OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING XALQARO AMALIYOTIDA QABUL QILINGAN HISOBGA OLISh VA STATISTIKA TIZIMIGA OʻTISh DAVLAT DASTURI TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2019-02-23)

Iqtisodiy islohotlarni amalga oshirish, Oʻzbekiston Respublikasini jahon hamjamiyatiga integratsiyalash, xalqaro statistik taqqoslashlarni oʻtkazish, istiqbolni belgilash-tahlil qilish ishlari darajasini oshirish va xalq xoʻjaligi boshqarishning iqtisodiy uslublariga oʻtish uchun ishonchli axborot bazasi bilan taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar tasdiqlansin: Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro amaliyotda qabul qilingan hisobga olish va statistika tizimiga oʻtish Davlat dasturi 1-ilovaga muvofiq; Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro amaliyotda qabul qilingan hisobga olish va statistika tizimiga oʻtish Davlat dasturini amalga oshirishni nazorat qilish Idoralararo komissiyasi tarkibi hamda uning faoliyati toʻgʻrisidagi Nizom 2* va 3-ilovalarga muvofiq. 2. Idoralararo komissiya Davlat dasturini bajarishga doir ishlarni muvofiqlashtirishni, paydo boʻladigan idoralararo muammolarni hal etishni taʼminlasin va bajaruvchilarning Davlat dasturi qanday amalga oshirilayotganligi toʻgʻrisidagi hisobotlarini muntazam eshitib borsin hamda Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatiga kamida yarim yilda bir marta ushbu masala xususida axborot berib tursin. 3. “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasiga Idoralararo komissiya ishlarini tashkiliy-texnikaviy jihatdan taʼminlash yuklansin, ushbu maqsadda Qoʻmita tarkibida belgilangan xodimlar soni doirasida boʻlim huquqiga ega boʻlgan maxsus tarkibiy boʻlinma — Idoralararo komissiya kotibiyati tashkil etilsin. 4. Moliya vazirligi, Markaziy bank, Davlat soliq qoʻmitasi, “Oʻzdavstandart”, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro amaliyotda qabul qilingan hisobga olish va statistika tizimiga oʻtish Davlat dasturini amalga oshirish uchun masʼul boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasining boshqa vazirliklari va idoralari, ilmiy-tadqiqot institutlari va oliy oʻquv yurtlari bir oy muddatda tadbirlarning tegishli boʻlimlarini bajarishning aniq muddatlari va bajaruvchilari koʻrsatilgan rejalarini ishlab chiqsinlar hamda ularni “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasiga taqdim etsinlar. 5. Moliya vazirligi tegishli vazirliklarga, davlat qoʻmitalariga va idoralarga Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro amaliyotda qabul qilingan hisobga olish va statistika tizimiga oʻtish Davlat dasturini bajarish uchun zarur boʻlgan moliyaviy mablagʻlarni ajratsin. Oʻzbekiston Respublikasining iqtisodiy hayotida roʻy berayotgan keskin oʻzgarishlar, bozor iqtisodiyoti munosabatlariga oʻtish, shuningdek, respublikaning jahon iqtisodiy hamjamiyati bilan uygʻunlashuvga intilishi davlat statistikasi va hisobini tashkil etishga tub oʻzgartirishlar kiritishni taqozo etadi. Oʻzbekistonning xalqaro tashkilotlar bilan keng koʻlamda aloqa oʻrnatishi va shu munosabat bilan Oʻzbekiston iqtisodiyoti koʻrsatkichlarini xorijiy davlatlar koʻrsatkichlari bilan taqqoslash zaruriyati eng avvalo hisobga olish va statistika uslubiy prinsiplarining jahon amaliyotida qabul qilingan prinsiplar bilan uygʻunligini taʼminlashni talab qiladi. Bozorga oʻtish davrining hozirgi sharoitlarida iqtisodiy jarayonlarni davlat tomonidan samarali tartibga solishda xalqaro standartlarni respublika statistikasi va hisobga olish ishlariga joriy etish muammosi alohida ahamiyat kasb etadi. Amaldagi hisob va statistika tizimi boshqaruvda maʼmuriy-buyruqbozlik usullari hukmron boʻlgan davrda shakllanib, markaziy rejalashtirish usuliga bevosita bogʻliq boʻlib, yalpi statistik kuzatishga asoslangan edi. Tizimning koʻrsatkichlar tarkibi vazirliklar va idoralarning boshqaruvchilik vazifasini taʼminlashni nazarda tutib shakllantirilgandi. Bu tizim Oʻzbekistonda shakllanayotgan bozor iqtisodiyotiga muvofiq kelmaydi. Tizimda davlatning moliyaviy ahvolini, pul muomalasi va kredit holatini, tadbirkorlik va vositachilik faoliyati tuzilmalari ishini ifodalovchi bir qator koʻrsatkichlarning yoʻqligi, statistik kuzatish usullarining yetarli darajada moslashuvchan emasligi amalga oshirilayotgan iqtisodiy va siyosiy islohot jarayonlarining oʻzaro aloqasini tahlil qilishni qiyinlashtiradi, ijtimoiy siyosatni va iqtisodiy tartibga solishni samarali oʻtkazishda toʻsiqlar hosil qiladi. Hisobga olish va statistika tizimi jahon amaliyotidan sezilarli darajada uzilib qolgan, bu ahvol Oʻzbekistonning tashqi iqtisodiy aloqalarini rivojlantirishda, uning xalqaro hamjamiyatlar bilan uygʻunlashuvida sezilarli qiyinchiliklar tugʻdiradi. Bularning barchasi Oʻzbekistonda hisobga olish va statistika tizimini tubdan qayta qurishni va uni xalqaro qoidalar talabiga moslashtirishni taqozo etadi. Xalqaro hisobga olish va statistika tizimi hozirgi zamon jahon iqtisodiy taraqqiyoti toʻgʻrisidagi haqiqiy tasavvurga va uning obyektiv qonuniyatlari va gʻoyalariga asoslanadi. Respublikaning hisobga olish va statistikada xalqaro standartlarga oʻtish muammosining ancha murakkabligi va keng koʻlamliligi, uning koʻplab maqsadga yoʻllanganligi uni hal qilishga davlat miqyosida yondashishni talab qiladi. Taqdim etilayotgan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat dasturi xalq xoʻjaligi balansi (XXB) koʻrsatkichlari tizimidan milliy schyotlar tizimiga (MTS) oʻtish davrida barcha hisobga olish va statistika tizimini mamlakatda va chet elda toʻplangan tajribaga tayangan holda xalqaro qoidalarga muvofiq tarzda qayta koʻrib chiqish boʻyicha tadbirlar majmuini oʻz ichiga oladi. Dasturning bosh maqsadi respublika iqtisodiyotini davlat tomonidan samarali boshqarish, axborot tizimi, bozor iqtisodiyotiga mos tuzilma asosida uning turli faoliyat sohalarining jahon hamjamiyatidagi roli va ahamiyatini xolis tahlil qilish uchun shart-sharoit yaratish, yoʻnalishlarni oʻz vaqtida aniqlash, ularning rivojlanishi istiqbolini belgilash va boshqaruv qarorlari oqibatlarini baholashdir. Davlat dasturida quyidagi vazifalarni hal etish nazarda tutiladi: davlat statistikasi va hisobga olish tizimi umumuslubiy asoslarini qayta koʻrib chiqish va uni jahon amaliyotida qabul qilingan hisobga olish va statistika tizimiga moslashtirish; milliy makroiqtisodiy koʻrsatkichlarni xalqaro normalarga moslashtirish, Oʻzbekiston Respublikasining milliy schyotlar tizimini yaratish, shu jumladan, milliy iqtisodiyotning tarmoq va sektorlari boʻyicha milliy schyotlar tizimini ishlab chiqish; XXB koʻrsatkichlarini MST koʻrsatkichlari bilan integratsiyalash, MST sxemasi boʻyicha tarmoqlararo balanslar (TAB)ni ishlab chiqish; statistika va hisobga olish organlarini texnik qayta jihozlashga asoslangan hamda statistik maʼlumotlarni toʻplash va ular bilan ishlashda tahliliy yoʻllanganlikni, tezkorlikni oshirishi imkonini beradigan yangi texnologik axborotga tayanadigan milliy iqtisodiyotning holatini ifodalovchi koʻrsatkichlar tizimining tarkibini, iqtisodiy mazmunini va hisob-kitob qilish usullarini aniqlash; buxgalteriya, bank, moliya va bojxona hisobotining yangi dastlabki hisobga olish shakllarini xalqaro qoidalarga muvofiq ishlab chiqish hamda yagona statistika tizimiga integratsiyalash; moliya, budjet va bank statistikasi koʻrsatkichlari tizimini takomillashtirish va toʻlov balansini ishlab chiqish; narxlar, aholi va mehnat, tashqi savdo statistikasini xalqaro qoidalarga muvofiq qayta tashkil qilish; xalqaro statistika tashkilotlariga taqdim etiladigan koʻrsatkichlar tarkibi, davriyligi va tartibini belgilash; mulkchilik va xoʻjalik yuritishning barcha shakllaridagi korxonalar va tashkilotlarning yagona davlat roʻyxati (KTYADR)ni yaratish; yagona klassifikatsiyalash va kodlashtirish tizimini xalqaro standartlarga muvofiq ishlab chiqish va tatbiq qilish; mahsulotlarni kataloglashtirish va shtrixli kodlashtirish tizimini yaratish; statistika va hisobga olish kadrlarini tayyorlash va qayta tayyorlash. Oʻzbekiston Respublikasining MSTni yaratishda MSTni tuzishning tub asoslari (rezidentlar, institutsion birlik, milliy iqtisodiyot chegaralari, iqtisodiyot sektorlari, kichik sektorlari, MST koʻrsatkichlari toʻplami, schyotlar tizimi va balanslovchi moddalar va boshqalar) belgilandi. Uslubiy nuqtai nazardan quyidagilar koʻzda tutiladi: MST koʻrsatkichlarini tuzish uslubini aniqlash, iqtisodiyotning asosiy sektorlari va tarmoqlari uchun schyotlarni ishlab chiqish, milliy schyotlarni tuzish axborot bazasini tahlil va prognoz qilish uchun jadvallar, makroiqtisodiy koʻrsatkichlarni yaratish. MST ni joriy qilishni moliya schyotidan tashqari makroiqtisodiy darajadagi jamlama schyotlarni tuzishdan boshlash maqsadga muvofiqdir. Asosiy jamlama schyotlarni tuzishda mavjud axborot bazasidan foydalangan holda XXB koʻrsatkichlaridan MSTga oʻtish tayanch usuli qoʻllaniladi. Bu oʻtish davrida xalq xoʻjaligi rivojining odatdagi axborot ifodalarini saqlash ehtiyojidan va MST ga mos axborot bazasining yoʻqligidan kelib chiqadi. Haqiqiy ahvolni hisobga olib MST ni XXB dan foydalanish bilan bir vaqtda shakllantirishni hamda tushuncha va tasniflarning asta-sekin uygʻunlashuvini nazarda tutuvchi MST koʻrsatkichlarini XXB koʻrsatkichlari bilan integratsiyalash yoʻli tanlandi. Oʻzbekiston Respublikasi sharoitida MST — XXB integratsiyasini bir necha bosqichda amalga oshirish kerak. Birinchi bosqichda MST schyotlarini va ishlab chiqarish balanslarini, hisobga olish ikkala tizimda turlicha boʻlgan yalpi milliy daromad (YaMD) isteʼmoli va jamgʻarilishini integratsiyalash amalga oshirilishi kerak. MST va XXBni integratsiyalash birinchi bosqichining pirovard natijasi XXB va MST tavsiflariga koʻra eng muhim ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarning umumlashtiruvchi taʼrifini beruvchi makroiqtisodiy koʻrsatkichlar tizimini shakllantirish boʻlishi kerak. Keyingi bosqich MST — XXBni amaliyotga joriy qilish, iqtisodiyotning alohida sektorlari va tarmoqlarining schyotlari sxemasini ishlab chiqishdir. Bu tadbirlarni oʻtkazish va amalga oshirish iqtisodiy jarayonlarni tahlil qilish hamda respublika iqtisodiyotini rivojlantirish boʻyicha prognozlarni ishlab chiqish va qarorlar qabul qilish uchun mahsulot ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish, daromadlarni hosil qilish, taqsimlash va qayta taqsimlash, sarmoya harakati, resurslardan isteʼmol va jamgʻarish maqsadida foydalanish toʻgʻrisida zarur axborotni olish imkonini beradi. Milliy schyotlar tizimiga oʻtish birlamchi statistika axborotini, buxgalteriya, moliya va bank hisoblarini izchil qayta koʻrib chiqishni taqozo etadi. 2.1. Schyotlar tizimini milliy iqtisodiyotning tarmoq va sektorlari boʻyicha ishlab chiqish Milliy schyotlar tizimida tasnif (klassifikatsiya) ning ikki turidan — tarmoqlar boʻyicha va sektorlar boʻyicha tasniflashdan foydalanish koʻzda tutiladi. Tarmoqlar boʻyicha guruhlash iqtisodiyotning tarmoq tuzilmasi taʼrifini taʼminlaydi, har bir tarmoqning yalpi ichki mahsulot (IYAM) ni yaratishga qoʻshgan ulushini aniqlash, tarmoqlararo aloqa va mutanosibliklarni kuzatish imkonini beradi. Iqtisodiyotni xoʻjalik birliklari iqtisodiy jarayonda bajaradigan vazifalariga koʻra shakllantirilgan iqtisodiyot sektorlari boʻyicha guruhlash daromadlarni taqsimlash va qayta taqsimlash, investitsiyalarni mablagʻ bilan taʼminlash sohasidagi jarayonlarni tahlil qilish imkonini beradi. Masalan, “uy xoʻjaligi” sektori schyotlari ijtimoiy jarayonlar va turmush darajasining eng muhim tomonlari (daromadlarni taqsimlash, isteʼmol, jamgʻarma va boshqalar)ni, shuningdek, “uy xoʻjaligi” sektorining yalpi ichki mahsulotini yaratish va undan foydalanishdagi rolini tashkil qilishda zarur boʻladigan maʼlumotlar bilan taʼminlaydi. 2.2. Tarmoqlararo balanslarni milliy schyotlar tizimi sxemasi boʻyicha ishlab chiqish XXBni MST bilan integratsiyalashdagi muhim bosqich tarmoqlararo balansni tarmoqlar bloklarini MST uslubiyatiga muvofiq aniqlanadigan (qisqartirilgan sxema boʻyicha) moddiy ishlab chiqarish tarmoqlari va nomoddiy xizmat koʻrsatish sohasini ajratib koʻrsatib tuzish hisoblanadi. MST boʻyicha TAB xalq xoʻjaligi rivoji asosiy koʻrsatkichlarining umumlashtirilgani hisoblanadi. Uning tuzilishi faoliyatning barcha sohalari boʻyicha statistika axboroti bilan ishlash natijalariga tayanadi, bu esa ishlab chiqish bosqichlari xususiyatlarini belgilaydi. MST boʻyicha tarmoqlararo balans tizimiga oʻtishni ikki bosqichda amalga oshirish maqsadga muvofiqdir. Birinchi bosqich — XXB dan MST ga oʻtish tayanchlaridan foydalanib yiriklashtirilgan MXT lar eksperimental hisob-kitoblarni oʻtkazish. Bunda noishlab chiqarish sohasi tashkilot va korxonalari tarkibi, hisob-kitob usullari, daromadlari va XXB tizimida hisobga olinmaydigan tashkilotlar xoʻjalik faoliyati natijalari toʻgʻrisida axborot olish shakllari meʼyoriga yetkaziladi. Ikkinchi bosqich — statistika va buxgalteriya hisoboti butun tizimini xalqaro talablarga muvofiq qayta tuzishni hisobga olgan holda kengaytirilgan TAB larni ishlab chiqish boʻyicha tayyorgarlik ishlarini oʻtkazish. 2.3. Yalpi ichki mahsulotni (YIM) xalqaro iqtisodiy taqqoslashlar sohasidagi ishlarni amalga oshirish Xalqaro iqtisodiy taqqoslashlar sohasida quyidagilar nazarda tutiladi: Oʻzbekiston Respublikasining umumiqtisodiy rivojlanish darajasini baholash; valyutalar xarid quvvatining haqiqiy paritetlarini belgilash; milliy iqtisodiyotlar samaradorligini qiyoslash; aholi turmush darajasini qiyoslash; xalqaro tashkilotlar budjetiga toʻlanadigan badallar miqdorini aniqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasining moliyaviy imkoniyatlarini tahlil qilish; bozorlar konyunkturasini tahlil etish (bozor talabining hajmi, valyutalarning rasmiy valyuta kurslariga nisbatan xarid quvvati); xalqaro iqtisodiy integratsiyani oʻrganish. Xalqaro iqtisodiy taqqoslashlar sohasidagi ishlarni BMT statistika boʻlimi ekspertlarining, Iqtisodiy hamkorlik va rivojlantirish tashkilotining (IHRT) statistika departamenti Jahon banki (JB), Xalqaro valyuta fondi (XVF) bilan hamkorlikda amalga oshirish kerak. 3.1. Buxgalteriya va bank hisobini qayta qurish Buxgalteriya hisobini takomillashtirishning maqsadi standartlarga javob bera oladigan “Schyotlar rejasi” ni ishlab chiqish va uni korxona va tashkilotlar faoliyatiga joriy qilish hisoblanadi. “Schyotlar rejasi”ning tuzilishi va mazmuni: asosiy va aylanma fondlar, moddiy aktivlar, korxonaning uzoq muddatli qoʻyilmalari va zaxiralari mavjudligi harakati toʻgʻrisida umumlashtiruvchi taʼrif berishi; korxonaning ustav faoliyatini va xodimlarga ijtimoiy-maishiy xizmat koʻrsatishni amalga oshirishga daxldor sarf-xarajatlari toʻgʻrisidagi umumlashgan tarzdagi axborotni toʻplashi; mamlakat hududidagi va xorijdagi banklarda hisob-kitob, valyuta va boshqa schyotlarda, qiymatli qogʻozlarda turgan milliy va xorijiy valyutadagi pul mablagʻlarining mavjudligi hamda ularning harakatini aks ettirishi; korxona faoliyatining moliyaviy natijalarini shakllantirish va foydalanish hamda xoʻjalik faoliyatini mablagʻ bilan taʼminlash uchun tashqaridan olingan mablagʻlar (bank kreditlari, maqsadli tadbirlarni mablagʻ bilan taʼminlashga moʻljallangan boshqa mablagʻlar) ning holati va boshqalar toʻgʻrisidagi axborotni umumlashtirishi kerak; Moliyaviy-xoʻjalik faoliyat natijalarini kompleks baholash, buxgalteriya hisobi schyotlarida bir xil dalillarni aks ettirishga yagona yondashuv Oʻzbekiston Respublikasining moliyaviy ahvolini baholash imkonini beradigan mufassal koʻrsatkichlar tizimini yaratish uchun sharoitni taʼminlaydi. Bundan tashqari, hisobga olishning faqat nazorat funksiyasini amalga oshirishgagina emas, balki unga bank tizimi aktiv va passiv operatsiyalarini pul oboroti subyektlari (korxonalar, aholi, davlat, kredit-moliya tizimi)ning tashqi dunyo bilan operatsiyalari va pul bozori moliyaviy vositalarining likvidlik tusiga koʻra aks ettirishga ham yoʻllangan hisobga olish va hisobotning yagona klassifikatsiya registrini yaratish maqsadida bank hisobi schyotlar rejasini qayta koʻrib chiqish nazarda tutiladi. Bank hisobining yangi tizimi pul massasini pul-kredit siyosati maqsadlariga muvofiq boshqarish, MST pul statistikasi va moliyaviy schyotlar koʻrsatkichlarini bank yigʻma hisobi maʼlumotlari boʻyicha shakllantirishi kerak. 3.2. Moliyaviy budjet va bank statistikasini xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish Davlat moliya-kredit siyosatining tartibga soluvchi funksiyasini kuchaytirish maqsadida pul va moliya statistikasi koʻrsatkichlarini bozor talabi va taklifiga taʼsir etish mezonlari boʻyicha shakllantirish, aktiv va passiv operatsiyalar va moliyaviy vositalarni likvidlik mezonlari boʻyicha guruhlash, bu koʻrsatkichlarni YIM ni yaratish, taqsimlash va qayta taqsimlash butun jarayonini integratsiyalangan tavsif tizimiga kiritish nazarda tutiladi. Koʻrsatkichlarning yangi tizimi pul massasi tarkibiy elementlarining, Markaziy bank foiz siyosatining, Markaziy bank tijorat banklari uchun belgilaydigan iqtisodiy normativlarni tartibga solish tizimining, mamlakat ichki va tashqi qarzlarining, toʻlov balansining respublika xalq xoʻjaligidagi makroiqtisodiy mutanosibliklarni shakllantirishga taʼsirini baholash imkonini beradi. Pul statistikasi koʻrsatkichlari tizimi xalqaro amaliyotda qabul qilingan klassifikatsiyalar bilan qiyoslanadigan boʻladi hamda qarorlar qabul qilish jarayonini shoshilinch axborot bilan taʼminlashni yaxshilaydi. 3.3. Toʻlov balansini tuzish ishlarini tashkil qilish Respublikada jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi jarayoni va xorijiy mamlakatlar bilan oʻzaro aloqa qilishda moliyaviy mexanizmlar rolining kuchayishi Oʻzbekistonning tashqi savdo va moliyaviy operatsiyalar yakunlarini aks ettiruvchi toʻlov balansini oʻta qisqa muddatlarda tuzish zarurligini taqozo etadi. Toʻlov balansini tuzmay milliy schyotlarning yaxlit tizimini yaratish, ichki iqtisodiy rivojlanish koʻrsatkichlarini tashqi iqtisodiy jarayonlar bilan bogʻlash mumkin emas. Toʻlov balansi koʻrsatkichlari koʻplab xalqaro tashkilotlar talab qiladigan zarur axborotlar roʻyxatiga kiritilgan. Toʻlov balansini tuzish markaziy iqtisodiy idoralar faoliyatini muvofiqlashtirishni, shuningdek, axborotlarni toʻplash va ishlashning mavjud tizimini qayta qurishni taqozo etadi, bu esa koʻp vaqt sarflashni talab qiladi. Davlat dasturi birinchi bosqichda ekspert baholash usullaridan va hisob-kitob maʼlumotlaridan foydalanish asosida toʻlov balansini tuzishni nazarda tutadi. Keyinchalik balansni tuzish usuli birlamchi axborotga koʻproq yoʻllangan boʻladi. Oʻzbekistonning toʻlov balansini tuzish ishlari xalqaro moliya tashkilotlarining, eng avvalo, Xalqaro valyuta fondining ekspertlari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi. 3.4. Narx statistikasini takomillashtirish Narx statistikasi bozor iqtisodiyoti sohasidagi iqtisodiy tadqiqotlarni axborotlar bilan taʼminlashning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Narx darajalari va ularning indekslari darajasini baholashning toʻgʻriligi samarali iqtisodiy siyosatni ishlab chiqish va uni amalga oshirishning zarur sharti hisoblanadi. Xalq xoʻjaligining barcha tarmoq va sektorlarida, xoh ishlab chiqarish-texnik, xoh isteʼmol maqsadlaridagi boʻlsin, barcha mahsulot turlari narx darajasi va indekslarini hisob-kitob qilishning mavjud uslubiyatini rivojlantirish va takomillashtirish boʻyicha aniq tadbirlar moʻljallangan. Narx dinamikasi hisob-kitoblarining BMT va Xalqaro valyuta fondi tomonidan ishlab chiqilgan koʻrsatkichlarga uslubiy muvofiqligini taʼminlash koʻzda tutilgan. Bu barcha mahsulotlar, shu jumladan bozorda yangi paydo boʻladigan mahsulotlar narxidagi haqiqiy oʻzgarishlarni hisobga olish imkonini beradi. Narx indeksini hisoblashni oldindan yigʻilgan tovarlar toʻplami asosida amalga oshirish nazarda tutiladi. Hisoblab chiqilgan narx indeksining reprezentativligini taʼminlash maqsadida, shuningdek tanlab tadqiq qilish uslubini ishlab chiqish va amalga oshirish koʻzda tutilgan. 3.5. Aholi va mehnat statistikasini xalqaro normalarga muvofiqlashtirish Oʻzbekiston amaliyotiga aholi va mehnat statistikasini joriy qilish, qator chora-tadbirlarni oʻz ichiga olib, ikki yoʻnalishdagi vazifani hal etishni koʻzda tutadi. Birinchidan, bu mazkur koʻrsatkichlar tizimini xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish va mehnat bozorini, daromadlar darajasi va dinamikasi, ish haqini, ish bilan bandlikni, ishsizlikni, ishchi kuchiga boʻlgan sarf-xarajatlarni ifodalovchi sifat jihatdan yangi maʼlumotlar olish imkonini beradi. Bu maʼlumotlar mehnat bozorida vaziyatni prognoz va tahlil qilish hamda iqtisodiy-ijtimoiy siyosat tadbirlarini ishlab chiqish uchun zarurdir. Ikkinchidan, demografik jarayonlarning rivojlanishi, mehnat statistikasi toʻgʻrisidagi axborotning xalqaro qiyoslanuvchanligi hamda XMT (xalqaro mehnat tashkiloti), JSST (Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti) va boshqa xalqaro tashkilotlarga statistika maʼlumotlarini taqdim etish masalalarini hal qiladi. Tegishli uslubiy hujjatlarni ishlab chiqishda va klassifikatsiyalashda XMTning uslubiy hujjatlari (mehnat statistikasi boʻyicha rezolyutsiya va konvensiyalar), ularni IHRT statistika xizmati, Yevrostat, AQSh milliy statistika tashkilotlari, Fransiya, GFR, hamdoʻstlik mamlakatlari statistika qoʻmitalarida amaliy qoʻllash tajribasini hisobga olgan holda, shuningdek, JSST (chunonchi, bolalar oʻlimi koʻrsatkichlari, oʻlim sabablari boʻyicha) tavsiyanomalari asos qilib olinadi. Dasturda aholi roʻyxati va budjet kuzatuvi vaqtida uy-joy xoʻjaligini hisobga olishga oʻtish tadbirlari belgilangan. Bu tartib MST talablarni bajarishni taʼminlaydi va nogironlarni hisobga olish uslubini JSST tavsiyalariga muvofiqlashtiradi. 3.6. Tashqi savdo statistikasini xalqaro talablarni nazarda tutgan holda takomillashtirish Tashqi savdo statistikasini takomillashtirishdan kuzatilgan maqsad tashqi savdo rivojining milliy va xalqaro koʻrsatkichlarining qiyoslanuvchanligini takomillashtirishdir. Bu koʻrsatkichlar tashqi savdo dinamikasining asosiy gʻoyalarini belgilashda, eksport va importning oʻsish surʼatini asosli prognoz qilishda zamin hisoblanadi. Dasturda valyuta mablagʻlari, narx indekslari, eksport va importning fizik hajmi, eksport va import mahsulotida ichki va tashqi savdo narxlari nisbati, bojxona statistikasining shakllanishi xususida koʻrsatkichlar tizimini tuzish tadbirlari belgilangan. Tashqi savdo bojxona statistikasining uslubiy qoidalari Yevropa hamjamiyati va Yevrostat statistika byurosi faoliyatga oid materiallar asosida ishlab chiqiladi. Bu esa Oʻzbekiston tashqi savdosi maʼlumotlarini respublikaning tashqi savdo boʻyicha asosiy sheriklari maʼlumotlari bilan taqqoslash va qiyoslash imkonini beradi. Amalga oshirilishi statistika maʼlumotlarini shakllantirish va Oʻzbekiston Respublikasining boshqa mamlakatlar bilan oʻzaro savdosining rivojlanishini tahlil qilish uchun zarur boʻlgan chora-tadbirlarga alohida oʻrin beriladi. 3.7. Axborotni klassifikatsiyalash va kodlashtirish yagona tizimini rivojlantirish va qoʻllash Texnik-iqtisodiy va ijtimoiy axborotni klassifikatsiyalash va kodlashtirish yagona tizimini rivojlantirish hamda Oʻzbekiston Respublikasi davlat statistikasida va boshqaruvning boshqa sohalarida qoʻllash mavjud klassifikatorlarni joriy qilishni va yuritishni, shu bilan birga klassifikatsiya va kodlantirish sohasidagi xalqaro standartlarni mamlakat shart-sharoitlariga moslashtirishni nazarda tutadi. Birinchi bosqichda klassifikatsiya sohasida milliy hisobchilik xalqaro tizimini statistika amaliyotiga joriy qilish va statistik axborotning xalqaro organlarga taqdim etilishini taʼminlovchi tayyorgarlik ishlari oʻtkaziladi. Klassifikatsiyalash va kodlashtirish yagona tizimi (KKYaT) ning klassifikatorlarni ishlab chiqish va yuritish, ishlab turgan klassifikatorlarga, shu jumladan, xalqaro standartlar (masalan, Tashqi savdo tovarlarini tavsiflash va kodlashtirishning uygʻunlashtirilgan tizimi, oʻlchov birligi, valyuta va jahon mamlakatlarini belgilash tizimi), asosida tuzilgan klassifikatorlarga davlat maqomini berish tartibini belgilash va uni rivojlantirishning uslubiy hamda tashkiliy asoslari yaratiladi. Klassifikatorlarni dolzarblashtirish maqsadida ularni yuritish uchun vazirliklar va idoralarga birkitish, shuningdek, bu klassifikatorlarni “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi axborot-hisoblash tarmogʻi negizida avtomatlashtirilgan tartibda yuritishni tashkil etish nazarda tutilgan. Birinchi bosqich ishi sifatida, shuningdek, xalq xoʻjaligi tarmoqlari klassifikatorlarini iqtisodiy faoliyat barcha turlarining Xalqaro standart tarmoq klassifikatsiyasiga uygʻunlashtirish maqsadida qayta koʻrib chiqish, yangi tashkiliy tuzilmalarni hisobga olib davlat organlari va xoʻjalik boshqarmalari klassifikatorini ishlab chiqish hamda korxonalar va tashkilotlar klassifikatorlarini qayta koʻrib chiqib, ularga Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq korxonalarning mulkchilik va tashkiliy-huquqiy shakllari kabi qoʻshimcha klassifikatsiya belgilarini kiritish nazarda tutilgach. Keyingi bosqichda hisobga olish va statistika yangi tizimining amaliy ish tajribasidan foydalanib KKYaT ni yanada rivojlantirish, bunga xalqaro klassifikatsiya asosida kasblar klassifikatorlarini ishlab chiqishni, boshqaruv hujjatlari, taʼlim, sanoat va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari boʻyicha mutaxassisliklar klassifikatorlarini qayta koʻrib chiqishni kiritish moʻljallangan. KKYaT ni rivojlantirish boʻyicha umumlashtiruvchi va eng koʻlamli ish sifatida texnik-iqtisodiy va ijtimoiy koʻrsatkichlar klassifikatorini koʻrib chiqish nazarda tutilgan. 3.8. Mulkchilik va xoʻjalik yuritishning barcha shakllaridagi korxonalar va tashkilotlarning yagona davlat registri (KTYADR)ni shakllantirish Mulkchilikning va xoʻjalik yuritishning barcha shakllaridagi korxonalar va tashkilotlarning yagona davlat registrini yaratishdan maqsad Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga binoan davlat roʻyxatidan oʻtgan barcha yuridik shaxslarni toʻla hisobga olish va kuzatishdir. KTYADR ni shakllantirish davlat statistika organlari tomonidan davlat roʻyxatiga olishni amalga oshiruvchi barcha darajadagi organlar va davlat boshqaruv organlari bilan, agar ular yagona klassifikatsiya kodlaridan foydalansalar, oʻzaro aloqada amalga oshiriladi. KTYADR ni shakllantirish ishining birinchi bosqichida Registrning huquqiy asosi boʻlgan Nizomni, koʻrsatkichlarni, ularni hisoblash usullarini, Roʻyxatning ishlashini taʼminlovchi yoʻriqnoma-uslubiy materiallar majmuini, shuningdek, xalqaro registr (reyestr) lar bilan axborot-texnologik oʻzaro aloqalar prinsiplarini ishlab chiqish va tasdiqlash koʻzda tutiladi. Ikkinchi bosqichda KTYADR ni yangi dastur taʼminoti va yagona axborot bazasini boshqarish tizimi (ABBT) asosida toʻliq hajmda respublika — viloyat — tuman miqyosida yaratish koʻzda tutilgan. Mahsulotlarni kataloglashtirish davlat tizimini yaratish Oʻzbekiston davlat standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish davlat markazi (“Oʻzdavstandart”) vazifasini kengaytirish zarurligidan kelib chiqadi va quyidagi maqsadlarni nazarda tutadi: davlat tashkilotlarini respublikada ishlab chiqarilayotgan mahsulot va uning tavsifi haqida tahliliy axborot bilan taʼminlash; davlat standartlarining majburiy talablariga rioya etilishini nazorat qilish; isteʼmolchilarni mahsulotning asosiy taʼriflari, ishlab chiqaruvchisi, muvofiqlik sertifikatining borligi, mahsulot yetkazib berishga oid normativ hujjat haqidagi ishonchli axborot bilan taʼminlash. Shuningdek, uyushtirish (axborotni toʻplash, ishlash, isteʼmolchilarga yetkazish) texnologiyasi, mahsulotni kataloglashtirish tizimining axborot-dasturiy taʼminotini yaratish, berilayotgan axborot shakllarini birxillashtirish va mahsulot hamda mahsulot ishlab chiqaruvchi korxonalar toʻgʻrisidagi axborotni klassifikatsiyalash va kodlashtirish tizimini ishlab chiqish. Xalqaro amaliyotda avtomatlashtirilgan shtrixli kodlashtirish tizimini qoʻllash savdo, bank ishi, sogʻliqni saqlash, transport va boshqa tarmoqlarda maʼlumotlar bilan ishlashda hisoblash texnikasidan samarali foydalanishni taʼminlaydi. Shtrixli kodlar xorijiy mamlakatlarga yuborilayotgan mahsulotlarga albatta qoʻyilishi zarur. Dasturning maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi xalq xoʻjaligi tizimining barcha darajadagi tuzilmalarida — davlat, tarmoq va korxona (tashkilot) miqyosida shtrixli kodlashtirishni kompleks qoʻllashni taʼminlashdir. Shtrixli kodlashtirish tizimini ishlab chiqishda shtrixli kodlarni MDH va bir qator xorijiy mamlakatlarda qoʻllashni uslubiy va axborot bilan taʼminlashning haqiqiy amaliyotini, shuningdek, yirik ilmiy markazlar (avtomatik identifikatsiyalash sohasi boʻyicha Tashqi iqtisodiy uyushma, Mikroelektronika va axborot-oʻlchov texnikasi ilmiy-tadqiqot instituti) ishlari hisobga olinishi zarur. Dasturning ushbu boʻlimi shtrixli kodlashtirishni eng avvalo eksport uchun tovar ishlab chiqaruvchi korxonalarda qoʻllash uchun respublikada muayyan moddiy-texnikaviy negiz yaratilishini aks ettiradi. Dasturda quyidagilar boʻyicha tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutiladi: iqtisodiy va statistika yoʻnalishidagi oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlari, malaka oshirish institutlari va fakultetlari, oʻquv markazlari uchun xalqaro statistikada qabul qilingan asosiy uslubiy qoidalarda aks ettirilgan oʻquv rejalari va dasturlarini ishlab chiqish va ularni amaliyotga joriy etish; barcha bosqichdagi oʻquv yurtlari uchun statistika va hisobga olish sohasi oʻquv-uslubiy adabiyotlarini tayyorlash va nashr etish; statistika va hisobot organlari kadrlarini dastur talablari asosida qayta tayyorlash; oʻquv yurtlari oʻqituvchilarini qayta tayyorlash; yuqori malakali ilmiy xodimlar tayyorlash maqsadida dissertatsiya ishlari mavzusiga tuzatish kiritish; oʻquv yurtlarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, ayniqsa EHM ning zamonaviy tizimi va tashkiliy texnika bilan taʼminlash; statistika va hisobga olish sohasi mutaxassislarini xalqaro statistika tashkilotlari va oʻquv yurtlariga malaka oshirishga yuborish. “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasiga Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro hamjamiyat mamlakatlari oldida olgan majburiyatlariga muvofiq, statistika axborotlarini eʼlon qilish va taqdim etish boʻyicha bosh tashkilot vazifasi yuklanadi. “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi Oʻzbekistonning BMT va uning ixtisoslashtirilgan tashkilotlari aʼzosi ekanligidan kelib chiqqan holda respublikaning markaziy iqtisodiy idoralari bilan birgalikda quyidagilarni taʼminlaydi: BMT tizimi statistika organlarining doimiy sessiyalari ishida va mazkur organlar faoliyati doirasida amalga oshiriladigan loyihalarda ishtirok etish; BMT statistika tashkilotlaridan tushadigan masalalar boʻyicha statistik maʼlumotlar taqdim etish; statistika organlari loyihalari doirasida oʻtkaziladigan ishchi guruhlari kengashlarida, ekspertlar guruhi seminarlarida ishtirok etish. Ushbu sohadagi xalqaro hamkorlikning asosiy maqsadlari quyidagilardan iboratdir: xalqaro statistika normalari va standartlarini ishlab chiqadigan xalqaro tashkilotlardan texnikaviy yordam olish; Dasturni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan kadrlarni tayyorlash, shu jumladan xorijiy mamlakatlarda mutaxassislar malakasini oshirish; bozor iqtisodiyotiga asoslangan rivojlangan mamlakatlarning milliy statistika xizmatlari bilan statistika amaliyoti va metodologiyasi sohasida tajriba almashish. Dasturda statistikani xalqaro standartlarga oʻtkazish bilan shugʻullanayotgan mamlakatlar statistika tashkilotlari bilan ikki tomonlama hamkorlik oʻrnatish, shuningdek, rivojlangan mamlakatlar statistika xizmatlari bilan hamkorlikni chuqurlashtirish va kengaytirish nazarda tutilgan. Davlat dasturining koʻp maqsadli yoʻnalishga ega ekanligi, yangi va murakkabligini nazarda tutib, uni bosqichma-bosqich amalga oshirish nazarda tutiladi. Birinchi bosqichda — 1994-1995-yillarda tayyorgarlik-izlanish ishlari amalga oshiriladi. Koʻrsatkichlar tarkibi aniqlanadi, hisoblash uslubiyati va uslubi oʻrganiladi, amaldagi koʻrsatkichlarning hisoblash uslubi jahon amaliyoti uslubi bilan takqoslab koʻriladi va moslashtiriladi, milliy hisob yuritish uslublari oʻrganiladi, ularni axborot bilan taʼminlash tartibi shakllantiriladi, bank hisobi va moliya statistikasi isloh etiladi, korxonalarning moliya-xoʻjalik faoliyati haqidagi buxgalteriya hisobining schyotlar rejasi ishlab chiqiladi, ularni hayotga tatbiq etish tartiblari belgilanadi. Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro tashkilotlarga statistika axboroti yetkazib berish majburiyatlarini bajarish masalasi hal etiladi. Ayni paytda pul va moliya statistikasi koʻrsatkichlarining eksperimental hisob-kitoblari oʻtkaziladi. 1992-1993-yillar uchun Oʻzbekiston Respublikasi toʻlov balansining ekspert hisob-kitoblari amalga oshiriladi. Zarur xalqaro ekspertiza oʻtkaziladi, matematik-dastur taʼminotiga ehtiyoj aniqlanadi. Klassifikatorlarni qayta koʻrib chiqish va Korxonalar va tashkilotlarning yagona davlat registrini tashkil qilish ishlari olib boriladi. Kataloglashtirish tizimini yaratish uchun asosiy loyiha yechimlari ishlab chiqiladi. Mutaxassislar va oʻqituvchilarni oʻqitish tashkil etiladi. Iqtisodchilar, statistlar, buxgaltyerlar tayyorlovchi oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlarining oʻquv dasturlari qayta koʻrib chiqiladi; hisobot va statistika xodimlarini qayta oʻqitish yuzasidan reja va dasturlar yaratiladi. Amaliy tusdagi birinchi navbatdagi ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshiriladi. 1995-yilda statistikaning ijtimoiy-iqtisodiy koʻrsatkichlari tizimini shakllantirish ishlarini yakunlash, davlat statistikasi va hisobga olishi bilan idora statistikasi va hisobga olishi oʻrtasida vazifalarni taqsimlash masalasini hal qilish, Oʻzbekiston Respublikasi boʻyicha 1990 — 1993-yillarda ishlab chiqarish, daromadlardan foydalanish, kapital xarajatlar, tovarlar va xizmatlar yigʻma milliy schyotlar hisob-kitoblarini, “tashqi dunyo” toʻlov balansi schyotlarining eksperimental hisob-kitobini amalga oshirish, xalqaro tashkilotlarning rasmiy nashrlarida eʼlon qilish uchun yuboriladigan 1990 — 1993-yillar statistika maʼlumotlarini tayyorlash nazarda tutiladi. Iqtisodiyot tarmoqlari va sektorlari boʻyicha schyotlarning eksperimental hisob-kitoblari oʻtkazilmoqda. Asosiy klassifikatorlarning dolzarbligini belgilash tugallanadi, ularni yuritish boʻyicha yoʻriqnomalar tayyorlanadi. Tashqi savdo va bojxona statistikasiga aniqlik kiritiladi, isteʼmol va ishlab chiqarish sektorida, eksport va import sohalarida baholar indekslarini hisob-kitob qilish uslubi ishlab chiqiladi. Ikkinchi bosqichda — 1996-yildan boshlab avval ishlab chiqilgan va xalqaro ekspertizadan oʻtgan turli tarmoqlar va sektorlar faoliyatiga oid koʻrsatkichlar tizimi amaliyotga tatbiq etiladi, makrodarajadagi tajriba hisob-kitoblari birlamchi axborotlar asosida hisob-kitob qilishga almashtiriladi, faoliyatning barcha turlaridagi statistika axborotiga asoslangan va xalq xoʻjaligini rivojlantirishning asosiy koʻrsatkichlarini umumlashtiruvchi MST sxemasi asosidagi tarmoqlararo balans hisob-kitoblari amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro amaliyotda qabul qilingan hisobga olish va statistika tizimiga oʻtish Davlat dasturida belgilangan tadbirlarning bajarilishi uchun masʼul vazirliklar, idoralar va ilmiy tashkilotlar: Istiqbolni belgilash va statistika davlat qoʻmitasi (“Oʻzistiqbolstat”) Moliya vazirligi Markaziy bank Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston davlat standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish markazi (“Oʻzdavstandart”) Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki (“Oʻzmilliybank”) Oʻzbekiston “Savdo” davlat-aksionerlik uyushmasi (“Oʻzbeksavdo”) Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi Oʻzbekiston ulgurji va birja savdosi boʻyicha respublika aksionerlik uyushmasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Ijtimoiy taʼminot vazirligi Adliya vazirligi Ichki ishlar vazirligi (IIV) Aloqa vazirligi Qishloq xoʻjaligi vazirligi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi (TIAV) Mehnat vazirligi Davlat soliq qoʻmitasi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi (“Davarxitektqurilish”) Oʻzbekbirlashuv Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Mudofaa vazirligi Tashqi ishlar vazirligi Qishloq xoʻjaligi fanlari akademiyasi Fan va texnika davlat qoʻmitasi Toshkent moliya instituti (TMI) Istiqbolni belgilash va statistika davlat qoʻmitasining iqtisodiyot va ishlab chiqarish kuchlarini rivojlantirish ilmiy-tadqiqot instituti (IIChKRITI) Toshkent Davlat iqtisodiyot universiteti (TDIU) Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining iqtisodiyot instituti (Oʻz FAII) Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining Kibernetika instituti (Oʻz FAKI) Moliya vazirligining moliya va narxlar instituti (MNI) Oʻzbekiston buxgaltyerlar uyushmasi “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasining bozor munosabatlari oʻquv-konsalting markazi Vazirliklar va idoralar Dasturda moʻljallangan tegishli tadbirlarni bajarish boʻyicha aniq muddatlar va ijrochilar belgilangan rejalarni ishlab chiqadilar. Davlat dasturidagi tadbirlarning amalga oshirilishini nazorat qilish uchun vazirliklar, idoralar va ilmiy tashkilotlarning vakolatli vakillaridan iborat Idoralararo komissiya tuziladi. Komissiya doimiy ravishda ijrochilarning Davlat dasturi bajarilishi toʻgʻrisidagi axborotlarini eshitib boradi va Oʻzbekiston Hukumatiga ushbu masala boʻyicha axborot beradi. ‎ Tadbirlar Bajarish muddati Bajarish uchun masʼullar Natijasi ‎ 1‎ 2‎ 3‎ 4‎ 1. Davlat statistikasining umumuslubiy va tashkiliy asoslarini takomillashtirish 1.‎ Statistika koʻrsatkichlari tizimini xalqaro talablar, standartlar va qoidalarni hisobga olgan holda ishlab chiqish 1994-yil “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligi, Markaziy bank, “Oʻzistiqbolstat” Iqtisodiyot va ishlab chiqarish kuchlarini rivojlantirish ilmiy-tadqiqot instituti (IIChKRITI), tarmoq vazirliklari va idoralari Koʻrsatkichlar tizimi 2.‎ Xoʻjalik yuritishning yangi sharoitlarida “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasining vazirliklar va idoralar bilan oʻzaro hamkorligi tartibini belgilash 1994-yil “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligi, Markaziy bank, Davlat soliq qoʻmitasi va boshqalar Uslubiy koʻrsatmalar 3.‎ Statistik kuzatishlarning noyalpi usullarini qoʻllash uslubiyati va usullarini ishlab chiqish: ‎roʻyxatga olishni oʻtkazish, tsenzlar, muntazam statistik saylanma tekshirishlar oʻtkazish rejasini ishlab chiqish;‎aholi budjetini oʻrganish dasturlarini takomillashtirish 1994-1995. yy. “Oʻzistiqbolstat”, IIChKRITI Tadbirlarni oʻtkazish usuli rejasi 4.‎ Asosiy fondlarni uzluksiz inventarizatsiya qilish usulini qoʻllash boʻyicha xalqaro va chet el tajribasini oʻrganish, bozor sharoitlarida undan respublikada foydalanish imkoniyatlari 1995-yil Moliya vazirligi, IIChKRITI, “Oʻzistiqbolstat”, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Iqtisodiyot instituti (OʻzFAII) ‎ 5.‎ Quyidagilarni ishlab chiqish: ‎‎— milliy hisobchilik talablariga muvofiq buxgalteriya va statistika koʻrsatkichlarning shakllanishi va integratsiyasini taʼminlovchi birlamchi hisobga olish koʻrsatkichlari tizimi;‎ ‎— birlamchi hisobga olishning shakllar maketlarini, uslubiy tavsiyalarni va ularni tashkil etishga qoʻyiladigai talablarni oʻz ichiga olgan boʻlimlar boʻyicha standartlar 1994-1995-yy. Moliya vazirligi, “Oʻzistiqbolstat”, “Oʻzistiqbolstat” Bosh hisoblash markazi (BHM) Koʻrsatkichlar tizimi, shakllar maketi, ularni tuzish yuzasidan uslubiy tavsiyanomalar 6.‎ Koʻrsatkichlar tizimini aniqlash, statistikaga oid maʼlumotlar eʼlon qilinishini taʼminlash va bitim hamda konvensiyalarga muvofiq xalqaro tashkilotlarga axborot taqdim etish 1993-yil, keyinchalik har yili “Oʻzistiqbolstat”, BHM, Moliya vazirligi, Markaziy bank Koʻrsatkichlar tizimi, statistik toʻplamlar 7.‎ Statistika hisobotini koʻrsatkichlarning yangi tizimini hisobga olgan holda qayta koʻrib chiqish, iqtisodiyot tarmoqlari boʻyicha hisobot-statistika hujjatlari shakllarini integratsiyalash 1994-yil keyinchalik har yili “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligi, vazirliklar va idoralar Statistika hisoboti shakllari maketlari 8.‎ Hujjatlashtirishni yurishtirish birxillashtirilgan tizimi faoliyat koʻrsatishining asosiy qoidalarini ishlab chiqish, uni amalga oshirish tartibini qayta koʻrib chiqish va tashkil qilish 1994-yil “Oʻzdavstandart”, “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligi, Markaziy bank, Mehnat vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi (TIAV), Ijtimoiy sugʻurta jamgʻarmasi Hujjatlashtirishni yuritishning birxillashtirilgan tizimi haqida nizom 9.‎ Statistika koʻrsatkichlarining tarkibi va hisob-kitob qilish uslubining oʻzgarishiga muvofiq elektron-hisoblash komplekslari ishini takomillashtirish 1994-1995-yy. BHM ‎ 2. Oʻzbekiston Respublikasida milliy schyotlar tizimini yaratish va joriy qilish 2.1. Milliy schyotlar tizimini (MST) iqtisodiyotning tarmoqlari va sektorlari boʻyicha ishlab chiqish 1.‎ 1991-1992-yillarga oid ichki iqtisodiyot schyotlarining Oʻzbekiston Respublikasi miqyosidagi tajriba hisob-kitobini amalga oshirish 1994-yil “Oʻzistiqbolstat”, IIChKRITI Oʻzbekiston Respublikasining 1991-1992-yillarga oid yigʻma iqtisodiy schyotlari 2.‎ MSTning “Yalpi qoʻshilgan qiymat” koʻrsatkichini hisoblab chiqish: ‎— 1991-1992-yillar uchun respublika boʻyicha‎—hududlar boʻyicha 1994-yil‎‎1995-yil “Oʻzistiqbolstat”, IIChKRITI, OʻzFAII‎‎“Oʻzistiqbolstat”ning hududiy organlari ‎ 3.‎ Respublika va hududlar miqyosida MSTni tuzish va yuritish uchun matematik, dasturiy va axborot taʼminoti tizimini ishlab chiqish 1994—1996-yy. “Oʻzistiqbolstat”, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Kibernetika instituti (UzFAKI), BHM Dasturiy va axborot taʼminoti 4.‎ Ichki iqtisodiyot schyotlari uslubiyati (moliya schyotlaridan tashqari) va hisob-kitoblarini xalqaro tashkilotlar ekspertlari tomonidan ekspertiza qilishini amalga oshirish 1994-yil “Oʻzistiqbolstat”, IIChKRITI ‎ 5.‎ Oʻzbekiston Respublikasi boʻyicha 1992-yil uchun iqtisodiyot tarmoqlari va sektorlari schyotlarini tuzish 1994-yil “Oʻzistiqbolstat”, IIChKRITI, BHM, OʻzFAII, UzFAKI Schyotlar tizimi, hisob-kitob uslubi 6.‎ Yil choragi boʻyicha ichki yalpi mahsulotning tajriba hisob-kitobini amalga oshirish 1994-yil “Oʻzistiqbolstat” Hisob-kitob uslubi 7.‎ Moliyaviy schyotning tajriba hisob-kitobi 1996-yil Moliya vazirligi, Markaziy bank ‎ 8.‎ Moliyaviy schyotni tuzish uslubini ishlab chiqish va uni sinab koʻrish 1996-yil Moliya vazirligi, Markaziy bank, “Oʻzistiqbolstat” Hisob-kitob uslubi 9. ‎ 1991-1992-yillar uchun “Tashqi dunyo” sektori schyotlarini tuzish uslubiyatini ishlab chiqish va tajriba sifatida hisob-kitob qilish 1994-1995-yy. “Oʻzistiqbolstat”, Markaziy bank, Moliya vazirligi, TIAV, Davlat soliq qoʻmitasi, IIChKRITI Hisob-kitob uslubi 10.‎ “Tashqi dunyo” hisob-kitobi schyotini xalqaro ekspertizadan oʻtkazish 1996-yil “Oʻzistiqbolstat”, Markaziy bank, Moliya vazirligi, TIAV, Davlat soliq qoʻmitasi, IIChKRITI ‎ 11.‎ Milliy boylik balans jadvallari (aktivlar va passivlar jadvali)ni tuzish va tajriba hisob-kitoblari uslubini ishlab chiqish, shuningdek, moliyaviy schyotning aktiv va passiv operatsiyalari boʻyicha boshlangʻich va yakuniy qoldiqlarini umuman iqtisodiyot hamda sektorlar uchun kiritish 1994-1995-yy Moliya vazirligi, Markaziy bank, “Oʻzistiqbolstat” Hisob-kitob uslubi 12.‎ Hududlar darajasida ayrim schyotlar uslubini ishlab chiqish va tajriba hisob-kitoblari 1995-yil “Oʻzistiqbolstat”, “Oʻzistiqbolstat” viloyat boshqarmalari, OʻzFAKI, IIChKRITI Hisob-kitob uslubi 2.2. Tarmoqlararo balanslarni MST sxemasi asosida ishlab chiqish 1.‎ XXB tarmoqlararo balanslari va MSTni axborot va uslubiy taʼminlash boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlari olib borish‎ 1994—1996-yy.‎ “Oʻzistiqbolstat”, IIChKRITI, BHM, OʻzFAII‎ Uslubiy tavsiyalar‎ 2.‎ Tarmoqlararo balans uchun ishlab chiqarishga xarajatlarning noyalpi uzatishlarini oʻtkazish uslubini ishlab chiqish‎ 1994—1996-yy.‎ “Oʻzistiqbolstat”, IIChKRITI, BHM, OʻzFAII‎ ‎ 3.‎ Tarmoqlararo balanslar hisob-kitobining axborot, uslubiy va dasturiy taʼminlanishini ishlab chiqish‎ 1995-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHM‎ Axborot taʼminoti shakllari maketlari va dasturiy taʼminlash‎ 4.‎ Iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida mahsulot ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish xarajatlarini bir yoʻla tadqiq qilish va 1995-yil uchun tarmoqlararo balanslarni ishlab chiqish‎ 1996-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHM, “Oʻzistiqbolstat” viloyat boshqarmalari, vazirliklar va idoralar‎ 1995-yil uchun tarmoqlararo balans‎ 2.3. Yalpi ichki mahsulotni xalqaro iqtisodiy taqqoslashga oid ishlarni bajarish 1.‎ Yalpi ichki mahsulotni BMTning Xalqaro taqqoslashlar dasturi asosida hisob-kitob qilish uchun maʼlumotlar olish va hisoblash uslubini tayyorlash‎ 1994-yil‎ “Oʻzstiqbolstat”, BHM, IIChKRITI, “Oʻzmilliybank”, TIAV, Moliya vazirligi, OʻzFAII‎ Yalpi ichki mahsulot hisob-kitobi‎ 2.‎ Bir xil yoki oʻxshash isteʼmol tovarlari va xizmatlar namunalarini, investitsiya tovarlari namunalarini va qurilish obyektlari namunalarini (ekspertlar bilan birga) tanlash va tegishli axborot olishni tashkil etish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHM, TIAV‎ Tovar namunalari roʻyxati‎ 3.‎ Xalqaro taqqoslashlar dasturi asosida YIM elementlari haqida axborot toʻplash ‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHM, TIAV, Moliya vazirligi ‎ ‎ 4.‎ Xorijiy sherik mamlakatlarning tovarlar (xizmatlar, obyektlar)ining namunalarini va ularning narxlarini ekspertlarning ikki tomonlama uchrashuvi asosida kelishib olish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV‎ ‎ 5.‎ YIM va natijalarni hisob-kitob qilish usuli toʻgʻrisidagi birlamchi maʼlumotlarni sherik mamlakatlar deleg�tsiyalari bilan kelishib olish‎ 1995-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV‎ ‎ 6.‎ Oʻzbekiston Respublikasi — Turkiya taqqoslash natijalarini olish, ularni tahlil qilish va umumlashtirish‎ 1995-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”‎ ‎ 3. Axborot bilan taʼminlash tizimini takomillashtirish 3.1. Buxgalteriya va bank hisobini qayta qurish 1.‎ Korxonalar moliya-xoʻjalik faoliyati buxgalteriya hisobi schyotlari rejasini va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnomani tatbiq qilish‎ 1994-yil‎ Moliya vazirligi‎ ‎ 2.‎ Buxgalteriya hisobi schyotlari rejasini qoʻllash tartibini ochib beruvchi hisobga olishning maxsus standartlarini va uni qoʻllash boʻyicha yoʻriqnomani joriy qilish‎ 1994-yil‎ Moliya vazirligi‎ ‎ 3.‎ Bank buxgalteriya hisobi registrlarining xalqaro klassifikatsiyalar bilan taqqoslanuvchanligini tahlil qilish ‎ 1994-yil‎ Markaziy bank‎ ‎ 4.‎ Respublika budjeti, viloyatlar va Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjetlari ijrosi boʻyicha buxgalteriya hisobi hamda hisobotlar boʻyicha yoʻriqnomani xalqaro hisobga olish va statistika tizimi amaliyoti va xalqaro tashkilotlarning Oʻzbekiston Respublikasi moliyaviy ahvolini ifodalovchi maʼlum koʻrsatkichlar roʻyxatini taqdim etish talablariga muvofiq ishlab chiqish ‎ 1994-yil‎ Moliya vazirligi‎ Yoʻriqnoma‎ 5.‎ Bank hisobida mamlakat klassifikatsiyalaridan xalqaro klassifikatsiyalarga oʻtishga oid vaqtinchalik uslubni ishlab chiqish ‎ 1994-yil‎ Markaziy bank‎ Hisob-kitob uslubi‎ 6.‎ Bank hisob schyotlarining xalqaro amaliyotga muvofiq keladigan yangi rejasini ishlab chiqish‎ 1994-yil‎ Markaziy bank‎ Schyotlar rejasi‎ 7.‎ Bank hisobi schyotlari yangi rejasini xalqaro ekspertizadan oʻtkazish‎ 1994-yil‎ Markaziy bank‎ ‎ 8.‎ Bank buxgalteriyasi hisobi amaliyotiga schyotlar yangi rejasini joriy etish ‎ 1994-1995-yy.‎ Markaziy bank‎ ‎ 3.2. Moliya, budjet va bank statistikasini xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish ‎‎ 1.‎ Markaziy bankning bozor talabi va taklifga boshqaruvchilik taʼsirini ifodalovchi statistik koʻrsatkichlar tizimini aniqlash (pul massasi agregatlari, Markaziy bankning tijorat banklari depozitlariga rezerv talablari, Markaziy bank tijorat banklari uchun ishlaydigan likvidlikning iqtisodiy normativlari, Markaziy bankning foiz stavkalari)‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, Markaziy bank, Moliya vazirligi‎ Koʻrsatkichlar tizimi‎ 2.‎ Pul statistikasi va bank hisoboti koʻrsatkichlarining xalqaro talablarga muvofiq keladigan tizimini aniqlash (bank tizimining konsolidatsiya qilingan balansi, ishlatishning konsolidatsiya qilingan schyoti, foyda va zararlarning konsolidatsiya qilingan schyoti, xalqaro valyuta fondi (XVF) uslubiyati boʻyicha pul sharhi, XVF uslubiyati boʻyicha moliyaviy sharh, XVF uslubiyati boʻyicha bank sharhi, XVF uslubiyati boʻyicha pul massasi agregatlari va uning kredit qoʻyilmalari, XVF uslubiyati boʻyicha davlat qarzlariga kredit berish, naqd pul emissiyasi, pul bozorining moliyaviy vositalari, valyuta kurslari)‎ 1994-yil‎ Markaziy bank “Oʻzistiqbolstat”‎ Koʻrsatkichlar tizimi‎ 3.‎ Kredit resurslari va qoʻyilmalari boʻyicha hisobotni pul-kredit boshqaruvi amaliyoti ehtiyojlariga hamda xalqaro klassifikatsiyalarga muvofiqlashtirish‎ 1994-yil‎ Markaziy bank, “Oʻzistiqbolstat”‎ ‎ 4.‎ Davlat ichki va tashqi qarzini hisob-kitob qilish uslubini ishlab chiqish‎ 1994-yil‎ Moliya vazirligi, Markaziy bank, “Oʻzistiqbolstat”‎ Hisob-kitob uslubi‎ 5.‎ Markaziy bank balansini, tijorat banklari va bank tizimiga oid boʻlmagan moli� tashkilotlari balanslarinn xalqaro amaliyotga muvofiqlashtirish va ularni eʼlon qilish‎ 1994-yil‎ Markaziy bank‎ ‎ 6.‎ Quyidagilar boʻyicha 1992-1993-yillar axboroti yuzasidan tajriba hisob-kitoblari uslubini ishlab chiqish va oʻtkazish: ‎—Markaziy bankning bozor talabi va taklifiga taʼsirini ifodalovchi statistik koʻrsatkichlar tizimi; ‎—pul va bank statistikasining statistik koʻrsatkichlar tizimi; ‎—davlat qarzi statistikasi koʻrsatkichlari; ‎ 1994-yil‎ Moliya vazirligi Markaziy bank, “Oʻzistiqbolstat” ‎ Hisob-kitob uslubi‎ 7.‎ Markaziy bankning bozor talabi va taklifiga taʼsirini ifodalovchi koʻrsatkichlarning, moliya, budjet va bank statistikasi, davlat qarzi koʻrsatkichlarining uslubi va tajriba hisob-kitoblarini xalqaro ekspertizadan oʻtkazish‎ 1994-yil‎ Markaziy bank, “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligi‎ ‎ 8.‎ Bank moliya hisobotining koʻrsatkichlari tarkibini hamda uni taqdim etish va eʼlon qilish tartibini aniqlash, uslubiy koʻrsatmalarni ishlab chiqish‎ 1994-yil‎ Markaziy bank, “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligi ‎ Koʻrsatkichlar tizimi ‎ 9.‎ 1993-yil davridan boshlab xalqaro talablarga javob beradigan hisobotlarni tayyorlash va eʼlon qilishni davlat moliya, budjet va bank statistikasi amaliyotiga kiritish‎ 1994-1995-yy.‎ Markaziy bank, “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligi‎ ‎ ‎‎3.3. Toʻlov balansini tuzish ishini tashkil etish 1.‎ Toʻlov balansini xalqaro valyuta fondi (XVF) uslubiyati boʻyicha tuzish uchun zarur boʻlgan axborot bazasiga asosiy talablarni aniqlash‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV, Moliya vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi, Markaziy bank‎ ‎ 2.‎ Joriy operatsiyalar boʻyicha toʻlov balansini tuzish uslubini (hisobot shakllari, vositalari) ishlab chiqish va 1993-yil maʼlumotlari boʻyicha tajriba hisob-kitoblarini amalga oshirish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligi, TIAV, Davlat soliq qoʻmitasi, Markaziy bank‎ ‎ 3.‎ Joriy operatsiyalar balanslarini xalqaro ekspertizadan oʻtkazish‎ 1994-yil‎ Moliya vazirligi, TIAV, “Oʻzistiqbolstat”, Davlat soliq qoʻmitasi, Markaziy bank‎ ‎ 4.‎ Savdo va savdoga oid boʻlmagan operatsiyalar boʻyicha toʻlov balansini tuzish uslubini ishlab chiqish. Tajriba hisob-kitoblarini amalga oshirish ‎ 1994-yil‎ Moliya vazirligi, TIAV, “Oʻzistiqbolstat”‎ Hisob-kitob uslubi‎ 5.‎ Sarmoya harakati balansini tuzish uslubi (hisobot shakllari, vositalari)ni ishlab chiqish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, Markaziy bank‎ Hisob-kitob uslubi, vositalari‎ 6.‎ Sarmoyaning xalqaro harakati balansi koʻrsatkichlarining tajriba hisob-kitobini oʻtkazish va moliyaviy vedomostlarini tuzish‎ 1995-yil‎ Moliya vazirligi, TIAV, “Oʻzistiqbolstat”, Davlat soliq qoʻmitasi, Markaziy bank‎ ‎ 7.‎ Sarmoyaning xalqaro harakati toʻlov balansini xalqaro ekspertizadan oʻtkazish‎ 1995-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV, Moliya vazirligi, Markaziy bank‎ ‎ 8.‎ Oʻzbekistonning toʻlov balansini toʻliq sxema boʻyicha tuzishning tajriba hisob-kitobini amalga oshirish‎ 1995-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV, Moliya vazirligi, Markaziy bank‎ ‎ 9.‎ Toʻlov balansini toʻliq sxema boʻyicha xalqaro ekspertizadan (XVF) oʻtkazish‎ 1996-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV, Moliya vazirligi, Markaziy bank‎ ‎ 3.4. Narx statistikasini takomillashtirish 3.4.1. Isteʼmol sektorining narx statistikasi‎‎ 1.‎ Xalq isteʼmol tovarlari chakana narxlari indekslarini hisoblab chiqishda foydalaniladigan sotishning barcha yoʻllarini hisobga olgan holda chakana narxlar dara�asi va ular dinamikasidagi oʻzgarishlarni hisob-kitob qilish uslubiyati va uslubini tayyorlash‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligi, “Oʻzbeksavdo”, Oʻzbekbirlashuv‎ Hisob -kitob uslubi‎ 2.‎ Oilalar tovar sotib oladigan joylar toʻgʻrisida ulardan soʻrash va tajriba tadqiq ishlari olib borish uslubini ishlab chiqish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHMning ijtimoiy tadqiqotlar byurosi‎ Uslub‎ 3.‎ Aholiga maishiy xizmat koʻrsatish baholari indekslarini hisoblab chiqish uslubini tayyorlash‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligi, “Oʻzmaishiyxizmat” uyushmasi‎ Uslub‎ 4.‎ Isteʼmol narxlari indekslarida mavsumiy tarkibiy qismlarni aniqlash boʻyicha uslubiy tavsiyalarni ishlab chiqish‎ 1994-yil “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligining moliya va narxlar instituti (MNI)‎‎ Uslubiy tavsiyanoma‎ 5.‎ Har bir hudud uchun narxlar toʻgʻrisidagi axborotning reprezentativligi taʼminlanadigan shaharlar va qishloq aholi yashash joylarini tanlash va narxlarni roʻyxatga olish ‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, MNI‎ ‎ 6.‎ Tovarlar narxlarini roʻyxatdan oʻtkazish amalga oshiriladigan doʻkonlarni tanlab tadqiq qilish va ajratish ‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, “Oʻzbeksavdo”, Oʻzbekbirlashuv, BHM‎ ‎ 7.‎ Isteʼmol narxlari indekslarini hisoblab chiqish va tajriba hisob-kitoblarini amalga oshirish uslubini takomillashtirish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHM‎ Uslub‎ 8.‎ Trapsport va aloqadagi tariflar oʻzgarishini statistik kuzatish uslubini takomillashtirish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligi, OʻO Temir yoʻl boshqarmasi, “Oʻzbekiston havo yoʻllari”, Aloqa vazirligi, “Oʻzavtotrans”, BHM‎ ‎ 9.‎ Hisob-kitob uslubi oʻzgarishini hisobga olgan holda chakana narxlar indekslarini hisob-kitob qilish ‎ 1994 va keyingi yillar‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHM‎ ‎ 10.‎ Kiritilgan uslubiy oʻzgarishlarni hisobga olib aholiga pullik xizmat koʻrsatish baholari indekslarini hisob-kitob qilish‎ 1994 va keyingi yillar‎ “Oʻzistiqbolstat”, BXM‎ ‎ 3.4.2. Ishlab chiqarish sektori narx statistikasi‎‎‎ 11. Ulgurji narxlarni roʻyxatdan oʻtkazish uchun tovar ishlab chiqaruvchi korxonalar va tovarlar namunalarini tanlash‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”‎ ‎ 12.‎ Qishloq xoʻjaligi va sanoat mahsulotlari narxlari nndeksini shakllantirish uslubini tayyorlash ‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”‎ Uslub‎ 13.‎ Fermer xoʻjaliklari sotadigan mahsulotlar narxlaridagi oʻzgarishlarni kuzatish uslubini tayyorlash‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”‎ Uslub‎ 14.‎ Isteʼmolchilar narxlari indekslarini tuzishda import mahsulotlar narxlari dinamikasini hisobga olish boʻyicha takliflar tayyorlash‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV‎ ‎ 15.‎ Eksport qilinadigan mahsulotlar narxlari dinamikasini hisobga olish yuzasidan takliflar tayyorlash‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV‎ ‎ 16.‎ Eksport qilinadigai mahsulotlar narxlari iidekslarini hisob-kitob qilish usullarini tuzish va amalga oshirish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV, BHM‎ Hisoblash usullari‎ 17.‎ Bozor narxi belgilanishi sharoitida isteʼmolchilar ulgurji narxlarini roʻyxatdan oʻtkazishni tashkil etish va oʻtkazish boʻyicha tavsiyalarni tayyorlash‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”‎ ‎ 18.‎ Birjalarda narxlar darajasi va dinamikasini kuzatish uslubini ishlab chiqish‎ 1994-1995-yy‎ “Oʻzistiqbolstat” ‎ Uslub‎ 19.‎ Narxlar indekslari tizimini hisob-kitob qilish uchun avtomatlashtirilgan ish joylari (AIJ)ni ishlab chiqish va joriy qilish‎ 1994-1995-yy.‎ “Oʻzistiqbolsat”, BHM‎ AIJ‎ 20.‎ Qurilish-montaj ishlari narx indekslarini tuzish va qurilish mahsulotlari narxlarini kuzatish uslubini tayyorlash‎ 1994-yil ‎ “Oʻzistiqbolstat”‎ Uslub‎ 3.5. Aholi va mehnat statistikasini xalqaro normalarga muvofiqlashtirish 3.5.1. Aholi statistikasi‎‎ 1.‎ Bolalar oʻlimini Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) tavsiyalari asosida hisobga olishga oʻtish‎ 1994-yil‎ Sogʻliqni saqlash vazirligi, “Oʻzistiqbolstat”‎ ‎ 2.‎ Aholi oʻlimi sabablari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni JSST tavsiya etgan kasalliklar xalqaro klassifikatsiyasi asosida ishlab chiqishga oʻtish ‎ 1994-1995-yy.‎ Sogʻliqni saqlash vazirligi, “Oʻzistiqbolstat”‎ ‎ 3.‎ Tugʻilish va oʻlishni tibbiy hujjatlar asosida statistik hisobga olish va qayd etishga oʻtish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Adliya vazirligi ‎ ‎ 4.‎ Aholiii roʻyxatga olishda uy xoʻjaliklar (oila bilan bir qatorda) MST talablariga munofiq hisobga olishga oʻtish‎ 1994-1995-yy‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHM‎ ‎ 5.‎ Aholini jon boshi boʻyicha roʻyxatga olish yuzasidan takliflar tayyorlash, ishlar tarkibini aniqlash, jon boshini avtomatlashtirilgan roʻyxatga olishning asosiy qoidalarini ishlab chiqish, maʼlumotlar bazalarini tashkil etish boʻyicha tajriba ishlari olib borish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat” manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda‎ ‎ 3.5.2. Mehnat statistikasi‎‎ 6.‎ Xalqaro Mehnat tashkiloti (XMT) tavsiyalariga muvofiq ishchi kuchi, ish bilan bandlik, ishsizlik koʻrsatkichlarini aniqlash uslubini ishlab chiqish‎ 1994-1995-yy.‎ Mehnat vazirligi, “Oʻzistiqbolstat”‎ Uslub‎ 7.‎ XMT tavsiyasini hisobga olgan holda ish bilan bandlik muammolarini oʻrganish uchun oilalar (uy xoʻjaliklari)ni tanlab tadqiq qilish uslubini ishlab chiqish ‎ 1994-yil‎ Mehnat vazirligi, “Oʻzistiqbolstat”‎ Uslub‎ 8.‎ Ish bilan taʼminlash muammosini oʻrganish boʻyicha oilalar (uy xoʻjaliklari)ni tanlab tadqiq qilish‎ 1994 va keyingi yillar‎ “Oʻzistiqbolstat”, mahalliy statistika organlari‎ ‎ 9.‎ Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar hisobi va hisoboti uslub haqida shakllarini XMT tavsiyasiga muvofiq tayyorlash ‎ 1994-yil‎ Mehnat vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi, “Oʻzistiqbolstat”‎ Hisobga olish va hisobot usullari, shakllari‎ 10.‎ Hisobga olish va hisobot shakllariga ish bilan bandlik va ishsizlikning yangi taʼriflariga muvofiq tuzatishlar kiritish ‎ 1994-yil‎ Mehnat vazirligi, OʻzFAII, “Oʻzistiqbolstat” ‎ Hisobga olish va hisobot shakllari‎ 11.‎ XMT tavsiyalarini hisobga olib ishchi kuchiga sarflanadigan xarajatlarni aniqlash uslubini ishlab chiqish‎ 1994-yil‎ Mehnat vazirligi, “Oʻzistiqbolstat”‎ Uslub‎ 12.‎ XMT tavsiyalariga muvofiq iqtisodiyotning ayrim tarmoqlaridagi xodimlar ish haqlarini tadqiq qilish‎ 1994 va keyingi yillar‎ “Oʻzistiqbolstat”, Mehnat vazirligi‎ Tadqiqot haqida hisobot‎ 13.‎ Ishchi kuchlarining maʼlumot darajasi va klassifikatsiya holatini statistik oʻrganishni amalga oshirish ‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”‎ ‎ 14.‎ Uslubiy koʻrsatmalar va statistik hisobot shakllariga kasblarning yangi klassifikatsiyasiga muvofiq tuzatishlar kiritish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, Mehnat vazirligi ‎ ‎ 3.5.3. Uy xoʻjaliklari budjeti tadqiqoti‎‎ 15.‎ Uy xoʻjaliklarini tanlab tadqiq etish tarmogʻini yaratish, uy xoʻjaliklari budjeti tadqiqotlari dasturini ishlab chiqish va sinab koʻrish ‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”‎ ‎ 16‎ Uy xoʻjaliklari budjetini tadqiq qilish‎ 1994 va keyingi yillar‎ “Oʻzistiqbolstat”‎ ‎ 17.‎ JSST tavsiyalariga muvofiq nogironlarni hisobga olish uslubini ishlab chiqish va ularni hisobga olish‎ 1994 va keyingi yillar‎ Sogʻliqni saqlash vazirligi, “Oʻzistiqbolstat”, Ijtimoiy taʼminot vazirligi, Nogironlar jamiyati‎ Uslub‎ 3.6. Tashqi savdo statistika koʻrsatkichlarini xalqaro talablar asosida aniqlash 1.‎ Tashqi iqtisodiy faoliyat tovar nomenklaturasi asosida tovarlar eksporti va importi oʻrtacha narxlari indekslari va fizik hajmlarini hisob-kitob qilish uslubini ishlab chiqish ‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV‎ Hisob -kitob uslubi‎ 2.‎ Eksport va import mahsulotlarga tashqi savdo va ichki savdo narxlari nisbati hisob-kitobi uslubini aniqlash‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV‎ ‎ 3.‎ Xorijiy valyutadagi tushumlar va mablagʻlar harakati ustidan statistik kuzatish uslubini ishlab chiqish ‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV, Markaziy bank, Davlat soliq qoʻmitasi‎ Uslub‎ 4.‎ Tovarlar va xizmatlar eksport imkoniyatlarini statistik kuzatishini amaliyotga joriy etish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV‎ ‎ 5.‎ Tashqi iqtisodiy faoliyat qatnashchilari uchun tovarlar va xizmatlar turlari savdosini tartibga solib turuvchi xalqaro standartdan foydalanish xususida takliflar ishlab chiqish‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, TIAV Davlat soliq qoʻmitasi‎ ‎ 6.‎ Quyidagilar toʻgʻrisida maʼlumotlar ishlab chiqishni statistika amaliyotiga joriy qilish: ‎—faoliyat turlari boʻyicha, noishlab chiqarish sohasi ham shu jumlaga kiradi, xorijiy valyutadagi mablagʻlar harakati; ‎— tovarlar va mamlakatlar boʻyicha eksport va importning narxlari indekslari va fizik hajmlari ‎ 1994 va keyingi yillar‎ “Oʻzistiqbolstat”, “Oʻzmilliybank”, Davlat soliq qoʻmitasi‎ ‎ 7.‎ Tashqi savdo bojxona statistikasini tashkil etish boʻyicha ishlar majmuini amalga oshirish ‎ 1994 va keyingi yillar‎ Davlat soliq qoʻmitasi, “Oʻzistiqbolstat”‎ ‎ 8.‎ Bojxona va statistika organlarining tashqi savdoga oid maʼlumotlarni yigʻish, ular bilan ishlash, eʼlon qilish boʻyicha faoliyatlarini muvofiqlashtirish yuzasidan takliflar tayyorlash‎ 1994 va keyingi yillar‎ Davlat soliq qoʻmitasi, “Oʻzistiqbolstat” ‎ ‎ ‎‎3.7. Axborotlarni klassifikatsiyalash va kodlashtirish yagona tizimini rivojlantirish va qoʻllash 1.‎ Texnik-iqtisodiy va ijtimoiy axborotlarni klassifikatsiyalash va kodlashtirish yagona tizimining ishlashni va rivojlantirishining asosiy qoidalarini hamda respublika klassifikatorlarini ishlab chiqish va takomillashtirish tartibi toʻgʻrisidagi uslubiy qoidalarni ishlab chiqish‎ 1994-1995-yy.‎ “Oʻzdavstandart” markazi‎ ‎ 2.‎ Oʻzbekiston Respublikasi istiqbolni belgilash va statistika davlat qoʻmitasining axborot-hisoblash tarmogʻi bazasida klassifikatorlarni joriy qilish toʻgʻrisidagi qoidalarni ishlab chiqish ‎ 1994 va keyingi yillar‎ “Oʻzdavstandart”, BHM “Oʻzistiqbolstat” ‎ ‎ 3.‎ Xalq xoʻjaligi tarmoqlari klassifikatorini xalqaro standart tarmoq klassifikatsiyasi bilan uygʻunlashtirish maqsadida qayta koʻrib chiqish‎ 1994 va keyingi yillar‎ “Oʻzdavstandart”, BHM,‎ Xalq xoʻjaligi tarmoqlari klassifikatori‎ 4.‎ Korxonalar va tashkilotlar klassifikatorini qayta koʻrib chiqish ‎ 1994-yil‎ “Oʻzdavstandart”,‎ Klassifikator‎ 5.‎ Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari klassifikatorini ishla� chiqish ‎ 1994 va keyingi yillar‎ “Oʻzdavstandart”, BHM‎ Klassifikator‎ 6.‎ Iqtisodiy faoliyat, mahsulot va xizmat koʻrsatish turlari integratsiyalangan klassifikatorini mamlakat va xalqaro Klassifikatsiyalar bazasida ishlab chiqish va tatbiq etish ‎ 1994 va keyingi yillar‎ “Oʻzdavstandart”, BHM‎ Klassifikator‎ 7.‎ Taʼlim boʻyicha mutaxassisliklar klassifikatorini ishlab chiqish‎ 1995-yil‎ “Oʻzdavstandart”, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi‎ Klassifikator‎ 8.‎ Sanoat va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari klassifikatorini xalqaro standartlarga muvofiq qayta koʻrib chiqish ‎ 1995-yil‎ “Oʻzdavstandart”, Davlat soliq qoʻmitasi, vazirliklar, idoralar, “Oʻzbeksavdo”, Qishloq xoʻjaligi vazirligi‎ Klassifikator‎ 9.‎ Texnik-iqtisodiy �a ijtimoiy koʻrsatkichlar klassifikatorini ishlab chiqish‎ 1995-yil‎ “Oʻzdavstandart”, Markaziy bank, TIAV, “Oʻzistiqbolstat” Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, “Oʻzsanoatxoʻjalikqurilish”, Moliya vazirligi, “Oʻzavtotrans”, “Oʻzbeksavdo” va boshqalar‎ Klassifikator‎ 10.‎ Xoʻjalik, bank va moliyaviy operatsiyalar Klassifikatorini ishlab chiqish‎ 1995-yil‎ “Oʻzdavstandart”, Markaziy bank, Moliya vazirligi, “Oʻzistiqbolstat”‎ Klassifikator‎ ‎‎3.8. Xoʻjalik yuritish va mulkchilikning barcha shakllaridagi korxonalar va tashkilotlarning yagona davlat registri (KTYADR)ni shakllantirish 1.‎ KTYADRni yaratish boʻyicha normativ-uslubiy hujjatlar majmuini ishlab chiqish, kuzatiladigan va roʻyxatga olinadigan koʻrsatkichlar tarkibini hamda ularni hisoblab chiqish usullarini aniqlash‎ 1994-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHM‎ ‎ 2.‎ KTYADRni yaratish va joriy etish boʻyicha ishlar majmuini amalga oshirish ‎ 1995-yil‎ “Oʻzistiqbolstat” va uning hududiy organlari‎ ‎ 2.1.‎ Texnik topshiriqlar va KTYADR ishchi loyihasini xalqaro prinsiplarining qayta koʻrib chiqilgan klassifikatorlarini hisobga olgan holda maʼlumotlar bankini boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimi (AT) bazasida ishlab chiqish ‎ 1994-1995-yillar‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHM‎ ‎ 2.2.‎ Texnik taʼminot loyihasiga muvofiq texnika vositalari va SUBDning sotib olinishi, yetkazib berilishi va ishga tushirilishini taʼminlash‎ 1995-yil‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHM‎ ‎ 2.3.‎ KTYADRni yuritishning avtomatlashtirilgan tizimini (AT) bir nechta viloyatlarda va ularning tarkibiga kiradigan tumanlar (shaharlar)da sinovdan oʻtkazish‎ 1994-1995-yillar‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHM‎ ‎ 2.4.‎ KTYADRni yuritish ATni sanoat yoʻli bilan joriy etishni tashkil qilish‎ 1995-yil‎ “Oʻzistiqbolstat” va uning hududiy organlari, BHM‎ ‎ 2.5.‎ KTYADRni yuritishning ATni ishga tushirish va undan milliy iqtisodiyotda foydalanish ishlarini tashkil etish‎ 1995 va keyingi yillar‎ “Oʻzistiqbolstat”, BHM‎ ‎ 4. Mahsulotni kataloglashtirishning davlat tizimini tashkil etish 1.‎ Kataloglashtirish tizimini tashkil qilish va undan foydalanish boʻyicha chet el tajribasini oʻrganish‎ 1994-yil‎ “Oʻzdavstandart”‎ ‎ 2.‎ Mahsulotni kataloglashtirish Davlat tizimining huquqiy asoslarini ishlab chiqish va ularni standartlar toʻgʻrisidagi qonun va boshqa qonun hujjatlari loyihalariga, shuningdek, davlat standartlashtirish tizimi standartlariga kiritish‎ 1994-yil.‎ “Oʻzdavstandart”‎ Qonunlar loyihalari‎ 3.‎ Respublika va hududiy boshqaruv darajasida KTYADR bilan kataloglashtirish Davlat tizimining oʻzaro axborot almashish tartibini ishlab chiqish ‎ 1994-yil.‎ “Oʻzdavstandart” BHM ‎ Yoʻriqnoma materiallar‎ 4.‎ Kataloglashtirish Davlat tizimini tashkil qilish boʻyicha takliflar tayyorlash‎ 1994-yil.‎ “Oʻzdavstandart”‎ ‎ 5.‎ Kataloglashtirish Davlat tizimining birinchi navbatini ishga tushirish‎ 1996-yil.‎ “Oʻzdavstandart”‎ ‎ 5. Shtrixli kodlashtirish tizimini qoʻllash 1.‎ Shtrixli kodlashtirishni joriy etishni taʼminlash boʻyicha takliflar tayyorlash ‎ 1994-yil‎ “Oʻzdavstandart”‎ ‎ 2.‎ Avtomatik identifikatsiyalash (shtrixli kodlashtirish) tizimi boʻyicha mutaxassislar tayyorlash ‎ 1995 va keyingi yillar‎ FTDQ, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi‎ ‎ 3.‎ Tashqi savdoda shtrixli kodlashtirishni qoʻllash‎ 1995-1996-yy.‎ TIAV‎ ‎ 4.‎ Moddiy-texnika taʼminoti va savdoda shtrixli kodlashtirishni qoʻllash‎ 1995-1996-yy ‎ TIAV‎ ‎ 5.‎ Bank ishida shtrixli kodlashtirishni qoʻllash‎ 1995-1996-yy. ‎ Markaziy bank‎ ‎ 6.‎ Ishlab chiqarish va texnologik jarayonlarda shtrixli kodlashtirishni qoʻllash‎ 1995-1996-yy. ‎ Vazirliklar va idoralar‎ ‎ 7.‎ Tibbiyotda shtrixli kodlashtirishni qoʻllash‎ 1995-1996-yy. ‎ Sogʻliqni saqlash vazirligi‎ ‎ 8.‎ Qishloq xoʻjaligida Shtrixli kodlashtirishni qoʻllash‎ 1995-1996-yy.‎ Qishloq xoʻjaligi vazirligi‎ ‎ ‎‎6. Statistika va hisobga olish kadrlarini xalqaro standartlar talablariga muvofiq tayyorlash va qayta tayyorlash 1.‎ Milliy iqtisodiyotning buxgalteriya hisobi va statistika mutaxassislarini xalqaro standartlarga muvofiq qayta tayyorlashga boʻlgan ehtiyojini aniqlash‎ 1994-yil‎ Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, vazirliklar va idoralar‎ 1995-1996-yillarda kadrlar tayyorlash rejasi Oʻquv rejalari ‎ 2.‎ Hisobga olish va statistika mutaxassislarini xalqaro uslubiyat asosida tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning ilmiy-tadqiqot va oʻquv-uslubiy ehtiyojlarini hamda mablagʻ bilan taʼminlash manbalarini aniqlash‎ 1994-yil‎ Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, IIChKRITI‎ ‎ 3.‎ Iqtisodchi va iqtisodchi-muhandis ixtisosliklari boʻyicha mutaxassislar tayyorlovchi oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlarida statistika va hisobga olishning xalqaro uslubiyatini egallagan mutaxassislarni tayyorlashni taʼminlovchi “Milliy hisobchilik”,“Moliya hisobi”, “Bank hisobi”, “Boshqaruv hisobi”, “Audit asoslari” va boshqa kurslarni nazarda tutuvchi yangi namunaviy oʻquv rejalarini ishlab chiqish va joriy qilish‎ 1994-yil‎ Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Toshkent moliya instituti, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti‎ Oʻquv rejalari‎ 4.‎ Boshqa korxonalar va tashkilotlarning statistika va hisobga olish bilan amaliy shugʻullanuvchi xodimlarini, oliy oʻquv yurtlari, texnikumlar va oʻquv markazlarining oʻqituvchilarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish boʻyicha namunaviy oʻquv rejalari hamda dasturlari yaratish‎ 1994-yil‎ Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Toshkent moliya instituti, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti va kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash markazlari‎ Oʻquv rejalari va dasturlar‎ 5.‎ Buxgalteriya hisobi va statistika boʻyicha ixtisoslashayotgan iqtisodiyot va muhandis iqtisodiyot oliy oʻquv yurtlari va texnikumlarning talabalari ishlab chiqarish amaliyoti dasturlarini ishlab chiqish‎ 1994-yil‎ Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi‎ Dasturlar‎ 6.‎ Buxgalteriya hisobi, audit va Statistika mutaxassislari uchun klassifikatsiya‎ 1994-yil‎ Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi‎ ‎ 7.‎ Oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlarini “statistika”, “buxgalteriya hisobi va Audit” ixtisosliklari boʻyicha bitirib chiqqan mutaxassislar bilimini xalqaro standartlar nuqtai nazaridan baholash uchun kompleks tekshirish va klassifikatsiya topshiriqlari fondini ishlab chiqish ‎ 1994-yil‎ Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirlisi‎ ‎ 8.‎ Statistika, buxgalteriya hisobi va audit boʻyicha darsliklar va oʻquv koʻllanmalarini nashr qilishning istiqbol rejasini tuzish‎ 1994 va keyingi yillar‎ Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Davlat matbuot qoʻmitasi‎ Darsliklar nashr etish rejasi‎ 9.‎ Oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlarining iqtisodchi va iqtisodchi-muhandis mutaxassisliklari boʻyicha dissertatsiya, kurs ishlari mavzuida milliy hisobchilik, boshqaruv, moliya va bank hisobi va auditning uslubiy muammolari ishlab chiqilishini nazarda tutish‎ 1994 va keyingi yillar ‎ Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, IIChKRITI ‎ ‎ 10.‎ Statistika va hisobga olish mutaxassislarini xalqaro uslubiyat asosida tayyorlashda xorijiy mutaxassislarning konsultatsiyalarini tashkil etish‎ 1994—1996-yy. ‎ Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, “Oʻzistiqbolstat”‎ ‎ 11.‎ Oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlarini iqtisodchi va iqtisodchi-muhandis ixtisosliklari uchun statistika va buxgalteriya hisobi, klassifikatsiya va kodlashtirishning yangi tizimi boʻyicha darsliklar, oʻquv qoʻllanmalari va boshqa oʻquv-uslubiy adabiyotlarni tayyorlash va nashr etish‎ 1994—1996-yy.‎ Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, Davlat matbuot qoʻmitasi ‎ ‎ 12.‎ Statistika va hisobga olish sohasida xodimlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishni tashkil etish‎ 1994 va keyingi yillar ‎ “Oʻzistiqbolstat”, Moliya vazirligi, Markaziy bank va boshqalar‎ ‎ Qonunlar‎ Bajaruvchilar‎ Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida‎ Moliya vazirligi Korxonalar va tashkilotlarning yagona davlat registri toʻgʻrisida‎ Davlat soliq qoʻmitasi, Istiqbolni belgilash va statistika davlat qoʻmitasi‎‎ Standartlashtirish toʻgʻrisida‎ “Oʻzdavstandart” markazi‎ ‎‎Idoraviy va idoralararo hujjatlar Bank hisobi schyotlari rejasiga oʻzgartirishlar kiritish va schyotlarning yangi rejasini yuritish toʻgʻrisida nizom‎ Markaziy bank‎ Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida nizom‎ Moliya vazirligi‎ Korxonalar va tashkilotlarning yagona davlat registrlarining boshqa axborot tizimlari bilan oʻzaro munosabatlari toʻgʻrisida nizom‎ Istiqbolni belgilash va statistika davlat qoʻmitasi‎ 1. Idoralararo komissiya Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro amaliyotda qabul qilingan hisobga olish va statistika tizimiga oʻtish Davlat dasturi toʻgʻrisida” 1994-yil 24-avgustdagi qarori bilan tashkil etilgan. 2. Idoralararo komissiya oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, shuningdek, ushbu Nizomga amal qiladi. 3. Idoralararo komissiya Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro amaliyotda qabul qilingan hisobga olish va statistika tizimiga oʻtish Davlat dasturining (bundan keyin Davlat dasturi deb ataladi) Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari va idoralari, shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar ijroiya hokimiyati organlari tomonidan bajarilishini tashkil etadi va muvofiqlashtiradi, Davlat dasturining amalga oshirilishini nazorat qilishni, paydo boʻladigan idoralararo muammolarni hal etishni taʼminlaydi. 4. Idoralararo komissiyaga quyidagi vazifalarni bajarish yuklanadi: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Davlat dasturini amalga oshirish masalalariga oid qaror va farmoyishlarining bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshirish; xoʻjalik subyektlarining buxgalteriya hisobini hamda statistik koʻrsatkichlar tizimini, shu jumladan, milliy schyotlarni tashkil etish uchun zarur boʻlgan moliya, bank va bojxona faoliyatini aks ettiruvchi statistik koʻrsatkichlarni jahon amaliyotiga muvofiqlashtirishni taʼminlash, ularni ishlab chiqishga tashkiliy yordam koʻrsatish; iqtisodiy islohotlarni amalga oshirish sharoitlarida idoraviy hisobotlarni davlat hisobotlarining statistik koʻrsatkichlari tizimiga integratsiyalash tartibini belgilash; Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibga qatʼiy amal qilish chora-tadbirlarini koʻrish. Bu tartibga koʻra, korxonalarni va boshqa barcha yuridik shaxslarni roʻyxatdan oʻtkazishni amalga oshiruvchi organlar Korxonalar va tashkilotlarning yagona davlat registri bilan axborot aloqasini taʼminlash maqsadida roʻyxatdan oʻtkazganlik toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni davlat statistika organlariga xabar qiladilar; Davlat dasturini amalga oshirish uchun nazariy va uslubiy masalalarni hal etishga doir idoralararo tusdagi ilmiy tadqiqotlarni muvofiqlashtirish; zarurat boʻlganda Davlat dasturini amalga oshirish doirasida uslubiy yechimlarning hamda eksperimental hisob-kitoblar natijalarining xalqaro ekspertizasini oʻtkazish; Oʻzbekiston Respublikasining hisobga olish va statistikaning xalqaro tizimiga oʻtishida texnikaviy yordam koʻrsatish boʻyicha xalqaro iqtisodiyot markazlari va milliy xizmatlar bilan hamkorlikni tashkil etishda vazirliklar va idoralarga koʻmaklashish; vazirliklar va idoralarning Davlat dasturining tegishli boʻlimlarini bajarishga doir tashkiliy rejalarini koʻrib chiqish va tasdiqlash, ularni bajarish ustidan nazoratni amalga oshirish; Hukumatning hal etishini talab qiladigan takliflarni ishlab chiqish va unga taqdim etish; “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi taqdimiga koʻra Davlat dasturi tadbirlarini zarur mablagʻlar va moddiy-texnika resurslari bilan taʼminlash masalalarini koʻrib chiqish, ulardan belgilangan maqsadda foydalanishni nazorat qilish. 5. Idoralararo komissiyaga quyidagi huquqlar beriladi: Davlat dasturini bajaruvchi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklaridan Idoralararo komissiyaning huquq doirasiga kiruvchi masalalar boʻyicha axborotlar olish, ular rahbarlarining Davlat dasturi tadbirlarining qanday bajarilayotgani toʻgʻrisidagi hisobotlarini eshitish; Davlat dasturi tadbirlarini amalga oshirish masalalari boʻyicha vazirliklar va idoralar bajarishi majburiy boʻlgan qarorlar qabul qilish va koʻrsatmalar berish; zarur boʻlgan hollarda, Oʻzbekistonda islohotlarni amalga oshirish davomida qabul qilinadigan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va farmoyishlarini, Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlari va farmoyishlarini hisobga olgan holda, Davlat dasturiga tuzatishlar kiritish; milliy valyuta inflatsiyasini va kursining oʻzgarishini hisobga olgan holda Davlat dasturining aniq tadbirlarini mablagʻ bilan taʼminlash tadbirlarini belgilash hamda koʻrsatib oʻtilgan maqsadlar uchun zarur mablagʻlar ajratish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritish; zarurat boʻlganda doimiy ishchi guruhlar va vaqtinchalik ijodiy jamoalar, ekspert komissiyalari tuzish, shu maqsadlarda vazirliklar va idoralarning, shuningdek, mulkchilikning turli shakllaridagi korxonalar va tashkilotlarning mutaxassislarini jalb etish. 6. Idoralararo komissiya tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. Idoralararo komissiya rahbariyati ishlarni tashkil qiladi hamda komissiyaga yuklangan vazifalarning bajarilishi uchun javob beradi. 7. Idoralararo komissiya oʻz faoliyatini uning raisi tasdiqlaydigan ish rejasiga muvofiq amalga oshiradi. Idoralararo komissiya qarorlari oddiy koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi, Rais imzolaydigan majlis bayonlari bilan rasmiylashtiriladi. 8. Idoralararo komissiya zarurat boʻlganda Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining muvofiqlashtiruvchi organlari bilan hamkorlik qiladi.