Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim muassasalarining harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida
(resolution, 2025-08-08)

Oʻzbekiston Respublikasining “Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat toʻgʻrisida”gi va “Mudofaa toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim muassasalarining harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Belgilansinki: Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim muassasalarining harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarini joylashtirish va oʻquv xonalarini taʼlim dasturlarida qayd etilgan fanlar boʻyicha jihozlash tasarrufida rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlaydigan oliy taʼlim muassasalari boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari va idoralariga yuklatiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim muassasalarining harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarini qurol-aslaha, harbiy texnika va harbiy-texnik anjomlar bilan taʼminlaydi; oliy taʼlim muassasalari harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining shartnoma asosida xizmat qilayotgan harbiy xizmatchilarini belgilangan normadagi oziq-ovqat, kiyim-kechak, pul taʼminoti, shtatdagi lavozimlarga tayinlangan ishchi va xizmatchilarini pul bilan taʼminlash uchun mablagʻlar tasarrufida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirliklar va idoralar tomonidan ushbu oliy taʼlim muassasalarini saqlash boʻyicha nazarda tutilgan budjet mablagʻlari doirasida ajratiladi; oʻquv rejasida harbiy tayyorgarlik uchun zarur miqdordagi oʻquv soatlarini ajratish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligiga yuklatiladi. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi hamda Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi Adliya vazirligi bilan hamkorlikda ikki oy muddatda quyidagilarni belgilangan tartibda ishlab chiqsin va tasdiqlasin: Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim muassasalarida rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlash dasturlari boʻyicha oʻqitish uchun talabalarni saralash tanlovini oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom; Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim muassasalariga “Chaqiriqqacha harbiy taʼlim” yoʻnalishi boʻyicha qabul qilishda kasbiy (ijodiy) imtihon oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom; Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim muassasalarining harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarida oʻquv jarayonini tashkil qilish va amalga oshirish boʻyicha Yoʻriqnoma; Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim muassasalarining harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarida yakuniy davlat attestatsiyasini tashkil qilish va oʻtkazish boʻyicha Yoʻriqnoma. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi ushbu qaror qoidalaridan kelib chiqqan holda, 2017-yilgi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining xarajatlar parametriga zarur oʻzgartirishlar kiritsin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tasarrufida rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlaydigan oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralari bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vaziri A.A. Azizov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat toʻgʻrisida”gi va “Mudofaa toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlaydigan Oʻzbekiston Respublikasining oliy taʼlim muassasalari (keyingi oʻrinlarda OTM deb ataladi) harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari (harbiy taʼlim fakultetlari, harbiy tayyorgarlik oʻquv markazi, harbiy kafedralar, sikllar va kurslar) faoliyatining huquqiy va tashkiliy asoslarini belgilaydi. Rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlaydigan harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari oʻz maqomiga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi oliy harbiy taʼlim muassasalariga tenglashtiriladi. 2. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlari, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Oliy taʼlim vazirligi), tasarrufida OTM boʻlgan vazirliklar va idoralarning normativ-huquqiy hujjatlari hamda ushbu Nizomga amal qiladi. 3. OTM talabalarining harbiy tayyorgarligi — Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari uchun rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlash maqsadida tashkil etiladigan va ushbu Nizomga ilovadagi sxema boʻyicha harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarida oʻtkaziladigan nazariy va amaliy mashgʻulotlar, oʻquv yigʻini, yakuniy davlat attestatsiyasi va Vatanga qasamyod qabul qilish jarayonida amalga oshiriladigan kompleks chora-tadbirlardan iborat. OTMning kunduzgi boʻlimda oʻqiyotgan erkak talabalar, shuningdek tibbiy OTM talabalari jinsidan qatʼi nazar, harbiy tayyorgarlikdan oʻtadilar (oʻqishga jalb qilinadigan xotin-qiz talabalar soni umumiy talabalar sonining 10 foizidan oshmasligi kerak). Harbiy tayyorgarlikka 27 yoshgacha (OTM rektorining talabalarni harbiy tayyorgarlikka jalb qilish toʻgʻrisidagi buyrugʻi chiqarilgan kunda) boʻlgan, salomatligi boʻyicha harbiy xizmatga yaroqli va saralash tanlovidan oʻtgan talabalar jalb etiladi. Harbiy-hisob ixtisosliklari (keyingi oʻrinlarda HHI deb ataladi) boʻyicha rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlash dasturi talabalar harbiy tayyorgarligining asosiy hujjati hisoblanadi. 4. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: harbiy taʼlim fakulteti — OTM bazasida ushbu taʼlim muassasasida tegishli taʼlim yoʻnalishlari boʻyicha kunduzgi boʻlimda oʻqiydigan talabalar orasidan rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlash maqsadida tashkil qilinadigan harbiy oʻquv va maʼmuriy boʻlinma hisoblanadi va uzluksiz oʻquv-tarbiyaviy jarayon amalga oshirilishini taʼminlaydi; harbiy tayyorgarlik oʻquv markazi — bir nechta OTMda tahsil olayotgan talabalar orasidan bir yoki bir nechta HHI boʻyicha rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlash maqsadida oʻquv-tarbiyaviy va metodik ishlar amalga oshiriladigan hamda ushbu oliy taʼlim muassasasi tarkibiga kiradigan harbiy oʻquv boʻlinma; harbiy kafedra — OTMda tahsil olayotgan talabalar orasidan bir yoki bir nechta HHI boʻyicha rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlash maqsadida oʻquv-tarbiyaviy va metodik ishlar amalga oshiriladigan hamda ushbu oliy taʼlim muassasi tarkibiga kiradigan harbiy oʻquv boʻlinma; sikl (kurs) — OTM harbiy taʼlim fakultetining (harbiy kafedrasining) oʻquv-metodik boʻlinmasi boʻlib, unda alohida fanlar boʻyicha oʻqitish, OTMda tahsil olayotgan talabalar orasidan bir yoki bir necha turdosh HHI boʻyicha rezervdagi va zaxiradagi ofitserlar tayyorlanadi. 5. OTMning rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlash boʻyicha taʼlim yoʻnalishlari Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan Oliy taʼlim vazirligi bilan hamkorlikda belgilanadi. 6. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarida OTM talabalari orasidan rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlash quyidagicha tashkil etiladi: “Chaqiriqqacha harbiy taʼlim” yoʻnalishi boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydigan harbiy taʼlim fakultetlarida — bir yil, 2-kursda; tibbiy OTM harbiy kafedralarida — 2 yil davomida bir yil, 3 va 4-kursda; qolgan OTM harbiy kafedralarida — bir yil, 3-kursda. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligiga quyidagi vazifalar yuklatiladi: OTMda harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari yoʻnalishini hamda rezervdagi va zaxiradagi ofitserlar tayyorlanadigan mutaxassisliklar roʻyxatini belgilash; talabalar tahsil olayotgan fuqarolik mutaxassisliklarini inobatga olgan holda HHI boʻyicha rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlash dasturlarini ishlab chiqish; harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari shtat lavozimlariga shartnoma boʻyicha harbiy xizmatchilarni tanlash va tayinlash; harbiy tayyorgarlikdan oʻtish istagini bildirgan OTM talabalarini tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tadbirlarini tashkil qilish; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim vazirligi bilan birgalikda saralash tanlovi va kasbiy (ijodiy) imtihonlar oʻtkazish tartibini belgilash; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim vazirligi bilan birgalikda OTM harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarida oʻquv jarayonini tashkil qilish va amalga oshirish boʻyicha yoʻriqnomani hamda Yakuniy davlat attestatsiyasini tashkil qilish va oʻtkazish boʻyicha yoʻriqnomani tasdiqlash; talabalar harbiy tayyorgarligini nazorat qilish; harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari talabalari bilan oʻquv yigʻinlarini tashkil qilish va oʻtkazish; harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari talabnomalari asosida mashgʻulotlar oʻtkazish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining harbiy qismlari va muassasalari oʻquv bazalarini taqdim etish, qurol-aslahalar, harbiy texnika, oʻq-dorilar va harbiy-texnik anjomlar (bundan keyingi oʻrinlarda HTA deb ataladi), oʻquv-mashq vositalari, asboblar, harbiy texnika va boshqa turdagi HTAga zarur materiallar va ehtiyot qismlar, shuningdek oʻrnatilgan maxfiylik rejimi talablariga muvofiq harbiy tayyorgarlik dasturlarida koʻzda tutilgan harbiy nizomlar, qoʻllanmalar, yoʻriqnomalar, topografik xaritalar, oʻquv darsliklari bilan taʼminlash hamda yoqilgʻi-moylash va boshqa materiallarga limitlar ajratish; qurol-aslahalar, harbiy texnikalar va HTAga texnik xizmat koʻrsatish va ularni taʼmirlash ishlarini amalga oshirish; qurol-aslahalar, harbiy texnikalar va HTA bilan bogʻliq boʻlgan tashish, yuklash (tushirish) ishlarini taʼminlash, davlat texnik nazorati va metrologik taʼminot tadbirlarini oʻtkazish; harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari bitiruvchilarini harbiy tayyorgarlik boʻyicha yakuniy davlat attestatsiyasidan oʻtkazish uchun attestatsiya komissiyalarini tashkil etish; Oliy taʼlim vazirligi va tasarrufida OTM boʻlgan vazirliklar va idoralar bilan oʻquv jarayonini tashkil etish va muvofiqlashtirish; harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari professor-oʻqituvchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish ishlarini tashkil etish. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim vazirligiga quyidagi vazifalar yuklatiladi: belgilangan HHI boʻyicha tasdiqlangan oʻquv dasturlari va rejalariga asosan OTMda harbiy tayyorgarlik tashkil etilishini taʼminlash, talabalar harbiy tayyorgarligi monitoringini olib borish; oʻquv rejasida talabalar harbiy tayyorgarligi uchun oʻquv soatlari ajratish; tasarrufida OTM boʻlgan tegishli vazirliklar va idoralarning harbiy tayyorgarlikni tashkil etish va oʻtkazish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish masalalari boʻyicha faoliyatini muvofiqlashtirish; Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi bilan birgalikda saralash tanlovi va kasbiy (ijodiy) imtihonlar oʻtkazish tartibini belgilash; Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi bilan birgalikda OTM harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarida oʻquv jarayonini tashkil qilish va amalga oshirish boʻyicha yoʻriqnoma hamda Yakuniy davlat attestatsiyasini tashkil qilish va oʻtkazish boʻyicha yoʻriqnomani tasdiqlash. 9. Tasarrufida OTM boʻlgan vazirliklar va idoralarga quyidagi vazifalar yuklatiladi: budjetdan OTMni saqlash uchun mablagʻlar va OTM harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilarini belgilangan normadagi oziq-ovqat, kiyim-kechak va pul taʼminoti hamda shtatdagi lavozimlarga tayinlangan ishchi hamda xizmatchilarini pul bilan taʼminlash uchun moddiy fondlar ajratish; OTMda qurol-aslahalar, harbiy texnikalar, adabiyotlar bilan ishlash uchun belgilangan talablarga muvofiq harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarini alohida joylashtirish boʻyicha shart-sharoitlar yaratish va davlat sirlarini saqlash; Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan ajratiladigan qurol-aslahalar, harbiy texnikalar va HTA taʼminotidan tashqari boshqa zarur oʻquv moddiy-texnik bazani yaratish. 10. OTMga quyidagi vazifalar yuklatiladi: OTMda talabalar harbiy tayyorgarligini sifatli tashkil etish va oʻtkazish, maxfiylik rejimiga amal qilinishini, qurol-aslahalar, harbiy texnikalar va HTA saqlanishini taʼminlash; ushbu Nizomga muvofiq OTMda talabalar harbiy tayyorgarligi hamda ular bilan oʻquv yigʻinlari oʻtkazish uchun nazarda tutilgan oʻquv soatlarini taqsimlash; harbiy tayyorgarlikni tashkil qilish va oʻtkazish uchun zarur oʻquv-yordamchi xodimlar shtat birliklarini ajratish; harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarini alohida joylashtirish, qurol-aslahalar, harbiy texnikalar va HTA saqlanishini taʼminlash; harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarini xonalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, aloqa vositalari, kompyuter texnikalari, axborot va maʼlumot beruvchi materiallar bilan taʼminlash; OTM madaniy-maʼrifiy va sport obyektlarini harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarning maʼnaviy-maʼrifiy va sport tadbirlari uchun ajratish; harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining buyurtmanomalariga binoan bosma (elektron) koʻrinishdagi xizmat hujjatlari, oʻquv-uslubiy adabiyotlar, qoʻllanmalarni nashr qilish, koʻpaytirish, zarur bosma va elektron mahsulotlar, shuningdek kanselyariya ashyolari bilan taʼminlash; talabalarni harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmasiga qabul qilish, ularga xizmatga oid hujjatlar, qurol-aslahalar, harbiy texnikalar, HTA va oʻquv adabiyotlar bilan ishlashga ruxsat berish; OTM ilmiy kengashi yigʻilishida talabalar harbiy tayyorgarligi holatini muhokama qilish. 11. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari shtati professor-oʻqituvchilar, muhandis-texnik va oʻquv-yordamchi xodimlar lavozimlaridan iborat. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilari shtati (harbiy lavozimlar, ularga muvofiq harbiy unvonlar va tarif razryadlari) Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi. 12. Tahsil olayotgan talabalar sonidan kelib chiqqan holda, professor-oʻqituvchilar va muhandis-texnik xodimlarning quyidagi lavozimlari belgilanadi: harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻi; harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻi oʻrinbosari; harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻining oʻquv ishlar boʻyicha oʻrinbosari; sikl boshligʻi; katta oʻqituvchi; oʻqituvchi; kurs boshligʻi (harbiy taʼlim fakultetlari uchun); katta muhandis; muhandis. 13. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilari lavozimlari Mudofaa vazirligi boʻlinmalarining shtatlari soniga kiradi. 14. Harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra)ga harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻi rahbarlik qiladi. Harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻi harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) shaxsiy tarkibi uchun bevosita rahbar hisoblanadi va OTM ilmiy kengashi tarkibiga kiradi. Harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻi quyidagilarga javob beradi: OTM harbiy taʼlim fakultetida (harbiy kafedrasi) talabalar harbiy tayyorgarligini tashkil qilish va uning sifatiga hamda talabalar bilan oʻquv-tarbiyaviy ishlar olib borilishiga; komandirlik va metodik tayyorgarlikning sifatli oʻtkazilishiga; harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) shaxsiy tarkibi oʻrtasida harbiy intizom va maʼnaviy-ruhiy muhitni saqlashga; qurol-aslaha, harbiy texnika va HTA holati va saqlanishiga; davlat sirlari saqlanishini taʼminlashga. Harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻiga quyidagi majburiyatlar yuklatiladi: OTM rektorati, fakultetlari va kafedralari bilan HHI boʻyicha talabalar harbiy tayyorgarligi masalalari boʻyicha oʻzaro aloqalarni tashkil qilish va amalga oshirish; harbiy taʼlim fakultetining (harbiy kafedra) oʻquv, ilmiy, metodik va tarbiyaviy ishlariga, kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilarning komandirlik va maʼnaviy-maʼrifiy tayyorgarligiga rahbarlik qilish; maxsus fanlarni oʻrganish boʻyicha oʻzaro oʻquv-metodik aloqalarni amalga oshirish maqsadida OTM fakultetlari va kafedralari bilan hamkorlikni tashkil qilish; harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) talabalari bilan oʻquv mashgʻulotlari, professor-oʻqituvchilar tarkibi bilan komandirlik, uslubiy-yoʻriqlash va koʻrgazmali mashgʻulotlar oʻtkazish, oʻqituvchilar tomonidan oʻtkaziladigan mashgʻulotlar sifatini nazorat qilish; oʻquv jarayonini muntazam takomillashtirish va harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) talabalari va shaxsiy tarkibini oʻqitish va tarbiyalashning ilgʻor usullarini oʻquv jarayoniga joriy etish, harbiy fanlarning yuqori ilmiy-metodik darajada oʻqitilishini taʼminlash; professor-oʻqituvchilar va oʻquv-yordamchi xodimlar lavozimlariga nomzodlar tanlashda ishtirok etish; har bir harbiy xizmatchi va oʻquv-yordamchi xodimning kasbiy, ishchanlik, maʼnaviy-axloqiy fazilatlari va qobiliyatlarini bilish, ularga munosib ravishda gʻamxoʻrlik koʻrsatish; qurol-aslaha, harbiy texnika, HTA, oʻquv qoʻllanmalari va adabiyotlarning toʻgʻri hisobga olinishi, saqlanishi, asrab-avaylanishi, xizmat koʻrsatilishi va ulardan foydalanishni taʼminlash; oʻquv moddiy-texnik bazani tashkil qilish, rivojlantirish va takomillashtirish boʻyicha aniq maqsadga qaratilgan ishlarni amalga oshirish; oʻquv-metodik ishlarni taʼlim jarayonini yaxshilash, oʻquv qoʻllanmalari, oʻquv-mashq va texnik oʻquv vositalarini, shuningdek oʻquv moddiy-texnik bazaning boshqa elementlarini yaratish vazifalarini hal qilishga yoʻnaltirish; barcha turdagi moddiy vositalardan toʻgʻri foydalanishni taʼminlash va qurol-aslaha, harbiy texnika va HTA, xizmat hujjatlari mavjudligini yiliga kamida ikki marta shaxsan tekshirish; ish yuritish holati, otish mashqlari va amaliy mashgʻulotlar oʻtkazishda qurol-aslaha, harbiy texnika va HTA, portlovchi, zaharli, texnik va zaharlovchi moddalarni ishlatishda shaxsiy tarkibning xavfsizlik choralarini qatʼiy bajarishni muntazam nazorat qilish; talabalar bilan oʻquv yigʻinlarini tashkil qilish va oʻtkazish; harbiy tayyorgarlik boʻyicha buyruqlar loyihalarini tayyorlash va OTM rektoriga taqdim qilish. Harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻi: OTM ilmiy kengashlarida oʻquv, ilmiy va tarbiyaviy faoliyat bilan bogʻliq masalalar muhokamasida ishtirok etish; talabalar harbiy tayyorgarligini tashkil qilish va oʻtkazishda OTMning oʻziga xos xususiyatlariga toʻliq javob beradigan va taʼlim jarayonining yuqori sifatini taʼminlaydigan tartib va usullarini belgilash; talabalarga nisbatan ushbu Nizomning 41-bandiga muvofiq, harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) shaxsiy tarkibiga nisbatan esa — Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining Intizom ustavi va mehnat qonunchiligiga muvofiq ragʻbatlantirish va intizomiy jazo choralarini qoʻllash; oʻz vakolatlariga koʻra hujjatlarni va xizmat doirasida yozishmalarni imzolash huquqlariga ega. 15. Harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻi va uning oʻrinbosarlari, sikl boshliqlari, kurs boshliqlari (harbiy taʼlim fakultetlari uchun), katta oʻqituvchilar va oʻqituvchilar professor-oʻqituvchilar tarkibiga kiradi. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari professor-oʻqituvchilar tarkibining umumiy soni harbiy tayyorgarlikdan oʻtayotgan talabalar soni va professor-oʻqituvchilar tarkibining umumiy yillik oʻquv yuklamasidan kelib chiqqan holda qonunchilikka muvofiq belgilanadi. Oʻqituvchilar tarkibining shtatdagi umumiy soni 8 nafar va undan koʻp boʻlgan harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarida sikl boshligʻi rahbarligida eng kamida 3 nafar oʻqituvchidan iborat sikllar tashkil qilinadi. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalaridagi sikllar soni va ularning nomlanishi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi. 16. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining professor-oʻqituvchilar tarkibi lavozimlariga tegishli harbiy maʼlumotga ega, ofitserlik lavozimlarida kamida 7 yillik xizmat tajribasi va oʻqituvchilik faoliyatiga moyilligi boʻlgan ofitserlar tarkibida shartnoma asosida xizmat qilayotgan harbiy xizmatchilar tayinlanadi. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalaridagi lavozimlarga kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilarni tayinlash va ularning harbiy xizmatni oʻtash tartibi shartnoma boʻyicha harbiy xizmatchilarning harbiy xizmatni oʻtash tartibini belgilaydigan qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi. Ofitserlarni professor-oʻqituvchilar lavozimlariga tayinlash va ularning boshqa lavozimlarga oʻtkazilishi, odatda oʻquv yili tugagandan soʻng amalga oshiriladi. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari professor-oʻqituvchilarining boʻsh lavozimlariga rezervdagi va zaxiradagi ofitserlar tayinlanishi mumkin. Shu bilan birga, ular Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari xizmatchilari hisoblanadi. Rezerv va zaxirada turuvchi ofitserlar tarkibidagi shaxslar (belgilangan tartibda harbiy kiyimda yurish huquqiga ega) talabalar bilan mashgʻulotlar chogʻida ularga berilgan harbiy unvonga muvofiq farqlanish belgilariga ega harbiy kiyimda yuradi. Ular harbiy kiyim-kechak va poyabzal bilan oʻz mablagʻlari hisobidan taʼminlanadilar. 17. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining professor-oʻqituvchilari quyidagi huquqlarga ega: OTM ilmiy kengashiga saylash va saylanish; oʻquv, ilmiy va tarbiyaviy ishlarning muhim masalalari muhokamasida ishtirok etish; OTM laboratoriyalari, auditoriyalari, kabinetlari, oʻqish zallari, kutubxonalari, shuningdek axborot-resurs markazlari, oʻquv va ilmiy muassasalari xizmatlaridan foydalanish; oʻzining alohida xususiyatlariga toʻliq javob beradigan va oʻquv jarayonining yuqori sifatini taʼminlaydigan oʻquv usullari va vositalarini tanlash; talabalarga nisbatan ragʻbatlantirish va intizomiy jazo choralarini qoʻllash. 18. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining professor-oʻqituvchilari: oʻquv-tarbiyaviy jarayonni tashkil qilish va oʻtkazish boʻyicha rahbarlik hujjatlari talablarini, talabalarni HHI boʻyicha tayyorlash oʻquv rejalari va dasturlari mazmunini bilishi; rejalashtirish hujjatlarini ishlab chiqishda ishtirok etishi; oʻquv-metodik ishlarni yuqori darajada oʻtkazish, oʻquv rejalari va dasturlarining samarali va toʻliq bajarilishini taʼminlash, mashgʻulotlarni ilm-fan va texnologiyalarning eng soʻnggi yutuqlaridan foydalangan holda yuksak gʻoyaviy va uslubiy darajada oʻtkazishi; ilmiy ish olib borish, uning natijalarini taʼlim jarayoniga joriy qilishda ishtirok etishi; oʻz ilmiy-nazariy darajasini, pedagogik va harbiy-kasbiy malakasini muntazam oshirib borishi; xizmat burchini benuqson bajarish, intizomlilik, mehnatga ijodiy va masʼuliyat bilan yondashish, yuksak madaniyat va odoblilik borasida talabalarga namuna boʻlishi zarur. 19. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining muhandis-texnik xodimlar tarkibiga kiradigan katta muhandis va muhandis: oʻquv jarayonini moddiy taʼminlash; qurol-aslaha, harbiy texnika va HTA hisobini yuritish holati; qurol-aslaha, harbiy texnika va HTA saqlanishi, ularni qabul qilish va joʻnatishni tashkil qilishga, ularning butligi va sifatli holati; harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra)ning oʻziga boʻysunuvchi oʻquv-yordamchi xodimlarining maxsus tayyorgarligi uchun masʼul. 20. Harbiy taʼlim fakultetlari (harbiy kafedralar) ofitserlarining egallab turgan shtat lavozimi boʻyicha funksional vazifalari Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi. 21. Taʼlim jarayonini taʼminlash, qurol-aslaha, harbiy texnika va HTA, oʻquv-mashq vositalarini saqlash va ularga xizmat koʻrsatish uchun harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari shtatiga quyidagi oʻquv-yordamchi xodimlar lavozimlari joriy etiladi: kabinet mudiri; muhandis; texnik; laborant; ishlab chiqarishni oʻqitish (amaliyot) ustasi; kutubxonachi. OTM harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining oʻquv-yordamchi xodimlari soni: auditoriya fondi, laboratoriyalar, ustaxonalar, otish tirlari, parklar, garajlar, boshqa oʻquv obyektlari, qurol-aslaha, harbiy texnika va HTA, oʻquv texnik vositalarining mavjudligi va ularni saqlash, shuningdek ularga xizmat koʻrsatish va harbiy tayyorgarlik oʻquv jarayoni taʼminlash ishlari hajmidan kelib chiqqan holda, qonunchilikda koʻzda tutilgan normativlarga muvofiq; harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarida taʼlim olayotgan talabalar umumiy sonining 7 foizigacha boʻlgan nisbatda belgilanadi. Oʻquv-yordamchi xodimlarning tegishli shtat birliklarini hisoblash va asoslash harbiy taʼlim fakultetlari (harbiy kafedralar) boshliqlari tomonidan belgilangan normalardan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi va OTM rektoriga muvofiqlashtirish va tasdiqlash uchun kiritiladi. Oʻquv-yordamchi xodimlarni ishga qabul qilish va ishdan boʻshatish harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻi bilan kelishilgan holda OTM rektorining buyruqlari bilan amalga oshiriladi. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining oʻquv-yordamchi xodimlari OTMning budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan taʼminlanadi. 22. Oʻquv-yordamchi xodimlarning vazifalari harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻi tomonidan belgilanadi. 23. Talabalar harbiy tayyorgarlikdan oʻtish uchun tanlov asosida saralab olinadi: “Chaqiriqqacha harbiy taʼlim” yoʻnalishi boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydigan harbiy taʼlim fakultetlarida — abituriyentlarning OTMga oʻqishga kirishida oʻtkaziladigan kasbiy (ijodiy) imtihon davomida; tibbiy OTM harbiy kafedralarida — OTMda taʼlim olishning ikkinchi kursi oxirida saralash tanlovi jarayonida; boshqa OTM harbiy kafedralarida — OTMda ikkinchi kurs oxirida saralash tanlovi jarayonida. Saralash tanlovi oʻtkazilishidan oldin OTMning turdosh taʼlim yoʻnalishlariga ega fakultetlarida talabalar bilan tushuntirish ishlari tashkil etiladi. 24. Kasbiy (ijodiy) imtihondan koʻzlangan asosiy maqsad abituriyentlarning tanlangan fan boʻyicha bilim koʻnikmalari va darajasini, ularning tanlangan yoʻnalishi boʻyicha taʼlim olish va kelgusida ishlash imkoniyatini belgilaydigan ijodiy, jismoniy va fiziologik qobiliyatini baholashdan iborat. Kasbiy (ijodiy) imtihon topshirishga: Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlgan; shaxsiy arizalariga binoan (OTM rektori nomiga, oʻzi yozgan) ixtiyoriy ravishda harbiy tayyorgarlikni oʻtash istagini bildirgan; salomatligi boʻyicha harbiy xizmatga yaroqli abituriyentlarga ruxsat beriladi. 25. Saralash tanlovining asosiy maqsadi suhbatlashish va tushuntirish ishlarini olib borish orqali talabalarning harbiy kafedrada oʻqish salohiyati va keyinchalik harbiy mutaxassislik boʻyicha xizmat qilishi mumknligini belgilaydigan chaqiriqqacha boshlangʻich tayyorgarlik dasturi asosida jismoniy rivojlanishi hamda bilim darajasini baholashdan iborat. Saralash tanloviga: Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlgan; shaxsiy arizalariga binoan (OTM rektori nomiga, oʻzi yozgan) ixtiyoriy ravishda harbiy tayyorgarlikni oʻtash istagini bildirgan; salomatligi boʻyicha harbiy xizmatga yaroqli talabalarga ruxsat beriladi. 26. Quyidagilar harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarida taʼlim olish uchun talabalarni saralash tanlovining asosiy mezonlari hisoblanadi: tibbiy koʻrik; OTMda taʼlim olish jarayonida oʻzlashtirilgan bilim darajasi natijalari; umumjismoniy tayyorgarlikni baholash; chaqiriqqacha boshlangʻich tayyorgarlik dasturi boʻyicha bilim darajasini baholash. 27. Talabalar (fuqarolar)ni harbiy xizmatga yaroqliligini tekshirish boʻyicha tibbiy koʻrik OTM joylashgan joydagi mudofaa ishlari boʻyicha boshqarmaning (boʻlim) tibbiy komissiyalari tomonidan harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻining soʻrovnomasiga binoan belgilangan tartibda oʻtkaziladi. Tibbiy koʻrikni oʻtkazish muddati va joyi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi. 29. OTMda taʼlim olish jarayonida oʻzlashtirilgan bilim darajasini baholash natijasi OTMdagi harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmasiga qabul qilishdan oldingi oʻqish davrida toʻplangan ballar yigʻindisidan tashkil topadi. 30. Talabalarning umumjismoniy tayyorgarligi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi mutaxassislari tomonidan baholanadi. Talabalarning umumjismoniy tayyorgarligi belgilangan talablarga muvofiq baholanadi. Oʻtkazish muddatlari va joyi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi. Umumjismoniy tayyorgarlik darajasi talablariga javob bermagan talabalar saralash tanlovining keyingi tadbirlariga qoʻyilmaydi. 31. Chaqiriqqacha boshlangʻich tayyorgarlik boʻyicha bilim darajasi test oʻtkazish usuli yordamida baholanadi. Kerakli sharoitlar yaratish, joylarda test sinovlarini talablarga qatʼiy rioya etgan holda tegishli ravishda tashkil etish va adolatli oʻtkazish, shuningdek ularning natijalari xolisligi uchun javobgarlik Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligiga yuklatiladi. 32. Talabalar harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmasiga saralash tanlovi natijalari boʻyicha qabul qilinadi. 33. Bir OTMdan boshqasiga belgilangan tartibda koʻchirilgan talabalarni harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalariga qabul qilish, shuningdek avval oʻqishdan chetlatilgan (intizomsizligi boʻyicha chetlatilgan talabalar bundan mustasno) talabalarni oʻqishga tiklash bilan bogʻliq masalalar Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi bilan kelishilgan holda alohida koʻrib chiqiladi. 34. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmasiga qabul qilingan talabalar belgilangan miqdorda oʻquv guruhlari boʻyicha taqsimlanadi. OTMda harbiy tayyorgarlik boʻyicha oʻquv-tarbiyaviy jarayonni tashkil qilish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim vazirligi va Mudofaa vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan OTM harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarida oʻquv jarayonini tashkil qilish va amalga oshirish boʻyicha yoʻriqnoma bilan belgilanadi. OTM talabalarining harbiy tayyorgarligi uchun 528 soat, shu jumladan OTMdagi auditoriya mashgʻulotlari uchun 450 soat va oʻquv yigʻinlari uchun 78 soat vaqt ajratiladi. Harbiy tayyorgarlik fanlari va mashgʻulotlar turlari boʻyicha oʻquv soatlarini taqsimlash harbiy tayyorgarlik dasturlari bilan belgilanadi. Taʼlim fanlari boʻyicha oʻquv vaqtining taqsimlanishi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim vazirligi bilan hamkorlikda Mudofaa vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan OTM harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarida oʻquv jarayonini tashkil qilish va amalga oshirish boʻyicha yoʻriqnoma bilan belgilanadi. Mashgʻulotlar harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻi tomonidan oʻrnatilgan kun tartibiga muvofiq harbiy kun usulida (mashgʻulotlar oʻtkaziladigan kunda talabalar faqat harbiy tayyorgarlik bilan shugʻullanadi) oʻtkaziladi. Bunda oʻquv mashgʻulotlari uchun kuniga 6 — 8 soat ajratiladi. Talabalar harbiy tayyorgarlik fanlarini OTMning boshqa kafedralarida oʻzlashtirgan bilimlar asosida oʻrganadi. 35. Oʻquv yigʻinlari harbiy tayyorgarlikning yakuniy bosqichi hisoblanadi va olgan bilimlarni mustahkamlash, HHI boʻyicha majburiyatlarni bajarish boʻyicha amaliy koʻnikmalarni takomillashtirish, oʻq otar qurollardan otish mashqlarini amaliy bajarish, harbiy-amaliy sport turlari boʻyicha sport tadbirlari va harbiy tayyorgarlik boʻyicha yakuniy davlat attestatsiyasi oʻtkazish hamda talabalarni Vatanga qasamyodga qabul qildirish uchun moʻljallangan. Oʻquv yigʻinlarining davomiyligi 15 kalendar kunni tashkil qiladi. Oʻquv yigʻinlariga harbiy tayyorgarlik boʻyicha barcha turdagi nazoratlarni topshirgan talabalar yuboriladi. Talabalarni oʻquv yigʻinlariga yuborish uchun oʻquv yigʻiniga jalb qilinayotgan talabalar roʻyxati eʼlon qilinadi va bu haqida OTM rektorining buyrugʻi chiqariladi. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari tomonidan OTM joylashgan joydagi mudofaa ishlari boʻlimlariga taqdim etilgan roʻyxatlar asosida talabalar belgilangan tartibda oʻquv yigʻinlariga chaqiriladi. Oʻquv yigʻinlarini oʻtkazish tartibi va joyi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi. Talabalarga oʻquv yigʻinlari davrida yigʻinlarga chaqirilgan harbiy xizmatchilar uchun qonunchilikda belgilangan huquq va majburiyatlar joriy qilinadi. 36. Uzrli sabablarsiz harbiy tayyorgarlik mashgʻulotlarida muntazam ravishda qatnashmaydigan, oʻquv yigʻinlarini oʻtashdan boʻyin tovlaydigan yoki taʼlim jarayonida va oʻquv yigʻinlarini oʻtash davrida intizomni buzadigan, shuningdek harbiy tayyorgarlik boʻyicha belgilangan nazorat turlarini topshirmagan talabalar harbiy kafedra boshliqlari taqdimnomasiga binoan OTM rektori buyrugʻi bilan harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalaridan chetlashtiriladi. 37. Harbiy tayyorgarlikni oʻtash davrida sogʻligʻidan shikoyat qilgan talabalar harbiy hisobda turgan mudofaa ishlari boʻlimlariga tibbiy koʻrikdan oʻtishga yuboriladi. Harbiy xizmatga yaroqsiz deb topilgan talabalar belgilangan tartibda harbiy tayyorgarlikdan chetlashtiriladi va ofitserlar tarkibiga kiritish uchun attestatsiyaga qoʻyilmaydi. 38. Harbiy tayyorgarlikni oʻtash davrida talabalarga Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari Umumharbiy nizomlari talablari joriy qilinadi. 39. Harbiy tayyorgarlikdan oʻtayotgan talabalar quyidagi huquqlarga ega: harbiy mavzu boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlarda qatnashish; harbiy taʼlim fakultetidagi (harbiy kafedra) kutubxona fondidan, qurol-aslaha, harbiy texnika va HTA namunalari, koʻrgazmali qoʻllanma, stend, maketlardan foydalanish. 40. Talabalar: harbiy ishni vijdonan oʻrganishi, HHI boʻyicha komandirlik, metodik va amaliy malakalarni qunt bilan egallashi; harbiy tayyorgarlik boʻyicha mashgʻulotlarda Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari Umumharbiy nizomlari talablariga va harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) kun tartibiga rioya etishi; mashgʻulotlarga belgilangan kiyimda boʻlish qoidalarini buzmasdan kelishi, sochini tartibga keltirishi; oʻquv dasturi va kun tartibida koʻzda tutilgan harbiy tayyorgarlik boʻyicha barcha turdagi mashgʻulotlarda muntazam qatnashishi, harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) tomonidan oʻtkaziladigan tadbirlarda ishtirok etishi; davlat, shu jumladan harbiy mol-mulkni avaylash, qurol-aslaha, harbiy texnika va HTAga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlishi, oʻquv moddiy-texnik bazani takomillashtirishda ishtirok etishi; xavfsizlik choralariga (qurol, qurol-yarogʻ, harbiy texnika, harbiy-texnik jihozlar bilan ishlaganda va boshqa holatlarda) va yongʻin xavfsizligi qoidalariga qatʼiy rioya etishi shart. 41. Talabalarga harbiy tayyorgarlikdan oʻtish davrida quyidagi choralar qoʻllanilishi mumkin: a) ragʻbatlantirish: avval belgilangan intizomiy jazo choralarini bekor qilish; minnatdorchilik eʼlon qilish; ota-onalariga (turar-joyidagi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga) minnatdorlik xati joʻnatish; faxriy yorliq bilan mukofotlash; qimmatbaho sovgʻalar bilan mukofotlash. b) intizomiy jazo choralari: hayfsan eʼlon qilish; qattiq hayfsan eʼlon qilish; harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmasidan chetlashtirish. 42. Talabalarning harbiy tayyorgarlikdan oʻtish davridagi bilimi qonunchilikka muvofiq tekshiriladi va baholanadi. Harbiy tayyorgarlikni oʻtab boʻlgach, nazoratning barcha turlarini muvaffaqiyatli topshirgan, oʻquv yigʻinlaridan oʻtgan talabalar harbiy tayyorgarlik boʻyicha yakuniy davlat attestatsiyasiga qoʻyiladi. 43. Harbiy tayyorgarlik boʻyicha yakuniy davlat attestatsiyasini topshirgan va bakalavriatning toʻliq kursini muvaffaqiyatli yakunlagan talabalarga belgilangan tartibda “leytenant” harbiy unvoni beriladi va ular haqiqiy harbiy xizmatga chaqiriladi yoki rezerv yoxud zaxiraga oʻtkaziladi. Harbiy tayyorgarlik kursini toʻliq oʻtagan, biroq keyingi yillarda OTMni tugatgan shaxslarga harbiy unvon berish hujjatlari ularning OTMni tugatgani toʻgʻrisida diplom olgandan soʻng kechi bilan uch yil muddatda murojaatlari asosida harbiy hisobda turgan mudofaa ishlari boʻlimlari tomonidan rasmiylashtiriladi. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari mudofaa ishlari boʻlimlariga taqdim etadigan harbiy unvon berishga oid hujjatlar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi. 44. Talabalarni oʻquv dasturlariga muvofiq belgilangan HHI boʻyicha sifatli tayyorlashni taʼminlash uchun moʻljallangan moddiy va texnik vositalar, bino va qurilmalar kompleksi harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining oʻquv moddiy-texnik bazasini tashkil qiladi. Oʻquv moddiy-texnik baza talabalar bilan oʻtkaziladigan oʻquv jarayonini tashkil etish va amalga oshirishning moddiy asosi hisoblanadi va ushbu baza ilm-fan hamda texnikaning zamonaviy rivojlanish darajasiga mos boʻlishi kerak. 45. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining oʻquv moddiy-texnik bazasiga quyidagilar kiradi: qurol-aslaha va harbiy texnikalar, shu jumladan oʻquv-mashq qurol-aslahalari va harbiy texnikalari; koʻrgazmali qurollar, oʻquv-mashq va oʻqitish texnik vositalari; auditoriyalar, sinflar, kutubxonalar, xizmat, oʻquv va yordamchi xonalar; umumqoʻshin, taktik va maxsus tayyorgarlik boʻyicha vazifalarni puxta bajarish hamda oʻquv yigʻinlarini oʻtkazishga moʻljallangan oʻquv dalalari, maxsus oʻquv-mashq majmualari, oʻquv shaharchalari, saf tortish maydonlari, tirlar, oʻquv markazlari (poligonlar) va boshqa obyektlar; oʻquv ustaxonalar, bokslar, angarlar, harbiy texnikani saqlash joylari, texnik xizmat koʻrsatish punktlari, qurol-yarogʻ va HTA saqlash omborlari; kutubxona fondi. 46. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari harbiy xizmatchilari bilan komandirlik tayyorgarligini oʻtkazish va talabalar bilan harbiy tayyorgarlik dasturida belgilangan taktik oʻt ochish vazifalarini bajarish maqsadlarida harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining harbiy qismlari va oliy harbiy taʼlim muassasalariga biriktiriladi, zarurat tugʻilganda ularning statsionar (dala) oʻquv bazasidan foydalaniladi. 47. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalariga ajratiladigan xonalar oʻquv dasturi fanlari (boʻlimlari) boʻyicha jihozlanadi va ulardan faqat harbiy tayyorgarlik boʻyicha mashgʻulotlar va talabalarning mustaqil tayyorlanishi uchun foydalaniladi. 48. Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshliqlari buyurtmanomalariga asosan harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarini qurol-yarogʻ, harbiy texnika va HTA bilan taʼminlaydi. 49. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining kundalik faoliyatini tashkil etish harbiy tayyorgarlik boʻyicha oʻquv jarayonining sifatli olib borilishini, oʻrnatilgan tartib va harbiy intizomni saqlash, kun tartibi va ish kuni reglamentiga amal qilinishi, oʻquv moddiy-texnik bazani saqlanishini taʼminlashi darkor. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining kundalik faoliyati ularning joylashuvi va oʻquv jarayonini tashkil etishning oʻziga xos xususiyatlari hisobga olinib, harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻi tomonidan bazasida harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari tashkil etilgan OTM rektori bilan kelishilgan holda belgilanadi. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari kun tartibi va ish kuni reglamenti harbiy taʼlim fakulteti (harbiy kafedra) boshligʻi tomonidan belgilanadi, bunda kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilar, oʻquv-yordamchi xodimlarning haftalik xizmat vaqtining umumiy davom etish muddati qonunchilikda belgilangan ish vaqti davomiyligiga mos kelishi kerak. 50. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalarining qurol-aslaha, harbiy texnika va HTA, shuningdek binolari va ularga tutash hududlarni qoʻriqlash va saqlash belgilangan tartibda rektor tomonidan OTM mablagʻlari hisobidan tashkil qilinadi. 51. “Chaqiriqqacha harbiy taʼlim” yoʻnalishi boʻyicha mutaxassislar tayyorlashni amalga oshiruvchi harbiy taʼlim fakulteti (keyingi oʻrinlarda fakultet deb ataladi) oʻz faoliyatini OTMning alohida fakulteti huquqlari asosida tashkil etadi. 52. Fakultet “Chaqiriqqacha harbiy taʼlim” yoʻnalishi boʻyicha bakalavrlar tayyorlash bilan bir qatorda rezerv va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlash dasturi boʻyicha talabalar harbiy tayyorgarligini taʼminlaydi. Fakultet talabalarining harbiy tayyorgarligi bakalavrlar tayyorlashning tarkibiy qismi hisoblanadi va ushbu taʼlim yoʻnalishi boʻyicha oʻquv rejasining umumkasbiy fanlar roʻyxatiga kiradi. Harbiy tayyorgarlik fanlari uchun oʻquv soatlari va mashgʻulotlar turlari taqsimoti oʻquv rejalari va harbiy tayyorgarlik dasturi bilan belgilanadi. 53. Fakultet shtati tahsil olayotgan talabalar soni va professor-oʻqituvchilarning haqiqiy oʻquv yuklamasidan kelib chiqib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim vazirligi tomonidan Mudofaa vazirligi bilan kelishilgan holda ishlab chiqiladi va ushbu taʼlim yoʻnalishi boʻyicha davlat taʼlim standartlari hamda oʻquv rejalariga kiritilgan oʻzgartirishlarga muvofiq oʻzgarishi mumkin. Fakultet shtatga muvofiq professor-oʻqituvchilar bilan toʻldiriladi: Mudofaa vazirligi hisobidan — kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilar va OTM hisobidan — oliy harbiy maʼlumotli rezervdagi va zaxiradagi ofitserlar yoki “Chaqiriqqacha harbiy taʼlim” yoʻnalishi boʻyicha magistraturani tamomlagan ofitserlar bilan. Bunda fakultetga OTM hisobidan qoʻshimcha ravishda fakultet dekani oʻrinbosari lavozimi uchun 0,5 shtat birligi ajratiladi va u talabalar bilan maʼnaviy maʼrifiy ishlarni rejalashtirish, tashkil etish va amalga oshirish uchun javobgar boʻladi. Uning xizmat vazifalari OTM rasmiy hujjatlariga muvofiq belgilanadi. 54. Faoliyatning asosiy yoʻnalishlarini koʻrib chiqish uchun fakultet boshligʻi raisligida oʻquv-metodik kengash tashkil etiladi. Oʻquv-metodik kengash tarkibi OTM rektori tomonidan tasdiqlanadi. 55. Fakultet boshligʻi OTM ilmiy kengashi va qabul komissiyasi aʼzosi, shuningdek yakuniy davlat attestatsiya komissiyasi raisining oʻrinbosari hisoblanadi. Fakultet boshligʻi oʻz xizmat vazifalarini ushbu Nizomning 14-bandiga muvofiq bajaradi. Bundan tashqari uning vazifalariga quyidagilar kiradi: OTM ilmiy kengashi va fakultetning oʻquv-metodik kengashi tomonidan qabul qilingan qarorlar ijrosini taʼminlash; oʻquv-tarbiyaviy jarayonning amalga oshirilish, shuningdek talabalarning bitiruv malakaviy ishlari va malakaviy amaliyotini nazorat qilish; talabalarni navbatdagi kursga oʻtkazish, ularni qabul qilish (chetlashtirish), yakuniy davlat attestatsiyalariga va bitiruv malakaviy ishni himoya qilishga ruxsat berish, akademik taʼtillar berish va stipendiyalar tayinlash toʻgʻrisida OTM rektori buyruqlari loyihalarini ishlab chiqish; fakultetning oʻquv-metodik kengashi ishiga rahbarlik qilish, ilmiy va ilmiy-metodik konferensiyalar tashkil qilish va oʻtkazish; iqtidorli talabalarni aniqlash, ularni olimpiadalarda qatnashishga tayyorlash boʻyicha ishlarga rahbarlik qilish, maxsus stipendiyalar uchun talabalarni tanlash; OTM marketing xizmati bilan hamkorlikda taʼlim muassasalarining fakultet bitiruvchilari orasidan yetuk, malakali mutaxassislarga boʻlgan ehtiyojini oʻrganish, ularni ish bilan taʼminlash ishlarini tashkil etish; talabalar yotoqxonasida yashayotgan fakultet talabalarining boʻsh vaqtlarini samarali oʻtkazishni taʼminlashga qaratilgan tadbirlar tashkil etish. 56. Fakultetda taʼlim olayotgan, sogʻligʻi boʻyicha harbiy xizmatga yaroqli talabalar harbiy tayyorgarlikka jalb etiladi. OTMga oʻqishga kirishda fanlar blokidagi oʻringa qarab, kasbiy (ijodiy) imtihonlarni topshirishda toʻplash mumkin boʻlgan maksimal ballarning 33,3 foizidan kam ball toʻplagan abituriyentlar davlat test sinovlariga kiritilmaydi. 57. OTM rektorining talabalarni harbiy tayyorgarlikka jalb qilish toʻgʻrisidagi buyrugʻi OTMda birinchi oʻquv yili oxirida oʻtkaziladigan tibbiy koʻrik natijalari boʻyicha chiqariladi. 58. Talabalarning salomatligi boʻyicha harbiy xizmatga yaroqliligi OTM joylashgan hududdagi mudofaa ishlari boshqarmasi (boʻlimi) harbiy-tibbiy komissiyasining tibbiy koʻrik natijalariga asosan aniqlanadi. Salomatligi boʻyicha harbiy xizmatga yaroqsiz deb topilgan talabalar fakultet boshligʻi taqdimnomasiga binoan rektor buyrugʻi bilan OTMdan chetlashtiriladi yoki tahsil olish uchun boshqa taʼlim yoʻnalishiga oʻtkaziladi. Harbiy tayyorgarlik davrida salomatligi yuzasidan shikoyat qilgan talabalar harbiy hisobda turgan mudofaa ishlari boʻlimiga tibbiy koʻrikdan oʻtish uchun yuboriladi. Salomatligi boʻyicha harbiy xizmatga yaroqsiz deb topilgan shaxslar fakultet boshligʻi taqdimnomasiga binoan rektor buyrugʻi bilan OTMdan chetlatiladi yoki tahsil olish uchun boshqa taʼlim yoʻnalishiga oʻtkaziladi. 59. Fakultet talabalarining oʻquv yigʻinlari OTMda oʻqishning 2-kursi oxirida oʻtkaziladi hamda OTM oʻquv rejasi va oʻquv jarayoni jadvalida oʻquv amaliyot turi sifatida qayd etiladi. 60. Talabalar harbiy tayyorgarlikning barcha dasturlari bajarilgandan soʻng oʻquv yigʻinlari oxirida harbiy tayyorgarlik boʻyicha yakuniy davlat attestatsiyasini topshiradi va uning natijalari mazkur taʼlim yoʻnalishi boʻyicha oʻquv rejalarida nazarda tutilgan boshqa fanlar boʻyicha davlat attestatsiyalari bilan teng hisobga olinadi. 61. Uzrli sabablarsiz mashgʻulotlarda qatnashmagan, oʻquv yigʻinlaridan boʻyin tovlagan yoki taʼlim jarayonida va oʻquv yigʻinlari davrida intizomni buzgan, shuningdek belgilangan nazorat turlarini topshirmagan talabalar fakultet boshligʻi taqdimnomasiga binoan rektor buyrugʻi bilan OTMdan chetlashtiriladi. 62. Harbiy tayyorgarlik oʻquv boʻlinmalari tekshiruvdan oʻtkaziladi, ularning mazmuni va davriyligi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan Oliy taʼlim vazirligi bilan birgalikda belgilanadi. 63. Ushbu Nizomni qoʻllash masalalari boʻyicha yuzaga keladigan kelishmovchiliklar qonunchilikka muvofiq hal etiladi. 64. Ushbu Nizom talablarini buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikka muvofiq javob beradi.