Mulk huquqining daxlsizligini ishonchli himoya qilish boʻyicha chora-tadbirlar belgilanganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
(resolution, 2026-05-06)

Soʻnggi yillarda mamlakatimizda mulk huquqi daxlsizligini ishonchli himoya qilish va davlat organlarining mulkiy munosabatlarga noqonuniy aralashuvini cheklash borasida keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Mazkur islohotlar doirasida xususiy mulkka egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqini bevosita yoki bilvosita cheklashni nazarda tutuvchi hamda mulkiy munosabatlarda bozor iqtisodiyoti tamoyillarini toʻliq joriy etishga toʻsqinlik qiluvchi mavjud tartiblar, talablar va cheklovlar bekor qilindi. Shu bilan birga, yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha maqsadli jamgʻarmalar tomonidan qoplanish boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlarni muvofiqlashtirish talab etilmoqda. Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish tizimini takomillashtirish hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Mulk huquqining daxlsizligini ishonchli himoya qilish, mulkiy munosabatlarga asossiz aralashuvga yoʻl qoʻymaslik, xususiy mulkning kapitallashuv darajasini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 24-avgustdagi PF-198-son Farmoni ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Mulk huquqining daxlsizligini ishonchli himoya qilish, mulkiy munosabatlarga asossiz aralashuvga yoʻl qoʻymaslik, xususiy mulkning kapitallashuv darajasini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 24-avgustdagi PF-198-son Farmoni bilan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararni qoplash tartibi yanada takomillashtirilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga quyidagilarni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin: Davlat va jamiyat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash boʻyicha markazlashtirilgan jamgʻarmalarni Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha maqsadli jamgʻarmalar etib qayta nomlash; turar joyga nisbatan mulkiy huquqlarga yoki turar joy mulkdori bilan qarindoshlik aloqalariga ega boʻlmagan shaxslarni ushbu turar joydan doimiy roʻyxatdan chiqarish uchun ularning roziligini olish tartibini bekor qilish; jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish tartibini belgilash. 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov hamda Oʻzbekiston Respublikasi adliya vaziri A.D. Tashkulov zimmasiga yuklansin. 1. Vazirlar Mahkamasining 2009-yil 15-iyuldagi 200-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat daromadiga oʻtkaziladigan mol-mulkni olib qoʻyish, sotish yoki yoʻq qilib tashlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomda: a) 53-bandning 1 — 6-kichik bandlaridagi “Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjeti, viloyatlar, Toshkent shahri boʻyicha mazkur mablagʻlar Toshkent shahar mahalliy budjeti va Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjeti oʻrtasida teng ulushlarda taqsimlanadi” soʻzlari “Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzuridagi Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha hududiy maqsadli jamgʻarmalarga” soʻzlari bilan almashtirilsin; b) 54-bandning ikkinchi xatboshisidagi “Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjeti, viloyatlar, Toshkent shahar mahalliy budjetlari va Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjeti mahalliy budjetlari shaxsiy gʻazna” soʻzlari “Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzuridagi Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha hududiy maqsadli jamgʻarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin. 2. Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 13-maydagi 120-son qarori bilan tasdiqlangan Ijro hujjatlari boʻyicha undiruvni Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlariga va budjet tashkilotlarining moliyaviy majburiyatlariga qaratish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda: a) 6-band “budjet mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi” soʻzlaridan keyin “, mazkur Nizomning 61-bandida koʻrsatilgan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlar bundan mustasno” soʻzlari bilan toʻldirilsin; b) quyidagi mazmundagi 61-band bilan toʻldirilsin: “61. Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan quyidagi zararlar (keyingi oʻrinlarda — mulkiy va maʼnaviy zararlar) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzuridagi Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha hududiy maqsadli jamgʻarmalari mablagʻlari hisobidan qoplanadi: koʻchmas mulk obyektlariga boʻlgan huquqlarning davlat reyestriga noqonuniy yoki haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan maʼlumotlarning kiritilishi natijasida ularga ishonib harakat qilgan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlar; davlat organlari, ularning mansabdor shaxslari va xizmatchilarining qonunga xilof deb topilgan qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) natijasida jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan va sudning qonuniy kuchga kirgan qarori bilan aniqlangan zararlar; tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlar, surishtiruv, dastlabki tergov, prokuratura organlari va sudning qonunga xilof deb topilgan harakatlari (harakatsizligi) tufayli yetkazilgan zarar va maʼnaviy ziyonlar; turar joy insofli egallovchidan qonunchilikda belgilangan tartibda talab qilib olinishiga yoʻl qoʻyilmasligi natijasida mulkdorga yetkazilgan zarar”; v) 7-bandning oltinchi xatboshisi “rejali budjet mablagʻlari” soʻzlaridan keyin “hamda Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha maqsadli jamgʻarmalar mablagʻlari” soʻzlari bilan toʻldirilsin; g) quyidagi mazmundagi 71-band bilan toʻldirilsin: “71. Mulkiy va maʼnaviy zararlarga oid ijro hujjatlari boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzuridagi Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha hududiy maqsadli jamgʻarmalardan mablagʻlar olish uchun ijro hujjatida kimning foydasiga tegishli mablagʻlar oʻtkazilishi nazarda tutilgan boʻlsa, oʻsha shaxslar yoxud ularning vakillari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga murojaat qiladilar. Bunda mulkiy va maʼnaviy zararlarga oid ijro hujjatlarini ijrosini taʼminlash tartibi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 26-dekabrdagi 1047-son qarori bilan tasdiqlangan Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha respublika va hududiy maqsadli jamgʻarmalar mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq amalga oshiriladi”. 4. Vazirlar Mahkamasining “Davlat va jamiyat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash boʻyicha markazlashtirilgan jamgʻarmalar mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2018-yil 26-dekabrdagi 1047-son qarorida: a) qarorning nomidagi “Davlat va jamiyat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash boʻyicha markazlashtirilgan jamgʻarmalar” soʻzlari “Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha maqsadli jamgʻarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin; b) 1-banddagi “Vazirlar Mahkamasining davlat va jamiyat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash boʻyicha markazlashtirilgan jamgʻarmasi” soʻzlari “Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha respublika maqsadli jamgʻarmasi” soʻzlari bilan almashtirilsin; v) 2-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha maqsadli jamgʻarmalar mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin”; g) ilovaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: 1. Mazkur Nizom jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha respublika va hududiy maqsadli jamgʻarmalar mablagʻlarini shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibini belgilaydi. 2. Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha respublika va hududiy maqsadli jamgʻarmalar yuridik shaxs hisoblanmaydi. Bunda respublika darajasida — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha respublika maqsadli jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — respublika kompensatsiya jamgʻarmasi); hududiy darajada — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari (keyingi oʻrinlarda — mahalliy hokimliklar) huzuridagi Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha hududiy maqsadli jamgʻarmalar (keyingi oʻrinlarda — hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari) tashkil etiladi. 3. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari Oʻzbekiston Respublikasining “Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 27-iyuldagi PF-5490-son hamda “Mulk huquqining daxlsizligini ishonchli himoya qilish, mulkiy munosabatlarga asossiz aralashuvga yoʻl qoʻymaslik, xususiy mulkning kapitallashuv darajasini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 24-avgustdagi PF-198-son farmonlariga muvofiq jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplashni moliyalashtirish maqsadida tashkil etiladi. 4. Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish natijasida jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni qoplab berish 1-ilovadagi; Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy va maʼnaviy zararlarni qoplab berish 2-ilovadagi sxemalarga muvofiq tartibda amalga oshiriladi. 5. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi quyidagi manbalar hisobiga shakllantiriladi: Vazirlar Mahkamasi zaxira jamgʻarmasi mablagʻlarining 15 foizidan kam boʻlmagan miqdorda Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti va uning qoʻshimcha manbalari mablagʻlari; yuridik va jismoniy shaxslarning, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlarining homiylik va xayriya yordamlari tarzidagi mablagʻlar; qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa tushumlar. 6. Hududiy kompensatsiya jamgʻarmalar quyidagi manbalar hisobiga shakllantiriladi: mahalliy hokimliklar zaxira jamgʻarmalari mablagʻlarining 15 foizidan kam boʻlmagan miqdorda Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlarining qoʻshimcha manbalari mablagʻlari; tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarni elektron savdo platformasida realizatsiya qilishdan kelib tushgan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjetining, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlarining maxsus gʻazna hisobvaraqlariga qoʻshimcha manbalar sifatida oʻtkaziladigan mablagʻlar; yuridik va jismoniy shaxslarning, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlarining homiylik va xayriya yordamlari tarzidagi mablagʻlar; mahalliy budjet parametrlarida mulkiy va maʼnaviy zararlarni qoplash uchun nazarda tutilgan mablagʻlar; davlat foydasiga musodara qilingan mol-mulklarni realizatsiya qilishdan tushgan mablagʻlar (hududiy kompensatsiya jamgʻarmalariga yoʻnaltiriladigan qismi); qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa tushumlar. Mazkur bandning beshinchi va oltinchi xatboshilarida koʻrsatilgan manbalar boʻyicha shakllantirilgan mablagʻlar faqat mulkiy va maʼnaviy zararlarni qoplash uchun yoʻnaltiriladi. 7. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalarga tushgan mablagʻlar tegishli ravishda Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Gʻaznachilik qoʻmitasi hamda uning hududiy boʻlinmalarida ochilgan shaxsiy gʻazna hisobvaraqlarida jamgʻariladi. 8. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi mablagʻlaridan yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan yetkazilgan zararlarni qoplash uchun foydalaniladi. 9. Hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari mablagʻlaridan quyidagilar uchun foydalaniladi: a) yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan yetkazilgan zararlarni qoplash; b) jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan quyidagi zararlarni (keyingi oʻrinlarda — mulkiy va maʼnaviy zarar) qoplash: koʻchmas mulk obyektlariga boʻlgan huquqlarning davlat reyestriga noqonuniy yoki haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan maʼlumotlarning kiritilishi natijasida ularga ishonib harakat qilgan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlar; davlat organlari, ularning mansabdor shaxslari va xizmatchilarining qonunga xilof deb topilgan qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) natijasida jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan va sudning qonuniy kuchga kirgan qarori bilan aniqlangan zararlar; tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlar, surishtiruv, dastlabki tergov, prokuratura organlari va sudning qonunga xilof deb topilgan harakatlari (harakatsizligi) tufayli yetkazilgan zarar va maʼnaviy ziyonlar; turar joy insofli egallovchidan qonunchilikda belgilangan tartibda talab qilib olinishiga yoʻl qoʻyilmasligi natijasida mulkdorga yetkazilgan zarar. 10. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi mablagʻlaridan faqat Oʻzbekiston Respublikasining “Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi Qonunida nazarda tutilgan tartibda qabul qilingan Vazirlar Mahkamasi qarorlari ijrosini taʼminlash maqsadida tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, viloyatlar yoki Toshkent shahar hokimliklarining yoki respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining tashabbusiga koʻra Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, tegishli xalq deputatlari viloyat yoki Toshkent shahar Kengashi tomonidan kompensatsiya evaziga yer uchastkalarini jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilinganligi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash uchun foydalaniladi. 11. Hududiy kompensatsiya jamgʻarmalarining mablagʻlaridan tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, viloyatlar va Toshkent shahar, shuningdek tumanlar (shaharlar) hokimliklarining tashabbusiga koʻra Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, tegishli xalq deputatlari viloyat yoki Toshkent shahar Kengashi tomonidan yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilinganligi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash uchun foydalaniladi. 12. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalarining kuzatuv kengashlari mazkur jamgʻarmalarni boshqarishning yuqori organi hisoblanadi. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalarining kuzatuv kengashlari (keyingi oʻrinlarda — kuzatuv kengashlari) tegishli ravishda mazkur Nizomga 3 va 4-ilovalarga muvofiq tarkibda faoliyat yuritadi. 13. Kuzatuv kengashlari quyidagi vakolatlarga ega: yer uchastkasini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tashabbuskori tomonidan taqdim etilgan asoslantiruvchi materiallarni koʻrib chiqish va kelishib olish; yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrni jismoniy va yuridik shaxslarga qoplanishini moliyalashtirish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish; tegishli jamgʻarma mablagʻlarining kelib tushishi va ulardan foydalanish prognozlarini koʻrib chiqish, shuningdek, ularni keyingi yil uchun tasdiqlash; tegishli jamgʻarma daromadlarining barqaror shakllantirilishini hamda yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplab berishni oʻz vaqtida moliyalashtirilishini taʼminlash. 14. Kuzatuv kengashlari tomonidan oʻz vakolatlari doirasida qabul qilingan qarorlar barcha davlat organlari va tashkilotlar tomonidan bajarilishi majburiy hisoblanadi. Kuzatuv kengashlarining qarorlari kuzatuv kengashi majlisining bayonnomasi bilan rasmiylashtiriladi. 15. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalarining ishchi organlari ularning ijro etuvchi organi hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi respublika kompensatsiya jamgʻarmasi kuzatuv kengashining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, viloyatlar hamda Toshkent shahar iqtisodiyot va moliya bosh boshqarmalari esa hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari kuzatuv kengashlarining ishchi organi hisoblanadi. 16. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalarining ishchi organlari: tegishli jamgʻarmalar mablagʻlari tushumi va ulardan foydalanish prognozlarini ishlab chiqadi hamda belgilangan muddatlarda jamgʻarmalarning kuzatuv kengashlariga tasdiqlash uchun taqdim etadi; yetkazilgan zararlarni qoplashni moliyalashtirish uchun moʻljallangan mablagʻlar tushumi jadvallarini ishlab chiqadi, shuningdek, ularning bajarilishini tahlil qiladi va tegishli jamgʻarmalar mablagʻlarining oʻz vaqtida jamlanishiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi omillarni bartaraf etish choralarini koʻradi; yetkazilgan zararlarni qoplashni moliyalashtirishga ajratilgan mablagʻlarning maqsadli yoʻnaltirilishi monitoringini tizimli asosda yuritadi; jamgʻarmalar daromadlari va xarajatlari ijrosi toʻgʻrisidagi choraklik va har yilgi hisobotlarni tuzadi hamda koʻrib chiqish uchun tegishli jamgʻarmalarning kuzatuv kengashlariga kiritadi. 17. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasidan mablagʻlar hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari orqali ajratiladi. 18. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari respublika kompensatsiya jamgʻarmasidan tegishli mablagʻlarni hududiy kompensatsiya jamgʻarmalariga ajratish toʻgʻrisida quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda respublika kompensatsiya jamgʻarmasining ishchi organiga murojaat qiladi: Vazirlar Mahkamasining yer uchastkalarini jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish nazarda tutilgan qarori; Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi tizimidagi hududiy qurilish organlarining tegishli xulosalari; buzilishga tushgan obyektlarning Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar yoki tumanlar (shaharlar) hokimliklari tomonidan tasdiqlangan roʻyxati; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarorlari; buziladigan koʻchmas mulk obyektlarini, shuningdek olib qoʻyiladigan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni baholash boʻyicha hisobot nusxalari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar yoki tumanlar (shaharlar) hokimliklari va mulkdor oʻrtasidagi notarial tasdiqlangan kelishuv shartnomasi yoki sud qarori nusxalari. 19. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasining ishchi organi taqdim etilgan hujjatlarni toʻliqligini koʻrib chiqib, ularni respublika kompensatsiya jamgʻarmasi kuzatuv kengashiga kiritadi. 20. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi kuzatuv kengashi taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqib, yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash uchun tegishli hududiy kompensatsiya jamgʻarmasiga mablagʻ ajratish yoki mablagʻ ajratishni rad etish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi. 21. Tuman (shahar) hokimliklari yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplab berish uchun quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda, tegishli hududiy kompensatsiya jamgʻarmasi kuzatuv kengashi ishchi organiga murojaat qiladi: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining olib qoʻyilishi rejalashtirilayotgan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyektlari mulkdorlari bilan ochiq muhokama oʻtkazish toʻgʻrisidagi qarorlari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining yer uchastkasini olib qoʻyish toʻgʻrisidagi qarorlari; Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi tizimidagi hududiy qurilish organlarining tegishli xulosalari; Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligining Davlat kadastrlari palatasi hududiy boshqarmalarining (filiallarining) yer uchastkasiga nisbatan huquq egalari hamda unda joylashgan koʻchmas mulk obyektlari haqidagi tegishli maʼlumotlari; kadastr hujjatidan nusxalar; buziladigan koʻchmas mulk obyektlarini, shuningdek, olib qoʻyiladigan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni baholash boʻyicha hisobot nusxalari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar yoki tumanlar (shaharlar) hokimliklari va mulkdor oʻrtasidagi notarial tasdiqlangan kelishuv shartnomasi yoki sud qarori nusxalari. 22. Hududiy kompensatsiya jamgʻarmalarining ishchi organi taqdim etilgan hujjatlarning toʻliqligini koʻrib chiqib, ularni hududiy kompensatsiya jamgʻarmalarining kuzatuv kengashlariga kiritadi. 23. Hududiy kompensatsiya jamgʻarmalarining kuzatuv kengashi taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqib, yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplanishini moliyalashtirish yoki moliyalashtirishni rad etish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi. 24. Kuzatuv kengashlarining qarorlari asosida mahalliy hokimliklarning (shuningdek, tuman va shahar hokimliklarining) hisob-kitob boʻlimi hududiy kompensatsiya jamgʻarmasidan yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zarar summasini qoplab beradi. 25. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari mablagʻlarini boshqarish hamda taqsimlash ushbu jamgʻarmalarning kuzatuv kengashlari raislari tomonidan amalga oshiriladi. 26. Yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan bogʻliq boʻlgan maʼlumotlarni, kuzatuv kengashlarining qarorlari loyihalarini va boshqa zarur hujjatlarni tayyorlash hamda rasmiylashtirish tegishli jamgʻarmalar kuzatuv kengashlari kotiblari tomonidan amalga oshiriladi. 27. Jismoniy va yuridik shaxslarning mulkiy va maʼnaviy zararlarni qoplab berish boʻyicha arizasi (murojaati) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga taqdim qilinadi. 28. Mulkiy va maʼnaviy zararlarni qoplab berish boʻyicha arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi: sud hujjati (hukm, hal qiluv qarori, ajrim, qaror) nusxasi; sud hujjati asosida berilgan ijro varaqaning asl nusxasi (agar sud hujjati asosida berilgan ijro varaqa sudyaning elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlangan elektron hujjat tarzida taqdim etilgan boʻlsa, uning asl nusxasini ilova qilish talab etilmaydi); hududiy kompensatsiya jamgʻarmasi hisobidan mablagʻlar oʻtkazish uchun arizachining tegishli bankdagi hisobvaragʻi rekvizitlari haqida maʼlumot. 29. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari quyidagi hollarda arizani qaytaradi: ushbu Nizomning 28-bandida nazarda tutilgan hujjatlar arizaga ilova qilinmaganda; sud hujjati asosida berilgan ijro varaqa Oʻzbekiston Respublikasining “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonunining 8-moddasida nazarda tutilgan talablarga muvofiq boʻlmaganda; sud hujjati asosida berilgan ijro varaqa Oʻzbekiston Respublikasining “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonunining 27-moddasida nazarda tutilgan ijroga topshirish muddati oʻtgandan keyin taqdim etilganda; ijro varaqani berishga asos boʻlgan sud hujjati bekor qilinganda; ariza beruvchining tegishli bankdagi hisobvaragʻi rekvizitlari toʻliq taqdim etilmaganda. Ariza va unga ilova qilingan tegishli hujjatlarni ushbu bandda nazarda tutilmagan asoslar boʻyicha koʻrib chiqmasdan qaytarishga yoʻl qoʻyilmaydi. 30. Ariza qabul qilingandan soʻng Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining yuridik xizmati uch ish kuni ichida ariza va unga ilova qilingan tegishli hujjatlarni oʻrganib chiqib, quyidagi takliflardan birini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi yoki hokimga kiritadi: ariza va unga ilova qilingan hujjatlarga asosan unda koʻrsatilgan mablagʻlarni toʻlab berish toʻgʻrisida; arizaga ilova qilingan sud hujjati ustidan belgilangan tartibda shikoyat kiritish toʻgʻrisida (shikoyat loyihasini ilova qilgan holda). 31. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari uch ish kuni ichida yuridik xizmatning tegishli taklifi asosida quyidagi harakatlardan birini amalga oshiradi: hisob-kitob boʻlimiga sud hujjatida koʻrsatilgan mablagʻlarni qoplab berish boʻyicha koʻrsatma beradi; sud hujjati ustidan belgilangan tartibda shikoyat kiritadi. 32. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari hisob-kitob boʻlimi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi yoki tegishli hokimning koʻrsatmasi kelib tushgan vaqtdan boshlab bir ish kuni ichida hududiy kompensatsiya jamgʻarmasida mavjud mablagʻlar doirasida ariza va unga ilova qilingan hujjatlarda koʻrsatilgan mablagʻlarni ariza beruvchining bankdagi hisobvaragʻiga oʻtkazib beradi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari hududiy kompensatsiya jamgʻarmasida yetarli mablagʻlar mavjud boʻlmaganda, ikki ish kuni ichida ariza va unga ilova qilingan hujjatlarda nazarda tutilgan mablagʻlarni mahalliy budjetning qoʻshimcha manbalari hisobidan qoplab berish boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashiga taklif kiritadi. 33. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining mahalliy budjetning qoʻshimcha manbalari hisobidan mablagʻ ajratish toʻgʻrisidagi taklifi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashining navbatdagi yigʻilishida koʻrib chiqiladi. 34. Arizaga ilova qilingan sud hujjati ustidan sudga shikoyat kiritilgan va ijro ishini yuritish toʻxtatib turilgan taqdirda, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari ikki ish kuni ichida ariza beruvchiga ijro ishini yuritish toʻxtatilganligi haqida sudning tegishli qarorini (ajrimini) ilova qilgan holda xat yuboradi. Bunda sud hujjati asosida berilgan ijro varaqani ijro etish boʻyicha barcha harakatlar sud tomonidan ijro ishini yuritishni tiklash toʻgʻrisida qaror (ajrim) qabul qilingunga qadar toʻxtatib turiladi. 35. Sudning ijro ishini yuritishni tiklash toʻgʻrisidagi qarori (ajrimi) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga kelib tushgan kundan boshlab bir ish kuni ichida sud hujjatida koʻrsatilgan mablagʻlar ariza beruvchining tegishli bank hisobvaragʻiga oʻtkazib beriladi. 36. Sud hujjati belgilangan tartibda bekor qilinganda bir ish kuni ichida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari hududiy kompensatsiya jamgʻarmasidan mablagʻlar toʻlashni rad etish toʻgʻrisida ariza beruvchiga xat yuboradi. 37. Sud hujjatida regress tartibida undirish nazarda tutilgan boʻlsa, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari hamda mahalliy budjetning qoʻshimcha manbalari hisobidan qoplab berilgan mablagʻlarni keyinchalik aybdor deb topilgan davlat organlari, ularning mansabdor shaxslari va xizmatchilaridan toʻliq miqdorda regress tartibida undirib olish choralarini koʻradi. Bunda jismoniy va yuridik shaxslarga davlat organi, uning mansabdor shaxsi va xizmatchisining qonunga xilof deb topilgan qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) natijasida yetkazilgan zararlar, birinchi navbatda, tegishli davlat organining budjetdan tashqari maxsus hisobvaragʻiga tushadigan mablagʻlari hisobidan qoplanadi va keyinchalik aybdor shaxsdan regress tartibida undirib olinadi. 38. Respublika kompensatsiya jamgʻarmasi va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari kuzatuv kengashlari hamda mahalliy hokimliklar respublika va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari mablagʻlaridan maqsadli va tejab foydalanishni belgilangan tartibda nazorat qiladi. 39. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari mablagʻlari hisobini, Iqtisodiyot va moliya vazirligi respublika kompensatsiya jamgʻarmasi mablagʻlarining hisobini yuritadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari mablagʻlari hisobidan amalga oshirilgan toʻlovlar va ularning regress tartibida undirib olinishiga oid hisobotni Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar, Toshkent shahar Kengashi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligiga har chorak yakuni boʻyicha keyingi oyning 10-sanasiga qadar taqdim etib boradi. 40. Iqtisodiyot va moliya vazirligi respublika va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari mablagʻlari hisobidan amalga oshirilgan toʻlovlar va ularning regress tartibida undirib olinishiga oid hisobotlarni umumlashtirib boradi. 41. Ushbu Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi. 1. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining birinchi oʻrinbosari , Toshkent shahar va viloyatlar hokimlarining birinchi oʻrinbosari, Kengash raisi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi Davlat kadastrlari palatasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar boshqarmalari boshliqlari. 3. Qoraqalpogʻiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vaziri, viloyatlar va Toshkent shahar qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi bosh boshqarmasi boshliqlari, Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyalari boshliqlari. 4. Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining birinchi oʻrinbosari, viloyatlar va Toshkent shahar iqtisodiyot va moliya bosh boshqarmasi boshligʻining masʼul oʻrinbosari. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar boshqarmalari boshliqlari. 6. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tuzilmasidagi Yer uchastkalari olib qoʻyilishi va kompensatsiya berish ishlarini muvofiqlashtirish shuʼbalari rahbari, Kengash kotibi. 5. Vazirlar Mahkamasining “Jismoniy va yuridik shaxslarning mulk huquqlari kafolatlarini taʼminlash hamda yer uchastkalarini olib qoʻyish va kompensatsiya berish tartibini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2019-yil 16-noyabrdagi 911-son qarorining 5-banddagi “Davlat va jamiyat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash boʻyicha markazlashtirilgan jamgʻarmalar” soʻzlari “Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha maqsadli jamgʻarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin. 7. Vazirlar Mahkamasining “2020 — 2022-yillarda Jizzax viloyatining Zomin tumanini kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 9-noyabrdagi 698-son qarorining 8-bandi ikkinchi xatboshisidagi “Davlat va jamiyat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash boʻyicha markazlashtirilgan jamgʻarma” soʻzlari “Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha respublika maqsadli jamgʻarmasi” soʻzlari bilan almashtirilsin.