YuQORI ChASTOTALI QURILMALARNING RUXSAT BERUVChI HUJJATLARINI RASMIYLAShTIRISh, QURILMALARNI ROʻYXATGA OLISh VA ULARNING TEXNIK PARAMETRLARINI OʻLChAShNI OʻTKAZISh TARTIBI TOʻGʻRISIDA YOʻRIQNOMASINI TASDIQLASh HAQIDA
(order, 2021-12-03)

Oʻzbekiston Respublikasining “Radiochastotalar spektri toʻgʻrisida”gi Qonuni, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 7-maydagi 215-son “Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman: 1. “Yuqori chastotali qurilmalarning ruxsat beruvchi hujjatlarini rasmiylashtirish, qurilmalarni roʻyxatga olish va ularning texnik parametrlarini oʻlchashni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida yoʻriqnoma” ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtganidan oʻn kun keyin kuchga kirgan deb hisoblansin. 3. Mazkur buyruq kuchga kirgan kundan boshlab 1999-yil 27-iyulda OʻzPTAning Bosh direktori birinchi oʻrinbosari tomonidan tasdiqlangan “Barcha turdagi yuqori chastotali qurilmalarning ruxsat beruvchi hujjatlarini rasmiylashtirish, qurilmalarni roʻyxatga olish va ularning texnik parametrlarini oʻlchashni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida Yoʻriqnoma” (1999-yil 20-avgust, roʻyxat raqami 802) oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Ushbu buyruq bajarilishini nazorat qilish Bosh direktor oʻrinbosari M. Sangilov zimmasiga yuklansin. Mazkur Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasining “Radiochastota spektri toʻgʻrisida”gi Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Axborotnomasi 1999-yil, 1-son) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 7-maydagi 215-son “Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-yil, 19-son, 220-modda) muvofiq, yuqori chastotali qurilmalar (keyingi oʻrinlarda YuChQ deb yuritiladi) uchun ruxsat beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirish, ularni roʻyxatga olish, oʻrnatish hamda ishlatish jarayonida ularning texnik parametrlarini oʻlchash boʻyicha ishlarni bajarish tartibini belgilaydi. 1. Ushbu Yoʻriqnoma sanoat, ilmiy va tibbiy maqsad uchun moʻljallangan YuChQni sotib oladigan va ulardan foydalanadigan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, shu jumladan xorijiy yuridik shaxslar va fuqarolar, fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga (keyingi oʻrinlarda YuChQ egalari deb yuritiladi) taalluqlidir va Oʻzbekiston Respublikasi hududida ular tomonidan sotib olinadigan va foydalaniladigan sanoat, ilmiy va tibbiy maqsad uchun moʻljallangan YuChQga zarur ruxsat beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirish masalalarini tartibga soladi. YuChQ — radiochastota energiyasini sanoat, ilmiy, tibbiy, maishiy yoki boshqa maqsadlarda hosil qilish va foydalanish uchun moʻljallangan uskunalar yoki asboblar, ulardan radiotoʻlqinlarni tarqatish yoki qabul qilish maqsadida foydalanish xollari bundan mustasno. 2. Ushbu Yoʻriqnomaning amal qilishi quyidagilarga tatbiq etilmaydi: Oʻzbekiston Respublikasining Mudofaa vazirligi Ichki ishlar vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Hukumat aloqa xizmati va Milliy xavfsizlik xizmati radiochastota organlarining radiochastota taʼminotida boʻlgan vazirliklar va muassasalariga; Elektromagnit moslashuvi markazining (keyingi oʻrinlarda EMM deb yuritiladi) ruxsatnomasisiz foydalanishga ruxsat etiladigan yuqori chastotali qurilmalarga. 3. Texnik parametrlarning nazorat oʻlchashlarini amalga oshirishda quyidagi standartlarga amal qilinadi: Oʼz DSt 1032:2003 Industrial radioxalaqitlar. Industrial radioxalaqitlar manbalarining sinov uslublari; Oʼz DSt 1033:2003 Sanoat, ilmiy, tibbiy va maishiy yuqori chastotali qurilmalardan industrial radioxalaqitlar. Oʻlchov meʼyorlari va uslublari; Oʼz DSt 1063:2004 Texnik vositalarning elektromagnit moslashuvchanligi. Industrial radioxalaqitlarni oʻlchash uchun asboblar. Texnik talablar va sinov usullari. 4. YuChQni sotib olish, olib kirish, boshqaga oʻtkazish va foydalanishga ruxsat beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirish uchun dastlab Oʻzbekiston Respublikasi radiochastotalar boʻyicha davlat komissiyasining (keyingi oʻrinlarda RChDK deb yuritiladi) ushbu YuChQni muayyan radiochastotaga muvofiqligi boʻyicha qarori talab qilinadi. Bunda, 18,0 kHzdan 245,0 GHzgacha radiochastotalar diapazonidagi radiochastotalarda ishlaydigan YuChQ uchun tegishli ruxsat beruvchi hujjatlar rasmiylashtirilishi zarur. 5. YuChQni ruxsat beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirish YuChQ egalari tomonidan taqdim etilgan buyurtma asosida EMM tomonidan amalga oshiriladi. 6. Turli maqsadlarda qoʻllaniladigan YuChQ uchun tegishli ruxsat beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirish faqat RChDK tomonidan ajratilgan radiochastota polosalarida ishlaydigan YuChQ uchun amalga oshiriladi. 7. YuChQni ishlab chiqarish, modernizatsiya qilish uchun (radionurlanishlarning texnik tavsiflarini oʻzgartirgan holda) YuChQ egalari Oʻzbekiston Respublikasi standartlariga muvofiq tayyorlangan texnik topshiriq va texnik shartlarni EMMga kelishish uchun taqdim etadilar. YuChQni ishlab chiqarish va modernizatsiya qilish faqatgina texnik topshiriq va texnik shartlar EMMda kelishilgandan soʻng amalga oshiriladi. 8. Taqdim etilgan texnik topshiriq va texnik shartlar standartlar talablariga toʻgʻri kelmaganda yoki YuChQni RChDKning qarori boʻlmagan radiochastotalarda ishlab chiqarish moʻljallanganda, talabgorga asoslangan rad javobi yuboriladi. 9. YuChQni sotib olish, olib kirish, boshqaga oʻtkazish uchun (shu jumladan, bir vazirlik yoki muassasaning ichida) ruxsatnoma olish uchun YuChQ egalari EMMga uning vazifasi toʻgʻrisidagi maʼlumot bilan birga buyurtma taqdim etadilar. 10. Buyurtmaga quyidagilar ilova qilinadi: YuChQning davlat yoki rus tilidagi texnik tavsifi; Oʻzbekiston Respublikasi hududida YuChQning ushbu turidan foydalanish imkoniyati toʻgʻrisidagi RChDK qarori; Oʻzbekiston Respublikasining muvofiqlik sertifikati. YuChQni sotib olish, olib kirish, boshqaga oʻtkazishga ruxsatnoma namunasi mazkur Yoʻriqnomaning 1-ilovasida keltirilgan. 11. YuChQni sotib olish, olib kirish, boshqaga oʻtkazishga EMMning ruxsatnomasisiz yoʻl qoʻyilmaydi. 12. EMM Oʻzbekiston Respublikasi hududida YuChQdan foydalanish imkoniyati toʻgʻrisida RChDKning tegishli qarori mavjud boʻlganda, buyurtmani koʻrib chiqish uchun qabul qiladi va uni sotib olish, olib kirish, boshqaga oʻtkazish uchun ruxsatnomani rasmiylashtiradi. 13. YuChQni sotib olish, olib kirish, boshqaga oʻtkazish uchun ruxsatnoma YuChQ egasiga undan foydalanish huquqini bermaydi. 14. YuChQ uchun tegishli ruxsatnoma olingandan soʻng, YuChQ Oʻzbekiston Respublikasida belgilangan tartibda sertifikatlashtirilishi, oʻrnatilishi, EMM tomonidan oʻlchatilishi va YuChQdan foydalanish maqsadida ruxsatnoma olishga EMMga murojaat qilinishi lozim. 15. YuChQdan foydalanishga ruxsatnoma olish uchun uning egasi EMMga YuChQdan foydalanish uchun ruxsatnomani berish toʻgʻrisida buyurtma beradi. 16. Buyurtmaga quyidagilar ilova qilinadi: har bir soʻralayotgan YuChQ uchun ikki nusxada belgilangan shakldagi toʻldirilgan anketa; YuChQning egasi yuridik shaxs boʻlganda, korxonada ruxsat beruvchi hujjatlarni oʻz vaqtida rasmiylashtirish va YuChQni hisobga olish uchun javobgar mansabdor shaxsning tayinlanganligi toʻgʻrisidagi buyruqning nusxasi; oʻtkazilgan oʻlchashlarning bayonnomasi. YuChQ uchun anketaning namunasi mazkur Yoʻriqnomaning 2-ilovasida keltirilgan. 17. YuChQning egasi har bir YuChQ texnik parametrlarini industrial radioxalaqitlarning yoʻl qoʻyilgan darajalari uchun Oʼz DSt 1032:2003ga muvofiq nazorat oʻlchashlari oʻtkazilishini va ishchi radiochastota tekshirilishini taʼminlashi kerak. 18. YuChQning egasida tegishli sharoitlar, zarur oʻlchash apparaturalari va malakali xodimlar boʻlmaganda, YuChQ egasining YuChQni sinash boʻyicha murojaatida koʻrsatilgan oʻlchashlarni oʻtkazish Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi (keyingi oʻrinlarda OʻzAAA deb yuritiladi)ning ixtisoslashgan korxonalari tomonidan amalga oshiriladi. 19. Ushbu Yoʻriqnomaning 16-bandiga muvofiq taqdim etilgan hujjatlarning toʻliq toʻplami va oʻlchashlarning ijobiy natijalari mavjud boʻlganda, EMM YuChQning egasiga foydalanish uchun mazkur Yoʻriqnomaning 3-ilovasida belgilangan shakldagi ruxsatnoma beradi. 20. YuChQni Oʻzbekiston Respublikasi hududida foydalanishga EMM tomonidan berilgan maxsus ruxsatnomasiz va muvofiqlik sertifikatisiz yoʻl qoʻyilmaydi. 21. EMM va YuChQ egasining oʻzaro munosabatlari YuChQni foydalanish uchun ruxsatnoma rasmiylashtirilayotganda tuziladigan foydalanish shartnomasida belgilanadi. 22. YuChQdan foydalanish Oʻzbekiston Respublikasining normativ-huquqiy hujjatlari, mazkur Yoʻriqnomaning 4-paragrafi hamda foydalanishga ruxsatnoma berilayotganda EMM tomonidan belgilangan talablarga muvofiq amalga oshiriladi. 23. Navbatdagi nazorat oʻlchashlari oʻtkazilganda, YuChQdan foydalanish uchun avval berilgan ruxsatnomaga EMM tegishli yozuv kiritadi va gerbli muhr bilan tasdiqlaydi. Texnologik jarayon, ish tartibi, foydalanish shartlari va joylari, xalaqitlarni bostirish tizimlari oʻzgarganda, shuningdek YuChQ, uning ishchi elementi (press, quritish kamerasi, induktor, tigel va sh.k.) yoki xalaqitlarni bostirish vositalari oʻrta yoki kapital taʼmirlash ishlari bajarilganidan soʻng, YuChQdan foydalanish uchun berilgan ruxsatnomaga tegishli oʻzgartishlar kiritilishi, yaʼni yoʻl qoʻyilgan industrial radioxalaqitlar normalariga va ruxsat berilgan chastotalar polosasida foydalanishga mos kelishi tekshirilishi kerak. 24. YuChQ egasi foydalanish uchun avval berilgan ruxsatnomaga tegishli oʻzgartishlarni kiritish uchun YuChQni oʻrnatish joyi, korxona nomi yoki korxona joylashgan joyi oʻzgarishining barcha holatlari toʻgʻrisida EMMni yozma ravishda xabardor qilishi kerak. 25. YuChQ foydalanishdan chiqarilganda, uning egasi EMMga asosiy vositalarni hisobdan chiqarish va foydalanishdan chiqarish dalolatnomasini YuChQdan (mulk egasi yuridik shaxs boʻlganda) foydalanish maqsadida berilgan ruxsatnomani ilova qilib, xat bilan murojaat qilishi kerak. YuChQ egasi jismoniy shaxs boʻlganda, YuChQni foydalinishdan chiqarishda foydalanish uchun berilgan ruxsatnoma tegishli maʼlumot bilan EMMga qaytariladi. 26. YuChQ boshqa yuridik yoki jismoniy shaxsga oʻtkazilganda yoki sotilganda, YuChQ egasi 10 kun muddatda uni hisobdan chiqarishi va EMMga foydalanish uchun berilgan ruxsatnomani qaytarishi kerak. Oluvchi taraf, oʻz navbatida, mazkur Yoʻriqnomaga muvofiq YuChQni sotib olishga ruxsatnoma olishi lozim. 27. YuChQ texnik parametrlarini sinovdan oʻtkazish boʻyicha ishlarni oʻtkazishda radioxalaqitlar maydonining kuchlanishi va kuchlanganligini, ishchi chastotani va uning barqarorligini oʻlchash (texnologik sikl vaqtida ishchi chastotaning tebranish chegaralarini aniqlash) uchun oʻlchash vositalaridan foydalaniladi. 28. Oʻlchash vositalari standartlar (Oʼz DSt 1063:2004) talablariga muvofiq boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasida belgilangan tartibda akkreditatsiyadan oʻtkazilgan laboratoriyalarda sinovdan oʻtkazilgan boʻlishi va belgilangan muddatda foydalanilishi kerak. 29. EMMning vakillari, ular tomonidan oʻlchashlar boʻyicha ishlar bajarilganda, xavfsizlik texnikasi qoidalari boʻyicha bilimlari tekshirilganligi toʻgʻrisida guvohnomaga, uchinchidan past boʻlmagan malaka guruhiga hamda tegishli oʻlchashlar boʻyicha malaka guvohnomasiga ega boʻlishlari kerak. 30. YuChQni sinovdan oʻtkazishdan oldin EMMning vakillari oʻlchash vositalari va boshqa zarur apparaturaning ishga yaroqliligini tekshirishi kerak. 31. Oʻlchash vositalarini elektr tarmoqqa ulashdan oldin ularning korpusi yerga ulanishi zarur. 32. Sinovdan oʻtkazish ushbu YuChQ turi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining normativ-huquqiy hujjatlari talablariga muvofiq, har bir YuChQ uchun alohida amalga oshiriladi. Oʻlchashlar jarayonida YuChQ ish tartibi texnologik jarayonga mos kelishi kerak. YuChQni oʻlchash bilan bogʻliq barcha ishlar faqat YuChQ egasining ruxsati bilan va uning bevosita kuzatuvida (YuChQ egasi jismoniy shaxs boʻlsa) yoki maxsus ajratilgan shaxsning bevosita kuzatuvi ostida (YuChQ egasi yuridik shaxs boʻlsa) oʻtkazilishi lozim. 33. YuChQ texnik parametrlarini sinovdan oʻtkazishda uning ishchi chastotasi va barqarorligi, radioxalaqitlar maydonining kuchlanishi hamda kuchlanganligini oʻlchash amalga oshiriladi. 34. Ishchi radiochastotani oʻlchash va uning barqarorligini aniqlash bevosita YuChQning yaqinida amalga oshiriladi. 35. Chastota oʻlchagich YuChQ yoki uning ishchi elementi (induktor, press, vayma va sh.k.)dan shunday masofada joylashtiriladiki, bunda oʻlchash asbobining barqaror ishi taʼminlanishi kerak. 36. Chastota oʻlchagichning koʻrsatgichlari boʻyicha texnologik sikl davrida YuChQning maksimal va minimal ishchi radiochastotasi aniqlanadi. Har bir muayyan YuChQ boʻyicha ishchi chastotaning oʻlchamlari va uning barqarorlik natijalari EMMning vakillari tomonidan ish daftariga yozib qoʻyiladi. Texnologik sikl qisqa muddatli boʻlganda, (masalan, polixlorvinil plyonkalarni payvandlashda) ishchi radiochastotani qayd etish natijalarining ishonchliligini oshirish uchun YuChQ ishining 3—5ta sikli uchun uning tebranishi aniqlanadi. 37. Oʻlchashlar natijalari EMM tomonidan berilgan va RChDKning qaroriga muvofiq foydalanish shartnomasida qayd etilgan foydalanish uchun ruxsatnomada belgilangan radiochastotalar polosasi bilan taqqoslanadi. 38. Oʻlchashlar jarayonida aniqlangan ishchi radiochastotaning mos kelmasligi (ruxsat etilgan radiochastotalar polosasidan, hattoki texnologik siklning bir qismidan tashqarida ishlash) ham EMMning vakillari tomonidan ish daftariga yoziladi. 39. Radioxalaqitlar maydonining kuchlanishi va kuchlanganligini oʻlchash asosiy radiochastota va uning garmoniklarida Oʼz DSt 1033:2003 standarti bilan belgilangan uslub boʻyicha amalga oshiriladi. 40. Turar joylarning elektr tarmoqlariga ulangan yoki korxonalarda ishlatiladigan YuChQ tomonidan yuzaga keladigan radioxalaqitlar kuchlanishini oʻlchash, YuChQdan kamida 10 m masofada eng yaqin joylashgan taqsimlash shchitining qisqichlarida amalga oshiriladi. Tarmoq ekvivalentlarining elektr tarmoqqa ulanishini YuChQ egasi yoki uning vakili amalga oshirishi kerak. 41. Radioxalaqitlar maydonining kuchlanganligini oʻlchash YuChQ oʻrnatilgan korxona hududi yoki xonaning (YuChQ egasi jismoniy shaxs boʻlsa) toʻrt tarafidan YuChQdan 10 m masofada amalga oshiriladi. Oʻlchashlar nuqtalarini tanlashda alohida eʼtibor tekshirilayotgan YuChQdan eng kam masofada joylashuviga qaratilishi kerak. Agar normaga keltirilgan masofada (korxona hududi chegarasi yoki xonadan 10 m) maydon kuchlanganlik oʻlchashlarini oʻtkazishning imkoniyati boʻlmasa (yoʻlning transport qatnaydigan qismi, haydalgan yer, shaxsiy uy va sh.k.), oʻlchashlar nuqtasini normaga keltirilgandan koʻproq masofalarda (300 metrgacha) tanlash mumkin. Ruxsat berilgan qiymat bilan solishtiriladigan maydon kuchlanganligining qiymati esa, Oʼz DSt 1033:2003 standartiga binoan hisoblash bilan aniqlanadi. 42. Radioxalaqitlar maydoni kuchlanishi va kuchlanganligining oʻlchangan qiymatlari ish daftariga yoziladi. 43. Oʻtkazilgan oʻlchashlar natijalari boʻyicha 2 nusxada mazkur Yoʻriqnomaning 4-ilovasida keltirilgan shaklda bayonnoma tuziladi. Bayonnomada YuChQning ish tartibi, ishchi radiochastotani oʻlchash natijalari, radioxalaqitlar maydonining kuchlanishi va kuchlanganligi, ularni oʻtkazish joylari (nuqtalari), har bir tekshirilgan qurilmaning belgilangan talablarga muvofiqligi va aniqlangan kamchiliklari qayd etiladi. 44. Bayonnomalarni EMM va korxona vakillari, YuChQ egasi imzolashadi va uning bir nusxasi YuChQ egasiga topshiriladi. 45. YuChQ industrial radioxalaqitlarning yoʻl qoʻyilgan darajalarida belgilangan normalariga mos kelganda, ularni ishga tushirish yoki bundan keyin ishlatish mumkinligi toʻgʻrisida bayonnomaga tegishli yozuv kiritiladi. 46. YuChQni industrial radioxalaqitlarning yoʻl qoʻyilgan darajalari normalari talablariga mos kelmasligi yoki uning ruxsat berilmagan radiochastotalar polosasida ishlashi aniqlanganda, EMMning vakillari quyidagi koʻrsatmani rasmiylashtirgan holda, mazkur Yoʻriqnomaning 5-ilovasida keltirilgan namunadagi sinovdan oʻtkazish dalolatnomasini tuzadi: ishga tushirilayotgan YuChQ boʻyicha — aniqlangan nomuvofiqliklar bartaraf etilgunga qadar ishga tushirilishini taqiqlash; ishlatilayotgan YuChQ boʻyicha aniqlangan nomuvofiqliklarni bartaraf etish uchun aniq muddat (bajarilishi zarur boʻlgan ishlarning murakkabligiga qarab, lekin 30 kundan ortiq boʻlmagan) belgilanadi. Agar YuChQ texnik parametrlarining aniqlangan buzilishlari radioaloqa ishida, televideniye va radioeshittirish dasturlarini qabul qilishda xalaqitlarni yuzaga keltirsa, ushbu xalaqitlar sabablari bartaraf etilgunga qadar YuChQdan foydalanish toʻxtatiladi. 47. Ushbu Yoʻriqnomaning 46-bandida bayon qilingan barcha aniqlangan holatlar boʻyicha EMM Davlat aloqa inspeksiyasiga axborotni taqdim etadi. 48. YuChQ egalari YuChQni ishlatish jarayonida quyidagi huquqlarga ega: berilgan ruxsatnoma doirasida radiochastota spektridan foydalanish jarayonida qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan har qanday faoliyatni amalga oshirish; radioxalaqitlar manbalarini aniqlash va bartaraf etishda qatnashish; EMM mansabdor shaxslarining xatti-harakatlari ustidan qonunchilik hujjatlariga muvofiq shikoyat qilish. 49. YuChQ egalari quyidagilar uchun javobgardirlar: YuChQ uchun ruxsat beruvchi hujjatlarni oʻz vaqtida rasmiylashtirish va sotib olingan yoki foydalanilayotgan YuChQ texnik parametrlarini oʻlchash boʻyicha ishlarni oʻz vaqtida oʻtkazishga; YuChQni ruxsatnomaga va radiochastota spektridan foydalanish shartnomasiga muvofiq ishlatishga. 50. Ushbu Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Hukumat aloqa xizmati, Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish, raqobat va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash davlat qoʻmitasi va “Oʻzstandart” agentligi bilan kelishilgan.