Kredit byurolarini roʻyxatga olish va ularning faoliyatini litsenziyalash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-12-30)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi, “Kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisida”gi qonunlari va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 23-martdagi PQ-3620-son “Bank xizmatlari ommabopligini oshirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi: 1. Kredit byurolarini roʻyxatga olish va ularning faoliyatini litsenziyalash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom kredit byurolarini roʻyxatga olish va ularning faoliyatini litsenziyalash tartibini belgilaydi. 1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: axborotni kriptografik muhofaza qilish vositalari — axborot xavfsizligini taʼminlash uchun uning kriptografik almashtirilishini amalga oshiruvchi texnik va dasturiy vositalar; bank telekommunikatsiya tarmogʻi — bank tizimining idoraviy telekommunikatsiya tarmogʻi; kredit axboroti almashinuvi tizimi (bundan buyon matnda tizim deb yuritiladi) — kredit axboroti almashinuvi ishtirokchilari oʻrtasida vujudga keladigan munosabatlar majmuasi; elektron axborot — Oʻzbekiston Respublikasining “Kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq tizim ishtirokchilari oʻzaro almashadigan elektron maʼlumot; VPN tarmogʻi — elektron axborot almashinuvi jarayonida aloqa kanallarida bir yoki bir nechta tarmoqlari bogʻlanishlarini taʼminlaydigan virtual tarmoq. 2. Kredit byurolari faoliyatini kredit byurosi faoliyatini amalga oshirish uchun beriladigan litsenziya (bundan buyon matnda litsenziya deb yuritiladi) asosida amalga oshiradi. Kredit byurolarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) tomonidan amalga oshiriladi. 3. Litsenziya amal qilish muddati cheklanmasdan beriladi. 4. Litsenziyaning amal qilishini toʻxtatib turish, tugatish, bekor qilish va qayta rasmiylashtirish Markaziy bank Boshqaruvi qarori bilan amalga oshiriladi. 5. Kredit byurosini tashkil etish toʻgʻrisidagi taʼsis shartnomasini imzolagan yuridik shaxslar va (yoki) norezident yuridik shaxslar kredit byurosining muassislari (muassisi) boʻlishi mumkin. 6. Imtiyozli soliq rejimini taqdim qiluvchi va (yoki) moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishda ular haqidagi maʼlumotlarni oshkor etmaslikni va taqdim qilmaslikni koʻzda tutuvchi davlatlar va hududlarda (offshor hududlar) roʻyxatga olingan norezident yuridik shaxslar kredit byurosining muassislari (muassisi) boʻlishi mumkin emas. 61. Kredit byurosi ustav fondining (ustav kapitalining) eng kam miqdori ikki milliard soʻmni tashkil etishi kerak. 7. Kredit byurosi oʻzining firma nomi yozilgan shtamplarga, blankalarga va oʻz emblemasiga ega boʻlishga haqli. 8. Quyidagi shaxslar kredit byurosining ijro organi rahbari lavozimiga muvofiq emas deb topiladi hamda ushbu lavozimni egallashi mumkin emas: oliy iqtisodiy maʼlumotga ega boʻlmagan shaxslar; kamida besh yillik ish tajribasiga, shu jumladan kredit amaliyoti bilan bogʻliq yoʻnalishda kamida uch yillik ish tajribasiga ega boʻlmagan shaxslar; ijro organi aʼzosi, kuzatuv kengashi aʼzosi yoki hal qiluvchi egalikka ega boʻlgan ishtirokchi (aksiyador) sifatida yoxud boshqa usulda oʻzi tomonidan nazorat qilingan yuridik shaxsni harakatlari yoki harakatsizligi oqibatida toʻlovga qobiliyatsizlik va majburiy likvidatsiya holatiga olib kelgan shaxslar; iqtisodiyot sohasidagi yoki boshqaruv tartibiga qarshi jinoyat uchun sudlanganlik holati tugallanmagan yoki sudlanganligi olib tashlanmagan shaxslar. 9. Kredit byurosi oʻz faoliyatida axborot tizimlarida qoʻllaniladigan axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik talablariga muvofiq boʻlgan, litsenziyalangan va sertifikatlangan dasturiy-texnik vositalarga ega boʻlishi hamda ular quyidagilarni taʼminlashi kerak: tizim ishtirokchilari boʻlgan kredit tashkilotlari va boshqa tashkilotlarni hamda ularning xodimlarini identifikatsiya va autentifikatsiya qilishni; tizimdagi axborotlarning maxfiyligini; autentifikatsiyalangan maʼlumot almashinuvini; axborotni shakllantirish, uzatish, foydalanish, qayta ishlash va saqlash jarayonlarida maʼlumotlarning butligini; normal foydalanish sharoitida tizimning barcha resurslariga avtorizatsiyalashgan ruxsat yordamida kirishni; foydalanuvchilarning resurslarga kirish chegaralarini belgilashni; foydalanuvchilarning tizimga kirish va chiqish boʻyicha harakatlarini hamda kirish huquqlarini buzishga urinishlarini qayd etishni; favqulodda holatlarda tizimning xavfsizligi va uzilishlarsiz faoliyatini; axborot xavfsizligi boʻyicha xavflarni aniqlash va oldini olishni; maʼlumotlarni zaxiralash va qayta tiklash imkoniyatini. Kredit byurosi axborot tizimlarida qoʻllaniladigan axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik talablariga muvofiq boʻlgan, litsenziyalangan va sertifikatlangan dasturiy-texnik vositalar bilan himoyalangan skoring boʻyicha dasturiy taʼminotiga ega boʻlishi lozim. 91. Kredit byurosining skoring boʻyicha dasturiy taʼminoti potensial qarz oluvchining kreditga layoqatlilik darajasini baholash va mavjud kredit axboroti almashinuvi tizimiga integratsiyalashuv imkoniyatini berishi va quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim: anketa savollari; ballash tartibi; ishlatiladigan koeffitsiyentlar (modellarning ishonchlilik darajasini tasdiqlovchi koʻrsatkichlar, ehtimoliy defolt koʻrsatkichlari); matematik modellar. 10. Kredit byurosining server xonalarida: server xonasining apparaturasiga himoya qilingan alohida elektr taʼminot tarmogʻi koʻzda tutilgan; qoʻriqlash, yongʻin signalizatsiyasi, yongʻin oʻchirish tizimi, yoritish va avariya holatida yoritish tizimlari; mustahkam devorlar, toʻsiqlar va panjaralar; maxsus kodli yoki boshqa turdagi qulflar bilan jihozlangan mustahkam eshiklar; tashqi kuzatuvga qarshi himoya vositalari; zaxira elektr taʼminot manbalariga ulanishi va sovutish tizimlari mavjud boʻlishi lozim. 19. Kredit byurosini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish uchun Markaziy bankka joylashgan yeri (pochta manzili) koʻrsatilgan holda ariza berilib, unga quyidagilar ilova qilinadi: muassislar umumiy yigʻilishining kredit byurosini tashkil etish toʻgʻrisidagi bayonnomasi yoki yagona muassisning kredit byurosini tashkil etish haqidagi qarori; kredit byurosining taʼsis hujjatlari; kredit byurosining rahbari va muassislari (muassisi) haqidagi maʼlumotlar; kredit axborotini ruxsat etilmagan holda unga kirishdan, yoʻq qilib yuborishdan, oʻzgartirishdan, undan foydalanishdan yoki uni oshkor etishdan himoya qilishni taʼminlovchi dasturiy-texnikaviy kompleksning parametrlari va joylashuvi ushbu Nizom talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjatlar; kredit byurosining ustav fondi (ustav kapitali) shakllantirilganligini tasdiqlovchi bank hujjati; Arizada muassislarning (muassisning) elektron pochta manzili koʻrsatilishi mumkin. Arizada elektron pochta manzilining koʻrsatilishi ushbu ariza boʻyicha qabul qilingan qaror haqida xabarnomani axborot tizimi orqali elektron shaklda olishga rozilik hisoblanadi. 20. Mazkur Nizomning 19-bandida keltirilgan barcha hujjatlar ikki nusxada yoki elektron shaklda taqdim etiladi. 21. Kredit byurosini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya olish yuzasidan taqdim etilgan arizaga va unga ilova qilingan hujjatlardagi barcha maʼlumotlarning toʻgʻriligiga kredit byurosi muassislari (muassisi) javobgardir. 22. Markaziy bank davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish uchun hujjatlar taqdim etilgan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida kredit byurosini davlat roʻyxatidan oʻtkazishni amalga oshiradi va unga litsenziya beradi yoki rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. 23. Markaziy bank kredit byurosini davlat roʻyxatidan oʻtkazishni va litsenziya berishni quyidagi hollarda rad etishi mumkin: davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish uchun zarur boʻlgan, mazkur Nizomning 19-bandida koʻrsatilgan hujjatlar taqdim etilmaganda; taʼsis hujjatlari va taqdim etilgan boshqa hujjatlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boʻlmaganda; davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish uchun taqdim etilgan hujjatlarda notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar mavjud boʻlganda; kredit axborotini ruxsat etilmagan holda unga kirishdan, yoʻq qilib yuborishdan, oʻzgartirishdan, undan foydalanishdan, uni oshkor etishdan himoya qilishni taʼminlovchi dasturiy-texnikaviy kompleks mavjud boʻlmaganda yoki dasturiy-texnikaviy kompleks mazkur Nizomning 3-bobida belgilangan talablarga muvofiq boʻlmaganda; kredit byurosining rahbari belgilangan malaka talablariga muvofiq boʻlmaganda. 24. Kredit byurosini davlat roʻyxatidan oʻtkazishni va litsenziya berishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror, rad etish sabablari hamda ariza beruvchi koʻrsatilgan sabablarni bartaraf qilib, takroran koʻrib chiqish toʻgʻrisidagi ariza berishi mumkin boʻlgan muddat koʻrsatilgan holda, ariza beruvchiga yozma va/yoki elektron shaklda yuboriladi. Bunda kredit byurosini davlat roʻyxatidan oʻtkazishni va litsenziya berishni rad etish toʻgʻrisidagi qarorda koʻrsatilgan muddat kamchiliklarni bartaraf etish uchun zarur boʻlgan vaqtga mutanosib boʻlishi kerak. 25. Kredit byurosini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish uchun taqdim etilgan hujjatlarni takroran koʻrib chiqish, ariza va unga ilova qilingan barcha zarur hujjatlar olingan kundan eʼtiboran oʻn kunda amalga oshiriladi. Kredit byurosini davlat roʻyxatidan oʻtkazishni va litsenziya berishni rad etish toʻgʻrisidagi qarorda koʻrsatilgan muddat oʻtganidan keyin berilgan ariza yangidan berilgan hisoblanadi. 26. Kredit byurosini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish toʻgʻrisidagi ariza takroran koʻrib chiqilayotganda davlat roʻyxatidan oʻtkazishni va litsenziya berishni rad etish haqidagi xabarnomada ilgari koʻrsatilmagan yangi asoslar boʻyicha davlat roʻyxatidan oʻtkazishni va litsenziya berishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. 27. Kredit byurosini davlat roʻyxatidan oʻtkazishni va litsenziya berishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin. 28. Litsenziyani yoki ularga doir huquqlarni boshqa shaxslarga berish taqiqlanadi. 29. Markaziy bank ariza beruvchini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganligi haqida ushbu qaror qabul qilingan kundan boshlab bir ish kuni ichida yozma xabardor qilishi kerak. 30. Kredit byurosi Kredit byurolarining davlat reyestrida roʻyxatga olingan vaqtdan boshlab yuridik shaxs maqomini oladi. Kredit byurosini davlat roʻyxatidan oʻtkazish bilan bir vaqtda unga litsenziya beriladi. Litsenziya uning haqqoniyligini onlayn tekshirish imkonini beradigan, Internet butunjahon axborot tarmogʻidagi tegishli axborot resursi manziliga havolani oʻz ichiga olgan QR-kod (matrik shtrixli kod) qoʻyilgan elektron hujjat koʻrinishida beriladi. 31. Litsenziya reyestrida mavjud boʻlgan maʼlumotlar Markaziy bankning veb-saytiga joylashtiriladi va tanishib chiqish uchun ochiq boʻladi. 32. Kredit byurosini davlat roʻyxatidan oʻtkazganlik uchun Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat boji toʻgʻrisida”gi Qonunida belgilangan miqdorda davlat boji undiriladi. Kredit byurosiga litsenziya berganlik uchun davlat boji undirilmaydi. 33. Litsenziyaning amal qilishini toʻxtatib turish, tugatish, uni bekor qilish va qayta rasmiylashtirish Oʻzbekiston Respublikasining “Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi Qonunida nazarda tutilgan holatlarda va tartibda amalga oshiriladi. 37. Kredit byurosini qayta tashkil etish va tugatish Oʻzbekiston Respublikasining “Kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisida”gi Qonuni va boshqa qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 38. Qayta tashkil etish yoki tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan keyin kredit byurosi bu haqda bir ish kunidan kechiktirmay Markaziy bankka yozma shaklda xabar qiladi va ikki oy mobaynida ommaviy axborot vositalarida har hafta tegishli eʼlon berib boradi. 39. Kredit byurosi qayta tashkil etilgan taqdirda, kredit axboroti maʼlumotlar bazasi kredit byurosining huquqiy vorisiga, agar u litsenziyaga ega boʻlsa, topshiriladi. Bu holda kredit byurosining huquqiy vorisi bu haqda kredit axboroti yetkazib beruvchilarni va Markaziy bankni kredit axboroti maʼlumotlar bazasi olingan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida yozma shaklda xabardor etishi shart. Bunda ommaviy axborot vositalarida joylashtirilgan eʼlonlarda kredit byurosining kredit axboroti maʼlumotlar bazasi uning huquqiy vorisiga topshirilganligi koʻrsatiladi. 40. Kredit byurosining huquqiy vorisi litsenziyaga ega boʻlmasa, shuningdek kredit byurosi tugatilgan, litsenziyaning amal qilishi tugatilgan yoki u bekor qilingan hollarda, kredit axboroti maʼlumotlar bazasi Markaziy bankka tekin topshiriladi. 41. Kredit byurosining muassis hujjatlariga kiritilgan oʻzgartishlar va qoʻshimchalar qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda Markaziy bankda roʻyxatdan oʻtkazilishi kerak. 42. Mazkur Nizom talablarini buzganlikda aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi. 43. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi hamda Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.