OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI MXX-MXXB AVIATSIYA XAVFSIZLIGI BOʻLINMALARI TOMONIDAN QOʻLDA OLIB YuRILADIGAN YuKNI, BAGAJNI KOʻZDAN KEChIRISh VA YOʻLOVChILARNI, FUQARO KEMALARI EKIPAJI AʼZOLARINI, AEROPORTLAR XODIMLARI VA BOShQA MANSABDOR ShAXSLARNI ShAXSAN TEKShIRIB ChIQIShNI AMALGA OShIRISh TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI YOʻRIQNOMANI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2016-06-06)

Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida aviatsiya xavfsizligini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: Ilova qilinayotgan Oʻzbekiston Respublikasi MXX-MXXB aviatsiya xavfsizligi boʻlinmalari tomonidan “Qoʻlda olib yuriladigan yukni, ekipaji aʼzolarini, aeroportlar xodimlari va boshqa mansabdor shaxslarni shaxsan tekshirib chiqishni amalga oshirish tartibi toʻgʻrisida”gi yoʻriqnoma tasdiqlansin. 1.1. Mazkur qoʻlda olib yuriladigan yukni, bagajni koʻzdan kechirish va fuqaro havo kemalari shaxsan tekshirib chiqishni amalga oshirish va aviatsiyada tashish taqiqlangan moddalar, yuklarni va buyumlarni olib qoʻyish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma IKAO (dok.8973/3) normalariga, Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 3-oktabrdagi 348-45-son qaroriga, Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksiga muvofiq ishlab chiqilgan. Yoʻriqnoma havo kemalariga chiqishdan oldin ichki va xalqaro yoʻllardagi aeroportlarda yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatishning umumiy texnologik jarayonida tekshirib chiqish boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish tartibini tartibga soladi. Quyidagilar ushbu faoliyatning bosh tamoyillari hisoblanadi: aeroportlarda istisnosiz barcha yoʻlovchilarni, ekipaj aʼzolarini, aeroportlarning xodimlarini va boshqa mansabdor shaxslarni tekshirib chiqishni amalga oshirish; yoʻlovchilardan va boshqa toifadagi shaxslardan aviatsiyada tashish taqiqlangan xavfli moddalar va buyumlarni (qaytarib berish yoki qaytarib bermasdan) majburiy olib qoʻyish; qonun buzuvchilarni maʼmuriy yoki jismoniy javobgarlikka tortishning qaytarib boʻlmasligini tekshirib chiqishda qonuniylikka qatʼiy rioya qilish. 1.2. Havo kemasi kimga qarashliligidan qatʼi nazar, ham ichki, ham xalqaro yoʻllarda avia xavfsizligi uchun qoʻlda olib yuriladigan yukni, bagajni koʻzdan kechirish va shaxsan tekshirib chiqish aeroportda parvozlarning xavfsizligini, yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolarining hayoti va salomatligini saqlashni taʼminlash, fuqaro havo kemalarini boʻlishi mumkin boʻlgan egallab olishlarning va olib qochishlarning va jinoyatchi elementlar tomonidan fuqaro aviatsiyasi faoliyatiga noqonuniy aralashuvning boshqa hodisalarining oldini olish, shuningdek, qurollar, oʻq-dorilar, portlatish qurilmalari, portlovchi, zaharlovchi, yengil alanga oluvchi moddalarni va boshqa xavfli yuklarni noqonuniy tashishlarni bartaraf etish maqsadida amalga oshiriladi. 1.3. Shaxsan tekshirib chiqish fuqaro havo kemalarida tashish taqiqlangan qurilmalar yoki moddalarni topib olish uchun zarur boʻlgan doirada amalga oshiriladi. 1.4. Shaxsan tekshirib chiqish shaxsan tekshirib chiqish xonasida tekshirilayotgan yoʻlovchi bilan faqat bir jinsli shaxslar tomonidan amalga oshiriladi. Bir vaqtning oʻzida bir necha yoʻlovchini shaxsan tekshirib chiqishga ruxsat etilmaydi. 1.5. Shaxsan tekshirib chiqish aviatsiya xavfsizligi boʻlinmasining kamida 2 xodimi tarkibida amalga oshiriladi. Shaxsiy tekshirib chiqishni yakka boshchilikda amalga oshirish qatiy taqiqlanadi. 1.6. Yurak faoliyatini yaxshilovchi apparatlari boʻlgan yoʻlovchilar texnik vositalar qoʻllanmasdan shaxsan tekshirib chiqiladi. 1.7. Tibbiy punktdagi yoʻlovchilar va ularni kuzatuvchi shaxslar maxsus ajratilgan tezkor nazoratchi tomonidan tekshirib chiqiladi, bunday shaxslar bilan tekshirib chiqishni oʻtkazish uchun javobgarlik, shuningdek, tekshirib chiqilgandan soʻng ularning begona kishilar bilan aloqasini istisno qilish tibbiy punkt xodimiga yuklanadi, bu haqda ularga tilxat orqali eʼlon qilinadi. 1.8. Yoʻlovchini shaxsan tekshirib chiqish buning uchun maxsus jihozlangan xonalarda majburiy tartibda quyidagi hollarda amalga oshiriladi: aniq qatnovni bajarayotgan yoki belgilangan yoʻnalishda ketayotgan havo kemasini egallab olishga tayyorgarlik koʻrilayotganligi toʻgʻrisida xabar kelganda; yoʻlovchida tashish taqiqlangan oʻq otuvchi yoki sovuq qurol, portlatish qurilmalari, portlovchi va boshqa xil xavfli moddalar va buyumlar borligi haqida maʼlumotlar tushganda; yoʻlovchining qoʻlda olib yuriladigan yukida ilovaga muvofiq tashish taqiqlangan oʻq otuvchi yoki sovuq qurol, portlatish qurilmalari, portlovchi va boshqa xil xavfli moddalar va buyumlar aniqlanganda; yoʻlovchining shubhali xulqi va xatti-harakatlari, uning qilishi mumkin boʻlgan jinoiy niyatlari yoki unda tashish taqiqlangan yoki shubha uygʻotuvchi buyumlar borligi haqida guvohlik beruvchi belgilarni MXX xodimlari va fuqaro aviatsiyasi xodimlari tomonidan shaxsiy kuzatish yoʻli bilan aniqlanganda. 1.9. Kemalarni egallab olish (olib qochish) maqsadida ushbu kemalar ekipajlari aʼzolariga va yoʻlovchilarga zoʻravonlik qilish vositalari sifatida foydalanilishi yoki favqulodda hodisaga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan qurilmalari yoki moddalari bor shaxslarning fuqaro kemalari bortiga kirib olishga urinishlarining oʻz vaqtida oldini olish va bartaraf etish tekshirib chiqishning asosiy vazifasi hisoblanadi. 1.10. Qoʻlda olib yuriladigan yukni, bagajni koʻzdan kechirish va yoʻlovchilarni shaxsan tekshirib chiqish chiptalar roʻyxatdan oʻtkazilgandan soʻng, xalqaro qatnovlarga xizmat koʻrsatuvchi aeroportlarda esa yoʻlovchilar bojxona va chegara nazoratidan oʻtganlaridan soʻng amalga oshiriladi. 1.11. Qoʻlda olib yuriladigan yuk va bagaj yoʻlovchida boʻlganda ularni tekshirib chiqish uning ishtirokida amalga oshiriladi. 1.12. Bagajni ochib koʻrish zaruriyati bilan bogʻliq holda bagajni yoʻlovchi yoʻqligida tekshirib chiqish Oʻzbekiston Respublikasi MXX aviatsiya xavfsizligi boʻlinmasi boshligʻining, uning oʻrinbosarlarining va tekshirib chiqish smenalarining boshliqlari, tashishni uyushtirish xizmatlarining boshliqlari va ushbu xizmatlar smenalari boshliqlarining sababi koʻrsatilgan yozma holdagi, chegara va bojxona nazorati amalga oshiriladigan aeroportlarda esa chegara qoʻshinlari nazorat-tekshiruv punktlari boʻlimi boshliqlari va bojxona nazorati postlari boshliqlarining ham sababi koʻrsatilgan yozma holdagi qaroriga muvofiq amalga oshiriladi. Koʻrsatib oʻtilgan mansabdor shaxslar boʻlmaganlarida tekshirib chiqishni amalga oshirish haqidagi qaror belgilangan tartibda ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan qabul qilinishi mumkin. Mazkur bandda nazarda tutilgan hollarda bagajni tekshirib chiqish protokol tuzilgan holda, ikki guvoh ishtirokida amalga oshiriladi. 1.13. “VIP” zallarida xizmat koʻrsatiladigan yoʻlovchilar va rasmiy delegatsiyalar aviatsiya xavfsizligi nazoratidan ushbu zallarning tekshirib chiqish punktlarida oʻtadilar. Vena konvensiyasiga muvofiq diplomatik immunitetga ega boʻlgan yoʻlovchilar ham, agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari bilan boshqacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa, aviatsiya xavfsizligi nazoratidan oʻtadilar. Mazkur tartib Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali tranzit bilan ketayotgan diplomatik xodimlarga, shuningdek, ular boʻladigan davlatda - Oʻzbekiston Respublikasida akkreditatsiya qilingan diplomatik agentlar, maʼmuriy-texnik xodim aʼzolari va ularning oila aʼzolariga, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari hisoblanmaydigan vakolatxonalarning xizmat koʻrsatuvchi xodimi aʼzolariga ham joriy etiladi. Diplomatik pochtalar, konsullik valizlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq ularga tenglashtirilgan xorijiy vakolatxonalar va xalqaro tashkilotlarning boshqa xil xat-xabarlari tekshirib chiqilmaydi. 2.1. Tekshirib chiqish aeroportlarning maxsus jihozlangan nazorat zonalari (tekshirish punktlari)da amalga oshiriladi. 2.2. Qoʻlda olib yuriladigan yukni, bagajni koʻzdan kechirish va yoʻlovchilarni shaxsan tekshirib chiqish, qatnovlarga tijorat xizmati koʻrsatish vaqtining belgilangan normalari doirasida amalga oshirilishi kerak. Favqulodda hollarda barcha yoʻlovchilar majburiy tartibda aviatsiya xavfsizligi nazoratidan oʻtishlari uchun tekshirib chiqish vaqti uzaytirilishiga (barcha yoʻlovchilar chiqib olishlariga) ruxsat etiladi. 2.3. Shaxsiy tekshirib chiqishdan yoki qoʻlda olib yuriladigan yukni va bagajni koʻzdan kechirish uchun berishdan bosh tortgan yoʻlovchilar samolyotga chiqarilmaydilar. Ushbu yoʻlovchilarning shaxsini aniqlash va tekshirib chiqishdan bosh tortish sabablarini aniqlash uchun choralar koʻriladi. 2.4. Parvozdagi havo kemasida tekshirib chiqish, yoʻlovchining roziligidan qatʼi nazar, zaruratga qarab havo kemasi komandirining qaroriga koʻra amalga oshirilishi mumkin. Yoʻlovchilar chiqarilib yoki yuklar ortilib boʻlingandan soʻng va yoʻlovchilarni yoki yuklarni tushirish maqsadida ushbu eshiklardan xohlangani ochilish paytiga qadar, ushbu kemaning barcha tashqi eshiklari yopilgan paytdan boshlab havo kemasi parvozda hisoblanadi. 3.1. Tekshirib chiqish boʻyicha umumiy tashkiliy-texnik chora-tadbirlar quyidagilarni nazarda tutadi: qurollar, oʻq-dorilar, portlatish qurilmalari, portlovchi, zaharlovchi, yengil alanga oluvchi va boshqa xavfli moddalar va buyumlarning noqonuniy olib ketilayotganini oʻz vaqtida aniqlash va bartaraf etish; yoʻlovchilarni tekshirib chiqishni amalga oshirish qoidalarida nazarda tutilgan ularning huquqlari va majburiyatlari toʻgʻrisida, tekshirib chiqishdan oʻtishning maqsadi va tartibi haqida, fuqaro havo kemalarida yoʻlovchilar tomonidan tashish taqiqlangan moddalar va buyumlar toʻgʻrisida va ularni noqonuniy tashiganlik uchun javobgarlik haqida xabardor qilish; qoʻlda olib yuriladigan yukni, bagajni sinchkovlik bilan koʻzdan kechirish va maxsus texnik vositalarni qoʻllagan holda yoʻlovchilarni shaxsan tekshirib chiqish; tekshirib chiqishda maxsus texnik vositalar (statsionar va qoʻl metall izlovchilar, rentgen televizion apparatlar va boshqa vositalar)ni jihozlash va ulardan samarali foydalanish, ularni soz holda saqlash; tekshirib chiqishdan oʻtgan va havo kemasiga chiqishga ruxsat etilgan yoʻlovchilarning tekshirib chiqishdan oʻtmagan yoʻlovchilar, kuzatib qoluvchilar, mazkur qatnov yoʻlovchilariga xizmat koʻrsatish bilan band boʻlmagan aeroport xodimlari bilan aloqa qilishlariga yoʻl qoʻymaslik; aeroport va aerovokzal hududida yoʻlovchilarning xatti-harakatlarini kuzatish, kutish (toʻplanish) zallarini, galereyalarni qurollar, oʻq-dorilar, portlash xavfi boʻlgan va yengil alangalanadigan moddalar va buyumlarni aniqlash maqsadida muntazam ravishda tekshirib borish. 3.2. Yoʻlovchilarni havo kemasiga chiqarishdan oldin qoʻlda olib yuriladigan yukni, bagajni koʻzdan kechirish va ularni shaxsan tekshirib chiqish uchun aerovokzallar binolarida yoki maxsus ajratilgan xonalar (pavilonlar)da yoʻlovchilarni nazoratdan oʻtkazuvchi yopiq zonalar jihozlab qoʻyiladi. Nazorat zonalari, joʻnatilayotgan yoʻlovchilar va qatnovlar soniga qarab, bir yoki bir necha tekshirib chiqish joylaridan iborat boʻladi. Kirish joylari tepasiga “Yoʻlovchilarni maxsus nazoratdan oʻtkazish zonasi”, “Tekshirib chiqish joyi” degan koʻrsatkichlar osib qoʻyiladi. 3.3. Tekshirib chiqish joyi: yoʻlovchilarni va ularning qoʻlda olib yuriladigan yukni nazorat qilish uchun tekshirib chiqish chogʻida qoʻllaniladigan texnik vositalar bilan jihozlangan xonalardan iborat boʻladi. Koʻrsatib oʻtilgan xonaning maydoni kamida 40 kv.m. boʻlishi kerak; yoʻlovchilarni shaxsan tekshirib chiqish uchun xonalar (kabinalar)dan; yoʻlovchilarning perronga erkin chiqishlari va qaytib nazorat xonasiga kirishlarini istisno qiluvchi tekshirib chiqishdan oʻtgan yoʻlovchilar uchun kutish (toʻplanish) zallaridan iborat boʻladi. 3.4. Aeroportlardagi nazorat zonalari va tekshirib chiqish joylari, shuningdek, tekshirib chiqishda qoʻllaniladigan texnik vositalarning soni aerovokzallar(aeroport) qancha yoʻlovchi sigʻdira olishini hisobga olgan holda belgilangan normalar bilan aniqlanadi. 3.5. Yoʻlovchilarni nazoratdan oʻtkazish zonalari (tekshirib chiqish joylari) uchun tegishli hujjatlar talablariga javob beruvchi maydonlar ajratiladi. 3.6. Yoʻlovchilarni nazoratdan oʻtkazish zonalari (tekshirib chiqish joylari)da tekshirib chiqish guruhlari shaxsiy tarkibiga normal ish sharoitlarini taʼminlovchi temperatura rejimi va tekshirib chiqishda qoʻllaniladigan texnik vositalar yilning har qanday vaqtida ishchi holatda saqlab turiladi. 3.7. Yoʻlovchilarni nazoratdan oʻtkazish zonalari (tekshirib chiqish joylari)ni toʻsish va ularga oʻtish (kirish va chiqish) joylari shunday jihozlanishi kerakki, bu yerda yashovchi va boshqa begona shaxslar tekshirib chiqishdan oʻtgan yoʻlovchilar bilan aloqada boʻla olmasinlar, shuningdek, tekshirib chiqish jarayonini kuzata olmasinlar va uni oʻrgana olmasinlar. 3.8. Yoʻlovchilarni nazorat qilish zonalari (tekshirib chiqish joylari) elektr soatlari, radio va telefon aloqalari bilan jihozlanadi. 3.9. Nazorat qilish zonalari xonalari sanitariya-gigiyena normalariga rioya qilingan holda saqlanishi kerak. 3.10. Nazorat qilish zonalari (tekshirib chiqish joylari)ga faqat aviachiptalarni va yoʻlovchilarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etgan holda qatnovni roʻyxatdan oʻtkazish uchun eʼlon qilingan yoʻlovchilar, yoʻlovchilarni kutish (toʻplanish) zonalaridan havo kemasiga yetkazib keluvchi xodimlar, texnik xizmat koʻrsatish guruhlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi MXX-MXXB va aviakorxonalarning rahbarlari qoʻyiladi. Nazorat qilish zonasi (tekshirib chiqish joylari)dan oʻtish va u yerda begona shaxslarning, shu jumladan, tekshirib chiqish ishi bilan bogʻliq boʻlmagan avia korxonalar ekipaji aʼzolarining va boshqa xodimlarning boʻlishi qatʼiy man etiladi. Nazorat qilish zonasi orqali begona kishilarning oʻtishini istisno qilish uchun javobgarlik tekshirib chiqish smenasining boshligʻi zimmasiga yuklanadi. 3.11. Tekshirib chiqish texnik vositalarning sozligini tekshirish, sozlash va tartibga keltirish aviakorxonalarning samolyotlarni elektrotexnik jihatdan taʼminlash bazalari boshliqlari va Oʻzbekiston Respublikasi MXX-MXXB tezkor nazoratchilari smena boshligʻi zimmasiga yuklanadi. 4.1. Tekshirib chiqish boʻlinmasi uchun ajratiladigan tezkor nazoratchilar soni har bir aniq aeroport uchun belgilanadi va yoʻlovchilarning prognoz qilinadigan oqimini, qatnovlar jadvalini, havo kemalari turlarini va yoʻlovchilardan tashqari boshqa shaxslarni tekshirish zarurligini hisobga olishi kerak. Tekshirib chiqish guruhi aeroportning ish sharoitlariga qarab smenalardan iborat boʻlishi mumkin. Smenalar tarkibi ishlab turgan tekshirib chiqish joylari soni bilan belgilanadi. Har bir tekshirib chiqish joyiga tekshirib chiqish boʻyicha tezkor nazoratchilarning zarur soni ajratiladi. 4.2. Tekshirib chiqish davrida tezkor nazoratchilarning navbatchi smenasi tekshirib chiqish texnologiyasi bilan belgilanadigan normativlarga muvofiq toʻliq butlanishi kerak. Qatnovlar orasida tekshirib chiqishdan boʻsh vaqt boʻlgan taqdirda boʻlinma rahbarining qarori bilan tezkor nazoratchilar aerovokzallarda va aeroportlarning perronlarida yoʻlovchilar oqimi orasida xatti-harakatida shubhali belgilar mavjud boʻlgan shaxslarni aniqlash, umumiy foydalanish joylarida qoldirilgan qurol-yarogʻ, oʻq-dorilar, portlovchi va zaharlovchi moddalarni, shuningdek, egasiz bagaj va qoʻlda olib yuriladigan yuklarni aniqlash ishlarini olib boradilar. 4.3. Tekshirib chiqish boʻlinmasining tezkor nazoratchilari xizmat vazifalarini maxsus kiyim-boshda bajaradilar va koʻkrak belgisini yoki “tarxetka” yorligini taqib yuradilar. 5.1. Tekshirib chiqish boʻlinmalarining tezkor nazoratchilari quyidagi huquqlarga ega boʻladilar: yoʻlovchilardan havo transportida tashish qoidalarini soʻzsiz bajarishni talab qilish; qoʻlda olib yuriladigan yukni, bagajni koʻzdan kechirish, yoʻlovchilarni shaxsan tekshirib chiqish; tekshirish jarayonida aviatashishlarda taqiqlangan moddalar va buyumlarni yoʻlovchilardan olib qoʻyish, nusxasi aviayoʻlovchining qoʻliga beriladigan olib qoʻyish bayonnomasi tuzish; tekshirib chiqish texnologiyasini takomillashtirish va koʻzdan kechirishda qoʻllaniladigan texnik vositalardan foydalanish masalasida tekshirib chiqish samaradorligini oshirishga qaratilgan takliflar kiritish. 5.2. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmatining tekshirib chiqish boʻlinmalari tezkor nazoratchilari quyidagilarga majburdir: mazkur Yoʻriqnomaning qoʻlda olib yuriladigan yukni, bagajni koʻzdan kechirish va fuqaro havo kemalari yoʻlovchilarini shaxsan tekshirib chiqish talablarini, Oʻzbekiston Respublikasining parvozlarning xavfsizligini taʼminlashga, yoʻlovchilarning hamda havo kemalari ekipajlari aʼzolarining hayoti va sogʻligini muhofaza qilishga qaratilgan qonun hujjatlarini qatʼiy bilish va bajarish; tekshirib chiqish chogʻida qoʻllaniladigan texnik vositalarning asosiy tavsiflarini va ulardan foydalanish qoidalarini bilish; tekshirib chiqish jarayonida yoʻlovchilarda va ularning qoʻlda olib yuriladigan yuklaridagi fuqaro havo kemalarida tashish taqiqlangan moddalar va buyumlarni aniqlash boʻyicha operatsiyani ustalik bilan amalga oshirish; yoʻlovchilarga nisbatan eʼtiborli va xushmuomala boʻlish hamda ularning qadr-qimmatini pastga uruvchi harakatlarga yoʻl qoʻymaslik; fuqarolarga ularda mavjud boʻlishi ehtimol tutilgan fuqaro havo kemalarida tashish taqiqlangan moddalar va buyumlarni koʻrsatishni taklif etish; tekshirib chiqish bahonasi sababi bilan qatnovlarning asossiz toʻxtatilishiga yoʻl qoʻymaslik; havo transportida tashish qoidalari buzilishining oldini olish chora-tadbirlarini koʻrish, qoidani buzganlarga nisbatan materiallarni belgilangan tartibda rasmiylashtirish va maʼmuriy taʼsir chorasi koʻrish uchun aviakorxona rahbarlariga, jinoyat sodir etgan shaxslarga nisbatan esa materiallarni Oʻzbekiston Respublikasi MXX-MXXBga va ichki ishlar organlariga taqdim etish; qoʻlda olib yuriladigan yukni tekshirib chiqishga taqdim etishdan va shaxsan tekshirishdan bosh tortgan yoʻlovchilarni parvozlarga qoʻymaslik, ularning shaxslarini va tekshirishdan bosh tortish sabablarini aniqlash chora-tadbirlarini koʻrish, zarurat boʻlganda bunday shaxslarni ichki ishlar organlariga topshirish; sergak boʻlish, tekshirib chiqishdan oʻtmagan yoʻlovchilarning va begona shaxslarning, shu jumladan, aviakorxonaning mazkur qatnovga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlmagan xodimlarining nazorat (tekshirish joyi) zonasi orqali aerodromga chiqishlari (oʻtishlari)ga yoʻl qoʻymaslik. Havo kemasi bortiga yoʻlovchilar tomonidan parvozlarning xavfsizligi uchun xavf tugʻdiruvchi xavfli moddalar va buyumlar olib oʻtilishi natijasida xizmat majburiyatlarining vijdonan bajarilmaganligi uchun operativ nazoratchilar intizomiy tartibda javob beradilar, xizmat mavqeini suisteʼmol qilganligi va bunda sovuqqonlik qilganligi uchun esa Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksiga muvofiq jinoiy javobgarlikka tortiladilar. 6.1. Barcha aeroportlar, aerovokzallar va agentliklarda yoʻlovchilarni qoʻlda olib yuriladigan yuk va bagajni tashishda ularga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisida xabardor qiladilar. Buning uchun koʻrinadigan joylarda chiroqli tablolar oʻrnatiladi, plakatlar osib qoʻyiladi, eslatmalar tarqatiladi, ichki radiotranslyatsiya tarmogʻi orqali matnlar oʻqib eshittiriladi. 7.1. Aeroportlarning nazorat zonalarida (tekshirish joylarida) qoʻlda olib yuriladigan yukni, topshirilmagan bagajni koʻzdan kechirish va yoʻlovchilarni shaxsan tekshirib chiqish, asosan, maxsus texnik vositalarni qoʻllagan holda, quyidagi izchillikda amalga oshiriladi: — yoʻlovchi chipta roʻyxatdan oʻtkazilgandan soʻng nazorat zonasi (tekshirish joyi)ga yuboriladi, bu yerda aviachipta yoʻlovchi shaxsini tasdiqlovchi hujjat maʼlumotlari bilan solishtiriladi; — yoʻlovchi tekshirish joyiga yoʻl oladi, bu yerda unga unda mavjud boʻlgan fuqaro havo kemasida tashish taqiqlangan metall buyumlar va moddalar, shuningdek, begona shaxslarning olib oʻtish uchun unga bergan buyumlari (posilkalar, tugunlar, paketlar va shunga oʻxshashlar)ni koʻrsatish taklif etiladi. Aviatsiya xavfsizligini nazorat qilish binosiga yoʻlovchilarni qoʻyish tekshirib chiqishda qoʻllaniladigan texnik vositalar oldida yoʻlovchilarning toʻplanib qolishlarini istisno etuvchi tartibda amalga oshiriladi. Yoʻlovchida yoki uning qoʻlda olib yuriladigan yukida fuqaro havo kemalarida tashish taqiqlangan moddalar va buyumlar aniqlangan taqdirda tegishli bayonnoma tuzilgan holda ular olib qoʻyiladi. Musodara qilingan moddalar va buyumlarning xavflilik darajasiga qarab yoʻlovchini parvozga qoʻyish yoki uni ichki ishlar organlariga topshirish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. Bunday yoʻlovchi parvozga qoʻyilgan taqdirda, uning bagajini tekshirib chiqish zarurligi toʻgʻrisidagi masala hal etiladi. Kechiktirib boʻlmaydigan hollarda bagajni tekshirish Yoʻriqnomaning 1.12-bandi talablariga rioya etilgan holda, yoʻlovchi yoʻqligida amalga oshirilishi mumkin va u bayonnoma tuzib rasmiylashtiriladi; yoʻlovchiga qoʻlda olib yuriladigan yuk qaytariladi, aviachiptaga tekshirish amalga oshirilganligi haqida belgi qoʻyiladi, shundan soʻng yoʻlovchi uchishni kutish (toʻplanish) zonasiga yoʻl oladi. Belgi (shtamp bosish, komposter qilish va boshqalar) aviachiptaning old tomonida va koreshokda roʻyxatdan oʻtkazish tartib raqami yoniga yoki uchish taloniga qoʻyiladi. Qoʻlda olib yuriladigan yukni va yoʻlovchining qoʻlidagi boshqa buyumlarni tekshirib chiqish (nogabarit buyumlar va ustki kiyimdan tashqari) rentgen-televizion introskop yordamida amalga oshiriladi. Nogabarit buyumlar, yoʻlovchining qoʻlidagi ustki kiyim va ichida nima borligini introskop ekranining tasviri boʻyicha aniqlash mumkin boʻlmagan qoʻlda olib yuriladigan yuk qoʻlda tekshiriladi. Tekshirib chiqish chogʻida portlatuvchi qurilmalar, oʻq otar va sovuq qurollarni hamda tashish taqiqlangan boshqa moddalar va buyumlarni havo kemasiga olib oʻtishda foydalanilishi mumkin boʻlgan termos, radiopriyomnik, magnitofon, musiqa asbobi, hisoblash mashinasi, katta hajmli oʻyinchoqlar, soyabonlar, hassa, kitoblar va boshqalarga alohida eʼtibor beriladi. 7.2. Texnik vositalar yordamida tekshirib chiqish quyidagi tartibda amalga oshiriladi: yoʻlovchiga uning kiyimidagi metall buyumlar (portsigar, kalitlar, folgali pachkadagi sigaretlar, koʻp miqdordagi tangalar va boshqalar)ni maxsus idishga qoʻyish va statsionar metall izlovchi ramkasidan oʻtish taklif etiladi. Agar bunda yoʻlovchining kiyimida metall buyumlar borligi toʻgʻrisida signal berilsa, ular qayerdaligini aniqlash uchun qoʻl metall izlovchi qoʻllaniladi, bunday asbob boʻlmagan taqdirda yoʻlovchi shaxsan tekshirib chiqiladi. Tashqi tomoni chiqib turgan, biroq qaraganda yoʻlovchining kiyimida koʻrinmaydigan hamda metall izlovchi nazariga tushmaydigan buyumlar navbatchining talabi bilan tekshirish uchun koʻrsatiladi. 7.3. Havo kemasi trapida yoʻlovchilar (shu jumladan, tranzit bilan uchuvchi yoʻlovchilar)ning tekshirishdan oʻtganligi toʻgʻrisida aviachiptalarda belgi bor - yoʻqligini uchish boʻyicha navbatchilar va tezkor nazoratchi amalga oshiradi. 7.4. Havo kemasini egallab olishga tayyorgarlik koʻrilayotganligi yoki fuqaro aviatsiyasi faoliyatiga gʻayriqonuniy aralashishning boshqa harakati haqida xabar olingan taqdirda aviakorxonalar, MXX organlari rahbarlari tekshirib chiqish guruhlarini kuchaytiradilar hamda yoʻlovchilarni tekshirib chiqishni oʻz shaxsiy nazoratlari ostiga oladilar, shuningdek, favqulodda holatlarning oldini olish yuzasidan chora-tadbirlar kompleksi koʻrilishini taʼminlaydilar. 7.5. Kutish (toʻplanish) zonasidan havo kemasiga chiqishgacha boʻlgan yoʻlda yoʻlovchilarni nazorat qilish tezkor nazoratchilarning kuchi bilan amalga oshiriladi. 8.1. Tekshirib chiqish jarayoni uchib ketayotgan yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish vaqtidan oshib ketmasligi hamda bajarilayotgan qatnovlar jadvaliga taʼsir koʻrsatmasligi kerak. Tekshirib chiqish vaqtining belgilangan normalarini, shu jumladan, tranzit va kechikib uchayotgan qatnovlarni, uning sifatini pasaytirish hisobiga qisqartirishga yoʻl qoʻyilmaydi. 8.2. Texnik vositalar bilan jihozlangan tekshirib chiqish joyining oʻtkazish qobiliyati uning texnik maʼlumotlariga koʻra belgilanadi. Tekshirib chiqish aviayoʻlovchilarni roʻyxatdan oʻtkazish bilan bir vaqtda boshlanadi va oʻtkaziladi. 9.1. Fuqaro havo kemalarida tashilayotgan maxsus yuklar, maxsus pochta va rasmiy xat-xabarlar hamda Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari va idoralarining ularni kuzatib borayotgan qurolli xodimlari, shuningdek, feldyeger va maxsus aloqaning ularni kuzatib borayotgan xodimlari, konsullik valizlari va ularga tenglashtirilgan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari asosida, xorijiy muassasalar va xalqaro tashkilotlarning diplomatik maqomga ega boʻlgan yoʻlovchilar kuzatib borayotgan boshqa rasmiy xat-xabarlari tekshirib chiqilmaydi va ushlab qolinmaydi. Izoh: Qurollangan xodimlar tomonidan kuzatib borilayotgan havo kemasi bortidagi maxsus yuklar va pochtani roʻyxatdan oʻtkazish, keltirish, joylashtirish hamda sport delegatsiyalari (komandalar)ni, soqchilarni, qurol-yarogʻ, oʻq-dorilarni tashish, shuningdek, qurollangan xodimlarni va soqchilar kuzatuvidagi shaxslarni samolyotga chiqarish Oʻzbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati va aviakompaniya tomonidan chiqarilgan koʻrsatmalar va yoʻriqnomalar talablariga muvofiq amalga oshiriladi. Maxsus yuklar va pochta joʻnatmalari orasida fuqaro havo kemalarida tashish taqiqlangan buyumlar va moddalar boʻlmasligi kerak. Ushbu qoidalarni buzganlik uchun yukni joʻnatuvchi belgilangan tartibda javob beradi. 9.2. Maxsus yuk va pochtani kuzatib borayotgan xodimlardan, maxsus topshiriqni bajarayotgan harbiy xizmatchilardan xizmat safari guvohnomasi (yozma koʻrsatma) bor boʻlgan taqdirda qurol-yarogʻ, oʻq-dorilar va maxsus vositalar (gazli ballonchalar, qoʻlkishanlar va boshqalar) tekshirib chiqish paytida parvoz davomida olib qoʻyiladi va mazkur Yoʻriqnomaning 9.4-bandiga muvofiq tashiladi. Soqchilar kuzatuvi ostidagi shaxslarni kuzatib borayotgan soqchilar (harbiy naryad)ning shaxsiy tarkibidan qurol-yarogʻ, oʻq-dorilar va maxsus vositalar tekshirib chiqish paytida olib qoʻyilmaydi, bu haqda havo kemasi komandiri xabardor qilinadi. Maxsus yuklarni, maxsus pochtani va rasmiy xat-xabarlarni respublika ichki va davlatlararo (Oʻzbekiston Respublikasining davlatlararo bitimlariga muvofiq) yoʻnalishlar boʻyicha kuzatib borayotgan feldyegerlik xizmati zobitlari va maxsus aloqa xodimlaridan tabel qurol-yarogʻ va oʻq-dorilar tekshirib chiqish paytida va parvoz davomida olib qoʻyilmaydi. 9.3. Soqchilar (harbiy naryad) shaxsiy tarkibi, qurol saqlash va olib yurish huquqiga ega boʻlgan, biroq maxsus yuklarni, maxsus pochtani yoki soqchilar kuzatuvi ostidagi shaxslarni kuzatib borish bilan bogʻliq boʻlmagan ayrim shaxslar umumiy asoslarda tekshirishdan oʻtadilar. 9.4. Mazkur Yoʻriqnomaning 9.3-bandida koʻrsatilgan soqchilar (harbiy naryad) shaxsiy tarkibining, oʻqchi sport delegatsiyalari (komandalari) aʼzolarining qurol-yarogʻi tekshirilmaydi va bagaj boʻlinmalarida oʻralgan va tamgʻalangan holda tashiladi, ajratib qoʻyilgan bagaj boʻlinmalariga ega boʻlmagan havo kemalarida esa havo kemasi komandiri tomonidan belgilangan joylarda tashiladi. Fuqaro aviatsiyasi va boshqa idoralar boʻlimlari shaxsiy tarkibining xizmat vazifalarini bajarishi uchun moʻljallangan oʻqotar qurollar shu tartibda tashiladi. 9.5. Mazkur Yoʻriqnomaning 9.3-bandida koʻrsatilgan alohida shaxslardan sportchi-merganlar va qurollarni saqlash va olib yurish huquqiga ega boʻlgan boshqa shaxslar (geologlar, ovchilar va boshqalar)dan qurollar, oʻq-dorilar, ov pichoqlari va raketniklar tashish uchun tekshirib chiqish guruhlarining tezkor nazoratchilari tomonidan qabul qilinadi hamda uchish davrida ekipajga topshiriladi. Oʻqotar qurollar oʻqsizlantirilgan boʻlishi, oʻqlangan magazinlar esa alohida saqlanishi lozim. Tashishga qabul qilingan buyumlar uch nusxadagi bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi yoki tekshirib chiqish kartasiga yoʻlovchining familiyasi, qurolning turi yoki koʻrinishi va qurollanganligi koʻrsatilgan holda yozib qoʻyiladi. Birinchi nusxasi qurolni qabul qilgan ekipaj aʼzosining imzosi bilan tashishni tashkil etuvchi xizmatning ilova etuvchi vedomostiga qoʻshib qoʻyiladi. Ikkinchi nusxasi uchib kelish aeroportida qurolni unga qaytarish toʻgʻrisida yoʻlovchining imzosi bilan uchish hujjatlariga qoʻshib qoʻyiladi. Uchinchi nusxasi uchish aeroportida yoʻlovchiga beriladi. Blankalar boʻlmagan taqdirda tashishga qabul qilingan qurol toʻgʻrisida, istisno tariqasida, bort jurnaliga yoki tekshirib chiqish kartasiga yozib qoʻyishga yoʻl qoʻyiladi. 9.6. Joʻnash aeroportlarida sud va tergov organlarining buyurtmanomalari boʻyicha sudlanganlar, hibsga olinganlarni ularni mehnat-axloq tuzatish muassasalari orasida tashishda havo kemalariga chiqarish yoʻlovchilarni umumiy chiqarishgacha amalga oshiriladi. Koʻrsatilgan kontingent buyumlarini shaxsan tekshirib chiqish, oldindan, ushbu qatnov yoʻlovchilarini tekshirib chiqish amalga oshirilgunga qadar oʻtkaziladi. 9.7. Qoʻlda olib yuriladigan yuk sifatida tashiladigan maishiy maqsaddagi radio elektron apparatlar, kinofotoapparatlar va durbinlar umumiy asoslarda tekshirib chiqiladi. Xizmat safariga yoʻl olgan nashriyotlar, radio va televideniya fotomuxbirlariga kinofotoapparatlarni uchish vaqtida ulardan foydalanish huquqisiz oʻzlari bilan olib yurishga rusxat etiladi. Kinofotoapparatlar texnik vositalar qoʻllanmasdan tekshiruvdan oʻtkaziladi. 10.1 Ekipaj aʼzolarini tekshirib chiqish mazkur Yoʻriqnomaga asosan umumiy asoslarda oʻtkaziladi. 1. Yoʻlovchilar va ekipaj ustidan zoʻravonlik yoki qoʻrqitish vositasi boʻlishi mumkin boʻlgan buyumlarni havo kemasi bortiga olib kirish taqiqlanadi, havo kemasi bortiga odamlarning zaharlanishi va dimiqtirishi yoki bortda yongʻin chiqishiga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan moddalarni olib kirish ham taqiqlanadi. 2. Xavfli moddalar va buyumlar roʻyxati: a) barcha turdagi oʻqotar va sovuq qurollar; — toʻpponchalar, revolverlar, miltiqlar, karabinlar va boshqa sovuq qurollar; — shashkalar, shamshirlar, katta xanjarlar, egri qilichlar, dudamalar, qilichlar, qilichsimon nayzalar, shtiklar, xanjarlar, kortiklar, stiletlar, harbiy, desant, fin pichoqlari, otiladigan lezviyali, kulfli yopiladigan katta xanjarlar va boshqalar; b) portlovchi moddalar va ulardan yasalgan narsalar, portlash vositalari: — har qanday oʻramda va har qanday miqdordagi har xil ov poroxlari; — ov kapsula (piston)lari va detonator-kapsulalar; — pirotexnika vositalari: signal va yoritish raketalari, shamolning yoʻnalishini aniqlash shashkalari, tutun hosil qiluvchi patronlar, portlatish gugurtlari, bengal mushaklari, temir yoʻl petardalari; — dinamit, trotil, ammonal, kuchli portlovchi moddalar va boshqa portlovchi moddalar; v) siqilgan va suyultirilgan gazlar: — maishiy foydalanish uchun gazlar (butan-propan) va boshqa gazlar; g) yengil alangalanuvchi suyuqliklar: — atseton, — benzin, — neft mahsulotlari namunalari, — metanol, — metalatsetat (metil efiri). — tormoz suyuqligi. — serouglerod, — efirlar, — boshqa barcha yengil alangalanuvchi quyuqliklar; d) yonuvchi qattiq moddalar: suv taʼsirida issiqlik va issiq gazlar ajratuvchi moddalar, bunda oʻz-oʻzidan yonish va yongʻin vujudga kelishi mumkin: kaliy. natriy, metall kalsiy va ularning qotishmalari, fosforitli kalsiy va boshqalar. — yonuvchi kattir; moddalar toifasiga kiruvchi oq, sariq va qizil fosfor va boshqa moddalar; — organik peroksidlar; — donalangan yoki parchalangan, quruq yoki nam, tarkibida 25 dan kam suv yoki erituvchi boʻlgan kolloid nitrotsellyulozasi; — tarkibida 30 dan kam erituvchi yoki suv boʻlgan quruq yoki nam nitrotsellyuloza; e) zaharli yoki zaharlovchi moddalar: — har qanday idishga solingan, suyuq yoki qattiq holdagi har qanday zaharli, kuchli taʼsir qiluvchi va zaharlovchi moddalar: — brutsin, — nikotin, — strixnin, — tetragidrofurfuril spirti, — antifriz, — etilenglikol, — simob, — tsianid kislotaning barcha tuzlari va tsianit preparatlari, — siklon, tsianplav, margimush angidrid va boshqa kuchli taʼsir qiluvchi zaharli yoki zaharlovchi moddalar: j) achishtiruvchi va korroziyalantiruvchi moddalar: — kuchli va noorganik kislotalar: xlorid, sulfat, azot va boshqa; — ftorist-vodorodli ( shishani oʻyish kuchiga ega boʻlgan) kislota va boshqa kuchli kislotalar va korroziyalantiruvchi moddalar; z) yuqorida nomlari keltirilgan moddalar va buyumlar belgilari ostiga tushadigan, ularni tashish xavfsizligi shubha uygʻotuvchi hamda kuydirish, portlatish uchun foydalanilishi mumkin boʻlgan yoki havo kemalari yoʻlovchilari va ekipaj aʼzolari hayotiga xavf soluvchi boshqa barcha moddalar va yuklar, buyumlar. Yoʻlovchilar va ekipajga hujum qilish quroli sifatida foydalanilishi mumkin boʻlgan buyumlar (boltalar, muz kesuvchi asboblar, suv osti ovi uchun qurollar, oʻtkirlangan metall uchli troslar, xavfli ustaralar, baʼzi kasbga oid asboblar va hokazo) faqat yukxonada tashiladi. Yoʻlovchilarning An-2, L-410, AN-24 va boshqa ajratilgan yuk boʻlimlariga ega boʻlmagan samolyotlarning yukxonalarida tashiladigan yuklariga faqat bort yoʻl boshlovchisining ruxsati bilan va nazorati ostida oʻtish mumkin. 3. Fuqaro havo kemalarida ehtiyot choralari bilan tekshirib chiqishda olib qoʻyilmaydigan quyidagi moddalar va maishiy maqsaddagi buyumlarni qoʻlda olib yuriladigan yukda tashishga ruxsat etiladi: 3.1. Sirka (bir yoʻlovchiga koʻpi bilan 0,5 litr); 40 va undan yuqori darajali quvvatdagi spirt-aroq mahsulotlari (bir yoʻlovchiga koʻpi bilan zavodda idishga solingan bir litr). Aerozol idishlardagi tirnoq uchun laklar va soch uchun suyuqliklar, shuningdek, spirt-lak asosiga ega boʻlgan havoni xushboʻylantiruvchi suyuqliklar. Yuqorida sanalgan barcha suyuqliklar buzilmagan standart idishlarda boʻlishi lozim. 3.2. Yoʻlovchilar havo kemasi bortida suyuqlik boʻlgan idishning qopqogʻini chiqarish yoki ochish qatʼiy man etilishi toʻgʻrisida ogohlantiriladilar. 3.3. Xizmat maqsadlarida spirt tashuvchi shaxslarga uni zich yopilgan holda va plomba raqami koʻrsatilgan korxona (tashkilot) maʼlumotnomasi bilan tasdiqlanadigan plombalangan metall idishlarda tashish ruxsat etiladi. 3.4. Gazli yondirgichlar va yondirgichlar uchun gaz ballonchalari (bir yoʻlovchiga koʻpi bilan 2 balloncha). 3.5. Buklama (fiksatorsiz) yoʻl pichoqlari va qalamtaroshlar. 3.6. Tibbiy termometrlar (daraja oʻlchovchi) (bir yoʻlovchiga bittadan ortiq emas). 3.7. Standart gʻiloflardagi simob tonometrlari (bir yoʻlovchiga bittadan ortiq emas). 3.8. Joʻnatuvchining plombasi ostida maxsus zich; yopilgan konteynerlarga joylangan simob barometrlari va manometrlari. 3.9. Xavfli moddalar va buyumlarni tashish qoidalarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar jinoiy javobgarlikka tortiladilar, bu aviabilet, qoʻlda olib yuriladigan yukni va bagajni roʻyxatdan oʻtkazish vaqtidan boshlab kuchga kiradi. 4. Tashish taqiqlangan moddalar va buyumlarni olib qoʻyish tartibi, saqlash, sotish yoki yoʻq qilish muddatlari. 4.1. Yoʻlovchida yoki qoʻlda olib yuriladigan yukda (bagajda) tekshirib chiqish chogʻida havo transportida tashish taqiqlangan moddalar va buyumlar topilsa, ular olib qoʻyiladi. Olib qoʻyilgan har bir holat dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi va jurnalda roʻyxatdan oʻtkaziladi. Dalolatnomani rasmiylashtirish va roʻyxatdan oʻtkazish uchun tekshirib chiqish guruhning rahbari javobgar boʻladi. 4.2. Erkin sotuvda boʻlgan, biroq fuqaro havo kemalarida tashish taqiqlangan moddalar va buyumlar (gazli ballonlar, yonib ketish xavfi boʻlgan laklar, boʻyoqlar, buyumlar va h. k.) kuzatuvchilarga beriladi yoki dalolatnoma boʻyicha saqlashga topshiriladi. Olib qoʻyilgan moddalar va buyumlarni saqlash uchun aeroportlarda (shahar aerovokzallarida) maxsus binolar yoki temir shkaflar ajratiladi. Agar koʻrsatilgan moddalar va buyumlar ikki oy mobaynida ularning egalari yoki ular topshirigʻiga binoan boshqa shaxslar tomonidan (shartlashuvga koʻra) talab qilib olinmasa, ular Oʻzbekiston Respublikasi MXX xoʻjalik xizmatlariga dalolatnoma boʻyicha texnik maqsadlarda foydalanish uchun beriladi yoki belgilangan tartibda yoʻq qilinadi. 4.3. Tekshirib chiqish chogʻida tayyorlash, olib yurish yoki saqlash uchun jinoiy yoki maʼmuriy javobgarlik koʻzda tutilgan moddalar va buyumlar (portlovchi moddalar, portlatish qurilmalari, oʻqotar qirqma qurollar, narkotik, zaharli, zaharlovchi moddalar va h. k.) topilgan yoʻlovchi qatnovdan olinadi va materiallar (dalolatnoma va olib qoʻyilgan moddalar va buyumlar) bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasi MXX yoki ichki ishlar organlariga uni javobgarlikka tortish toʻgʻrisidagi masalani hal etish uchun topshiriladi. 4.4. Tekshirib chiqish chogʻida yoʻlovchilardan olib qoʻyilgan portlovchi moddalar, ulardan yasalgan turli buyumlar, portlatish vositalari, oʻq otar qurollar, oʻq-dorilar, portlovchi paketlar, signal va yoritish raketalari, zaharli, zaharlovchi, radioaktiv va narkotik moddalar va shu kabilar Oʻzbekiston Respublikasi MXX Moddiy-texnika va xoʻjalik taʼminoti bosh boshqarmasiga topshiriladi. Portlash xavfi boʻlgan, zaharli, zaharlovchi va radoaktiv moddalarga nisbatan qatʼiy ehtiyotkorlikka rioya etilishi lozim, ulardan yasalgan buyumlarni mustaqil boʻlaklarga ajratish yoki zararsizlantirish qatʼiy man etiladi. Oʻzbekiston Respublikasi MXX organi rahbari (navbatchi) yoʻlovchilardan yuqorida sanab oʻtilgan xavfli moddalar yoki buyumlar olib qoʻyilgan hollarda zudlik bilan tegishli mutaxassisni chaqiradi, u ularni saqlash mumkinligi, yoʻqotish zarurligi yoki boshqa tashkilotlarga yuborilishi toʻgʻrisida xulosa beradi. Portlatuvchi qurilmalar aviakorxona tomonidan maxsus ajratilgan xavfsiz zonada saqlanadi. 4.5. Xalqaro qatnovlarning yoʻlovchilarini tekshirib chiqishda topilgan ekipaj va yoʻlovchilar ustidan zoʻravonlik va qoʻrqitish vositasi sifatida fondalanilishi mumkin boʻlgan, biroq xalqaro havo yoʻllari va bojxona organlari qoidalari bilan tashishga ruxsat etilgan moddalar va buyumlar tashishga qabul qilinadi va moʻljallangan aeroportga borilgach, ularni egalariga topshirish uchun ekipajga beriladi. 4.6. Havo kemalari tomonidan samolyotga chiqish vaqtida kelmagan yoʻlovchilarning bagajlari va qoʻlda olib yuriladigan yukini tashish qatʼiy man etiladi Bunday hollarda aviakorxonalarning mansabdor shaxslari yoʻlovchilarning uchib ketish va ularning havo kemasiga chiqishini rasmiylashtirishning namunaviy texnologiyasiga amal qiladilar.