Ijtimoiy himoyaga muhtoj aholining uy-joy sharoitlarini yaxshilash boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2024-11-12)

Ijtimoiy himoyaga muhtoj aholi qatlamining uy-joyga boʻlgan ehtiyojini qondirish, shuningdek oʻrtacha oylik daromadi yuqori boʻlmagan fuqarolarni davlat tomonidan manzilli qoʻllab-quvvatlashni izchil davom ettirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Ipoteka krediti mexanizmlarini takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2019-yil 28-noyabrdagi PF-5886-son Farmoni bilan daromadi yuqori boʻlmagan va uy-joy sharoitlarini yaxshilashga muhtoj aholiga uy-joy sotib olish uchun ajratiladigan ipoteka kreditlari boʻyicha boshlangʻich badal va foiz toʻlovlarining bir qismini toʻlash uchun subsidiya ajratilishi yoʻlga qoʻyilganligi; Vazirlar Mahkamasining “Uy-joy sotib olish uchun fuqarolarga subsidiya toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2020-yil 25-martdagi 182-son qarori bilan uy-joyga muhtoj fuqarolarni aniqlashning ijtimoiy mezonlari belgilanganligi; tahlillar natijasiga koʻra, ijtimoiy himoyaga muhtoj aholiga ajratilgan ipoteka kreditlarini qaytarishda qarzdorlarning oʻrtacha oylik daromadi yetmasligi, natijada ularning muammoli kreditga aylanish xavfi mavjudligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki, Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda mahalliy ijro hokimiyati organlarining 2025-yil 31-dekabrga qadar ijtimoiy himoyaga muhtoj fuqarolariga ajratiladigan ipoteka kreditlari boʻyicha mahalliy hokimliklarning kafilliklarini berish va muddati oʻtkazib yuborilgan qarzdorliklarni qoplash tartibini joriy qilish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin. 3. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tajriba tariqasida 2021-yil 1-avgustga qadar ijtimoiy himoyaga muhtoj aholining ipoteka kreditlari boʻyicha qarzdorliklarini soʻndirish jamgʻarmalarini (keyingi oʻrinlarda — jamgʻarma) tashkil etib, mahalliy budjet daromadlarining hisobot choraklari yakunlari boʻyicha aniqlanadigan prognozidan oshirib bajarilgan qismining 5 foizigacha boʻlgan miqdoridagi mablagʻlarni jamgʻarmaga yoʻnaltirsin. Belgilansinki, jamgʻarma tomonidan beriladigan jami kafilliklar yigʻindisi jamgʻarma mablagʻlari qoldigʻining 5 baravaridan oshishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 4. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Ijtimoiy himoyaga muhtoj aholiga ajratiladigan ipoteka kreditlari boʻyicha mahalliy hokimliklar tomonidan kafilliklar berish tartibi toʻgʻrisidagi vaqtinchalik nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin: uy-joyga muhtoj fuqarolarni aniqlashning ijtimoiy mezonlaridan oʻrtacha oylik daromadi kam boʻlgan fuqarolarga ipoteka kreditlari boʻyicha mahalliy hokimliklar tomonidan kafilliklar berish; kafillik berilgan qarz oluvchilarning ipoteka krediti boʻyicha bank oldidagi muddati oʻtkazib yuborilgan qarzdorlikni mahalliy hokimliklar tomonidan qoplash tartibi. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Bozor tamoyillariga asoslangan ipoteka kreditlarini ajratish orqali aholini uy-joy bilan taʼminlashga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2021-yil 11-martdagi PF-6186-son Farmoniga muvofiq tashkil etilgan “Xalqparvar” komissiyalariga: 2021-yil 1-avgustdan boshlab Vazirlar Mahkamasining “Uy-joy sotib olish uchun fuqarolarga subsidiya toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2020-yil 25-martdagi 182-son qaroriga asosan subsidiya olish uchun oʻrtacha oylik daromadi yetmaydigan ipoteka kreditini olish istagida boʻlgan fuqarolarning roʻyxatini (keyingi oʻrinlarda — roʻyxat) shakllantirib borish; 2021-yil 1-avgustga qadar tijorat banklari bilan birgalikda mazkur qaror qabul qilingunga qadar ipoteka krediti olgan va oʻrtacha oylik daromadlari qarzdorliklarini toʻlash uchun yetarli boʻlmagan ijtimoiy himoyaga muhtoj qarz oluvchilar toʻgʻrisida maʼlumotni shakllantirish va ularni roʻyxatga kiritish tavsiya etilsin. 7. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining moliya-iqtisodiyot va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vaziri J.A. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Vaqtinchalik nizom (keyingi oʻrinlarda — Nizom) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari (keyingi oʻrinlarda — hokimliklar) tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining ijtimoiy himoyaga muhtoj fuqarolariga ajratiladigan ipoteka kreditlari boʻyicha kafilliklar berish va muddati oʻtkazib yuborilgan qarzdorliklarni qoplash tartibini belgilaydi. Ushbu Nizom 2022-yil 1-avgustga qadar amal qiladi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: jamgʻarma — hokimliklar mahalliy budjetining choraklik daromadlar prognozidan oshirib bajarilgan qismining 5 foizigacha boʻlgan miqdoridagi oʻtkazmalardan shakllanadigan hokimliklarga ochiladigan budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari shaxsiy gʻazna hisobvaragʻi; kafillik — ariza beruvchiga taqdim etiladigan ipoteka kreditlari boʻyicha muddati oʻtgan asosiy va foiz qarzdorliklarni soʻndirish yuzasidan kafillik shartnomasiga muvofiq hokimliklarning tijorat banki (keyingi oʻrinlarda — bank) oldidagi majburiyati; roʻyxat — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Bozor tamoyillariga asoslangan ipoteka kreditlarini ajratish orqali aholini uy-joy bilan taʼminlashga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2021-yil 11-martdagi PF-6186-son Farmoni bilan tashkil etilgan “Xalqparvar” komissiyalari (keyingi oʻrinlarda — “Xalqparvar” komissiyasi) tomonidan shakllantiriladigan hamda oʻrtacha oylik daromadi Vazirlar Mahkamasining “Uy-joy sotib olish uchun fuqarolarga subsidiya toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2020-yil 25-martdagi 182-son qaroriga asosan subsidiya olish uchun belgilangan mezonlardan kam boʻlgan fuqarolar roʻyxati; qarz oluvchi — ipoteka krediti boʻyicha kafillik olish maqsadida ariza bilan murojaat qiluvchi 18 yoshga toʻlgan va 60 yoshdan oshmagan hamda roʻyxatda turuvchi Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi. 3. Kafillik roʻyxatdagi qarz oluvchilarga banklar tomonidan ajratilgan (ajratiladigan) ipoteka kreditlari boʻyicha beriladi. 4. Kafillik berilganligi uchun hokimliklar tomonidan toʻlov (mukofot puli) undirilmaydi. 5. Hokimliklar choraklar yakuni bilan mahalliy budjet daromadlari prognozidan oshirib bajarilgan qismining 5 foizigacha miqdordagi mablagʻlarni har chorak yakuni bilan keyingi oyning 25 sanasiga qadar Jamgʻarmaga oʻtkazib boradilar. 6. Kafillik ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq sxema boʻyicha hokimliklar tomonidan beriladi. Kafillik hokimliklar tomonidan “Xalqparvar” komissiyalarining ijobiy xulosasi mavjud boʻlgan taqdirdagina beriladi. 7. Kafillikni olish uchun qarz oluvchi ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha arizani hamda unga ilova sifatida shaxsiy identifikatsiya raqami maʼlumotlari va shaxsni tasdiqlovchi hujjatning nusxasini hokimlikka taqdim etadi. Hokimlik, zaruratga koʻra, qarz oluvchi va uning oila aʼzolari toʻgʻrisidagi boshqa maʼlumotlarni “Elektron hukumat” tizimi idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali masʼul davlat organlari va tashkilotlaridan mustaqil soʻrab oladi. 8. Hokimlik hujjat kelib tushgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay: ushbu Nizomning 7-bandida koʻrsatilgan hujjatlarni “Xalqparvar” komissiyasiga; qarz oluvchi va uning oila aʼzolarining shaxsiy identifikatsiya raqami maʼlumotlarini hududiy davlat soliq boshqarmasiga (keyingi oʻrinlarda — Soliq boshqarmasi) yuboradi. 9. Mazkur Nizom tasdiqlangunga qadar ipoteka krediti olgan va oʻrtacha oylik daromadlari qarzdorliklarini toʻlash uchun yetarli boʻlmagan ijtimoiy himoyaga muhtoj qarz oluvchilarning bank filialiga taqdim etgan arizasiga asosan mazkur bank filiali tomonidan ushbu Nizomning 7-bandida keltirilgan hujjatlarni “Xalqparvar” komissiyasiga hamda qarz oluvchi va uning oila aʼzolarining shaxsiy identifikatsiya raqami maʼlumotlarini Soliq boshqarmasiga yuboriladi. 10. Soliq boshqarmasi qarz oluvchi va uning oila aʼzolari shaxsiy identifikatsiya raqamlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlari kelib tushgan kundan boshlab uch ish kuni mobaynida ularning oʻrtacha oylik daromadlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni “Xalqparvar” komissiyasiga yuboradi. 11. “Xalqparvar” komissiyasi hokimlik (bank) va Soliq boshqarmasi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarni oʻrganib chiqadi va Soliq boshqarmasi tomonidan taqdim etilgan maʼlumot kelib tushgan kundan boshlab besh ish kuni mobaynida: tanqidiy mulohazalar boʻlmaganda — qarz oluvchini roʻyxatga kiritadi va hokimlikka ipoteka krediti boʻyicha kafillik berishning maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida ijobiy xulosani taqdim etadi; tanqidiy mulohazalar boʻlganda — kafillik berishni rad etishning aniq sabablarini koʻrsatgan holda uni hokimlikka (mazkur Nizomning 9-bandida nazarda tutilgan hollarda — bankka) yozma shaklda yuboradi. 12. Quyidagi hollarda ariza beruvchiga kafillik berilishi rad etilishi mumkin: a) ushbu Nizomning 7-bandida koʻrsatilgan hujjatlar toʻliq taqdim etilmaganda; b) ariza beruvchining oʻrtacha oylik daromadi Vazirlar Mahkamasining “Uy-joy sotib olish uchun fuqarolarga subsidiya toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2020-yil 25-martdagi 182-son qaroriga asosan subsidiya olish uchun belgilangan mezonlarga mos yoki undan koʻproq boʻlganda; v) taqdim etilgan hujjatlarda notoʻgʻri yoki soxta maʼlumotlar mavjud boʻlganda; g) “Xalqparvar” komissiyasining tanqidiy mulohazalari boʻlganda. 13. “Xalqparvar” komissiyasi tomonidan taqdim etilgan ijobiy xulosa kelib tushgan kundan boshlab uch ish kuni mobaynida hokimlik Jamgʻarma mablagʻlarining mavjudligi va mahalliy budjeti tushumlari prognozini, shuningdek kredit shartnomasi va qarzni qaytarish jadvalini (ajratilgan ipoteka kreditlari boʻyicha) hisobga olgan holda qarz oluvchi tomonidan jalb etilayotgan (etilgan) ipoteka kreditlari boʻyicha unga kafillik berish toʻgʻrisida kafillikning maksimal miqdorini koʻrsatgan holda qaror qabul qiladi. 14. “Xalqparvar” komissiyasidan tanqidiy mulohaza kelib tushganda hokimlik (mazkur Nizomning 9-bandida nazarda tutilgan hollarda — bank) uch ish kuni mobaynida qarz oluvchiga kafillik taqdim etilmaslik sabablarini va kamchiliklarni bartaraf qilgan holda hujjatlarni qayta topshirish muddatini koʻrsatgan holda (agar bartaraf etish imkoni mavjud boʻlsa) rad etish xatini yuboradi. 15. Hokimlik kafillik berish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilgan kundan keyingi kundan kechiktirmasdan qaror nusxasini qarz oluvchiga, (mazkur Nizomning 9-bandida nazarda tutilgan hollarda — bankka) yuboradi. 16. Qarz oluvchi hokimlikning kafillik ajratish toʻgʻrisidagi qaroridan nusxani olgan kundan besh ish kuni mobaynida tegishli bank filialiga borib, qarordan nusxani taqdim etadi. 17. Ipoteka krediti ajratish toʻgʻrisida ijobiy qaror qabul qilingan, shuningdek hokimlikdan kafillik berish toʻgʻrisidagi qaror nusxasi kelib tushgan taqdirda, uch ish kuni davomida ipoteka krediti shartnomasi nusxasini hamda bank filiali rahbari yoki uning oʻrinbosari va qarz oluvchi tomonidan imzolagan kafillik shartnomasi loyihasini 3 nusxada hokimlikka yuboradi. 18. Bank filiali va qarz oluvchi imzolagan uch nusxadagi kafillik shartnomasi loyihasi hokimlikka kelib tushgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimi yoki uning birinchi oʻrinbosari tomonidan imzolanadi hamda kafillik shartnomasini qarz oluvchi va bank filialiga bir nusxadan yuboradi. 19. Kafillik shartnomalarini hisobi hokimlikning alohida hisobga olish jurnalida yuritiladi. Kafillik shartnomalarini hisobga olish jurnali raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan vakolatli mansabdor shaxsning imzosi va hokimlikning gerbli muhri bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak. 20. Kafillik shartnomasi imzolangan kundan boshlab kuchga kiradi. 21. Bank oʻz mablagʻlari hisobidan hokimlikning kafilligi taqdim etilgan qarz oluvchilarga ipoteka kreditlarini ajratadi va mazkur ipoteka kreditlari Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan qayta moliyalashtiriladi. Bunda ajratilgan ipoteka kreditlari Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 5-fevraldagi 56-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining mablagʻlari hisobidan ipoteka kreditlari ajratish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga asosan qayta moliyalashtiriladi. 22. Kafillik berilgan qarz oluvchilarga ajratilgan kreditlar boʻyicha muddati oʻtkazib yuborilgan qarzdorlik yuzaga kelganda va kredit shartnomalariga ilova qilinadigan ularni qaytarish jadvaliga rioya qilinmaganda, bank filiali oʻttiz kun mobaynida hokimliklarni muddati oʻtkazib yuborilgan qarzdorlik hosil boʻlganligi toʻgʻrisida xabardor qiladi. Bank filiali murojaatga: kafillik shartnomasining nusxasi; kredit shartnomasining nusxasi; qarz oluvchining muddati oʻtkazib yuborilgan qarzdorlik borligi toʻgʻrisida maʼlumotnoma ilova qilinadi. 23. Hokimlik bank filialining murojaatini besh ish kuni mobaynida koʻrib chiqadi va qarz oluvchining mavjud muddati oʻtkazib yuborilgan qarzini bank filialiga toʻlab berish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Jalb etilgan kreditlar boʻyicha qarz oluvchining muddati oʻtkazib yuborilgan qarzini qaytarish uchun moʻljallangan mablagʻlar kafil tomonidan faqat kredit beruvchining hisobvaragʻiga yoʻnaltiriladi. 24. Qarz oluvchining muddati oʻtkazib yuborilgan qarzdorligi toʻgʻrisida qaror qabul qilingandan soʻng keyingi ish kunidan kechikmay hokimlik qarz oluvchining qarzdorligi summasini Jamgʻarmadagi mablagʻlar hisobiga har bir qarz oluvchi uchun bankda alohida ochiladigan 29801 (Mijozlar bilan hisob-kitoblar) hisobvaragʻiga oʻtkazadi. 29801 hisobvaragʻiga kelib tushgan mablagʻlardan faqat qarz oluvchilarning kreditlari va unga hisoblangan foizlar boʻyicha muddati oʻtkazib yuborilgan qarzdorlikni qaytarish uchun foydalaniladi. 25. Hokimliklarning qarz oluvchi tomonidan jalb etilgan kredit boʻyicha qarz oluvchining muddati oʻtkazib yuborilgan qarzdorligini qaytarishga yoʻnaltirilgan Jamgʻarma mablagʻlari koʻrsatib oʻtilgan qarz oluvchiga tegishli boʻlgan mol-mulk yoki boshqa hech qanday manba hisobidan qoplanmaydi. 26. Hokimliklarning kafilligi ostida ajratilgan ipoteka kreditlaridan maqsadli foydalanish va ularni oʻz vaqtida qaytarishning hisobini yuritish va monitoring olib borish hokimliklarning moliya boʻlimlari tomonidan maʼlumotlarni muntazam ravishda solishtirish orqali banklar bilan birgalikda amalga oshiriladi. 27. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi hududiy boshqarmalari har chorak yakunlari boʻyicha kafilliklar berilishining toʻgʻriligini tekshiradi hamda hokimliklarining kafilligi ostida ajratilgan ipoteka kreditlaridan maqsadli va samarali foydalanish ustidan nazorat qiladi. Bosqichlar Subyektlar Chora-tadbirlar Muddatlar 1-bosqich Qarz oluvchi Kafillik olish uchun ariza va zarur tegishli hujjatlarni Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga (keyingi oʻrinlarda — hokimlik), kredit boʻyicha qarzdorligi mavjud hollarda esa tegishli bank filialiga taqdim etadi. Zaruratga koʻra 2-bosqich Hokimlik / Bank filiali 1. Kafillik olish uchun taqdim etilgan ariza va hujjatlarni qabul qilib oladi. Hujjatlar qabul qilingan kunda. 2. Kafillik uchun zarur hujjat va maʼlumotlarni “Xalqparvar” komissiyasiga va qarz oluvchi va uning oila aʼzolarining shaxsiy identifikatsiya raqamiga doir maʼlumotlarini viloyat Soliq boshqarmasiga yuboradi. Hujjatlar kelib tushgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay 3-bosqich Soliq boshqarmasi 1. Qarz oluvchi va uning oila aʼzolarining shaxsiy identifikatsiya raqamiga doir maʼlumotlarini qabul qilib oladi. Hujjatlar kelib tushgan kunda 2. Qarz oluvchi va uning oilasi oʻrtacha oylik daromadlari toʻgʻrisidagi maʼlumotnomani “Xalqparvar” komissiyasiga yuboradi. Uch ish kun davomida 4-bosqich “Xalqparvar” komissiyasi 1. Kafillik boʻyicha Hokimlik va bank tomonidan taqdim etilgan hujjatlarni hamda Soliq boshqarmasi tomonidan taqdim etilgan maʼlumotnomani qabul qiladi. Hujjatlar kelib tushgan kunda 2. Olingan hujjatlarni koʻrib chiqadi va Hokimlikka kafillik ajratishning maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida ijobiy xulosa beradi va qarz oluvchini Roʻyxatga kiritadi yoki ular boʻyicha tanqidiy mulohazalar Hokimlik yoki bankka yuboradi. Soliq boshqarmasi maʼlumotnoma taqdim etgan kundan boshlab besh ish kuni mobaynida 5-bosqich Hokimlik Kafillik ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi va qarordan koʻchirmani qarz oluvchiga yuboradi (ijobiy xulosa boʻlganda). Uch ish kuni mobaynida Hokimlik / Bank filiali Kafillik taqdim etilmasligi boʻyicha rad etish xatini qarz oluvchiga yuboradi (tanqidiy mulohazalar boʻlganda). 6-bosqich Qarz oluvchi 1. Kafillik berish toʻgʻrisida qarordan nusxani qabul qilinganda, tegishli bank filialiga qaror nusxasini taqdim etadi. Besh ish kuni mobaynida 2. Tanqidiy mulohazalar bildirilgan boʻlsa, ularni bartaraf etish va takliflarni hisobga olgan holda hujjatlarni qayta taqdim etadi. Tanqidiy mulohazalarda koʻrsatilgan muddat mobaynida (zaruratga koʻra) 7-bosqich Bank filiali Kredit shartnomasi nusxasini hamda bank va qarz oluvchi tomonidan uch nusxada imzolagan kafillik shartnomasi loyihasini Hokimlikka yuboradi. Uch ish kuni mobaynida 8-bosqich Hokimlik Kafillik shartnomasi Hokim yoki uning birinchi oʻrinbosari tomonidan imzolanadi hamda kafillik shartnomasini qarz oluvchi va tegishli bank filialiga bir nusxadan yuboradi. Kafillik shartnomasi loyihalari kelib tushgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay