Energiya resurslarini hisobga olishning avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish doirasida elektr energiyasi va tabiiy gazni hisobga olishning zamonaviy asboblarini oʻrnatish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-04-17)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 14-avgustdagi F-5022-son “Oʻzbekiston Respublikasida elektr energiyasi va tabiiy gaz nazorati va hisobga olishning avtomatlashtirilgan tizimini joriy etishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi farmoyishiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish davlat inspeksiyasi va Elektr energetikada nazorat boʻyicha davlat inspeksiyasi qaror qiladi: 1. Energiya resurslarini hisobga olishning avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish doirasida elektr energiyasi va tabiiy gazni hisobga olishning zamonaviy asboblarini oʻrnatish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom energiya resurslarini hisobga olishning avtomatlashtirilgan tizimini (bundan buyon matnda ENHAT deb yuritiladi) joriy etish doirasida elektr energiyasi va tabiiy gazni (bundan buyon matnda energiya resurslari deb yuritiladi) hisobga olishning zamonaviy asboblarini oʻrnatish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi: taʼminotchi — energiya resurslarini qabul qilish, taqsimlash va isteʼmolchilarga shartnoma asosida yetkazib berishni taʼminlovchi hududiy elektr tarmoqlari korxonalari va/yoki gaz taʼminoti tashkilotlari; energiya resurslari isteʼmolchisi (bundan buyon matnda isteʼmolchi deb yuritiladi) — elektr energiyasidan va/yoki tabiiy gazdan ishlab chiqarish va/yoki maishiy ehtiyojlari uchun foydalanayotgan jismoniy shaxslar (bundan buyon matnda maishiy isteʼmolchi deb yuritiladi) va yuridik shaxslar yoki yuridik shaxs tashkil etmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxslar; energiya resurslarini hisobga olishning zamonaviy asboblari (bundan buyon matnda energiya resurslarini hisobga olish pribori deb yuritiladi) — energiya resurslari sarfini hisobga olish pribori boʻlib, isteʼmol qilingan energiya resurslarining haq toʻlanishi lozim boʻlgan hajmi uning koʻrsatkichlari asosida aniqlanadi. 2. Mazkur Nizom talablari ENHAT joriy etish doirasida yangidan oʻrnatilayotgan energiya resurslarini hisobga olish priborlari uchun taalluqlidir. 3. Taʼminotchi tomonidan tegishlicha elektr va gaz tarmoqlariga ulanish uchun isteʼmolchiga beriladigan texnik shartlarda ENHAT joriy etish doirasida energiya resurslarini hisobga olish priborlarini oʻrnatish boʻyicha qoʻyiladigan talablar koʻrsatilishi lozim. 4. Isteʼmolchilarning elektr taʼminoti va gaz taʼminoti loyihalarida ENHAT joriy etish doirasida energiya resurslarini hisobga olish priborlari boʻyicha alohida qism nazarda tutilishi kerak. 5. ENHAT joriy etish doirasida oʻrnatiladigan energiya resurslarini hisobga olish priborlari, shuningdek ENHAT joriy etish doirasida oʻrnatiladigan boshqa zarur elementlar Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 31-maydagi 319-son qarori bilan tasdiqlangan Elektr energiyasidan foydalanish qoidalari va Tabiiy gazdan foydalanish qoidalarida belgilangan tartibda oʻrnatiladi. 6. ENHAT joriy etish doirasida oʻrnatiladigan energiya resurslarini hisobga olish priborlarini oʻrnatish boʻyicha ishlar taʼminotchi tomonidan tasdiqlangan reja-jadvalga muvofiq mustaqil ravishda tashkil etiladi. 7. Taʼminotchi ENHAT joriy etish doirasida oʻrnatiladigan energiya resurslarini hisobga olish priborlarini oʻrnatish boʻyicha ishlar boshlanishidan kamida 10 kun oldin joylardagi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari orqali maishiy isteʼmolchilarni bu haqda xabardor qiladi. 8. ENHAT joriy etish doirasida oʻrnatiladigan energiya resurslarini hisobga olish priborlarini, shuningdek ular oʻrnatiladigan maxsus shkaflarni xarid qilish, shu jumladan mavjud (shuningdek induksion, gaz temperaturasi va bosimi boʻyicha korreksiyasiz) priborlarni almashtirish, montaj qilish, davlat qiyoslovidan (shu jumladan, davriy davlat qiyoslovidan) oʻtkazish hamda oʻrnatish taʼminotchi hisobidan amalga oshiriladi, taʼminotchi tomonidan maishiy isteʼmolchi ishtirokida bepul ulanadi, roʻyxatga olinadi va plombalanadi. 9. Yuridik shaxslarga va yuridik shaxs tashkil etmasdan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy shaxslarga ENHAT joriy etish doirasida oʻrnatilayotgan energiya resurslarini hisobga olish priborlarini montaj qilish isteʼmolchining tanlovi boʻyicha taʼminotchi yoki maxsus montaj qiluvchi tashkilot tomonidan shartnoma asosida amalga oshiriladi. Bunda, energiya resurslarini hisobga olish priborlari, shu jumladan elektr energiyasini hisobga olish elementlarini montaj qilish elektr taʼminoti va/yoki gaz taʼminoti loyihalariga muvofiq amalga oshiriladi. 10. ENHAT joriy etish doirasida oʻrnatilayotgan energiya resurslarini hisobga olish priborlari: yuridik shaxslarga va yuridik shaxs tashkil etmasdan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy shaxslarga hamda yakka tartibda qurilgan uy-joylarga oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun tarmoqlarning mansublik chegarasida; koʻp xonadonli uy-joylarda va namunali loyihalar boʻyicha qurilgan alohida uy-joylarda ularning elektr va gaz taʼminoti loyihalarida belgilangan maxsus joylarga oʻrnatiladi. 11. Elektr energiyasini hisobga olish priborlari Elektr qurilmalarining tuzilishi qoidalari (Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan texnik hujjatlarga tegishli deb topilgan, 2004-yil 27-fevraldagi 20-15-62/24-son) talablariga muvofiq oʻrnatilishi kerak. 12. Tabiiy gazni hisobga olish priborlarini tanlash, joylashtirish va oʻrnatish SHNQ 2.04.08-22 “Gaz taʼminoti. Loyihalash talablari”ga muvofiq amalga oshiriladi. 13. Isteʼmolchilardagi mavjud hisobga olish priborlarini, shu jumladan induksion, gaz temperaturasi va bosimi boʻyicha korreksiyasiz ishlaydigan hisobga olish priborlarini yechib olish (demontaj qilish) va ENHAT joriy etish doirasida oʻrnatilayotgan energiya resurslarini hisobga olish priborlarini oʻrnatish taʼminotchining vakolatli xodimi tomonidan isteʼmolchi ishtirokida amalga oshiriladi. 14. Taʼminotchining vakolatli xodimi maishiy isteʼmolchilardagi energiya resurslarini hisobga olish priborlarini yechish va oʻrnatish ishlari soat 8.00 dan 20.00 gacha amalga oshiriladi. Bunda taʼminotchining vakolatli xodimi isteʼmolchiga oʻzining xizmat guvohnomasini koʻrsatishga majbur. 15. Taʼminotchining vakolatli xodimi isteʼmolchidagi energiya resurslarini hisobga oluvchi mavjud hisobga olish priborlarini yechib olishda isteʼmolchi ishtirokida hisobga olish priborini va undagi plombalarning butunligini tekshiradi va bu haqda ikki nusxada dalolatnoma tuzadi hamda dalolatnomaning barcha nusxalari taʼminotchining vakolatli xodimi va isteʼmolchi tomonidan imzolanadi. 16. Dalolatnomada hisobga olish priborining turi, uning zavod raqami, ishlab chiqaruvchining tovar belgisi, yechish paytidagi koʻrsatkichi va boshqa zarur maʼlumotlar koʻrsatiladi. Dalolatnomaning bir nusxasi isteʼmolchiga taqdim etiladi, ikkinchi nusxasi taʼminotchida qoladi. 17. Isteʼmolchida mavjud hisobga olish priborini ulash sxemasi oʻzgarganda, priborga zarar yetkazilganda (isteʼmolchining aybi bilan) yoki plombalari buzilganda, hisobga olish priborlaridan tashqari boshqa energiya resurslarini qabul qilgichlar ulanganda va amalda isteʼmol qilingan energiya resurslarining koʻrsatkichlarini kamaytirish maqsadida boshqa qoida buzishlarga yoʻl qoʻyilganda, taʼminotchining vakolatli xodimi isteʼmolchi ishtirokida Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 31-maydagi 319-son qarori bilan tasdiqlangan Elektr energiyasidan foydalanish qoidalari va Tabiiy gazdan foydalanish qoidalarida belgilangan tartibda dalolatnoma tuzadi. 18. Taʼminotchining vakolatli xodimi tomonidan maishiy isteʼmolchilarga energiya resurslarini hisobga olish priborining davlat qiyoslovidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi sertifikat taqdim etiladi. 19. Energiya resurslarini hisobga olish priborlari oʻrnatilgan va ulangandan soʻng taʼminotchining vakolatli xodimi va isteʼmolchi ishtirokida energiya resurslarining hisobga olish pribori oʻrnatilganligi toʻgʻrisida ikki nusxada dalolatnoma tuzadi. Dalolatnomada hisobga olish priborining turi, zavod raqami, ishlab chiqaruvchining tovar belgisi, oʻrnatilgan paytdagi koʻrsatkichlari, davlat qiyoslovidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi sertifikat va plombalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi. Dalolatnoma taʼminotchining vakolatli xodimi va isteʼmolchi tomonidan imzolanadi, bir nusxasi isteʼmolchiga taqdim etiladi, ikkinchi nusxasi taʼminotchida qoladi. 20. Energiya resurslarini hisobga olish priborlari oʻrnatilgan va ulangandan soʻng taʼminotchining vakolatli xodimi va isteʼmolchi ishtirokida: a) elektr energiyasini hisobga olish priborining klemma qopqogʻini (sxemasini), oʻlchov tok transformatorlarining klemmalarini, hisobga olish asbobining xotira blokini va dasturlashga kirish tugmasini (oʻchirgichini), oʻtish klemmalarini, kuchlanish oʻlchov transformatori ajratgichlarining yuritmalarini va himoya avtomatlarini plombalaydi; b) tabiiy gaz isteʼmolini hisobga olish priborlari quyidagicha plombalaniladi: maishiy isteʼmolchilarda hisoblash mexanizmini (elektron koʻrsatkichlarini) va hisobga olish priborining gaz oʻtkazgich bilan ulash muftasini; yuridik shaxslarda: bosim datchikining ventilli bloki; yopiq holatda atmosfera bilan aloqa uchun ventili; ochiq holatda bosim datchigining gaz bilan aloqa ventili; hisob-kitob mexanizmi; elektron korrektori; bosim datchigi; harorat datchigi; korreksiya bloki aloqa kabelining kirishi; sarf, bosim, harorat datchiklarining signal simlari; hisobga olish priborlarining toʻgʻri uchastkalari, filtrning, kirishli/chiqishli kranlarning, baypasning flansli ulanmalari; kirish/chiqish puflovchi ventillari. 21. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi. 22. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi, Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi, “Oʻzbekenergo” AJ, “Oʻzbekgidroenergo” AJ, “Oʻzbekneftegaz” AJ, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi va Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha respublika kengashi bilan kelishilgan.