DAVLAT VA JAMOAT EHTIYOJLARI UChUN YER UChASTKALARINING OLIB QOʻYILIShI MUNOSABATI BILAN FUQAROLARGA VA YuRIDIK ShAXSLARGA YETKAZILGAN ZARARLARNI QOPLASh TARTIBI TOʻGʻRISIDA NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2019-11-16)

Oʻzbekiston Respublikasining Uy-joy kodeksiga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan fuqarolarga va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari N.M. Xanov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Tartib yer uchastkasi yoki uning bir qismini olib qoʻyish tartibini, shuningdek yer uchastkalari davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan buzilayotgan uylar, ishlab chiqarish imoratlari va boshqa imoratlar, inshootlar va koʻchirib tashlangan dov-daraxtlar uchun fuqarolarga va yuridik shaxslarga toʻlov miqdorini hisoblab chiqish tartibini belgilaydi. 2. Yer uchastkasi yoki uning bir qismini (keyingi oʻrinlarda yer uchastkasi deb ataladi) davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish yer egasining roziligi bilan yoki yerdan foydalanuvchi va ijaraga oluvchi bilan kelishuv boʻyicha — tegishli ravishda tuman, shahar hokimi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining qarori boʻyicha yoxud Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga koʻra amalga oshiriladi. Yer egasi, yerdan foydalanuvchi va ijaraga oluvchi yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisida tegishli tuman, shahar, viloyat hokimining qaroriga yoxud Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga rozi boʻlmagan taqdirda ushbu qaror ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin. 3. Yer uchastkasini olib qoʻyish va uylar, ishlab chiqarish imoratlari va boshqa imoratlar, inshootlarni buzish va dov-daraxtlarni koʻchirib tashlash (keyingi oʻrinlarda obyektlar deb ataladi) toʻgʻrisidagi qaror bosh rejalarga, shuningdek shaharlar va posyolkalarning turar joy tumanlari va mikrotumanlarini mufassal rejalashtirish va imorat qurish loyihalariga muvofiq qabul qilinadi. Olib qoʻyilayotgan yer uchastkalarida uylar, ishlab chiqarish imoratlari va boshqa imoratlar, inshootlarning asossiz buzilishiga va dov-daraxtlarning koʻchirib tashlanishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 31. Yer uchastkasini olib qoʻyish va uylar, ishlab chiqarish imoratlari va boshqa imoratlar, inshootlarni buzish va dov-daraxtlarni koʻchirish (keyingi oʻrinlarda obyektlar deb ataladi) toʻgʻrisidagi qarorlar faqat quyidagi maqsadlarda qabul qilinadi: mudofaa va davlat xavfsizligi, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar ehtiyojlari, erkin iqtisodiy zonalarni tashkil qilish va ularning faoliyat yuritishi uchun yerlarni taqdim etish; xalqaro shartnomalardan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarish; foydali qazilmalar konlarini aniqlash va qazib chiqarish; avtomobil va temir yoʻllari, aeroportlar, aerodromlar, aeronavigatsiya obyektlari va aviatexnika markazlari, temir yoʻl transporti obyektlari, koʻpriklar, metropolitenlar, tonnellar, energetika tizimi obyektlari va elektr uzatish tarmoqlari, aloqa tarmoqlari, kosmik faoliyat obyektlari, magistral quvurlar, muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlarini qurish (rekonstruksiya qilish); aholi punktlari bosh rejalarini Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan obyektlarni qurish boʻyicha bajarish, shuningdek, qonunlar va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarorlarida toʻgʻridan toʻgʻri nazarda tutilgan boshqa hollarda. Yer uchastkalarini olib qoʻyishda obyektlarni buzishga koʻchmas mulkning bozor qiymati va olib qoʻyish sababli mulkdorga yetkazilgan zarar toʻliq qoplanganidan keyin ruxsat beriladi. Jismoniy va yuridik shaxslarga noqonuniy qaror chiqarilishi oqibatida yetkazilgan zarar davlat tomonidan, birinchi navbatda, tegishli davlat organlarining budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan qoplanadi va keyinchalik aybdor shaxsdan regress tartibida undirib olinadi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining qarori asosida tegishli tumanlar (shaharlar) hokimlari yer uchastkasini olib qoʻyish hamda uylar, ishlab chiqarish imoratlari va boshqa imoratlar, inshootlarni buzish va dov-daraxtlarni koʻchirib tashlash toʻgʻrisida oʻz qarorini chiqaradilar. Tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining yer uchastkasini olib qoʻyish, yer uchastkasida joylashgan uylar, ishlab chiqarish imoratlari va boshqa imoratlarni, inshootlarni buzish va dov-daraxtlarni koʻchirib tashlash toʻgʻrisidagi tegishli qarorlari nusxalarini bildirishnomaga ilova qilgan holda, buzish boshlangungacha 6 oydan kechikmay, imzo qoʻydirib uylar, ishlab chiqarish imoratlari va boshqa imoratlar, inshootlar va dov-daraxtlar mulkdorlarini qabul qilingan qaror toʻgʻrisida yozma ravishda xabardor qilishi shart. Tumanlar (shaharlar) hokimlari tomonidan yer uchastkasi olib qoʻyilishi va yer uchastkasida joylashgan uylar, ishlab chiqarish imoratlari va boshqa imoratlar, inshootlarni buzish va dov-daraxtlarni koʻchirish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilingandan keyin yuqorida koʻrsatib oʻtilgan uylar (kvartiralar), imoratlar, inshootlar va dov-daraxtlar boshqa shaxslarga berilishi mumkin emas. 5. Tegishli tumanlar (shaharlar) hokimlarining uylar, ishlab chiqarish imoratlari va boshqa imoratlar, inshootlarni buzish va dov-daraxtlarni koʻchirish hamda ularning qiymatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qarori yuzasidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga, shuningdek sud tartibida shikoyat qilinishi mumkin. 6. Oʻzboshimchalik bilan barpo etilgan uylar, ishlab chiqarish imoratlari va boshqa imoratlar va inshootlar qiymati toʻlanmaydi. 7. Olib qoʻyilayotgan yer uchastkalari korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga ajratib berilgan taqdirda uy-joy qiymatini toʻlash, uylar (kvartiralar) berish va vaqtinchalik turar joy berish, shuningdek yangi joyga koʻchish bilan bogʻliq barcha xarajatlarni qoplash tegishli tumanlar (shaharlar) hokimlari qaroriga koʻra ushbu korxonalar, muassasalar va tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladi. 8. Yer uchastkalarini olib qoʻyish kompensatsiyaning quyidagi turlari berilishi sharti bilan amalga oshiriladi: fuqarolarga uy-joy maydonining ijtimoiy normasidan kam boʻlmagan boshqa teng qiymatli obod turar joyni mulk qilib berish va dov-daraxtlar qiymatini toʻlash; buzilayotgan uylar, boshqa imoratlar, inshootlar va dov-daraxtlar qiymatini fuqarolarga toʻlash, shuningdek, yer uchastkasini olib qoʻyish munosabati bilan mulkdorlarga yetkazilgan zararlarni qoplash; yer uchastkasini oʻzlashtirish davrida ikki yilgacha muddatga ijara shartnomasi asosida vaqtincha uy-joy berib, buzilayotgan uylar (kvartiralar), imoratlar, inshootlar va dov-daraxtlarning bozor qiymati toʻliq toʻlangan hamda yer uchastkasini olib qoʻyish munosabati bilan mulkdorga yetkazilgan boshqa zararlarni qoplagan holda, fuqarolarga yakka tartibda uy-joy qurish uchun belgilangan norma doirasida yer uchastkasi berish; davlat yoki jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkasi olib qoʻyilishi oqibatida yuridik shaxslarga avvalgisiga teng qiymatli mol-mulk berish yoki koʻchmas mulkning bozor qiymatini va yetkazilgan zararlarni qoplash; yer uchastkasi davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi oqibatida yetkazilgan zararlarni toʻlaligicha qoplash; fuqarolarga va yuridik shaxslarga tegishli buzilishi kerak boʻlgan uylar, imoratlar va inshootlarni koʻchirish va yangi joyda tiklash, shuningdek, yer uchastkasini olib qoʻyish munosabati bilan mulkdorga yetkazilgan zararlarni qoplash; yangi joyda uylar, imoratlar qurish hamda ularni fuqarolar va yuridik shaxslarga mulk qilib berish, shuningdek, yer uchastkasini olib qoʻyish munosabati bilan mulkdorga yetkazilgan zararlarni qoplash. 9. Buziladigan uylar (kvartiralar), imoratlar, inshootlar, koʻchiriladigan daraxtlar uchun toʻlov miqdori masalasini koʻrib chiqish uchun tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tuman (shahar) hokimining oʻrinbosari boshchiligida hokimliklarning moliya va boshqa boshqarmalari (boʻlimlari) vakillaridan, yerlardan foydalanish va qoʻriqlashni nazorat qilish boʻyicha davlat inspektori, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi, yer uchastkasi olib qoʻyilayotgan yer egasi (yerdan foydalanuvchi, ijarachi), oʻziga yer uchastkasi ajratib berilayotgan korxona, muassasa yoki tashkilot vakilidan hamda hokimliklar xohishiga koʻra boshqa vakolatli organlar vakillaridan iborat tarkibda toʻlov miqdorini va kompensatsiya turini belgilash boʻyicha komissiyalar tashkil qiladilar. 10. Uylar (kvartiralar), imoratlar va inshootlarni, shuningdek olib qoʻyilayotgan yer uchastkalaridagi koʻp yillik dov-daraxtlarni baholash baholovchi tashkilotlar tomonidan ariza beruvchining mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi. Baholash toʻgʻrisidagi hisobot komissiyaga beriladi. 11. Fuqarolar tomonidan umrbod egalik qilish uchun meros qilib qoldirish huquqi bilan foydalaniladigan, kimoshdi savdosi asosida sotib olingan yer uchastkalari olib qoʻyilgan taqdirda ularga umrbod egalik qilish uchun meros qilib qoldirish huquqi bilan teng qiymatli yangi yer uchastkasi beriladi. 12. Buzilayotgan uylar (kvartiralar)ni, olib qoʻyilayotgan uchastkadagi boshqa imoratlar va inshootlarni (oʻzboshimchalik bilan qurilganlardan tashqari) buzishdan olingan barcha materiallar quruvchining yoki toʻlovni mulkdorga toʻliq toʻlayotgan boshqa yer egasi (yerdan foydalanuvchi, ijarachi) ixtiyorida qoladi. Ayrim hollarda, buzilayotgan uy (kvartira), imoratlar, inshootlar va koʻchirilayotgan dov-daraxtlar egasining xohishiga koʻra, uy-joyni buzishdan olingan materiallar tegishli tumanlar (shaharlar) hokimlari qaroriga binoan mulkdorga berilishi mumkin. Bu holda komissiya mulkdorga beriladigan buzishdan olingan materiallar qiymatini buzish vaqtida amalda boʻlgan bozor narxlari boʻyicha ularning eskirganligini hisobga olgan holda belgilashi kerak. 13. Pul kompensatsiyalarini toʻlashning aniq muddatlari va tartibi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari qarori bilan, buzish boshlangungacha pul kompensatsiyasini toʻlagan holda belgilanadi. 14. Yer uchastkalarining davlat yoki jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan fuqarolarning mulki boʻlgan uylar (kvartiralar) buzilgan taqdirda koʻrsatib oʻtilgan fuqarolarga, ularning oila aʼzolariga, shuningdek ushbu uylarda (kvartiralarda) doimiy yashaydigan fuqarolarga ularning tanlashiga koʻra hamda tomonlarning kelishuvi boʻyicha ijtimoiy normadan kam boʻlmagan maydonga ega boʻlgan teng qiymatli boshqa qulay uy-joy mulk qilib beriladi hamda dov-daraxtlarning qiymati toʻlanadi yoxud buzilayotgan uylar (kvartiralar), boshqa imoratlar, inshootlar va dov-daraxtlar qiymati toʻlanadi. Berilayotgan turar joyning teng qiymatga egaligi mulkdorning buzilayotgan uy-joyi (kvartirasi) narxiga teng miqdorda belgilanadi. Buzilayotgan uy (kvartira) qiymati berilayotgan turar joy qiymatidan ortiq boʻlgan taqdirda mulkdorga tafovut toʻlanadi. 15. Buzilayotgan uylar (kvartiralar) egasiga turar joy berish va (yoki) kompensatsiyaning boshqa turlarini toʻlash tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan, chorak yakuni boʻyicha prognozdan ortiqcha tushgan mahalliy budjetlarning daromad qismi mablagʻlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar budjetlarining zaxira jamgʻarmasi mablagʻlari va (yoki) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining tegishli hisob raqamlariga davlat mulkini davlat tasarrufidan chiqarish, xususiylashtirishdan tushadigan taqsimlanadigan mablagʻlarning bir qismi hisobiga amalga oshiriladi. 16. Turar joy olish uchun buzilayotgan uy (kvartira) egasi boʻlajak buzish toʻgʻrisida bildirishnoma olingandan keyin bir oy muddatda oila aʼzolari yoki boshqa birgalikda yashaydigan (roʻyxatdan oʻtgan) shaxslar bilan kelishgan holda tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklariga oʻziga buzilgan uy-joy oʻrniga turar joy ajratish toʻgʻrisida ariza berishi kerak, arizada oila tarkibi, doimiy yashaydiganlar soni, turar joy maydonining ijtimoiy normasidan ortiqcha qoʻshimcha uy-joy maydoni olish uchun imtiyozlar koʻrsatiladi. 17. Komissiyaning kompensatsiya miqdori va turi, buzilayotgan uy (kvartira) oʻrniga mulkdorga turar joy berish yoki mulkdorning xohishiga koʻra pul shaklida kompensatsiya berilishini taʼminlash haqidagi qarori tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan tasdiqlangandan soʻng mulkdor hokimlikka buzilishi kerak boʻlgan uy (kvartira)ni boʻshatish toʻgʻrisida kafolat xati taqdim etadi. 18. Uyni (kvartirani) buzish faqat koʻchmas mulkning bozor qiymati oʻrni toʻliq qoplanganidan va tomonlarning kelishuvi boʻyicha mulkdorga buzilayotgan uy (kvartira) oʻrniga turar joy berilgandan keyin amalga oshirilishi mumkin. Bunda yer uchastkasini olib qoʻyish munosabati bilan mulkdorlarga yetkazilgan zarar toʻliq qoplanadi. Ayrim hollarda, buzilayotgan uy (kvartira) egasining roziligiga koʻra tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tegishli qarorda uylarni topshirishning aniq muddatini koʻrsatgan holda qurilayotgan uylardan turar joy beradilar. Qurilayotgan uylarda belgilangan muddatlarda turar joy bilan taʼminlanmagan taqdirda tuman (shahar) hokimligi mazkur Nizomning 14-bandi talablariga muvofiq bir oy muddatda turar joy berishi shart. 19. Buzilayotgan uy (kvartira) egasining mol-mulkini yangi kvartiraga tashish imorat quruvchining yoki olib qoʻyilayotgan yer uchastkasi oʻziga ajratib berilgan boshqa yer egasi (yerdan foydalanuvchi, ijarachi)ning mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi. 20. Yer uchastkasi olib qoʻyilishi munosabati bilan yetkazilgan zararlarni buzilayotgan uy-joyning mulkdoriga kompensatsiya qilish tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan ushbu Nizomning 15-bandida nazarda tutilgan mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi. 21. Yer uchastkalari davlat yoki jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan fuqarolarning mulkida boʻlgan uylar (kvartiralar) buzilganda mazkur fuqarolarga, ularning oila aʼzolariga, shuningdek ushbu uylarda (kvartiralarda) doimiy yashayotgan fuqarolarga ularning xohishiga koʻra yakka tartibda uy-joy qurish uchun belgilangan norma doirasida yer uchastkasi beriladi. Bunda yer uchastkasini oʻzlashtirish davriga ikki yilgacha muddat bilan ijara shartnomasi asosida vaqtincha uy-joy berilib, buzilayotgan uylar (kvartiralar), imoratlar, inshootlar va dov-daraxtlarning qiymati toʻlaligicha qoplanadi. 22. Yakka tartibda uy-joy qurish uchun kompensatsiya sifatida yer uchastkasi berish va buzilayotgan uylar (kvartiralar) mulkdoriga tovon toʻlash tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan mazkur Nizomning 15-bandida nazarda tutilgan mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi. Olib qoʻyilayotgan yer uchastkalari korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga berilgan taqdirda yakka tartibda uy-joy qurish uchun kompensatsiya sifatida yer uchastkasi berish va buzilayotgan uylar (kvartiralar) mulkdoriga tovon toʻlash ushbu korxonalar, muassasalar va tashkilotlar mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi. 23. Buzilayotgan uy (kvartira) mulkdori yer uchastkasi olish uchun boʻlajak buzish toʻgʻrisida bildirishnoma olingandan keyin bir oy muddatda tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklariga yakka tartibda uy-joy qurish uchun unga yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida ariza berishi kerak. Arizada oilaning tarkibi, doimiy yashayotganlar soni va ijara shartnomasi asosida vaqtincha turar joyga boʻlgan ehtiyoj koʻrsatilishi kerak. 24. Komissiyaning kompensatsiya miqdori va turi haqidagi qarori tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan tasdiqlangandan keyin mulkdor hokimlikka buzilishi lozim boʻlgan uyni (kvartirani) tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan belgilangan muddatda boʻshatib qoʻyish toʻgʻrisida kafolat xati taqdim etadi. 25. Uy (kvartira) yakka tartibda uy-joy qurish uchun mulkdorga koʻchmas mulkning bozor qiymati va olib qoʻyish sababli mulkdorga yetkazilgan zarar toʻliq qoplanganidan va yer uchastkasi ajratilgandan, shuningdek, yer uchastkasini oʻzlashtirish davrida ikki yilgacha muddatga ijara shartnomasi asosida vaqtincha uy-joy berilgandan keyin buzilishi mumkin. 26. Yuridik shaxsga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan uy, ishlab chiqarish imoratlari, boshqa imoratlar, inshootlar, dov-daraxtlar joylashgan yer uchastkasi olib qoʻyilgan holda unga avvalgisiga teng qiymatli mol-mulk beriladi va yer uchastkasi davlat yoki jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi oqibatida yetkazilgan zarar toʻlaligicha qoplanadi. Yer egalari, yerdan foydalanuvchilar, ijarachilar, yer uchastkalari mulkdorlariga zararlarni hamda qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi koʻrgan zararni qoplash Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga muvofiq amalga oshiriladi. 27. Yer uchastkasi olib qoʻyilishi oqibatida yuridik shaxslar koʻrgan zarar uchun kompensatsiya toʻlash tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan mazkur Nizomning 15-bandida nazarda tutilgan mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi. Olib qoʻyilayotgan yer uchastkalari korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga berilgan taqdirda tovon toʻlash, turar joy berish, vaqtincha turar joy berish va mol-mulkni yangi joyga tashish tegishli tumanlar (shaharlar) hokimlarining qarorlariga koʻra korxonalar, muassasalar va tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladi. 28. Yer uchastkasi olib qoʻyilishi munosabati bilan koʻrilgan zarar kompensatsiyasini olish uchun yuridik shaxs boʻlajak buzish toʻgʻrisida bildirishnoma olingandan keyin bir oy muddatda tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklariga kompensatsiyaning tanlangan turini koʻrsatgan holda ariza berishi kerak. 29. Komissiyaning qarori tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan tasdiqlangandan keyin yuridik shaxs hokimlikka buzilishi lozim boʻlgan uyni, boshqa imoratlar va inshootlarni tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan belgilangan muddatda boʻshatib qoʻyish toʻgʻrisida kafolat xati taqdim etadi. 31. Fuqarolar va yuridik shaxslarga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan buzilishi lozim boʻlgan uylar, ishlab chiqarish imoratlari, boshqa imoratlar va inshootlar ularning xohishiga koʻra koʻchirilishi va yangi joyda tiklanishi mumkin. Bunda uylar, imoratlar va inshootlarning qiymati pul bilan qoplanmaydi. 32. Fuqarolar va yuridik shaxslarga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan, buzilishi lozim boʻlgan uylar, ishlab chiqarish imoratlari, imoratlar va inshootlarni koʻchirish va yangi joyda tiklash tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklarining qaroriga koʻra mahalliy budjetlarning yil choragi yakunlari boʻyicha prognozdan ortiqcha tushadigan daromad qismi mablagʻlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar budjetlarining zaxira fondi mablagʻlari, va (yoki) davlat mulkini davlat tasarrufidan chiqarish, xususiylashtirishdan olinadigan taqsimlanadigan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining, olib qoʻyiladigan yer uchastkalari ajratiladigan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning tegishli hisob raqamlariga tushadigan mablagʻlarning bir qismi hisobiga amalga oshiriladi. Bunda turar joy mulkdorlari boʻlgan fuqarolar va yuridik shaxslarga turar joyni koʻchirish va tiklash davriga hokimliklar tomonidan ikki yilgacha muddat bilan yer uchastkasini oʻzlashtirish davriga ijara shartnomasi asosida vaqtincha uy-joy beriladi. 33. Koʻchirish va tiklash mazkur joy (aholi punkti) doirasida belgilangan normalar boʻyicha ajratiladigan yer uchastkalarida va faqat uylar, imoratlar va inshootlarning texnik holati ularni koʻchirish imkonini berishi shartlarida amalga oshirilishi kerak, yaʼni konstruksiyalar va elementlarning holati qismlarga ajratish, tashish va yangi joyda yigʻish imkonini berishi kerak. 34. Uylar, imoratlar va inshootlarni koʻchirish imkoniyati olib qoʻyilayotgan yer uchastkasi ajratilgan imorat quruvchining mablagʻlari hisobiga ixtisoslashtirilgan loyiha tashkilotlari tomonidan ishlab chiqilgan tegishli texnik-iqtisodiy asoslash va loyiha-smeta hujjatlari mavjud boʻlgan taqdirda komissiyalar tomonidan aniqlanadi. 35. Uylar, imoratlar va inshootlarni koʻchirish va yangi joyda tiklash tegishli tumanlar (shaharlar)ning hokimliklari tomonidan belgilanadigan muddatlarda, biroq bir yildan kech boʻlmagan muddatda amalga oshirilishi kerak. 36. Uylar, ishlab chiqarish imoratlari, boshqa imoratlar va inshootlarni koʻchirish va yangi joyda tiklash, uy-joyni vaqtincha ijaraga olish, fuqarolar yoki yuridik shaxslarning mol-mulkini vaqtincha ijaraga olingan uy-joyga, shuningdek vaqtincha ijaraga olingan uy-joydan yangi joyda tiklangan uyga, imoratga va inshootga tashish boʻyicha barcha xarajatlar tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklarining qarori boʻyicha imorat quruvchi yoki olib qoʻyilayotgan yer uchastkasi ajratilgan boshqa yer egasi (yerdan foydalanuvchi, ijarachi) hisobiga amalga oshiriladi. 37. Yuridik shaxsga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan avvalgisiga teng qiymatli uylar, ishlab chiqarish imoratlari va boshqa imoratlar va inshootlar yangi joyga faqat kompensatsiya turi, toʻlov miqdori va muddati yuridik shaxs bilan kelishilgandan keyin koʻchiriladi. 38. Uylari (kvartiralari) buzilishi lozim boʻlgan fuqarolar va yuridik shaxslar uchun ularning xohishiga koʻra yangi joyda uylar, imoratlar barpo etiladi hamda ularga mulk qilib beriladi. Bunda buzilayotgan uylar (kvartiralar), imoratlarning qiymati pul bilan qoplanmaydi. 39. Uylari (kvartiralari) buzilishi lozim boʻlgan fuqarolar va yuridik shaxslar uchun yangi joyda uylar, imoratlar qurish hamda ularga mulk qilib berish tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan mazkur Nizomning 15-bandida koʻrsatilgan mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi. Yer uchastkalari korxonalar, muassasalar yoki tashkilotlarga berilgan taqdirda uylari (kvartiralari) buzilishi lozim boʻlgan fuqarolar va yuridik shaxslarga yangi joyda uylar, imoratlar qurish va ularga mulk qilib berish ushbu korxonalar, muassasalar yoki tashkilotlarning mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi. 40. Uylari (kvartiralari) buzilishi lozim boʻlgan fuqarolar va yuridik shaxslar uchun yangi joyda uy qurish mazkur joy (aholi punkti) doirasida amalga oshiriladi. Bunda uylari (kvartiralari) buzilishi lozim boʻlgan fuqarolar va yuridik shaxslarga yangi joyda uy, imorat qurish davriga tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan ijara shartnomasi asosida vaqtincha uy-joy beriladi. 41. Turar joyni vaqtincha ijaraga olish, fuqarolar va yuridik shaxslarning mol-mulkini vaqtincha berilgan turar joyga va vaqtincha berilgan turar joydan yangi joyda qurilgan uyga tashish boʻyicha barcha xarajatlar tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklarining qaroriga koʻra imorat quruvchi yoki yer uchastkasi ajratilgan boshqa yer egasi (yerdan foydalanuvchi, ijaraga oluvchi)ning hisobiga amalga oshiriladi. 42. Uylari (kvartiralari) buzilishi lozim boʻlgan fuqarolar va yuridik shaxslar buziladigan uylar (kvartiralar) oʻrniga yangi joyda qurilgan uyni, imoratni olish uchun buzish toʻgʻrisidagi bildirishnoma olingandan keyin bir oy muddatda tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklariga ariza berishlari kerak. Arizada oilaning tarkibi, doimiy yashovchilar soni hamda turar joy bilan taʼminlash boʻyicha ulardagi mavjud imtiyozlar koʻrsatilishi kerak.