Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida
(law, 2023-11-29)

1. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi buxgalteriya hisobini tashkil etish, yuritish va hisobotni tuzish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2. Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilik
Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3. Buxgalteriya hisobining asosiy prinsiplari
Uzluksizlik, ishonchlilik, koʻrsatkichlarning qiyoslanuvchanligi buxgalteriya hisobining asosiy prinsiplaridir.

4. Buxgalteriya hisobi
Buxgalteriya hisobi barcha xoʻjalik operatsiyalarini yaxlit, uzluksiz, hujjatlar asosida hisobga olish yoʻli bilan buxgalteriya axborotini yigʻish, qayd etish va umumlashtirishning tartibga solingan tizimidan, shuningdek uning asosida moliyaviy va boshqa hisobotni tuzishdan iboratdir. Buxgalteriya hisobi xoʻjalik operatsiyasini buxgalteriya hisobining kamida ikkita schyotida bir vaqtda va oʻzaro bogʻliq holda pulda baholab aks ettirish yoʻli bilan ikkiyoqlama yozuv usulida yuritiladi.

5. Buxgalteriya axboroti
Buxgalteriya axboroti boshlangʻich hisob hujjatlariga asoslangan, buxgalteriya hisobi registrlarida, moliyaviy hisobotlarda, tushuntirishlarda hamda buxgalteriya hisobini tashkil etish va yuritish bilan bogʻliq boshqa hujjatlarda aks ettiriladigan buxgalteriya hisobi obyektlari haqidagi qayta ishlangan maʼlumotlardir.

6. Buxgalteriya hisobi subyektlari
Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olingan yuridik shaxslar, ularning Oʻzbekiston Respublikasi hududida hamda undan tashqarida joylashgan shuʼba korxonalari, vakolatxonalari, filiallari va boshqa tarkibiy boʻlinmalari buxgalteriya hisobi subyektlaridir. Yuridik shaxs tashkil etmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi shaxslar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, shuningdek chet el yuridik shaxslarining Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi vakolatxonalari, filiallari va boshqa tarkibiy boʻlinmalari qonunchilikda belgilangan tartibda hisob yuritadi hamda hisobot taqdim etadi.

7. Buxgalteriya hisobi obyektlari
Aktivlar, majburiyatlar, xususiy kapital, zaxiralar, daromadlar, xarajatlar, foyda, zararlar va ularning harakati bilan bogʻliq xoʻjalik operatsiyalari buxgalteriya hisobining obyektlaridir. Buxgalteriya hisobi obyektlari sintetik va analitik hisoblarda yuritiladi.

8. Sintetik va analitik hisob
Sintetik hisob qonunchilikda belgilanadigan tartibda buxgalteriya hisobi obyektlari haqidagi maʼlumotlarni muayyan iqtisodiy belgilari boʻyicha umumlashtirish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Analitik hisob buxgalteriya hisobi obyektlari haqidagi batafsil buxgalteriya axborotini shakllantirish maqsadida buxgalteriya hisobining subyekti tomonidan mustaqil ravishda belgilanadigan tartibda yuritiladi.

9. Buxgalteriya hisobi va hisobotini tartibga solish
Buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotni tartibga solish, buxgalteriya hisobi standartlarini ishlab chiqish va tasdiqlash Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining zimmasiga yuklatiladi. Buxgalteriya hisobini yuritish qoidalari buxgalteriya hisobi standartlari, shu jumladan kichik tadbirkorlik subyektlari uchun soddalashtirilgan buxgalteriya hisobini yuritish standarti bilan belgilanadi. Budjet tashkilotlarining hamda davlat maqsadli jamgʻarmalarining buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotini tartibga solish budjet hisobi standartlari hamda boshqa qonunchilik hujjatlari asosida amalga oshiriladi. Banklar va boshqa kredit tashkilotlarining buxgalteriya hisobi hamda hisobotini tartibga solish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

10. Buxgalteriya hisobi standartlari
Buxgalteriya hisobi standartlari buxgalteriya hisobini yuritish va moliyaviy hisobotni tuzishga doir minimal talablarni belgilaydi. Buxgalteriya hisobining milliy standartlari buxgalteriya hisobini tashkil etish, yuritish va moliyaviy hisobotni tuzishga doir maxsus talablarni belgilaydi. Buxgalteriya hisobi subyektlari moliyaviy hisobotning xalqaro standartlarini qonunchilikda belgilangan tartibda qoʻllashi mumkin.

11. Buxgalteriya hisobi va hisobotini tashkil etish
Buxgalteriya hisobi va hisobotini tashkil etishni buxgalteriya hisobi subyektining rahbari amalga oshiradi. Buxgalteriya hisobi subyektining rahbari quyidagi huquqlarga ega: buxgalteriya hisobi xizmatining rahbari boshchiligida buxgalteriya hisobi xizmatini tashkil etish yoki shartnoma asosida jalb qilingan buxgalter xizmatidan foydalanish; buxgalteriya hisobini yuritishni ixtisoslashtirilgan tashkilotga (auditorlik tashkilotlari, soliq maslahatchilari tashkilotlari va ustavida buxgalteriya hisobini yuritish boʻyicha xizmat koʻrsatish nazarda tutilgan boshqa tashkilotlar) shartnoma asosida yuklash; buxgalteriya hisobini mustaqil yuritish. Buxgalteriya hisobi subyektining rahbari: hisob siyosati, ichki hisob va hisobot tizimi ishlab chiqilishini; ichki nazorat tartibini; buxgalteriya hisobi toʻliq va ishonchli yuritilishini; hisob hujjatlarining but saqlanishini; qonunchilikda belgilangan tartibda moliyaviy hisobotning tayyorlanishi va eʼlon qilinishini; soliq hisobotining va boshqa moliyaviy hujjatlarning tayyorlanishini; hisob-kitoblar oʻz vaqtida amalga oshirilishini; ushbu Qonun 12-moddasining talablariga rioya etilishini taʼminlashi shart.

12. Buxgalteriya hisobi xizmatining rahbari
Bosh buxgalter yoki buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi boshqa mansabdor shaxs buxgalteriya hisobi xizmatining rahbaridir. Buxgalteriya hisobi xizmatining rahbari bevosita buxgalteriya hisobi subyektining rahbariga boʻysunadi. Buxgalteriya hisobi xizmati rahbarining xoʻjalik operatsiyalarini hujjatlar asosida rasmiylashtirish va ularni buxgalteriya hisobi xizmatiga taqdim etish boʻyicha talablari buxgalteriya hisobi subyektining barcha xodimlari uchun majburiydir. Buxgalteriya hisobi subyektining rahbari va buxgalteriya hisobi xizmatining rahbari oʻrtasida ayrim xoʻjalik operatsiyalarini amalga oshirishga doir kelishmovchiliklar yuzaga kelgan taqdirda, ular boʻyicha hujjatlar operatsiyalar amalga oshirilishining oqibatlari uchun shaxsan javobgar boʻlgan buxgalteriya hisobi subyekti rahbarining yozma farmoyishi bilan ijroga qabul qilinishi mumkin. Majburiy auditorlik tekshiruvidan oʻtishi lozim boʻlgan buxgalteriya hisobi subyektining (banklar va boshqa kredit tashkilotlari bundan mustasno) buxgalteriya hisobi xizmati rahbari quyidagi talablarga javob berishi kerak: oliy maʼlumotga ega boʻlish; oliy iqtisodiy maʼlumotga ega boʻlgan taqdirda, oxirgi besh kalendar yildan kamida uch yili, noiqtisodiy oliy maʼlumotga ega boʻlgan taqdirda esa, oxirgi oʻn kalendar yildan kamida yetti yili buxgalteriya hisobini yuritish yoki moliyaviy hisobotni tuzish yoxud auditorlik faoliyati bilan bogʻliq ish stajiga ega boʻlish. Majburiy auditorlik tekshiruvidan oʻtishi lozim boʻlgan buxgalteriya hisobi subyektining rahbari buxgalteriya hisobi xizmati rahbarining har yili malaka oshirishdan oʻtishini taʼminlashi shart. Ushbu modda beshinchi va oltinchi qismlarining talablari majburiy auditorlik tekshiruvidan oʻtishi lozim boʻlgan buxgalteriya hisobi subyektining rahbari buxgalteriya hisobini yuritishni shartnoma asosida zimmasiga yuklagan ixtisoslashtirilgan tashkilot xodimiga nisbatan ham tatbiq etiladi. Belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan, shuningdek qasddan sodir etilgan jinoyat uchun sudlanganlik holati tugallanmagan yoki sudlanganligi olib tashlanmagan shaxs buxgalteriya hisobi xizmatining rahbari boʻlishi mumkin emas. Banklar va boshqa kredit tashkilotlarining buxgalteriya hisobi xizmati rahbarlariga qoʻyiladigan talablar Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilanadi.

13. Imzo huquqi
Pul, tovar-moddiy boyliklarni va boshqa boyliklarni qabul qilish hamda berish uchun asos boʻlib xizmat qiladigan hujjatlar, kredit va hisob-kitob majburiyatlari, shuningdek moliyaviy va boshqa hisobotlar buxgalteriya hisobi subyektining rahbari tomonidan yoki u belgilaydigan shaxslar tomonidan imzolanadi. Buxgalteriya hisobi subyektining rahbari imzolash huquqiga ega boʻlgan shaxslarning ikkita roʻyxatini tasdiqlaydi. Birinchi roʻyxatga buxgalteriya hisobi subyektida rahbarlik vazifalarini amalga oshiruvchi shaxslar, ikkinchisiga esa, buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxslar kiradi. Agar buxgalteriya hisobi subyekti rahbari buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini oʻz zimmasiga olgan boʻlsa, u holda har ikkala roʻyxatda ham oʻzini koʻrsatadi. Ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarning imzosi mavjud boʻlmagan hujjatlar haqiqiy emas deb hisoblanadi.

14. Boshlangʻich hisob hujjatlari
Operatsiyalar amalga oshirilganligini qayd etuvchi boshlangʻich hisob hujjatlari va ularni oʻtkazishga doir farmoyishlar xoʻjalik operatsiyalarining buxgalteriya hisobi uchun asos boʻladi. Xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan savdo va servis sohasida olinadigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) haqi bank korporativ plastik kartalaridan foydalangan holda toʻlanganida toʻlov terminallarining cheklari ham boshlangʻich hisob hujjatlari deb tan olinadi. Boshlangʻich hisob hujjatlari xoʻjalik operatsiyalari amalga oshirilayotgan paytda yoki operatsiyalar amalga oshirib boʻlinganidan keyin tuziladi. Hisobot davriga tegishli boʻlgan xoʻjalik operatsiyalari, agar ular amalga oshirilganligini tasdiqlovchi hujjatlar olinmagan boʻlsa, tegishli boshlangʻich hujjat rasmiylashtirilib, buxgalteriya hisobida aks ettiriladi. Boshlangʻich hisob hujjatlarining majburiy rekvizitlari quyidagilardir: buxgalteriya hisobi subyektining nomi; hujjatning nomi va raqami, u tuzilgan sana va joy; xoʻjalik operatsiyasining nomi, mazmuni va oʻlchov birliklari koʻrsatilgan miqdor oʻlchovi (natura va pulda ifodalangan holda); xoʻjalik operatsiyasini bajargan shaxslarning (shaxsning) identifikatsiya qilish uchun zarur boʻlgan familiyasi hamda ismi va otasi ismining bosh harflari yoxud boshqa rekvizitlari koʻrsatilgan holda lavozimlari nomi va imzolari. Boshlangʻich hisob hujjatlarini tuzgan hamda imzolagan shaxslar ularning oʻz vaqtida, toʻgʻri va ishonchli tuzilishi, shuningdek buxgalteriya hisobida aks ettirish uchun belgilangan muddatlarda topshirilishiga javobgardir. Boshlangʻich hisob hujjatlari elektron hujjat tarzida tuzilishi va taqdim etilishi mumkin. Boshlangʻich hisob hujjatlariga xoʻjalik operatsiyasi ishtirokchilari tomonidan tasdiqlanmagan tuzatishlar kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Bank va kassa-pul hujjatlarida tuzatishlar hamda oʻchirib yozishlarga yoʻl qoʻyilmaydi.

15. Buxgalteriya hisobi registrlari
Buxgalteriya hisobi registrlari ikki yoqlama yozuv usuliga muvofiq yuritiladigan jurnallar, qaydnomalar, kitoblar va tasdiqlangan blankalardan (shakllardan) iboratdir. Buxgalteriya hisobi registrlari texnika vositalaridan, axborot tizimlaridan va axborot texnologiyalaridan foydalanilgan holda elektron hujjat tarzida yaratilishi, ishlov berilishi va saqlanishi mumkin. Buxgalteriya hisobi registrlarida boshlangʻich hisob hujjatlaridagi maʼlumotlar tizimlashtirilishi va toʻplanishi kerak. Buxgalteriya hisobi registrining majburiy rekvizitlari quyidagilardan iborat: registrning nomi; buxgalteriya hisobi subyektining nomi; registrni yuritish boshlangan hamda tugallangan sana va (yoki) registr tuzilgan davr; xoʻjalik operatsiyalarining xronologik va (yoki) tizimli guruhlanishi; xoʻjalik operatsiyalarining oʻlchov birligi koʻrsatilgan holda puldagi oʻlchov miqdori; registrni yuritish uchun masʼul boʻlgan shaxslarning lavozimlari, familiyalari hamda ismi va otasi ismining bosh harflari koʻrsatilgan holdagi imzolari yoki ushbu shaxslarni identifikatsiya qilish uchun zarur boʻlgan boshqa rekvizitlar. Buxgalteriya hisobi registrlariga tasdiqlanmagan tuzatishlar kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

16. Aktivlar va majburiyatlarni inventarizatsiya qilish
Buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobot maʼlumotlarining toʻgʻriligi hamda ishonchliligi aktivlar va majburiyatlarni majburiy tarzda inventarizatsiyadan oʻtkazish orqali tasdiqlanadi. Inventarizatsiya obyektlari, uni oʻtkazish tartibi va muddatlari inventarizatsiya boʻyicha buxgalteriya hisobi standartida belgilanadi.

17. Aktivlar va majburiyatlarni baholash
Tovar-moddiy zaxiralarni baholash quyidagi ikkita bahoning eng pasti boʻyicha — balans tuzilayotgan sanadagi haqiqiy tannarx (sotib olish narxi yoki ishlab chiqarish tannarxi) boʻyicha yoki bozor bahosi (realizatsiya qilishning sof qiymati) boʻyicha amalga oshiriladi. Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar ularning boshlangʻich (qayta tiklanish) qiymati boʻyicha hisobga olinadi. Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar qiymatini hisobdan chiqarish ularning qiymati toʻliq qoplanguniga yoki obyekt hisobdan chiqib ketguniga qadar eskirishni (amortizatsiyani) hisoblash yoʻli bilan amalga oshiriladi. Amortizatsiya ajratmalari obyekt foydalanishga topshirilganidan keyingi oydan boshlab amalga oshiriladi. Yerning qiymati amortizatsiya qilinmaydi. Moliyaviy qoʻyilmalar buxgalteriya hisobi standartlariga muvofiq hisobga olinadi. Majburiyatlar taraflarning kelishuviga muvofiq pulda ifodalangan holda aks ettiriladi. Sud qarori boʻyicha yuzaga kelgan majburiyatlar tegishli summada aks ettiriladi. Shartli aktivlar va majburiyatlar buxgalteriya hisobi standartlariga muvofiq aks ettiriladi. Budjet tashkilotlarining aktivlari va majburiyatlarini baholash budjet hisobi standartlariga muvofiq amalga oshiriladi. Buxgalteriya hisobi milliy valyutada — soʻmda yuritiladi.

18. Daromadlar va xarajatlarni hisobga olish
Daromadlar va xarajatlar toʻlangan vaqti va pul kelib tushgan sanadan qatʼi nazar, qaysi davrga taalluqli boʻlsa, oʻsha hisobot davrida buxgalteriya hisobi standartlariga muvofiq aks ettiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlarining ijrosi boʻyicha daromadlar va xarajatlar budjet toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq aks ettiriladi.

19. Xususiy kapitalni hisobga olish
Xususiy kapital ustav fondidan (ustav kapitalidan), qoʻshilgan, zaxira kapitalidan va taqsimlanmagan foydadan tarkib topadi. Ustav fondi (ustav kapitali) taʼsis hujjatlarida belgilangan hissalarning (pulda ifodalangan holdagi) yigʻindisini aks ettiradi. Ustav fondiga (ustav kapitaliga) hissalar shaklida kiritiladigan moddiy va nomoddiy aktivlar taʼsischilar (ishtirokchilar) oʻrtasidagi kelishuvga koʻra baholanadi, qonunda nazarda tutilgan hollarda esa, baholovchi tashkilot tomonidan baholanishi kerak. Qoʻshilgan kapital aksiyalarni nominal qiymatidan baland narxlarda dastlabki sotishdan olinadigan emissiya daromadini, shuningdek ekvivalenti chet el valyutasida ifodalangan ustav fondini (ustav kapitalini) shakllantirish jarayonida yuzaga keladigan kurs farqini aks ettiradi. Zaxira kapitali uzoq muddatli aktivlarni qayta baholashda hosil boʻladigan inflyatsiya zaxiralarini, qonunchilikda va taʼsis hujjatlarida nazarda tutilgan miqdorlarda sof foydadan ajratmalarni, shuningdek tekinga olingan mol-mulkning qiymatini aks ettiradi. Taqsimlanmagan foyda foydaning jamgʻarilayotganligini ifodalaydi va mulkdorlarning qaroriga binoan ustav fondiga (ustav kapitaliga) qoʻshilishi mumkin.

20. Garovni hisobga olish
Oʻzining yoki oʻzgalarning majburiyatlarini taʼminlash uchun garovga berilgan mol-mulkning qiymati, shu jumladan pul mablagʻlari buxgalteriya hisobi subyekti tomonidan boshqa aktivlardan alohida hisobga olinadi. Garovga olingan mol-mulkning qiymati, garov sifatida qabul qilib olingan pul mablagʻlari va valyuta boyliklari alohida balansdan tashqari schyotlarda aks ettiriladi.

21. Ichki nazorat
Ichki nazorat buxgalteriya hisobini yuritishda, moliyaviy va boshqa hisobotlarni tuzishda xoʻjalik operatsiyalarini amalga oshirishning qonuniyligini, iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqligini, aktivlarning but saqlanishini taʼminlash, talon-toroj qilish hollari va xatoliklarning oldini olish hamda aniqlash maqsadida buxgalteriya hisobi subyektining rahbari tomonidan qabul qilingan hisob siyosati asosida tashkil etilgan chora-tadbirlar tizimidir. Buxgalteriya hisobi subyekti ichki nazoratni tashkil etadi va amalga oshiradi.

22. Moliyaviy hisobot
Moliyaviy hisobot buxgalteriya hisobi subyektining hisobot sanasidagi moliyaviy holati, hisobot davridagi faoliyatining moliyaviy natijasi va pul mablagʻlarining harakati toʻgʻrisidagi tizimlashtirilgan axborotdan iboratdir. Yillik moliyaviy hisobot quyidagilarni oʻz ichiga oladi: buxgalteriya balansi; moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot; pul oqimlari haqidagi hisobot; xususiy kapital toʻgʻrisidagi hisobot; izohlar, hisob-kitoblar va tushuntirishlar. Xalqaro standartlar boʻyicha tuziladigan moliyaviy hisobotga doir talablar moliyaviy hisobotning xalqaro standartlarida belgilanadi. Buxgalteriya hisobi subyekti moliyaviy hisobotni tuzishda mustaqil balansga ajratilgan oʻz vakolatxonalarining, filiallarining va boshqa tarkibiy boʻlinmalarining buxgalteriya balanslarini hamda boshqa hisobot shakllarini kiritishi kerak. Moliyaviy hisobot hisobot yili boshidan ortib boruvchi yakun bilan tuziladi. Budjet tashkilotlarining, budjet mablagʻlarini oluvchilarning hamda davlat maqsadli jamgʻarmalarining moliyaviy hisoboti budjet toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq tuziladi va taqdim etiladi. Moliyaviy hisobotning tarkibi va mazmuni Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilanadi. Banklar va boshqa kredit tashkilotlari moliyaviy hisobotining tarkibi hamda mazmuni Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilanadi.

23. Konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobot
Asosiy xoʻjalik jamiyati boʻlgan va shuʼba xoʻjalik jamiyatlariga, oʻz nazorati ostidagi tashkilotlarga ega buxgalteriya hisobi subyekti konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotni tuzadi. Konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotni tuzish tartibi, shuningdek asosiy xoʻjalik jamiyatining nazorati ostidagi tashkilotlarga qoʻyiladigan talablar buxgalteriya hisobi standartlari bilan belgilanadi. Ushbu modda talablari vazirliklar, idoralar va budjet tashkilotlarining jamlanma moliyaviy hisobotiga nisbatan tatbiq etilmaydi.

24. Moliyaviy hisobotning hisobot davri
1-yanvar — 31-dekabr kalendar yili yillik moliyaviy hisobotning hisobot davridir. 1-yanvardan boshlab davriy moliyaviy hisobot tuzilayotgan davrning hisobot sanasini ham qamrab olgan davr kalendar yil mobaynida tuziladigan davriy moliyaviy hisobot uchun hisobot davridir. Yangidan tashkil etilgan yuridik shaxslar uchun yuridik shaxs huquqi qoʻlga kiritilgan sanadan boshlab oʻsha yilning 31-dekabriga qadar boʻlgan davr, yuridik shaxs boʻlmaganlar uchun esa, ular davlat organlarida roʻyxatdan oʻtkazilgan sanadan boshlab oʻsha yilning 31-dekabriga qadar boʻlgan davr birinchi hisobot yili deb hisoblanadi. Agar yuridik shaxs (budjet tashkilotlaridan tashqari) 1-oktabrdan keyin roʻyxatga olingan boʻlsa, birinchi hisobot yili keyingi yilning 31-dekabrida tugaydi. Roʻyxatdan oʻtilguniga yoki yuridik shaxs huquqi olinguniga qadar amalga oshirilgan xoʻjalik operatsiyalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar birinchi hisobot yilining moliyaviy hisobotiga kiritiladi.

25. Moliyaviy hisobotni taqdim etish
Moliyaviy hisobot quyidagilarga taqdim etiladi: davlat soliq xizmati organlariga; taʼsis hujjatlariga muvofiq mulkdorlarga; davlat statistika organlariga; qonunchilikka muvofiq boshqa organlarga. Moliyaviy hisobot elektron hujjat tarzida taqdim etilishi mumkin. Moliyaviy hisobot yilning har choragida taqdim etiladi. Kichik korxonalar va mikrofirmalar buxgalteriya balansidan hamda moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotdan iborat faqat yillik moliyaviy hisobotni taqdim etadi. Moliyaviy hisobotni taqdim etish muddatlari Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan buxgalteriya hisobining ayrim subyektlari uchun moliyaviy hisobotni taqdim etishning boshqa muddatlari belgilanishi mumkin.

26. Moliyaviy hisobotni eʼlon qilish
Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning yillik moliyaviy hisoboti manfaatdor banklar, birjalar, investorlar, kreditorlar, shuningdek qonunchilikka muvofiq boshqa shaxslar uchun ochiqdir. Aksiyadorlik jamiyatlari, shuningdek sugʻurta tashkilotlari, banklar, jamoat fondlari va qonunchilikka muvofiq boshqa tashkilotlar har yilgi moliyaviy hisobotni aksiyadorlarning yoki buxgalteriya hisobi subyekti boshqa yuqori boshqaruv organining yillik umumiy yigʻilishi oʻtkaziladigan sanadan kamida ikki hafta oldin auditorlik xulosasi bilan birga eʼlon qilishi shart. Ushbu modda oʻziga nisbatan qonunchilikning boshqa talablari belgilangan buxgalteriya hisobi subyektlarining moliyaviy hisobotiga tatbiq etilmaydi.

27. Tugatish chogʻidagi moliyaviy hisobot
Xoʻjalik yurituvchi subyektni tugatish chogʻida yakuniy moliyaviy hisobot tuziladi. Tugatish boʻyicha operatsiyalarni hisobga olish, tugatish balansini va hisobotni tuzish, aktivlar qiymatini aniqlash yuzasidan javobgarlik tugatish komissiyasining (tugatuvchining) zimmasiga yuklatiladi. Umidsiz qarzlar va zararlar tugatish balansiga kiritilmaydi. Tugatish balansida majburiyatlar uni tuzish sanasida hisoblangan foizlari bilan aks ettiriladi.

28. Buxgalteriya axborotining maxfiyligi
Buxgalteriya hisobini yuritishda maxfiylikka rioya qilinadi. Buxgalteriya hisobi registrlarining mazmuni bilan tanishishga buxgalteriya hisobi subyekti rahbarining ruxsatiga koʻra yoki qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda yoʻl qoʻyiladi. Buxgalteriya hisobi registrlari bilan tanishishga ruxsat olgan shaxslar maxfiylikni saqlashi shart. Maxfiylikni buzganlik qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka sabab boʻladi.

29. Buxgalteriya hujjatlarini saqlash
Boshlangʻich hisob hujjatlari, buxgalteriya hisobi registrlari, moliyaviy hisobot va boshqa hisobotlar, shuningdek buxgalteriya hisobini tashkil etish hamda yuritish bilan bogʻliq boshqa hujjatlar qonunchilikda belgilangan muddatlar mobaynida, biroq hisobot yilidan keyin kamida besh yil buxgalteriya hisobi subyekti tomonidan saqlanadi. Buxgalteriya hujjatlarini olib qoʻyish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

30. Buxgalterlarning jamoat birlashmalari
Buxgalterlar umumiy manfaatlarini ifodalash va himoya qilish maqsadida qonunchilikda belgilangan tartibda buxgalterlarning jamoat birlashmalarini tuzish huquqiga ega.

31. Nizolarni hal etish
Buxgalteriya hisobini tashkil etish, yuritish va hisobotni tuzish sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

32. Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.