Yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish hamda oilaviy maslahat xizmatlarini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2026-05-19)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oila va xotin-qizlarni tizimli qoʻllab-quvvatlashga doir ishlarni yanada jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 7-martdagi PF-87-son Farmoniga muvofiq, yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash tizimini takomillashtirish, huquqiy va psixologik xizmatlar koʻrsatish, ota-onalikka tayyorlash taʼlim dasturlari orqali masʼuliyatli ota-onalik koʻnikmalarini shakllantirish va oilalarda maʼnaviy-axloqiy muhitni yanada yaxshilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi, Yoshlar ishlari agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklarining tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimlari huzuridagi Yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash markazlari negizida tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimlari tizimida yuridik shaxs boʻlmagan Oila va xotin-qizlar maskanlarini (keyingi oʻrinlarda — maskanlar) tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin. 2. Maskanlarning asosiy vazifalari etib quyidagilar belgilansin: nikohlanuvchi yoshlar, oilasida muammosi boʻlgan, nikoh qurganiga 5 yil toʻlmagan hamda oilaviy ajrim bilan bogʻliq nizoli oilalarni alohida dasturlar asosida oʻqitish; psixologik, huquqiy, mediativ, tibbiy, mentorlik yoʻnalishlarida oilaviy maslahat xizmatlarini koʻrsatish; yoshlar uchun giyohvandlik, erta tugʻruq va erta nikohning oqibatlari, yot gʻoyalarga qarshi immunitetni shakllantirishga qaratilgan oʻquvlar tashkil etish; nikohlanuvchi yoshlar uchun oilaviy hayot psixologiyasi, oila iqtisodi va budjeti, reproduktiv salomatlik asoslari, oilaviy-huquqiy munosabatlar hamda maʼnaviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash, shu jumladan, oiladagi nizolarni zoʻravonliksiz hal etish madaniyatini shakllantirish masalalari boʻyicha “maishiy zoʻravonliksiz baxtli oilaviy hayotga tayyorlash” maxsus kurslarini tashkil etish; profilaktika hisobida turgan ayollarga stress, qoʻrquv va ishonchsizlikni yengish hamda ijtimoiy moslashuv dasturlarini tashkil etish; oilasida muammosi boʻlgan, nikoh qurganiga 5 yil toʻlmagan oilalar uchun oilaviy muammolarni bartaraf etish koʻnikmasini shakllantirish, bola psixologiyasi, ota-onalikni rivojlantirishga qaratilgan taʼlim dasturlarini amalga oshirish; oilaviy ajrim bilan bogʻliq, sud va FHDY organlariga ariza bergan nizoli oilalar bilan alohida ishlash, muloqotni tiklashga qaratilgan mashgʻulotlar oʻtkazish, oilaviy ajrimlarning oqibatlari yuzasidan tushuntirish ishlarini olib borish; migratsiyadan qaytgan, ogʻir ahvoldagi ayollarning ruhiy va hissiy salomatligini tiklash, ularning jamiyatga integratsiya qilinishi yuzasidan kuzatuv va qoʻllab-quvvatlash dasturlarini yoʻlga qoʻyish; zoʻravonlik sodir etgan yoki sodir etishga moyil boʻlgan shaxslar uchun zoʻravonlik holatlarining salbiy oqibatlari va qonuniy javobgarligini tushuntirish, hissiyotlarni boshqarishni oʻrgatish; sogʻlom ovqatlanish, nutritsiologiya, diyetologiya boʻyicha maslahatlar berish, sport-sogʻlomlashtirish tadbirlarini tashkil etish; lider tadbirkorlarni jalb qilgan holda, zamonaviy tadbirkorlik koʻnikmalarini shakllantirish boʻyicha xotin-qizlarga maslahatlar berish; “Xavfsiz migratsiya”ni taʼminlashda ayollarga koʻmaklashish, mehnat bozorida talab yuqori boʻlgan daromadli kasb-hunar va xorijiy tillarga oʻqitish, konsalting xizmatlarini tashkil etish. 3. Belgilansinki, maskanlar faoliyatini samarali tashkil etish maqsadida: mahalladagi xotin-qizlar faollari maskanlar faoliyatini targʻib qiladi, oilalar va xotin-qizlarni maskanlarga yoʻnaltiradi; tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimlari maskanlar faoliyatini tashkil etish, uning ish rejasini ishlab chiqish, tasdiqlash va ish rejaning bajarilishini taʼminlash, malakali mutaxassislar va jamoatchilik vakillarini jalb etish choralarini koʻradi; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi, viloyatlar va Toshkent shahri oila va xotin-qizlar boshqarmalari maskanlarga umumiy rahbarlik qiladi, ularning faoliyat samaradorligini taʼminlaydi, davlat ijtimoiy buyurtmasi doirasida loyihalarni jalb etadi. 4. Quyidagilar: Oila va xotin-qizlar maskanlarida amalga oshiriladigan chora-tadbirlar rejasi 1-ilovaga muvofiq; Oila va xotin-qizlar maskanlari faoliyati samaradorligini baholash boʻyicha asosiy samaradorlik koʻrsatkichlarini (KPI) hisoblash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 5. Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi Adliya vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari bilan birgalikda maskanlarda aholiga oilaviy maslahat xizmatlari koʻrsatilishini tashkil etsin. Bunda: maskanlarda aholiga huquqiy va psixologik xizmatlar koʻrsatish uchun zarur mutaxassislar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda shartnoma asosida jalb etiladi va tegishli xarajatlar “Ayollar daftari” jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi; jalb etilgan mutaxassislarga qonunchilik hujjatlarida belgilangan soatbay haq toʻlash miqdorlari va shartlari tatbiq etiladi. 6. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari: maskanlar faoliyatini samarali tashkil qilishga koʻmaklashsin hamda ularga tegishli mutaxassislarning jalb etilishini nazoratga olsin; maskanlarni joylashtirish uchun mos binolar ajratilishini taʼminlasin; qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda maskanlarni kompyuter texnikasi, kanselyariya va boshqa zarur jihozlar bilan taʼminlash, binolarni saqlash (kommunal xizmatlar, joriy taʼmirlash va boshqalar) bilan bogʻliq xarajatlarni mahalliy budjet, “Ayollar daftari” jamgʻarmasi mablagʻlari va qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtirish choralarini koʻrsin. 7. Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi Adliya vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi hamda “Nuroniylar” jamgʻarmasi bilan birgalikda bir oy muddatda: maskanlarga belgilangan vazifalarni sifatli va tizimli amalga oshirish maqsadida malakali mutaxassislarni jalb qilish choralarini koʻrsin; maskanlarni qoʻllanmalar va tarqatma materiallar, videorolik va sohaga oid boshqa targʻibot materiallari bilan taʼminlasin; vazirlik va idoralarning ilmiy-tadqiqot institutlari bilan birgalikda sohaga doir dasturlar va metodologiyalarning ishlab chiqilishini tashkillashtirsin. 8. Maskanlar faoliyatini tizimli tashkil etish va unda koʻrsatilayotgan xizmatlar hamda oʻtkazilayotgan mashgʻulotlar sifatini oshirish maqsadida: a) Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi maskanlarda psixolog maslahati va psixologik bilimlar berilishini tashkil etishga yordamlashadi; b) Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi maskanlarda oʻquvlarni tashkil etishda malakali mutaxassislar, professor-oʻqituvchilarni jalb qiladi hamda talaba-yoshlar oʻrtasida maskanlar faoliyatini targʻib qilish choralarini koʻradi; v) Adliya vazirligi: maskanlarda huquqshunos maslahati va huquqiy bilimlar berilishini tashkil etish boʻyicha choralar koʻradi; FHDY organlariga nikohga ariza bergan nikohlanuvchi shaxslarning ushbu maskanlarda tashkil etilayotgan oilaviy hayotga tayyorlash kurslaridagi ishtirokini taʼminlaydi; faoliyati oila va xotin-qizlarni qoʻllab-quvvatlash, oilaviy muammolarni bartaraf etish va nizoli oilalar bilan ishlash, yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash, psixologik yordamlar koʻrsatishga qaratilgan eng namunali nodavlat notijorat tashkilotlarini hamkorlik uchun maskanlar faoliyati bilan tanishtirish choralarini koʻradi; maskanlar faoliyatini huquqiy qoʻllanmalar va tarqatma materiallar bilan taʼminlashga koʻmaklashadi; g) Ichki ishlar vazirligi: nizoli oilalar bilan ishlash uchun psixologlarni jalb qiladi; maskanlarda oilaviy-maishiy nizolar bilan bogʻliq muammoli oilalar bilan maqsadli ishlarni tashkil etishga amaliy yordam berilishini taʼminlaydi; himoya orderi olgan va profilaktik hisobdagi xotin-qizlar bilan reabilitatsiya ishlari, tazyiq va zoʻravonlik sodir etgan va sodir etishga moyil boʻlgan shaxslar bilan korreksion dasturni oʻtkazish uchun belgilangan tartibda mutaxassislarni jalb qiladi; d) Sogʻliqni saqlash vazirligi: reproduktiv salomatlik, sogʻlom turmush tarzi va shu kabi mavzular boʻyicha metodologik va tarqatma materiallar, videoroliklarni yetkazadi, reja-grafik asosida reproduktiv salomatlik asoslari, erta nikoh va qarindoshlar oʻrtasidagi nikohlarning oldini olish, sogʻlom turmush tarzi boʻyicha tushuntirish ishlarini tizimli tashkil etadi; maskanlarda tibbiy maslahat va tibbiy bilimlar berilishini tashkil etish boʻyicha choralar koʻradi, oʻquvlarda tor soha mutaxassislari ishtirokini taʼminlaydi; maskanlarda “Salomatlik xonalari” hamda “Ona va bola xonalari”ni tashkil etishga koʻmaklashadi; e) Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi xotin-qizlarni daromadli mehnat bilan bandligini taʼminlash, ularni tadbirkorlikka jalb qilish va oʻqitish boʻyicha maskanlar bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyadi; j) Yoshlar ishlari agentligi: maskanlar faoliyatini oliy taʼlim tashkilotlari talabalari, nikoh yoshiga yetgan yoshlar orasida targʻib qiladi, yoshlarni volontyorlik, mentorlik va ijtimoiy loyihalar orqali jalb qilish, ularning tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash ishlarini tashkil etadi; oila mavzusiga bagʻishlangan taʼsirchan videofilm, videoroliklar, infografik lavhalar mediatekasini tashkil etadi, taʼsirchan videoroliklarni ommaviy axborot vositalari va saytlarda namoyish etadi, tarqatma materiallar bilan taʼminlaydi; z) “Nuroniy” jamgʻarmasiga: oila institutini mustahkamlash, avlodlar oʻrtasida uzviylikni taʼminlash, milliy qadriyatlar va urf-odatlarni asrashga qaratilgan targʻibot-tashviqot ishlarini maskanlar bilan hamkorlikda amalga oshirish; yosh oilalarga maʼnaviy-maʼrifiy maslahatlar berish, oilaviy nizolarni bartaraf etishga koʻmaklashish; “Avlodlar muloqoti”, “Oila maktabi” kabi tadbirlarni, maʼnaviy-maʼrifiy suhbatlar oʻtkazishni tashkil etishda koʻmaklashish tavsiya etiladi. 9. Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi ikki oy muddatda: Sogʻliqni saqlash vazirligi, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Adliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda Oila va xotin-qizlar maskanlari faoliyatini tashkil etish tartibini tasdiqlasin; manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 11. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi raisi Z.B. Maxkamova zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom Oila va xotin-qizlar maskanlari (keyingi oʻrinlarda — maskanlar) faoliyati samaradorligini baholash boʻyicha asosiy samaradorlik koʻrsatkichlarini (KPI) hisoblash tartibini belgilaydi. 2. KPI tizimi maskanlar faoliyatini natijaga yoʻnaltirilgan boshqaruv asosida tashkil etish, xizmatlar qamrovi va sifati, taʼlim dasturlari va oilaviy maslahat xizmatlari samaradorligi hamda ijtimoiy taʼsirini baholash maqsadida joriy etiladi. 3. Mazkur Nizom talablari barcha tuman (shahar) maskanlari uchun majburiy hisoblanadi. 4. KPI koʻrsatkichlari quyidagi tamoyillar asosida hisoblanadi: xolislik va shaffoflik; oʻlchanuvchanlik va aniqlik; taqqoslash imkoniyati; maʼlumotlarning haqqoniyligi; natijaga yoʻnaltirilganlik. 5. KPI hisob-kitoblari har oy yakunida amalga oshiriladi, har chorak va yil yakunida tahlil qilinadi. 6. KPI hisoblashda quyidagi rasmiy maʼlumotlar manba sifatida qabul qilinadi: FHDY organlari maʼlumotlari; sud organlari maʼlumotlari; ichki ishlar organlari va “E-ijtimoiy profilaktika” axborot tizimi maʼlumotlari; sogʻliqni saqlash organlari maʼlumotlari; bandlik organlari maʼlumotlari; maskanning elektron hisobot bazasi. 7. Maʼlumotlarning toʻgʻriligi va oʻz vaqtida kiritilishi uchun tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimlari rahbarlari shaxsan masʼul hisoblanadi. KPI tizimi 4 ta asosiy yoʻnalish boʻyicha 18 ta koʻrsatkichni oʻz ichiga oladi. 8. Nikohlanuvchi yoshlarning maskan kurslarida ishtirok etishi: 9. Nikoh qurganiga besh yilgacha boʻlgan yosh oilalarning oʻquv dasturlari bilan qamrab olinishi: 10. Nizoli oilalar bilan individual ishlash ulushi: 11. Himoya orderi olgan xotin-qizlarning reabilitatsiya dasturlariga jalb etilganligi: 12. Migratsiyadan qaytgan ayollarning psixologik va ijtimoiy moslashuv dasturlari bilan qamrab olinishi: 13. Foydalanuvchilarning xizmatlardan qoniqish indeksi: 14. Jalb etilgan mutaxassislarning malaka darajasi: 15. Metodik va tarqatma materiallar bilan taʼminlanganlik darajasi: 16. Individual ish natijasida ijobiy oʻzgarish qayd etilgan holatlar ulushi: 17. Hududda ajrimlar sonining yillik kamayishi: 18. Takroriy murojaatlar sonining qisqarishi: 19. Erta nikoh holatlari dinamikasi: 20. Oilaviy zoʻravonlik holatlari dinamikasi: 21. Maskan orqali kasb-hunarga oʻqitilib, ishga joylashgan xotin-qizlar ulushi: 22. Har bir KPI koʻrsatkichi quyidagi mezonlar asosida baholanadi: 90 — 100 foiz — 5 ball; 75 — 89 foiz — 4 ball; 60 — 74 foiz — 3 ball; 40 — 59 foiz — 2 ball; 40 foizdan past — 1 ball. 23. Barcha koʻrsatkichlar boʻyicha oʻrtacha ball aniqlanadi va maskanning yillik reytingi shakllantiriladi. 24. KPI natijalari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi, viloyatlar va Toshkent shahri oila va xotin-qizlar boshqarmalari tomonidan umumlashtiriladi hamda Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi tomonidan respublika darajasida yagona elektron reyting shakllantiriladi. 25. Reyting natijalari asosida: namunali deb topilgan maskanlar ragʻbatlantiriladi; samaradorligi past maskanlar boʻyicha aniq chora-tadbirlar rejasi ishlab chiqiladi. Bunda maskanlarni namunali deb topish va ragʻbatlantirish Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi tomonidan belgilangan tartib asosida amalga oshiriladi. 26. Notoʻgʻri maʼlumot taqdim etish, sunʼiy koʻrsatkich shakllantirish holatlari qonunchilikda belgilangan tartibda javobgarlikka sabab boʻladi. 27. Mazkur Nizom maskanlar faoliyatini natijaga yoʻnaltirilgan, samarali va ijtimoiy taʼsirchan boshqaruv mexanizmi asosida tashkil etishga xizmat qiladi. 1. Vazirlar Mahkamasining “Oila institutini yanada rivojlantirish va yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 31-dekabrdagi 820-son qarori. 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasining “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida” 2021-yil 20-apreldagi OʻRQ-682-son Qonuni)” 2022-yil 4-apreldagi 153-son qaroriga ilovaning 974-bandi. 3. Vazirlar Mahkamasining “Oila va xotin-qizlar bilan ishlash, mahalla va nuroniylarni qoʻllab-quvvatlash tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida” 2022-yil 9-avgustdagi 438-son qaroriga 1-ilovaning 68-bandi. 4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi faoliyati hamda “Ayollar daftari” bilan ishlash tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2024-yil 10-dekabrdagi 833-son qaroriga ilovaning 23-bandi.