Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisida”gi Qonunini amalga oshirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar haqida
(law, 2025-05-27)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisida”gi Qonuni ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisida”gi Qonuni (keyingi oʻrinlarda — Qonun) ijrosi yuzasidan 2025-yilning 30-aprel holatiga 1 234 ta mahalla fuqarolar yigʻinidagi 247 mingdan ortiq koʻchmas mulk obyekti xatlovdan oʻtkazilgani, “Eʼtirof” avtomatlashtirilgan axborot tizimiga (keyingi oʻrinlarda — avtomatlashtirilgan axborot tizimi) 99 mingga yaqin obyekt joylashtirilgani, 200 dan ortiq obyektga nisbatan huquqlar eʼtirof etilgani maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi (keyingi oʻrinlarda — Kadastr agentligi): bir oy muddatda reja-jadval asosida tumanlarda (shaharlarda) xatlov oʻtkazilishini yanada jadallashtirish maqsadida koʻchmas mulk obyektlarini joyiga chiqqan holda xatlovdan oʻtkazishga shartnoma asosida qoʻshimcha xodimlar jalb qilinishini taʼminlasin hamda doimiy ravishda ularning malakasini oshirib borsin; Qonunning 12-moddasi beshinchi qismida belgilangan talabga muvofiq har bir yer uchastkasiga alohida yondashgan holda, yer uchastkasining bino va inshootlar mavjud boʻlmagan, ekin ekiladigan qismini dehqon xoʻjaligi yoki tomorqa xoʻjaligi yuritish uchun belgilanishini taʼminlasin; Qonunning 5-moddasi talablariga muvofiq, tegishlicha ijara va mulk huquqini eʼtirof etish masalasi koʻrib chiqiladigan yer uchastkasining, binoning va inshootning elektron yigʻmajild hujjatlarini ushbu yer uchastkasi bino va inshootlar bilan band boʻlgan taqdirdagina avtomatlashtirilgan axborot tizimiga joylashtirsin. Bunda yer uchastkasining chegarasi koʻchmas mulk obyektiga kirish qismidan boshlab aniqlanadi. 3. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari Qonun talablariga muvofiq huquqni eʼtirof etish masalasi koʻrib chiqiladigan yer uchastkalari hamda ularda qurilgan binolar va inshootlar hokimliklar hamda tegishli vakolatli tashkilotlar tizim tashkilotlari tasarrufida (ixtiyorida) boʻlgan kanallar va boshqa suv xoʻjaligi inshootlari hamda shaharlar va boshqa aholi punktlarining koʻchalari, xoʻjalik avtomobil yoʻllarining tegishli mintaqa hamda muhofaza zonalari hududida joylashgani yoki joylashmagani haqidagi maʼlumotlarning avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritilib (biriktirilib) borilishini taʼminlasin. Kadastr agentligi bir hafta muddatda ushbu band talablariga muvofiq vakolatli tashkilotlarga avtomatlashtirilgan axborot tizimidan foydalanishga toʻliq imkoniyat yaratib bersin. 4. Soliq qoʻmitasi Qonunga muvofiq huquqni eʼtirof etish masalasi koʻrib chiqiladigan koʻchmas mulk obyektlari boʻyicha yer soligʻi va mol-mulk soligʻini hisoblashda hududiy soliq organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 88-moddasi talablariga qatʼiy rioya qilinishi ustidan doimiy nazorat oʻrnatsin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi bir hafta muddatda Qonunning 23-moddasiga muvofiq: yakka tartibdagi uy-joylar qurish uchun ortiqcha egallangan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqining 0,01 gektar maydon uchun oʻrtacha bozor qiymatini — elektron onlayn-auksion savdolarida mulk huquqi asosida realizatsiya qilingan yer uchastkalarining oʻrtacha narxidan kelib chiqqan holda; noturar obyektlar qurish uchun ortiqcha egallangan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqining 0,01 gektar maydon uchun oʻrtacha bozor qiymatini — tegishlicha elektron onlayn-auksion savdolarida tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish hamda kichik sanoat va yoshlar sanoat hamda tadbirkorlik zonalarida faoliyat koʻrsatish maqsadlarida realizatsiya qilingan yer uchastkalarining oʻrtacha narxidan kelib chiqqan holda; dehqon yoki tomorqa xoʻjaligi yuritish uchun rasmiylashtirib beriladigan ortiqcha egallangan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqining 0,01 gektar maydon uchun oʻrtacha bozor qiymatini — dehqon xoʻjaligini yuritish uchun realizatsiya qilingan yer uchastkalarining oʻrtacha narxidan kelib chiqqan holda avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritsin hamda ushbu maʼlumotlarni belgilangan muddatlarda yangilab borsin. 6. Kadastr agentligi Adliya vazirligi hamda manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda quyidagilardan kelib chiqib, avtomatlashtirilgan axborot tizimini takomillashtirsin: vakolatli tashkilotlar maʼlumotlarining avtomatik ravishda shakllantirilishini yoʻlga qoʻyish; kadastr organlari va vakolatli tashkilotlar tomonidan tizimga kiritilgan (biriktirilgan) maʼlumotlarda xato va kamchiliklar aniqlangan taqdirda, ularni qisqa muddatlarda bartaraf etish uchun hududiy adliya boshqarmalari tomonidan ushbu tashkilotlarga maʼlumotlarni qayta tahrirlashga yuborish funksiyasini yaratish; avtomatlashtirilgan axborot tizimini Davlat aktivlarini boshqarish agentligining tegishli axborot tizimi bilan integratsiya qilish orqali auksion savdolariga chiqarilgan yer uchastkalari boʻyicha maʼlumotlarni avtomatik tarzda shakllantirish imkoniyatini yaratish. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasiga Qonun ijrosini taʼminlashda aniqlangan qonunbuzilishi holatlarini bartaraf etish yuzasidan prokuror nazorati hujjatlarini qoʻllashni yoʻlga qoʻyish tavsiya etilsin. 8. Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi, Ichki ishlar vazirligi kadastr organlari tomonidan xatlovdan oʻtkazishni jadallashtirish maqsadida bino va inshootlarga kirish imkoni mavjud boʻlmagan obyektlarda oʻlchov ishlarini toʻsqinliksiz amalga oshirishda mahalla raislari va profilaktika inspektorlarini jalb qilish choralarini koʻrsin. 9. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari: tuman (shahar) hokimliklari tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan bino va inshootga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish toʻgʻrisidagi qarorlari qabul qilinganidan soʻng uch kun muddatdan kechiktirmasdan yer uchastkasining ijara shartnomasi tuzilishini taʼminlasin; hududlarda Qonun ijrosi yuzasidan amalga oshirilayotgan ishlar natijasi boʻyicha har oyda kamida bir marotaba yigʻilishlarda tanqidiy muhokama qilib borilishini yoʻlga qoʻysin; Qonun tatbiq etiladigan koʻchmas mulk obyektlari sugʻoriladigan yerlarda joylashgan taqdirda, ushbu yer uchastkalarining yer fondi toifasini oʻzgartirish boʻyicha takliflarni belgilangan tartibda Hukumat komissiyasiga kiritib borsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va Kadastr agentligi uch oy muddatda quyidagilarni nazarda tutuvchi “Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisida”gi hamda “Koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisida”gi qonunlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Qonun loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin: yakka tartibdagi uy-joylar qurish uchun ortiqcha egallangan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etishda qatʼiy belgilangan miqdorda bir martalik toʻlov undirish; kanallar va boshqa suv xoʻjaligi inshootlari hamda shaharlar va boshqa aholi punktlarining koʻchalari, xoʻjalik avtomobil yoʻllarining tegishli mintaqa va muhofaza zonalari hududida joylashgani yoki joylashmagani haqidagi maʼlumotlarni avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritishga (biriktirishga) masʼul boʻlgan vakolatli organni belgilash; binolar va inshootlar, shu jumladan, yakka tartibdagi uy-joylar xususiylashtirilgani yoki xususiylashtirilmagani toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritishga (biriktirishga) mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarini ham masʼul etib belgilash; ijara huquqi eʼtirof etilgan yer uchastkalari uchun yer ijarasi shartnomasini oferta shaklida tuzish, belgilangan tartibda eʼlon qilish hamda jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan bir martalik toʻlovni amalga oshirish jarayonida ofertaga rozilik berish; oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasi muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlari hamda boshqa obyektlarning mintaqa va muhofaza zonalari hududida joylashgan taqdirda, ushbu yer uchastkasining mintaqa va muhofaza zonalari hududiga tushgan qismi chegirib tashlangan holda qolgan qismiga nisbatan ijara huquqini eʼtirof etish; koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish muddatlarini Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksida belgilangan muddatlar bilan muvofiqlashtirish; ushbu Qonun bilan kiritiladigan ayrim oʻzgartirish va qoʻshimchalarni 2024-yil 8-noyabr kunidan amalga kiritilgan deb hisoblash. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin. 12. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosarlari A.J. Ramatov va J.A. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin. 1. Vazirlar Mahkamasining “Kadastr sohasida ayrim davlat xizmatlari koʻrsatishning maʼmuriy reglamentlarini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2020-yil 2-sentabrdagi 535-son qarorida: a) 1-ilovaning 16-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “16. Kadastr pasporti obyektning murakkabligiga qarab, quyidagi muddatlarda tayyorlanadi: a) koʻchmas mulk obyektlarining turar joyga oid qismi boʻyicha: koʻp kvartirali uydagi kvartira uchun — 5 ish kunigacha; yakka tartibdagi turar joy uchun — 8 ish kunigacha; b) koʻchmas mulk obyektlarining noturar joyga oid qismi hamda yaxlit koʻp kvartirali uylar boʻyicha: umumiy maydoni 100 kv. metrgacha boʻlganda — 8 ish kunigacha; umumiy maydoni 100 kv. metrdan 1 000 kv. metrgacha boʻlganda — 10 ish kunigacha; umumiy maydoni 1 000 kv. metrdan 5 000 kv. metrgacha boʻlganda — 15 ish kunigacha; umumiy maydoni 5 000 kv. metrdan 15 000 kv. metrgacha boʻlganda — 20 ish kunigacha; umumiy maydoni 15 000 kv. metrdan 50 000 kv. metrgacha boʻlganda — 26 ish kunigacha; umumiy maydoni 50 000 kv. metrdan ortiq boʻlganda — 35 ish kunigacha; ajratilgan yer uchastkalari boʻyicha — 5 ish kunigacha; v) koʻp yillik dov-daraxtlar joylashgan yer uchastkasi boʻyicha: umumiy maydoni 1 gektargacha — 15 ish kunigacha; umumiy maydoni 1 gektardan 5 gektargacha — 20 ish kunigacha; umumiy maydoni 5 gektardan 10 gektargacha — 26 ish kunigacha; umumiy maydoni 10 gektardan 100 gektargacha — 35 ish kunigacha; umumiy maydoni 100 gektardan ortiq — 40 ish kunigacha”; b) 3-ilovaning 19-bandi birinchi xatboshidagi “oʻn” soʻzi “oʻn besh” soʻzlari bilan almashtirilsin; v) 4-ilovaning 20-bandi birinchi xatboshidagi “oʻn” soʻzi “oʻn besh” soʻzlari bilan almashtirilsin; 2. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 22-iyundagi 389-son qarori bilan tasdiqlangan Koʻchmas mulk obyektlariga kadastr yigʻmajildini tayyorlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomda: a) 8-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “8. Davlat kadastrlari palatasining tuman (shahar) filiallari tomonidan kadastr yigʻmajildini tayyorlash va uning natijasi boʻyicha kadastr pasportini taqdim etish kadastr obyektining murakkabligiga qarab quyidagi muddatlarda amalga oshiriladi: a) koʻchmas mulk obyektlarining turar joyga oid qismi boʻyicha: koʻp kvartirali uydagi kvartira — 5 ish kunigacha; yakka tartibdagi turar joy — 8 ish kunigacha; b) koʻchmas mulk obyektlarining noturar joyga oid qismi hamda yaxlit koʻp kvartirali uylar boʻyicha: umumiy maydoni 100 kv. metrgacha boʻlgan koʻchmas mulk — 8 ish kunigacha; umumiy maydoni 100 kv. metrdan 1 000 kv. metrgacha boʻlgan koʻchmas mulk — 10 ish kunigacha; umumiy maydoni 1 000 kv. metrdan 5 000 kv. metrgacha boʻlgan koʻchmas mulk — 15 ish kunigacha; umumiy maydoni 5 000 kv. metrdan 15 000 kv. metrgacha boʻlgan koʻchmas mulk — 20 ish kunigacha; umumiy maydoni 15 000 kv. metrdan 50 000 kv. metrgacha boʻlgan koʻchmas mulk — 26 ish kunigacha; umumiy maydoni 50 000 kv. metrdan ortiq boʻlgan koʻchmas mulk — 35 ish kunigacha; ajratilgan yer uchastkalari boʻyicha — 5 ish kunigacha; kadastr (yigʻmajildi) pasporti yoʻqolganda (yaroqsiz holga kelganda), yangi kadastr pasporti 3 ish kuni mobaynida beriladi. v) koʻp yillik dov-daraxtlar joylashgan yer uchastkasi boʻyicha: umumiy maydoni 1 gektargacha — 15 ish kunigacha; umumiy maydoni 1 gektardan 5 gektargacha — 20 ish kunigacha; umumiy maydoni 5 gektardan 10 gektargacha — 26 ish kunigacha; umumiy maydoni 10 gektardan 100 gektargacha — 35 ish kunigacha; umumiy maydoni 100 gektardan ortiq — 40 ish kunigacha”; b) 14-band quyidagi mazmundagi sakkizinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Ortiqcha egallab olingan yer uchastkasining maydoni huquqni belgilovchi hujjatlarda koʻrsatilgan maydondan 2 foizgacha ortiq va ushbu farq 30 kvadrat metrdan oshmagan holatlarda yer uchastkasining ushbu qismi oʻzboshimchalik bilan egallangan deb hisoblanmaydi va soliq organlariga oʻzboshimcha egallangan yer sifatida yuborilmaydi”. 3. Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 14-fevraldagi 71-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari va yuridik shaxslariga doimiy foydalanish (egalik qilish), ijara va meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkalarini xususiylashtirish boʻyicha davlat xizmatlari koʻrsatishga doir maʼmuriy reglamentning 14-bandi birinchi xatboshidagi “besh” soʻzi “yetti” soʻzi bilan almashtirilsin.