FAVQULODDA HOLATLARDA OʻZBEKISTON TELEKOMMUNIKATSIYALAR TARMOQLARI VA RESURSLARINI MARKAZLASHGAN HOLDA BOSHQARISHNING UMUMIY QOIDALARINI TASDIQLASH TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2025-08-13)

Oʻzbekiston Respublikasining “Telekommunikatsiyalar toʻgʻrisida”gi Qonunining 19-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2007-yil 20-fevraldagi “Oʻzbekiston Respublikasi telekommunikatsiyalar tarmoqlarini boshqarish tizimini takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-589-son qarorining 4-bandiga asosan qaror qilamiz: 1. Ilova qilingan Favqulodda holatlarda Oʻzbekiston telekommunikatsiyalar tarmoqlari va resurslarini markazlashgan holda boshqarishning umumiy qoidalari tasdiqlansin. 2. Ushbu qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. 3. Ushbu qaror bajarilishining nazoratini oʻz zimmamizda qoldiramiz. Ushbu Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining “Telekommunikatsiyalar toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2007-yil 20-fevraldagi “Oʻzbekiston Respublikasi telekommunikatsiyalar tarmoqlarini boshqarish tizimini takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-589-son qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan boʻlib, favqulodda holatlarda Oʻzbekiston telekommunikatsiyalar tarmoqlari va resurslarini markazlashgan holda boshqarish tizimi ishlashining tamoyillari hamda asosiy qoidalarini belgilaydi. 1. Mazkur Qoidalarda quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi: maxsus isteʼmolchilar — telekommunikatsiyalar resurslari ustuvor tartibda taqdim etiladigan alohida toifadagi telekommunikatsiyalar xizmatlarining isteʼmolchilari hisoblangan Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati; telekommunikatsiyalar tarmoqlari va resurslarini markazlashgan holda boshqarish — telekommunikatsiyalar tarmoqlari va resurslarini maxsus vakolatli organ tomonidan favqulodda holatlarda davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, maxsus isteʼmolchilar manfaatlari uchun telekommunikatsiyalar tarmoqlarining ishlashini taʼminlash hamda aloqalarni tiklash maqsadida telekommunikatsiyalar tarmoqlari va resurslarini boshqarish boʻyicha chora-tadbirlar majmuasi; telekommunikatsiyalar tarmogʻini boshqarish tizimi — telekommunikatsiyalar tarmoqlarini rejalashtirish, texnik xizmat koʻrsatish, ekspluatatsiya qilish, tezkor va maʼmuriy boshqarish boʻyicha axborot texnologiyalari majmuasi asosida tarmoqni boshqarish hamda koʻrsatiladigan xizmatlar boʻyicha funksiyalarni bajaradigan tizim. 2. Favqulodda holatlarda telekommunikatsiyalar tarmoqlari va resurslarini markazlashgan holda boshqarish qonunchilikka muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Vazirlik deb yuritiladi) maxsus isteʼmolchilar, shuningdek telekommunikatsiyalar operatorlarining telekommunikatsiya tarmoqlari (aloqasi)ni boshqarish markazlari, tasarrufida idoraviy telekommunikatsiyalar tarmoqlari boʻlgan davlat va xoʻjalik boshqaruv organlari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi. 3. Radiochastota spektridan foydalanish va uni boshqarish tartibi qonunchilik bilan belgilanadi. 4. Favqulodda holatlarda Oʻzbekiston telekommunikatsiyalar tarmoqlarini markazlashgan holda boshqarish rejimiga oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror Vazirlik tomonidan korxonalarning fuqaro muhofazasini tayyor holatga keltirish toʻgʻrisida tegishli davlat hokimiyati organlaridan, belgilangan tartibda, olingan farmoyishi asosida qabul qilinadi. 5. Markazlashgan holda boshqarishning asosiy vazifasi favqulodda holatlarda davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, maxsus isteʼmolchilarni aloqa bilan taʼminlash hisoblanadi. 6. Favqulodda holatlarda Oʻzbekiston telekommunikatsiyalar tarmoqlari resurslarini markazlashgan holda boshqarish Vazirlikning bevosita boʻysunuvida boʻlgan Oʻzbekiston telekommunikatsiyalar tarmoqlarini Respublika boshqarish markazi (keyingi oʻrinlarda — RBM deb yuritiladi) tomonidan maxsus isteʼmolchilar, telekommunikatsiyalar va idoraviy tarmoqlar operatorlarining boshqarish markazlari bilan birgalikda amalga oshiriladi. 7. Markazlashgan holda boshqarish Oʻzbekiston Telekommunikatsiyalar tarmoqlarini boshqarish tizimi (keyingi oʻrinlarda — OʻzTTBT deb yuritiladi) orqali amalga oshiriladi. Markazlashgan holda boshqarishda OʻzTTBT quyidagilarni taʼminlaydi: telekommunikatsiyalar tarmoqlari operatorlari tomonidan favqulodda holatlarning oldini olish yoki bartaraf etish bilan bogʻliq davlat boshqaruvi, mudofaa, davlat xavfsizligi va huquq-tartibotni taʼminlash sohasida kechiktirib boʻlmaydigan tadbirlarni oʻtkazishda koʻrsatiladigan telekommunikatsiyalar xizmatlari boʻyicha ularning faoliyatini muvofiqlashtirish; telekommunikatsiyalarning istalgan tarmoqlari va vositalaridan ustuvor foydalanish, yoxud ulardan foydalanishni toʻxtatib qoʻyish yoki cheklash toʻgʻrisidagi qarorlar bajarilishini tashkil qilish; zarur avariya-tiklash ishlari bajarilishini tashkil qilish; favqulodda holatlarda telekommunikatsiyalar tarmoqlari va vositalari shikastlangan holatlarda ularning ishlash qobiliyatini tiklash mobaynida monitoring; maxsus isteʼmolchilar uchun telekommunikatsiyalar operatorlari tomonidan aloqaning rejalashtirilgan qoʻshimcha kanallari va vositalari ajratilishini nazorat qilish va ular boʻyicha chora-tadbirlarni qabul qilish. 8. RBM va Aloqa sohasida mintaqaviy hamdoʻstlik (keyingi oʻrinlarda — AMH deb yuritiladi) aʼzolari bilan ularning tarmoqlaridan foydalanish zarurati yuzaga kelganda, oʻzaro hamkorlik qiladi. Oʻzaro hamkorlik AMH Aloqa maʼmuriyatlari oʻrtasida amalda boʻlgan bitimlar asosida amalga oshiriladi. Boshqa Aloqa maʼmuriyatlari va operatorlar bilan oʻzaro hamkorlik qonunchilikda belgilangan tartibda Vazirlik bilan ikki tomonlama tuzilgan bitimlar asosida amalga oshirilgan boʻlishi mumkin. 9. Vazirlikning OʻzTTBTni markazlashgan boshqarish rejimiga oʻtkazish toʻgʻrisidagi farmoyishi RBM, telekommunikatsiyalar operatorlari va idoraviy tarmoqlar egalariga, shu jumladan favqulodda holatlar mintaqasida joylashganlarga tezkorlik bilan yetkaziladi hamda bajarilishi uchun majburiy hisoblanadi. 10. Markazlashgan holda boshqarish rejimi favqulodda holatlar harakatlarining hududiga bogʻliq ravishda OʻzTTBTning ayrim qismlarida joriy etilishi mumkin. 11. RBMga favqulodda holatlarda telekommunikatsiyalar tarmoqlarini boshqarish, tarmoq qayta qurilishi va aloqalar tiklanishini tezkor boshqarish boʻyicha chora-tadbirlarni qabul qilish boʻyicha alohida vakolatlar beriladi. 12. RBM quyidagilarni amalga oshiradi: favqulodda holatlarda operatorlar tomonidan maxsus isteʼmolchilarni aloqa bilan taʼminlash uchun zarur resurslarni taqdim etish imkoniyatlarini baholash maqsadida, operatorlar telekommunikatsiyalar tarmoqlarining joriy holati toʻgʻrisidagi axborotni yigʻish va tahlil qilish; maxsus isteʼmolchilarning telekommunikatsiyalar tarmoqlarini boshqarish markazlaridan, ularga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun telekommunikatsiyalar liniyalari, aloqa kanallari, telekommunikatsiyalar vositalarini, jumladan oxirgi (terminal) uskunani foydalanishga taqdim etish uchun tegishli soʻrovlarni olish; maxsus isteʼmolchilar uchun qoʻshimcha aloqalarni tashkil qilish uchun farmoyishlarni berish, ushbu farmoyishlar bajarilishining nazorati va muvofiqlashtirilishini taʼminlash; operatorlar tomonidan favqulodda holatlar mintaqasida saqlangan telekommunikatsiyalar tarmoqlari va vositalaridan ustuvor foydalanish, yoxud ulardan foydalanishni toʻxtatib qoʻyish yoki cheklash toʻgʻrisidagi farmoyishlarning bajarilishini nazorat qilish; favqulodda holatlar mintaqalaridagi telekommunikatsiyalar tarmoqlarining holati, avariya-tiklash ishlari oʻtkazilishining borishi va ularni oʻtkazish uchun qoʻshimcha resurslarni jalb qilish zarurligi toʻgʻrisidagi axborotni Vazirlikka yetkazish. 13. Telekommunikatsiyalar va idoraviy tarmoqlari operatorlarining boshqarish markazlari quyidagilarni amalga oshiradilar: favqulodda holatlar mintaqasida saqlangan telekommunikatsiyalar tarmoqlari va vositalaridan ustuvor foydalanish yoxud ulardan foydalanishni toʻxtatib qoʻyish yoki cheklash toʻgʻrisidagi Vazirlik farmoyishlarini bajarish; barcha boʻlinmalarni safarbarlik rejalari va favqulodda holatlar oqibatlarini bartaraf etish rejalariga asosan ish rejimiga oʻtkazish; nazorat qilinadigan mezonlar boʻyicha tarmoqning joriy holati toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etish; RBMning farmoyishi boʻyicha telekommunikatsiyalar liniyalari, aloqa kanallari, telekommunikatsiyalar vositalari va oxirgi (terminal) uskunani foydalanishga taqdim etish; favqulodda holatlar mintaqalaridagi telekommunikatsiyalar tarmoqlarida avariya vaziyatlarini oʻz kuchi bilan yoki Vazirlikning Maxsus avariya-tiklash boshqarmasini jalb qilgan holda tugatish. 14. Operatorlarning telekommunikatsiyalar tarmoqlarida aloqalarni tashkil etish va avariya-tiklash ishlarini boshqarish masalalari boʻyicha axborotning tezkor almashinuvi uchun RBM boshqarish markazlari, maxsus isteʼmolchilar, telekommunikatsiyalar va idoraviy tarmoqlar operatorlari oʻrtasidagi xizmat-texnologik aloqa tarmogʻidan foydalanish kerak. 15. Xizmat-texnologik aloqa tarmogʻi axborot xavfsizligi boʻyicha belgilangan chora-tadbirlarni taʼminlashi kerak. 16. Favqulodda holatlarda Vazirlik, maxsus isteʼmolchilar, RBM va operatorlar telekommunikatsiyalar tarmoqlarini boshqarish markazlari oʻrtasidagi oʻzaro hamkorlik telekommunikatsiyalar tarmoqlarini tezkor-texnik boshqarishning oldindan ishlab chiqilgan va kelishilgan algoritmlari bilan amalga oshiriladi.