“YER OSTI BOYLIKLARI TOʻGʻRISIDA”GI OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI QONUNIGA MUVOFIQ NORMATIV HUJJATLARNI TASDIQLASh HAQIDA
(law, 2018-12-05)

“Yer osti boyliklari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagi: Foydali qazilmalar qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlar uchun kon ajratmalari berish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 1-ilovaga muvofiq; 2. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Yoqilgʻi sanoati va energetika boʻlimiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom “Yer osti boyliklari toʻgʻrisida”, “Tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”, “Arxitektura va shaharsozlik toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Qonunlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi (Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi) toʻgʻrisidagi Nizom talablari hisobga olingan holda ishlab chiqilgan. Nizom Oʻzbekiston Respublikasi hududida foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan yer osti inshootlari, shu jumladan, neft, gaz hamda boshqa moddalar va materiallarni yer ostida saqlash, inshootlar qurish va ulardan foydalanish, zararli moddalar va ishlab chiqarish chiqindilarini koʻmish, oqova suvlarni (kommunal-maishiy maqsaddagidan tashqari) chiqarib yuborish uchun kon ajratmalari berishning yagona tartibini belgilaydi. Litsenziyaga muvofiq va yer osti boyliklaridan foydalanish huquqini beruvchi litsenziyada koʻrsatilgan maqsadlarda foydalanishga berilgan maydoni va chuqurligiga koʻra cheklangan yer qaʼrining geometriklashtirilgan uchastkasi kon ajratmalari deb ataladi. Yer qaʼri kon ajratilishini tasdiqlovchi dalolatnoma (1-ilova) asosida foydalanish uchun beriladi. Dalolatnoma litsenziya egasi foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlar qaʼridan foydalanishga boʻlgan huquqini tasdiqlaydi*. 2. Nizom, mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, foydali qazilmalar qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan yer osti inshootlarini loyihalashtiruvchi, quruvchi, foydalanuvchi va rekonstruksiya qiluvchi barcha yer qaʼridan foydalanuvchilar uchun majburiy hisoblanadi. 3. Kon ajratmalari olingan litsenziyalarga muvofiq foydali qazilmalar qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan yer osti inshootlari qurish va ulardan foydalanish huquqiga ega boʻlgan korxonalargagina ushbu korxonalarda maxsus loyihalar va kon-texnika xizmatlari mavjud boʻlgan taqdirda, berilishi mumkin. 4. Ishlangan kon inshooti yoki yer qaʼrining bir qismidan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan yer osti inshootlari qurish va ulardan foydalanish yoxud konlarda obyektlarni joylashtirish uchun foydalanishni moʻljallayotgan qazilma boyliklarni qazib olish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi koʻrsatib oʻtilgan ishlar boshlangunga qadar unda foydali qazilma koniga ishlov berishga kon ajratmasi bor yoki yoʻqligidan qatʼi nazar, mazkur Nizomga muvofiq kon ajratmasi olishga majburdir. 5. Foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan yer osti inshootlarini qurish va ulardan foydalanish uchun kon ajratmasi, shu jumladan foydali qazilmalarni qazuvchi tugatilgan, konservatsiya qilingan yoki ishlab turgan korxonalarning ishlangan konlarida ham, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi tomonidan beriladi. Yor osti inshootlari qurish va ulardan foydalanish yoki foydali qazilmalarni qazib oluvchi ishlab turgan korxonaning ishlov berilgan konlaridagi obyektlarga joylashtirish uchun kon ajratmasi foydali qazilmalarni qazuvchi korxona ixtiyorida boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchining roziligi bilan amalga oshiriladi. 6. Zararli moddalarni va ishlab chiqarish chiqindilarini koʻmish, oqova suvlarni chiqarib yuborish uchun kon ajratmasi berishga istisno hollarda hamda har bir aniq holatda maxsus talablar va shartlarga rioya qilingan taqdirda yoʻl qoʻyiladi. Ixtisoslashtirilgan ilmiy-tadqiqot tashkilotining zararli moddalarni, ishlab chiqarish chiqindilari va oqova suvlarni zararsizlantirish va foydali suratda ishlatishning texnik imkoniyati yoʻqligi, shuningdek, zararli moddalar, ishlab chiqarish chiqindilarini koʻmish yoki oqova suvlarni yoki chiqarib tashlash moʻljallanayotgan gorizontlarning aralashib ketuvchi jinslari va qatlam suvlari bilan birga qoʻshilishi haqidagi xulosasi zarurligi toʻgʻrisidagi shart mana shunday shartlardan biri hisoblanadi. 7. Foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan yangidan qurilayotgan yer osti inshootlari uchun, shuningdek, mavjud kon ajratmasiga yer qaʼrining bir qismini kesish (qoʻshish) zarurligini keltirib chiqaruvchi bunday inshootlarni rekonstruksiya qilish uchun kon ajratmasi loyiha hujjatlari tasdiqlangandan keyin bir oy muddatda koʻrsatib oʻtilgan inshootlar qurilishi (rekonstruksiya qilinishi) boshlanishidan oldin rasmiylashtirilishi kerak. 8. Mavjud kon ajratmasiga nisbatan yer qaʼrining bir qismini kesish (qoʻshish) mazkur Nizom bilan belgilangan tartibda yangi kon ajratmasi sifatida rasmiylashtiriladi. 9. Yer osti inshooti qurilishi foydali qazilmalar qatlami mavjud boʻlgan maydonda yoki ilgari kon inshootlari bilan ishlangan jins qatlamida boshlangan taqdirda, uni soʻrovchi korxona yoki tashkilot kon ajratmasi rasmiylashtirilgunga qadar foydali qazilmalar joylashgan maydonda imorat qurish uchun belgilangan tartibda ruxsatnoma olishi zarur. 10. Foydali qazilmalar qazish bilan bogʻliq boʻlmagan yer osti inshootlarini litsenziyasiz va kon ajratilmasisiz qurish va ulardan foydalanish, teng ravishda uning tashqarisida ham, yer osti boyliklaridan oʻzboshimchalik bilan foydalanish hisoblanadi hamda Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari bilan taqiqlanadi va ishlab chiqarish xarajatlarining oʻrni qoplanmasdan belgilangan tartibda toʻxtatiladi. 12. Yer osti boyliklaridan foydalanuvchining unga berilgan kon ajratmasini boshqa yuridik va jismoniy shaxslarga berishi taqiqlanadi. Yer osti inshootining tegishliligi oʻzgargan taqdirda kon ajratmasi mazkur Nizomda belgilangan tartibda yangi sifatida qayta rasmiylashtirilishi kerak. Korxonaning nomi oʻzgargan taqdirda faqat kon ajratmasi dalolatnomasi va topografiya rejasi nusxasidagi yozuvlar qayta rasmiylashtiriladi. 13. Foydali qazilmalar qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda yer osti inshootlari qurish maydonlarini tanlash komissiya tomonidan amalga oshiriladi. Komissiyaning tarkibi va ish tartibi Qurilish meʼyorlari va normalari hamda “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi tomonidan tasdiqlangan tegishli nizomlar bilan belgilanadi. Foydali qazilmalar qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda yer osti inshooti va obyektlar qurilishi uchun yer uchastkasi berish toʻgʻrisidagi iltimosnoma hamda uning ajratilishi Oʻzbekiston Respublikasining yer toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda korxona (buyurtmachi) tomonidan beriladi. 14. Foydali qazilmalar qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda yer osti inshootlari va obyektlari qurilishi (rekonstruksiya qilinishi) boʻyicha ishlarni mablagʻ bilan taʼminlashga kon ajratmasini tasdiqlovchi litsenziya va dalolatnoma, shuningdek, davlat ekologiya ekspertizasining ijobiy xulosasi mavjud boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi va ular olib qoʻyilishi bilan toʻxtatiladi. 1. Kon ajratmasi yer qaʼrining, geologik tuzilishning, kon-texnika va gidrogeologiya sharoitlarining zarur darajada batafsil oʻrganilgan qismigagina beriladi, undan foydali qazilmalar qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanish esa shu yaqin oradagi foydali qazilma konlari ishlanishini qiyinlashtirmaydi hamda kon ishlanmalariga, yer yuzasi va suv obyektlariga neft, gaz va boshqa moddalar va materiallarning ular saqlanishida suqilib kirishini, yer osti boyliklariga tashlanadigan oqova suvlar, yer qaʼriga koʻmilgan zararli moddalar va ishlab chiqarish chiqindilarini istisno etadi. 2. Kon ajratmasi chegaralari togʻ jinslarining siljishi va qulashi zonalarini, shuningdek, ushbu inshootlarning normal ishlab turishini taʼminlovchi saqlovchi va toʻsuvchi tseliklarni hisobga olgan holda loyihalashtirilayotgan yer osti inshootining texnik chegaralari bilan belgilanadi. Zararli moddalarni, radioaktiv chiqindilar va ishlab chiqarish chiqindilarini koʻmishda, oqova suvlarni chiqarib tashlashda kon ajratmasi konturi ularni qatʼiy belgilangan chegaralarda lokalizatsiya qilish taʼminlanishi mumkin boʻlgan yer qaʼri qismi bilan belgilanadi. Gazni yer ostida saqlash uchun kon ajratmasi chegaralari bunday saqlash joyi qurilishi uchun loyiha hujjatlariga muvofiq bugʻ qatlamlari bilan tugallanadigan gazning eng koʻp hajmda tarqalishi konturlari bilan, pyezometrik quduqlar mavjud boʻlgan taqdirda esa ushbu quduqlarni qamrab oluvchi konturlar bilan belgilanadi. Gazni yer ostida saqlash omborlari qurilishi uchun ular joylashgan bir maydonga toʻgʻrilangan bir yoki bir necha bugʻ qatlamlaridan, shuningdek ishlangan neft, gaz yoki suvli qatlamlardan (gorizontlardan) foydalanish mumkin. Neft, gaz hamda boshqa moddalar va materiallarni yer ostida saqlash uchun kon ajratmasi chegaralarini belgilash, zararli moddalar va ishlab chiqarish chiqindilarini koʻmish, oqova suvlarni chiqarib yuborish aholi yashash joylari, xalq xoʻjaligi obyektlari, tabiiy obyektlar va boshqa obyektlar uchun belgilangan sanitariya zonalarini hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak. 3. Foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha ishlab turgan korxonalarning kon ishlanmalarida, shuningdek, foydali qazilma konlar yaqinidagi yer qaʼri uchastkalarida yer osti inshootlari qurish va ulardan foydalanish uchun kon ajratmasi berish uchun foydalanilayotgan inshootlar va ishlanayotgan konlarning oʻzaro zararli taʼsiri istisno etilgan hollarda yoʻl qoʻyiladi. 4. Kon ajratmasi muddatsiz yoki muddatli foydalanishga beriladi. Yer osti boyliklaridan muddatli foydalanishda kon ajratmasi litsenziya bilan belgilanadigan muddatga, gazni yer ostida saqlash va neftni yer ostida saqlash uchun 8 yildan koʻp boʻlmagan muddatga beriladi. Zarurat boʻlganda kon ajratmasining amal qilish muddati uzaytirilishi mumkin. Kon ajratmasining amal qilish muddati uzaytirilganda faqat kon ajratmasi dalolatnomasi va topografiya rejalaridagi yozuvlar qayta rasmiylashtiriladi. 5. Korxonalar, binolar, inshootlar, shaharlar va boshqa aholi yashash joylari, kurortlar, oʻrmonzorlar, qoʻriqxonalar, suv taʼminoti manbalari, daryolar, suv havzalari, tarix, madaniyat va sanʼat yodgorliklari, qimmatli qishloq xoʻjaligi ekinlari, chegara polosalari, aerodromlar, maxsus vazifalarga moʻljallangan poligonlar, begonalashtirish polosalari, qalʼalar va mustahkamlangan rayonlar, qabristonlar va boshqa obyektlar joylashgan hududlar qaʼridan kon ajratmasi uchun manfaatdor vazirliklar, idoralar, tashkilotlar, mahalliy hokimiyat organlari va davlat nazorati organlari bilan kelishuv mavjud boʻlgan taqdirdagina yoʻl qoʻyiladi. 1. Yer qaʼridan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanish uchun kon ajratmasi loyihasi quyidagi boʻlimlardan iborat boʻlishi kerak: tushuntirish xati; kon ajratmasining uch oʻlchamli chegaralarini va oʻlchamlari hisob-kitobini asoslash; soʻralayotgan kon ajratmasi chegaralarida yuza topografik rejasi, geologiya xaritalari va kesimlari nusxalari. Tushuntirish xatida: kon ajratmasi soʻrashdan maqsad, uning maʼmuriy joylashgan oʻrni, yer osti inshootini loyihalashtirgan va kon ajratmasi loyihasini tayyorlagan tashkilotning nomi koʻrsatilishi; soʻralayotgan kon ajratmasi ustidagi hudud toʻgʻrisidagi, shu jumladan, qishloq xoʻjaligi va oʻrmon yer maydonlari, daryolar, koʻllar va boshqa suv obyektlari, aholi yashash joylari va sanoat obyektlari, alohida imoratlar va inshootlar, shuningdek, yer toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq yer qaysi toifaga kiritilganligi toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar keltirilishi; kon ajratmasi doirasida, shuningdek, unga tutashib ketgan zonalarda yer qaʼri uchastkasining qisqacha geologik tavsifi berilishi, shu jumladan, ushbu uchastkaning geologik tuzilishi, kon-texnika va gidrogeologik sharoitlari hamda ularning oʻrganilganligi darajasi ifodalanmogʻi; uning uchun kon ajratmasi soʻralayotgan yer osti inshooti qurilishi moʻljallanayotgan joydagi foydali qazilmalar konlari, shuningdek, foydali qazilmalar qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda va foydali qazilmalarni qazib olish uchun yer qaʼridan foydalanish uchun berilgan aralash kon ajratmasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar keltirilishi zarur. Kon ajratmasi tugatilgan, konservatsiya qilingan yoxud foydali qazilmalarni qazish boʻyicha ishlab turgan korxonaning ishlangan konlari uchun soʻralayotgan hollarda ushbu korxona toʻgʻrisidagi qisqacha maʼlumot, shu jumladan, kon yuzasini ochish va ishlash tizimi sxemasi, foydalanilishi kerak boʻlgan kon ishlanmalari va burgʻulash quduqlarining holati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar qoʻshimcha ravishda keltiriladi; kon ajratmasini olish zarurligi asoslaniladi; yer osti inshootidan foydalanishda bajarilishi kerak boʻlgan asosiy talablar bayon qilinadi. Kon ajratmasi chegaralari va oʻlchamlari hisob-kitobini asoslash kon ajratmasiga kiritiladigan yer osti makonining hajmi belgilangan holda maydon boʻyicha ham, vertikal belgilar boʻyicha ham amalga oshirilishi kerak. Yuzaning topografiya rejasi, geologiya xaritalari va kesimlari nusxalari ularni tuzish boʻyicha amaldagi yoʻriqnomalar talablariga javob berishi kerak. Neft, gaz hamda boshqa moddalar va materiallarni yer ostida saqlash, zararli moddalar va ishlab chiqarish chiqindilarini koʻmish, oqova suvlarni chiqarib tashlash uchun kon ajratmasi loyihalarida, shuningdek, koʻrsatilgan maqsadlarda foydalanish moʻljallanayotgan gorizontning ustki qatlami va etagi boʻyicha tarkibiy xaritalar ham boʻlishi kerak. Topografiya rejasining nusxasida quyidagilar koʻrsatilishi kerak: tayanch geodeziya tarmogʻi punktlari, oʻrmonzorlar va qishloq xoʻjaligi ekinlarining konturlari, aholi yashash joylari, kon inshootlari, suv obyektlari, yoʻllar, yuza va yer osti kommunikatsiyalari, tabiat, tarix va madaniyat yodgorliklari, alohida imoratlar va inshootlar, ularning necha qavat ekanligi, kon inshootlari va burgʻulash quduqlarining ogʻzi, foydali qazilmalar konlari va aralash kon ajratmalari joylashgan chegaralar hamda loyihadagi ajratma chegaralari. Varaqning boʻsh qismida reja toʻldirilgan sana, gorizontal yassilikda kon ajratmasi proyeksiyasi maydoni ( ming kv.m), grafik jihatdan reja va kesimlar bilan belgilanadigan soʻralayotgan kon ajratmasi burchak nuqtalari yoki oʻziga xos nuqtalarining x, y, z koordinatlari kattaligi koʻrsatiladi. Varaqning yuqori oʻng tomonida kon ajratmasi berilganligini tasdiqlovchi yozuv uchun joy qoldiriladi. Topografiya rejasi nusxasi masshtabi foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanish uchun moʻljallanayotgan yer qaʼri uchastkasining oʻlchamiga bogʻliq ravishda tanlanadi va u 1:5000 masshtabdan mayda boʻlmasligi kerak. Ancha katta maydonga va uzunlikka ega boʻlgan yer osti inshootlari uchun rejalarni 1:5000 masshtabdan 1:25000 masshtabgacha foydalanishga ruxsat beriladi. Foydali qazilmalar qazib olish boʻyicha tugatilgan, konservatsiya qilingan yoki ishlab turgan korxonalarning ishlatilgan kon inshootlaridan foydalanish uchun kon ajratmasi loyihalariga ushbu korxonalar kon inshootlari rejalari qoʻshimcha ravishda kiritiladi va ularda foydalanish moʻljallanayotgan inshootlar koʻrsatiladi. Zarur boʻlganda kon ajratmasi chegaralari tarkibiy xaritalarda va vertikal kesimlarda ham koʻrsatiladi. 2. Kon ajratmasi muddatsiz foydalanish uchun rasmiylashtirilganda topografiya rejasining ikki nusxasi sintetik plyonkalarda yoki uzoq vaqt saqlash uchun yaroqli boʻlgan boshqa materiallarda tayyorlanishi kerak. Kon ajratmasini 10 yilgacha boʻlgan muddatga rasmiylashtirishda topografiya rejasi nusxasi qogʻozda tayyorlanishi mumkin. Kon ajratmasi chegaralari tushiriladigan tarkibiy xaritalar va vertikal kesimlar nusxalariga ham shunday talablar qoʻyiladi. 3. Yer ajratmasi loyihasiga quyidagilar ilova qilinishi kerak: yerdan foydalanuvchining kon ajratmasi berishga roziligini tasdiqlovchi hujjat; manfaatdor korxona yoki tashkilotning foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan yer osti inshooti barpo etilishi zarurligi va mumkinligi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasining mahalliy organi bilan kelishilgan qarori; korxona yoki idoraning ishlangan kon inshooti yoki yer qaʼri uchastkalaridan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi bilan kelishilgan qarori; unda geologik tuzilish, kon-texnika va gidrogeologiya sharoitlari oʻrganilganligi darajasi aks ettirilgan holda hududiy geologiya ishlab chiqarish birlashmasining kon ajratish loyihasi boʻyicha xulosasi; yuqori turuvchi tashkilotning (boʻysunishiga koʻra) kon ajratmasi berish toʻgʻrisidagi iltimosnomasi; ilmiy-tadqiqot tashkilotlarining kon ishlanmalarining loyihada nazarda tutilgan maqsadlarda foydalanish uchun yaroqliligi toʻgʻrisidagi xulosasi; ilmiy-tadqiqot tashkilotlarining zararli moddalar, ishlab chiqarish chiqindilari yoki oqova suvlarni zararsizlantirish va foydali suratda ishlatishning texnik jihatdan imkoni yoʻqligi haqidagi, shuningdek, zararli moddalar, ishlab chiqarish chiqindilari yoki oqova suvlarning ularni koʻmish yoki chiqarib tashlash moʻljallanayotgan aralashib ketadigan jinslar va gorizontlarning qatlam suvlari bilan birga qoʻshilib ketishi toʻgʻrisidagi xulosasi; tasarrufida foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha ishlab turgan yoxud konservatsiya qilingan korxona boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchining kon ishlanmalarini foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanish uchun boshqa yer qaʼridan foydaluvchiga berishga roziligi; sanitariya nazorati organining xulosasi. Izoh. Gaz, neft, boshqa moddalar va materiallarni yer ostida saqlash, zararli moddalar va ishlab chiqarish chiqindilarini koʻmish, oqova suvlarni chiqarib tashlash uchun inshootlar qurilishi moʻljallanayotganda kon ajratmasi loyihalariga Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi mahalliy organining xulosasi ilova qilinishi kerak. Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi kon ajratmasi berish uchun boshqa vakolatli organlarda mavjud boʻlgan zarur hujjatlar va axborotlarni belgilangan tartibda oʻzaro axborot hamkorligi yoʻli bilan, shu jumladan elektron tarzda mustaqil ravishda oladi, ushbu bandda nazarda tutilgan hujjatlar va axborotlar bundan mustasno. 4. Kon ajratmalari loyihalari va ularga ilovalar tegishli tashkilotlar va korxonalarning rahbarlari tomonidan imzolanadi. 1. Litsenziya olgan korxona Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasiga buyurtmanoma yuboradi. Buyurtmanomada korxonaning nomi, uning qaysi idoraga boʻysunishi va manzili, soʻralayotgan kon ajratmasining joylashgan oʻrni va u nima maqsad uchun soʻralayotganligi koʻrsatiladi, shuningdek, foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan yer osti inshootlari qurilishi uchun ekspertiza oʻtkazilganligi va loyiha tasdiqlanganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar keltiriladi. Buyurtmanomaga yer qaʼridan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanadigan korxonaning rahbari yoki yuqori turuvchi tashkilot (boʻysunishiga koʻra) rahbari imzo chekadi. Buyurtmanomaga ilovalar bilan birgalikda ikki nusxada kon ajratmasi loyihasi ilova qilinadi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi kon ajratmasi loyihasini koʻrib chiqadi va buyurtmanoma olingandan keyin 30 kundan kechikmay u boʻyicha qaror chiqaradi. Zarur boʻlganda kon ajratmasi loyihalari kon ajratmasini olishdan manfaatdor korxonaning vakili ishtirokida koʻrib chiqilishi mumkin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasiga kon ajratmasi berish toʻgʻrisidagi masalani hal etish chogʻida quyidagilarni koʻrib chiqadi va tekshiradi: yer osti boyliklari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari va mazkur Nizom talablarini hisobga olgan holda topografiya rejasiga yozuvlar toʻgʻri yozilganligi va soʻralayotgan kon ajratmasi chegaralarining asoslanganligi; kon ajratmasi loyihasi mazmunining mazkur Nizom talablariga muvofiqligi, loyihaga ilova qilinishi kerak boʻlgan hujjatlarning mavjudligi; kon ajratmasi soʻralayotgan yer osti inshootining loyihasi,uning berilayotgan yer qaʼri uchastkasidan kompleks foydalanish bilan bogʻliq masalalar boʻyicha, shuningdek, ishlovchilarning va aholining salomatligi va hayoti xavfsizligini taʼminlash, atrof tabiiy muhitni, binolar, inshootlar va boshqa obyektlarni kon ishlarining zararli taʼsiridan muhofaza qilish bilan bogʻliq masalalar boʻyicha loyiha yechimlarining toʻliqligi va asoslanganligiga oid qismi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasining kon ajratmasi berish toʻgʻrisidagi masala boʻyicha qarori manfaatdor tashkilotlarga maʼlum qilinadi. Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasining qaroridan norozi boʻlingan taqdirda ushbu qaror ustidan ikki oy muddatda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sudga shikoyat qilinishi kerak. 5. Kon ajratmasi berish kon ajratmasini tasdiqlovchi dalolatnoma berilishi bilan, shuningdek, topografiya rejasi nusxasining yuqoridagi oʻng burchagidagi yozuv bilan 1 va 2-ilovalarga muvofiq rasmiylashtiriladi. Kon ajratmasini tasdiqlovchi dalolatnoma ikki nusxada tuziladi. Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi rahbarining imzosi gerbli muhr bilan tasdiqlanadi. Izoh. Kon ajratmasini tasdiqlovchi dalolatnomalarning bosmaxona usulida tayyorlangan va oʻchirib-yozishlarsiz qoʻlda tushda toʻldirilgan blanklarda berilishiga yoʻl qoʻyiladi. 6. Kon ajratmasini tasdiqlovchi dalolatnomaning va kon ajratmasining rasmiylashtirilgan birinchi nusxasi korxonaga beriladi, ushbu hujjatlarning ikkinchi nusxasi Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasida saqlanadi. 7. Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi tomonidan berilgan kon ajratmalarini hisobga olish 3-ilovada keltirilgan shakl boʻyicha Kon ajratmalarini hisobga olish daftarida amalga oshiriladi. 1.Foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda yer qaʼridan foydalanish uchun kon ajratmasi berilgan korxona quyidagilarga majburdir: yer qaʼridan faqat ular berilgan maqsadlarda foydalanish; kon ajratmasi va unga tutashib ketgan zonalar doirasida yer qaʼri uchastkasining geologik tuzilishi, kon-texnika, gidrogeologik va boshqa sharoitlari oʻrganilishi toʻliqligini taʼminlash; yer osti inshootlari qurish va ulardan foydalanish jarayonida kon ishlarining marksheyder taʼminlanishini tashkil etish, shuningdek, geologik va marksheyder hujjatlarini tuzish; togʻ jinslarining siljishini, ehtimol tutilgan deformatsiya zonasida joylashgan mavjud yer usti inshootlari va qurilayotgan hamda foydalanilayotgan yer osti inshootlari obyektlarining deformatsiyasini kuzatishni tashkil etish; yer osti inshootlari qurilishi yoki rekonstruksiya qilinishi chogʻida qoʻshimcha ravishda qazib olinadigan, vaqtincha foydalanilmaydigan qazilma boyliklarni saqlash va ularning hisobini yuritish; kon ishlanmalarining holati, kon ajratmasi bilan belgilangan koʻmilgan zararli moddalar va ishlab chiqarish chiqindilari, shuningdek, chiqarib tashlangan oqova suvlarning zararsizlantirilishi chegaralarining saqlanishini muntazam kuzatishni va nazorat qilishni tashkil etish; ishlovchilar va aholining salomatligi va hayoti xavfsizligini, yer qaʼrini va atrof tabiiy muhitning boshqa obyektlarini, binolar va inshootlarni kon ishlarining zararli taʼsiridan muhofaza qilishni taʼminlash; Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasining ruxsatisiz kon ajratmasi hududi ustida binolar, inshootlar va boshqa obyektlar qurilishiga yoʻl qoʻymaslik; qoʻriqxonalar, tabiat, tarix va madaniyat yodgorliklarining yer qaʼridan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan ishlarning zararli taʼsiridan saqlanishini taʼminlash; yer qaʼridan foydalanish chogʻida buzilgan yer uchastkalarining xavfsiz holatga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq foydalanish uchun yaroqli holatga keltirilishini taʼminlash; yer osti gaz omborxonalaridan foydalanish chogʻida haydalayotgan gazning kon ajratmasidan tashqariga harakat qilishiga yoʻl qoʻymaslik; yer osti gaz omborxonalari va quduqlarning germetikligini nazorat qilishga oid tadbirlarni muntazam ravishda, bir yilda kamida bir marta amalga oshirish; nogermetik quduqlardan foydalanishga, shuningdek, gazning boshqa gorizontlarga oqishiga hamda uning yer yuzasiga oqib chiqishiga yoʻl qoʻymaslik. 1.Yer qaʼridan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanish huquqi Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda toʻxtatilishi, birmuncha vaqt toʻxtatilishi yoki cheklab qoʻyilishi mumkin. 2. Yer qaʼridan foydalanish huquqi, agar yer qaʼridan foydalanuvchi: kon ajratmasi berilgandan soʻng bir yil davomida yer qaʼri uchastkasidan u taqdim etilgan maqsadlarda foydalanishga kirishmasa; atrof tabiiy muhitga va kishilarning salomatligiga salbiy taʼsir koʻrsatishning yoʻl qoʻyiladigan normalaridan ortiqcha boʻlsa; yer qaʼridan u berilgan maqsadlarga nomuvofiq holda foydalansa; yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilishning boshqa qoidalari buzilgan taqdirda toʻxtatilishi, birmuncha vaqt toʻxtatilishi yoki cheklab qoʻyilishi mumkin. 3. Bunday qonun buzilishlariga yoʻl qoʻyilgan hollarda Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi kon ajratmasini tasdiqlovchi dalolatnomani bekor qiladi hamda litsenziyani olib qoʻyish masalasini qoʻyadi. 4. Yer qaʼridan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlar uchun foydalanuvchi korxona konservatsiya qilinganda yoki tugatilganida kon ajratmasi dalolatnomasi korxonani konservatsiya qilish yoki tugatish toʻgʻrisidagi dalolatnoma rasmiylashtirilganidan keyin 30 kun muddatda Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasiga qaytariladi. 1. Mazkur Nizom bilan belgilangan kon ajratmasini rasmiylashtirish, uni oʻz vaqtida olish va uning saqlanishi tartibiga rioya qilish uchun javobgarlik yer qaʼridan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanuvchi korxona rahbarlari zimmasiga yuklanadi, korxonani loyihalashtirishda esa loyiha bosh muhandisiga va loyihalashtirish tashkiloti rahbariga yuklanadi. Yer qaʼridan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanuvchi korxonalarning rahbarlari mansabdor shaxslari kon ajratmasini tasdiqlovchi dalolatnomada bayon qilingan majburiyatlarning bajarilishi uchun ham javobgar boʻladilar. Yer qaʼridan oʻzboshimchalik bilan foydalanishda aybdor boʻlgan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar. 2. Yer qaʼridan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanuvchilarda kon ajratmasi dalolatnomasi mavjudligi, kon ajratmasi hujjatlari toʻliq va toʻgʻriligini nazorat qilishni, shuningdek, kon ajratmasi doirasida yer osti inshootlari qurish va ulardan foydalanish chogʻida yer osti boyliklari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya etilishini nazorat qilishni oʻz vakolatlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi amalga oshiradi. Korxona koʻrsatib oʻtilgan maqsadlarda yer qaʼridan foydalanish uchun kon ajratmasida quyidagilarni bajarishga majburdir: yer osti inshootlari qurilishi, shuningdek, yer qaʼridan foydalanish boʻyicha boshqa ishlar boshlanishidan bir oy oldin bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasini xabardor qilish; yer qaʼridan faqat ular berilgan maqsadlarda foydalanish; kon ajratmasi va unga tutashib ketgan zonalar doirasida yer qaʼri uchastkasining geologik tuzilishi, kon-texnika, gidrogeologik va boshqa sharoitlarning toʻliq oʻrganilishini taʼminlash; yer osti ishnootlari qurilishi va ulardan foydalanish jarayonida kon ishlarining marksheyder taʼminlanishini, shuningdek, geologik va marksheyder hujjatlari tuzilishini tashkil etish; togʻ jinslari siljishi, mavjud yer usti inshootlari va obyektlari, ehtimol tutilgan deformatsiya zonasida joylashgan qurilayotgan va foydalanilayotgan yer osti inshootlari deformatsiyasini kuzatishni tashkil etish; yer osti inshootlari qurish yoki ularni rekonstruksiya qilish chogʻida qoʻshimcha ravishda qazib olinadigan, vaqtincha foydalanilmaydigan foydali qazilmalarni saqlab qolish va ularning hisobini yuritish; kon ishlanmalarining holati, kon ajratmasi bilan belgilangan koʻmilgan zararli moddalar va ishlab chiqarish chiqindilari, shuningdek, chiqarib tashlangan oqova suvlarning zararsizlantirilishi chegaralarining saqlab qolinishini doimiy kuzatish va nazorat qilishni tashkil etish; xodimlarning salomatligi va hayoti uchun xavfsizligini, yer qaʼrini va atrof tabiiy muhitning boshqa obyektlarini, binolar va inshootlarni kon ishlarining zararli taʼsiridan muhofaza qilishni taʼminlash; Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasining ruxsatisiz kon ajratmasi ustidagi hududga binolar, inshootlar va boshqa obyektlar qurilishiga yoʻl qoʻymaslik; qoʻriqxonalar, tabiat, tarix va madaniyat yodgorliklarining yer qaʼridan foydalanish bilan bogʻliq ishlarning zararli taʼsiridan saqlanishini taʼminlash; yer qaʼridan foydalanish chogʻida buzilgan yer uchastkalarining xavfsiz holatga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq foydalanish uchun yaroqli holatga keltirilishini taʼminlash; yer osti gaz omborxonalaridan foydalanish chogʻida haydalayotgan gazning kon ajratmasidan tashqariga harakat qilishiga yoʻl qoʻymaslik; yer osti gaz omborxonalari va quduqlarning germetikligini nazorat qilishga oid tadbirlarni muntazam ravishda, bir yilda kamida bir marta amalga oshirish; nogermetik quduqlardan foydalanishga, shuningdek, gazning boshqa gorizontlarga oqishiga hamda uning yer yuzasiga oqib chiqishiga yoʻl qoʻymaslik. Agar yer qaʼridan foydalanuvchi unga kon ajratmasi berilgandan keyin bir yil davomida yer qaʼri uchastkasidan u taqdim etilgan maqsadlarda foydalanishga kirishmasa kon ajratmasi dalolatnomasi oʻz kuchini yoʻqotadi va “Oʻzsanoatkontexnazorat” davlat qoʻmitasiga qaytarilishi kerak. Korxona konservatsiya qilinganda yoki tugatilganda yer qaʼri uchastkasidan foydalanish boʻyicha ishlar toʻxtatilgan kunda toʻldirilgan geologiya va marksheyder hujjatlarining asl nusxalari 10 kun muddatda yuqori turgan tashkilotga topshirilishi, marksheyder rejalari, geologiya xaritalari va usti ochiq konlar nusxalari esa mana shu muddatda manfaatdor korxonalarga, tashkilotlarga, shu jumladan, konservatsiya qilinayotgan yoki tugatilayotgan korxonaning yer qaʼridan foydalanuvchi qoʻshni korxonalarga berilishi kerak. Kon ajratmasi dalolatnomasi kon-geologik va marksheyder hujjatlarining nusxalari olinganligi toʻgʻrisida tashkilotlarning tilxatlari nusxalari bilan birgalikda korxona konservatsiya qilinishi yoki tugatilishi haqidagi dalolatnoma rasmiylashtirilgandan soʻng 15 kun muddatda Oʻzbekiston Respublikasi “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasiga topshiriladi.