HAQ TOʻLANADIGAN JAMOAT IShLARINI TAShKIL QILISh TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2017-10-09)

“Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 1998-yil 25-dekabrdagi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarini tashkil qilish toʻgʻrisidagi Nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Vazirlar Mahkamasining “Aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1992-yil 13-maydagi 235-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1992-y., 5-son, 18-modda) 1-bandining ikkinchi xat boshi, shuningdek qarorga 1-ilova va Vazirlar Mahkamasining 1998-yil 23-iyuldagi 310-son qarori bilan tasdiqlangan oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar 1-bandining “v” va “g” kichik bandlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 65-moddasi va “Aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 22-moddasiga muvofiq ishlab chiqilgan va haq toʻlanadigan jamoat ishlarini tashkil qilish va moliyalash tartibini, ishsiz deb eʼtirof etilgan fuqarolarning bunday ishlarda ishtirok etishi shartlarini belgilab beradi. 1. Haq toʻlanadigan jamoat ishlari deganda, hammabop, odatda, belgilangan tartibda ishsiz deb eʼtirof etilgan fuqarolar uchun ularning maxsus dastlabki kasb tayyorgarligini talab qilmaydigan mehnat faoliyatining vaqtincha turlari tushuniladi. 2. “Aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 17-moddasining birinchi qismiga muvofiq haq toʻlanadigan jamoat ishlarini tashkil qilish joylardagi davlat hokimiyati organlari vakolatlariga kiradi, ular har yili mehnat organlari takliflari boʻyicha va ular ishtirokida ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish xususiyatlarini va muayyan hududda aholini ish bilan taʼminlash yuzasidan vaziyatni hisobga olgan holda haq toʻlanadigan jamoat ishlarining hajmlarini va turlarini aniqlaydilar. 3. Haq toʻlanadigan jamoat ishlari quyidagi maqsadlarda tashkil qilinadi: ish qidirayotgan shaxs sifatida mehnat organlarida roʻyxatga olingan fuqarolarga ularning vaqtincha ish haqi (mehnat daromadi) olishi va ish qidirayotgan davrida ularni moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash; mehnat organlari tomonidan ishsiz deb eʼtirof etilgan fuqarolarni vaqtincha ish bilan taʼminlash uchun shart-sharoitlar yaratish; birinchi marta ish qidirayotgan va kasbi (mutaxassisligi) boʻlmagan shaxslarni mehnat faoliyatiga jalb qilish; turli sabablarga koʻra kasb faoliyatida ancha uzilishlar boʻlgan shaxslarni (ilgari bolalar tarbiyasi, bemorlar va oilaning keksa aʼzolariga qarash bilan mashgʻul boʻlgan, jazoni oʻtash muassasalaridan ozod qilinganlar va boshqalar) mehnatga qayta tiklash; iqtisodiyot va ijtimoiy sohaning ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan obyektlarini ishchi kuchi bilan taʼminlash. 4. Quyidagilar: a) mehnat organlarida roʻyxatga olingan, qaramogʻida uch kishidan kam boʻlgan 35 yoshgacha boʻlgan ishsiz erkaklar, ular tomonidan ishsizligi boʻyicha nafaqa olish davrida; b) ixtiyoriy tartibda — ishsizlarning boshqa toifalari, shuningdek mehnat organlarida ish qidirayotgan shaxslar sifatida roʻyxatga olingan shaxslar haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashishlari mumkin. Mazkur bandning “a” kichik bandida koʻrsatib oʻtilgan shaxslar uchun ular tomonidan ishsizlik boʻyicha nafaqa olishi tugagandan keyin haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashish ixtiyoriy hisoblanadi. 5. Joylardagi davlat hokimiyati organlari mehnat organlarining taklifi boʻyicha va ishtirokida: haq toʻlanadigan jamoat ishlarini amalga oshirish uchun iqtisodiyot tarmoqlarini va aniq korxonalar, tashkilotlar va muassasalarni belgilaydilar; oʻzlariga boʻysunuvchi korxonalarda, muassasalar va tashkilotlarda va shartnomalar boʻyicha — boshqa korxonalarda haq toʻlanadigan jamoat ishlari amalga oshirilishini tashkil etadilar (1-ilova). 6. Mehnat organlari ish qidirayotgan va ishsiz shaxslar tarkibi va sonini hisobga olgan holda ishchi kuchiga boʻlgan talab va takliflarni tahlil qilish asosida aholini ish bilan taʼminlash mintaqaviy dasturining maxsus boʻlimiga kiritiladigan haq toʻlanadigan jamoat ishlarini tashkil qilish boʻyicha takliflarni tayyorlaydilar va joylardagi davlat hokimiyati organlariga kiritadilar. 7. Korxonalar mehnat organlari bilan birgalikda haq toʻlanadigan jamoat ishlarining zarur turlari va hajmlarini belgilaydilar. 8. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarining tavsiya etiladigan turlarining namunaviy roʻyxati mazkur Nizomga 2-ilovada koʻrsatib oʻtilgan. Joylardagi davlat hokimiyati organlari haq toʻlanadigan jamoat ishlari turlari roʻyxatini ularga boʻlgan ehtiyojga qarab kengaytirishlari mumkin. Avariyalar, tabiiy ofatlar va shunga oʻxshash boshqa hodisalarning oqibatlarini tugatish zaruriyati bilan bogʻliq boʻlgan faoliyat turlarini haq toʻlanadigan jamoat ishlariga kiritishga yoʻl qoʻyilmaydi. 9. Ishsiz deb eʼtirof etilgan fuqarolar, shuningdek, mehnat organlarida ish qidirayotgan shaxslar sifatida roʻyxatga olingan shaxslar mehnat organlari yoʻllanmasi boʻyicha haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashadilar. Ish beruvchi yuborilgan fuqarolarning haq toʻlanadigan jamoat ishiga qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi javobni mehnat organiga 3 kun muddatda joʻnatishga majburdir (3-ilova). 10. Taklif qilinayotgan haq toʻlanadigan jamoat ishlari turlari ishsiz deb eʼtirof etilgan fuqarolarning, shuningdek, mehnat organlarida ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatga olingan shaxslarning kasb mahoratini, ish tajribasini, yoshi, jinsi va boshqa xususiyatlarini, ish tartibi va zarur mehnat sharoitlarini hisobga olishi kerak. Mehnat organi ishsiz fuqarolarning, shuningdek ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatga olingan shaxslarning kasbini, yoshini va boshqa xususiyatlarini hisobga olgan holda haq toʻlanadigan jamoat ishlarini amalga oshirishning aniq joylarini, shuningdek, ularga yuboriladigan fuqarolarning qatnashish shartlari va muddatlarini belgilaydi. 11. Mazkur Nizom 4-bandining “a” kichik bandida koʻrsatib oʻtilgan ishsizlarning haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashishning eng kam muddati ishsizlik boʻyicha nafaqa olishning qonun hujjatlarida belgilangan muddati davomida har oyda kamida ikki haftani tashkil etishi kerak. 4-bandning “a” kichik bandida koʻrsatib oʻtilgan ishsizlarning haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashishining jami muddati ishsizlik boʻyicha nafaqa toʻlashning qonun hujjatlarida belgilangan muddati davomida: ish joyini va ish haqi (mehnat daromadi)ni yoʻqotgan yoki uzoq (bir yildan koʻproq) uzilishdan keyin mehnat faoliyatini tiklashga harakat qilayotgan shaxslar uchun — oʻn ikki kalendar haftadan; ilgari ishlamagan va birinchi marta ish qidirayotgan shaxslar uchun — olti kalendar haftadan kam boʻlmasligi kerak. 12. Mazkur Nizom 4-bandining “a” kichik bandida koʻrsatib oʻtilgan ishsizlar mehnat organlari tomonidan taklif etilgan haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashishni rad etgan hollarda ularga ishsizlik boʻyicha nafaqa toʻlanmaydi. Ishsiz xavfli, zararli va ogʻir ish sharoitlari bilan bogʻliq haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashishni rad etganda, unga boshqa haq toʻlanadigan jamoat ishi beriladi. Mazkur Nizom 4-bandining “a” kichik bandida koʻrsatib oʻtilgan ishsiz mazkur Nizomning 11-bandida belgilangan davr davomida haq toʻlanadigan jamoat ishlarida amalda qatnashmagan taqdirda unga keyingi oylar uchun nafaqa toʻlash toʻxtatib qoʻyiladi va ishsiz haq toʻlanadigan jamoat ishlarida belgilangan muddatni ishlab bergandan soʻng qayta tiklanishi mumkin. Bunda mehnat organi tomonidan ishsizlik boʻyicha nafaqa miqdori qayta hisoblab chiqiladi. 13. Ishsizlik boʻyicha nafaqa olayotgan ishsizlarning boshqa toifalari uchun haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashish muddati va davrlari biron-bir muddat bilan cheklanmaydi, mazkur Nizom 4-bandining “a” kichik bandida koʻrsatib oʻtilgan shaxslar bundan mustasno. 14. Ishsiz haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashgan davrda unga ishsizlik boʻyicha nafaqa toʻlanmaydi va jamoat ishlarida qatnashish tugagan kundan boshlab qayta tiklanadi. 15. Mehnat organlari fuqarolarni haq toʻlanadigan jamoat ishlarini bajarish uchun yuborishda ish tartibini tashkil etish va haq toʻlash shartlari, moddiy ragʻbatlantirish imkoniyati haqida ularni xabardor qiladi. 16. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashadigan shaxslar bilan ish beruvchi maʼlum muddatga, biroq kamida ikki hafta muddatga uning muddatini uzaytirish huquqi bilan mehnat shartnomasi tuzadi. Ish beruvchi shartnoma muddatini uzaytirishni rad etgan hollarda, mehnat organi ishsizga jamoat ishlarida qatnashish uchun boshqa ish joyi beradi. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarini bajarish boʻyicha shartnoma munosabatlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tuzilgan mehnat shartnomasi asosida amalga oshiriladi. Ixtiyoriylik asosida brigadalarga birlashgan fuqarolar tomonidan haq toʻlanadigan jamoat ishlarining kompleksini yoki alohida turlarini amalga oshirishda shartnomada tomonlarning majburiyatlari, ishning hajmi va bajarish muddatlari, mehnatni tashkil etish va unga haq toʻlash shakllari nazarda tutiladi. 17. Haq toʻlanadigan ishlarni bajarish uchun yuborilgan shaxslarga korxonalarda amalda boʻlgan stavkalar va lavozim maoshlari (ishbay narxlar)dan kelib chiqqan holda, amalda bajarilgan ish uchun, ammo amalda ishlangan vaqt uchun ishsizlik boʻyicha nafaqa miqdori 15 foizga koʻpaytirilgandan kam boʻlmagan miqdorda ish haqi toʻlanadi, agar qonun hujjatlarida boshqacha hol nazarda tutilmagan boʻlsa. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarida ish haqidan tashqari mehnat uchun qoʻshimcha mukofotlar miqdori korxonalar mablagʻlari hisobidan ish beruvchilar tomonidan belgilanishi mumkin. 18. Agar ishsizni bajarilayotgan haq toʻlanadigan jamoat ishi qanoatlantirsa, unda u ish beruvchi bilan kelishgan holda bunday ishni doimiy asosda bajarishga rozilik berishi mumkin, mehnat organi esa, unga bu doimiy mos keladigan ish deb hisoblaydi. Bunday hollarda ushbu shaxs bilan ilgari tuzilgan mehnat shartnomasi yangi mehnat sharoitlari koʻrsatilgan holda qayta tuzilishi kerak. 19. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarini tashkil qilishda mehnat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga, mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya qilinishi, bunday ishlarni bajarish uchun mehnat shartnomasi tuzgan fuqarolar mehnatidan samarali foydalanilishi uchun masʼuliyat korxonaga yuklanadi. Xavfli, zararli va ogʻir mehnat sharoitlari bilan bogʻliq boʻlgan haq toʻlanadigan jamoat ishiga yuborilgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tibbiy tekshiruvdan oʻtishlari kerak. 20. Fuqarolarning haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashgan davri toʻgʻrisida ish beruvchi tomonidan ularning mehnat daftarchasiga tegishli yozuv yoziladi. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashgan davr mehnat stajiga qoʻshiladi. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarida qatnashayotgan fuqarolar pensiya taʼminoti va vaqtincha ishga yaroqsizligi boʻyicha nafaqa olish huquqini saqlab qoladilar. Ishsizning jamoat ishlarida qatnashgan davri uchun sugʻurta badallari ish beruvchi tomonidan amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq toʻlanadi. 21. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarida band boʻlgan shaxslarga ish vaqtining davomiyligi mehnat toʻgʻrisidagi amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq belgilanadi. Ish beruvchilar ish kuni va ish haftasining oʻzgaruvchan shakllaridan foydalanish, shuningdek mehnat unumdorligiga koʻra yoki ishlangan vaqtga mutanosib ravishda haq toʻlagan holda haq toʻlanadigan jamoat ishlarining qisqartirilgan ish vaqtini kiritishga haqlidirlar. Ish beruvchi bilan kelishuvga koʻra, ishsizlarning ish vaqtiga mehnat organida boʻlish va mustaqil ravishda doimiy (mos keladigan) ish qidirish vaqti (haftada ikki soatdan ortiq boʻlmagan) kiritilishi mumkin. 22. Mehnat organlari haq toʻlanadigan jamoat ishlariga yuborilgan va ularda ish bilan taʼminlangan fuqarolarni qonun hujjatlarida belgilanadigan tartibda hisobga olib boradilar. 23. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarini mablagʻ bilan taʼminlash ish beruvchilar tomonidan oʻz mablagʻlari, shuningdek, mahalliy budjet va Ish bilan taʼminlashga koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi. Bunda haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb qilingan fuqarolar mehnatiga haq toʻlash xarajatlarining: joylardagi davlat hokimiyati organlariga qarashli korxonalar, muassasalar va tashkilotlar boʻyicha — ellik foizi ish beruvchilar mablagʻlari va ellik foizi mahalliy budjet va Ish bilan taʼminlashga koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobiga; boshqa korxonalar, muassasalar va tashkilotlar boʻyicha — yetmish besh foizi ish beruvchilar mablagʻlari va yigirma besh foizi Ish bilan taʼminlashga koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi. 24. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarini tashkil qilish bilan bogʻliq xarajatlar odatda ish beruvchi tomonidan qoplanadi, ushbu ishlarda qatnashayotgan fuqarolar mehnatiga haq toʻlash xarajatlari bundan mustasno. 25. Aholini ish bilan taʼminlashda noqulay vaziyatlar bilan bogʻliq istisno hollarda, shuningdek, haq toʻlanadigan jamoat ishlarini tashkil qilish uchun ish beruvchilarni qiziqtirish maqsadida haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb qilingan fuqarolar mehnatiga haq toʻlash xarajatlari Ish bilan taʼminlashga koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobiga quyidagi miqdorlarda qoplanishi mumkin: joylardagi davlat hokimiyati organlari mulki boʻlgan korxonalarda, xoʻjalik hisobidagi korxonalardan tashqari — mehnatga haq toʻlash xarajatlarining koʻpi bilan yetmish besh foizi; boshqa korxonalarda — mehnatga haq toʻlash uchun xarajatlarning koʻpi bilan ellik foizi. 26. Oʻzgalar parvarishiga muhtoj yolgʻiz keksalar, pensionerlar va nogironlarning uyiga borib ijtimoiy xizmat koʻrsatish boʻyicha haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etilgan, mehnat organlarida roʻyxatga olingan ishsiz fuqarolarga ish haqi toʻlash xarajatlari toʻliq Ish bilan taʼminlashga koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi. 27. Haq toʻlanadigan jamoat ishlari hajmi va turlari, shuningdek, Ish bilan taʼminlashga koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining ish beruvchilarga qoplash xarajatlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ishlab chiqiladigan ish bilan taʼminlash tuman (shahar) dasturlarida aks ettiriladi.