IMTIYOZLI SHARTLARDA PENSIYA OLISH HUQUQINI BERADIGAN ISHLAB CHIQARISHLAR, MUASSASALAR, ISHLAR, KASBLAR, LAVOZIMLAR VA KOʻRSATKICHLAR ROʻYXATLARINI QOʻLLASH TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI YOʻRIQNOMANI TASDIQLASH HAQIDA
(resolution, 2024-12-28)

Oʻzbekiston Respublikasining “Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-y., 9-son, 338-modda), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2009-yil 30-dekabrdagi PF-4161-son “Fuqarolarning pensiya taʼminoti tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 52-son, 559-modda), Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 12-maydagi 250-son “Imtiyozli shartlarda pensiyaga chiqish huquqini beruvchi ishlab chiqarishlar, muassasalar, ishlar, kasblar, lavozimlar va koʻrsatkichlarning roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi va 2011-yil 8-sentabrdagi 252-son “Davlat pensiyalarini tayinlash va toʻlash tartibini yanada takomillashtirishga yoʻnaltirilgan normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2011-y., 37-son, 377-modda) qarorlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi va Moliya vazirligi qaror qiladilar: 1. Imtiyozli shartlarda pensiya olish huquqini beradigan ishlab chiqarishlar, muassasalar, ishlar, kasblar, lavozimlar va koʻrsatkichlar roʻyxatlarini qoʻllash tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. Mazkur Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasining “Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisida”gi Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-y., 9-son, 338-modda), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2009-yil 30-dekabrdagi PF–4161-son “Fuqarolarning pensiya taʼminoti tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 52-son, 559-modda), Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 12-maydagi 250-son “Imtiyozli shartlarda pensiyaga chiqish huquqini beruvchi ishlab chiqarishlar, muassasalar, ishlar, kasblar, lavozimlar va koʻrsatkichlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi va 2011-yil 8-sentabrdagi 252-son “Davlat pensiyalarini tayinlash va toʻlash tartibini yanada takomillashtirishga yoʻnaltirilgan normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2011-y., 37-son, 377-modda) qarorlariga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 12-maydagi 250-son qarori bilan tasdiqlangan imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiyaga chiqish huquqini beruvchi ishlab chiqarishlar, muassasalar, ishlar, kasblar, lavozimlar va koʻrsatkichlar roʻyxatlarining qoʻllanilish tartibini belgilaydi. 1. Imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiya olish huquqiga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 12-maydagi 250-son qarori bilan tasdiqlangan imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiyaga chiqish huquqini beruvchi ishlab chiqarishlar, muassasalar, ishlar, kasblar, lavozimlar va koʻrsatkichlarning 1, 2 va 3-son Roʻyxatlariga (keyingi oʻrinlarda – Roʻyxatlar deb yuritiladi) muvofiq ayrim toifadagi fuqarolar ega. 2. Mazkur Yoʻriqnoma barcha tashkilotlarda qoʻllanilishi majburiydir. 3. 1-son Roʻyxatning I va II-qismlari, 2-son Roʻyxatning I-qismi va 3-son Roʻyxatning I-qismida ishlab chiqarishlar roʻyxati koʻzda tutilgan. Mazkur holatda ishlab chiqarish deganda, Roʻyxatlarda koʻzda tutilgan mahsulotlarni ishlab chiqarish tushunilib, ushbu mahsulotlarni ishlab chiqarish bilan tashkilot toʻlaligicha yoki uning bir qismi (sex, uchastka, boʻlim) (keyingi oʻrinlarda – tashkilot deb yuritiladi) shugʻullanishi ahamiyat kasb etmaydi. Roʻyxatlarda keltirilgan kasb (lavozim) boʻyicha imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiyalarni faqatgina tegishli ishlab chiqarish mavjud boʻlgandagina tayinlash mumkin. U mavjud boʻlmaganda imtiyozli shartlarda pensiyalar tayinlanmaydi (masalan: 2-son Roʻyxatning I-qismi “Metallni qayta ishlash” XI-boʻlimining “Temirchilik-pressli ishlab chiqarish” 2-bandida “qoʻl mehnatiga asoslangan temirchilar” mavjud. Temirchilik-pressli ishlab chiqarish sexi (uchastka yoki boʻlim) mavjud boʻlmagan tashkilotlarda ishlovchi temirchi imtiyozli pensiya taʼminoti huquqiga ega emas). 4. 2-son Roʻyxatning I-qismi va 3-son Roʻyxatning I-qismidagi “Umumiy kasblar” boʻlimlari, shuningdek 2-son Roʻyxatning I-qismi “Metallni qayta ishlash” XI-boʻlimi “Metallni qayta ishlash boʻyicha boshqa kasblar” 5-bandi va 3-son Roʻyxatning I-qismi “Metallni qayta ishlash” XV-boʻlimi “Metallni qayta ishlash boʻyicha boshqa kasblar” 12-bandi, ushbu boʻlim va bandlarda nazarda tutilgan ishlar qanday tashkilotlarda amalga oshirilishidan qatʼi nazar, qoʻllaniladi (masalan: 3-son Roʻyxatning I-qismi “Umumiy kasblar” XXXIV-boʻlimida koʻrsatilgan gaz kompressorlariga (havoli kompressorlardan tashqari) xizmat koʻrsatish bilan band boʻlgan texnologik kompressorlarning mashinistlari imtiyozli shartlarda pensiya olish huquqiga ular qayerda ishlashlaridan qatʼi nazar (mashinasozlik zavodida, temir yoʻl transportida, tekstil fabrikasida, metallurgiya zavodida va boshqa tashkilotlarda), agar ular toʻliq ish kuni davomida gaz kompressorlariga xizmat koʻrsatish bilan band boʻlgandagina, ega boʻladilar. Mazkur holat tegishli hujjatlar (ishga qabul qilish, boshqa ishga oʻtkazish, mehnat taʼtilini berish toʻgʻrisidagi buyruqlar hamda ish haqini hisoblash kitoblari, ishlarni bajarish toʻgʻrisidagi naryadlar, ish oʻrinlarining attestatsiyasi natijalari va boshqalar) bilan tasdiqlanishi lozim. 5. 2-son Roʻyxatning I-qismi va 3-son Roʻyxatning I-qismida koʻzda tutilgan ishchilar, kasblar va lavozimlar imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiyaga chiqish huquqidan, agar ularning mehnat sharoitlari Roʻyxatlarda koʻrsatilgan shartlarga (koʻrsatkichlarga) mos boʻlsa foydalanadi. Ushbu moslik tashkilotlarda ish oʻrinlarining attestatsiyasi natijalari bilan qonunchilikda oʻrnatilgan tartibda tasdiqlanishi lozim. 6. Imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiyaga chiqish huquqiga Roʻyxatlarda, 1-son Roʻyxatning “Uchuvchi va sinovchi uchuvchi tarkibning ishchilari” III-qism va “Sportchilar” VII-qism hamda 3-son Roʻyxatning “Nogiron bolalar uchun ixtisoslashtirilgan taʼlim berish muassasalari, “Mehribonlik” uylari, harbiy akademik litseylar, tarbiyaviy koloniyalar oʻqituvchilari” VII-qism va “Ixtisoslashgan tibbiy muassasalarning shifokorlari va oʻrta tibbiy xodimlari” VIII-qismlar bundan mustasno, koʻzda tutilgan ishlarni bajarishda toʻliq ish kuni davomida band boʻlgan ishchilar ega. 7. Toʻliq ish kuni davomida bandlik deganda Roʻyxatlarda koʻzda tutilgan ishlarni tegishli ishlab chiqarish tarmoqlarida, ish vaqti attestatsiyasiga mos keluvchi shartlarda, qonunchilik bilan belgilangan ish vaqtining kamida 80% bilan band boʻlish tushuniladi. Bunda, oʻz mehnat vazifalarining bajarilishini taʼminlash maqsadida tayyorlash, yordamchi, joriy taʼmirlash ishlarini bajarish, shuningdek oʻz ish joyidan tashqarida boʻlgan ishlarni bajarish, ishchini imtiyozli pensiya taʼminoti huquqidan mahrum qilmaydi. 8. Ishlarda doimiy band boʻlmagan ishchilarga, maxsus staj haqiqatda ishlangan ish davri boʻyicha hisoblanadi. 9. Ishchilarning kasbi (lavozimi) bir vaqtning oʻzida turli Roʻyxatlarda koʻzda tutilgan boʻlsa, imtiyozli pensiyalar ular ishlayotgan tashkilotning bajarayotgan ishlar xarakteridan kelib chiqib tegishli Roʻyxatlarning tegishli boʻlimlari boʻyicha tayinlanadi. 10. Mazkur Yoʻriqnomaning 8-bandida koʻrsatib oʻtilgan ishchilarga, shuningdek ishchilarga imtiyozli shartlarda pensiya tayinlanishi uchun aniq bir vaqt yoki mavsum davomida Roʻyxatlarda koʻzda tutilgan ishlarda band boʻlish talab qilingan taqdirda, ularning ushbu ishlarda band boʻlganligi tegishli hujjatlar bilan tasdiqlanishi lozim (masalan: 2-son Roʻyxatning I-qismi “Togʻ-kon ishlari” I-boʻlimi 1-bandi “g” kichik bandiga asosan marksheyderlarga imtiyozli shartlarda pensiya tayinlash uchun ular yer osti ishlarida bir yilda (hisobot davrida) ish vaqtining kamida 50 foizi bilan band boʻlishi lozim. Har qanday holatda koʻrsatib oʻtilgan ishlarda band boʻlish tegishli hujjatlar (ishga qabul qilish, boshqa ishga oʻtkazish, mehnat taʼtili berish haqidagi buyruqlar, ish haqini hisoblash kitoblari, shaxtaga tushish vaqtini hisobga olish jurnallari va boshqa hujjatlar) bilan tasdiqlanishi lozim. 11. Ishlarning maʼlum bir sharoitlaridagi maxsus staj mazkur Yoʻriqnomaning 1-ilovasida keltirilgan hujjatlar bilan tasdiqlanadi. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 8-sentabrdagi 252-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat pensiyalarini tayinlash va toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomning (keyingi oʻrinlarda – Nizom deb yuritiladi) 70-bandiga asosan, xodimlarning ayrim toifalari uchun belgilangan imtiyozli shartlarda pensiya olish huquqini tasdiqlash uchun (masalan: ishlarning qizgʻin uchastkalarida yoki qizgʻin ishlarda bandlik toʻgʻrisida, muayyan moddalar yoki xavflilikning muayyan darajalariga kiradigan zararli moddalar bilan ishlash toʻgʻrisida, yer osti ishlarida bandlik toʻgʻrisida, ishlarni muayyan usulda bajarganlik toʻgʻrisida, muayyan joyda ishlarni bajarganlik toʻgʻrisida va shu kabilar) maxsus stajni tasdiqlash maqsadida faqat tashkilotning aniqlashtiruvchi maʼlumotnomalari qabul qilinadi. 13. 2-son Roʻyxatning I-qismi va 3-son Roʻyxatning I-qismida koʻrsatilgan, kasblar va lavozimlarning roʻyxatlari keltirilmagan ishlab chiqarishlar boʻyicha imtiyozli shartlarda pensiyaga chiqish huquqiga, kasblari va egallagan lavozimidan qatʼi nazar, ushbu ishlab chiqarishlarning barcha ishchilari foydalanadi (masalan: 2-son Roʻyxatning I-qismi “Neft, gaz, gaz kondensati, koʻmir va slanetsni qayta ishlash” X-boʻlimiga texnik uglerodni ishlab chiqarishda toʻliq ish kuni davomida band boʻlgan ishchilar, rahbarlar va mutaxassislar kiritilgan. Binobarin, imtiyozli shartlarda pensiyaga chiqish huquqidan ushbu ishlab chiqarishda band boʻlgan, kasbi va egallagan lavozimining nomlanishidan qatʼi nazar, barcha ishchilar foydalanadi). 14. 2-son Roʻyxatning I-qismi va 3-son Roʻyxatning I-qismida ishchilar kasbi umumiy nomlanish asosida kiritilgan holatlarda, imtiyozli pensiya taʼminoti huquqiga ushbu kasblarning mazkur ishlab chiqarishda va ishlarda band boʻlgan barcha nomlanishidagi ishchilari ega boʻlishadi, shu jumladan bosh va katta ishchilar hamda ularning yordamchilari (masalan: 2-son Roʻyxatning I-qismi “Neft, gaz, gaz kondensati, koʻmir va slanetsni qayta ishlash” X-boʻlimida barcha nomlanishdagi apparatchiklar koʻzda tutilgan. Mazkur holatda imtiyozli shartlarda pensiyaga chiqish huquqidan bosh apparatchiklar, katta apparatchiklar va ularning yordamchilari ham foydalanadi). 15. 2 va 3-son Roʻyxatlarda slesarlar, elektriklar, elektroslesarlar va elektromontyorlar, ular bajaradigan ishlar xarakteri koʻrsatilmagan holda koʻzda tutilgan hollarda, ushbu kasblar ishchilari imtiyozli pensiya huquqidan ular mazkur ishlab chiqarishda uskunani taʼmirlash yoki unga xizmat koʻrsatish bilan band boʻlganligidan qatʼi nazar, foydalanadi. 16. Lavozimi maxsus maʼlumot va malakani talab qilmaydigan Roʻyxatlarda koʻzda tutilgan mutaxassislar, imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiyaga chiqish huquqidan maʼlumoti va malakasidan qatʼi nazar, foydalanadi (masalan: 2-son Roʻyxatning I-qismi “Togʻ-kon ishlari” 1-boʻlimi “Yer osti ishlari: foydali qazilmalar qazib olish boʻyicha shaxtalarda, rudniklarda va konlarda; geologorazvedkalarda; drenajli shaxtalarda; shaxta, rudniklar va konlar qurilishi” 1-bandi “g” va “d” kichik bandlarida togʻ normirovshchiklari va uchastka togʻ normirovshchiklari koʻzda tutilgan. Mazkur holatda imtiyozli shartlarda pensiyaga chiqish huquqidan togʻ injener-normirovshchiklari, uchastka togʻ injener-normirovshchiklari va uchastka togʻ texnik-normirovshchiklari ham foydalanadi). 17. Brigadirlar imtiyozli pensiyaga chiqish huquqidan ishchilar kabi 2-son Roʻyxatning I-qismi va 3-son Roʻyxatning I-qismiga muvofiq foydalanadi, agar: a) ular oʻz kasblari boʻyicha Roʻyxatlarda bevosita koʻzda tutilgan boʻlsa (masalan: quvur ishlab chiqarishning yanchish boʻlinmalari brigadirlari (2-son Roʻyxatning I-qismi “Metall ishlab chiqarish (qora metallar)” III-boʻlimi “Quvur ishlab chiqarish: quvur prokat, quvur payvandlash, quvurlarni elektr payvandlash, quvurni choʻzadigan, quvur quyadigan, fitingli, balonli, termik va rux bilan ishlov beriladigan, tayyorlash va metallni kesish” 4-bandi); poyezdlarning yuqori intensiv harakatlanishi mavjud yuvish-bugʻlash stansiyalarida band boʻlgan temir yoʻl transporti tashkilotlari brigadirlari (3-son Roʻyxatning I-qismi “Transport” XXIX-boʻlimi “Temir yoʻl transporti” 1-bandi va h. k.); b) Roʻyxatlarda koʻzda tutilgan ishchilarga rahbarlik qilib ushbu ishchilarga belgilangan barcha ishlarni toʻliq bajarganlarida, yaʼni ozod qilinmagan brigadirlar (masalan: kon kovlovchilar brigadirlari, qoliplovchi brigadirlar). 18. Agar 2-son Roʻyxatning I-qismi va 3-son Roʻyxatning I-qismida masterlar va rahbar oʻrinbosarlari bajaradigan ish xarakteri koʻrsatilmagan holda koʻzda tutilgan boʻlsa, unda ular imtiyozli pensiya huquqidan 2-son Roʻyxatning I-qismi va 3-son Roʻyxatning I-qismida koʻrsatilgan tegishli ishlab chiqarishning texnologik jarayonida yoki uskunani taʼmirlash va unga xizmat koʻrsatishda bevosita band boʻlganda foydalanadi. Katta masterlar, yordamchilar va rahbarlar oʻrinbosarlari kasblarining barcha nomlanishlari, master yordamchilaridan tashqari, imtiyozli pensiya taʼminoti huquqidan faqatgina agar ular 2-son Roʻyxatning I-qismi va 3-son Roʻyxatning I-qismida toʻgʻridan-toʻgʻri koʻzda tutilgandagina foydalanadi. Master yordamchilari masterlarga berilgan imtiyozli pensiya taʼminoti huquqidan foydalanadi. 19. Ishchilarga berilgan kasblar nomi xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblari klassifikatoriga mos boʻlmagan holda oʻrnatilgan holatlarda (yaʼni kasblarning mahalliy nomlanishi qoʻllanilganda), Roʻyxatlarda koʻzda tutilgan kasblar nomlanishiga mosligi tarmoq vazirlik va muassasalar tomonidan ishlar xarakteristikasi toʻgʻrisidagi hujjatlarning asl nusxasi asosida belgilanadi. Tarmoq vazirligi (muassasa)ning kasblar mosligini belgilash toʻgʻrisidagi xulosasi Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga tasdiqlash uchun taqdim etiladi (tegishli xulosa qabul qilish uchun asos boʻlgan barcha materiallarni ilova qilgan holda). Rahbarlar va mutaxassislarning lavozimlari mosligi belgilanmaydi. 20. 2 va 3-son Roʻyxatlarning “Kimyoviy ishlab chiqarish” boʻlimlari boʻyicha imtiyozli pensiya taʼminoti huquqi mazkur ishlab chiqarishlarda band boʻlgan ishchilarga, ishlab chiqargan mahsulotlari sanoat va qishloq xoʻjalik mahsulotlari klassifikatorlariga asosan quyidagi boʻlimlarga tegishli boʻlganda taqdim etiladi: noorganik kimyo, organik sintez, neftkimyoviy mahsulot, rezinotexnik va asbestli mahsulot, oʻgʻitlar, polimerlar, plastik massalar, kauchuklar, lak boʻyoq, fototexnik, maishiy kimyo materiallari; sintetik boʻyoq, kimyoviy reaktivlar va yuqori-sof moddalar. 2 va 3-son Roʻyxatlarning “Kimyoviy ishlab chiqarish” boʻlimlari “A” va “B” bandlaridan tashkil topgan. “A” bandiga sanoatning kimyoviy va neftkimyoviy tashkilotlari, “B” bandiga sanoat va xalq xoʻjaligining boshqa tarmoqlari tarkibida faoliyat yuritayotgan alohida sexlar, uchastkalar, boʻlimlar, qurilmalar kiritilgan. 21. Tashkilotlarni sanoatning kimyoviy va neftkimyoviy tarmoqlariga kiritish xalq xoʻjaligining umumdavlat tarmoq klassifikatori (XXUTK)ga asosan, ularning asosiy faoliyat turi xarakteridan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi. 22. Sanoatning mashinasozlik va metallni qayta ishlash tarmogʻiga kiritilgan tashkilot tarkibida ishchilari plastik massadan buyumlar tayyorlash bilan band boʻlgan sex (uchastka, boʻlinma) mavjud boʻlganda, mazkur ishchilarga imtiyozli pensiya taʼminoti “Kimyoviy ishlab chiqarish” boʻlimining “B” bandi boʻyicha tayinlanishi lozim. 23. HXUTKga asosan kimyoviy va neftkimyoviy tarmogʻiga kiritilgan tashkilotlar nomlanishi 2 va 3-son Roʻyxatlarning “Kimyoviy ishlab chiqarish” boʻlimi “A” bandida koʻzda tutilmagan boʻlganda, mazkur tashkilotlar tarkibiga kiruvchi ishlab chiqarishlar ishchilarining imtiyozli pensiya taʼminoti masalasi 2 va 3-son Roʻyxatlarning mazkur boʻlim “B” kichik bandiga asosan hal etilishi lozim. 24. 3-son Roʻyxatning VII-qismida koʻzda tutilgan nogiron bolalar uchun ixtisoslashtirilgan taʼlim berish muassasalari, “Mehribonlik” uylari, harbiy akademik litseylar, tarbiyaviy koloniyalarda, ishlash davrida amal qilgan qonunchilikka asosan mazkur toifadagi ishchilarga belgilangan ish vaqtining davomiyligi meʼyorlari (pedagogik yuklanma) talablariga rioya etilgan taqdirda, kamida 25 yil ishlagan oʻqituvchilar (shu jumladan oʻqituvchi-logopedlar, oʻqituvchi-defektologlar) imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiyaga chiqish huquqidan foydalanadi. 25. Roʻyxatlarda koʻzda tutilgan vrachlar, oʻrta va kichik tibbiyot xodimlari imtiyozli pensiya taʼminoti huquqiga, ishlash davrida amal qilgan qonunchilikka asosan mazkur toifadagi ishchilarga belgilangan ish vaqtining davomiyligi meʼyorlari talablariga rioya etilgan taqdirda ega boʻladi. 3-son Roʻyxatning VIII-qismi boʻyicha pensiyalar, agar vrachlar va boshqa tibbiyot xodimlari mehnat faoliyatlarining bir qismi qishloq joylardagi ixtisoslashtirilgan tibbiyot muassasalarida, qolgan qismi shaharda oʻtgan boʻlsa, kamida 30 yil mehnat stajiga ega boʻlganda tayinlanadi. 26. 3-son Roʻyxatning IX-qismida qariyalar, nogironlar va yolgʻiz fuqarolarga xizmat koʻrsatishda bevosita band boʻlgan bandlikka koʻmaklashish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish tuman (shahar) markazlari mutaxassislari koʻzda tutilgan. Mazkur toifaga Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining bandlikka koʻmaklashish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish tuman (shahar) markazlari mutaxassislari kiritilgan. Bunda imtiyozli shartlarda pensiya taʼminoti huquqidan faqatgina oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan qariyalar, nogironlar va yolgʻiz fuqarolarga uyda bevosita xizmat koʻrsatish bilan band boʻlgan ishchilar foydalanadi. 27. Nizomning 35-bandi “j” kichik bandi ikkinchi xatboshisiga asosan, bolani parvarishlash taʼtilida boʻlish davri (shu jumladan puli toʻlanadigan taʼtilda boʻlish) yoshga doir imtiyozli pensiya olish huquqini beradigan maxsus ish stajiga qoʻshilmaydi. 28. Imtiyozli pensiya taʼminotiga huquq beruvchi maxsus stajga, ushbu imtiyozga huquq beruvchi ishdan noqonuniy boʻshatilganligi uchun toʻlangan, ishga kelinmagan vaqt qoʻshiladi. 29. Imtiyozli pensiya taʼminotiga huquq beruvchi maxsus stajga quyidagi davrlar kiritilmaydi: ish haqi saqlanmagan holdagi taʼtil; akademik (taʼlim) taʼtillari, malaka oshirish kurslarida oʻqish davri, klinik ordinatura (internatura), ishlab chiqarish amaliyoti yoki taʼlimini oʻtash davri. Agar oliy taʼlim muassasasi, shuningdek klinik ordinatura (internatura), aspirantura, stajyorlar-tadqiqotchilar-izlanuvchilar instituti, doktorantura va katta ilmiy xodimlar-izlanuvchilar instituti oʻquvchisi imtiyozli pensiya taʼminotiga huquq beruvchi ishga qabul qilingan boʻlsa, oʻqish davridagi ishlagan vaqti toʻliq ish kuni davomida ishlagan ish soatlari mavjud boʻlganda, maxsus stajga kiritiladi. 30. Nizomning 58-bandiga asosan ish staji toʻgʻrisidagi hujjatlar harbiy harakatlar, tabiiy ofatlar, avariyalar, halokatlar yoki boshqa favqulodda vaziyatlar natijasida toʻliq saqlanmagan yoki qisman saqlangan hollarda ish stajini tasdiqlash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi yoki viloyatlar, tumanlar (shaharlar)ning mahalliy davlat hokimiyati organlari (hokimliklar) tomonidan tashkil etiladigan ish stajini aniqlash boʻyicha maxsus komissiyalar tomonidan amalga oshiriladi. Qisman saqlanib qolgan hujjatlar va guvohlarning koʻrsatmalari asosida koʻrsatib oʻtilgan komissiyalar tomonidan belgilangan mehnat faoliyati davrlari ish stajiga, shuningdek hujjatlar bilan tasdiqlangan ish vaqti sifatida imtiyozli pensiya olish huquqini beradigan maxsus ish stajiga kiritiladi. 31. Nizomning 74-bandiga asosan avariyalar va mahalliy koʻlamdagi boshqa favqulodda vaziyatlar (yongʻin, suv bosishi), tashkilotning toʻliq tugatilishi yoxud ushbu Yoʻriqnomaning 30-bandida nazarda tutilgandan boshqa sabablar boʻyicha arxiv maʼlumotlarining mavjud emasligi munosabati bilan mavjud ish staji toʻgʻrisidagi hujjatlar mavjud boʻlmaganda va ularni olish imkoni boʻlmaganda ish staji sud tartibida belgilanadi. 32. Umumiy mehnat staji toʻgʻrisidagi maʼlumotlar mavjud boʻlgan taqdirda, imtiyozli shartlarda pensiya olish huquqini beruvchi ishning xarakteri guvohlarning koʻrsatmalari bilan belgilanmaydi. 33. Roʻyxatlar boʻyicha imtiyozli shartlarda pensiyaga chiqish huquqini beruvchi maxsus stajlar Oʻzbekiston Respublikasi “Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisida”gi Qonunining (keyingi oʻrinlarda – Qonun deb yuritiladi) 41-moddasiga muvofiq jamlanadi (oʻzaro hisobga olinadi). Maxsus staj yigʻindisining (oʻzaro hisobga olish) tartibi mazkur Yoʻriqnomaga 2-ilovada keltirilgan. 34. Qonunning 11-moddasi “a” kichik bandiga asosan mehnat staji mavjud boʻlganda (erkaklarga kamida 20 yil va ayollarga kamida 15 yil), shundan: yer osti ishlaridagi mehnat staji erkaklarda 10 yildan kam va ayollarda 7 yilu 6 oydan kam boʻlgan hollarda xodimlarga bu ishlardagi har bir toʻliq yil uchun, Qonunning 7-moddasida nazarda tutilgan pensiya yoshi 1 yilga qisqartiriladi. mehnat sharoiti oʻta zararli va oʻta ogʻir ishlarda — erkaklar kamida 5 yil, ayollar kamida 3 yil 9 oy — ishlagan xodimlarga pensiya ushbu Qonunning 7-moddasida nazarda tutilgan pensiya yoshi shunday ishda band boʻlingan har bir toʻliq yil uchun 1 yilga qisqartirilgan holda tayinlanadi. 35. Qonunning 12-moddasi “b” kichik bandiga asosan, mehnat staji mavjud boʻlganda (erkaklarga kamida 25 yil va ayollarga kamida 20 yil), mehnat sharoiti zararli va ogʻir ishlarda — erkaklar kamida 6 yilu 3 oy, ayollar kamida 5 yil — ishlagan xodimlarga pensiya Qonunning 7-moddasida nazarda tutilgan pensiya yoshini erkaklarning bunday ishdagi har 2 yilu 6 oyi uchun va ayollarning bunday ishdagi har 2 yili uchun 1 yilga qisqartirilgan holda tayinlanadi. 36. Mazkur Yoʻriqnomaning 34 va 35-bandlarida koʻzda tutilgan imtiyozlarning qoʻllanilish shartlari ushbu Yoʻriqnomaning 3-ilovasida keltirilgan. 37. 2-son Roʻyxatning I-qismi “Qutqaruv ishlari” XXV-boʻlimi boʻyicha imtiyozli pensiya taʼminotiga huquq beruvchi maxsus stajga qutqaruv xizmati qutqaruvchilari, qutqaruv xizmatlariga aniq bir dastur boʻyicha tayyorlangan va oʻrnatilgan tartibda attestatsiyadan oʻtkazilgan mehnat shartnomasi (kontrakti) boʻyicha ishlayotgan ishchilarning professional qutqaruvchilari tuzilmalaridagi ish stajlari kiritiladi. Mazkur toifa ishchilarning maxsus stajini tasdiqlash va imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiya tayinlashda qutqaruvchilar mavqeyini aniqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasining “Qutqaruv xizmati va qutqaruvchi maqomi toʻgʻrisida”gi Qonuni meʼyorlariga amal qilish lozim (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 52-son, 511-modda). Xususan, Oʻzbekiston Respublikasining “Qutqaruv xizmati va qutqaruvchi maqomi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq, qutqaruvchi boʻlib muayyan dastur boʻyicha qutqaruv ishlariga tayyorlangan va belgilangan tartibda attestatsiyadan oʻtgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi hisoblanadi. Qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalari hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazilishi kerak. Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga qutqaruvchi maqomi berilganligi toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan keyin vakolatli attestatsiya organi ularga belgilangan namunadagi guvohnoma, ruxsatnoma, qutqaruvchi daftarchasi, qutqaruvchining roʻyxatdan oʻtkazilganlik raqami yozilgan nishon beradi. 38. 3-son Roʻyxatning I-qismi “Geologorazvedka ishlari” II-boʻlimida koʻzda tutilgan ishchilarga imtiyozli pensiya taʼminoti huquqini beruvchi maxsus staj, dala sharoitida ishlagan haqiqiy ish vaqti boʻyicha hisobga olinadi. Geologorazvedkada bevosita yer osti ishlarini bajarishda band ishchilarga imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiyalar 2-son Roʻyxatning I-qismi I-boʻlimi boʻyicha tayinlanadi. 39. Dala sharoitida bevosita geologorazvedka, qidiruv, topografo-geodezik, geofizik, gidrografik, gidrologistik va tadqiqot ishlarida band boʻlgan ekspeditsiyalar, guruhlar, otryadlar, uchastkalar, brigadalar ishchilari hamda mutaxassislari imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiyaga chiqish huquqidan, qaysi tashkilotda ishlashidan qatʼi nazar, foydalanadi. 40. 3-son Roʻyxatning I-qismi “Bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash” XXVIII-boʻlimiga asosan, yoshga doir imtiyozli pensiyaga chiqish huquqidan qurilish tashkilotlarida ishlovchi bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash ishlarida band boʻlgan ishchilar foydalanadi. 41. Qurilish tashkilotlariga qurilish, montaj va boshqa ishlarda pudrat va xoʻjalik usuli bilan qurilish, montaj va boshqa ishlarni amalga oshiradigan umumqurilish va ixtisoslashtirilgan tashkilotlar kiritiladi. Bunday tashkilotlarga, shuningdek ishga tushirish-sozlash va taʼmirlash-qurilish pudrat tashkilotlari hamda qurilish-montaj va boshqa ishlarning butun jarayonini amalga oshiruvchi tashkilotlar (qurilish, taʼmirlash, montaj boshqarmalari, restavratsiya ustaxonalari) taalluqlidir Koʻrsatib oʻtilganlar alohida turdagi ishlarni amalga oshiruvchi tashkilotlarga ham taalluqlidir (masalan: faqatgina burgʻulash yoki portlatish, pardozlash, sanitar-texnik va h. k. ishlarni bajarish). Mazkur ishlarni bajaruvchi tashkilotlar ixtisoslashtirilgan tashkilotlar deb nomlanadi va ularning ishchilari imtiyozli pensiya taʼminoti huquqidan 3-son Roʻyxatning I-qismi “Bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash” XXVIII-boʻlimi “a” kichik bandida koʻzda tutilgan kasblar va lavozimlar roʻyxatidan kelib chiqqan holda foydalanadi. 42. 3-son Roʻyxatning I-qismi “Bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash” XXVIII-boʻlimi “a” kichik bandida kasblar sanab oʻtilgan boʻlib, ishlar qaysi obyektlarda amalga oshirilishi koʻrsatilmagan. Mazkur holatda, obyekt deganda bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash boʻyicha faoliyat olib borish tushuniladi. Mazkur tarmoq ishchilari uchun imtiyozli pensiya taʼminoti huquqini aniqlashda ular nima qurishi, tiklashi, qayta qurishi, qayta qurollantirishi yoki taʼmirlashi (transport, aloqa, yer usti binolari va shaxtalar, rudniklar, kommunikatsiyalar va boshqa sanoat, energetika, gidrotexnik, yoʻl-koʻprik, qishloq xoʻjalik, uy-joy, madaniy-maishiy obyektlar) ahamiyat kasb etmaydi. 43. Montaj ishlarini bajaruvchi montaj tashkilotlari ishchilari ham imtiyozli pensiyaga chiqish huquqidan 3-son Roʻyxatning I-qismi “Bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash” XXVIII-boʻlimi “a” kichik bandida koʻzda tutilgan kasblar va lavozimlar roʻyxatidan kelib chiqqan holda foydalanadi. 44. Kapital qurilish, shuningdek bino va uskunalarni taʼmirlash boʻyicha mustaqil hamda kapital qurilish tashkilotlari boʻlimlari va boshqarmalari tarkibidagi qurilish va taʼmirlash-qurilish sexlari va uchastkalari ishchilariga imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiyalar 3-son Roʻyxatning I-qismi, “Bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash” XXVIII-boʻlimi “a” kichik bandiga asosan, ushbu ishchilar qanday ishlarni (yangi qurilish yoki taʼmirlash) bajarishidan qatʼi nazar, tayinlanadi. 45. 3-son Roʻyxatning I-qismi “Bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash” XXVIII-boʻlimi “a” kichik bandida koʻzda tutilgan binolar, inshootlar va boshqa obyektlarni qurish, taʼmirlash, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilishni amalga oshiruvchi, turli xil maqsaddagi ham yer osti ham yer usti inshootlarini qurish va taʼmirlash ishlarida band boʻlgan ishchilar, mazkur kichik bandga muvofiq imtiyozli pensiya taʼminoti huquqiga ega. 46. 3-son Roʻyxatning I-qismi “Bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash” XXVIII-boʻlimi 1-bandida koʻzda tutilgan suvoqchilari va quruvchilarining imtiyozli pensiya taʼminotiga huquqidan, agar ular metropoliten va boshqa yer osti inshootlarini qurish va taʼmirlash boʻyicha yer osti ishlarida band boʻlganda foydalanadi. Qurilish tashkilotlarining boshqa barcha suvoqchilari imtiyozli pensiya taʼminoti huquqiga ega emas. 47. 3-son Roʻyxatning I-qismi “Bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash” XXVIII-boʻlimi 1-bandida koʻzda tutilgan gʻisht teruvchi ishchilarga imtiyozli pensiya taʼminoti, faqatgina metropolitenlar, yer osti qurilmalarini qurish va taʼmirlash boʻyicha ishlarni bajaradigan tashkilot tarkibida doimiy ishlovchilarga qoʻllaniladi. Metropolitenlar, yer osti qurilmalarini qurish va taʼmirlash boʻyicha ishlarni bajarmaydigan tashkilotlarda “gʻisht teruvchi” kasbi boʻyicha ishlovchi ishchilar imtiyozli pensiya taʼminoti huquqidan foydalanmaydi. 48. Gʻisht teruvchi sifatida ishlagan shaxsga imtiyozli pensiya tayinlash uchun asos boʻlib, u metropolitenlar, yer osti qurilmalarini qurish va taʼmirlash boʻyicha ishlarni bajaradigan tashkilot tarkibida doimiy bandligini tasdiqlovchi hujjatlar hisoblanadi. 49. 3-son Roʻyxatning I-qismi “Bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash” XXVIII-boʻlimi “a” kichik bandida avtomobil yoʻllari qurilishi va taʼmirlashda asfaltbetonshchiklar, avtogudronator mashinistlari, asfaltbeton yotqizuvchi mashinistlari va boshqa ishchilar koʻzda tutilgan. Yoʻllarni tartibga solish ishlari mavsumiy xarakterga ega boʻlgan holatlarda (masalan, qishki mavsum davrida) va koʻrsatib oʻtilgan ishchilar Roʻyxatlarda koʻzda tutilmagan boshqa ishga oʻtkazilganda, mazkur davrdagi ishlar imtiyozli pensiya taʼminotiga huquq beruvchi maxsus stajga kiritilmaydi. 50. Baʼzi bir qurilish va taʼmirlash-qurilish tashkilotlari tarkibida asfalt va asfaltbeton zavodlar mavjud boʻlganda, ushbu tashkilotlar ishchilarining imtiyozli pensiya taʼminotiga huquqini aniqlashda shuni nazarda tutish lozimki, asfaltbetonshchiklar, asfaltbetonshchik-tayyorlovchilar (asfaltobetonshiki-varilshiki), avtogudronator mashinistlari 3-son Roʻyxatning I-qismi “Bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash” XXVIII-boʻlimi “a” kichik bandiga asosan imtiyozli pensiya taʼminoti huquqidan, ular qaysi tashkilotning tarkibiy tuzilmasida band boʻlganidan qatʼi nazar, foydalanadilar. 52. 3-son Roʻyxatning I-qismi “Bino, inshoot va boshqa obyektlar qurilishi, rekonstruksiyasi, texnik qayta qurollantirish, restavratsiya qilish va taʼmirlash” XXVIII-boʻlimi “a” kichik bandida poʻlat va temirbeton konstruksiyasi montaji boʻyicha montajchilar koʻzda tutilgan. Poʻlat va temirbeton konstruksiyasi montaji boʻyicha montajchilar oʻzlarining asosiy vazifalari bilan bir qatorda, har xil turdagi muntazam boʻlmagan xarakterga ega boʻlgan qurilish mashinalari mexanizmlari (minorali kran, podʼyomniklar, betonaralashtirgichlar, toshni maydalovchi uskunalar va boshqalar) montaji boʻyicha ishlarni bajarishidan qatʼi nazar, imtiyozli pensiya taʼminoti huquqiga egadirlar. Faqatgina qurilish mashinalari va mexanizmlar montaji bilan band boʻlgan ushbu ishchilar imtiyozli pensiya taʼminoti huquqiga ega emaslar. 54. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 12-maydagi 250-son “Imtiyozli shartlarda pensiyaga chiqish huquqini beruvchi ishlab chiqarishlar, muassasalar, ishlar, kasblar, lavozimlar va koʻrsatkichlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga asosan, tashkilotlarda imtiyozli pensiya taʼminoti boʻyicha roʻyxatlarning toʻgʻri qoʻllanilishi ustidan nazoratni Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasi hamda Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi amalga oshiradilar. 1. Issiqlik harorati yuqori boʻlgan uchastkalar yoki ishlarda band boʻlish. Ushbu omilni tasdiqlash uchun korxona yoki sexda (boʻlinmada) issiqlik harorati yuqori boʻlgan uchastkalarni va qaysi ishchilar ushbu ishlarda doimiy bandligini aniqlash lozim. Ishlarning issiqlik harorati yuqori boʻlgan uchastkalariga katta miqdorda ochiq issiqlik chiqarilishi bilan olib boriladigan texnologik jarayonlar natijasida atrof muhit harorati yuqori boʻlgan ishlab chiqarish uchastkalari taalluqlidir. Issiqlik harorati yuqori boʻlgan uchastkalarda band boʻlish – bu qizdirilgan uskuna yoki ishlab chiqarilgan mahsulot hisobiga haroratning yuqori zonasida ishlarni bajarishdir. Issiqlik harorati yuqori boʻlgan ish – bu ishchining ishlab chiqarish sharoitida issiqlikning keng tarqalgan manbalari bilan aloqa qilish bilan ishlarni bajarish tushuniladi. Tasdiqlovchi hujjatlar sifatida: ishchining ishlarning aniq bir uchastkasiga biriktirib qoʻyish toʻgʻrisidagi buyruq (farmoyish); ishlab chiqarish texnologiyasi (reglamentlar, kartalar); sexning texnologik planirovkasi; ish vaqtini hisobga olish tabeli; sex, laboratoriyaning shaxsiy tarkibini hisobga olish sexi; lavozim (mehnat) yoʻriqnomasi; mehnat oʻrnida haroratni oʻlchash boʻyicha laboratoriya tahlillari jurnali. Shuni nazarda tutish lozimki, issiqlik harorati yuqori boʻlgan ish uchastkalarida sovutish uskunalarining mavjudligi imtiyozi pensiya tayinlashni rad etish uchun sabab boʻla olmaydi. 2. Yer osti ishlarida band boʻlish. Yer osti ishlari quyidagi hujjatlar bilan tasdiqlanishi mumkin: shaxta yoki rudnikka tushish va yer ustiga chiqish jurnali (tabeli); marksheyderlik hujjatlari bilan; ishchi nomiga (shaxtalarda, rudniklarda) akkumulyatorlik raqamlarini biriktirish jurnallari bilan. 3. Aniq bir tarkibiy boʻlinmalardagi ish. Imtiyozli pensiya taʼminotiga oid Roʻyxatlarda koʻzda tutilgan tarkibiy tuzilmalarda band boʻlganlikni tasdiqlovchi hujjatlar boʻlib, quyidagilar boʻlishi mumkin: ishga qabul qilish yoki boshqa ishga oʻtkazish toʻgʻrisida buyruq (farmoyish); shtat jadvali; sex yoki tashkilotning tarkibiy tuzilmasi; sex, boʻlim, laboratoriyaning shaxsiy tarkibini hisobga olish jurnali; aniq bir sex (uchastka)ga biriktirilganligi toʻgʻrisida buyruq; topshiriqlar jurnali. 4. Aniq bir usul va aniq bir uskuna (asbob) yordamida ishlarni bajarish quyidagi hujjatlar bilan tasdiqlanishi mumkin: ishlar turi koʻrsatilgan texnologik kartalar; faqat Roʻyxatlarda koʻrsatilgan ishlarni bajarish uchun moslashtirilganligini tasdiqlovchi uskuna (asbob)ning pasport maʼlumotlari. 5. Aniq bir moddalar (xavflilikning aniq bir darajasiga ega) va materiallar bilan bogʻliq aniq bir ishlarda band boʻlish. Yuqorida koʻrsatib oʻtilgan ishlarda doimiy band boʻlish quyidagi hujjatlar bilan aniqlanadi: yordamchi materiallarni sarflash meʼyorlari, limit kartalari bilan; ish hududi havosida mumkin boʻlgan zararli moddalarning roʻyxatlari keltirilgan va yakuniy konsentrati oʻrnatilgan boʻlib, inson organizmiga taʼsiri xususiyatlaridan kelib chiqib xavflilik 4 ta darajaga boʻlinadi: oʻta xavfli moddalar (I darajaga), yuqori xavfli moddalar (II darajaga), oʻrtacha xavfli moddalar (III darajaga), xavfliligi kam boʻlgan moddalar (IV darajaga) ega 12.1.005-88 “Ish hududi havosiga umumiy sanitar-gigiyenik talablar”, mehnat xavfsizligi standartlari sistemasining davlat standarti bilan; aniq bir uchastka ishlariga biriktirilganligi toʻgʻrisidagi buyruq bilan; radioaktiv manbalarni uzatish jurnali bilan; lavozim (mehnat) yoʻriqnomasi bilan; shaxsiy dozimetrik nazorat (nurlanish yuklanmasini hisobga olish jurnali) jurnali. 6. Roʻyxatlarda koʻzda tutilgan ishlarda olingan maxsus staj, shuningdek quyidagi hujjatlar bilan tasdiqlanishi mumkin: sexlar, kemalar boʻlmalari va h .k.larda ishlab boʻlingan vaqtlarni hisobga olish jurnali; texnologik kartalar, rejimlar, reglamentlar, uskunalarning pasporti maʼlumotlari (texnologik pasport) bilan; asosiy vositalarning (uskunalar) inventar roʻyxatlari bilan; lavozim (mehnat) yoʻriqnomalari bilan; brigadirning topshiriqlari jurnali, ish kitobi bilan; bajarilayotgan ish naryadi, meʼyorlashtirilgan topshiriq bilan; aniq bir ishga biriktirilganligi toʻgʻrisidagi buyruq bilan.