Oʻzbekiston Respublikasida turizmni rivojlantirishning ayrim masalalari toʻgʻrisida
(resolution, 2026-05-22)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2013-yil 15-iyuldagi “Qonunlarning havolaki normalarini amalga oshirishga qaratilgan normativ-huquqiy va boshqa hujjatlarni ishlab chiqish rejalarini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PQ-2003-son Farmonini ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Tasdiqlansinki: Hududida alohida boʻlish tartibi oʻrnatilgan obyektlar va hududlarga turistlarning kirishi (oʻtishi), vaqtincha boʻlishi va harakatlanishi tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq; Turistlar uchun taqiqlangan obyektlar va hududlar roʻyxati 2-ilovaga muvofiq; Turistlarning ayrim toifalariga pullik xizmatlar koʻrsatishda imtiyozlar berish tartibi 3-ilovaga muvofiq. 2. “Oʻzbekturizm” MK, vazirliklar, idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bir oy muddatda oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 3. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklatilsin. 1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Turizm toʻgʻrisida”, “Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasi toʻgʻrisida”, “Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar toʻgʻrisida”, “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq hududida alohida boʻlish tartibi oʻrnatilgan obyektlar va hududlarga (keyingi oʻrinlarda maxsus hudud deb yuritiladi) turistlarning kirishi (oʻtishi), vaqtincha boʻlishi va harakatlanishi tartibini belgilaydi. 2. Mazkur Nizomning maqsadlari uchun chegara zonasida joylashgan madaniy meros obyektlari va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar maxsus hududlarga kiradi. 3. Turistlarning maxsus hududga kirishi (oʻtishi), vaqtincha boʻlishi va harakatlanishi Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining hududiy boʻlinmalarining (keyingi oʻrinlarda ichki ishlar organlari deb yuritiladi) ruxsati bilan amalga oshiriladi. Ruxsatnoma ichki ishlar organi tomonidan ruxsatnoma va maxsus hududga kirish (oʻtish), vaqtincha boʻlish va harakatlanish toʻgʻrisidagi arizaga ushbu Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shaklda belgi qoʻyish yoʻli bilan beriladi. 4. Maxsus hududga kiruvchi (oʻtayotgan) turistik guruh yoki turistda shaxsini tasdiqlovchi hujjat va ushbu Nizomga muvofiq berilgan ruxsatnoma boʻlishi kerak. 5. Ruxsatnoma turistik tashkilot yoki turistning arizasida koʻrsatilgan muddatga beriladi. Maxsus hududda vaqtincha boʻlish ruxsatnomaning amal qilish muddati bilan cheklanadi, u besh kungacha beriladi. 6. Turistik tashkilot yoki maxsus hududga ruxsatnoma olgan turist faqat turni oʻtkazuvchi turistik tashkilotning Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlgan vakolatli vakili (keyingi oʻrinlarda vakil deb yuritiladi) hamrohligidagina turga ruxsat etiladi. 7. Turistlarning maxsus hududga kirishi (oʻtishi), vaqtincha boʻlishi va harakatlanishi uchun ruxsatnoma turistik tashkilotning roʻyxatdan oʻtgan (yuridik manzili) joyidagi yoki tashrif buyurilayotgan maxsus hudud joylashgan joydagi ichki ishlar organlari tomonidan beriladi. 8. Turistlarning maxsus hududga kirishi (oʻtishi), vaqtincha boʻlishi va harakatlanishi uchun ichki ishlar organlari tomonidan berilgan ruxsatnoma uch oy muddatga amal qiladi va idoraviy boʻysunishidan qatʼiy nazar, barcha davlat organlari (mansabdor shaxslari) uchun majburiy hisoblanadi. 9. Ichki ishlar organlariga ushbu Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shakldagi maxsus hududga kirish (oʻtish), vaqtincha boʻlish va harakatlanish uchun ruxsatnoma (keyingi oʻrinlarda ariza) ekskursiya boshlanishidan 5 ish kunidan kechiktirmay ikki nusxada beriladi. Ariza elektron shaklda topshirilishi mumkin. Murojaatning bir nusxasi qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi belgi (sana va ichki ishlar organi masʼul shaxsining imzosi) bilan ariza beruvchiga qaytariladi. Murojaatning bir nusxasi qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi belgi (sana va ichki ishlar organi masʼul shaxsining imzosi) bilan ariza beruvchiga qaytariladi. 10. Turistlarning maxsus hududga kirishi (oʻtishi), vaqtincha boʻlishi va harakatlanishi uchun ruxsatnoma olish uchun arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi: 1) turistik tashkilotlar uchun ushbu Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shakldagi turistlar roʻyxati; 2) mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shakldagi vakillar roʻyxati; 3) chizilgan marshrut bilan ekskursiya hududining xarita-sxemasi; 4) sana boʻyicha tunashni koʻrsatuvchi marshrut dasturi; 5) turistlar va vakillarning pasportlari nusxalari. Ushbu Nizomda nazarda tutilmagan boshqa hujjatlar va maʼlumotlarni talab qilish taqiqlanadi. 11. Turistlar roʻyxatida quyidagilar koʻrsatiladi: turistlarning familiyasi va ismi, fuqaroligi, tugʻilgan sanasi, pasportining seriyasi va raqami, berilgan sanasi va amal qilish muddati, viza turi va seriya raqami, uni kim bergan va amal qilish muddati (agar viza mavjud — respublikaga kirgan paytdan boshlab, yoʻq boʻlgan taqdirda esa — Oʻzbekiston Respublikasining vakolatli organlari tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilgandan keyin), vizasiz rejim amal qilgan davlatdan kelayotgan turistlar bundan mustasno. 12. Ruxsat 16 yoshga toʻlgan turistlarga beriladi. 16 yoshga toʻlmagan shaxslar uchun ruxsat ota-onalardan biriga yoki qonuniy vakillariga yoki ular bilan birga boʻlgan boshqa kattalarga beriladi. 13. Chet ellik turistlarga vizasiz mamlakatlardan, shuningdek ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi arizaga kiritilgan arizani topshirish vaqtida vizani olmagan shaxslarga ruxsatnomalar berish umumiy asosda amalga oshiriladi. 14. Oʻzbekiston Respublikasiga viza olgan xorijiy turistlar qoʻshimcha tekshirishni talab qilmaydi. Maxsus hududga kirayotgan (oʻtayotgan) 16 yoshga toʻlmagan chet el fuqarolari ushbu Qoidalarning 13-bandida koʻrsatilgan tekshiruvlardan oʻtkazilmaydi. 15. Yoʻllanmalar ichki ishlar organlariga ariza topshirilgan kundan boshlab 30 ish kuni ichida, lekin ekskursiya boshlanishidan 3 ish kunidan kechiktirmay beriladi. 16. Guruhga ruxsatnoma vakil nomiga guruh aʼzolarining sonini koʻrsatib, guruh roʻyxati ilova qilinadi, bu haqida ruxsatnomaga tegishli yozuv kiritiladi. Roʻyxatning har bir varagʻi ruxsatnoma bergan shaxsning imzosi, shuningdek tegishli ichki ishlar organining muhri bilan tasdiqlanadi. 17. Turistlarning maxsus hududga kirishi (oʻtishi), vaqtincha boʻlishi va harakatlanishi uchun ruxsatnomalar berilganda ichki ishlar organlari ushbu Nizomning 10-bandida koʻrsatilgan ariza va hujjatlarning nusxalarini Oʻzbekiston Respublikasi xavfsizlik xizmati.davlat chegara qoʻshinlarining tegishli hududiy boʻlinmalariga yuboradilar. 18. Ichki ishlar organlari turistlarning maxsus hududga kirishi (oʻtishi), vaqtincha boʻlishi va harakatlanishi uchun ruxsat berishni rad etishga haqli. 19. Turistik tashkilot yoki turist maxsus hududga kirish (oʻtish), vaqtincha boʻlish yoki harakatlanish uchun ruxsatnoma berishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror toʻgʻrisida ruxsat olish uchun ariza berilgan kundan boshlab uch ish kunidan kechiktirmay yozma ravishda xabardor qilinadi. 20. Ruxsatnoma berishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror ustidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shikoyat qilinishi mumkin. 21. Maxsus hududga kirish (oʻtish), vaqtincha boʻlish yoki harakatlanish uchun ruxsat berishni qonunga xilof ravishda rad etish natijasida turistik tashkilotga yoki turistga yetkazilgan zarar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qoplanadi. 22. Tur yakunlanganidan keyin turistik tashkilotlar va turistlar chegara zonasiga kirish (chiqish)dagi nazorat postida hisobga olinadi. Agar guruh nazorat punktidan tashqarida maxsus hududni tark etsa (ketsa), turistik tashkilot ushbu hududni nazorat qiluvchi harbiy qismga guruhning chiqishi haqida bevosita telefon orqali xabar beradi. 23. Turistik tashkilotlar, turistlar va vakillar taqdim etilgan maʼlumotlarning toʻgʻriligi, shuningdek, maxsus hududdagi qonunchilik talablariga rioya etilishi uchun belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. 24. Turistik tashkilotlar va turistlar quyidagilarga majburdirlar: ekskursiya uchun zarur boʻlgan asbob-uskunalar, jihozlar va kommunikatsiyalarning mavjudligini taʼminlash; tur qatʼiy belgilangan marshrut boʻylab davom etishini taʼminlash; ekskursiya davomida sodir boʻlgan noxush hodisalar haqida darhol ichki ishlar organlariga xabar berish. 25. Turistlarning maxsus hududga kirishi (oʻtishi), vaqtincha boʻlishi va harakatlanishi ustidan nazoratni Davlat xavfsizlik xizmati chegara qoʻshinlari boʻlinmalari va ichki ishlar organlari oʻz vakolatlari doirasida birgalikda hamda mustaqil ravishda amalga oshiradilar. 26. Davlat xavfsizlik xizmati chegara qoʻshinlari va ichki ishlar organlari xodimlari nazoratni amalga oshirishda: shaxsni tasdiqlovchi hujjatlarni va vaqtincha boʻlish, maxsus hududda harakatlanish huquqini beruvchi hujjatlarni tekshirish, transport vositalari va qoʻl yukini dastlabki koʻrikdan oʻtkazish; avtotransport vositalaridagi shaxslarning hududda boʻlishi qonuniyligini tekshirish maqsadida maxsus hudud orqali harakatlanayotgan transport vositalarini toʻxtatish; turistlarning hududga kirish (oʻtish), vaqtincha boʻlish va harakatlanish masalalarini tartibga soluvchi qonun hujjatlariga rioya etishlarini tekshirish boʻyicha reydlar oʻtkazish. Davlat xavfsizlik xizmati chegara qoʻshinlari va ichki ishlar organlari xodimlari qonun hujjatlarida belgilangan boshqa harakatlarni ham amalga oshiradilar. 27. Mazkur Nizomga rioya etilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Davlat xavfsizlik xizmati zimmasiga yuklansin. Andijon viloyati, Xoʻjaobod tumanidagi “Imom ota” qoʻshma oʻquv poligoni va unga tutash hudud. Kampirrovot suv ombori va Andijon viloyati Xonobod shahriga tutash hudud. “Shoʻrsu” qoʻshma artilleriya poligoni va Fargʻona viloyatining Oʻzbekiston viloyatiga tutash hudud. Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanidagi “Qaynarsoy” dam olish maskani va unga tutash hudud. Hisor qoʻriqxonasi hududi va Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz tumaniga tutash hudud. Toʻpalang suv ombori ustidagi Hisor tizma tizmasi va Surxondaryo viloyatining Sariosiyo tumaniga tutash hudud. Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida joylashgan Chorvoq GESi va Chorvoq suv ombori toʻgʻoni. Toshkent viloyati, Nurobod qishlogʻida joylashgan Yangi-Angren issiqlik elektr stansiyasi. Sirdaryo viloyati, Shirin shahri yaqinida joylashgan Sirdaryo issiqlik elektr stansiyasi va uning atrofida. Navoiy viloyati, Bessapan qishlogʻida joylashgan 2-gidrometallurgiya zavodi va uning atrofida. Navoiy viloyati, Koʻkpatas qishlogʻida joylashgan 3-gidrometallurgiya zavodi va uning atrofida. Samarqand viloyati, Qoʻshrabot tumanida joylashgan 4-gidrometallurgiya zavodi va uning atrofida. Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan boshqa oʻta muhim va turkumlangan obyektlar, shuningdek Mudofaa vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligining harbiy qismlari. 1. Mazkur Tartib turistlarning ayrim toifalari — Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga madaniyat va aholi dam olish muassasalari (keyingi oʻrinlarda muassasalar deb yuritiladi) tomonidan pullik xizmatlar koʻrsatishda ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashning qoʻshimcha chora-tadbirlarini koʻrish maqsadida ishlab chiqilgan. 2. Ushbu Tartib davlat tashkilotlari (keyingi oʻrinlarda tashkilot deb yuritiladi) uchun majburiydir. Boshqa shaxslar uchun ushbu tartib maslahat xarakteriga ega. 3. Ushbu tartib quyidagi turdagi muassasalarga nisbatan qoʻllaniladi: madaniyat va dam olish muassasalari; teatr va koʻngilochar tashkilotlar; muzeylar; parklar; muhofaza etiladigan tabiiy hududlar; moddiy madaniy meros obyektlari. 4. Mazkur Tartibga muvofiq turistlarning quyidagi toifalari — Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari uchun imtiyozlar taqdim etiladi: Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari va nogironlari, shuningdek ularga tenglashtirilgan shaxslar; Ikkinchi jahon urushi mehnat fronti qatnashchilari; I va II guruh nogironlari; mehnat faxriylari va pensionerlar; Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash markazlarida parvarish qilinayotgan shaxslar; maktabgacha yoshdagi bolalar; Mehribonlik uylari va “Muruvvat” mehribonlik uylari tarbiyalanuvchilari; oddiy askar va serjantlar lavozimlarida majburiy harbiy xizmatni oʻtayotgan harbiy xizmatchilar. 5. Fuqarolarga imtiyozlar beriladigan pullik xizmatlar roʻyxati muassasa rahbarining buyrugʻi bilan tuziladi. Pullik xizmatlarning narxi tashkilotning pullik xizmatlari uchun tasdiqlangan tariflar asosida belgilanadi. 6. Turistlarning ayrim toifalari uchun quyidagi imtiyozlar taqdim etiladi: Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari va nogironlariga, ularga tenglashtirilgan shaxslarga, Ikkinchi jahon urushi mehnat fronti qatnashchilariga, Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash markazlarida, Mehribonlik uylari va “Muruvvat” mehribonlik uylari tarbiyalanuvchilariga — belgilangan tarifdan 100 % miqdorida; I va II guruh nogironlari, mehnat faxriylari, pensionerlar, maktabgacha yoshdagi bolalar, oddiy va serjantlar sifatida majburiy harbiy xizmatni oʻtayotgan harbiy xizmatchilar uchun — belgilangan tarifning 50 foizi miqdorida. Ushbu Tartibda koʻrsatilgan barcha toifadagi turistlar uchun muhofaza etiladigan tabiiy hududlarga tashrif buyurish bepul amalga oshiriladi. 7. Quyidagi hujjatlar imtiyozlar tayinlash uchun asos hisoblanadi: Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari va nogironlari, faxriylar va pensionerlar uchun — ushbu maqomni tasdiqlovchi belgilangan shakldagi guvohnoma; Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash markazlarida parvarish qilinayotganlar uchun — pasport va tegishli tibbiy-ijtimoiy muassasadan maʼlumotnoma; “Mehribonlik” uylari va “Muruvvat” bolalar uylari tarbiyalanuvchilari uchun — tugʻilganlik toʻgʻrisidagi guvohnoma hamda tegishli taʼlim yoki tibbiy-ijtimoiy muassasadan maʼlumotnoma; maktabgacha yoshdagi bolalar uchun — tugʻilganlik toʻgʻrisidagi guvohnoma; I va II guruh nogironlari uchun — pensiya guvohnomasi, tibbiy mehnat ekspert komissiyalari guvohnomasi; oddiy va serjantlar lavozimlarida majburiy harbiy xizmatni oʻtayotgan harbiy xizmatchilar uchun — muddatli harbiy xizmatni oʻtaganligi toʻgʻrisidagi yozuv bilan harbiy guvohnoma. Madaniyat va aholi dam olish maskanlariga uyushtirilgan tashrif davomida imtiyozlar berish uchun tashrif tashkilotchisi vazifasini bajaruvchi yuridik shaxsning rasmiy murojaati asos boʻlishi mumkin. 8. Ushbu Tartibni bajarish maqsadida tashkilot rahbari buyruq chiqaradi. Taqdim etilgan imtiyozlar toʻgʻrisidagi buyruqda quyidagilar koʻrsatilishi kerak: madaniyat va dam olish muassasalarida imtiyozlar berilgan fuqarolar toifasi; ushbu Tartibga muvofiq beriladigan imtiyozlar miqdori; taqdim etilganda imtiyoz beriladigan hujjatlar roʻyxati; imtiyozlar taqdim etiladigan pullik xizmatlar roʻyxati. 9. Ushbu Tartibda nazarda tutilgan imtiyozlar jamlanma hisoblanadi. Agar imtiyozlar belgilash uchun bir nechta asoslar mavjud boʻlsa, imtiyozlar fuqaroning tanloviga koʻra asoslardan biri boʻyicha belgilanadi. 10. Shartnoma asosida uchinchi shaxslar tomonidan tashkilotda oʻtkaziladigan pullik tadbirlarda qatnashish uchun imtiyozlar nazarda tutilmaydi. 11. Imtiyozlar berish tartibi va shartlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar muassasaga tashrif buyuruvchilar uchun ochiq boʻlgan joylarda, ommaviy axborot vositalarida, muassasaning rasmiy veb-saytida joylashtiriladi.