YOQILGʻI-ENERGETIKA RESURSLARIDAN FOYDALANISH QOIDALARINI BUZGANLIK UCHUN IQTISODIY JAZOLARNI QOʻLLASH TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2025-02-26)

Yoqilgʻi-energetika resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish, neft mahsulotlari, gaz, elektr va issiqlik energiyasini behuda sarflash va ulardan boshqa maqsadlarda foydalanishning, noqonuniy sotish (berish)ning, oʻzlashtirib olishning va ularning sifati buzilishining oldini olish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Yoqilgʻi-energetika resurslaridan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun iqtisodiy jazolarni qoʻllash toʻgʻrisidagi Nizom (ilova qilinmoqda) tasdiqlansin va amalga kiritilsin. 2. Adliya vazirligi va Moliya vazirligi “Oʻzbekneftgaz” milliy korporatsiyasi va Energetika va elektrlashtirish vazirligi bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi qonunlar majmuasiga hamda yoqilgʻi-energetika resurslaridan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik haqida Oʻzbekiston Respublikasining jinoyat va jazo toʻgʻrisidagi qonunlar majmuasiga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqidagi takliflarni tayyorlasinlar va 1994-yilning birinchi yarim yilligida taqdim etsinlar. 3. Moliya vazirligi Markaziy bankda Yoqilgʻi-energetika resurslaridan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun iqtisodiy jazo sifatida undirib olinadigan pul mablagʻlarining bir qismini oʻtkazish uchun energiyani tejash boʻyicha maxsus respublika tarmoqlararo schyoti ochilishini taʼminlasin. Belgilab qoʻyilsinki, qayd etib oʻtilgan schyotning pul mablagʻlaridan Yoqilgʻi-energetika resurslarini tejash komissiyasining qaroriga muvofiq foydalaniladi. 4. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Bosh vazir oʻrinbosari Q. Haqqulov zimmasiga yuklansin. Ushbu Nizom yoqilgʻi-energetika resurslaridan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun yuridik shaxslarga nisbatan, ular qaysi idoraga qarashliligi va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, iqtisodiy jazolar qoʻllashni nazarda tutadi. 1. Ushbu Nizom bilan quyidagi iqtisodiy jazolarni qoʻllash nazarda tutiladi: 1.1. Neft mahsulotlaridan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun: a) korxonalar va tashkilotlarga qarashli neft mahsulotlarini noqonuniy oʻzlashtirib olish va xoʻjasizlik bilan sarflash, shuningdek, ularni neft omborlaridan va davlat transport vositalaridan noqonuniy sotish aybdor yuridik shaxslardan noqonuniy ravishda sarflangan neft mahsulotlarining 3 baravar qiymatini undirib olishga sabab boʻladi; b) neft va neft mahsulotlarini maqsadga nomuvofiq ishlatish, shuningdek, ularni qonun hujjatlariga muvofiq tasdiqlangan normalardan ortiqcha sarflash sarflangan neft mahsulotlarining 50 foiz qiymatini aybdor yuridik shaxslardan undirib olishga sabab boʻladi; v) neft mahsulotlarini asossiz ravishda ishlab chiqarish nobudgarchiliklari, tabiiy kamayish yoki qoʻshib yozilgan ish hajmi hisobiga hisobdan chiqarish aybdor yuridik shaxslardan noqonuniy ravishda hisobdan chiqarilgan neft mahsulotlarining 3 baravar qiymatini undirib olishga sabab boʻladi; d) yetkazib beruvchi hamda sotuvchi tashkilotlar tomonidan neft mahsulotlari va suyultirilgan uglevodorod gazini sifati buzilganda — yuridik shaxslarga sifati buzilgan mahsulot qiymatining 50 foizi miqdorida jarima qoʻllanilishiga asos boʻladi; e) neft mahsulotlarini mahsulot yetkazib beruvchilardan tamgʻasiz vagon-sisternalarda yoki qoidani buzgan holda qabul qilib olish va tashish neft mahsulotlarini qabul qilish va tashishni amalga oshiruvchi tashkilotlardan tashilgan neft mahsulotlari hajmining 50 foiz qiymatini undirib olishga sabab boʻladi; j) yetkazib beruvchi va sotuvchi korxonalar va tashkilotlar tomonidan konditsiyasiz neft mahsulotlarining avtotsisternalar tamgʻalanmasdan va neft mahsulotlari sifati pasportlarisiz berilishi sotilgan konditsiyasiz neft mahsulotlarining 50 foiz qiymatini hamda ularning sifatini tiklashga sarflangan barcha xarajatlar pulini aybdorlardan undirib olishga sabab boʻladi; 1.2. Gazdan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun: a) Energetika vazirligi huzuridagi Elektr energiyasi, neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasining (keyingi oʻrinlarda — Oʻzenergoinspeksiya) qoʻllaniladigan texnologiyalar va asbob-uskunalarning energiya jihatidan samaradorlik koʻrsatkichlariga muvofiqligi hamda yoqilgʻining muqobil turlaridan foydalanish toʻgʻrisida xulosasisiz shartnomalar tuzgan holda gaz yetkazib berish gaz taʼminoti tashkilotlaridan, obyekt (qurilma)ni gaz tarmogʻidan uzib qoʻygan holda, gaz ulangan paytdan boshlab sarflangan gazning 10 foiz qiymatini undirib olishga sabab boʻladi; b) gazdan foydalanish qurilmalarida gaz sarfini hisobga olmay turib (gaz hisoblagichsiz) oʻzboshimchalik bilan yoki gaz sarfini hisobga olish uskunalarining ulanish sxemasining buzilishi yoki ularning koʻrsatgichlarini oʻzgartirish maqsadida tashqaridan har qanday aralashuv orqali tabiiy gazdan foydalanish — yuridik shaxslardan sarflangan tabiiy gaz qiymatining 3 baravari miqdorida jarima undirilishiga sabab boʻladi; d) yoqilgʻi ishlatiladigan jihozlar (qurilmalar)da gazning qonun hujjatlariga muvofiq tasdiqlangan normalardan ortiqcha behuda isrof qilinishi tekshirish paytidan oldingi 12 oyda nooqilona sarflangan gazning 50 foiz qiymatini ishlatuvchilardan undirib olishga sabab boʻladi; 1.3. Elektr va issiqlik energiyasidan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun: b) kondensatning shartnomada koʻrsatilgan miqdorlar doirasida qaytarilib berilmasligi qaytarilmagan miqdor qiymatini 30 foiz, shartnomada koʻrsatilgan meʼyorlardan kam qaytarib berilgan taqdirda esa qaytarilmagan kondensat miqdorining qiymatini, tarif qiymatini ham qoʻshib hisoblagan holda 50 foiz miqdorda undirib olishga sabab boʻladi; v) isteʼmolchilar tomonidan elektr qurilmalarining yagona elektr energetikasi tizimi tarmoqlariga yoki issiqlikdan foydalanuvchi qurilmalarning issiqlik taʼminoti korxonalari tarmoqlariga tegishli shartnoma tuzmasdan oʻzboshimchalik bilan ulab qoʻyilishi korxonalar va tashkilotlardan ishlatilgan elektr va issiqlik energiyasi qiymatining 3 baravari miqdorida jarima undirib olishga sabab boʻladi; d) sanoat korxonalari va tashkilotlarining isitish tarmoqlaridan suvning toʻkib yuborilishi, izolyatsiyaning buzilishi va issiqlik-bugʻ quvurlari, issiqlik tarmoqlaridan, issiqlik ishlatiladigan asbob-uskunalardan izolyatsiyasiz foydalanish issiqlik energiyasi hajmining asbob-uskunalar yoki normativ usullar bilan aniqlangan isrof boʻlgan hajmi qiymatini ulardan 3 baravar miqdorda undirib olishga sabab boʻladi; e) korxonalar, tashkilotlar va muassasalar tomonidan ishlab chiqarish zaruriyati boʻlmagan holda jihozlarning unumsiz yoki behuda ishlashi oqibatida energiyaning toʻgʻridan-toʻgʻri isrof qilinishi, reaktiv quvvatlarni tiklash vositalarining ish tartibi buzilishi yoki ularga rioya qilmaslik asbob-uskunalar yoki normativ usullar bilan aniqlangan isrof boʻlgan elektr va issiqlik energiyasi hajmi qiymatini ulardan 50 foiz miqdorda jarima undirib olishga sabab boʻladi; j) sanoat korxonalari va tashkilotlari tomonidan qisilgan havo, suv, bugʻning toʻgʻridan-toʻgʻri isrof qilinishi, shuningdek, kondensatning oqizib yuborilishi, issiqlik tarmoqlarining suvga bostirib yuborilishi, mavjud ikkilamchi energiya manbalaridan foydalanmaslik yoki zarur darajada foydalanishni taʼminlamaslik asbob-uskunalar yoki normativ usullar bilan aniqlangan isrof boʻlgan elektr va issiqlik energiyasi qiymatini ulardan 50 foiz miqdorda undirib olishga sabab boʻladi; z) elektr energiyasini hisobga olish uskunalari ulanishi sxemasining buzilishi yoki ularning koʻrsatgichlarini oʻzgartirish maqsadida tashqaridan har qanday aralashuv — hisobga olish uskunalari soʻnggi marta tekshirilgan paytdan boshlab hisobga olinmasdan foydalanilgan elektr energiyasi hajmi qiymatining 3 baravari miqdorida jarima undirilishiga sabab boʻladi; i) elektr yoritgichlardan korxonalar, tashkilotlar va muassasalar, shuningdek hududlar tomonidan qonun hujjatlariga muvofiq tasdiqlangan normalardan ortiqcha, asossiz, ishlab chiqarish zaruriyatisiz foydalanish yorugʻlik texnikasi uskunasining oʻrnatilgan quvvatidan va uskunalardan foydalaniladigan soatlarning yillik sonidan kelib chiqib belgilangan ushbu maqsadlarda foydalaniladigan elektr energiyasi qiymatini 50 foiz miqdorda ulardan undirib olishga olib keladi; k) energetika asbob-uskunalari va tarmoqlarining belgilangan qoidalar talablariga javob bermaydigan qoniqarsiz texnik holati, energiya qurilmalari va tarmoqlarining texnik holatidagi hamda ulardan foydalanishdagi kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha “Oʻzenergoinspeksiya” yozma koʻrsatmalarining muntazam bajarilmasligi ushbu qurilmalar balansida boʻlgan korxonalar, tashkilotlar va muassasalarga nisbatan ishlatiladigan, uzatiladigan yoki mazkur qurilmalar bilan vujudga keltiriladigan energiya oʻrtacha oylik hajmi qiymatining 25 foizi miqdorida iqtisodiy choralar qoʻllashga sabab boʻladi. 1. Ushbu Nizomda nazarda tutilgan iqtisodiy jazolar “Oʻzenergoinspeksiya”ning vakolatli mansabdor shaxslari tomonidan tuzilgan dalolatnomalar (bayonnomalar)ga asosan qoʻllanadi. Iqtisodiy jazolar boʻyicha undirib olinadigan summalar miqdori neft mahsulotlari, gaz va boshqa yoqilgʻi-energetika resurslarining amaldagi qiymatidan kelib chiqqan holda belgilanadi. Tadbirkorlik subyektlariga nisbatan iqtisodiy sanksiyalar sud tartibida qoʻllanadi, ular tomonidan sodir etilgan qonun buzilishi aybi tan olingan va iqtisodiy sanksiyalar summasi ixtiyoriy ravishda toʻlangan hollar bundan mustasno 2. Yuridik va jismoniy shaxslarning ushbu qarorda nazarda tutilgan qoidabuzarlikni sodir etganlik uchun iqtisodiy jazo qoʻllanilishi, qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa javobgarlikdan ozod etmaydi. 3. Yuridik shaxslar “Oʻzenergoinspeksiya” mansabdor shaxslarining xatti-harakatlari ustidan belgilangan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga yoki sudga murojaat qilishga haqlidir. 4. Ushbu Nizomga muvofiq Yoqilgʻi-energetika resurslaridan, neft mahsulotlari, gaz, elektr va issiqlik energiyasidan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun qoʻllanilgan maʼmuriy jarimalar va iqtisodiy sanksiyalarning 50 foizi budjetga oʻtkaziladi, qolgan 50 foizi Oʻzenergoinspeksiyaning ixtiyorida qoladi va keyinchalik unga soliq solinmaydi. 5. Qoʻllanilgan maʼmuriy jarimalar va iqtisodiy sanksiyalar oʻz vaqtida oʻtkazib berilmagan holda, aybdor shaxslardan qonunchilikda belgilangan tartibda, yaʼni Majburiy ijro byurosiga talabnoma bilan chiqqan holda majburiy undiriladi. Undiruvga qaratilgan jarayonda noaniqliklar yoki asosli eʼtirozlar boʻlgan holatlarda sud tartibida undirilishi taʼminlanadi. 6. Tadbirkorlik subyektining oxirgi hisobot sanasidagi joriy aktivlari summasining 20 foizidan ortiq boʻlgan iqtisodiy sanksiyalarni undirish unga undiriladigan summani undirish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan boshlab 6 oy mobaynida toʻlovlarni har oyda boʻlib-boʻlib toʻlash imkonini bergan holda amalga oshiriladi. 8. Agar neft mahsulotlari, gaz, elektr va issiqlik energiyasidan boshqa maqsadlarda foydalanish yoki ularni ortiqcha sarflash, isrof qilish qishloq xoʻjaligi ishlarini noqulay ob-havo sharoitlarida amalga oshirish, tabiiy ofatlar, halokatlar oqibatlarini bartaraf etish va boshqa favqulodda vaziyatlar tufayli kelib chiqqan boʻlsa, iqtisodiy jazolar qoʻllanilmaydi.