariza ushbu Nizomga muvofiq umumiy asoslarda va belgilangan muddatlarda koʻrib chiqiladi. 21. Dastlabki qarorni olish boʻyicha arizaning koʻrib chiqilganligi uchun yigʻim undirilmaydi. 22. Dastlabki qaror YAAATda bojxona organining rahbari (oʻrinbosari) tomonidan elektron raqamli imzo orqali tasdiqlash yoʻli bilan qabul qilinadi. Tasdiqlangan dastlabki qarorga YAAAT orqali avtomatik ravishda matritsali shtrix kod (QR-kod) qoʻyiladi. Bunda, arizada koʻrsatilgan tovarlarning turlari va hajmidan qatʼi nazar, bitta ariza boʻyicha bitta dastlabki qaror qabul qilinadi. 23. Dastlabki qaror qabul qilinganidan soʻng manfaatdor shaxsning telefon raqamiga dastlabki qaror qabul qilinganligi va bojxona yigʻimini toʻlash lozimligi toʻgʻrisida tegishli toʻlov boʻyicha invoys shakllantirilgan havolali SMS xabar yuboriladi. 24. Manfaatdor shaxs bojxona yigʻimini toʻlaganidan soʻng, oʻzi murojaat qilgan veb-sayt orqali arizaning roʻyxat raqamini kiritgan holda dastlabki qarorning elektron shaklini yuklab oladi, shuningdek yozma shaklda murojaat qilingan boʻlsa, dastlabki qarorning elektron yoki qogʻoz shaklini ariza topshirilgan bojxona organidan oladi. 25. Dastlabki qarorni qabul qilganlik uchun bojxona yigʻimi manfaatdor shaxsning koʻrsatmasiga asosan uning bojxona organi shaxsiy gʻazna hisobvaragʻiga dastlabki tarzda oʻtkazilgan pul mablagʻlaridan ham yechib olinishi mumkin. 26. Manfaatdor shaxs qabul qilingan dastlabki qaror uchun bojxona yigʻimini oʻttiz kun ichida toʻlamagan taqdirda, bojxona yigʻimi bojxona organi tomonidan sud tartibida undirib olinadi. 27. Quyidagi hollarda bojxona organi tomonidan dastlabki qarorni qabul qilish rad etiladi: qonunchilik hujjatlarida arizada koʻrsatilgan tovarga nisbatan bojxona imtiyozlarini qoʻllash nazarda tutilmaganda; ariza yuzasidan muqaddam aynan bir manfaatdor shaxsga aynan bir xil tovarlar boʻyicha dastlabki qaror berilgan va ushbu dastlabki qarorning amal qilish muddati tugamagan boʻlsa. Dastlabki qarorni qabul qilish ushbu bandda nazarda tutilmagan asoslarga koʻra rad etilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 28. Bojxona organi tomonidan dastlabki qarorni qabul qilish rad etilgan taqdirda, bu haqda shu kunning oʻzida manfaatdor shaxsga yozma yoki elektron shaklda xabarnoma yuboriladi. Xabarnomada dastlabki qarorni qabul qilishning rad etilishi sabablari koʻrsatiladi. 29. Manfaatdor shaxs dastlabki qarorni qabul qilishning rad etilishi uchun asos boʻlgan sabablarni bartaraf etgan holda bojxona organiga qaytadan murojaat qilishi mumkin. Takroran kiritilgan murojaat ushbu Nizomga muvofiq umumiy asoslarda va belgilangan muddatlarda koʻrib chiqiladi. 30. Bojxona organi tomonidan qabul qilingan dastlabki qarorga oʻz tashabbusi yoki manfaatdor shaxsning murojaatiga asosan oʻzgartirish kiritilishi mumkin. Dastlabki qarorga oʻzgartirish kiritilishi uning amal qilish muddatining oʻzgarishiga olib kelmaydi. 31. Manfaatdor shaxs dastlabki qarorga oʻzgartirish kiritish uchun mazkur Nizomning 2-bobida belgilangan tartibda va shaklda murojaat qiladi hamda oʻzgartirish kiritish zaruriyati va asoslovchi hujjatlarni taqdim etadi. 32. Dastlabki qarorga oʻzgartirishlar bojxona organi tomonidan ushbu dastlabki qarorni qabul qilishda yoʻl qoʻyilgan hamda tovarga nisbatan bojxona imtiyozini qoʻllash toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga taʼsir qilmaydigan xatoliklar aniqlangan taqdirda kiritiladi. 33. Dastlabki qarorga oʻzgartirish kiritilgan taqdirda, bojxona yigʻimi undirilmaydi. 34. Dastlabki qarorga oʻzgartirish kiritilganidan soʻng, veb-sayt va YAAATga joylashtirilgan dastlabki qaror bojxona organi tomonidan uning oʻzgartirilgan holatdagi shakli bilan almashtirib qoʻyiladi. 35. Dastlabki qarorga kiritilgan oʻzgartirish u kiritilgan kundan boshlab amal qiladi. 36. Manfaatdor shaxs tomonidan dastlabki qarorni olish uchun ataylab notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar taqdim etilganligi aniqlansa, dastlabki qaror Bojxona qoʻmitasi yoki sud tomonidan bekor qilinadi. 37. Dastlabki qarorni bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror Bojxona qoʻmitasi tomonidan mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shaklda qabul qilinadi. Dastlabki qarorni bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda, dastlabki qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran bekor qilingan hisoblanadi. 38. Agar bojxona hududi orqali olib oʻtilgan tovarlar bekor qilingan dastlabki qaror asosida bojxona rasmiylashtiruvidan oʻtkazilgan boʻlsa, ular boʻyicha bojxona toʻlovlari qonunchilikda belgilangan tartibda undiriladi. 39. Dastlabki qaror manfaatdor shaxsning aybi bilan bekor qilingan taqdirda, uning uchun toʻlangan bojxona yigʻimi qaytarilmaydi. 40. Dastlabki qarorni bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror YAAATga elektron shaklda joylashtiriladi. 41. Dastlabki qarorga oʻzgartirish kiritish yoki uni bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay manfaatdor shaxsga yozma yoki elektron shaklda yetkaziladi. 42. Dastlabki qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran uch yil davomida yoxud qonunchilik hujjatlarida berilgan bojxona imtiyozlarining amal qilish muddati doirasida amal qiladi. Bunda, dastlabki qarorni qabul qilish jarayonida foydalanilgan qoidalar, faktlar va shartlar oʻzgartirilmagan boʻlishi shart. 43. Dastlabki qaror asosida Oʻzbekiston Respublikasining istalgan bojxona postida bojxona rasmiylashtiruvini amalga oshirish mumkin. 44. Bojxona rasmiylashtiruvini amalga oshirish jarayonida bojxona organining xodimlari tomonidan YAAATdan dastlabki qarorning elektron shakli manfaatdor shaxs taqdim etgan maʼlumotlar (familiya, ism, otasining ismi yoki arizaning roʻyxat raqami) asosida istalgan vaqtda yuklab olinadi. 45. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi. 46. Manfaatdor shaxslar bojxona organlarining qarorlaridan norozi boʻlgan taqdirda, bevosita Bojxona qoʻmitasining apellyatsiya kengashiga yoki sud organlariga murojaat qilishlari mumkin.