Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 22-iyundagi “Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining Milliy strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF-6012-son Farmoniga oʻzgartirishlar kiritish haqida
(decree, 2026-02-17)

BMTning inson huquqlari boʻyicha ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalarining xabarnomalari va mulohazalarini oʻz vaqtida koʻrib chiqish hamda ular yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining rasmiy nuqtai nazarini tayyorlashda davlat organlarining masʼuliyatini yanada oshirish maqsadida qaror qilaman: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 22-iyundagi “Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining Milliy strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF-6012-son Farmoniga ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar kiritilsin. 2. Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi BMTning inson huquqlari boʻyicha ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalari xabarnomalari va mulohazalarini belgilangan tartibda koʻrib chiqish va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining rasmiy nuqtai nazarini tayyorlashda ishtirok etadigan mutaxassislarning muntazam ravishda malakasini oshirish choralarini koʻrsin. 3. Masʼul davlat organlari: (a) BMTning inson huquqlari boʻyicha ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalari xabarnomalari va mulohazalarini oʻz vaqtida va samarali koʻrib chiqish tartibiga qatʼiy amal qilsin va bu borada masʼuliyat davlat organlarining shaxsan birinchi rahbarlariga yuklatilsin; (b) BMTning inson huquqlari boʻyicha ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalari xabarnomalari va mulohazalarini oʻz vaqtida va samarali koʻrib chiqish hamda ular yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining rasmiy nuqtai nazarini tayyorlashda Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markaziga oʻz vakolatlari doirasida koʻmaklashsin. 4. Mazkur Farmon ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin. 1. 2-bandning toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Oʻzbekiston Respublikasi davlat organlarining Birlashgan Millatlar Tashkilotining inson huquqlari boʻyicha ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalarining murojaatlarini koʻrib chiqish yuzasidan oʻzaro hamkorlik qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin”. 2. 3-ilovaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi davlat organlarining (keyingi oʻrinlarda — davlat organlari) Birlashgan Millatlar Tashkilotining (keyingi oʻrinlarda — BMT) inson huquqlari boʻyicha ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan yuborilgan xabarnomalar, mulohazalar, shoshilinch va vaqtinchalik choralar toʻgʻrisidagi murojaatlarini koʻrib chiqish yuzasidan oʻzaro hamkorlik qilish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllanadi: (a) BMTning ustav organlari — inson huquqlari masalalari bilan shugʻullanuvchi, BMT Ustavi asosida tashkil etilgan organlar, shuningdek, Inson huquqlari boʻyicha kengashning maxsus maʼruzachilari, ishchi guruhlari va boshqa maxsus mandat egalari; (b) BMTning shartnomaviy qoʻmitalari — Oʻzbekiston Respublikasi ishtirokchisi boʻlgan inson huquqlari boʻyicha xalqaro shartnomalar bajarilishini nazorat qiladigan BMT qoʻmitalari; (v) vaqtinchalik choralar toʻgʻrisidagi murojaat — shaxsning huquqlari buzilishi xavfining oldini olish maqsadida BMTning shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan davlatga yuboriladigan murojaat; (g) mulohaza — BMTning inson huquqlari boʻyicha ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan xabarnoma yuzasidan qabul qilingan yakuniy xulosa va tavsiyalar; (d) xabarnoma — shaxs yoki shaxslar guruhi tomonidan BMTning inson huquqlari boʻyicha ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalariga Oʻzbekiston Respublikasi ishtirokchi boʻlgan xalqaro shartnomalar bilan kafolatlangan huquqlari buzilganligi toʻgʻrisida taqdim etilgan va ushbu organlar tomonidan Oʻzbekistonga yoʻnaltirilgan yozma murojaat; (j) shoshilinch murojaat — BMTning inson huquqlari boʻyicha ustav organlari tomonidan inson huquqlari buzilishi xavfi yuzasidan davlatga yuborilgan murojaat. 3. BMTning inson huquqlari boʻyicha ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan yuborilgan murojaatlarni koʻrib chiqish hamda ularning ijrosini taʼminlashda davlat organlari ushbu Nizomga 1 — 3-ilovalarga muvofiq sxema asosida oʻzaro hamkorlik qiladilar. 4. Xabarnoma Tashqi ishlar vazirligiga kelib tushgan paytdan boshlab, Oʻzbekistonning xalqaro majburiyatlari va milliy manfaatlaridan kelib chiqqan holda vazirlikning tegishli xulosasi bilan besh kun muddatda Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi (keyingi oʻrinlarda — Markaz) hamda Adliya vazirligiga yuboriladi. Bunda: (a) BMTning ustav organlaridan kelib tushgan xabarnoma yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining (keyingi oʻrinlarda — Hukumat) rasmiy nuqtai nazarini bildirish muddati — xabarnoma Tashqi ishlar vazirligiga kelib tushgan kundan boshlab oltmish kundan; (b) BMTning shartnomaviy qoʻmitalaridan kelib tushgan xabarnoma yuzasidan Hukumatning rasmiy nuqtai nazarini bildirish muddati — xabarnoma Tashqi ishlar vazirligiga kelib tushgan kundan boshlab olti oydan; (v) shoshilinch murojaatlar va vaqtinchalik choralar yuzasidan Hukumatning rasmiy nuqtai nazarini bildirish muddati — xabarnoma Tashqi ishlar vazirligiga kelib tushgan kundan boshlab BTMning ustav organlari yoki shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan belgilangan muddatlarda, biroq koʻpi bilan oʻn kundan oshmasligi lozim. 5. Markaz tomonidan Hukumatning BMTning ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalariga yuboriladigan rasmiy nuqtai nazarini tayyorlash, kelishish va huquqiy asoslanganini taʼminlash boʻyicha masʼul davlat organlari vakillaridan iborat tarkibda vaqtinchalik ishchi guruh (keyingi oʻrinlarda — ishchi guruh) tuziladi. 6. Ishchi guruh Hukumatning BMTning ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalariga yuboriladigan rasmiy nuqtai nazarini tayyorlash, kelishish va huquqiy asoslanganini taʼminlash boʻyicha vaqtinchalik idoralararo muvofiqlashtiruvchi organ hisoblanadi. 7. Markaz xabarnomaning mazmunidan kelib chiqib, uch kun muddatda masʼul davlat organlariga ishchi guruh aʼzoligiga nomzodlarni taqdim etish haqida soʻrovnoma yuboradi. Davlat organlari ikki kun muddatda Markazga ishchi guruh aʼzoligiga nomzodlarni taqdim etadi. 8. Markaz ishchi guruhni uch kun muddatda shakllantiradi hamda uning faoliyatini doimiy ravishda muvofiqlashtirib boradi. 9. Ishchi guruhning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: (a) xabarnomalar, vaqtinchalik choralar toʻgʻrisidagi murojaatlar, shoshilinch murojaatlar va mulohazalarni tahlil qilish; (b) davlat organlaridan kelib tushgan maʼlumotlarni yigʻish va umumlashtirish; (v) Hukumatning rasmiy nuqtai nazari loyihasini ishlab chiqish; (g) davlat organlari va Markaz oʻrtasida axborot almashinuvini taʼminlash. 10. Ishchi guruhning tarkibi quyidagilardan shakllantiriladi: (a) Markaz va Adliya vazirligi vakillari; (b) Tashqi ishlar vazirligi vakili; (v) murojaatning mazmuniga qarab — tegishli sohaviy vazirlik va idoralar vakillari; (g) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakili (murojaat bola huquq va manfaatlariga taalluqli boʻlsa); (d) zarurat boʻlganda — ekspertlar va ilmiy muassasalar vakillari. 11. Ishchi guruhga, qoida tariqasida, Markaz direktori yoki uning oʻrinbosari rahbarlik qiladi. 12. Ishchi guruh faoliyati shaffof tarzda amalga oshiriladi. Xabarnomaga taalluqli maʼlumot davlat sirini, qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni yoki shaxsiy maʼlumotlarni oʻz ichiga olmagan taqdirda, ishchi guruh ish jarayoniga fuqarolik jamiyati institutlari vakillari va mustaqil ekspertlarni jalb etishga haqli. 13. Ishchi guruh aʼzolari zimmasiga yuklatilgan vazifalarni sidqidildan, halol va vijdonan bajarishi lozim. Ular oʻzlari taqdim etgan axborotning haqqoniyligi va aniqligi uchun shaxsan javobgar hisoblanadi, shuningdek, davlat sirlari toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi shart. 14. Ishchi guruh xabarnoma boʻyicha BMTning ustav organi yoki shartnomaviy qoʻmitasi mulohazasi qabul qilinguniga qadar faoliyat koʻrsatadi. 15. Markaz BMTning shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan yuborilgan xabarnomalar Markazga kelib tushgan vaqtdan boshlab uch kunlik muddatda ularning maqbullik mezonlariga muvofiqligini baholash, shuningdek, mazmunan koʻrib chiqish va asoslantirilgan javob tayyorlash uchun masʼul davlat organlariga soʻrovnoma yuboradi. 16. Xabarnomalar BMT shartnomaviy qoʻmitalarining quyidagi maqbullik mezonlari asosida baholanadi: (a) huquqiy himoyaga doir barcha ichki vositalardan, shu jumladan, sud himoyasidan foydalangani; (b) huquq buzilgani daʼvo qilinayotgan holat Oʻzbekiston Respublikasi uchun tegishli xalqaro shartnoma kuchga kirgandan keyin yuz bergan boʻlishi; (v) xabarnoma anonim boʻlmasligi, shuningdek, tegishli xalqaro shartnomalarning ishtirokchisi boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi yurisdiksiyasi ostidagi shaxslar tomonidan yuborilgan boʻlishi; (g) xalqaro shartnoma buzilishi oqibatida jabrlanganlik holati yetarli darajada asoslangan (tasdiqlovchi dalillar keltirilgani, tegishli hujjatlar ilova qilingani) boʻlishi; (d) ayni bir ish boʻyicha murojaat takroran amalga oshirilmagan boʻlishi; (j) xabarnoma boshqa xalqaro organlar tomonidan koʻrib chiqilmayotganligi. 17. Xabarnoma ushbu Nizomning 16-bandida keltirilgan maqbullik mezonlariga (yoki ularning bittasiga) javob bermasa, maqbul emas deb topiladi. 18. Davlat organlari xabarnoma yuzasidan uning maqbullik mezonlariga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjatlar hamda tegishli xabarnomani mazmunan koʻrib chiqish boʻyicha asoslantirilgan maʼlumotlarni davlat organining birinchi rahbari (istisno hollarda uning birinchi oʻrinbosari) imzosi bilan bir oy muddatda Markazga taqdim etadi. Bunda Markaz zarurat tugʻilganda (javoblar toʻliq boʻlmasa, tasdiqlovchi hujjatlar mavjud boʻlmasa), davlat organlari tomonidan kiritilgan maʼlumotlarga aniqlik kiritish maqsadida ularga qoʻshimcha soʻrovnoma yuborishi va (yoki) muhokamalar tashkil etishi mumkin. 19. Davlat organlarining xabarnoma yuzasidan taqdim etgan maʼlumotlari uch oy muddatda ishchi guruh tomonidan koʻrib chiqiladi hamda BMTning shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan yuborilgan xabarnomalarning maqbullik mezonlariga muvofiqligi va mazmunan koʻrib chiqilishi toʻgʻrisidagi Hukumatning rasmiy nuqtai nazari tayyorlanadi. 20. BMTning shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan yuborilgan xabarnomaning maqbullik mezonlariga muvofiqligi va mazmunan koʻrib chiqilishi toʻgʻrisidagi Hukumatning rasmiy nuqtai nazari Markaz tomonidan oʻn besh kun muddatda manfaatdor davlat organlari bilan kelishiladi. 21. Manfaatdor davlat organlari bilan kelishilgan Hukumatning rasmiy nuqtai nazari Markaz tomonidan oʻn kun muddatda, biroq BMTning shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan belgilangan muddatdan kamida besh kun oldin Tashqi ishlar vazirligiga yuboriladi. 22. Hukumatning rasmiy nuqtai nazari Tashqi ishlar vazirligi tomonidan uch kun muddatda BMTning shartnomaviy qoʻmitalariga yuboriladi. 23. BMTning shartnomaviy qoʻmitalaridan xabarnomalarning maqbullik mezonlariga muvofiqligi va (yoki) mazmunan koʻrib chiqish boʻyicha qoʻshimcha hujjatlar va axborot taqdim qilish toʻgʻrisida soʻrovnoma kelib tushgan taqdirda, ishchi guruh soʻrovnoma Tashqi ishlar vazirligiga kelib tushgan sanadan boshlab bir oy muddatda javob taqdim etadi. 24. Ishchi guruh xabarnomaning maqbullik mezonlariga muvofiqligini uning mazmunidan alohida tartibda koʻrib chiqish lozim deb topsa, Markaz xabarnoma kelib tushgan paytdan boshlab ikki oy muddatda xabarnomaning maqbullik mezonlariga muvofiqligini uning mazmunidan alohida tartibda koʻrib chiqilishi boʻyicha Tashqi ishlar vazirligi orqali BMTning tegishli shartnomaviy qoʻmitalariga murojaat qilishi mumkin. 25. Markaz BMTning ustav organlari tomonidan yuborilgan xabarnomalar Markazga kelib tushgan vaqtdan boshlab uch kunlik muddatda mazmunan koʻrib chiqish va asoslantirilgan javob tayyorlash uchun masʼul davlat organlariga soʻrovnoma yuboradi. 26. Davlat organlari xabarnoma yuzasidan asoslantirilgan javoblarini oʻn besh kun muddatda Markazga taqdim etadi. Bunda Markaz davlat organlaridan xabarnomaning mazmuni yuzasidan qoʻshimcha zaruriy axborotni va hujjatlarni soʻrab olish huquqiga ega. 27. BMTning ustav organlari tomonidan yuborilgan xabarnomalarning mazmunan koʻrib chiqish yuzasidan Hukumatning rasmiy nuqtai nazari ishchi guruh tomonidan oʻn kun muddatda tayyorlanadi. 28. Markaz tomonidan oʻn besh kun muddatda Hukumatning rasmiy nuqtai nazari manfaatdor davlat organlari bilan kelishilib, BMTning tegishli organiga taqdim etish uchun bir kun muddatda Tashqi ishlar vazirligiga yuboriladi. 29. Hukumatning rasmiy nuqtai nazari Tashqi ishlar vazirligi tomonidan uch kun muddatda BMTning ustav organlariga yuboriladi. 30. BMTning shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan yuborilgan vaqtinchalik choralar toʻgʻrisidagi murojaat Tashqi ishlar vazirligi orqali kelib tushgandan soʻng bir kun muddatda Markaz va Adliya vazirligiga yuboriladi. 31. Markaz bir kun muddatda masʼul davlat organlariga tegishli soʻrovnoma yuborib, ulardan vaqtinchalik choralarni amalga oshirish boʻyicha tezkor chora-tadbirlar koʻrish va zarurat tugʻilganda, asoslangan tushuntirish taqdim etishni soʻraydi. 32. Davlat organlari uch kun muddatda amalga oshirilgan chora-tadbirlar yoki amalga oshirilishi rejalashtirilgan tadbirlar yuzasidan tushuntirishni Markazga taqdim etadi. 33. Markaz ishchi guruh bilan birgalikda yigʻilgan maʼlumotlar asosida uch kun muddatda Hukumatning rasmiy nuqtai nazarini shakllantiradi va Tashqi ishlar vazirligiga yuboradi. 34. Hukumatning rasmiy nuqtai nazari Tashqi ishlar vazirligi tomonidan ikki kun muddatda BMTning shartnomaviy qoʻmitalariga yuboriladi. 35. BMT ustav organlari tomonidan yuborilgan shoshilinch murojaatlar Tashqi ishlar vazirligiga kelib tushgandan soʻng bir kun muddatda Markaz va Adliya vazirligiga yuboriladi. 36. Markaz bir kun muddatda masʼul davlat organlariga murojaat yuzasidan tezkor chora-tadbirlar koʻrish va tegishli maʼlumotlarni taqdim etishga oid soʻrovnoma yuboradi. 37. Davlat organlari uch kun muddatda amalga oshirilgan yoki amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar haqidagi maʼlumotni Markazga taqdim etadi. 38. Markaz ishchi guruh bilan birgalikda yigʻilgan maʼlumotlar asosida uch kun muddatda Hukumatning rasmiy nuqtai nazarini shakllantiradi va uning Tashqi ishlar vazirligi orqali BMTning ustav organlariga taqdim etilishini taʼminlaydi. 39. Davlat organlari shoshilinch murojaatlar yuzasidan belgilangan choralarning oʻz vaqtida va toʻliq bajarilishi uchun javobgar hisoblanadilar. 40. BMTning ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan tegishli xabarnomalar yuzasidan qabul qilingan mulohazalar kelib tushgan vaqtdan boshlab Oʻzbekistonning xalqaro majburiyatlari va milliy manfaatlaridan kelib chiqqan holda ishlab chiqilgan Tashqi ishlar vazirligining tegishli xulosasi bilan besh kun muddatda Tashqi ishlar vazirligi tomonidan Markazga va Adliya vazirligiga yuboriladi. 41. Markaz besh kun muddatda BMTning ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalarining mulohazalarini quyidagi davlat organlariga yuboradi: (a) sud tartibida koʻrib chiqish uchun — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga; (b) vakolati doirasida koʻrib chiqishi uchun — tegishli davlat organlariga. 42. Tegishli davlat organlari bir oy muddatda Markazga BMTning ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalari mulohazalari boʻyicha amalga oshirilgan yoki rejalashtirilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida asoslantirilgan maʼlumot taqdim etadi. 43. Markaz Adliya vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda davlat organlaridan olingan maʼlumotni umumlashtiradi va tahlil qiladi, BMTning ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalarining mulohazalari boʻyicha amalga oshirilgan yoki rejalashtirilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida axborot (keyingi oʻrinlarda — axborot) loyihasini tayyorlaydi. Markaz axborot loyihasini tayyorlash jarayoniga masʼul davlat organlarining mutaxassislarini jalb qilish huquqiga ega. 44. Markaz oʻn besh kun muddatda axborot manfaatdor davlat organlari bilan belgilangan tartibda kelishilishini taʼminlaydi va oʻn kun muddatda, biroq BMTning ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan belgilangan muddatdan kamida besh kun oldin Tashqi ishlar vazirligiga yuboradi. 45. Axborot Tashqi ishlar vazirligi tomonidan besh kun muddatda BMTning ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalariga yuboriladi. 46. Axborot BMTning ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalariga taqdim etilgandan soʻng BMTning ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalari mulohazasi boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar amalga oshirilgan boʻlsa, tegishli davlat organlari bu haqida oʻn kun muddatda Markazga maʼlumot taqdim etadi. 47. Mulohazalarda belgilangan zararni qoplash uchun toʻlov (kompensatsiya) sud tartibida belgilanadi. 48. Markaz BMTning ustav organlari yoki shartnomaviy qoʻmitalari tomonidan tegishli xabarnomalar yuzasidan qabul qilingan mulohazalarni oʻzining rasmiy veb-saytiga joylashtiradi va ularning hisobini elektron reyestrda yuritadi. 49. Xabarnoma va mulohazalarni koʻrib chiqish, ularga oʻz vaqtida javob berish jarayonlari va davlat organlarining bu boradagi faoliyati Markaz tomonidan monitoring qilinadi. 50. Davlat organlari tomonidan xabarnomalar yuzasidan asoslantirilgan javoblarning Markazga oʻz vaqtida taqdim etilishi, ularning sifati va toʻliqligi uchun tegishli organlarning birinchi rahbarlari shaxsan javobgar hisoblanadi. 51. Jeneva shahridagi Birlashgan Millatlar Tashkiloti boʻlimi va boshqa xalqaro tashkilotlar huzuridagi Oʻzbekiston Respublikasining Doimiy vakolatxonasi BMTning ustav organlari va shartnomaviy qoʻmitalariga Hukumatning rasmiy nuqtai nazari (axborot va boshqalar) oʻz vaqtida taqdim etilishi uchun javobgar hisoblanadi.