Aholi bandligini taʼminlash uchun tijorat banklari tomonidan mikrokreditlar ajratish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2019-07-16)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi va “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi: 1. Aholi bandligini taʼminlash uchun tijorat banklari tomonidan mikrokreditlar ajratish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi, “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi, “Mikromoliyalash toʻgʻrisida”gi, “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi qonunlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 8-avgustdagi PQ-3182-son “Hududlarning jadal ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini taʼminlashga doir ustuvor chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga asosan aholi bandligini taʼminlash uchun tijorat banklari tomonidan mikrokreditlar ajratish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda kuyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: tavsiyanoma — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 8-avgustdagi PQ-3182-son “Hududlarning jadal ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini taʼminlashga doir ustuvor chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga asosan tuman (shahar)larda tashkil etilgan sektorlarning tegishli rahbari, tuman (shahar) hokimining oʻrinbosari — xotin-qizlar qoʻmitasi va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari raisining aholini muayyan mehnat turlari bilan shugʻullanish uchun imtiyozli kreditlash boʻyicha tavsiyanomasi; qarz oluvchi — tavsiyanoma berilgan muayyan mehnat turlari bilan shugʻullanish istagida boʻlgan fuqaro; bank — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilab berilgan, qarz oluvchilarga mikrokreditlar ajratadigan tijorat banki. 2. Mikrokreditlar qaytarishlik, toʻlovlilik, taʼminlanganlik, muddatlilik va maqsadli foydalanish shartlari asosida beriladi. 3. Mikrokreditlar birinchi navbatda, hududlarda aholi uchun munosib turmush sharoitlarini yaratish, muayyan mehnat turlari bilan shugʻullanish istagida boʻlgan aholini tadbirkorlik faoliyati orqali bandlik bilan taʼminlash uchun imtiyozli shartlar asosida beriladi. 4. Mikrokreditlar: ilgari olingan kreditlarni yoki har qanday boshqa qarzlarni qaytarish; alkogol va tamaki mahsulotlari ishlab chiqarish; savdo-vositachi va umumiy ovqatlanish tashkilotlari aylanma mablagʻlarini shakllantirish; savdo va umumiy ovqatlanish obyektlarini qurishni moliyalash, qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarni tashkil etish hamda ular uchun uskunalar sotib olish; ishlab chiqarish maqsadlari uchun ishlatilmaydigan shaxsiy mulkni sotib olish; maʼmuriy xarajatlarni toʻlash, jumladan xizmat avtomobillari taʼminoti; mebel, uyali telefon sotib olish, shuningdek aloqa xizmatlariga toʻlov maqsadlari uchun berilishi mumkin emas. 5. Mikrokreditlar banklar tomonidan qarz oluvchilarga eng kam ish haqining 100 baravari miqdorigacha yillik 7 foiz stavkada ajratiladi. Banklar oʻz ichki kredit siyosatiga asosan respublikamizning alohida hududlarida istiqomat qiluvchi qarz oluvchilarga mazkur Nizomda belgilangan foiz stavkasidan kamaytirilgan foiz stavkalarda mikrokreditlar ajratishi mumkin. 6. Qarz oluvchilarga mikrokredit qaytarish muddatini uzaytirish huquqisiz, kamida 3 oydan 6 oygacha boʻlgan imtiyozli davr bilan, 3 yildan koʻp boʻlmagan muddatga bank kredit qoʻmitasining belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan qarori asosida beriladi. 7. Mikrokredit olish uchun qarz oluvchi tomonidan bankka quyidagi hujjatlar taqdim etiladi: tegishli maqsad boʻyicha mikrokredit olish uchun soʻralgan ariza; tavsiyanoma; shaxsiy tomorqa uchastkalarida mahsulot yetishtirishni kengaytirish maqsadlari uchun mikrokredit soʻralgan hollarda qarz oluvchida tomorqa uchastkasi mavjudligi koʻrsatilgan oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan berilgan maʼlumotnoma; mikrokreditni qaytarishning taʼminlanishi toʻgʻrisida hujjat. 8. Mikrokreditlar qaytarilishining taʼminoti sifatida bankka quyidagi taʼminot turlaridan biri taqdim etiladi: mol-mulk garovi; uchinchi shaxs kafilligi; qarz oluvchi tomonidan olingan mikrokreditni qaytarmaslik xatarining bank foydasiga sugʻurta qilinganligi toʻgʻrisida sugʻurta polisi. Mikrokreditlar qaytarilishi boʻyicha uchinchi shaxs kafilligi taqdim etilganda, kafilning oxirgi 12 oy uchun doimiy ish joyidan (doimiy ish joyi mavjud boʻlganda) berilgan maʼlumotnomalar yoki uning oxirgi 12 oy uchun daromadlari toʻgʻrisidagi deklaratsiyalarning uning yashash joyidagi davlat soliq organi tomonidan tasdiqlangan nusxalari taqdim etiladi. Banklarning ichki kredit siyosatiga muvofiq qarz oluvchilarga mazkur bandda nazarda tutilgan taʼminot turlaridan birini talab qilmasdan blankli (ishonchli) kredit berish huquqiga ega. Bunda bank qarz oluvchi tomonidan olingan mikrokreditni qaytarmaslik xatarini sugʻurta qilishi shart. 9. Qarz oluvchi mazkur Nizomning 8-bandida nazarda tutilgan tegishli hujjatlarni topshirishda oʻzining shaxsini tasdiqlovchi hujjatini koʻrsatadi hamda undan nusxa taqdim etadi. 10. Mikrokredit soʻrab, barcha zarur hujjatlar ilova qilingan holda berilgan ariza bankka kelib tushgan kundan boshlab, bank kredit qoʻmitasi tomonidan ushbu ariza boʻyicha qaror qabul qilish muddati 3 ish kunidan oshmasligi lozim. 11. Mikrokredit berish asoslantirilgan holda rad etilgan taqdirda, bank arizachiga bu haqda keyingi ish kunidan kechiktirmagan holda yozma shaklda maʼlum qilishi shart. 12. Mikrokreditlar qarz oluvchining ssuda hisobvaragʻidan uning toʻlov topshiriqnomasiga asosan, kredit shartnomasida belgilangan maqsadlar uchun tegishli tashkilotlarning bankdagi talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻiga pul oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshiriladi. 13. Mikrokreditlashning maqsadidan kelib chiqqan holda mikrokredit summasining 30 foizi miqdoridagi qismi naqd pul koʻrinishida berilishi mumkin. 14. Qarz oluvchilarga berilgan mikrokreditlar hisobi alohida belgilangan balans hisobvaraqlarida yuritiladi. 15. Qarz oluvchi mikrokredit hamda unga hisoblangan foizlarni naqd pulda, bank plastik kartochkalari orqali yoki qarz oluvchining omonat hisobvaragʻidan pul oʻtkazib berish yoʻli bilan toʻlashi mumkin. 16. Bank tomonidan mikrokreditdan foydalanishning muddati davomida mikrokreditdan maqsadli foydalanilayotganligini aniqlash boʻyicha bevosita joyiga chiqib, doimiy monitoring oʻtkaziladi. 17. Olingan mikrokreditdan boshqa maqsadda foydalanilganlik aniqlangan taqdirda, bank kredit shartnomasida belgilangan tartibda mikrokreditning maqsadsiz ishlatilgan qismini qarz oluvchidan muddatidan ilgari undirib olish huquqiga ega. 18. Qarz oluvchi tomonidan mikrokredit boʻyicha asosiy qarzi va unga hisoblangan foizlar toʻlanmagan taqdirda, bank tavsiyanoma bergan sektor masʼullariga amaliy yordam soʻrab murojaat qilishi mumkin. 19. Oʻzining kredit portfelida tavsiyanomalar asosida ajratilgan mikrokreditlar boʻyicha muddati oʻtgan qarzdorlik miqdori 10 foizdan oshganda, bank filiali tavsiyanomalar asosida mikrokreditlar ajratilishini toʻxtatishi hamda tavsiyanoma bergan sektor masʼullari qirqimidagi maʼlumotlarni Markaziy bankning hududiy Bosh boshqarmasiga taqdim etishi shart. 20. Bank filiallari tavsiyanomalar asosida ajratilgan mikrokreditlar boʻyicha skoring tahlil oʻtkazib, oylik hisobotlarni Markaziy bankning hududiy Bosh boshqarmalariga, Markaziy bankning hududiy Bosh boshqarmalari esa ushbu hisobotlarni Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga taqdim etadi. 21. Mikrokreditlar boʻyicha qarzdorlikni undirishda birinchi navbatda mikrokreditdan foydalanganlik uchun foizlar undiriladi. 22. Mikrokredit belgilangan muddatlarda qaytarilmagan taqdirda, bank undiruvni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda mikrokreditning qaytarilish taʼminoti sifatida taqdim etilgan taʼminot turiga qaratadi. 23. Ushbu Nizom talablarini buzishda aybdor shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi.