Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanishga oid ayrim normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida
(resolution, 2025-12-25)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 3. Quyidagilar: Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining Madaniy meros jamgʻarmasi toʻgʻrisidagi nizom 7-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Belgilab qoʻyilsinki: g) moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini asrashga doir ishlar boʻyicha loyiha-smeta hujjatlarining davlat ekspertizasi Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish vazirligining “Shaharsozlik hujjatlari ekspertizasi” davlat unitar korxonasi tomonidan oʻtkaziladi. 5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari ikki oy muddatda: Agentlikning hududiy boshqarmalari foydalanilmayotgan va boʻsh turgan davlat mulki obyektlariga tekin foydalanish huquqi asosida joylashtirilishini taʼminlasin; hududlardagi moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini qayta tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish, ularning kadastr hujjatlarini rasmiylashtirish hamda ularga muhofaza belgilarini oʻrnatish bilan bogʻliq xarajatlar uchun tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlaridan zarur boʻlgan mablagʻlarni ajratsin. 7. Quyidagilar: Moddiy madaniy meros obyektlarining muhofaza qilinishi, asralishi va ulardan foydalanish ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 8-ilovaga muvofiq; Moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektlarining qoʻriqlanadigan tegralarini belgilash va ularni saqlash tartibi toʻgʻrisida nizom 9-ilovaga muvofiq; Alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish va ularni saqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 10-ilovaga muvofiq; Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha jamoatchi inspektorlar faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi nizom 12-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 13-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 14-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 11. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining madaniyat vaziri B.S. Sayfullayev zimmasiga hamda Vazirlar Mahkamasining Yoshlar siyosati, madaniyat, maʼnaviyat, ommaviy axborot vositalari, ijodiy va jamoat tashkilotlari masalalari kotibiyatiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining (keyingi oʻrinlarda Agentlik deb ataladi) Madaniy meros jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda Jamgʻarma deb ataladi) faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Jamgʻarma yuridik shaxs hisoblanmaydi va uning mablagʻlari Agentlikning shaxsiy gʻazna hisobvaragʻida jamlanadi. 3. Jamgʻarma mablagʻlari quyidagilar hisobiga shakllantiriladi: Agentlik va uning hududiy boshqarmalari va davlat muzey qoʻriqxonalariga tegishli moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini ijaraga berishdan tushgan mablagʻlarning 90 foiz miqdori; davlat mulki boʻlgan boshqa tashkilotlarga tegishli moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini ijaraga berish va chiptalar sotilishidan tushgan pul mablagʻlarining 50 foiz miqdori; muzey-qoʻriqxonalarda chiptalar sotilishidan tushgan pul mablagʻlarining 50 foiz miqdori va davlat muzeylarida chiptalar sotilishidan tushgan pul mablagʻlarining 10 foiz miqdori; madaniy boyliklarni badiiy ekspertizadan oʻtkazish, realizatsiya qilish uchun davlat xizmati koʻrsatish, olib chiqish huquqini beruvchi sertifikat, Milliy muzey fondining davlat katalogida muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida guvohnoma berish hamda uning tarkibidan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini chiqarish uchun toʻlovlar; moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini davlat kadastriga kiritish va chiqarish, tarixiy-madaniy hududning pasportini koʻrib chiqish va tasdiqlash, aholi punktlari bosh rejalarining loyihalarini koʻrib chiqish va ularga xulosa berish uchun toʻlovlar; moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini asrashga doir ishlar uchun ruxsatnoma va litsenziya berish, ilmiy-texnik nazorat qilish, shuningdek, tarixiy-madaniy va loyiha-smeta hujjatlarining tegishli ekspertizalari, restavrator-ustalarga malaka sertifikati berish uchun toʻlovlar; moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari, alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarda, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar va ularning qoʻriqlanadigan tegralarida yer qazish, yer tuzish, qurilish, melioratsiya va boshqa xoʻjalik ishlarini oʻtkazishga oid loyihalar, merosga boʻlgan taʼsirini baholash hisobotlarini koʻrib chiqish uchun toʻlovlar; moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish qoidalarini buzganligi hamda nobud qilish, buzish yoki ularga shikast yetkazganligi uchun toʻlanadigan jarimalar, shuningdek, davlat mulki hisoblangan moddiy madaniy meros obyektlariga yetkazilgan zararni qoplash boʻyicha mablagʻlar; vakolatli organlar tomonidan Agentlik, uning tizimidagi tashkilotlar va davlat muzeylari, muzey-qoʻriqxonalari faoliyatini, shuningdek, moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektlarida asrashga doir ishlarni amalga oshirishni tekshirish natijalari boʻyicha aniqlangan noqonuniy sarflangan budjet mablagʻlarining, talon-toroj, rastratalar, kamomadlar summalarining Davlat budjetiga yoʻnaltiriladigan qismi; Jamgʻarmaning vaqtincha boʻsh turgan mablagʻlarini joylashtirishdan olinadigan daromadlar, xalqaro moliya tashkilotlari va xorijiy davlatlarning grantlari va texnik koʻmaklashish mablagʻlari, shuningdek, qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa tushumlar. 4. Jamgʻarma mablagʻlari: moddiy madaniy meros obyektlarini, shu jumladan, arxeologiya merosi obyektlari, madaniy boyliklar hamda muzey ashyolari va kolleksiyalarini muhofaza qilish, konservatsiyalash, restavratsiya qilish, tuzatish, taʼmirlash, hozirgi zamonda foydalanishga moslashtirishni, shuningdek ular bilan bogʻliq ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar, loyihalash hamda ishlab chiqarish ishlari amalga oshirish; moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastrini, arxeologiya ashyolari, milliy muzey fondining davlat kataloglari va pasportlarini yuritish; muzeylar faoliyati va arxeologiya tadqiqotlarini qoʻllab-quvvatlash, targʻibot va ommalashtirish ishlarini tashkil etish; alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlar, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar va tarixiy mahallalarni muhofaza qilish; Agentlik va tizim tashkilotlari moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, elektron xizmatlarni rivojlantirish va raqamlashtirish, sohada huquqbuzarliklarning oldini olish, ularga samarali qarshi kurashish boʻyicha ishlarni tashkil etish; ekspertlarni, jumladan, xorijiy mutaxassislar, Ilmiy-ekspert kengashi, Ilmiy-texnik tadqiqot guruhlari aʼzolari mehnatiga haq toʻlash, jamoatchi inspektorlar, Agentlik va tizim tashkilotlari xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish, Agentlik faoliyati bilan bogʻliq masalalar boʻyicha mutaxassislarni fuqarolik-huquqiy shartnoma asosida jalb etish; xodimlarning oʻz ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan va oʻrnatiladigan quyosh panellari, quyosh kollektorlari hamda energiya samarador qurilmalar bilan bogʻliq xarajatlarini xodimning oylik ish haqidan foizsiz boʻlib-boʻlib toʻlash sharti asosida moliyalashtirish; qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan Agentlik faoliyati bilan bogʻliq boshqa tadbirlarni amalga oshirish uchun sarflanadi. 5. Jamgʻarma faoliyatini boshqarish va uning mablagʻlarini taqsimlash Jamgʻarma faoliyatini boshqarish kengashi (keyingi oʻrinlarda Kengash deb ataladi) tomonidan amalga oshiriladi. Agentlik direktori Kengash raisi hisoblanadi. Kengash Agentlik direktorining buyrugʻi bilan kamida yetti nafar kishidan iborat tarkibda tasdiqlanadi va Agentlik direktorining oʻrinbosarlari, Agentlik markaziy apparatining boshqarma, boʻlim hamda Agentlik hududiy boshqarmalarining tegishli boshliqlaridan shakllantiriladi. Kengash majlisi aʼzolarning yarmidan koʻpi qatnashgan taqdirda vakolatli hisoblanadi. Koʻrib chiqilayotgan masalalar boʻyicha qarorlar oddiy koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi. Qabul qilingan qaror bayonnoma shaklida rasmiylashtiriladi. 6. Kengash majlisi har chorakda yoxud zarur boʻlganda navbatdan tashqari oʻtkaziladi. 7. Kengash: har yili 25-dekabrgacha Jamgʻarmaning kelgusi yil uchun daromadlari va xarajatlari smetalarini tasdiqlaydi; zarur hollarda, tasdiqlangan daromadlar va xarajatlar smetalariga tegishli oʻzgartirishlar kiritadi; ushbu Nizomning 4-bandga muvofiq Jamgʻarma mablagʻlari hisobiga moliyalashtiriladigan tadbirlarni belgilaydi; Jamgʻarma mablagʻlaridan maqsadli va samarali foydalanilishini nazorat qiladi; yil choraklari yakunlari boʻyicha Jamgʻarmaning mablagʻlaridan foydalanish toʻgʻrisidagi hisobotlarni koʻrib chiqadi va tasdiqlaydi; Jamgʻarmaga xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlarning kreditlari (qarzi), grantlari va texnik koʻmaklashish mablagʻlari jalb etilishiga koʻmaklashadi; Jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanish bilan bogʻliq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. 8. Agentlikning Buxgalteriya va moliya-iqtisod boʻlimi Jamgʻarmaning ishchi organi hisoblanadi. 9. Ishchi organ: Jamgʻarmaning kelgusi yil uchun daromadlari va xarajatlari prognoz koʻrsatkichlarini ishlab chiqadi; Jamgʻarmaning daromadlari va xarajatlari smetalarini tayyorlaydi va belgilangan tartibda Moliya vazirligiga kelishish uchun kiritadi; Jamgʻarma tushumlarini koʻpaytirish va uning mablagʻlaridan samarali foydalanish boʻyicha takliflar tayyorlaydi; tushumlar manbalari boʻyicha Jamgʻarmaning daromadlari hamda xarajatlarining asosiy yoʻnalishlari hisobini yuritadi; har chorakda kamida bir marta Jamgʻarma mablagʻlaridan foydalanilishi toʻgʻrisida hisobot tayyorlaydi va Kengashga taqdim etadi. 10. Jamgʻarma mablagʻlaridan foydalanish boʻyicha hisob va hisobotlar Agentlikning budjetdan tashqari boshqa mablagʻlaridan alohida yuritiladi. 11. Jamgʻarmaning daromadlari va xarajatlari smetasi budjet tashkilotlari uchun budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tuziladi (choraklar, tushumlar manbalari va ulardan foydalanish yoʻnalishlari boʻyicha) va Kengash tomonidan tasdiqlanadi. 12. Jamgʻarmaning daromadlari va xarajatlari smetalarining bajarilishi boʻyicha yillik hisobot Agentlik umumiy majlisida koʻrib chiqiladi va har yili 15-martgacha Kengash tomonidan tasdiqlanadi. Yillik hisobot nusxasi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga taqdim etiladi. 13. Jamgʻarmaning joriy yilda foydalanilmay qolgan mablagʻlari keyingi yilga oʻtadi va olib qoʻyilmaydi. 14. Ushbu Nizomning 3-bandida koʻrsatilgan manbalardan Jamgʻarmaga ajratmalar tegishli tashkilotlar tomonidan hisobot oyi uchun keyingi oyning 10-sanasidan kechiktirmay oʻtkaziladi. Jamgʻarmaga ajratmalar oʻz vaqtida va toʻliq oʻtkazilishi uchun masʼuliyat tegishli tashkilotlar rahbarlari va bosh buxgalterlari zimmasiga yuklanadi. 15. Jamgʻarma mablagʻlaridan maqsadli foydalanilishi boʻyicha nazorat Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi. 16. Kengash Jamgʻarma mablagʻlaridan maqsadli va samarali foydalanish uchun javob beradi. 17. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi. 1. Ushbu Nizom moddiy madaniy meros obyektlarining muhofaza qilinishi, asralishi va ulardan foydalanilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: davlat nazorati — yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga rioya qilinishi, obyektlarning muhofaza qilinishi, asralishi va ulardan foydalanish va boshqa zarur holatlarni oʻrganish, aniqlash, tahlil va monitoring qilish, baholash hamda salbiy taʼsirlarning oldini olishga qaratilgan tekshirishlar majmui; nazorat qiluvchi organ — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi hamda uning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududiy boshqarmalari; obyekt — moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga kiritilgan yoki tarixiy-madaniy qimmatga ega ekanligi aniqlangan bino, inshootlar, yer uchastkalari va boshqa koʻchmas mulk obyektlari, arxeologiya meros obyektlari va arxeologiya ashyolari, tarixiy-madaniy qiymatiga koʻra, YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar (obyektlar), alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlar. 3. Davlat nazorati xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini tekshirish shaklida oʻtkazilganda, ushbu nazorat “Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini davlat tomonidan nazorat qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga muvofiq amalga oshiriladi. Nazorat qiluvchi organ tomonidan davlat nazorati tadbirkorlik subyektlari faoliyatida oʻtkazilganda ushbu davlat nazorati — tekshirish Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimida roʻyxatga olinishi shart. 4. Obyekt yuzasidan davlat nazorati foydalanuvchi (balans saqlovchisi, mulk egasi, operativ boshqarish boʻyicha huquq egasi) bilan tuzilgan ijara, tekin foydalanish va muhofaza qilish shartnomalariga muvofiq ham oʻtkazilishi mumkin. 5. Davlat nazoratining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari buzilishining oldini olish, aniqlash va chek qoʻyish; obyekt holatini kuzatib borish, muhofaza qilish va saqlanishiga salbiy taʼsir etishi mumkin boʻlgan omillarni hamda ularni nobud qilish, buzish, shikast yetkazish va nooqilona foydalanilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan vaziyatlarni aniqlash, shuningdek, ushbu holatlarni bartaraf etish choralarini koʻrish; moʻljallanayotgan yoki amalga oshirilayotgan xoʻjalik faoliyati va boshqa faoliyatning obyektni muhofaza qilish va saqlash talablariga muvofiqligini aniqlash; yuridik va jismoniy shaxslarning obyektlarni muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida belgilangan huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini, ular tomonidan majburiyatlar bajarilishini taʼminlash; obyektdagi oʻzgarishlar, uning prognoz qilinayotgan holati hamda uni muhofaza qilish, saqlash va foydalanish samaradorligini oshirish boʻyicha koʻrilayotgan tegishli chora-tadbirlar toʻgʻrisida davlat organlari, boshqa tashkilotlar va fuqarolarni xabardor qilish. 6. Davlat nazoratini amalga oshirishda qonuniylik, xolislik, mustaqillik, oshkoralik, shaxs, jamiyat hamda davlatning huquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishi taʼminlanishi shart. 7. Davlat nazorati obyektlari quyidagilardan iborat: obyekt, uning muhofaza belgilari va arxeologiya ashyolari; obyektning muhofaza tegralari, obyektning imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralari hamda qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegralari; obyektga taʼsir etuvchi tabiiy va texnogen manbalar; obyekt muhofazasi qilish va foydalanishga doir hujjat, material hamda axborotlar; obyektni muhofaza va saqlanishiga salbiy taʼsir etishi, ularni nobud qilish, buzish, shikast yetkazishi hamda nooqilona foydalanilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan faoliyat, harakat yoki harakatsizlik. 8. Davlat nazoratining shakllari quyidagilardan iborat: yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga amal qilinishini, davlat dasturlari va sohaga oid boshqa dasturlar bajarilishini tekshirish; obyektning holatini koʻrikdan oʻtkazish va ularni qayd etib qoʻyish; soʻrovnomalar yoʻllash, zarur boʻlgan axborot, hujjat va materiallarni olish va tahlil qilish; obyektni muhofaza qilish va ulardan foydalanishga oid hujjat va materiallarni taftish qilish; obyektni tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish. 9. Davlat nazorati nazorat qiluvchi organ tomonidan amalga oshiriladi. Nazorat qiluvchi organning davlat nazoratini amalga oshirish vakolatiga ega boʻlgan mansabdor shaxslari lavozimlarining roʻyxati nazorat qiluvchi organ rahbari tomonidan tasdiqlanadi. 10. Davlat nazorati xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini tekshirish shaklida oʻtkazilganda, davlat nazoratini amalga oshirish vakolatiga ega boʻlgan mansabdor shaxslar xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini tekshirish huquqini beruvchi attestatsiyadan oʻtgan boʻlishi hamda tekshirishlarni oʻtkazishga ruxsat beruvchi maxsus guvohnomaga ega boʻlishlari lozim. 11. Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatiga aralashmagan holda, davlat mulkida turgan obyektning muhofaza qilishini va saqlanishi holati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish uchun nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxslariga xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini tekshirish huquqini beruvchi attestatsiyadan oʻtgan boʻlishi hamda tekshirishlarni oʻtkazishga ruxsat beruvchi maxsus guvohnomaga ega boʻlishi talab etilmaydi. 12. Mahalliy davlat hokimiyati organlari tegishli hududda davlat nazoratini amalga oshirishda ishtirok etadi. 13. Nazorat qiluvchi organning oʻz vakolati doirasida qabul qilgan qarorlari vazirliklar, idoralar, nodavlat notijorat tashkilotlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan bajarilishi shart. Nazorat qiluvchi organning vakolatiga taalluqli masalalar yuzasidan umummajburiy davlat koʻrsatmalari sifatidagi huquqiy normalarni belgilash, oʻzgartirish yoki bekor qilish Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 14. Nazorat qiluvchi organ boshqa davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va ommaviy axborot vositalari bilan davlat nazorati masalalari boʻyicha hamkorlik qiladi. 15. Davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslar: yuridik va jismoniy shaxslardan obyektlarni muhofaza qilish va ulardan foydalanishga oid zarur maʼlumot, axborot, tushuntirish va hujjatlarni soʻrash hamda tekin olish; davlat nazoratini amalga oshirish davomida oʻlchov oʻtkazish, namunalar olish va ularning laboratoriya tahlilini qilish, kadastr hujjatlarini oʻrganish, sxema va chizmalarni chizish, foto, videotasvirga tushirish; obyekt mulkdori, foydalanuvchisi, obyektga zarar yetkazgan, qonun hujjatlarini buzgan va boshqa shaxslar bilan soʻrov oʻtkazish va ulardan yozma ravishda tushuntirish olish; yuridik va jismoniy shaxslarning (xoʻjalik yurituvchi subyektlarning) bino va inshootlariga obyektni muhofaza qilish va foydalanish sohasidagi faoliyati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish uchun mazkur bino va inshootlarda boʻlish qoidalariga rioya qilgan holda kirish va koʻzdan kechirish; obyektni muhofaza qilish va saqlashning buzilish sabablari hamda obyektdan foydalanish sharoitlarini aniqlash; davlat nazorati amalga oshirilayotganda obyektning mulkdori, foydalanuvchisini, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi vakili ishtirok etishini talab qilish; moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari buzilganligini bartaraf qilish haqida yuridik va jismoniy shaxslarga koʻrib chiqilishi majburiy boʻlgan taqdimnomalar kiritish; obyektning muhofaza qilinishi va saqlanishiga salbiy taʼsir etishi, ularni nobud qilish, buzish, shikast yetkazishi hamda nooqilona foydalanilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan restavratsiya, taʼmirlash va tiklash, ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqot ishlari, foydalanish, qurilish-montaj va boshqa harakatlarni oʻn kundan ortiq boʻlmagan muddatga cheklash, toʻxtatib qoʻyish haqida qarorlar qabul qilish; obyektga yetkazilgan zararni qoplash haqida yuridik va jismoniy shaxslarga talab qoʻyish boʻyicha sudga murojaat qilish; obyektga zararli taʼsir koʻrsatayotgan korxona, tashkilot, inshoot va boshqa binolar faoliyati, foydalanish va boshqa harakatlarni oʻn kundan ortiq boʻlgan muddatga cheklash, toʻxtatib qoʻyish va (yoki) qayta ixtisoslashtirish, shuningdek, obyektga yetkazilgan zararni qoplash haqidagi arizalar bilan sudlarga murojaat qilish; tegishli ruxsatnomaga ega boʻlmagan holda obyektda olib borilayotgan restavratsiya, taʼmirlash va tiklash, ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar hamda qurilish-montaj va obodonlashtirish ishlarini zudlik bilan toʻxtatish boʻyicha qaror qabul qilish; yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining talablarini buzgan holda obyektda olib borilayotgan restavratsiya, taʼmirlash va tiklash, ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar hamda qurilish-montaj va obodonlashtirish ishlari amalga oshirilayotganda ushbu faoliyatni amalga oshirish uchun berilgan ruxsatnomaning (va ochiq varaqning) amal qilishini toʻxtatib qoʻyish va bekor qilish haqida vakolatli organlarga takliflar kiritish; davlat nazorati natijalari boʻyicha maʼlumotnoma, dalolatnoma, xulosa, hisobotlar tuzish va tasdiqlash; obyektni restavratsiya qilish, taʼmirlash va tiklash, ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqot ishlarining yakunlari, hisobotlarni qabul qilish va foydalanishga topshirishda qatnashish; moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarini buzgan shaxslarni javobgarlikka tortish toʻgʻrisidagi materiallarni tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organga yuborish huquqiga ega. 16. Davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslar: obyektning mulkdori, foydalanuvchisiga, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi vakiliga davlat nazoratini oʻtkazish toʻgʻrisidagi nazorat qiluvchi organ rahbarining buyrugʻi nusxasi, xizmat guvohnomasini, agar davlat nazorati tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirishga taalluqli boʻlsa, ularni tekshirishlarni oʻtkazishga ruxsat beruvchi maxsus guvohnomani koʻrsatishga; obyektning mulkdori va foydalanuvchisining faoliyatiga toʻsqinlik qilmaslikka; xoʻjalik yurituvchi subyektlarning faoliyati tekshirilayotganda tekshirishlarni roʻyxatga olish kitobini belgilangan tartibda toʻldirishga; davlat siri, tijorat yoki boshqa sirlar saqlanishini taʼminlashga; davlat nazorati natijasini dalolatnoma (maʼlumotnoma) bilan rasmiylashtirishga, uning bir nusxasi davlat nazorati tamom boʻlgan kunda davlat nazoratidan oʻtgan obyektning mulkdori, foydalanuvchisiga, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi vakiliga, davlat nazoratiga bevosita taalluqli yuridik shaxsning vakili yoki tadbirkorlik subyektiga (yakka tartibdagi tadbirkorga) ushbu Nizomning 38-bandiga muvofiq taqdim etishga; huquqbuzarlik holatlari aniqlanganda unga taʼsir koʻrsatishning qonun hujjatlarida nazarda tutilgan choralarini koʻrishga majbur. 17. Nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxsi davlat nazoratini amalga oshirishda manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻyishi mumkin emas. Manfaatlar toʻqnashuvi yuzaga kelayotgan (mavjud manfaatlar toʻqnashuvi) vaziyatlarda davlat nazoratini amalga oshirishi rejalashtirilayotgan mansabdor shaxs yoki xodimi tegishli nazorat qiluvchi organdagi bevosita rahbarini (u boʻlmaganida, korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmasini (va) yoki kadrlar boʻlinmasini) mazkur holat oʻziga maʼlum boʻlib qolgan paytdan eʼtiboran bir ish kuni ichida belgilangan shakldagi mavjud manfaatlar toʻqnashuvi toʻgʻrisidagi xabarnomani taqdim qilishga va oʻzini rad etishga majbur. Ushbu talabning bajarilmasligi davlat nazorati natijalarining haqiqiy boʻlmasligiga olib keladi. 18. Davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslarga xoʻjalik yurituvchi subyektga xoʻjalik va tashkiliy-boshqaruv xususiyatiga ega boʻlgan topshiriq berish, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning faoliyatiga toʻsqinlik qilish va aralashish taqiqlanadi, tadbirkorlik subyektining faoliyati obyektning muhofazasi va saqlanishiga salbiy taʼsir etishi, ularni nobud qilish, buzish, shikast yetkazishga olib keladigan harakatlar bundan mustasno. 19. Davlat nazorati amalga oshirilishiga yoki uni amalga oshiruvchi mansabdor shaxslarga har qanday shaklda taʼsir oʻtkazish, ularning faoliyatiga toʻsqinlik qilish taqiqlanadi. 20. Davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslarning xizmat vazifalari bajarilishiga toʻsqinlik qilgan va ularning qonuniy talablarini bajarmagan aybdor shaxslar qonunda belgilangan tartibda javobgar boʻladi. 21. Davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslar oʻz faoliyatining qonuniyligi, xolisligi, u qonun hujjatlariga muvofiq toʻgʻri tashkil qilinishi va amalga oshirilishi uchun javob beradi. 22. Nazorat qiluvchi organga bevosita taalluqli faoliyat, uning vazifa, funksiya va majburiyatiga kiradigan masalalar yuzasidan davlat nazorati nazorat qiluvchi organ rahbari buyrugʻi bilan tuzilgan komissiya tomonidan oʻtkaziladi. 23. Nazorat qiluvchi organ belgilangan tartibda: yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini; obyektni muhofaza qilish, asrash, targʻib qilish, foydalanish, ilmiy va ilmiy-texnik tadqiq etish, konservatsiyalash, taʼmirlash hamda foydalanishga moslashtirish boʻyicha davlat dasturlari va sohaga oid boshqa dasturlar bajarilishini; tarixiy-madaniy qimmatga ega boʻlgan yangi obyektlarni davlat hisobiga olinishi, obyektning aniqlanishi, hisobga olinishi, muhofaza qilinishi, targʻib qilinishi va ulardan foydalanilishini; obyektning tarixiy-madaniy ekspertizasini tashkil etilishi va amalga oshirilishini; Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastri va Arxeologiya ashyolari davlat katalogi belgilangan tartibda yuritilishini; obyektning oʻrnatilgan tartibda Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilishiga tavsiya etilishini; tarixiy-madaniy qimmatiga koʻra, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlardan (obyektlardan) va ularning qoʻriqlanadigan tegralaridan xalqaro umumeʼtirof etilgan normalar, YUNESKO Umumjahon merosi qoʻmitasi va Umumjahon merosi markazi tavsiyalariga hamda qonun hujjatlariga muvofiq muhofaza qilinishi va foydalanilishini; tarixiy-madaniy qimmatiga koʻra, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarda (obyektlarda) olib boriladigan yirik restavratsiya, taʼmirlash-tiklash, qurilish-montaj, obodonlashtirish va xoʻjalik faoliyati bilan bogʻliq ishlarini YUNESKOning Umumjahon merosi markazi bilan oʻrnatilgan tartibda kelishilishini; tarixiy-madaniy qiymatiga koʻra, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarda (obyektlarda), obyekt va ularning qoʻriqlanadigan tegralaridan foydalanish, xoʻjalik va boshqa faoliyatlar tashkil etilishini; tarixiy-madaniy qiymatiga koʻra, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar (obyektlar) boʻyicha boshqaruv rejalarining tasdiqlanishi va ularning bajarilishini; alohida tartibga solinishi lozim boʻlgan va obyektni muhofaza qilish bilan bogʻliq shaharsozlik faoliyati obyektlarining chegaralari belgilanishi va ularga rioya qilinishini; obyektning qoʻriqlanadigan tegralarida shaharsozlik faoliyati, loyiha hujjatlari, moʻljallanayotgan yer qazish, yer tuzish, qurilish, melioratsiya, xoʻjalik ishlari va boshqa ishlarning hamda ularni asoslovchi hujjatlarning obyektni asrash talablariga muvofiqligini; xoʻjalik jihatidan oʻzlashtirilishi lozim boʻlgan yer uchastkalarini (agar ularda obyekt joylashgan boʻlsa yoki yer uchastkalari xoʻjalik jihatidan oʻzlashtirilayotganda yangi obyekt aniqlansa); obyektning qoʻriqlanadigan tegralari loyihalarining ishlab chiqilishi, belgilab qoʻyilishi hamda ularga rioya qilinishini; obyektni asrash boʻyicha ishlar, shuningdek, obyektda ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar tegishli ruxsatnomalarga muvofiq amalga oshirilishini; obyektda muhofaza belgilarining oʻrnatilishi va saqlanishini; obyekt holatining monitoringi amalga oshirilishini; obyektga doir mulk huquqi va boshqa huquqlarning davlat roʻyxatidan oʻtkazilishini, oʻzgartirilishi va bekor qilinishini; obyektning miqdor va sifat tavsiflari hisobga olinishini; obyektning sifat va qiymat jihatidan baholanishini; obyekt kadastr axborotining tizimga kiritish, saqlash va yangilab borilishini; obyektning holati haqida hisobotlar tuzilishini; obyektning pasportini berilishi va ularning yuritilishini; obyektning toifasi belgilanishini va oʻzgartirilishini; obyekt Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastridan chiqarilganligi masalasini; obyektni asrash chora-tadbirlari, konservatsiyalash, tuzatish, taʼmirlash, foydalanishga moslashtirishni, shuningdek, ular bilan bogʻliq ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar, loyihalash hamda ishlab chiqarish ishlarining bajarilishini; yoʻqotilgan obyektni taʼmirlash usullari orqali oʻrnatilgan tartibda asli holiga keltirilishini; obyekt joylashgan yer uchastkalarining egalari (mulkdorlari) zimmasiga mazkur obyektni saqlab turish vazifasi, shuningdek, qonun hujjatlariga muvofiq yuklangan boshqa majburiyatlarni bajarilishini; obyekt ijara shartnomasi asosida ijaraga berilishini, unda obyektni saqlash talablari bajarilishini; obyektning tashqi va ichki koʻrinishini obyektning pasportiga kiritilgan muhofaza mazmuni maʼlumotlariga muvofiq holda saqlanishini; obyektdan foydalanish shartlarini jismoniy va yuridik shaxslar, shuningdek, davlatning huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi uchun qay darajada zarur boʻlsa, shu darajada cheklanishini; xususiy mulkda turgan obyektdan foydalanish huquqini qonunda nazarda tutilgan hollarda sud qarori bilan cheklash boʻyicha takliflarni; obyektdan foydalanishdagi cheklashni joriy etish zaruratini yuzaga keltirgan holatlar yoki shart-sharoitlar bartaraf etilganini hamda mazkur obyektdan foydalanish huquqi toʻla hajmda tiklanishini; xususiy mulkda turgan obyektdan qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda mulkdordan olib qoʻyilishini; davlat mulkida turgan obyekt qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tuzilgan shartnomaga muvofiq tekin foydalanilishini; obyektdan foydalanish huquqi qonun hujjatlariga muvofiq bekor qilinishini; tarixiy-madaniy qoʻriqxona, muzey-qoʻriqxona, tarixiy manzilgohlar tashkil etilishi, saqlanishi hamda ulardan foydalanilishini; tarixiy manzilgohlarda qonun hujjatlariga muvofiq shaharsozlik faoliyatini tartibga solishning alohida belgilab qoʻyilgan tartiblariga rioya qilinishini; obyektni foydalanishga berishdan, xizmatlar koʻrsatishdan, yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalaridan tushgan mablagʻlarning qonun hujjatlariga muvofiq obyektni muhofaza qilish, asrash va targʻib qilishga hamda obyektni muhofaza qilish va ulardan foydalanishda band boʻlgan xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish uchun sarflanishini; moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarining buzilishi natijasida koʻrilgan zararni qoplash holatini; arxeologiya ashyolarining Arxeologiya ashyolari davlat katalogida roʻyxatdan oʻtkazilishini; arxeologiya ashyolarini davlatga topshirish hamda ularning fan, madaniyat va taʼlim muassasalariga biriktirib qoʻyilishini; fan, taʼlim va madaniyat muassasalariga biriktirib qoʻyilgan arxeologiya ashyolaridan foydalanishda belgilangan tartibga rioya qilinishini; xalqaro arxeologiya tadqiqotlarini tashkil etishda belgilangan tartibga rioya qilinishini; arxeologiya ashyolarining hisobga olinishi va saqlanishini; ruxsatnoma berish tartibi va shartlariga rioya qilinishini; arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini amalga oshirishda belgilangan tartibga rioya qilinishini; arxeologiya obyektlarida maxsus asbob-uskunalardan foydalanish tartibi va shartlariga rioya qilinishini; ilmiy hisobotni tuzish, ekspertizadan oʻtkazish va undan foydalanishni; ochiq varaq berish tartibi va shartlariga rioya qilinishini; ochiq varaq va ruxsatnoma olgan arxeologning majburiyatlari bajarilishini; fan, taʼlim va madaniyat muassasalariga biriktirib qoʻyilgan arxeologiya ashyolari arxeologiya tadqiqotining belgilangan tartibda amalga oshirilishini; arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazorati amalga oshirilayotganda arxeologda ochiq varaq va ruxsatnoma mavjudligini tekshiradi. 24. Obyekt va uning qoʻriqlanadigan tegralaridan foydalanish va muhofaza qilish ustidan davlat nazorati qonun hujjatlarida belgilangan cheklashlar va taqiqlar rejimini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. 25. Davlat nazorati oʻn besh kundan koʻp boʻlmagan muddat davomida amalga oshiriladi. 26. Davlat nazoratini obyektning mulkdori, foydalanuvchisi, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda, tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi vakili, davlat nazoratiga bevosita taalluqli yuridik shaxsning vakili yoki tadbirkorlik subyekti (yakka tartibdagi tadbirkor) ishtirokida amalga oshirishga ruxsat beriladi, davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxsning talabiga qaramay ushbu shaxslar (vakillar) ishtirok etmasa, davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxs ikki nafar xolis ishtirokida dalolatnoma tuzadi hamda davlat nazoratini amalga oshirishga kirishadi. 27. Obyekt hududiga oʻrnatilgan ishlab chiqarish uchastkalarini (sexlarini) korxona maʼmuriyatini xabardor qilmasdan yoki uning vakilisiz aylanib chiqish (koʻzdan kechirish) taqiqlanadi. 28. Obyektga oʻrnatilgan ishlab chiqarish uchastkalarini (sexlarini) aylanib chiqishdan (koʻzdan kechirishdan) oldin nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxsiga mazkur obyektdagi texnika xavfsizligi qoidalari boʻyicha yoʻriqnoma obyektning balans saqlovchisi tomonidan berilishi shart. 29. Nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxslariga tekshirishni amalga oshirish uchun shart-sharoitlar (xona, telefon va boshqa aloqa vositalari, zarur hollarda, maxsus kiyim, shuningdek, maxsus himoya vositalari) obyektning balans saqlovchisi tomonidan yaratib berilishi lozim. Nazorat funksiyalarini tez, samarali va xavfsiz amalga oshirishga toʻsqinlik qiluvchi, qiyin oʻtiladigan hududlar uchastkalari bilan kesishganda masofa katta boʻlgan hollarda nazorat qiluvchi organ tomonidan transport vositasi beriladi. 30. Quyidagi hollarda qisqa muddatli — reyd tartibidagi davlat nazorati sutkaning istalgan vaqtida bir kundan koʻp boʻlmagan muddat davomida: obyektni noqonuniy egallash, foydalanish, nobud qilish, buzish, shikast yetkazishi holatlar haqida ishonchli axborotlar boʻlganda; obyekt va uning qoʻriqlanadigan tegralarida oʻrnatilgan tartibda ruxsatnoma olmasdan, kelishilmasdan foydalanish, xoʻjalik va boshqa faoliyatlar tashkil etilayotganda; yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarining buzilish holatlarini aniqlash va toʻxtatish yuzasidan tezkor nazorat tadbirlarini amalga oshirish zarurati boʻlganda amalga oshirilishi mumkin. 31. Nazorat qiluvchi organ qisqa muddatli — reyd tartibidagi davlat nazoratini mustaqil yoki muvofiqlashtirilgan tadbirlar rejasi asosida boshqa davlat organlari bilan birgalikda amalga oshirishi mumkin. 32. Davlat nazorati natijalari: tarixiy-madaniy ekspertiza natijalari boʻyicha xulosa tuzish; moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan rioya qilinishining davlat nazorati natijalari boʻyicha maʼlumotnoma yoki dalolatnoma tuzish yoʻli bilan rasmiylashtiriladi. Davlat nazoratining natijalari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa usullar bilan ham rasmiylashtirilishi mumkin. 33. Obyektning Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga kiritilishi va chiqarilishi, obyekt toifasini aniqlash va toifasi oʻzgartirilishini asoslash toʻgʻrisidagi tarixiy-madaniy ekspertiza xulosalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2002-yil 29-iyuldagi 269-son qarori bilan tasdiqlangan Moddiy madaniy meros obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq koʻrib chiqiladi. Obyektni nobud qilish, buzish, shikast yetkazishga taalluqli tarixiy-madaniy ekspertiza xulosalari davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxs tomonidan tasdiqlanadi. 34. Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining buzilish holati mavjud boʻlmaganda maʼlumotnoma, moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisida qonun hujjatlari buzilganligi aniqlanganda dalolatnoma tuziladi. Maʼlumotnomada davlat nazoratini amalga oshirish holati qayd qilinadi, ular boʻyicha davlat nazorati amalga oshirilgan savollar roʻyxati keltiriladi va biror-bir qonun buzilishlarning mavjud emasligi koʻrsatiladi. Dalolatnomani rasmiylashtirishda mansabdor shaxs savolnomada nazarda tutilgan har bir savol boʻyicha talablari buzilgan qonun hujjatining nomi va normalariga havola qilib, holatini bayon qiladi. 35. Maʼlumotnoma yoki dalolatnomada quyidagilar koʻrsatilishi shart: maʼlumotnoma yoki dalolatnoma tuzilgan sana va joy nomi; obyekt nomi va joylashgan joyi (pochta manzili); obyekt Moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga kiritilgani haqidagi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi direktorining buyrugʻi sanasi va raqami (yoki obyektning tarixiy-madaniy qimmati aniqlanganiga oid boshqa asos), obyektning umumiy tavsifi; obyekt davlat muhofazasiga olingani haqida aholi xabardor etilgani toʻgʻrisida maʼlumot (rasmiy veb-saytlar, ommaviy axborot vositasidagi eʼlonlar yoki muhofaza belgisi oʻrnatilgani va boshqalar boʻlishi mumkin); davlat nazoratini amalga oshirish toʻgʻrisidagi nazorat qiluvchi organ rahbari buyrugʻining sanasi va raqami; davlat nazoratini amalga oshirishda ishtirok etgan shaxslarning familiyasi, ismi, otasining ismi hamda lavozimlari; obyektning mulkdori, foydalanuvchisini, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi vakilining familiyasi, ismi, otasining ismi, pasporti seriyasi va raqami, doimiy yashash joyi manzili; mulkdor, foydalanuvchi yuridik shaxs boʻlsa, uning tashkiliy-huquqiy shakli koʻrsatilgan toʻliq nomi, joylashgan joyi (pochta manzili), telefon va faks raqamlari hamda rahbarining familiyasi, ismi, otasining ismi, pasporti seriyasi va raqami, doimiy yashash joyi manzili; qonun hujjatlari buzilishining sabablari (dalolatnoma tuzilganda); talablari buzilgan qonun hujjatining nomi va normalari (dalolatnoma tuzilganda); qonun hujjatlarining buzilishiga aybdor boʻlgan shaxslar haqidagi maʼlumotlar (dalolatnoma tuzilganda); ushbu Nizomga ilovaga muvofiq Moddiy madaniy meros obyektiga yetkazilgan moddiy zarar miqdorini hisoblash metodikasi asosida hisoblangan obyektga yetkazilgan moddiy zarar miqdori (dalolatnoma tuzilganda); zarar yetkazilishi yoki qonun hujjatlarining buzilishini bartaraf etish va bunday holatlarning takroran yuz berishining oldini olish boʻyicha tavsiyalar (dalolatnoma tuzilganda); davlat nazorati davomida aniqlangan boshqa muhim maʼlumotlar. 36. Davlat nazorati natijalari boʻyicha tuzilgan maʼlumotnoma yoki dalolatnoma davlat nazoratini amalga oshirishda ishtirok etgan barcha shaxslar tomonidan imzolanadi. Maʼlumotnoma yoki dalolatnomani imzolashdan bosh tortgan shaxslar oʻz fikrini yozma ravishda taqdim qilishi lozim. Bunda uning yozma ravishda taqdim qilgan fikri dalolatnomaga ilova qilinadi. Yozma ravishda oʻz fikrini bildirishdan ham bosh tortsa, bu haqda dalolatnoma tuziladi va asosiy dalolatnomaga tegishli qayd kiritiladi. 37. Maʼlumotnoma yoki dalolatnoma uch asl nusxada rasmiylashtiriladi hamda davlat nazorati tamom boʻlgan kunda quyidagilarga: birinchi asl nusxasi — nazorat qiluvchi organda ushbu Nizomning 39-bandida keltirilgan hujjatlar ilova qilingan holda yigʻmajildda saqlanadi; ikkinchi asl nusxasi — tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organga ushbu Nizomning 39-bandida keltirilgan hujjatlar ilova qilingan holda yigʻmajildda tegishli yoʻnaltiruvchi xat bilan yuboriladi (dalolatnoma tuzilganda); uchinchi asl nusxa — mulkdor, foydalanuvchiga, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda tegishli mahalliy davlat hokimiyati organiga, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga yuboriladi. 38. Maʼlumotnoma yoki dalolatnoma nusxalari unga tegishli hujjatlar ilova qilingan holda davlat nazorati tamom boʻlgan kunda tilxat olinib quyidagilarga: mulkdor, foydalanuvchi boʻlgan hollarda, tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga; nazorat qiluvchi organning yuqori tashkilotiga topshiriladi (beriladi) yoki buyurtma pochta orqali yuboriladi. 39. Davlat nazoratini amalga oshirish boʻyicha rasmiylashtirilgan hujjatlar alohida yigʻmajildda ketma-ketlikda aks ettiriladi. Mazkur hujjatlar alohida yigʻmajildda quyidagi tartibda joylashtiriladi: davlat nazoratini amalga oshirish toʻgʻrisidagi buyruq nusxasi (asliga toʻgʻri ekani tasdiqlangan holda); obyekt Moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga kiritilgani haqidagi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi direktorining buyrugʻi sanasi va raqami (yoki obyektning tarixiy-madaniy qimmati aniqlanganiga oid boshqa asos), obyektning umumiy tavsifi qayd etilgan holda, shuningdek, obyekt davlat muhofazasiga olingani haqida aholi xabardor etilgani haqida nazorat qiluvchi organning rahbari tomonidan imzolangan va davlat gerbi tasviri tushirilgan muhri bilan tasdiqlangan maʼlumotnoma; zarur hollarda, obyektning suratlari va videotasvirlari; obyektning foydalanuvchisi, mulkdori, jamoatchi inspektori, obyektga zarar yetkazgan, qonun hujjatlarini buzgan va boshqa shaxslar bilan oʻtkazilgan soʻrov va ulardan olingan yozma tushuntirishlar (tushuntirishdan bosh tortgan hollarda bu haqda tuzilgan dalolatnoma); jalb qilingan ekspert va mutaxassislarning yozma xulosalari (agar mavjud boʻlsa); obyektga yetkazilgan moddiy zarar miqdori (agar mavjud boʻlsa); davlat nazoratini amalga oshirish va uning natijalarini ifodalashda zarur boʻlgan boshqa hujjatlar (yoki nusxalari) hamda materiallar; davlat nazoratini amalga oshirish dalolatnoma yoki maʼlumotnomasi. 40. Nazorat qiluvchi organ tomonidan har bir davlat nazorati natijalari boʻyicha materiallar maxsus jurnalda hisobga olinishi hamda har yili tahlil qilib borilishi shart. Davlat nazoratini hisobga olish jurnali raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan va nazorat qiluvchi organ rahbari tomonidan imzolanib, muhrlangan boʻlishi lozim. Mazkur jurnal nazorat qiluvchi organ rahbari tomonidan tayinlangan masʼul shaxs tomonidan yuritiladi. 41. Jarimalar, davlat mulki hisoblangan obyektga yetkazilgan moddiy zarar va kompensatsiya toʻlovlari aybdor shaxslardan qonun hujjatlariga muvofiq undiriladi hamda ushbu mablagʻlarning 100 foizi nazorat qiluvchi organning Madaniy meros jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladi. 42. Davlat nazorati natijalarini amalga oshirish shakllari quyidagilar hisoblanadi: yuridik yoki jismoniy shaxsga moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari buzilishini bartaraf qilish toʻgʻrisida taqdimnoma kiritish; davlat mulkida turgan moddiy madaniy meros obyektining shartnoma asosidagi foydalanuvchisi bilan shartnomani toʻxtatib turish va bekor qilish; xususiy mulkda turgan obyektdan foydalanish huquqini cheklash, mulkdordan olib qoʻyilishi toʻgʻrisidagi ariza bilan sudga murojaat qilish; faoliyat moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining talablarini buzgan holda amalga oshirilayotganda, ushbu faoliyatni amalga oshirish uchun berilgan ruxsatnomaning (va ochiq varaqning) amal qilishini toʻxtatib qoʻyish va bekor qilish haqida vakolatli organlarga takliflar kiritish; korxonalar, tashkilotlar, inshootlar va boshqa obyektlar faoliyatini oʻn ish kunidan ortiq boʻlmagan muddatga cheklash, toʻxtatib turish toʻgʻrisida qaror qabul qilish; obyektga yetkazilgan moddiy zararni qoplash, shuningdek, kompensatsiya toʻlovlarini amalga oshirish toʻgʻrisida sudga ariza bilan murojaat qilish; unga taʼsir koʻrsatishning qonun hujjatlarida nazarda tutilgan choralarini koʻrish; huquqbuzarlik holatlari, obyektlarni nobud qilish, buzish yoki ularga shikast yetkazganligi aniqlanganda tegishli materiallarni (dalolatnomalarni) tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organga yuborish. 43. Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari buzilishini bartaraf qilish toʻgʻrisidagi taqdimnoma davlat nazorati tamom boʻlgan kundan keyin besh kalendar kun ichida beriladi. Taqdimnomada dalolatnomada keltirib oʻtilgan qonun hujjatlari buzilishini va uning faoliyatidagi kamchiliklarni bartaraf qilishga yoʻnaltirilgan, ijro qilishning aniq muddatlari koʻrsatilgan talablar bayon qilinadi. 44. Taqdimnoma ikkita asl nusxada imzolanadi va rasmiylashtiriladi, uning: bir nusxasi — obyekt mulkdoriga yoki foydalanuvchiga, ularning yuqori turuvchi organiga, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga, davlat nazoratiga bevosita taalluqli yuridik shaxsning vakili yoki tadbirkorlik subyektiga (yakka tartibdagi tadbirkorga) yuboriladi; ikkinchi nusxasi — taqdimnomani bergan organda saqlanadi. 45. Korxonalar, tashkilotlar, inshootlar va boshqa obyektlar faoliyatini oʻn ish kunidan ortiq boʻlmagan muddatga cheklash, toʻxtatib turish nazorat qiluvchi organi rahbarining buyrugʻi shaklida rasmiylashtiriladi. 46. Nazorat qiluvchi organlar mansabdor shaxslarining harakatlari va qarorlari ustidan bevosita sudga yoki boʻysunish tartibida yuqori turuvchi organga yoxud mansabdor shaxsga shikoyat qilinishi mumkin. Boʻysunish tartibida yuqori turuvchi organga yoki mansabdor shaxsga shikoyat berish, shunday shikoyatni sudga berish huquqini istisno etmaydi. 47. Sudga shikoyat berilganida, shikoyat qilinayotgan harakatni yoki qarorni ijro etish sudning qarori qonuniy kuchga kirguniga qadar toʻxtatib turiladi, favqulodda vaziyatlar, epidemiyalar, aholining hayoti va sogʻligʻi, obyektning nobud boʻlishi, buzilishi va shikastlanishi uchun haqiqiy xavf yuzaga kelishining oldini olish bilan bogʻliq boʻlgan harakatlar yoki qarorlar bundan mustasno. 48. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. 1. Moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektiga (keyingi oʻrinlarda obyekt deb ataladi) yetkazilgan moddiy zarar miqdori quyidagi formula yordamida aniqlanadi: Bunda: M — yetkazilgan zarar miqdori (oʻlchov birligi — soʻm), V — yetkazilgan zarar balli (oʻlchov birligi — ball), U — obyekt koeffitsiyenti (oʻlchov birligi — m-3 ball -1), V — yetkazilgan zarar hajmi (oʻlchov birligi — m3), E — Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi bazaviy hisoblash miqdori (oʻlchov birligi — soʻm), A — obyektning alohida muhim badiiy bezaklari, naqshlar, koshinlar, tasvirlar va boshqa muhim jihatlariga yetkazilgan zarar miqdori (oʻlchov birligi — soʻm). 2. Obyektga yetkazilgan zarar balli quyidagi mezonlarning tegishli ballari yigʻindisi boʻyicha aniqlanadi: Baholash mezonlari Ball I. Obyekt turi Arxitektura yodgorligi 10 Arxeologiya yodgorligi 8 Monumental sanʼat yodgorligi 7 Diqqatga sazovor joy 6 II. Obyekt davri IX asrgacha 40 IX-XIII asrlar 35 XIV-XV asrlar 30 XVI-XVII asrlar 25 XVIII-XIX asr birinchi yarimi 20 XIX asr oxiri XX asr boshlari 10 XX asr oʻrtalari va oxiri 5 III. Obyekt murakkablik darajasi I daraja — alohida xonalari koʻp boʻlmagan, kam miqdordagi arxitektura qismlardan iborat, oddiy tomli, oddiy toʻgʻri toʻrt burchak shaklidagi obyektlar 4 II daraja — kam miqdordagi arxitektura qismlar, oddiy dekor va murakkab boʻlmagan tom qismidan iborat, loyihada siniq konfiguratsiyali toʻgʻri chiziqli obyektlar 6 III daraja — koʻp boʻlmagan miqdordagi murakkab dekor, takrorlanmagan silindr shakldagi qismlar yoki murakkab toʻgʻri chiziqli tom qismidan iborat, loyihada siniq, qisman egri chiziq konfiguratsiyali obyektlar 8 IV daraja — katta qismi murakkab dekorli, takrorlanmas bezaklar, murakkab tom qism ega, oʻyma naqshinkorlik,loyihada murakkab siniq va egri chiziqli konfiguratsiyalarga ega boʻlgan obyektlar, shu jumladan arxeologiya yodgorliklari 10 IV. Obyektning asl holatini saqlab qolganlik darajasi Butkul yoʻqotilgan (nobud qilish) 15 Saqlanish holati 25 foizdan kam (nobud qilish) 12 Saqlanish holati 55 foizdan kam 26 foizdan yuqori (buzish) 9 Saqlanish holati 70 foizdan kam 56 foizdan yuqori (buzish) 7 Saqlanish holati 85 foizdan kam 71 foizdan yuqori (buzish) 5 Saqlanish holati 100 foizdan kam 86 foizdan yuqori (shikast yetkazish) 2 V. Qayta tiklash imkoniyati Asil holatiga qayta tiklash imkoni yoʻq (asosli manba mavjudmasligi sababli) 5 Chizmalar asosida qayta tiklash mumkin 4 Analog asosida qayta tiklash imkoni mavjud 3 Qayta montaj qilish yoʻli bilan tiklash imkoniyati mavjud 2 VI. Obyektning toifasi Respublika ahamiyatidagi obyekt 10 Mahalliy ahamiyatdagi obyekt 5 VII. Obyektdan foydalanish Obyektdan sayyohlik-ekskursiya maqsadida foydalaniladi, shu jumladan arxeologiya va monumental sanʼat yodgorliklari 10 Obyektdan saqlash joyi, ishlab chiqarish, ofis xonalari va boshqa maqsadlarda foydalaniladi 8 Obyektdan foydalanilmaydi 5 3. Obyektning umumbashariy ahamiyati (U) obyektning YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududda yoki uning qoʻriqlanadigan hududida joylashgani yoxud obyekt umumbashariy bemisl qimmatga ega ekanligiga bogʻliq ravishda quyidagining biri belgilanadi: respublika ahamiyatiga ega boʻlgan obyekt YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududda yoki uning qoʻriqlanadigan hududida joylashgan boʻlsa — U=1 m-3 ball -1; mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan obyekt YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududda yoki uning qoʻriqlanadigan hududida joylashgan boʻlsa — U=0,5 m-3 ball -1. 4. Obyektga yetkazilgan zarar hajmi davlat nazoratini amalga oshirayotgan shaxs (yoki tayinlangan mutaxassis yoxud ekspert) tomonidan oʻlchov asboblarini qoʻllash yordamida aniqlanadi. Yetkazilgan zarar hajmi obyektning uch oʻlchamlik fazoviy shakli (masalan, xonaning ichki boʻsh qismlari bilan birga) boʻyicha hisoblanadi. 5. Oʻzbekiston Respublikasidagi bazaviy hisoblash miqdori qonun hujjatlarida belgilangan miqdor boʻyicha hisoblanadi va bunda obyektga zarar yetkazilgani aniqlangan (davlat nazorati oʻtkazilgan) vaqtdagi bazaviy hisoblash miqdori olinadi. 6. Obyektning alohida muhim badiiy bezaklari, naqshlari, koshinlari, tasvirlari va boshqa muhim jihatlariga (shu jumladan, monumental sanʼat yodgorliklariga) yetkazilgan zarar miqdori mutaxassis (ekspert) tomonidan hisoblanadi. Bunda mashhur xorijiy (xalqaro) madaniy boyliklar auksionlarida sotilgan (sotuvga qoʻyilgan) madaniy boyliklar analogiyasidan foydalanish mumkin. Shuningdek, bunday analogiya aniqlanmagan holda ushbu zarar miqdori mutaxassis (ekspert) yoki maxsus tuzilgan komissiya tomonidan belgilanadi. 1. Ushbu Nizom “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga muvofiq tarixiy-madaniy qimmatiga koʻra, YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar (obyektlar), moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektlarining muhofaza tegralari, imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralari hamda qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegralari loyihalarini ishlab chiqish tartibi, ushbu tegralarda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalariga boʻlgan talablarni belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: obyekt — Moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga kiritilgan yoki tarixiy-madaniy qimmatga ega ekanligi aniqlangan bino, inshootlar, yer uchastkalari va boshqa koʻchmas mulk obyektlari; maxsus vakolatli organ — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi; qoʻriqlanadigan tegralar — muhofaza tegralari, imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralari hamda qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegralarini oʻzi ichiga oladi; qoʻriqlanadigan tegralarning chegaralari — olib boriladigan shaharsozlik, xoʻjalik va boshqa faoliyat obyektning tarixiy muhitini saqlab qolish uchun bevosita yoki bilvosita salbiy taʼsir koʻrsatmaydigan obyektdan tashqaridagi hududni belgilaydigan chiziqlar; muhofaza tegrasi — obyektlarni asrashni taʼminlash maqsadida hududning tarixiy, shaharsozlik yoki tabiiy atrof-muhitni asrash va tiklashga qaratilgan maxsus tadbirlarni qoʻllashdan tashqari xoʻjalik faoliyatini cheklaydigan va qurilishni taqiqlovchi, yerdan foydalanish uchun maxsus tartib oʻrnatilgan hudud; imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegrasi — qurilish va xoʻjalik faoliyatini cheklaydigan, mavjud bino va inshootlarni rekonstruksiya qilish talablari belgilangan hudud; qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegrasi — obyektlar hamda uning tegralari bilan bogʻliq boʻlgan yerdan foydalanish, xoʻjalik faoliyatini taqiqlash yoki cheklash, tabiiy landshaftni muhofaza qilish (tiklash) uchun bino va inshootlarni qurish va rekonstruksiya qilish, daryo vodiylari va qirgʻoqlari, suv omborlari, oʻrmonlar, ochiq joylardan foydalanish tartibi oʻrnatilgan hudud; tarixiy-madaniy tadqiqotlar — qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalarini ishlab chiqish uchun amalga oshiriladigan tarixiy-meʼmoriy, tarixiy-shaharsozlik, arxiv, arxeologik va boshqa izlanishlar majmuasi. 3. Obyektning oʻzgartirilishi mumkin boʻlmagan oʻziga xos xususiyatlarini va uning tarixiy muhitini saqlab qolish maqsadida unga tutash hududda qoʻriqlanadigan tegralar oʻrnatiladi. 4. Qoʻriqlanadigan tegralar loyihada belgilanadi. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasi matn va xaritalar (chizmalar) shaklida tuziladi. 5. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasida, ushbu tegralarda joylashgan obyektlarning qoʻriqlanadigan tegralar chegaralari hamda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari qayd etiladi. 6. Qoʻriqlanadigan tegralarning chegaralari yer uchastkalarining chegaralari bilan mos kelmasligi mumkin. 7. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalari maxsus vakolatli organ va uning hududiy organlari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, obyektlarning egalari yoki foydalanuvchilari, yer uchastkalarining egalari, ustav (nizom) faoliyatlarida obyektlarni muhofaza qilish belgilangan yuridik shaxslar tashabbusi yoki sudning hujjatiga muvofiq ishlab chiqilishi mumkin. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalarini ishlab chiqish mahalliy davlat hokimiyati organlari va maxsus vakolatli organ hamda uning hududiy organlari tomonidan muvofiqlashtiriladi. 8. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalari (ushbu tegralarda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalariga boʻlgan talablar bilan birga) arxitektura-shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish boʻyicha tegishli (A guruh, arxitektura yodgorliklarini taʼmirlash uchun hujjatlar) litsenziyaga ega boʻlgan va shtatida moddiy madaniy meros obyektlari sohasi boʻyicha kamida bir nafar oliy yoki oʻrta maxsus maʼlumotli va sohada kamida uch yillik amaliy tajribaga ega mutaxassisi boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan ishlab chiqiladi. Maxsus vakolatli organ, uning hududiy organlari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, obyektlarning egalari yoki foydalanuvchilari, yer uchastkalarining egalari hamda boshqa jismoniy va yuridik shaxslar qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalarini ishlab chiqish boʻyicha buyurtmachi boʻlishi mumkin. 9. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalarini ishlab chiqishni rejalashtirish obyektlarni muhofaza qilish, targʻib qilish va ulardan foydalanish boʻyicha maqsadli dasturlarga kiritilishi mumkin. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalarini ishlab chiqish bilan bogʻliq xarajatlar obyektning tekin foydalanuvchisi, huquq egasi, budjet mablagʻlari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan qoplanishi mumkin. 10. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalarini ishlab chiqish tarixiy-madaniy tadqiqotlar, kadastr maʼlumotlari va qoʻriqlanadigan tegralarni asoslash boʻyicha boshqa materiallar asosida amalga oshiriladi. 11. Qoʻriqlanadigan tegralarda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari ushbu Nizomning 18 — 20-bandlarida koʻrsatilgan talablarni inobatga olgan holda ishlab chiqiladi. 12. Bir nechta obyektlarning tarixiy muhiti saqlanishini taʼminlash maqsadida ushbu obyektlar uchun yagona muhofaza tegralari, yagona qurish yoki xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralari va yagona tabiiy landshaft tegralari (yagona qoʻriqlanadigan tegralar) oʻrnatiladi. 13. Qoʻriqlanadigan tegralarning chegaralarini loyihalashtirishda tabiiy chegaralar (yoʻllar, temir yoʻllar, daryolar, adirlik, jarlik va boshqalar) inobatga olinadi. 14. Qoʻriqlanadigan tegralar loyihasini asoslash boʻyicha materiallar quyidagilardan iborat: obyektning Moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga kiritilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; oʻtkazilgan tarixiy-madaniy tadqiqotlar boʻyicha hisobotlar, shu jumladan arxeologik tadqiqotlar boʻyicha ilmiy hisobotlar; loyihalashtirilgan tegralar va ushbu tegralar hududida joylashgan obyektlar, boshqa bino va inshootlar toʻgʻrisida matn va xaritalar (sxemalar, foto tasvirlar) shaklidagi maʼlumotlar; obyektning asosiy turdagi koʻrinish nuqtalaridan va koʻrish maydonchalaridan his qilish boʻyicha matn va xaritalar (sxemalar, foto tasvirlar) koʻrinishidagi maʼlumotlar; loyihalashtirilayotgan tegralardagi tabiiy landshaftning obyekt bilan kompozitsion bogʻliqligi, shuningdek, unda joy relyefi, suv inshootlari, tuproqlar va oʻsimliklar muayyan turlarining moslashuvi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasini asoslash va takomillashtirish uchun zarur boʻlgan boshqa materiallar. 15. Ushbu Nizomning 15-bandida koʻrsatilgan materiallarning tarkibi va mazmuni tarixiy-madaniy tadqiqotlar asosida aniqlanadi. Tarixiy manzilgoh hududida joylashgan obyektning qoʻriqlanadigan tegrasining loyihasini asoslash boʻyicha materiallar tarixiy-madaniy tayanch reja yoki uning fragmenti koʻrinishida taqdim etilishi mumkin. 16. Maxsus vakolatli organ tarixiy-madaniy tadqiqotlarni oʻtkazish, ushbu Nizomning 15-bandida koʻrsatilgan materiallarni tayyorlash va ular asosida qoʻriqlanadigan tegralar loyihalarini ishlab chiqish boʻyicha metodik tushuntirish beradi. 17. Muhofaza tegralarida yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari quyidagi talablarni hisobga olgan holda belgilanadi: obyektning tabiiy yoki tarixiy-shaharsozlik muhitini asrash va tiklashga yoʻnaltirilgan maxsus chora-tadbirlardan tashqari boshqa kapital qurilish ishlarini taqiqlash; rekonstruksiya qilish ishlarini cheklash, shu jumladan ularning oʻlchami, nisbati, parametri, qismlarining xususiyatlari va kichik arxitektura shakllarini saqlash, ularda alohida qurilish materiallaridan foydalanish va rang yechimlarini qoʻllash; obyektning saqlanishini taʼminlash uchun xoʻjalik faoliyatini cheklash, shu jumladan reklamani joylashtirish, belgilarni oʻrnatish, bino va inshootlarni (avtoturargohlar, vaqtinchalik inshootlar, kioskalar va boshqalar) qurishni taqiqlash yoki cheklash hamda koʻkalamzorlashtirish boʻyicha olib boriladigan ishlarni nazorat qilish; obyektning yongʻin xavfsizligini taʼminlash va uni dinamik taʼsirlardan himoya qilish; obyektning saqlanishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan gidrologik va ekologik sharoitlarni saqlab qolish; obyektni saqlash, foydalanish, targʻib qilish hamda uning tarixiy-shaharsozlik va tabiiy muhitining shaharsozlik xususiyatlarini saqlab qolish va tiklashga qaratilgan hududini obodonlashtirish; obyektning tarixiy-shaharsozlik va tabiiy muhitida vizual qabul qilinishini taʼminlash, shu jumladan tabiiy landshaftdagi ochiq va yopiq joylar nisbatini saqlash va tiklash; tarixdan tashkil topgan yer uchastkalari chegaralarini saqlash, shu jumladan yerlarni boshqarish va yer uchastkalarini taqsimlashda oʻzgarishlarni cheklash; obyekt va uning tarixiy hamda landshaft muhiti saqlanishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan boshqa talablar. 18. Imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralarida yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari quyidagi talablarni hisobga olgan holda belgilanadi: obyektning saqlanishini taʼminlash uchun qurilish ishlarini cheklash, shu jumladan kapital qurilishning bino va inshootlari va uning qismiga doir oʻlcham, nisbat va parametrlar, alohida qurilish materiallaridan foydalanish hamda rang yechimlarini qoʻllash; kapital qurilish hamda bino va inshootlarning qismlarini kapital taʼmirlash va rekonstruksiya qilishni cheklash, shu jumladan ularning oʻlchami, nisbati va parametrlariga, alohida qurilish materiallaridan foydalanish hamda rang yechimlarini qoʻllash; tarixdan tashkil topgan yer uchastkalari chegaralarini saqlash, shu jumladan yerlarni boshqarish va yer uchastkalarni taqsimlashdagi oʻzgarishlarni cheklash; obyektning tarixiy-shaharsozlik va tabiiy muhitda vizual qabul qilinishini taʼminlash; obyektning saqlanishini taʼminlash uchun xoʻjalik faoliyatini cheklash, shu jumladan reklamani joylashtirish, belgilarni oʻrnatish, bino va inshootlarni (avtoturargohlar, vaqtinchalik inshootlar, kioskalar va boshqalar) qurishni taqiqlash yoki cheklash hamda koʻkalamzorlashtirish boʻyicha olib boriladigan ishlarni nazorat qilish; obyektning yongʻin xavfsizligini taʼminlash va uni dinamik taʼsirlardan himoya qilish; obyektning saqlanishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan gidrologik va ekologik sharoitlarni saqlab qolish; tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan barcha shaharsozlik inshootlarning butligini taʼminlash; obyekt va uning tarixiy hamda landshaft muhiti saqlanishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan boshqa talablar. 19. Qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegralarida yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari quyidagi talablarni hisobga olgan holda belgilanadi: tabiiy landshaftning, shu jumladan daryo vodiylari va qirgʻoqlari, suv havzalari, oʻrmon va ochiq joylarning obyekt bilan kompozitsion bogʻliqligini saqlash va qayta tiklash maqsadida kapital qurilishni, bino va inshootlar hamda ularning qismlarini kapital taʼmirlash va rekonstruksiya qilishni, xoʻjalik faoliyatini taqiqlash yoki cheklash; qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft yongʻin xavfsizligini taʼminlash va uni dinamik taʼsirlardan himoya qilish; qoʻriqlanadigan tabiiy landshaftni saqlash va qayta tiklashni taʼminlash uchun zarur boʻlgan gidrologik va ekologik sharoitlarni saqlab qolish; obyektning tarixiy-shaharsozlik va tabiiy muhitida vizual qabul qilishni taʼminlash maqsadida qoʻriqlanadigan tabiiy landshaftda ochiq va yopiq joylar oʻrtasidagi mutanosiblikni saqlash va tiklash; qoʻriqlanadigan tabiiy landshaftni saqlash va tiklash uchun zarur boʻlgan boshqa talablar. 20. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasi maxsus vakolatli organ tomonidan oʻn besh kundan koʻp boʻlmagan muddatda tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkaziladi. Tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi maxsus vakolatli organning ilmiy-ekspert kengashi tomonidan maʼqullangan taqdirda, u boʻyicha ijobiy tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi olingan hisoblanadi. Tarixiy-madaniy ekspertizaning ijobiy xulosasi obyektning qoʻriqlanadigan tegralari chegarasini tasdiqlash, yerdan foydalanish rejimi, shaharsozlik normalari va qoidalarini (reglamentini) belgilash oʻrnatish uchun asos hisoblanadi. 21. Ijobiy tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi olingan qoʻriqlanadigan tegralarning chegaralari (loyihasi) maxsus vakolatli organ rahbari buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. 22. Tasdiqlangan qoʻriqlanadigan tegralar loyihasining (chegaralarining) nusxalari, ular asliga toʻgʻri ekanligi tasdiqlangan holda quyidagilarga uch ish kuni davomida buyurtma pochta orqali maxsus vakolatli organ tomonidan yuboriladi yoxud taqdim etiladi: maxsus vakolatli organning hududiy organlariga — qoʻriqlanadigan tegralarga rioya qilinishini nazorat qilish, obyektning Moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga, Davlat kadastrlari yagona tizimiga tegishli axborotlarni kiritish, arxivda doimiy (muddatsiz) saqlash va qonun hujjatlariga asosan foydalanish uchun; Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish vazirligining tegishli tuman (shahar) boʻlimlariga — aholi punktining bosh rejasi, shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish, qurilish-montaj ishlariga ruxsat berish, shaharsozlik reglamenti va faoliyati, yerdan foydalanishda qoʻriqlanadigan tegralarga rioya qilish, arxivda doimiy (muddatsiz) saqlash va qonun hujjatlariga asosan foydalanish uchun; Yer tuzish va koʻchmas mulk davlat korxonalarining tegishli tumanlardagi (shaharlardagi) filiallariga — yerdan foydalanish, yer uchastkalarini ajratish (takliflar tayyorlash), bino va inshootlar, yer uchastkalarining kadastr hujjatlarini rasmiylashtirishda qoʻriqlanadigan tegralarga rioya qilish, Davlat kadastrlari yagona tizimiga tegishli axborotlarni kiritish, doimiy (muddatsiz) saqlash va qonun hujjatlariga asosan foydalanish uchun; qoʻriqlanadigan tegra loyihasini ishlab chiquvchiga — qonun hujjatlariga asosan foydalanish uchun. Maxsus vakolatli organ zarur hollarda, qoʻriqlanadigan tegra loyihasining nusxasini boshqa shaxslarga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda taqdim etishi (yuborishi) mumkin. Tasdiqlangan qoʻriqlanadigan tegralar loyihalarning asl nusxasi maxsus vakolatli organda doimiy (muddatsiz) saqlanadi va qatʼiy hisobga olinadi. 23. Ushbu Nizom va boshqa qonun hujjatlariga zid ravishda ishlab chiqilgan yoki ulardagi normalarga mos boʻlmagan qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasi maxsus vakolatli organ tomonidan tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazilmasdan, buzilgan qonun hujjatlarini aniq koʻrsatgan holda oʻn kun muddatda rad etiladi. Ushbu holatlarda tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish uchun toʻlangan yigʻim qaytariladi. Rad etilgan qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasi maxsus vakolatli organga umumiy tartibda kiritiladi. 24. Tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi maxsus vakolatli organning ilmiy-ekspert kengashi tomonidan maʼqullanmagan taqdirda, ilmiy-ekspert kengash bayonida maʼqullamaslikning (rad etishning) asoslari ilmiy-ekspertlik nuqtai nazardan bayon etiladi. Ushbu holatlarda tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish uchun toʻlangan yigʻim qaytarilmaydi. Maxsus vakolatli organning ilmiy-ekspert kengashi ushbu bobning 1 va 2-§ belgilangan talablarga zid boʻlganda rad etadi. Maxsus vakolatli organning ilmiy-ekspert kengashi tomonidan maʼqullanmagan (rad etilgan) qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasi uni maʼqullamaslik (rad etish) boʻyicha keltirilgan kamchiliklar bartaraf etilgan holda, ikki oy muddat ichida qayta kiritilishi mumkin. Ikki oy muddat oʻtganidan keyin qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasi umumiy tartibda kiritiladi va bunday holatlarda toʻlangan yigʻim qaytarilmaydi. 25. Qoʻriqlanadigan tegralarni belgilash toʻgʻrisidagi qaror asosida yuzaga keladigan yer uchastkalariga boʻlgan huquqning cheklanishi Yer tuzish va koʻchmas mulk davlat korxonalarining tegishli tumanlardagi (shaharlardagi) filiallari tomonidan davlat roʻyxatiga olinishi kerak. 26. Qoʻriqlanadigan tegralarning tasdiqlangan chegaralar, ushbu tegralarda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar shaharsozlik faoliyatini taʼminlash axborot tizimlariga kiritilishi shart, qonun hujjatlarida belgilangan cheklashlar bundan mustasno. 27. Tasdiqlangan qoʻriqlanadigan tegralarning chegaralari, ushbu tegralarda joylashgan yer tuzish (foydalanish) rejimlari va shaharsozlik, hududni rejalashtirish hujjatlari, yerdan foydalanish va qurilish qoidalarida hisobga olinishi va ifodalanishi lozim, zarurat boʻlsa, mazkur hujjatlarga oʻzgartirish kiritilishi mumkin. 28. Mahalliy ahamiyatdagi obyektlarning qoʻriqlanadigan tegralarida respublika ahamiyatidagi obyekt joylashgan boʻlsa, bunday holatlarda respublika ahamiyatidagi obyekt uchun belgilangan qoʻriqlanadigan tegralarida belgilangan qoida va talablar amal qiladi. 29. Respublika ahamiyatdagi obyektlarning qoʻriqlanadigan tegralarida mahalliy ahamiyatdagi obyekt joylashgan boʻlsa, bunday holatlarda respublika ahamiyatidagi obyekt uchun belgilangan qoʻriqlanadigan tegralarda belgilangan qoida va talablar amal qiladi. 30. YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarning (obyektlarning) qoʻriqlanadigan tegralarida mahalliy va (yoki) respublika ahamiyatidagi obyekt joylashgan boʻlsa, bunday holatlarda YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarning (obyektlarning) qoʻriqlanadigan tegralarida belgilangan qoida va talablar amal qiladi. 31. Alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarning qoʻriqlanadigan tegralarida mahalliy va (yoki) respublika ahamiyatidagi obyekt joylashgan boʻlsa, bunday holatlarda alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarning qoʻriqlanadigan tegralarida belgilangan qoida va talablar amal qiladi. 32. Yangi aniqlangan yoki davlat muhofazasiga yangi olingan obyekt boʻyicha ushbu Nizomga muvofiq qoʻriqlanadigan tegralar belgilanishi va shu munosabat bilan tegishli shaharsozlik, yerdan foydalanish hujjatlari va rejimi (reglamenti) qayta koʻrib chiqilishi kerak. 33. Qoʻriqlanadigan tegralar belgilanmagan hollarda: YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarning (obyektlarning) rejalashtirilayotgan chegarasidan 300 metrgacha; alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududning rejalashtirilayotgan chegarasidan 200 metrgacha; respublika ahamiyatidagi obyekt, shu jumladan arxeologiya yodgorliklarining rejalashtirilgan chegarasidan 100 metrgacha boʻlgan hududda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari talablari (kapital qurilish hamda bino va inshootlarning qismlarini kapital taʼmirlash va rekonstruksiya qilish) maxsus vakolatli organ bilan kelishiladi. 34. YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarning (obyektlarning) qoʻriqlanadigan tegralari (tarixiy hudud va bufer zona) YUNESKOning Umumjahon merosi markazi yoki Umumjahon merosi qoʻmitasining tavsiyalari inobatga olingan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori bilan tasdiqlanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori kuchga kirgunga qadar YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarning (obyektlarning) qoʻriqlanadigan tegralari (tarixiy hudud va bufer zona) chegarasi YUNESKOning Umumjahon merosi markazi tavsiya etgan chegaralar hisoblanadi. 35. Alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarning chegaralari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tasdiqlanadi. 36. Alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlar, YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar (obyektlar), obyekt va uning qoʻriqlanadigan tegralarida yerdan foydalanish, qurilish-montaj va shaharsozlik ishlariga ruxsatnoma Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tasdiqlangan Moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektlarida asrashga doir ishlarni amalga oshirish uchun ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi nizomga asosan beriladi. 37. Qoʻriqlanadigan tegralar, shu jumladan ularning chegaralarini, unda belgilangan yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalarini oʻzgartirish qoʻriqlanadigan tegralarning yangi loyihasini ishlab chiqish yoʻli bilan amalga oshiriladi. 38. Obyektning mahalliy yoki respublika ahamiyati oʻzgarganda, ushbu obyekt boʻyicha yangi qoʻriqlanadigan tegralar ushbu Nizomga muvofiq ishlab chiqiladi. 39. Yerdan foydalanish, shaharsozlik, xoʻjalik va boshqa faoliyatlarni amalga oshirishda qoʻriqlanadigan tegralardagi qoidalarga rioya qilinadi. 40. Obyekt Moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastridan chiqarilsa, ushbu obyekt boʻyicha oʻrnatilgan qoʻriqlanadigan tegralar oʻz kuchini yoʻqotadi. Boshqa obyektning qoʻriqlanadigan tegrasida joylashgan obyekt Moddiy madaniy meros obyektlari kadastridan chiqarilsa, ushbu boshqa obyektning qoʻriqlanadigan tegrasiga tegishli oʻzgartirish kiritiladi. 41. Qoʻriqlanadigan tegralarning chegarasi, ushbu tegralarda belgilangan qoidalar (taqiqlash, cheklash) natijasida huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilgan (buziladigan) jismoniy va yuridik shaxslar sudga shikoyat qilish (sud orqali eʼtiroz bildirish) huquqiga ega. 42. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. 1. Ushbu Nizom “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisida” va “Muzeylar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunlariga muvofiq alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarni (keyingi oʻrinlarda tarixiy-madaniy hudud deb ataladi) tashkil etish, qaytadan tashkil etish, tugatish, saqlash va foydalanish tartibini belgilaydi. 2. Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga kiritilgan alohida tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan moddiy madaniy meros obyektlari hududida alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlar tashkil etiladi. 3. Tarixiy-madaniy hududlar tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar, muzey-qoʻriqxonalar, tarixiy manzilgohlar koʻrinishida va qonun hujjatlariga muvofiq boshqa shakllarda tashkil etiladi. 4. Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish maqsadida tarixiy-madaniy hududlarda muhofaza qilish va foydalanish rejimi (keyingi oʻrinlarda rejim deb ataladi) oʻrnatiladi. 5. Tarixiy-madaniy hududlar davlat mulki, xususiy mulk va qonunda belgilangan tartibda boshqa mulk shakllarida boʻlishi mumkin. 6. Davlat mulkida turgan moddiy madaniy meros obyektlari davlat tasarrufidan chiqarilishi va xususiylashtirilishi mumkin emas. 7. Moddiy madaniy meros obyektlari va ularning ajralmas qismi hisoblanadigan yer uchastkalari boʻlinmaydi. 8. Tarixiy-madaniy hududlar fuqarolar kirib chiqishi uchun ochiqdir, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Moddiy madaniy meros obyektlarini, shuningdek, tarixiy-madaniy qimmatga ega boʻlgan boshqa obyektlarni saqlab qolish maqsadida tarixiy-madaniy hududlarning ayrim qismlariga fuqarolarning kirishi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi (keyingi oʻrinlarda maxsus vakolatli organ deb ataladi) hamda tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan cheklanishi yoki man etilishi mumkin. 9. Tarixiy-madaniy hududlarda yashovchi aholi va unda boʻlib turgan shaxslar mazkur hududlarning alohida tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmati, tarixiy-madaniy muhitini saqlab qolish hamda ushbu hududning muhofaza qilish va foydalanish rejimiga rioya etadilar. 10. Tarixiy-madaniy hududlarni muhofaza qilish va ulardan foydalanish maxsus vakolatli organ hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladi. 11. Tarixiy-madaniy hududlarda joylashgan moddiy madaniy meros obyektlarida olib boriladigan asrashga doir ishlar, shuningdek, mazkur hududdagi qurilish-montaj va obodonlashtirish ishlari Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tasdiqlangan Moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektlarida asrashga doir ishlarni amalga oshirish uchun ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi nizomga asosan amalga oshiriladi. 12. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolar tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish, muhofaza qilish hamda ulardan foydalanish tadbirlarini amalga oshirishda davlat organlariga koʻmaklashishi mumkin. Davlat organlari ushbu tadbirlarni amalga oshirayotganda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolarning takliflarini koʻrib chiqadilar. 13. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari va fuqarolar tegishli davlat organlaridan tarixiy-madaniy hududlar toʻgʻrisidagi tegishli axborotlarni talab qilish hamda olish huquqiga ega. 14. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolar tarixiy-madaniy hududlar tashkil etilayotgan, muhofaza qilinayotgan hamda ulardan foydalanilayotganda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tarixiy-madaniy ekspertizasini oʻtkazish, muhofaza qilish, asrash va ulardan foydalanishda jamoatchilik nazoratini amalga oshirishlari mumkin. 15. Tarixiy-madaniy hududlarni muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Madaniy meros agentligi, mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladi. 16. Tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish maqsadida maxsus vakolatli organning taklifiga binoan mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarori bilan yer uchastkalari zaxira qilinishi mumkin. 17. Yuridik va jismoniy shaxslarning zaxira qilingan yer uchastkalaridagi faoliyati, agar bunday faoliyat mazkur uchastkalarda muhofaza qilinishi moʻljallanayotgan moddiy madaniy meros obyektlari saqlanishiga xavf soladigan boʻlsa, cheklanishi yoki taqiqlanishi lozim. Ushbu yer uchastkalarining yuridik va jismoniy shaxslarga egalik qilish va foydalanish yoki ijara uchun berishga faqat maxsus vakolatli organning tarixiy-madaniy ekspertiza ijobiy xulosasi boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi. 18. Tarixiy-madaniy hududlar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan kelishilgan holda kiritilgan takliflariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tashkil etiladi. Tarixiy-madaniy qimmatiga koʻra, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Oʻzbekiston Respublikasidagi tegishli hududlar tarixiy-madaniy hududlar hisoblanadi. 19. Tarixiy-madaniy hududlarni qayta tashkil etish, ularning shakllarini oʻzgartirish zarur boʻlganda amalga oshiriladi. Bunda tarixiy-madaniy hududning qattiq rejimli shakldan yengil rejimli shaklga oʻtkazilishiga alohida hollarda yoʻl qoʻyiladi. 20. Tarixiy-madaniy hududlarning faoliyat yuritishini tugatish tabiiy ofatlar, texnogen xususiyatdagi taʼsirlar natijasida ulardagi moddiy madaniy meros obyektlari jisman toʻla yoʻqotilgan boʻlsa yoki moddiy madaniy meros obyekti sifatidagi oʻz qimmatini yoʻqotgan taqdirda amalga oshiriladi. 21. Har bir tarixiy-madaniy hududlar boʻyicha ikki nusxada pasport tuziladi. 22. Tarixiy-madaniy hudud pasportiga: tarixiy-madaniy hududni tuzish toʻgʻrisidagi hujjat (qaror); unda mazkur hududni, uning tarixiy-madaniy qimmati, rejimi va boshqaruvini tavsiflovchi maʼlumotlar; mazkur hududda joylashgan moddiy madaniy meros obyektlari va hududning oʻziga xos jihatlari asosiy turlarining fotosuratlari; tarixiy-madaniy hududlar va ularning quriqlanadigan tegralari doirasida yer uchastkalarining chegaralari chizilgan tarixiy-madaniy hudud va uning quriqlanadigan tegrasi xaritasi ilova qilinadi. Zarurat boʻlganda, tarixiy-madaniy hududning pasportiga pasportda koʻrsatilgan maʼlumotlarni tasdiqlaydigan boshqa hujjatlar (materiallar) ilova qilinishi mumkin. 23. Tarixiy-madaniy hududlar pasporti: yuridik shaxs boʻlmasdan tashkil etilgan tarixiy-madaniy hududlar boʻyicha maxsus vakolatli organ tomonidan; yuridik shaxs sifatida tashkil etilgan tarixiy-madaniy hududlar boʻyicha ushbu yuridik shaxs tomonidan yuritiladi. 24. Tarixiy-madaniy hududlar pasportlarining bir nusxasi maxsus vakolatli organda saqlanadi. Pasportning nusxasi tegishli mahalliy davlat hokimiyati organlariga beriladi. 25. Tarixiy-madaniy hududning pasporti maxsus vakolatli organ tomonidan tasdiqlanadi. 26. Pasportga kiritilgan maʼlumotlarning toʻgʻriligi, shuningdek, uni oʻz vaqtida yangilab turish uchun javobgarlik ushbu pasportni yuritishga masʼul boʻlgan shaxslarga yuklanadi. 27. Tarixiy-madaniy hududning pasporti unga kiritilgan maʼlumotlar oʻzgargan taqdirda yangilanishi kerak. Yangilangan pasport maxsus vakolatli organ, tegishli yuridik shaxs va mahalliy davlat hokimiyati organlariga beriladi va ularda saqlanadi. 28. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejalari moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish hamda ulardan foydalanish boʻyicha barcha tashkiliy, texnika va boshqa tadbirlardan iborat. 29. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejalarining loyihalari tegishli vazirlik va idoralar, tashkilot va muassasalar bilan hamkorlikda: yuridik shaxs boʻlmasdan tashkil etilgan tarixiy-madaniy hududlar boʻyicha maxsus vakolatli organ tomonidan; yuridik shaxs sifatida tashkil etilgan tarixiy-madaniy hududlar boʻyicha ushbu yuridik shaxs tomonidan ishlab chiqiladi. 30. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejalarining loyihalari maxsus vakolatli organ tomonidan tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkaziladi. 31. Tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi ijobiy boʻlgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi hamda tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining qoʻshma qarorlari bilan tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejalari tasdiqlanadi. 32. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejasi quyidagi qismlardan iborat boʻladi: kirish qismi; tarixiy-madaniy hududlarning tavsifi; tarixiy-madaniy hududlarni baholash; tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish strategiyasi; tezkor reja; ilovalar. Boshqarish rejasini tuzishda quyidagilar inobatga olinishi lozim: oʻtgan besh yil davr uchun tabiiy va ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlar oʻzgarishining tahlili; oʻtgan besh yil davrdagi tarixiy-madaniy hududlar faoliyatini baholash tahlili; tarixiy-madaniy hududlarda keyingi besh yillik davr uchun amalga oshiriladigan tadbirlar; boshqarish tuzilmasi, normativ-huquqiy bazasi, kadrlar bilan taʼminlash va ularning malakasini oshirish, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari bilan oʻzaro aloqalarni takomillashtirish yoʻli bilan amalga oshirish boʻyicha mexanizmlar. 33. YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar (obyektlar) boʻyicha tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejalarini ishlab chiqish va tasdiqlashda YUNESKOning Umumjahon merosi qoʻmitasi va Umumjahon merosi markazining tavsiyalari inobatga olinadi. 34. Boshqarish rejasining mazmuni tarixiy-madaniy hududlar shakli, tartibi (rejimi), maqsadi va vazifalariga bogʻliq boʻladi. 35. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejasi yangilanganda tarixiy-madaniy hududlarni avvalgi boshqarish rejasi yoʻq qilinmaydi. 36. Tarixiy-madaniy hududlarning faoliyat koʻrsatishi toʻxtatilganda tarixiy-madaniy hududlarning barcha rejalari va unga taalluqli materiallar maxsus vakolatli organning arxiviga topshirilishi lozim. 37. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejasi tegishli ravishda ushbu hududlarda yashovchi, faoliyatini olib boruvchi, tashrif buyuruvchi jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan bajarilishi majburiydir. 38. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejasiga kiritilgan maʼlumotlarning haqiqiyligiga, shuningdek, uning oʻz vaqtida yangilanishi uchun javobgarlik tasarrufida tarixiy-madaniy hududlar boʻlgan davlat idoralari, yuridik va jismoniy shaxslar zimmasiga yuklanadi. 39. Diqqatga sazovor joy yoki uning bir qismi hamda shu tegrada joylashgan yodgorliklar va ansambllar birgalikdagi tarixiy-madaniy hududlar tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar hisoblanadi. 40. Tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan kelishilgan holda kiritilgan takliflariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tashkil etiladi. 41. Tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar davlatga qarashli yoki xususiy boʻlishi, yuridik shaxs tashkil etgan holda yoki yuridik shaxs tashkil etmagan holda boʻlishi mumkin. Xususiy tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar xususiy moddiy madaniy meros obyektlar bazasida tashkil etiladi. 42. Tarixiy-madaniy qoʻriqxona hududidagi moddiy madaniy meros obyektlari tevarak atrofidagi tarixiy muhit bilan birga asralishi, tarixiy-madaniy qoʻriqxona hududining yaxlitligi, shuningdek, mazkur hudud chegaralarida qurilish va xoʻjalik faoliyati tartibga solinib turilishi taʼminlanadi. 43. Tarixiy-madaniy qoʻriqxona hududidagi moddiy madaniy meros obyektlariga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan har qanday faoliyat maxsus vakolatli organ tomonidan davlat nazorati shaklida tekshiriladi va sud tomonidan doimiy ravishda yoki vaqtincha cheklanadi yoki tugatiladi. 44. Yuridik shaxs tashkil etmagan holdagi tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar joylashgan hududlar yer egalarining, yerdan foydalanuvchilarning, shuningdek, yer uchastkalari ijarachilari va mulkdorlarining xoʻjalik maqsadidagi foydalanishidan olib qoʻyilmaydi. 45. Tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar qaysi yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalarida tashkil etilgan boʻlsa, shu yuridik va jismoniy shaxslar tarixiy-madaniy qoʻriqxonalarning belgilangan rejimiga rioya etishlari shart. 46. Tarixiy-madaniy qoʻriqxona va u bilan bogʻliq tabiiy landshaft tarkibiga kiruvchi moddiy madaniy meros obyektlarida muzeylar yaratilib, shuningdek, tarixiy-madaniy qoʻriqxona hududida ilgari udum boʻlgan anʼanaviy xoʻjalik faoliyati va boshqa faoliyatlar tiklangan tarixiy-madaniy hududlar muzey qoʻriqxonalar hisoblanadi. 47. Muzey qoʻriqxonalar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan kelishilgan holda kiritilgan takliflariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan davlat ilmiy-tadqiqot muassasasi shaklida tashkil etiladi. 48. Muzey qoʻriqxonalar, qoida tariqasida, Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tizimiga kiradi, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan tasdiqlanadigan muzey-qoʻriqxonalar toʻgʻrisidagi nizom asosida faoliyat koʻrsatadi. 49. Muzey-qoʻriqxona hududidagi moddiy madaniy meros obyektlari tevarak atrofidagi tarixiy muhit bilan birga asralishi, tarixiy-madaniy qoʻriqxona hududining yaxlitligi, shuningdek, mazkur hudud chegaralarida qurilish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solib turilishi taʼminlanadi. 50. Muzey-qoʻriqxona hududidagi madaniy meros obyektlariga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan har qanday faoliyat maxsus vakolatli organ tomonidan davlat nazorati shaklida tekshiriladi va sud tomonidan doimiy ravishda yoki vaqtincha cheklanadi yoki tugatiladi. 51. Muzey-qoʻriqxonalarida ilmiy tadqiqotlar muzey-qoʻriqxonalar shtatidagi ilmiy xodimlar tomonidan oʻtkaziladi. Shartnoma asosida boshqa ilmiy tashkilotlar va mutaxassislar jalb etilishi mumkin. 52. Muzey-qoʻriqxonalarida olimlar kengashlari (ilmiy kengashlar) tuziladi. 53. Muzey-qoʻriqxonalardagi ilmiy-tadqiqot faoliyati natijalari, agar ular Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining mablagʻlari hisobiga olingan boʻlsa va qonunda belgilangan boshqa hollarda davlat mulki hisoblanadi. Muzey-qoʻriqxonalar, maxsus vakolatli organ va mahalliy davlat hokimiyati organlari ilmiy-tadqiqot faoliyati natijalaridan tekin foydalanadilar. 54. Muzey-qoʻriqxonalarining madaniy meros obyektlari holati toʻgʻrisidagi ilmiy axborot eʼlon qilinishi kerak. Muzey-qoʻriqxonalari oʻz matbuot nashrlariga ega boʻlishi mumkin. 55. Muzey-qoʻriqxonalarining ilmiy fondlari muddatsiz saqlanishi kerak. 56. Muzey-qoʻriqxonalarining ilmiy tadqiqot faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi va maxsus vakolatli organ tomonidan muvofiqlashtirilib boriladi. 57. Tarixiy manzilgoh deyilganda uning hududi doirasida oʻtmishda yaratilgan, tarixiy, estetik, ijtimoiy-madaniy, arxeologik, meʼmoriy yoki shaharsozlik qimmatiga ega boʻlgan va xalqning oʻziga xosligini, uning jahon madaniyatiga qoʻshgan hissasini saqlab qolish uchun muhim ahamiyatga molik moddiy madaniy meros obyektlari joylashgan manzilgohlar tushuniladi. 58. Madaniy meros obyektlari, ular joylashgan yer uchastkalari va ularga tutash hududlar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan kelishilgan holda kiritilgan takliflariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tarixiy manzilgoh deb eʼlon qilinadi. 59. Tarixiy manzilgohda joylashgan va shaharning muayyan boʻlagi sifatida tarixiy qimmatga ega boʻlgan barcha obyektlar: rejaviy tarh, imorat, kompozitsiya, tabiiy landshaft, arxeologik qatlam, shahardagi turli (boʻsh turgan, imoratlar qurilgan, koʻkalamzorlashtirilgan) maydonlarning oʻzaro nisbati, katta-kichik yoki uzun-qisqa koʻrinishlari, shahar qurilishining boʻlak-boʻlak va xaroba holidagi osori atiqalari, sahni, mahobati, tuzilishi, uslubi, materiallari, rangi va manzarali elementlari bilan ajralib turadigan binolar, inshootlarning shakli va tashqi qiyofasi muhofaza qilinishi kerak. 60. Tarixiy manzilgohdagi tabiiy tarkib topgan va inson qoʻli bilan yaratilgan manzaralar uygʻunligi, tarixiy manzilgoh taraqqiyoti davrida unga xos boʻlib qolgan turli jihatlar, shuningdek, boshqa qimmatli elementlar saqlab qolinishi kerak. 61. Tarixiy manzilgoh hududi doirasida shaharsozlik, xoʻjalik faoliyati va boshqa faoliyat moddiy madaniy meros obyektlari va mazkur manzilgohning boshqa qimmatli xususiyatlarini saqlab qolish sharti bilan amalga oshirilishi lozim. 62. Moddiy madaniy meros obyektlarini, shuningdek, tarixiy-madaniy yoki tabiiy qimmatga ega boʻlgan boshqa obyektlarni saqlab qolish maqsadida tarixiy manzilgohlarda qonun hujjatlariga muvofiq shaharsozlik faoliyatini tartibga solishning alohida tartibi belgilab qoʻyiladi. 63. Tarixiy manzilgohlarda shaharsozlik faoliyatini tartibga solishning alohida tartibi maxsus vakolatli organning hamda arxitektura-shaharsozlik faoliyatini tartibga solish sohasidagi davlat boshqaruvi organlarining nazorati ostida oʻtkaziladigan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha izchil va oʻzaro bogʻliq tadbirlar tizimidan iborat. Alohida tartib tarixiy-meʼmoriy, tarixiy-shaharsozlik, arxiv va arxeologiya tadqiqotlari asosida tarixiy manzilgoh hududi chegaralarida tarixiy-madaniy qimmatga ega boʻlgan yer uchastkalarida joylashgan, ham saqlanib qolgan, ham yoʻqotilgan mazkur tarixiy manzilgohning rivojlanish bosqichlarini koʻrsatuvchi barcha shaharsozlik elementlari va inshootlarini asoslagan holda tarixiy-madaniy tayanch rejasini tuzishni, binolar hamda inshootlarning oʻlchamlari va nisbatlariga, avtomobillar turadigan joylarni, reklamalar va lavhalarni joylashtirishni taqiqlash va cheklashlarga hamda moddiy madaniy meros obyektlarini saqlash uchun zarur boʻlgan boshqa cheklashlarga taalluqli shaharsozlik reglamentini oʻz ichiga oladi. 64. Tarixiy manzilgoh qaysi yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalarida (birgalikdagi yer uchastkalarida) joylashgan boʻlsa, shu yuridik va jismoniy shaxslar zimmasiga bunday manzilgohning rejimini taʼminlash majburiyatlari yuklanadi. 65. Ikki va undan ortiq davlat hududida joylashgan tarixiy-madaniy hududlar davlatlararo tarixiy-madaniy hududlar hisoblanadi. 66. Davlatlararo tarixiy-madaniy hududlar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari asosida tashkil etilishi mumkin. 67. Davlatlararo tarixiy-madaniy hududlar rejimi Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga va xalqaro shartnomalariga muvofiq belgilanadi. 68. Tarixiy-madaniy hududdagi madaniy meros obyektlarini asrashni taʼminlash maqsadida hududning tarixiy, shaharsozlik yoki tabiiy atrof-muhitni asrash va tiklashga qaratilgan maxsus tadbirlarni qoʻllashdan tashqari, xoʻjalik faoliyatini cheklaydigan va qurilishni taqiqlovchi, yerdan foydalanish uchun maxsus tartib oʻrnatilgan hudud muhofaza tegralaridir. 69. Muhofaza tegralarning oʻlchamlari va rejimi, shuningdek, yer uchastkalarini saqlash vazifasi tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish bilan bir vaqtda belgilanadi. 70. Tarixiy-madaniy hududlarning muhofaza tegralari, imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralari hamda qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegralarining chegaralarini belgilash Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori bilan tasdiqlangan tartibiga asosan amalga oshiriladi. 71. Tarixiy-madaniy hududlar quyidagi manbalar hisobidan moliyalashtiriladi: ilmiy-tadqiqot, reklama-noshirlik va maʼrifiy faoliyatdan olingan daromadlar; tarixiy-madaniy hududlarga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplashga qaratilgan tushumlar; imtiyozli xorijiy kreditlar va grantlar; tarixiy-madaniy hududlarning rejimini buzganlik uchun undirilgan jarima pullari; yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalari; qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar. 72. Tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish, muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal qilinadi. 73. Tarixiy-madaniy hududlar toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilishida aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi. 1. Ushbu Nizom Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha jamoatchi inspektorlar (keyingi oʻrinlarda Jamoatchi inspektor deb ataladi) faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Faol fuqarolar ixtiyoriylik va tanlov asosida mahalla fuqarolar yigʻinlari kengashining qarori bilan jamoatchi inspektorlar etib tasdiqlanadi. Faoliyatini namunali tashkil etgan Jamoatchi inspektorlar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining (keyingi oʻrinlarda — Agentlik) Ilmiy-ekspert kengashi qarori bilan Bosh jamoatchi inspektor deb eʼtirof etilishi mumkin hamda ular faoliyati ushbu Nizomga muvofiq tashkil etiladi. 3. Agentlik jamoatchi inspektorlar faoliyatiga uslubiy rahbarlik qiladi. 4. Jamoatchi inspektor oʻz faoliyatini ixtiyoriy ravishda yuritadi va qonun hujjatlariga amal qiladi. 5. Jamoatchi inspektor boʻlish istagini bildirgan Oʻzbekiston Respublikasining 18 yoshga toʻlgan fuqarosi mahalla fuqarolar yigʻinlari kengashiga (keyingi oʻrinlarda MFY deb ataladi) quyidagilarni ilova qilgan holda ariza bilan murojaat qiladi: pasporti nusxasi; 3x4 oʻlchamda 2 ta rangli fotosurat; maʼlumotini tasdiqlovchi hujjat (diplom) nusxasi. Bosh jamoatchi inspektor mamlakatdagi barcha madaniy meros obyektlari boʻyicha jamoat nazoratini amalga oshirishi mumkin. Jamoatchi inspektor boʻlish istagini bildirgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosining arizasi MFY yigʻilishida oʻn besh kun muddatda koʻrib chiqiladi. MFY yigʻilishi bayonining qarori bilan jamoatchi inspektor etib tasdiqlanadi yoki rad etiladi. MFY yigʻilishi bayonining qarorida jamoatchi inspektor fuqarolarni oʻzini oʻzi boshqarish organi hududidagi aniq bir moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektiga biriktiriladi. 6. Bir nafar jamoatchi inspektorni, qoida tariqasida, 2 tadan ortiq moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektiga biriktirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi, bitta moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektiga 3 nafargacha jamoatchi inspektor biriktirilishi mumkin. 7. MFY raisi tegishli yoʻnaltiruvchi xat bilan besh kun muddatda MFY yigʻilishining bayonidan koʻchirma, jamoatchi inspektorning arizasi nusxasi, pasporti nusxasi, 3x4 oʻlchamda 2 ta rangli fotosurati va maʼlumotini tasdiqlovchi hujjat (diplom) nusxasini Agentlikning hududiy boshqarmasiga yuboradi. 8. Agentlikning hududiy boshqarmasi unga hujjatlar kelib tushgan kundan eʼtiboran 10 kun muddatda jamoatchi inspektorga uning vakolatini tasdiqlovchi guvohnoma taqdim qiladi. 9. Jamoatchi inspektor guvohnomasi uch yil muddatga beriladi, uning shakli va tavsifi, hisobga olinishi Agentlik tomonidan belgilanadi. 10. Jamoatchi inspektor tomonidan jinoyat, moddiy madaniy meros obyektlari sohasida maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilishi, uning muomalaga layoqatsiz deb topilishi, shuningdek, jamoatchi inspektorning oʻz majburiyatlarini bajarmasligi uni jamoatchi inspektor maqomidan mahrum qilishga asos boʻladi. 11. Jamoatchi inspektor uni jamoatchi inspektor etib tasdiqlangan MFYga oʻziga berilgan vakolatlarning oʻzidan soqit qilinishi toʻgʻrisida ariza berish huquqiga ega. 12. Jamoatchi inspektor guvohnomasi ushbu nizomning 10 va 11-bandlarida nazarda tutilgan holatlarda, shuningdek, uning amal qilish muddati tugagandan soʻng, Agentlikning hududiy boshqarmalariga qaytarib berilishi kerak. 13. Jamoatchi inspektor guvohnomasining amal qilish muddati tugagandan soʻng ushbu muddat jamoatchi inspektor tomonidan berilgan arizaga muvofiq MFY yigʻilishiga asosan bir yilga uzaytirilishi mumkin. Bunday holda jamoatchi inspektorga ushbu Nizomning 7 va 8-bandlarida belgilangan tartibda yangi guvohnoma beriladi. 14. Quyidagilar jamoatchi inspektorning asosiy vazifalari hisoblanadi: moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari buzilishining oldini olish, aniqlash va chek qoʻyishda ishtirok etish; moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari boʻyicha maʼlumot va boshqa materiallarni toʻplash, umumlashtirish va tahlil qilish hamda ularni Agentlikning hududiy boshqarmalariga taqdim etish; moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari holatini kuzatib borish, muhofaza va saqlanishiga salbiy taʼsir etishi mumkin boʻlgan omillarni hamda ularni nobud qilish, buzish, shikast yetkazish va nooqilona foydalanilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan vaziyatlarni aniqlash; yuridik va jismoniy shaxslarning obyektni muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlaridagi huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini, ular tomonidan majburiyatlar bajarilishini taʼminlashda qatnashish; moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlaridagi oʻzgarishlar, uning prognoz qilinayotgan holati hamda ularni muhofaza qilish, saqlash va foydalanilish samaradorligini oshirish boʻyicha koʻrilayotgan tegishli chora-tadbirlar toʻgʻrisida davlat organlari, boshqa tashkilotlar va fuqarolarni xabardor qilish. 15. Jamoatchi inspektor quyidagi huquqlarga ega: moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan rioya etilishini kuzatib borish; moddiy madaniy meros obyektlari sohasida davlat nazoratini amalga oshirish jarayonida kuzatuvchi sifatida ishtirok etish; moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilishi yuzasidan aniqlangan holatni bartaraf etish boʻyicha koʻrilayotgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida axborot olish uchun tegishli davlat organlariga fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organining murojaatini tayyorlashda ishtirok etish; yuridik va jismoniy shaxslardan jamoatchilik nazoratni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni va axborotni soʻrab olish; moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish masalalari boʻyicha jamoatchilik fikrini oʻrganishda ishtirok etish; tegishli davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlarining moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish masalalariga doir axboroti hamda hisobotlarini eshitishda ishtirok etish; aholining moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish, taʼlim va tarbiyani rivojlantirishga doir ishlarda ishtirok etish; moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini takomillashtirish va yaxshilash yuzasidan tegishli davlat organlariga takliflar kiritish; muhim jamoat tadbirlaridagi faol ishtiroki va moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilishga oid talablar buzilishining oldini olish, uni aniqlash va unga chek qoʻyishdagi va aybdorlarni javobgarlikka tortishdagi koʻmagi uchun Agentlik, uning hududiy boshqarmalari va qonun hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa manbalardan ragʻbatlar olish; fuqarolar tomonidan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish qonunchiligi buzilishiga doir va tashkilotlar faoliyatini tashqi kuzatib borishda aniqlangan holatlar boʻyicha belgilangan tartibda maʼlumotnomalar va axborotlar tuzish; jamoat nazoratini amalga oshirish davomida oʻlchov oʻtkazish, namunalar olish, sxema va chizmalarni chizish, foto, video tasvirga tushirish. Jamoatchi inspektor qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 16. Jamoatchi inspektor quyidagilarni bajarishi shart: moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya etish; moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish qoidalarini buzganligi hamda moddiy madaniy meros obyektlarini nobud qilish, buzish yoki ularga shikast yetkazganligi unga maʼlum boʻlib qolganda bu haqda Agentlik yoki uning hududiy boshqarmalarini xabardor qilish; jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda moddiy madaniy meros obyektlari boʻyicha davlat nazoratining boshqa subyektlariga koʻmaklashish; moddiy madaniy meros obyektlari boʻyicha davlat nazorat subyektlarining vazifalarini ularning oʻrniga bajarmaslik. Jamoatchi inspektorning qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlari ham boʻlishi mumkin. 17. Jamoatchi inspektor moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining buzilishi aniqlanganda maʼlumotnoma yoki axborot tuzadi, shaxsiy imzosi bilan tasdiqlaydi hamda aniqlangan holatni bartaraf etish uchun tegishli davlat organlariga, qoida tariqasida, Agentlik yoki uning hududiy boshqarmalariga kiritiladi. 18. Jamoatchi inspektor jamoat nazoratini amalga oshirish davomida oʻlchov oʻtkazgan, namunalar olgan, sxema va chizmalarni chizgan, foto, video tasvirga tushirgan boʻlsa, bu boʻyicha barcha materiallarni murojaatiga ilova qilgan holda taqdim etadi. 19. Jamoatchi inspektorning qonun hujjatlari buzilishiga oid murojaatlari Agentlik yoki uning hududiy boshqarmalari tomonidan majburiy tartibda davlat nazorati shaklida tekshiriladi, takroriy murojaatlar bundan mustasno. 20. Jamoatchi inspektorning jamoat nazoratini amalga oshirish natijalari boʻyicha yoʻllagan murojaatlari (axborotlari) Agentlik va uning hududiy boshqarmalari tomonidan alohida hisobga olib boriladi. 21. Jamoatchi inspektor murojaatiga (axborotiga) asosan davlat nazorati shaklida tekshirilganda sohaga oid maʼmuriy huquqbuzarlik yoki jinoyat aniqlansa, jamoatchi inspektorlar Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan quyidagi miqdorda pul mukofoti bilan taqdirlanadi: maʼmuriy huquqbuzarlik aniqlanganda maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi bayonnoma yoki sud hujjatiga asosan — bazaviy hisoblash miqdorining 1 baravari miqdorida; jinoyat aniqlansa, qonunga muvofiq jinoyat ishini qoʻzgʻatish toʻgʻrisidagi qarorga asosan — bazaviy hisoblash miqdorining 3 baravari miqdorida. 22. Jamoatchi inspektorni pul mukofoti bilan Agentlik direktorining buyrugʻiga asosan taqdirlanadi. 1. Vazirlar Mahkamasining “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2002-yil 29-iyuldagi 269-son qarorida (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2002-y., 7-son, 45-modda): a) Oʻzbekiston Respublikasi moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastrini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda: 6-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “6. Davlat kadastri Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniy meros departamenti (keyingi oʻrinlarda Departament deb ataladi) va uning hududiy boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda hududiy boshqarmalar deb ataladi) tomonidan yuritiladi.”; 7-bandda: birinchi xatboshidagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish boʻyicha ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasining kadastr xizmati” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin; beshinchi xatboshidagi “mintaqaviy inspeksiyalarning” soʻzlari “hududiy boshqarmalarning” soʻzlari bilan almashtirilsin; 8-bandning birinchi xatboshi, 24-bandning toʻrtinchi xatboshi, 32, 37, 38-bandlardagi “Mintaqaviy inspeksiyalar” soʻzlari “Hududiy boshqarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin; 25-banddagi “mintaqaviy inspeksiyalarga” va “Mintaqaviy inspeksiyalar” soʻzlari tegishlicha “hududiy boshqarmalarga” va “Hududiy boshqarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin; 26-banddagi “Mintaqaviy inspeksiyalar” va “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” soʻzlari tegishlicha “Hududiy boshqarmalar” va “Departamentga” soʻzlari bilan almashtirilsin; 27-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “27. Departament obyektlarni Davlat kadastriga kiritish boʻyicha taqdim etilgan materiallarni tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish (xulosani tasdiqlash) uchun Departament Ilmiy-ekspert kengashining koʻrib chiqishi uchun kiritadi.”; 28, 29-bandlardagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin; 31 va 39-bandlardagi “mintaqaviy inspeksiyaga” soʻzlari “hududiy boshqarmaga” soʻzlari bilan almashtirilsin; 33-banddagi “mintaqaviy inspeksiyalar” va “mintaqaviy inspeksiyaga” soʻzlari tegishlicha “hududiy boshqarmalar” va “hududiy boshqarmaga” soʻzlari bilan almashtirilsin; 34 va 40-bandlardagi “Mintaqaviy inspeksiyalar” va “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” soʻzlari tegishlicha “Hududiy boshqarmalar” va “Departamentga” soʻzlari bilan almashtirilsin; 36-banddagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” va “mintaqaviy inspeksiyaga” soʻzlari tegishlicha “Departament” va “hududiy boshqarmaga” soʻzlari bilan almashtirilsin; Madaniy meros obyektlari davlat kadastrini yuritish (1-sxema: obyektlarni Davlat kadastriga kiritish)da: “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi huzuridagi Ilmiy-metodik kengash”, “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” va “Mintaqaviy davlat inspeksiyalari” bloklari tegishlicha “Madaniy meros departamentining Ilmiy-ekspert kengashi”, “Madaniy meros departamenti” va “Madaniy meros departamentining hududiy boshqarmalari” bloklariga almashtirilsin; Madaniy meros obyektlari davlat kadastrini yuritish 1-sxemasiga izohlar (obyektlarni Davlat kadastriga kiritish)da: 1 va 11-bandlardagi “Mintaqaviy davlat inspeksiyalari” soʻzlari “Hududiy boshqarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin; 2 va 3-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin: “2. Madaniy meros obyektlarini Davlat kadastriga kiritish toʻgʻrisidagi takliflar zarur materiallar bilan birgalikda Madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniy meros departamentiga (keyingi oʻrinlarda Departament deb ataladi) yuboriladi. 3. Hududiy boshqarmalar tomonidan taqdim etilgan materiallar tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish (xulosani tasdiqlash) uchun Departamentning Ilmiy-ekspert kengashiga koʻrib chiqish uchun kiritiladi.”; 4-banddagi “Ilmiy-metodik kengash Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” soʻzlari “Ilmiy-ekspert kengash Departamentga” soʻzlari bilan almashtirilsin; 5, 7 va 8-bandlaridagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin; 9-banddagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” va “mintaqaviy inspeksiyaga” soʻzlari tegishlicha “Departament” va “hududiy boshqarmaga” soʻzlari bilan almashtirilsin; 10-banddagi “Mintaqaviy inspeksiyalar” soʻzlari “Hududiy boshqarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin; Madaniy meros obyektlari davlat kadastrini yuritish (2-sxema: obyektlarni davlat kadastridan chiqarish)da: “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi huzuridagi Ilmiy-metodik kengash”, “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” va “Mintaqaviy davlat inspeksiyalari” bloklari tegishlicha “Madaniy meros departamentining Ilmiy-ekspert kengashi”, “Madaniy meros departamenti” va “Madaniy meros departamentining hududiy boshqarmalari” bloklari bilan almashtirilsin; Madaniy meros obyektlari davlat kadastrini yuritish 2-sxemasiga izohlar (obyektlarni Davlat kadastridan chiqarish)da: 1-banddagi “mintaqaviy davlat inspeksiyalari” soʻzlari “hududiy boshqarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin; 2 va 3-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin: “2. Madaniy meros obyektlarini Davlat kadastriga chiqarish toʻgʻrisidagi takliflar zarur materiallar bilan birgalikda Madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniy meros departamentiga (keyingi oʻrinlarda Departament deb ataladi) yuboriladi. 3. Hududiy boshqarmalar tomonidan taqdim etilgan materiallar tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish uchun (xulosani tasdiqlash) Departamentning Ilmiy-ekspert kengashiga koʻrib chiqish uchun kiritiladi.”; 4-banddagi “Ilmiy-metodik kengash Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” soʻzlari “Ilmiy-ekspert kengash Departamentga” soʻzlari bilan almashtirilsin; 5, 7 va 8-bandlardagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin; 9-banddagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” va “mintaqaviy inspeksiyaga” soʻzlari tegishlicha “Departament” va “hududiy boshqarmaga” soʻzlari bilan almashtirilsin; 10-banddagi “Mintaqaviy davlat inspeksiyalari”, “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” va “mintaqaviy davlat inspeksiyasiga” soʻzlari tegishlicha “Hududiy boshqarmalar”, “Departamentga” va “hududiy boshqarmaga” soʻzlari bilan almashtirilsin; b) Madaniy meros obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasi toʻgʻrisidagi nizomda: 4-bandda: birinchi xatboshidagi “Madaniyat vazirligining Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi huzuridagi Ilmiy-metodik kengash” soʻzlari “Madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniy meros departamentining (keyingi oʻrinlarda Departament deb ataladi) Ilmiy-ekspert kengashi” soʻzlari bilan almashtirilsin; ikkinchi xatboshidagi “Ilmiy-metodik” soʻzlari “Ilmiy-ekspert” soʻzlari bilan almashtirilsin; uchinchi xatboshidagi “Madaniyat vazirligi” soʻzlari “Vazirlar Mahkamasi” soʻzlari bilan almashtirilsin; 5-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “5. Kengash majlislari zaruratga koʻra, lekin har oyda kamida bir marta oʻtkaziladi.”; 7 va 8-bandlardagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin; 12-bandda: birinchi xatboshidagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” soʻzlari “Departamentga” soʻzi bilan almashtirilsin; ikkinchi xatboshidagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin; 17-banddagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” soʻzlari “Departamentga” soʻzi bilan almashtirilsin; 19-banddagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departamentning Madaniy meros jamgʻarmasi” soʻzlari bilan almashtirilsin; Tarixiy-madaniy ekspertizani oʻtkazish sxemasida: “Ilmiy-metodik kengash”, “Ilmiy-metodik kengash majlislari” va “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” bloklari tegishlicha “Ilmiy-ekspert kengash”, “Ilmiy-ekspert kengash majlislari” va “Madaniy meros departamenti” bloklari bilan almashtirilsin; Tarixiy-madaniy ekspertizani oʻtkazish sxemasiga izohlarda: 1-banddagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi Ilmiy-metodik kengash” soʻzlari “Departament Kengash” soʻzlari bilan almashtirilsin; 3 va 4-bandlardan “Ilmiy-metodik” soʻzlari chiqarib tashlansin; 3a va 3b-bandlardagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin; 6-band quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “6. Kengash qarori va tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi Kengash kotibi tomonidan Departamentga yuboriladi.”. 5. Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 6-martdagi 53-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2014-y., 3-son, 22-modda) bilan tasdiqlangan Moddiy madaniy meros obyektlarini va ularga tutash hududlarni ularni obodonlashtirish va zarur holatda saqlash boʻyicha investitsiya majburiyatlari olgan holda ijaraga berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda: 2-bandning sakkizinchi xatboshidagi “Madaniyat vazirligining Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniy meros departamenti” soʻzlari bilan almashtirilsin; 41-bandning birinchi va beshinchi xatboshilaridagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “ishchi organ” soʻzlari bilan almashtirilsin. 6. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 15-martdagi 141-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2017-y., 3-son, 30-modda) bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi toʻgʻrisidagi nizomning 3-bandi beshinchi xatboshidagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Madaniy meros departamenti” soʻzlari bilan almashtirilsin. 8. Vazirlar Mahkamasining “2017 — 2027-yillarda davlat muzeylari faoliyatini takomillashtirish va moddiy-texnik bazasini mustahkamlash boʻyicha kompleks chora-tadbirlar dasturini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2017-yil 11-dekabrdagi 975-son qarorida: a) 7-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “7. Oʻzbekiston Respublikasining har yilgi Investitsiya dasturi doirasidagi markazlashtirilgan investitsiyalar, Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetidan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligiga moddiy madaniy meros obyekti restavratsiya-tiklash ishlarini bajarish uchun ajratilgan mablagʻlar hamda qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan davlat muzeylari binolarini qurish, rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash va jihozlash ishlarini bajarish boʻyicha Madaniyat vazirligi huzuridagi “Obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish, mukammal va joriy taʼmirlash boʻyicha buyurtmachi xizmati” davlat muassasasi buyurtmachi etib belgilansin”; b) 2017 — 2027-yillarda yangi tashkil etiladigan davlat muzeylari roʻyxatida: 2 va 3-pozitsiyalarning “Muzey nomi” ustunidagi “Buxoro davlat badiiy-meʼmoriy muzey-qoʻriqxonasi” soʻzlari “Buxoro” davlat muzey-qoʻriqxonasi” soʻzlari bilan almashtirilsin; 4-pozitsiyaning “Muzey nomi nomi” ustunidagi “Samarqand davlat birlashgan tarixiy-meʼmoriy va badiiy muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari “Samarqand” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin; v) 2017 — 2027-yillarda qayta tashkil etiladigan davlat muzeylari roʻyxatida 4 — 6 pozitsiyalarning “Qayta tashkil etiladigan muzeyning nomi” ustunidagi “Buxoro davlat badiiy-meʼmoriy muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari “Buxoro” davlat muzey qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin; g) 2018 — 2027-yillarda davlat muzeylari binolarini qurish, rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash va jihozlashning manzilli dasturida: “Yangi qurilish” boʻlimi 1 va 4-pozitsiyalarining “Muzeylar nomi” ustunidagi “Buxoro davlat badiiy-meʼmoriy muzey-qoʻriqxonasining” va “Samarqand davlat birlashgan tarixiy-meʼmoriy va badiiy muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari tegishlicha “Buxoro” davlat muzey-qoʻriqxonasining” va “Samarqand” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin; “Rekonstruksiya” boʻlimi 5-pozitsiyasining “Muzeylar nomi” ustunidagi “Samarqand davlat birlashgan tarixiy-meʼmoriy va badiiy muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari “Samarqand” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin; “Mukammal taʼmirlash” boʻlimida: 7 — 24 pozitsiyalarning “Muzeylar nomi” ustunidagi “Buxoro davlat badiiy-meʼmoriy muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari “Buxoro” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin; 31 — 37 pozitsiyalarning “Muzeylar nomi” ustunidagi “Samarqand davlat birlashgan tarixiy-meʼmoriy va badiiy muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari “Samarqand” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin; 51 — 54 pozitsiyalarning “Muzeylar nomi” ustunidagi “Xiva “Ichan-qalʼa” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari “Ichan-qalʼa” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin; d) Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti hisobidan moliyalashtiriladigan muzeylari, ularning filial va boʻlimlari roʻyxati 3, 6 va 21-pozitsiyalarining “Muzey nomi” ustunidagi “Buxoro davlat badiiy-meʼmoriy muzey-qoʻriqxonasi”, “Samarqand davlat birlashgan tarixiy-meʼmoriy va badiiy muzey-qoʻriqxonasi” va “Xorazm viloyati Xiva “Ichan qalʼa” davlat muzey-qoʻriqxonasi” soʻzlari tegishlicha “Buxoro” davlat muzey-qoʻriqxonasi”, “Samarqand” davlat muzey-qoʻriqxonasi” va “Xorazm viloyati Ichan qalʼa” davlat muzey-qoʻriqxonasi” soʻzlari bilan almashtirilsin. 1. Vazirlar Mahkamasining “Respublika muzeylari faoliyatini yaxshilash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1994-yil 23-dekabrdagi 618-son qarorining 1-bandi va qarorga 1-ilova. 2. Vazirlar Mahkamasining “Moddiy madaniy va arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanishni yanada takomillashtirish yuzasidan qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2014-yil 21-iyuldagi 200-son qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi QHT, 2014-y., 30-son, 372-modda) 1 — 3 va 5 — 7-bandlari va qarorga 1 — 6 ilovalar. 3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” 2017-yil 15-fevraldagi PQ-2778-son qarori)” 2017-yil 11-maydagi 270-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2017-y., 5-son, 66-modda) tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar 4-bandining “v” kichik bandi va 36-bandi. 4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi faoliyatini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida” 2017-yil 15-avgustdagi 633-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QHT, 2017-y., 33-son, 862-modda).