Intellektual faoliyat natijalarini ragʻbatlantirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2026-04-09)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Intellektual faoliyat natijalarini ragʻbatlantirish hamda sohaga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etishni kengaytirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2025-yil 27-noyabrdagi PQ-358-son qarori ijrosini taʼminlash, shuningdek, intellektual faoliyat va uning natijalarini qoʻllab-quvvatlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 27-noyabrdagi PQ-358-son qaroriga muvofiq: tadqiqot natijalarini patentlash, ishlab chiqarish jarayonlariga tatbiq etish hamda tijoratlashtirishga koʻmaklashuvchi texnologiyalar va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash markazlarini oliy taʼlim tashkilotlari va yoshlar texnoparklarida tashkil etish; har yili “Eng yaxshi ixtiro”, “Eng yaxshi foydali model”, “Eng yaxshi sanoat namunasi”, “Eng yaxshi EHM uchun dastur va maʼlumotlar bazasi” va “Eng yaxshi seleksiya yutugʻi” nominatsiyalari boʻyicha respublika tanlovi oʻtkazib borilishi belgilangani maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Belgilansinki: oliy taʼlim tashkilotlari va yoshlar texnoparklarida tashkil etiladigan texnologiyalar va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash markazlari (keyingi oʻrinlarda — markazlar) oliy taʼlim tashkilotlari va yoshlar texnoparklarining mavjud shtat birliklari doirasida, ularning yuridik shaxs boʻlmagan tarkibiy boʻlinmasi sifatida tashkil etiladi; markazlar jismoniy va yuridik shaxslarga ixtirolar va foydali modellarga huquqiy himoya yorligʻini olishda amaliy yordam koʻrsatadi, shuningdek, huquqiy muhofaza olgan intellektual mulk obyektlarini tijoratlashtirish, xalqaro bozorlarda texnologiyalar transferini amalga oshirishga koʻmaklashadi; markaz xodimlarining tarkibi oliy taʼlim tashkilotlari va yoshlar texnoparklarining intellektual mulk sohasida maxsus taʼlim olgan va tajribaga ega xodimlari hisobidan shakllantiriladi; intellektual faoliyat natijalari boʻyicha intellektual mulk huquqini olgan jismoniy shaxslar oʻrtasida hududlar va respublika miqyosida tanlovlar tashkil etiladi hamda gʻolib deb topilgan ishtirokchilar ragʻbatlantiriladi. 3. Quyidagilar: Texnologiyalar va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash markazlari tashkil etiladigan oliy taʼlim tashkilotlari va yoshlar texnoparklari roʻyxati 1-ilovaga muvofiq; Oliy taʼlim tashkilotlari va yoshlar texnoparklarida tashkil etiladigan texnologiyalar va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash markazlari toʻgʻrisidagi namunaviy nizom 2-ilovaga muvofiq; Intellektual faoliyat boʻyicha tanlovlarni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi: har yili intellektual faoliyat boʻyicha tanlovlar yuqori saviyada oʻtkazilishini taʼminlasin; tanlovlar gʻoliblarini Ilm-fanni moliyalashtirish va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan taqdirlash choralarini koʻrsin. 5. Adliya vazirligi “im.adliya.uz” intellektual mulk elektron portalida taqdim etilgan intellektual mulkning asoslovchi hujjatlarini koʻrish va ulardan foydalanish imkoniyatini Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligiga taqdim etsin. 6. Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 7. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri K.A. Sharipov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Namunaviy nizom (keyingi oʻrinlarda — Nizom) oliy taʼlim tashkilotlari va yoshlar texnoparklarida tashkil etiladigan texnologiyalar va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash markazlarining (keyingi oʻrinlarda — Markaz) maqomi, maqsadi va asosiy vazifalari, shuningdek, faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Markaz oliy taʼlim tashkilotlari va yoshlar texnoparklarining (keyingi oʻrinlarda — tashkilot) mavjud shtat birliklari doirasida, uning yuridik shaxs boʻlmagan tarkibiy boʻlinmasi sifatida jismoniy va yuridik shaxslarga ixtirolar va foydali modellarga huquqiy himoya yorligʻini olishda amaliy yordam koʻrsatish, shuningdek, huquqiy muhofaza olgan intellektual mulk obyektlarini tijoratlashtirish, xalqaro bozorlarda texnologiyalar transferini amalga oshirishga koʻmaklashish uchun tashkil etiladi. 3. Markazning moddiy taʼminoti tashkilot tomonidan amalga oshiriladi. 4. Markaz xizmatlari tashkilot xodimlariga bepul va ustuvorlik asosida koʻrsatiladi, innovatsiyalar va texnologiyalarni joriy qilish boʻyicha kontragentlarga esa tashkilotning ixtiyoriga koʻra, bepul yoki pulli asosda koʻrsatiladi. 5. Jismoniy va yuridik shaxslarga, jumladan, oliy taʼlim tashkilotlari hamda innovatsion faoliyat subyektlariga Markaz tomonidan intellektual mulk sohasida xizmatlar shartnoma asosida koʻrsatiladi. Markaz faoliyati yuzasidan shartnomalarni tashkilot rahbari tuzadi. 6. Markazning maqsadi quyidagilardan iborat: intellektual mulk obyektlarining muhofazasi sohasida foydalanuvchilarga axborot va ilmiy-metodik yordam koʻrsatish; aholiga intellektual mulk boʻyicha maslahat berish; patent axborotidan foydalanishni oʻrgatish; mualliflar, tadqiqotchilar va ixtirochilarga patent hujjatlarini rasmiylashtirishda, ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish jarayonida koʻmaklashish; yoshlar oʻrtasida intellektual mulk ahamiyatini targʻib etish orqali Oʻzbekiston Respublikasining innovatsion salohiyatini oshirish. 7. Markazning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: ixtirolar va foydali modellarga huquqiy himoya yorligʻini olishda amaliy yordam koʻrsatish; innovatsion faoliyat subyektlariga Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Intellektual mulk markazi va Butunjahon intellektual mulk tashkilotining patent va patentsiz axborot resurslaridan bepul foydalanish imkoniyatini taqdim etish orqali ilmiy-texnik axborotdan, shu jumladan, intellektual mulk sohasida ixtisoslashtirilgan maʼlumotlar bazalaridan samarali foydalanishga koʻmaklashish; intellektual faoliyat sohasida ilmiy-amaliy konferensiyalar, seminarlarni tashkil qilish, tayyorlash va oʻtkazish, shuningdek, intellektual mulk obyektlarining huquqiy muhofazasi asoslariga bagʻishlangan ilmiy-metodik va axborot materiallarini tarqatish orqali jamiyatda innovatsion faoliyatni tashviq va targʻib qilish; huquqiy muhofaza olgan intellektual mulk obyektlarini tijoratlashtirish, shu jumladan, ularning xalqaro bozorlarda texnologiyalar transferini amalga oshirishiga koʻmaklashish; topshirilayotgan talabnomalarning sifatini yaxshilash, shuningdek, sanoat mulki obyektlariga berilayotgan patentlar sonini oshirish maqsadida maʼlumotlar bazalarida patent qidiruvini oʻrgatish; sanoat namunalari obyektlarini tijoratlashtirishda ular boʻyicha litsenziya shartnomalarini tuzishda konsultativ yordam koʻrsatish; foydalanuvchilar uchun patent tadqiqotlarini oʻtkazish, ishlanmalarni tijoratlashtirishda patent axborotidan foydalanish boʻyicha oʻquv-metodik, amaliy materiallarni, shuningdek, ilmiy-amaliy konferensiyalar va seminarlarning materiallarini nashrga tayyorlash va chop etishga koʻmaklashish. 8. Markazga tashkilot rahbari tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimidan ozod etiladigan direktor rahbarlik qiladi. 9. Markaz direktori Markazga umumiy rahbarlik qiladi, uning faoliyati yuzasidan toʻliq javob beradi, xoʻjalik faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan barcha masalalarni hal qiladi. 10. Markaz xodimlari tarkibi tashkilotning intellektual mulk sohasida maxsus taʼlim olgan va tajribaga ega xodimlari hisobidan shakllantiriladi. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Intellektual mulk markazi Markazga konsultativ yordam koʻrsatadi. 12. Markaz oʻz xodimlarining malakasini oshirishni tashkil etib boradi. 13. Markaz intellektual mulk sohasiga oid maʼlumotlarni vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlardan soʻrab oladi. 14. Markaz intellektual mulk sohasida faoliyat koʻrsatayotgan nufuzli xalqaro tashkilotlar va markazlar bilan hamkorlik qiladi. 15. Markaz tashkilot nomidan tashkiliy ishlarni bajaradi hamda uning kadrlar, moddiy-texnik, moliya va boshqa resurslaridan foydalanadi. 16. Markaz oʻz ishlari va xizmatlarini tashkilot tomonidan tasdiqlangan narxlar va tariflar boʻyicha amalga oshiradi. 17. Markaz koʻrsatgan xizmatlari evaziga tashkilotning hisobvaragʻiga tushadigan mablagʻlardan tashkilot rahbarining ruxsati bilan foydalanadi. 18. Mazkur Nizomni qoʻllashda yuzaga keladigan nizolar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi. 19. Ushbu Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi. 1. Ushbu Nizom intellektual faoliyat boʻyicha tanlovlarni (keyingi oʻrinlarda — tanlov) tashkil etish, oʻtkazish, tanlov ishtirokchilarini baholash va gʻoliblarini taqdirlash tartibini belgilaydi. 2. Tanlov har yili ixtirochilar faolligini ragʻbatlantirish, innovatsion va texnologik salohiyatni rivojlantirish hamda intellektual mulk sohasidagi bilimlarni oshirish maqsadida oʻtkaziladi. 3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllanadi: apellyatsiya komissiyasi — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligi tomonidan tasdiqlanadigan, tanlov davomida ishtirokchilar tomonidan berilgan apellyatsiya shikoyatlarini koʻrib chiqish hamda tegishli qaror qabul qilish vakolatiga ega komissiya; baholash mezonlari — tanlov ishtirokchilarini baholashda barcha nominatsiyalar uchun umumiy hamda har bir nominatsiya uchun alohida qoʻllanadigan maxsus mezonlar; ishtirokchi — tanlovda ishtirok etish uchun elektron platforma orqali hujjatlarni taqdim etgan Oʻzbekiston Respublikasida intellektual mulk huquqini olgan jismoniy shaxslar; muhofaza hujjati — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan berilgan patent yoki guvohnoma; tanlov komissiyasi — tanlovlarni oʻtkazish va ishtirokchilarni baholash uchun tuziladigan respublika va hududiy baholash komissiyalari; tashkilotchi — intellektual faoliyat boʻyicha tanlovlarni tashkil etishga masʼul boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligi; elektron platforma — tashkilotchining tanlovlarni tashkil etish va ishtirokchilarni roʻyxatga olish uchun moʻljallangan Ixtirochilik va ratsionalizatorlik boʻyicha koʻrik tanlovlar oʻtkazish elektron platformasi. Bunda elektron platformadan foydalanish tartibi tashkilotchi tomonidan belgilanadi. 4. Tanlov adolatlilik, ochiqlik va shaffoflik tamoyillari asosida elektron platforma orqali oʻtkaziladi. 5. Tanlovning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: eng yaxshi intellektual faoliyat natijalarini adolatlilik, ochiqlik va shaffoflik tamoyillari asosida saralash; intellektual faoliyat sohasida samaradorlikka erishgan eng muvaffaqiyatli ishlanmalarni aniqlash va ularni ragʻbatlantirish; ishlanmalari mamlakatning texnologik rivojlanishidagi muhim masalalarni hal qilishga qaratilgan ixtirochilarning ilm-fandagi muvaffaqiyatlarini keng targʻib qilish. 6. Tanlov quyidagi nominatsiyalar boʻyicha tashkil etiladi: “Eng yaxshi ixtiro”; “Eng yaxshi foydali model”; “Eng yaxshi sanoat namunasi”; “Eng yaxshi elektron hisoblash mashinasi uchun yaratilgan dastur va maʼlumotlar bazasi”; “Eng yaxshi seleksiya yutugʻi”. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi mazkur nominatsiyalarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishi mumkin. 7. Tanlov ikki bosqichda tashkil etiladi: 1-bosqich — Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri miqyosida; 2-bosqich — respublika miqyosida. 8. Tanlovning: 1-bosqichida hududlarda faoliyat koʻrsatayotgan jismoniy shaxslar intellektual faoliyat yoʻnalishlari boʻyicha huquqiy muhofaza hujjatiga ega boʻlgan ishlanmasi bilan ishtirok etadi; 2-bosqichida 1-bosqichda har bir nominatsiya boʻyicha eng yuqori natija koʻrsatgan 1-oʻrin egalari ishtirok etadi. 9. Ishtirokchi ariza topshirish orqali taqdim etgan maʼlumotlarining (tijorat maʼlumotlaridan tashqari) eʼlon qilinishiga roziligini hamda tashkilotchining soʻroviga asosan axborot va multimedia materiallarini, shuningdek, ixtiro boʻyicha taqdimotlarni oʻtkazish orqali targʻib qilishda ishtirok etishga tayyorligini bildiradi. 10. Tanlov ushbu Nizomga ilovadagi sxemaga muvofiq tashkil etiladi va oʻtkaziladi. 11. Tashkilotchi har yili 1-mayga qadar tanlov shartlari va baholash mezonlarini tasdiqlaydi hamda oʻz rasmiy veb-sayti va ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarida tanlovni eʼlon qiladi. Bunda tanlov shartlari va baholash mezonlari eʼlonda koʻrsatilishi lozim. 12. Ishtirokchilar har yili 1-iyunga qadar eʼlonda belgilangan shartlar asosida arizalarni elektron platforma orqali taqdim etadi. 13. Tashkilotchi har yili 10-iyunga qadar tanlovning 1-bosqichini oʻtkazish sanasi va joyini oʻz veb-saytida va ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarida eʼlon qiladi. 14. Tanlovning 1-bosqichi hududiy tanlov komissiyalari tomonidan har yili 1-sentabrga qadar hududlardagi yoshlar texnoparklari yoki oliy taʼlim tashkilotlari binolarida oʻtkaziladi. 15. Tanlovning 1-bosqichida: ishtirokchilar hududiy tanlov komissiyalariga oʻz ishlanmalarini taqdimot qiladilar; hududiy tanlov komissiyalari aʼzolari har bir ishtirokchining hujjatlarini koʻrib chiqadi va taqdimotlari asosida elektron platforma orqali baholaydi; baholash natijalariga koʻra, tanlovning 1-bosqichida har bir nominatsiya boʻyicha gʻolib boʻlgan bir nafardan ishtirokchi tanlovning 2-bosqichida qatnashadi. 16. Tashkilotchi har yili 10-sentabrga qadar tanlovning 2-bosqichini oʻtkazish sanasi va joyini oʻz veb-saytida va ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarida eʼlon qiladi. 17. Tanlovning 2-bosqichi tashkilotchi va respublika tanlov komissiyasi tomonidan har yili 1-noyabrga qadar tashkilotchi tomonidan belgilangan joyda oʻtkaziladi. 18. Tanlovning 2-bosqichida: ishtirokchilarning ishlanmalari prototiplari yoki namunalari koʻrgazmasi tashkil etiladi; ishtirokchilar respublika tanlov komissiyasiga oʻz ishlanmalarini taqdimot qiladilar; respublika tanlov komissiyasi aʼzolari har bir ishtirokchi hujjatlarini koʻrib chiqadi va taqdimotlari asosida elektron platforma orqali baholaydi. 19. Tashkilotchi tomonidan har yili 1-dekabrga qadar tanlovning respublika bosqichi gʻoliblari taqdirlanadi. 20. Tanlov ishtirokchilari amal qilish muddati tugamagan huquqiy muhofaza hujjatiga ega boʻlishlari kerak. 21. Tanlovning har bir bosqichini oʻtkazish yakuni boʻyicha tanlov komissiyasi bayonnomasi tuziladi va u komissiya raisi, masʼul kotibi va tanlovda qatnashgan boshqa komissiya aʼzolari tomonidan imzolanadi. Bayonnomada quyidagilar koʻrsatilishi shart: tanlovni oʻtkazish joyi va sanasi, tanlovning boshlanish va yakunlanish vaqti; tanlovda qatnashgan komissiya aʼzolarining roʻyxati; tanlovda qatnashgan ishtirokchilar va tanlovga kelmagan ishtirokchilar roʻyxati; ishtirokchiga komissiya aʼzolari tomonidan qoʻyilgan ballarni hisoblash natijalari, shu jumladan, har bir ishtirokchi tomonidan toʻplangan ballar; tanlovni oʻtkazish jarayoniga taalluqli boʻlgan boshqa maʼlumotlar; tanlov yakunlari boʻyicha komissiya qarori, shu jumladan, tanlovda gʻolib deb topilgan ishtirokchilar; komissiya qarori ustidan shikoyat qilish tartibi. 22. Tanlov bosqichlari doirasida ishtirokchilarning yakuniy ballari teng boʻlib qolganda, baholash mezonlariga muvofiq har bir nominatsiya uchun alohida qoʻllanadigan maxsus mezonlar boʻyicha toʻplangan ballari yuqori boʻlgan ishtirokchilarga ustunlik beriladi. Baholash mezonlarining har bir nominatsiya uchun alohida qoʻllanadigan maxsus mezonlar boʻyicha toʻplangan ballar ham teng boʻlib qolganda, tanlov komissiyasi tomonidan ishtirokchilar oʻrtasida qoʻshimcha taqdimot tashkil etish orqali gʻoliblar aniqlanadi. 23. Tanlov oʻtkaziladigan bino va inshootlar videokuzatuv kameralari bilan jihozlanadi hamda tanlov jarayoni yopiq tarzda oʻtkaziladi, ishtirokchilarga telefon va boshqa aloqa vositalaridan foydalanish taqiqlanadi. Bunda ishtirokchi, taqdimot vaqtida aloqa vositalaridan foydalanish holati aniqlangan taqdirda, dalolatnoma tuzilgan holda tanlovdan chetlashtiriladi. 24. Tanlovning har bir bosqichi uchun 5 yoki 7 kishidan iborat hududiy va respublika tanlov komissiyalari tarkibi tashkilotchi tomonidan tasdiqlanadi. Bunda tanlov komissiyalarining asosiy vazifalari va majburiyatlari hamda ularga qoʻyiladigan talablar tashkilotchi tomonidan belgilanadi. 25. Tanlov komissiyalari tarkibi olimlar, tegishli vazirlik va idoralarning vakillari hamda yirik sanoat tarmoqlarining malakali mutaxassislaridan iborat boʻladi. Tanlovning 1-bosqichida ijtimoiy sohaga masʼul boʻlgan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining oʻrinbosari va viloyatlar hamda Toshkent shahri hokimlarining oʻrinbosari, Tanlovning 2-bosqichida Oʻzbekiston Ixtirochilar va ratsionalizatorlar jamiyati rahbari tanlov komissiyasiga raislik qiladi. Tanlov komissiyasi majlisini tanlov komissiyasi raisi, u boʻlmagan taqdirda, tanlov komissiyasi raisining oʻrinbosari boshqaradi. Agar tanlov komissiyasi aʼzosi ishtirokchi(lar)ning yaqin qarindoshi boʻlsa yoki tanlov natijasidan bevosita manfaatdor boʻlsa yoxud uning xolisligiga shubha tugʻdiruvchi boshqa holatlar mavjud boʻlsa, aʼzo oʻzini oʻzi rad etishi shart. Agar u bunday qilmasa, ayni shu asoslar boʻyicha tanlov komissiyasining boshqa aʼzolari tomonidan, shuningdek, ishtirokchilar tomonidan rad etilishi mumkin. Ushbu shaxslar tashkilotchi qarori asosida tanlov komissiyasi aʼzolari tarkibidan chiqariladi hamda muqobil mutaxassis bilan toʻldiriladi. Mazkur tartibga rioya qilmaslik oʻsha ishtirokchi(lar)ga oid tanlov natijalarini bekor qilishga asos boʻladi. Tanlov komissiyasi aʼzosini tarkibdan chiqarish sabablari yigʻilish bayonida aks ettirilishi kerak. Rad etilishi bildirilgan tanlov komissiyasi aʼzosi rad etish toʻgʻrisidagi masala koʻrilishidan oldin oʻz tushuntirishini berishga haqli. Rad etish toʻgʻrisidagi masala rad qilinayotgan shaxsning yoʻqligida tanlov komissiyasining qolgan aʼzolari tomonidan koʻpchilik ovozi bilan hal etiladi. Ovozlar teng boʻlib qolgan taqdirda ham, ushbu komissiya aʼzosi rad etilgan hisoblanadi. Tanlov komissiyalari tarkibiga xorijiy mutaxassislar jalb etilishi mumkin. 26. Tanlov gʻoliblari tanlov oʻtkazilgan kunning oʻzida eʼlon qilinadi. Baholash natijalariga koʻra, tanlovning 2-bosqichida har bir nominatsiya boʻyicha 1 nafardan 1, 2 va 3-oʻrin egalari aniqlanadi va eʼlon qilinadi. 27. Tanlovning 2-bosqichi gʻolib va sovrindorlari bazaviy hisoblash miqdorining quyidagi miqdorlarida pul mukofotlari bilan taqdirlanadi: 1-oʻrin egalariga — 150 baravari; 2-oʻrin egalariga — 125 baravari; 3-oʻrin egalariga — 100 baravari. 28. Tashkilotchi tomonidan tanlovning har bir bosqichida gʻolib boʻlgan ishtirokchilarga tanlov komissiyasi yigʻilishi bayonnomasiga asosan tegishli sertifikatlar beriladi. 29. Tanlov ishtirokchilarini homiylar va hamkor tashkilotlar oʻz sovgʻalari bilan taqdirlashlari mumkin. 30. Tanlov natijalaridan norozi boʻlgan ishtirokchilar tanlov natijalari eʼlon qilingan kundan boshlab uch ish kuni ichida tanlovning tegishli bosqichi boʻyicha apellyatsiya komissiyasiga yozma murojaat (shikoyat) berishlari mumkin. 31. Apellyatsiya komissiyasi ishtirokchilarning yozma murojaati (shikoyati)ni koʻrib koʻrib chiqish uchun kamida besh nafar toq sonli aʼzodan iborat tarkibda tuziladi. Apellyatsiya komissiyasi tarkibi tashkilotchi xodimlari va sohaning malakali mutaxassislaridan iborat boʻladi. Apellyatsiya komissiyasi tarkibiga tanlov komissiyasi aʼzolarining kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 32. Apellyatsiya komissiyasi murojaat (shikoyat) kelib tushgan kundan boshlab besh ish kuni ichida murojaat (shikoyat)ni koʻrib chiqadi. Zarur hollarda, murojaat (shikoyat) muallifining, tegishli tanlov komissiyasi aʼzolari hamda tanlovning boshqa subyektlarining fikrini eshitadi. 33. Apellyatsiya komissiyasi yigʻilishi unda komissiya aʼzolarining yarmidan koʻpi ishtirok etsa, vakolatli hisoblanadi. 34. Apellyatsiya komissiyasi tanlov ishtirokchisining tanlov jarayonlariga oid murojaatini (shikoyatini) koʻrib chiqib, quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi: tanlov ishtirokchisining ishlanmasi toʻgʻri baholangan boʻlsa, shuningdek, tanlov topshiriqlarida xato va kamchiliklar hamda sinovlarni oʻtkazish jarayonida tashkiliy-texnik jihatdan kamchiliklar aniqlanmagan taqdirda, tanlov natijalarini oʻzgartirishsiz qoldirish; tanlov ishtirokchisining ishlanmasi tanlov komissiyasi tomonidan notoʻgʻri baholangani aniqlangan taqdirda, baholash natijalarini oʻzgartirish. 35. Apellyatsiya komissiyasiga boshqa ishtirokchilarning ishlarini koʻrib chiqish va murojaat etuvchining ishi bilan solishtirishga ruxsat berilmaydi. 36. Tanlov komissiyasi tomonidan baholangan ishtirokchi ishlanmasida baholash mezonlariga mos kelmaslik holatlari aniqlangan taqdirda, apellyatsiya komissiyasi tanlov komissiyasi qarorini bekor qilish yoki ularga oʻzgartirishlar kiritish huquqiga ega. Bunda apellyatsiya komissiyasi apellyatsiya natijalari boʻyicha asoslantirilgan maʼlumotlarni koʻrsatgan holda, tanlov natijalarini oʻzgartirish toʻgʻrisida bayonnomani rasmiylashtiradi. 37. Apellyatsiya komissiyasining qarori yigʻilish bayonnomasida qayd etiladi. Bayonnoma apellyatsiya komissiyasining raisi va aʼzolari tomonidan imzolanadi. 38. Apellyatsiya komissiyasining qarori qaror qabul qilingan kunning oʻzida murojaat etuvchiga yuboriladi. 39. Apellyatsiya komissiyasi qaroriga muvofiq tanlov natijalari oʻzgargan taqdirda, tanlov komissiyasining qoʻshimcha bayonnomasi rasmiylashtiriladi va belgilangan tartibda tasdiqlanadi. 40. Ishtirokchi apellyatsiya komissiyasi qarori ustidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda sudga shikoyat qilishi mumkin. 41. Tanlov komissiyalari aʼzolari tanlov gʻoliblarini xolisona baholashda shaxsan javobgar hisoblanadi. 42. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.