TIJORAT BANKLARI TOMONIDAN YoSh OILALARGA IMTIYOZLI ASOSDA KREDITLAR BERISh TARTIBI TOʻGʻRISIDA NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2019-12-30)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki toʻgʻrisida” hamda “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2007-yil 18-maydagi PF-3878-son “Yosh oilalarni moddiy va maʼnaviy qoʻllab-quvvatlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoniga asosan Markaziy bank Boshqaruvi qaror qiladi: 1. Tijorat banklari tomonidan yosh oilalarga imtiyozli asosda kreditlar berish tartibi toʻgʻrisida nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Ushbu qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida roʻyxatdan oʻtgan kundan oʻn kundan keyin kuchga kiradi. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”, “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”, “Mikromoliyalash toʻgʻrisida”, “Ipoteka toʻgʻrisida”, “Isteʼmol krediti toʻgʻrisida”gi qonunlari va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yosh oilalarni moddiy va maʼnaviy qoʻllab-quvvatlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2007-yil 18-maydagi PF-3878-son Farmoniga muvofiq, tijorat banklari tomonidan yosh oilalarga imtiyozli shartlar asosida mikrokreditlar, ipoteka va moliyaviy isteʼmol kreditlari berish tartibini belgilaydi. 1. Ushbu Nizom maqsadlarida quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi: yosh oila — er-xotinning ikkisi ham oʻttiz yoshdan oshmagan oila yoxud farzand (bola) tarbiyalab voyaga yetkazayotgan oʻttiz yoshdan oshmagan yolgʻiz otadan yoki yolgʻiz onadan iborat boʻlgan oila, shu jumladan nikohdan ajralgan, beva erkak (beva ayol); imtiyozli davr — kredit boʻyicha asosiy qarzni qaytarish muddati kechiktirilgan davr; mikrokredit — yosh oilalarga bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravaridan oshmaydigan miqdorda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun beriladigan pul mablagʻlari; ipoteka krediti — yosh oilalarga sotib olinayotgan koʻchmas mulkni garovga olish orqali uy-joy qurish, rekonstruksiya qilish va sotib olish uchun beriladigan kredit; 11. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 8-sentabrdagi 250-son “Mamlakatning ijtimoiy hayotida faol qatnashayotgan yosh oilalarni uy-joy bilan taʼminlashni yanada qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarorida belgilangan “Yoshlar” uylaridagi kvartiralarni sotib olishga ipoteka kreditlari berish boʻyicha munosabatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi. 2. Kreditlar tijorat banklari tomonidan qaytarishlik, toʻlovlilik, taʼminlanganlik, maqsadli foydalanish va muddatlilik shartlari asosida beriladi. 3. Tijorat banklarining oʻz mablagʻlari hisobidan yosh oilalarga kreditlar quyidagi imtiyozli shartlar asosida beriladi: oilaviy tadbirkorlikni tashkil etish uchun mikrokreditlar boʻyicha foiz stavkasi Markaziy bankning amaldagi qayta moliyalash stavkasidan ortiq boʻlmagan miqdorda oʻrnatiladi; yosh oilalarga beriladigan ipoteka kreditlari uch yillik imtiyozli davr bilan foiz stavkasi Markaziy bankning amaldagi qayta moliyalash stavkasidan ortiq boʻlmagan miqdorda belgilanadi; yosh oilalarga beriladigan moliyaviy isteʼmol kreditlari olti oylik imtiyozli davr bilan foiz stavkasi Markaziy bankning amaldagi qayta moliyalash stavkasidan ortiq boʻlmagan miqdorda belgilanadi. 4. Imtiyozli davr oʻrnatilgan holda berilgan kreditlar asosiy qarzni toʻlash boʻyicha imtiyozli davr tugagandan keyingi oydan boshlanadi. Imtiyozli davr kredit boʻyicha foizlar hisoblash va undirishga tatbiq etilmaydi. Bunda foizlar yosh oilaga kredit boʻyicha qarzdorlikning amaldagi qoldigʻiga kunlik hisoblab boriladi va oyda bir marta undiriladi. 5. Yosh oilalarga mikrokreditlar quyidagi maqsadlarga beriladi: oilaviy tadbirkorlikni tashkil etish uchun; mikrofirmalar, kichik korxonalar, oilaviy korxonalar, fermer xoʻjaliklari, shuningdek yuridik shaxs maqomiga ega boʻlgan dehqon xoʻjaliklari dastlabki (boshlangʻich) sarmoyasini shakllantirish uchun; yakka tartibdagi tadbirkorlik, mikrofirmalar, kichik korxonalar, oilaviy korxonalar, fermer va dehqon xoʻjaliklarini kengaytirish va rivojlantirish uchun. 6. Tijorat banklari tomonidan yosh oilalarga mikrokreditlarning berilishi, monitoringi va qaytarilishi Oʻzbekiston Respublikasining “Mikromoliyalash toʻgʻrisida”gi Qonuni va banklarning ichki kredit siyosatlari bilan tartibga solinadi. Bunda, bankning Imtiyozli kredit berish maxsus jamgʻarmasi hisobidan berilgan mikrokreditdan foydalanganlik uchun imtiyozli foiz stavkasi Markaziy bankning amaldagi qayta moliyalash stavkasining 50 foizi miqdorida oʻrnatiladi. 8. Davlat maqsadli jamgʻarmalari kredit liniyalari hisobidan yosh oilalarga imtiyozli foiz stavkalari boʻyicha mikrokreditlarning berilishi, monitoringi va qaytarilishi “Tijorat banklari tomonidan davlat maqsadli jamgʻarmalari kredit liniyalari hisobidan imtiyozli mikrokreditlar berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom”ga (roʻyxat raqami 2527, 2013-yil 19-noyabr)” asosan tartibga solinadi. 9. Ipoteka kreditlari yosh oilalarga quyidagi maqsadlar uchun beriladi: qonun hujjatlarida belgilangan tartibda kelishilgan yakka tartibdagi va namunaviy loyiha asosida, qurilishning belgilangan normalari va qoidalariga rioya qilgan holda yakka tartibda uy-joy qurishga va rekonstruksiya qilishga; yakka tartibdagi uy-joyni yoki koʻp kvartirali uydagi kvartirani sotib olishga. 10. Tijorat banklari yoki boshqa kredit tashkilotlari tomonidan yosh oilalarga ipoteka kreditlari berish, monitoring qilish va qaytarish tartibi Oʻzbekiston Respublikasining “Ipoteka toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2007-yil 3-yanvardagi 2-son qarori bilan tasdiqlangan “Uy-joy qurilishiga, uni rekonstruksiya qilishga va sotib olishga ipoteka krediti berish toʻgʻrisida nizom” (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-yil, 1-2-son, 9-modda) asosida, mazkur Nizomda belgilangan xususiyatlarni inobatga olgan holda tartibga solinadi. 11. Ipoteka kreditlari yosh oilalarga 15 yildan kam boʻlmagan muddatga beriladi. Bunda, yosh oilalar vositachilik haqini toʻlamasdan kreditni muddatidan oldin qaytarishi hamda unga hisoblangan foizlar toʻlovini muddatidan oldin amalga oshirishi mumkin. 12. Tijorat banklari tomonidan yosh oilalarga beriladigan ipoteka krediti kredit resurslari manbasidan qatʼi nazar, quyidagi miqdorlarda beriladi: yakka tartibdagi uy-joyni qurilishi va sotib olish uchun — qonun hujjatlarida belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining 3000 baravarigacha; yakka tartibdagi uy-joyni rekonstruksiya qilish, shuningdek koʻp kvartirali uydagi kvartirani sotib olish uchun — qonun hujjatlarida belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining 2500 baravarigacha. 13. Yosh oila aʼzolari (er yoki xotin)ning ish beruvchisi boʻlgan yuridik shaxslar yosh oila tomonidan olinadigan uy-joy qurish, rekonstruksiya qilish va sotib olishga ipoteka krediti uchun dastlabki badalni bankka oʻtkazishlari mumkin. Bunda, badal summasi yosh oila aʼzosi (eri yoki xotini)ning qaysi biri nomiga ipoteka krediti rasmiylashtiriladigan boʻlsa, uning nomiga bankda ochilgan jamgʻarma omonat hisobvaragʻiga ish beruvchi tomonidan oʻtkaziladi. 14. Tijorat banklari tomonidan yosh oilalarga moliyaviy isteʼmol kreditlari berish, monitoring qilish va qaytarish tartibi Oʻzbekiston Respublikasining “Isteʼmol krediti toʻgʻrisida”gi Qonuni bilan ushbu Nizomda belgilangan xususiyatlar hisobga olingan holda tartibga solinadi. 15. Ushbu Nizom talablarining buzilishida aybdor shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.