Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-09-10)

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 24-avgustdagi 275-son “Iqtisodiy faoliyat turlarini tasniflashning xalqaro tizimiga oʻtish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi va Mehnat vazirligi qaror qiladi: 1. Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonuni va Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 24-avgustdagi 275-son “Iqtisodiy faoliyat turlarini tasniflashning xalqaro tizimiga oʻtish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlash tartibini belgilaydi. 1. Tadbirkorlik subyektlarining toifasi ularning asosiy faoliyat turini (yillik aylanma hajmida ulushi eng koʻp boʻlgan faoliyat turi) va xodimlarining oʻrtacha yillik sonini, Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 24-avgustdagi 275-son qarori bilan tasdiqlangan Kichik tadbirkorlik subyektlariga tegishli boʻlgan tashkilotlar tasniflagichida belgilangan mezonlarga solishtirish yoʻli bilan aniqlanadi. 2. Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik soni tadbirkorlik subyekti bilan mehnat shartnomasi (kontrakti) tuzilgan barcha xodimlarni, shuningdek fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnomalar asosida ishlayotgan xodimlarni (bundan fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnomalar asosida ishlar bajarayotgan, xizmatlar koʻrsatayotgan yakka tartibdagi tadbirkorlar mustasno) oʻz ichiga oladi. 3. Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlashda, vakolatxonalar va filiallarda (agar mavjud boʻlsa) ishlayotgan xodimlarning soni ham hisobga olinadi. 4. Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik soni quyidagilarni alohida tartibda hisoblash hamda ularni qoʻshish yoʻli bilan aniqlanadi: a) mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning oʻrtacha yillik soni; b) tashqi oʻrindoshlarning oʻrtacha yillik soni; v) fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnomalar asosida ishlayotgan xodimlarning oʻrtacha yillik soni. 5. Dam olish yoki bayram (ishlanmaydigan) kunlaridagi xodimlarning soni ushbu kunlardan oldingi ish kunidagi xodimlarning soniga teng deb hisoblanadi. 6. Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlashda hosil boʻlgan oʻrtacha yillik soni koʻp qiymatga qarab butun songacha yaxlitlanadi. 7. Tadbirkorlik subyektida mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning oʻrtacha yillik soni mazkur xodimlarning oʻrtacha oylik sonini hisobot yilining barcha oylari boʻyicha qoʻshish va hosil boʻlgan yigʻindini 12 ga boʻlish yoʻli bilan quyidagi formula yordamida aniqlanadi: W — mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning oʻrtacha yillik soni; Wm1, Wm2, ... — yanvar, fevral va mos ravishda yilning keyingi oylaridagi mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning oʻrtacha oylik soni. 8. Toʻliq bir yil davomida faoliyat yuritmagan tadbirkorlik subyektlari uchun (masalan, yil davomida tashkil etilgan, mavsumiy ishlash xususiyatiga ega boʻlgan va hokazo) mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning oʻrtacha yillik soni tadbirkorlik subyektining barcha faoliyat yuritgan oylari uchun mazkur xodimlarning oʻrtacha oylik sonini qoʻshish va hosil boʻlgan yigʻindini 12 ga boʻlish orqali aniqlanadi. 9. Mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning oʻrtacha oylik soni dam olish va bayram (ishlanmaydigan) kunlarni qoʻshgan holda oyning birinchi sanasidan oʻttizinchi yoki oʻttiz birinchi sanasigacha (fevral oyi uchun yigirma sakkizinchi yoki yigirma toʻqqizinchi sanagacha) hisobot oyining har bir kalendar kunidagi mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlar sonini qoʻshish va hosil boʻlgan yigʻindini hisobot oyining kalendar kunlari soniga boʻlish orqali quyidagi formula yordamida aniqlanadi: Wm — mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning oʻrtacha oylik soni; Wd1, Wd2, ... — birinchi, ikkinchi va mos ravishda oyning keyingi sanalaridagi mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlar soni; n — hisobot oyidagi jami kalendar kunlari soni. 10. Bir oydan kam vaqt faoliyat koʻrsatgan tadbirkorlik subyektida (masalan, yangi ishga tushirilgan, mavsumiy ishlash xususiyatiga ega boʻlgan va hokazo) mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning oʻrtacha oylik soni tadbirkorlik subyektining hisobot oyida barcha ishlangan kunlari uchun (bunga uning ishlash davridagi dam olish yoki bayram (ishlanmaydigan) kunlari ham kiradi) mazkur xodimlarning sonini qoʻshish va hosil boʻlgan yigʻindini hisobot oyidagi jami kalendar kunlari soniga boʻlish orqali aniqlanadi. 11. Tashqi oʻrindoshlarning oʻrtacha yillik soni mazkur xodimlarning oʻrtacha oylik sonini hisobot yilining barcha oylari boʻyicha qoʻshish va hosil boʻlgan yigʻindini 12 ga boʻlish yoʻli bilan quyidagi formula yordamida aniqlanadi: EW — tashqi oʻrindoshlarning oʻrtacha yillik soni; EWm1, EWm2, ... — yanvar, fevral va mos ravishda yilning keyingi oylaridagi tashqi oʻrindoshlarning oʻrtacha oylik soni. 12. Tashqi oʻrindoshlarning oʻrtacha oylik soni mehnat shartnomasida koʻzda tutilgan ish vaqti davomiyligiga mutanosib ravishda quyidagi formula yordamida aniqlanadi: EWm — tashqi oʻrindoshlarning oʻrtacha oylik soni; EWt1, EWt2, ... — birinchi, ikkinchi va keyingi tashqi oʻrindoshlarning joriy oyda ishlagan ish vaqti davomiyligi; tn — oylik ish vaqtining normal davomiyligi. Ish vaqtining normal davomiyligi Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 182-moddasiga muvofiq belgilanadi. Agar tadbirkorlik subyektining ham besh kunlik ham olti kunlik ish haftasida ishlaydigan xodimlari mavjud boʻlsa ushbu tadbirkorlik subyektlari uchun olti kunlik ish haftasidagi normal ish vaqti olinadi. 13. Fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnomalar asosida ishlayotgan xodimlarning oʻrtacha yillik soni mazkur xodimlarning oʻrtacha oylik sonini hisobot yilining barcha ishlangan oylari boʻyicha qoʻshish va hosil boʻlgan yigʻindini 12 ga boʻlish yoʻli bilan quyidagi formula yordamida aniqlanadi: SW — fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnomalar asosida ishlayotgan xodimlarning oʻrtacha yillik soni; SWm1, SWm2, ... — yanvar, fevral va mos ravishda yilning keyingi oylaridagi fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnomalar asosida ishlayotgan xodimlarning oʻrtacha oylik soni. 14. Fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnomalar asosida ishlayotgan xodimlarning oʻrtacha oylik soni dam olish va bayram (ishlanmaydigan) kunlarni qoʻshgan holda oyning birinchi sanasidan oʻttizinchi yoki oʻttiz birinchi sanasigacha (fevral oyi uchun yigirma sakkizinchi yoki yigirma toʻqqizinchi sanagacha) hisobot oyining har bir kalendar kunidagi (shartnomaning amal qilish muddatida) xodimlar sonini qoʻshish va hosil boʻlgan yigʻindini hisobot oyining kalendar kunlari soniga boʻlish orqali quyidagi formula yordamida aniqlanadi: SWm — fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnomalar asosida ishlayotgan xodimlarning oʻrtacha oylik soni; SWd1, SWd2, ... — birinchi, ikkinchi va mos ravishda oyning keyingi sanalaridagi fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnomalar asosida ishlayotgan xodimlar soni; n — hisobot oyidagi jami kalendar kunlari soni. 15. Agar xodim tadbirkorlik subyekti bilan mehnat shartnomasi asosida ishlash bilan bir vaqtning oʻzida mazkur tadbirkorlik subyekti bilan fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnoma asosida ishlayotgan boʻlsa, faqat asosiy lavozimi boʻyicha mehnat shartnomasi asosida ishlayotgan xodimlar sonida hisobga olinadi. 16. Tadbirkorlik subyekti xodimlarining oʻrtacha yillik sonini hisoblash boʻyicha shartli misol mazkur Nizomning ilovasida keltirilgan. 17. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar. 18. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi, Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan. Tadbirkorlik subyekti oʻz faoliyatini 24-may sanasida boshladi. Mazkur tadbirkorlik subyekti bilan 24-mayda mehnat shartnomasi tuzgan va mehnat daftarchalari rasmiylashtirilgan xodimlar soni 70 kishini tashkil qildi. 27-mayda 6 kishi ishga qabul qilindi, 28-mayda 1 kishi bilan mehnat shartnomasi bekor qilindi, 29-mayda 5 kishi va 31-mayda yana 4 kishi ishga qabul qilindi. Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 10-bandiga muvofiq tadbirkorlik subyektida mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning oʻrtacha oylik soni hisobot oyining har bir kalendar kuni uchun xodimlar sonini qoʻshish va hosil boʻlgan yigʻindini hisobot oyining kalendar kunlari soniga boʻlish orqali aniqlanadi (1-jadval). Oy sanasi Xodimlar soni, kishi 24 70 25 (dam olish kuni) 70 26 (dam olish kuni) 70 27 76 28 75 29 80 30 80 31 84 Xodimlarning oʻrtacha oylik soni (70 + 70 + 70 + 76 + 75 + 80 + 80 + 84) : 31 = 19,5 Yilning keyingi oylari uchun mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning oʻrtacha oylik soni xuddi shu tarzda aniqlanadi. Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 8-bandiga muvofiq mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning oʻrtacha yillik soni mazkur xodimlarning oʻrtacha oylik sonini qoʻshish va hosil boʻlgan yigʻindini 12 ga boʻlish yoʻli bilan aniqlanadi (2-jadval). Oylar Mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning oʻrtacha oylik soni, kishi May 19,5 Iyun 85 Iyul 90 Avgust 90 Sentabr 92 Oktabr 93 Noyabr 89 Dekabr 87 Xodimlarning oʻrtacha yillik soni (19,5 + 85 + 90 + 90 + 92 + 93 + 89 + 87) : 12 = 53,8 Tadbirkorlik subyekti tomonidan noyabr oyida 3 nafar tashqi oʻrindoshlar bilan mehnat shartnomalari tuzilib, yaʼni, 1-tashqi oʻrindosh bilan mehnat shartnomasida ish vaqtining davomiyligi kuniga 3 soatdan 26 kun, 2-tashqi oʻrindosh bilan kuniga 2 soatdan 20 kun va 3-tashqi oʻrindosh bilan esa kuniga 1 soatdan 15 kun etib belgilangan (3-jadval). Tashqi oʻrindoshlar Tashqi oʻrindoshlarning joriy oyda ishlagan ish vaqti, soat 1-tashqi oʻrindosh 78 (26 kun x 3 soat) 2-tashqi oʻrindosh 40 (20 kun x 2 soat) 3-tashqi oʻrindosh 15 (15 kun x 1 soat) Tashqi oʻrindoshlarning jami ishlagan ish vaqti 78 + 40 + 15 = 133 Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat Kodeksining 182-moddasiga muvofiq olti kunlik (40 soatli) ish haftasi uchun oktabr oyida ish vaqtining normal davomiyligi 174 soatni tashkil etadi. Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 12-bandida keltirilgan formulaga asosan, tashqi oʻrindoshlarning oʻrtacha oylik soni quyidagiga teng boʻladi: 133 kishi * soat = 0,8 kishi 174 soat Yilning keyingi oylari uchun tashqi oʻrindoshlarning oʻrtacha oylik soni xuddi shu tarzda aniqlanadi. Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 11-bandiga muvofiq tashqi oʻrindoshlarning oʻrtacha yillik soni quyidagicha aniqlanadi (4-jadval). Dekabr oyida tadbirkorlik subyekti tomonidan 5 nafar jismoniy shaxs bilan xizmat koʻrsatish boʻyicha hisobot yilining 13-dekabridan 23-dekabrigacha boʻlgan muddatga fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnomalar tuzildi. Mazkur holatda, fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnomalar asosida ishlagan xodimlarning oʻrtacha oylik soni Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 14-bandiga muvofiq quyidagicha aniqlanadi (5-jadval). Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 13-bandiga muvofiq fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnomalar asosida ishlagan xodimlarning oʻrtacha yillik soni quyidagicha aniqlanadi: 1,8 kishi = 0,2 kishi 12 Tadbirkorlik subyektida hisob-kitoblar natijasida mehnat daftarchalari mavjud boʻlgan xodimlarning hisobot yili uchun oʻrtacha yillik soni 53,8 ni tashkil qildi. Hisobot yili davomida tashqi oʻrindoshlar bilan mehnat shartnomasi tuzilib, mazkur xodimlarning oʻrtacha yillik soni 0,3 ni tashkil qildi. Shuningdek, jismoniy shaxslar bilan fuqarolik-huquqiy tusda shartnomalar tuzilib, mazkur xodimlarning oʻrtacha yillik soni 0,2 ni tashkil qildi. Tadbirkorlik subyekti xodimlarining oʻrtacha yillik soni Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 4-bandiga asosan quyidagicha aniqlanadi (6-jadval). Shunday qilib, Tadbirkorlik subyektlari xodimlarining oʻrtacha yillik sonini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 6-bandiga asosan hisobot yilida tadbirkorlik subyekti xodimlarining oʻrtacha yillik soni 55 kishini tashkil qiladi.