Diniy mazmundagi materiallarni tayyorlash, olib kirish va tarqatish sohasidagi faoliyatni amalga oshirish tartibini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2022-04-14)

Diniy mazmundagi materiallarni tayyorlash, olib kirish va tarqatish sohasidagi faoliyatning tashkiliy-huquqiy asoslari va munosabatlarni tartibga solish, ekspertizadan oʻtkazish jarayonini maqbullashtirish, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita faoliyatini yanada takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Oʻzbekiston Respublikasi hududida diniy mazmundagi materiallarni tayyorlash, olib kirish va tarqatish faoliyatini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq; Diniy mazmundagi materiallarni davlat dinshunoslik ekspertizasidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq; 2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita bir oy muddatda: konfessiyalar bilan ishlash va ekspertiza boʻlimi yuqori malakali mutaxassislar, shuningdek zarur axborot bazasi va moddiy-texnik vositalar bilan taʼminlanishini; dinshunoslik ekspertizasi xulosalarini hisobga olishning yagona reyestrini; Oʻzbekiston Respublikasi hududida diniy mazmundagi materiallarni tayyorlash, olib kirish va tarqatish faoliyatini amalga oshirish tartibiga oid tushuntirish ishlari keng miqyosda tashkil etilishini va oʻtkazilishini taʼminlasin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita faoliyatini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida” 2004-yil 23-apreldagi 196-son qarori 2-bandining ikkinchi xatboshi, 3-bandining birinchi xatboshi va qarorga 2-ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiquvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflar kiritsin. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.I. Ikramov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi hududida diniy mazmundagi materiallarni tayyorlash, olib kirish va tarqatish boʻyicha faoliyatni amalga oshirish tartibini belgilaydi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi hududida diniy mazmundagi materiallarni tayyorlash, olib kirish va tarqatish boʻyicha faoliyat Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining hujjatlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari hamda ushbu Nizomga muvofiq amalga oshiriladi. 3. Oʻzbekiston Respublikasi hududida diniy mazmundagi materiallarni tayyorlash, olib kirish va tarqatish faqat davlat dinshunoslik ekspertizasi oʻtkazilganidan keyin amalga oshiriladi. Diniy mazmundagi materiallarda materiallarning toʻliq nomlanishi, mazmuni, muallifi, tayyorlovchisi, tayyorlangan sanasi va joyi, adadi va boshqa maʼlumotlar davlat tilida koʻrsatilishi shart. 4. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: diniy mazmundagi materiallar (keyingi oʻrinlarda materiallar deb ataladi) — dunyodagi turli dinlarning asoslari, tarixi, mafkurasi, taʼlimoti va sharhlari hamda marosimlarini oʻtkazish amaliyotini aks ettiruvchi kitoblar, risolalar, jurnallar, gazetalar, varaqalar va boshqa bosma nashrlar, audiovizual asarlar (tele-, kino- va videofilmlar, kliplar, konsert dasturlarining yozmalari, multfilmlar, anime, xentay va shu kabilar), axborot tashuvchi elektron jismlar (disketlar, CD, DVD disklari, Internet tarmogʻida joylashtirilgan materiallar va shu kabilar); tayyorlash — Oʻzbekiston Respublikasi hududida diniy mazmundagi materiallarni nashr etish, qayta nashr etish va nusxa koʻchirish; olib kirish — xorijda tayyorlangan diniy mazmundagi materiallarni Oʻzbekiston Respublikasi hududiga yetkazib berishning har qanday shakli; tarqatish — Oʻzbekiston Respublikasi hududida diniy mazmundagi materiallarni sotish, obuna boʻlish, yetkazib berish, tarqatish, yuborish va realizatsiya qilish; davlat dinshunoslik ekspertizasi (keyingi oʻrinlarda ekspertiza deb ataladi) — Din ishlari boʻyicha qoʻmita (keyingi oʻrinlarda vakolatli organ deb ataladi) tomonidan diniy mazmundagi materiallarni tadqiq etish jarayoni; ekspertiza xulosasi (keyingi oʻrinlarda xulosa deb ataladi) — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita tomonidan bajariladigan diniy mazmundagi materiallarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida tayyorlash, olib kirish, tarqatishga ruxsat berish (ruxsat bermaslik) masalasini hal etish uchun koʻrsatilgan materiallarda diniy qonun-qoidalardan ogʻishganlik yoki buzib koʻrsatishning borligiga oid ilohiyotshunoslik tadqiqotlari oʻtkazilganligini rasman tasdiqlovchi yozma hujjat; tayyorlash, olib kirish, tarqatish man etilgan diniy mazmundagi materiallar roʻyxati — Din ishlari boʻyicha qoʻmita tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi hududida muomalada boʻlishi taqiqlangan diniy mazmundagi materiallarning har yili kamida ikki marta tuziladigan roʻyxati; talabgor — xulosa berish toʻgʻrisidagi ariza bilan vakolatli organga murojaat qilgan yuridik yoki jismoniy shaxs. 5. Materiallarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida tayyorlash yuridik yoki jismoniy shaxslar tomonidan amalga oshiriladi. 6. Tayyorlashga moʻljallangan materiallarning nazorat nusxasi va zarur maʼlumotlar ekspertizani amalga oshirish uchun vakolatli organga yetkazib berilishi lozim. 7. Yuridik yoki jismoniy shaxslar tomonidan tayyorlanadigan materiallar ekspertiza oʻtkazilganidan keyin materialning muallifi va nomlanishi, noshir manzili, adadi (tiraji), materialning qisqa mazmuni va sharhi hamda tayyorlangan sanasi koʻrsatilgan axborotga ega boʻlishi lozim. 8. Materiallarni tayyorlashga oʻn ish kuni davomida oʻtkaziladigan va yakunida xulosa rasmiylashtiriladigan ekspertizadan keyin yoʻl qoʻyiladi. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatining Chegara qoʻshinlari davlat chegarasida olib qoʻyilgan materiallar ekspertizadan oʻtkazish uchun vakolatli organga oʻz vaqtida yuborilishini taʼminlaydi. 10. Yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirilgan taqiqlangan materiallar roʻyxatiga kiruvchi materiallar ekspertiza oʻtkazilganidan keyin bojxona organlari yoki davlat chegarasini qoʻriqlash organlari tomonidan musodara qilinadi. 11. Yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan oʻz ehtiyojlari uchun har bir nomlanishdagi materialdan uch nusxadan oshmagan miqdorda, agar ular taqiqlangan materiallar roʻyxatiga kiritilmagan boʻlsa, ekspertiza oʻtkazilgandan keyin Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirilishiga yoʻl qoʻyiladi. 12. Vakolatli organ diniy material namunasi olingandan keyin oʻn ish kunidan oshmagan muddatda muayyan material Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirilishi toʻgʻrisidagi masalani keyinchalik hal etish uchun tegishli organga xulosa taqdim etadi. 13. Vakolatli organ Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari manfaatlarini himoya qilish maqsadida ommaviy ziyorat tadbirlari oʻtkaziladigan vaqtda ekspertizaning bevosita bojxona nazorati punktlarida oʻtkazilishini taʼminlaydi. 14. Materiallarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida tarqatish yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan turgʻun savdo shahobchalari orqali fiskal xotirali nazorat-kassa mashinalari, qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda esa onlayn nazorat-kassa mashinalari yoki virtual kassa, toʻlov terminallarini qoʻllash va pul tushumlarini qonunchilikda belgilangan tartibda bankka inkassatsiya qilish (banklarga topshirish) yoʻli bilan amalga oshiriladi. 15. Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi, axborot-kutubxona va axborot-resurs markazlari, davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari kutubxonalari, shuningdek boshqa kutubxonalarning (fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, tijorat tashkilotlari kutubxonalari) vakolatli organ xulosasini olmay turib, xorijiy ishlab chiqaruvchilardan materiallarni qabul qilishlari taqiqlanadi. 16. Vakolatli organ va boshqa manfaatdor tashkilotlar materiallarning noqonuniy tarqatilishi holatlarini aniqlash va oldini olish tadbirlarini hamkorlikda amalga oshiradilar. 17. Ekspertizaning ijobiy xulosasi Oʻzbekiston Respublikasi hududida materiallarning muayyan turini tarqatish huquqini beradi. 18. Materiallarni quyidagi maqsadlarda tarqatishga yoʻl qoʻyilmaydi: jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, eʼtiqodi, shaxsiy yoki ijtimoiy mavqeyiga qarab yoki boshqa holatlarga koʻra kamsitish yoxud oʻzga shaxslar mahsulotlarini obroʻsizlantirish; Oʻzbekiston Respublikasining mavjud konstitutsiyaviy tuzumi, hududiy yaxlitligini zoʻrlik bilan oʻzgartirishga daʼvat qilish; urush, zoʻravonlik, terrorizm, shuningdek diniy ekstremizm, separatizm va aqidaparastlik gʻoyalarini targʻib etish; milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovat qoʻzgʻatuvchi axborotni tarqatish; diniy eʼtiqodni oʻzgartirishga daʼvat qilish; dindorlarning diniy tuygʻularini haqorat qilish yoki kamsitish; fuqarolarni oʻz konstitutsiyaviy majburiyatlarini bajarmaslikka chaqirish; davlat, jamoat yoki diniy tashkilotlarning huquqlari va mol-mulkiga tajovuz qilishga undash; giyohvand vositalar, ularning analoglari, psixotrop moddalar va prekursorlarni targʻib qilish; qonunga muvofiq jinoiy va boshqa javobgarlikni keltirib chiqaruvchi xatti-harakatlarni amalga oshirishga undash. 19. Oʻzbekiston Respublikasi hududida materiallarni tayyorlash, olib kirish va tarqatish bilan bogʻliq nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda sud orqali hal etiladi. 20. Ushbu Nizom normalarini buzishda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javob beradilar. 1. Ushbu Nizom diniy mazmundagi materiallarni davlat dinshunoslik ekspertizasidan oʻtkazish tartibi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi hududida tayyorlash, olib kirish va tarqatishga moʻljallangan diniy mazmundagi materiallarning davlat dinshunoslik ekspertizasini amalga oshirishda ishtirok etuvchi tomonlarning huquq va majburiyatlarini belgilaydi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi hududida tayyorlash, olib kirish va tarqatishga moʻljallangan diniy mazmundagi materiallarning davlat dinshunoslik ekspertizasi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining hujjatlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari hamda ushbu Nizomga muvofiq amalga oshiriladi. 3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: davlat dinshunoslik ekspertizasi (keyingi oʻrinlarda ekspertiza deb ataladi) — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita (keyingi oʻrinlarda vakolatli organ deb ataladi) tomonidan mutaxassislar, ekspertlar va diniy tashkilotlar vakillari ishtirokida bosma nashrlar, audiovizual asarlar (tele-, kino- va videofilmlar, kliplar, konsert dasturlarining yozmalari, multfilmlar, anime, xentay va shu kabilar), axborot tashuvchi elektron jismlar (disketlar, CD, DVD disklari, Internet tarmogʻida joylashtirilgan materiallar va shu kabilar) va diniy mazmundagi boshqa materiallarni tadqiq etish jarayoni; ekspertiza xulosasi (keyingi oʻrinlarda xulosa deb ataladi) — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita tomonidan bajariladigan diniy mazmundagi materiallarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida tayyorlash, olib kirish, tarqatishga ruxsat berish (ruxsat bermaslik) masalasini hal etish uchun koʻrsatilgan materiallarda diniy qonun-qoidalardan ogʻishganlik yoki buzib koʻrsatishning borligiga oid ilohiyotshunoslik tadqiqotlari oʻtkazilganligini rasman tasdiqlovchi yozma hujjat; diniy mazmundagi materiallar (keyingi oʻrinlarda materiallar deb ataladi) — dunyodagi turli dinlarning asoslari, tarixi, mafkurasi, taʼlimoti va sharhlari hamda marosimlarini oʻtkazish amaliyotini aks ettiruvchi kitoblar, risolalar, jurnallar, gazetalar, varaqalar va boshqa bosma nashrlar, audiovizual asarlar (tele-, kino- va videofilmlar, kliplar, konsert dasturlarining yozmalari, multfilmlar, anime, xentay va shu kabilar), axborot tashuvchi elektron jismlar (disketlar, CD, DVD disklari, Internet tarmogʻida joylashtirilgan materiallar va shu kabilar); vakolatli organ — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita; ekspert kengashi — vakolatli organ huzuridagi olimlar, ekspertlar va dinshunoslik hamda ilohiyotshunoslik sohasi mutaxassislari kengashi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi hududida tayyorlash, olib kirish, tarqatishga moʻljallangan material, agar Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida boshqa holat koʻzda tutilmagan boʻlsa, ekspertizadan oʻtkazilishi kerak. 5. Ekspertiza Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga va ushbu Nizomga muvofiq murojaat etilgan kundan boshlab oʻn ish kuni davomida vakolatli organ tomonidan ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq oʻtkaziladi. 6. Vakolatli organ huzurida olimlar, ekspertlar va dinshunoslik hamda ilohiyotshunoslik sohasi mutaxassislaridan iborat tarkibda ekspert kengashi tuzilishi mumkin. 7. Ekspertiza koʻrsatib oʻtilgan faoliyatning biror turini amalga oshirishdan oldin yuridik va jismoniy shaxslarning yozma murojaatlari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining manfaatdor vazirliklari va idoralarining murojaatlari asosida oʻtkaziladi. 8. Yuridik yoki jismoniy shaxslar yoki manfaatdor vazirlik yoxud idora vakolatli organga quyidagilar uchun zarur hujjatlarni taqdim etadi: a) materiallarni tayyorlash uchun: nashr etilishi rejalashtirilgan material haqidagi maʼlumot, jumladan, materialning nashrdan chiqariladigan adadi, foydalanilgan manbalarning roʻyxati (adabiyotni tayyorlashda bir nechta manbalardan foydalanilganda), material tarjima qilingan taqdirda, uning qaysi adabiyotdan tarjima qilingani, qayerda chop qilingani va toʻliq nomi; nashrga tayyorlashga moʻljallangan material muallifi yoki tarjimon diniy maʼlumotga ega boʻlsa, uning diniy maʼlumotga ega ekanligini tasdiqlovchi hujjat nusxasi (bunday hujjatga ega boʻlmagan taqdirda, bu haqda vakolatli organga kiritiladigan xat yoki arizada koʻrsatiladi). b) materiallarni olib kirish uchun: mulk egasi yoki muayyan materialni Oʻzbekiston Respublikasi hududiga yetkazib berish majburiyatini oluvchi huquq egasi boʻlgan shaxs bilan tuzilgan shartnoma nusxasi; olib kirilishi rejalashtirilgan materiallar haqida maʼlumot; v) materiallarni tarqatish uchun: tarqatilishi rejalashtirilgan materiallar haqidagi maʼlumot. 9. Ekspertizani oʻtkazishda ishtirok etuvchi mutaxassislar oʻzlari haqida quyidagilarni: maʼlumoti, ilmiy darajasi, ish staji va dinshunoslik sohasidagi salohiyatiga oid boshqa axborotni koʻrsatishlari, shuningdek tadqiqot jarayoni, oʻz xulosalarini diniy qoidalar, talqinlar, qonunlar bilan asoslab, batafsil tavsiflashlari, shaxsiy imzolari bilan tasdiqlashlari lozim. 10. Oʻzbekiston Respublikasi hududida quyidagi belgilarga ega materiallarni tayyorlash, olib kirish va tarqatishga yoʻl qoʻyilmaydi: jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, eʼtiqodi, shaxsiy yoki ijtimoiy mavqeyiga qarab yoki boshqa holatlarga koʻra kamsitish yoxud oʻzga shaxslar mahsulotlarini obroʻsizlantirish; Oʻzbekiston Respublikasining mavjud konstitutsiyaviy tuzumi, hududiy yaxlitligini zoʻrlik bilan oʻzgartirishga daʼvat qilish; urush, zoʻravonlik, terrorizm, shuningdek diniy ekstremizm, separatizm va aqidaparastlik gʻoyalarini targʻib etish; milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovat qoʻzgʻatuvchi axborotni tarqatish; diniy eʼtiqodni oʻzgartirishga daʼvat qilish; dindorlarning diniy tuygʻularini haqorat qilish yoki kamsitish; fuqarolarni oʻz konstitutsiyaviy majburiyatlarini bajarmaslikka chaqirish; davlat, jamoat yoki diniy tashkilotlarning huquqlari va mol-mulkiga tajovuz qilishga undash; giyohvand vositalar, psixotrop moddalar va prekursorlarni targʻib qilish; qonunga muvofiq jinoiy va boshqa javobgarlikni keltirib chiqaruvchi xatti-harakatlarni amalga oshirishga daʼvat qilish. 11. Vakolatli organga davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, jamoat va diniy tashkilotlardan oʻz yuritishidagi masalalar boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazish uchun belgilangan tartibda oʻzaro axborot hamkorligi yoʻli bilan, shu jumladan elektron tarzda zarur hujjatlar va axborotlarni soʻrash va olish huquqi beriladi, ushbu Nizomning 8-bandida nazarda tutilgan hujjatlar va axborotlar bundan mustasno. 12. Vakolatli organ belgilangan tartibda tashkilotlarni, shu jumladan jamoat va diniy tashkilotlarni borib koʻrish huquqiga ega. 13. Ekspertiza natijalari majburiy hisobot hujjati hisoblanadi va xulosa sifatida rasmiylashtiriladi hamda individual raqamga ega boʻladi. Ekspertizaning xulosasi Oʻzbekiston Respublikasi hududida muayyan material turini tayyorlash, olib kirish va tarqatishga yoki shunday faoliyatni amalga oshirishni rad etishga asos boʻlib xizmat qiladi. 14. Materiallarni tayyorlash, olib kirish va tarqatishga oid ekspert xulosasi vakolatli organ raisi, u boʻlmagan taqdirda uning oʻrnini bosuvchi shaxs tomonidan imzolanadi. 15. Vakolatli organda Ekspertiza xulosalarining yagona reyestri yuritiladi. 16. Vakolatli organ yiliga kamida ikki marta manfaatdor vazirliklar va idoralarga Oʻzbekiston Respublikasi hududida tayyorlash, olib kirish va tarqatish taqiqlangan materiallar roʻyxatini taqdim etadi. 17. Ekspert xulosasiga koʻra tayyorlashga taqdim etilgan material ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq vakolatli organning maxsus gologrammasi bilan tamgʻalanadi. 18. Oʻzbekiston Respublikasi hududida materiallarni tayyorlash, olib kirish va tarqatish bilan bogʻliq nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda sud orqali hal etiladi. 19. Ushbu Nizom normalarini buzishda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javob beradilar. (Aylana boʻylab: “*Oʻzbekiston* Din ishlari boʻyicha qoʻmita * Committee of the Religion Affairs”) (Ichida: Din ishlari boʻyicha qoʻmita * Committee of the Religion Affairs” yozuvi tushirilgan kitob emblemasi)