“BANKLAR VA BANK FAOLIYATI TOʻGʻRISIDA”GI OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNIGA OʻZGARTIRIShLAR VA QOʻShIMChALAR KIRITISh TOʻGʻRISIDA
(law, 1992-07-02)

“17-modda. Chet el valyutasi bilan operatsiyalar qilish va tashqi iqtisodiy faoliyat
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Oʻzbekiston Respublikasining qonunlariga muvofiq kelgan va xalqaro amaliyotda foydalaniladigan chet el valyutasidagi har qanday operatsiyalarni respublikada va chet ellarda amalga oshirishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki: Oʻzbekiston Respublikasining iqtisodiy, valyuta va oʻzga manfaatlarini taʼminlashga koʻmaklashgan holda hukumatlararo savdo, toʻlov bitimlarining (shartnomalarning, moʻljal bayonlarining) valyuta-moliya shartlarini ishlab chiqishda qatnashish; hukumatlararo bitimlarga, (shartnomalarga, moʻljal bayonlariga) muvofiq ravishda “rubl” zonasiga kiruvchi davlatlar va boshqa davlatlarning Markaziy hamda milliy banklari bilan oʻzaro hamkorlik toʻgʻrisida shartnomalar tuzish; chet el valyutasida aksiyalar, obligatsiyalar va oʻzga qimmatbaho qogʻozlar sotib olish, chet el valyutasidagi foydadan valyuta fondlari hosil qilish; tashqi iqtisodiy operatsiyalar boʻyicha banklarning faoliyatini muvofiqlashtirish; Oʻzbekiston Respublikasi pul birligining chet el valyutasiga nisbatan boʻlgan kursini tartibga solish, bu pul birligini mustahkamlash yuzasidan chora-tadbirlar belgilash va ularni amalga oshirish; litsenziyalar berish qoidalarini belgilash va tijorat hamda chet el banklariga, (ularning shuʼbalari va vakolatxonalariga) shuningdek, chet el kapitali ishtirokidagi banklarga valyuta boyliklari bilan bank operatsiyalari oʻtkazishga litsenziyalar berish; Oʻzbekiston Respublikasining pul-kredit siyosatiga muvofiq ravishda banklar uchun chet ellardan kreditlar jalb etish hajmlarini va ular boʻyicha foiz stavkalari darajasini cheklashni joriy etish; oʻz huquqlarining muayyan qismini tijorat banklariga oʻtkazish huquqiga egadir”; 16. 18-moddada: 1-band “tijorat banklarini” degan soʻzlardan keyin “shuningdek, chet el kapitali ishtirokidagi banklar” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin; 3-bandning oltinchi xatboshisidagi “mahorati” degan soʻzlar “muvofiqligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 4-bandning birinchi xatboshisidagi “chet el mamlakatlar” degan soʻzlar “chet mamlakatlarning yuridik va jismoniy shaxslari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 4-bandning “a” bandchasi quyidagi mazmundagi xatboshi bilan toʻldirilsin: “chet ellik muassis — bankning faoliyati toʻgʻrisida eʼlon qilingan hisobot, respublikaning chet eldagi konsullik muassasalari (respublikaning konsullik muassasasi ochilgunga qadar Rossiyaning konsullik muassasasi) belgilangan tartibda tasdiqlangan (ustav kapitali koʻrsatilgan holda) uning ustavi, boshqa chet el muassislariga nisbatan esa ana shu muassis mamlakatning savdo reyestridan koʻchirma yoki chet el muassisning yuridik maqomini va obroʻ-eʼtiborini isbotlovchi oʻzga bir hujjat”; modda quyidagi mazmundagi yangi 5-band bilan toʻldirilsin: “5. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki chet el valyutasida operatsiyalar bajarishga litsenziya berish uchun kerakli qoʻshimcha maʼlumotlar talab qilishga haqlidir”; 5 va 6-bandlarning dastlabki matnlari 6-band qilib birlashtirilib, “iltimosnomaning koʻrib chiqish muddati bir oydan ortiq boʻlmagan muddat” oʻrniga “ikki oydan ortiq boʻlmagan muddat” qilib oʻzgartirilsin; 7-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Boshqa davlatlarning tijorat banklari Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankida roʻyxatdan oʻtkazgan holda Oʻzbekiston Respublikasining hududida oʻz shuʼbalari va vakolatxonalarini ochishlari, mintaqalararo banklar tashkil etishlari mumkin. Ularning roʻyxatdan oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilanadi. Tijorat banklarining shuʼbalari va vakolatxonalari roʻyxatdan oʻtkazilgan vaqtdan boshlabgina, bank operatsiyalarini amalga oshirishlari mumkin”; ushbu bandning ikkinchi xatboshisi “foydadan” degan soʻzdan keyin “xoʻjalik hisobi daromadidan” degan soʻzlar bilan, “foydasining” degan soʻzdan keyin “xoʻjalik hisobi daromadining” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin; 8-bandning soʻnggi xatboshisidagi “ushbu Qonunda koʻrsatilgan” degan soʻzlar chiqarib tashlansin; 9-bandning birinchi gapi “shuʼbalari” degan soʻzdan keyin “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin; 13-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Tijorat banklari yoki ularning muassislari litsenziya berish yoki uni qaytarib olish masalalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining qarori yuzasidan, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining nazorat vazifalari bilan bogʻliq boshqa masalalar yuzasidan sudga yoki Oliy hakamlik sudiga shikoyat kilishlari mumkin”. 17. 19-moddada: 2-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “yangidan tashkil etilayotgan tijorat banklari uchun ustav fondining eng kam miqdori — 50 million soʻm, kooperativ va xususiy banklar uchun — 5 million soʻm boʻlib bu pul bank ish boshlagunga qadar muassislar tomonidan toʻlangan boʻlishi kerak”; 2-band quyidagi mazmundagi xatboshilar bilan toʻldirilsin: “fuqarolar omonatlari sugʻurtasining umumiy bank fondiga va oʻz rezerv fondiga foydadan ajratmalar normativlari; valyuta va kurs tavakkallari miqdorlarini cheklash”; 4-bandning toʻrtinchi xatboshisi chiqarib tashlansin; 5-bandning ikkinchi gapidagi “taqdim etadilar” degan soʻzlar “taqdim etishlari shart” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 6-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “6. Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan tijorat banklari, ularning shuʼbalari va boshqa davlatlar banklarining shuʼbalari faoliyati ustidan nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan ushbu Qonunga va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining Ustaviga muvofiq amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki nazorat vazifalarini amalga oshirish yoʻlida tijorat banklari operatsiyalarini yoppasiga yoki oralatib, tanlab tekshirish tayinlashga haqlidir. Banklar faoliyatini tekshirish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tizimi mutaxassislari va auditor tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladi”. 18. Qonun quyidagi yangi III-1 boʻlim bilan toʻldirilsin: “III-1 BOʻLIM. OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI TAShQI IQTISODIY FAOLIYAT MILLIY BANKI

19-1. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat Milliy bankining vazifalari
Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat Milliy banki Hukumatning xalqaro iqtisodiy munosabatlar sohasidagi siyosatini ruyobga chiqaruvchi, tashqi iqtisodiy faoliyatga xizmat koʻrsatishni taʼminlovchi va valyuta mablagʻlarini jamlovchi ixtisoslashtirilgan bankdir. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat Milliy banki respublika Markaziy banki va Hukumatning topshirigʻiga binoan: eksport tovarlari ishlab chiqarishni tashkil etish va rivojlantirish uchun chet el valyutasida kreditlar beradi, Oʻzbekiston Respublikasiga chet el valyutasida yetkazib berilayotgan va respublika chet el valyutasida olayotgan davlat zayomlari va kreditlariga xizmat koʻrsatadi, ular yuzasidan hisobotlar qiladi; xalkaro valyuta-kredit bozorlarida operatsiyalar bajaradi; kontrakt shartlarini bajarishlari vaqtida chet el banklari, konsernlari, firmalari va boshqa sheriklar aybi bilan olinmay qolgan mablagʻlarni undirishga koʻmaklashadi; hukumatlararo bitimlarning toʻlov shartlarini ishlab chiqishda qatnashadi; ustavda nazarda tutilgan boshqa vazifalarni ham bajaradi. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat Milliy banki Oʻzbekiston Respublikasi Xukumati tomonidan tasdiqlanadigan va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan roʻyxatga olinadigan oʻz ustavi asosida amal kiladi”. 19. 20-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“20-modda. Tijorat bankining vazifalari
Tijorat (aksiyali, pay asosidagi va xususiy) banklar yuridik va xususiy shaxslarga ushbu Qonunda nazarda tutilgan operatsiyalarni bajarish va xizmatlar koʻrsatish orqali shartnoma asoslarida kredit-hisob-kitob va oʻzga xil bank xizmati koʻrsatadilar. Tijorat banklari ustav kapitali kimga qarashli ekanligiga va uni shakllantirish uslubiga qarab, bajarilayotgan operatsiyalarning turi, faoliyat koʻrsatish hududi va tarmoq belgisiga qarab bir-biridan farqlanadi. Respublika, mintaqa dasturlari va oʻzga dasturlarni pul bilan taʼminlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartib va shartlarda maxsus tijorat banklari tashkil etilishi mumkin. Tijorat banklari Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankidan tegishli litsenziya olganlaridan keyin chet el valyutasida operatsiyalar amalga oshiradilar”. 20. 21-moddada: birinchi xatboshi “tijorat banklari” degan soʻzlardan keyin “va ularning shuʼbalari” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin. 21. 22-moddada: 2-band quyidagi mazmundagi yangi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki bilan oʻzaro munosabatlari”; 3-banddagi “masʼuliyati chegaralangan aksiyali jamiyatlar” degan soʻzlar “aksiyali jamiyatlar va masʼuliyati cheklangan jamiyatlar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 22. 33-moddada: 2-band “moliya” degan soʻzdan keyin “va soliq” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin. 23. 34-moddada: 1-banddagi “inspeksiyalarining” degan soʻz “organlarining” degan soʻz bilan almashtirilsin. 24. 36-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“36-modda. Tijorat banklarining kreditlari boʻyicha foiz stavkalari
Tijorat banklari operatsiyalari boʻyicha foiz stavkalari ularning oʻzlari tomonidan mustaqil belgilanadi, ammo bu stavkalar davlat pul-kredit siyosatining bosh yoʻnalishlarida belgilab beriladigan foiz stavkalari siyosatiga asoslangan holda har yili Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilanadigan eng yuqori stavkalardan ortiq boʻlmasligi kerak”. 25. 39-moddada: 2-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “2. Banklar hisob-kitoblarni Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan qabul qilingan shakllarda amalga oshiradilar”. 26. 41-moddada: “xalq deputatlari Soveti ijroiya qoʻmitasiga” degan soʻzlar “mahalliy hokimiyat va boshqaruv idorasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 27. 42-moddada: soʻnggi xatboshidagi “xalq deputatlari Soveti ijroiya qoʻmitasi” degan soʻzlar “mahalliy hokimiyat va boshqaruv idorasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 28. 44-moddada: 2-banddagi ikkinchi gap quyidagi tahrirda bayon etilsin: “pul muomalasi mustahkamligini taʼminlash va pul qadrsizlanib narx oshishining oldini olish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki omonatlar va qimmatbaho qogʻozlar boʻyicha cheklashlarni joriy etishi mumkin”. 29. 46-moddada: 1-banddagi “tijorat bankidir” degan soʻzlar “davlat-tijorat bankidir” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 3-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “3. Oʻzbekiston Respublikasi Jamgʻarma banki jalb etgan pul mablagʻlari xalq xoʻjaligining kredit resurslariga boʻlgan ehtiyojini qondirish uchun shartnoma asosida Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga beriladi va Oʻzbekiston Respublikasi Jamgʻarma banki tomonidan Jamgʻarma banki muassasalari bevosita xizmat koʻrsatadigan aholi va yuridik shaxslarga kredit berishdan foydalaniladi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi qarz majburiyatlariga joylashtiriladi”; 4-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “4. Oʻzbekiston Respublikasi Jamgʻarma banki Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati tasdiqlaydigan va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan roʻyxatga olinadigan oʻz ustavi asosida faoliyat koʻrsatadi”. 30. 47-moddada: 1-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Oʻzbekiston Respublikasining va boshqa davlatlarning fuqarolari, shuningdek fuqaroligi boʻlmagan shaxslar omonat qoʻyuvchi boʻlishlari mumkin”; soʻnggi xatboshidan “SSR Ittifoqi va” degan soʻzlar chiqarib tashlansin. 31. 49-moddada: “SSSR Davlat banki” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.