Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
(code, 2022-07-01)

“298-modda. Amortizatsiya qilinadigan aktivlarning va boshqa mol-mulkning chiqib ketishidan olinadigan daromadlar (zararlar)
Ushbu moddaga muvofiq aniqlanadigan, chiqib ketishdan olinadigan moliyaviy natija amortizatsiya qilinadigan aktivlarning va boshqa mol-mulkning chiqib ketishidan olinadigan daromad (zarar) deb eʼtirof etiladi. Amortizatsiya qilinadigan aktivning chiqib ketishidan olinadigan moliyaviy natija (foyda yoki zarar) amortizatsiya qilinadigan aktivning chiqib ketishidan olinadigan daromaddan uning qoldiq qiymatini chegirib tashlash orqali aniqlanadi. Amortizatsiya qilinadigan aktivning qoldiq qiymati ushbu Kodeks 306-moddasining yigirma oltinchi va yigirma yettinchi qismlariga hamda 307-moddasining yettinchi qismiga muvofiq aniqlanadi. Amortizatsiya qilinadigan aktivning chiqib ketishidan olinadigan moliyaviy natijani (foydani yoki zararni) aniqlashda bunday aktiv boʻyicha 2021-yilning 1-yanvar holatiga koʻra toʻplangan qoʻshimcha baholash summasi (ilgari qayta baholangan narxini oshirish summasining oldingi narxni pasaytirish summasidan ortiq summalari) amortizatsiya qilinadigan aktivning chiqib ketishidan olinadigan daromad tarkibiga kiritiladi. Boshqa mol-mulkning chiqib ketishidan olinadigan moliyaviy natija buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq aniqlanadi. Mazkur qismning qoidalari ushbu Kodeksning 45-bobiga muvofiq soliq bazasini aniqlashning oʻziga xos xususiyatlari nazarda tutiladigan mol-mulkning chiqib ketish hollariga nisbatan tatbiq etilmaydi”; 34) 305-moddaning oʻn birinchi va oʻn ikkinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Agar ushbu Kodeksda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiq, uzoq muddatli aktivlarning dastlabki qiymatiga va zaxiralarning tannarxiga kiritiladigan xarajatlar amortizatsiya ajratmalari vositasida va bunday zaxiralarning tannarxi orqali chegirmalar jumlasiga kiritilishi lozim. Ushbu Kodeks 306-moddasining yettinchi qismiga muvofiq amortizatsiya ajratmalari hisoblanmaydigan uzoq muddatli aktivlarning qiymati mazkur aktivlar ushbu Kodeksning 298-moddasida nazarda tutilgan tartibda chiqib ketayotganda soliq bazasini aniqlashda hisobga olinadi”; 35) 306 va 307-moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“306-modda. Amortizatsiya xarajatlari
Ushbu Kodeksga muvofiq soliq toʻlovchi amortizatsiya qilinadigan aktivlar sifatida hisobga oladigan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar ushbu Kodeks maqsadlarida amortizatsiya qilinadigan aktivlar deb eʼtirof etiladi. Oʻzbekiston Respublikasida birlik (toʻplam) uchun belgilangan (asosiy vosita sifatida eʼtirof etilgan sanadagi), qiymati bazaviy hisoblash miqdorining ellik baravari miqdoridan yuqori boʻlgan, soliq toʻlovchida mulk huquqi asosida turgan (agar ushbu moddada boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa) va soliq toʻlovchi tomonidan tovarlarni ishlab chiqarishda (xizmatlar koʻrsatishda) yoki maʼmuriy-boshqaruv ehtiyojlari uchun uzoq vaqt (davomiyligi oʻn ikki oydan ortiq vaqt) mobaynida foydalaniladigan mol-mulk soliq solish maqsadlarida asosiy vosita deb eʼtirof etiladi. Soliq toʻlovchi soliq davri uchun soliq solish maqsadlaridagi hisob siyosatida mol-mulk qiymatini asosiy vositalar tarkibida hisobga olish uchun mol-mulkning eng kam chegarasini belgilashga haqli. Unitar korxona amortizatsiya qilinadigan aktivni unitar korxona mulkdoridan operativ boshqaruvga yoki xoʻjalik yurituviga olganda bunday aktiv ushbu moddada belgilangan tartibda shu unitar korxonada amortizatsiya qilinishi lozim. Ijaraga beruvchining (qarz beruvchining) roziligi bilan ijaraga va (yoki) bepul foydalanishga berilgan amortizatsiya qilinadigan aktivga ijaraga oluvchi (qarz oluvchi) tomonidan amalga oshirilgan ajratib boʻlmaydigan yaxshilash shaklidagi kapital qoʻyilmalar ham amortizatsiya qilinadigan aktiv deb eʼtirof etiladi. Moliyaviy ijara shartnomasi (lizing shartnomasi) boʻyicha olingan amortizatsiya qilinadigan aktiv ijara (lizing) obyektini oluvchida amortizatsiya qilinadigan aktivlar tarkibiga kiritiladi. Quyidagi aktivlar amortizatsiya qilinmaydi: 1) yer va tabiatdan foydalanishga doir boshqa obyektlar (suv, yer osti boyliklari va boshqa tabiiy resurslar); 2) mahsuldor chorva mollari; 3) axborot-kutubxona fondi; 4) muzey ashyolari; 5) moddiy madaniy meros obyektlari; 6) umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari, yoʻlkalar, sayilgohlar, xiyobonlar, mahalliy davlat hokimiyati organlari tasarrufida boʻlgan obodonlashtirish inshootlari; 7) qiymati soliq solish maqsadida ushbu soliq toʻlovchida ilgari toʻliq xarajatlar jumlasiga kiritilgan amortizatsiya qilinadigan aktiv; 8) soliq toʻlovchi tomonidan amortizatsiya qilinadigan aktivlar tarkibiga oʻtkazilmagan kapital qoʻyilmalar; 9) budjet tashkilotlarining amortizatsiya qilinadigan aktivlari, bundan tadbirkorlik faoliyati amalga oshirilishi munosabati bilan sotib olingan va bunday faoliyatni amalga oshirish uchun foydalaniladigan amortizatsiya qilinadigan aktivlar mustasno; 10) maqsadli moliyalashtirishning budjet mablagʻlari hisobiga sotib olingan (yaratilgan) amortizatsiya qilinadigan aktivlar (tegishli qismi boʻyicha). Mazkur norma soliq toʻlovchi tomonidan xususiylashtirish chogʻida olingan amortizatsiya qilinadigan aktivga nisbatan qoʻllanilmaydi; 11) ushbu Kodeks 304-moddasining 8, 9, 14 va 15-bandlariga muvofiq kelib tushgan mablagʻlar hisobidan olingan yoki sotib olingan (yaratilgan), shuningdek soliq va bojxona imtiyozlari berilishi natijasida boʻshagan mablagʻlar hisobidan olingan yoki sotib olingan (yaratilgan) amortizatsiya qilinadigan aktiv (tegishli qismi boʻyicha). Ushbu modda maqsadida quyidagilar amortizatsiya qilinadigan aktivlar tarkibidan chiqarib tashlanadi: 1) konservatsiya davri uchun — qonunchilikda belgilangan tartibda konservatsiya qilingan amortizatsiya qilinadigan aktiv; 2) soliq toʻlovchining qaroriga koʻra oʻn ikki oydan ortiq vaqt rekonstruksiya qilishda yoki modernizatsiyalashda boʻlgan amortizatsiya qilinadigan aktiv, bundan rekonstruksiya qilish yoki modernizatsiyalash jarayonida bunday aktivdan soliq toʻlovchi tomonidan oʻz faoliyatida foydalanilishi davom ettiriladigan hollar mustasno. Agar mazkur moddada boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ushbu modda maqsadida amortizatsiya qilinadigan aktiv boshlangʻich qiymat boʻyicha hisobga olinadi. 2021-yil 31-dekabrdan keyin sotib olingan (olingan, yaratilgan) amortizatsiya qilinadigan aktivning boshlangʻich qiymati uni sotib olishga, qurishga, ishlab chiqarishga, yetkazib berishga va foydalanish uchun yaroqli boʻlgan holatga keltirishga doir xarajatlar summasi sifatida (agar bunday aktiv soliq toʻlovchi tomonidan bepul olingan yoxud inventarizatsiya natijasida aniqlangan boʻlsa, shu aktivning ushbu Kodeksning 299-moddasiga muvofiq belgilanadigan bozor qiymati sifatida) aniqlanadi. Moliyaviy ijara va (yoki) lizing predmeti boʻlgan amortizatsiya qilinadigan aktivning boshlangʻich qiymati ushbu moddaning oʻninchi qismida koʻrsatilgan tartibga oʻxshash tartibda aniqlanadi. Aksiyadorning (ishtirokchining, mulkdorning) ustav fondiga (ustav kapitaliga) hissasi hisobidan olingan, amortizatsiya qilinadigan aktivlarning boshlangʻich qiymati deb mazkur aktivlarning aksiyadorlar (ishtirokchilar, mulkdorlar) tomonidan kelishilgan, lekin ushbu Kodeksning 299-moddasida koʻrsatilgan tartibga oʻxshash tartibda aniqlanadigan bozor qiymatidan yuqori boʻlmagan puldagi bahosi eʼtirof etiladi. Soliq toʻlovchining oʻzi barpo etgan (tayyorlagan, yaratgan), amortizatsiya qilinadigan aktivning boshlangʻich qiymati deb bunday aktivni barpo etish (qurish, qoʻshimcha qurish, tayyorlash, yaratish) boʻyicha haqiqiy xarajatlar summasi eʼtirof etiladi. Amortizatsiya qilinadigan aktivning boshlangʻich qiymati quyidagilar hisobga olinmagan holda aniqlanadi: ushbu Kodeksning 37-bobiga muvofiq hisobga olingan va (yoki) 314-moddasiga muvofiq xarajatlar tarkibida hisobga olinadigan qoʻshilgan qiymat soligʻi; foizlar boʻyicha xarajatlarni va ushbu Kodeksga muvofiq chegirib tashlanishi lozim boʻlgan yoki xarajatlar tarkibida hisobga olinadigan amortizatsiya qilinadigan aktivni sotib olish bilan bogʻliq boshqa xarajatlar. Sotish uchun moʻljallangan zaxiralar yoki aktivlar tarkibidan oʻtkazilgan amortizatsiya qilinadigan aktivning boshlangʻich qiymati ushbu aktivning buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq bunday kelib tushish sanasida aniqlangan balans qiymatidir. Agar amortizatsiya qilinadigan aktiv soliq toʻlovchi tomonidan qayta tashkil etish natijasida (bundan tashkiliy-huquqiy shakl oʻzgargan hollar mustasno) olingan boʻlsa, bunday aktivning topshirish dalolatnomasida yoki taqsimlash balansida koʻrsatilgan balans qiymati uning boshlangʻich qiymati boʻladi. 2021-yil 1-yanvar holatiga koʻra buxgalteriya hisobi maʼlumotlariga koʻra soliq toʻlovchida mavjud boʻlgan, amortizatsiya qilinadigan aktivning boshlangʻich (qayta tiklanish) qiymati soliq solish maqsadlarida ilgari oʻtkazilgan qayta baholashlarni hisobga olgan holda uning boshlangʻich qiymati sifatida aniqlanadi. Amortizatsiya qilinadigan aktivning qayta tiklanish qiymatini aniqlashda ushbu modda maqsadida soliq toʻlovchining qarori boʻyicha 2020-yilning 1-yanvar holatiga koʻra amalga oshirilgan va soliq toʻlovchining buxgalteriya hisobida 2020-yil 1-yanvardan keyin aks ettirilgan amortizatsiya qilinadigan aktivning qayta baholanishi hisobga olinadi. Ushbu boʻlim maqsadida soliq toʻlovchi tomonidan 2021-yil 1-yanvardan keyin amortizatsiya qilinadigan aktiv qiymatini qayta baholash (narxini pasaytirish) amalga oshirilganda, bunday qayta baholashning ijobiy (salbiy) summasi daromad (xarajat) deb eʼtirof etilmaydi, amortizatsiya qilinadigan aktivning qayta tiklanish qiymatini aniqlashda va amortizatsiyani hisoblashda hisobga olinmaydi. Amortizatsiya qilinadigan aktivning boshlangʻich qiymati bunday aktivga soliq toʻlovchi tomonidan kapital qoʻyilmalar amalga oshirilgan taqdirda, basharti ular iqtisodiy jihatdan oʻrinli boʻlsa, oʻzgaradi. Amortizatsiya qilinadigan aktivning boshlangʻich qiymati tegishli obyektlar qoʻshimcha qurilgan, qoʻshimcha jihozlangan, rekonstruksiya qilingan, modernizatsiya qilingan, texnologik jihatdan qayta jihozlangan, qisman tugatilgan hollarda va boshqa shunga oʻxshash asoslarga, shu jumladan tabiatni muhofaza qilish maqsadlariga koʻra oʻzgaradi. Asbob-uskunalar, binolar, inshootlarning yoki boshqa amortizatsiya qilinadigan aktivning texnologik yoki xizmat koʻrsatish jihatidan belgilangan maqsadining oʻzgarishi va (yoki) boshqa yangi sifatlarning olinishi bilan bogʻliq ishlar, qoʻshimcha qurish, qoʻshimcha jihozlash, modernizatsiya qilishga doir ishlar jumlasiga kiradi. Ushbu modda maqsadida ishlab chiqarishni takomillashtirish va uning texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlarini oshirish bilan bogʻliq boʻlgan hamda ishlab chiqarish quvvatlarini koʻpaytirish, tovarlar (xizmatlar) sifatini yaxshilash va (yoki) ularning nomenklaturasini oʻzgartirish maqsadida amortizatsiya qilinadigan aktivni rekonstruksiya qilish loyihasi boʻyicha amalga oshiriladigan, mavjud amortizatsiya qilinadigan aktivni qayta qurish rekonstruksiya qilish jumlasiga kiradi. Amortizatsiya qilinadigan aktivning yoki uning ayrim qismlarining texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlarini texnika va texnologiyani oʻzgartirish, ishlab chiqarishni mexanizatsiyalashtirish va avtomatlashtirish, maʼnan eskirgan hamda jismonan ishdan chiqqan asbob-uskunalarni modernizatsiyalash va almashtirish asosida oshirishga doir kompleks tadbirlar texnik jihatdan qayta jihozlash jumlasiga kiradi. Texnik jihatdan qayta jihozlash yangi ishlab chiqarishlarni barpo etishni va amaldagilarini kengaytirishni ham oʻz ichiga oladi. Ijaraga olingan amortizatsiya qilinadigan aktivlarga va (yoki) bepul foydalanish shartnomasi boʻyicha olingan amortizatsiya qilinadigan aktivlarga kapital qoʻyilmalar quyidagi tartibda amortizatsiya qilinadi: ijaraga beruvchi tomonidan ijaraga oluvchiga (qarz beruvchi tomonidan qarz oluvchiga) qiymatining oʻrni qoplanadigan kapital qoʻyilmalar ijaraga beruvchi (qarz beruvchi) tomonidan amortizatsiya qilinadi; ijaraga oluvchi ijaraga beruvchining roziligi bilan (qarz beruvchining roziligi bilan qarz oluvchi) amalga oshirgan, qiymatining oʻrni ijaraga beruvchi (qarz beruvchi) tomonidan qoplab berilmaydigan kapital qoʻyilmalar ijaraga oluvchi (qarz oluvchi) tomonidan amortizatsiya qilinadi. 2020-yil 31-dekabr holatiga koʻra soliq toʻlovchida mavjud boʻlgan amortizatsiya qilinadigan aktivlarning qoldiq qiymati bunday amortizatsiya qilinadigan aktivlarning boshlangʻich (tiklanish) qiymati va 2021-yil 1-yanvargacha hisoblangan (jamgʻarilgan) amortizatsiya summasi oʻrtasidagi farq sifatida aniqlanadi. 2020-yilning 31-dekabridan keyin ishga tushirilgan amortizatsiya qilinadigan aktivning qoldiq qiymati uning boshlangʻich qiymati va soliqni hisoblab chiqarish maqsadida hisoblangan (jamgʻarilgan) amortizatsiya summasi oʻrtasidagi farq sifatida aniqlanadi. Ushbu Kodeks 308-moddasining yettinchi qismiga muvofiq investitsiyaviy chegirma bekor qilingan taqdirda, jamgʻarilgan amortizatsiya investitsiyaviy chegirma chegirib tashlangan holda aniqlanadi. Amortizatsiya qilinadigan aktivning qiymati ushbu Kodeksning 308-moddasida nazarda tutilgan amortizatsiya ajratmalari va (yoki) investitsiyaviy chegirmalar orqali xarajatlar jumlasiga kiritiladi. Agar ushbu moddaning oʻn yettinchi qismida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, amortizatsiya qilinadigan aktivning qiymati amortizatsiya ajratmalarini qayta baholash hisobga olinmagan holda boshlangʻich qiymatdan hisoblanadigan amortizatsiya ajratmalari orqali xarajatlar jumlasiga kiritiladi. Amortizatsiya qilinadigan aktivlar amortizatsiyani hisoblash maqsadida, ushbu moddaning qoidalariga muvofiq va Oʻzbekiston Respublikasi asosiy fondlarining statistik tasniflari hisobga olingan holda aktivni ishga tushirish sanasida amortizatsiya guruhlari (kichik guruhlari) boʻyicha taqsimlanadi. Amortizatsiya qilinadigan barcha aktivlar (bundan nomoddiy aktivlar mustasno) boʻyicha amortizatsiyani hisoblash amortizatsiyaning quyidagi eng yuqori normalari qoʻllanilgan holda toʻgʻri chiziqli usul orqali amalga oshiriladi: Soliq toʻlovchi soliqni hisoblab chiqarish maqsadida amortizatsiyani ushbu moddada belgilanganidan pastroq normalar boʻyicha hisoblashga haqli. Soliq solish maqsadi uchun amortizatsiya summasi soliq toʻlovchilar tomonidan har oyda aniqlanadi. Amortizatsiya har bir amortizatsiya qilinadigan aktiv boʻyicha alohida hisoblanadi hamda uning boshlangʻich qiymatining va ushbu obyekt uchun belgilangan amortizatsiya normasining koʻpaytmasi sifatida aniqlanadi. Amortizatsiya qilinadigan aktiv, shu jumladan qonunchilikka muvofiq huquqlari davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim boʻlgan amortizatsiya qilinadigan aktivlar boʻyicha amortizatsiyani hisoblash ushbu aktiv, u davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sanadan qatʼi nazar, foydalanishga topshirilgan sanadan eʼtiboran boshlanadi. Agar soliq toʻlovchi biror-bir kalendar oy ichida taʼsis etilgan, tugatilgan yoki qayta tashkil etilgan boʻlsa, amortizatsiya quyidagi xususiyatlar hisobga olingan holda hisoblanadi: 1) amortizatsiya taʼsis etilayotgan, qayta tashkil etish natijasida tashkil etilayotgan soliq toʻlovchi tomonidan u davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sanadan eʼtiboran hisoblanadi; 2) amortizatsiya tugatilayotgan soliq toʻlovchi tomonidan tugatish yakunlanadigan sanagacha, qayta tashkil etilayotgan soliq toʻlovchi tomonidan esa qayta tashkil etish tugatiladigan sanagacha hisoblanadi. Ushbu modda oʻttiz beshinchi qismining qoidalari oʻzining tashkiliy-huquqiy shaklini oʻzgartirayotgan soliq toʻlovchilarga nisbatan tatbiq etilmaydi. Amortizatsiyani hisoblash amortizatsiya qilinadigan aktivning qiymati toʻliq hisobdan chiqarilgan sanadan eʼtiboran yoki bunday aktiv soliq toʻlovchining amortizatsiya qilinadigan aktivlari tarkibidan har qanday asoslarga koʻra chiqarilganda tugatiladi. Ushbu moddaning sakkizinchi qismiga muvofiq amortizatsiya qilinadigan aktiv tarkibidan chiqarib tashlangan aktivlar boʻyicha amortizatsiyani hisoblash ushbu aktiv amortizatsiya qilinadigan aktiv tarkibidan chiqarib tashlangan sanadan eʼtiboran tugatiladi va amortizatsiya qilinadigan aktiv raskonservatsiya qilingan yoki uni rekonstruksiya qilish (modernizatsiyalash) yakunlangan sanadan eʼtiboran qayta tiklanadi. Soliq solish maqsadlarida amortizatsiya qilinadigan aktivning qiymatiga ushbu Kodeks 317-moddasining 17-bandida nazarda tutilgan xarajatlar kiritilmaydi. Nomoddiy aktivlarning qiymati ushbu Kodeksning 307-moddasida nazarda tutilgan tartibda xarajatlar jumlasiga kiritiladi.

307. Nomoddiy aktivlarni amortizatsiya qilish xarajatlari
Soliq toʻlovchining tovarlar ishlab chiqarishda (xizmatlar koʻrsatishda) yoki maʼmuriy-boshqaruv ehtiyojlari uchun uzoq vaqt (davomiyligi oʻn ikki oydan ortiq vaqt) mobaynida foydalaniladigan intellektual faoliyat natijalari va boshqa intellektual mulk obyektlari (ularga boʻlgan mutlaq huquqlar) soliq solish maqsadlarida nomoddiy aktivlar deb eʼtirof etiladi. Nomoddiy aktivlar jumlasiga, xususan, basharti soliq toʻlovchi ushbu aktivlarga nisbatan mutlaq huquqlarga ega boʻlsa, ushbu Kodeks 44-moddasining birinchi qismida koʻrsatilgan aktivlar kiradi. Nomoddiy aktivni tan olish uchun quyidagilar zarur: soliq toʻlovchiga iqtisodiy naf (daromad) olib kelish imkoniyatining mavjudligi; nomoddiy aktivning oʻzi mavjudligini va (yoki) soliq toʻlovchida intellektual faoliyat natijalariga boʻlgan mutlaq huquq mavjud ekanligini tasdiqlovchi lozim darajada rasmiylashtirilgan hujjatlarning (shu jumladan patentlar, guvohnomalarning, boshqa muhofaza hujjatlarining, patentdan, tovar belgisidan oʻzganing foydasiga voz kechishga (uni olishga) doir shartnomaning) mavjudligi. Nomoddiy aktivdan foydali tarzda foydalanish muddatini aniqlash patentning, guvohnomaning amal qilish muddatidan va (yoki) intellektual mulk obyektlaridan Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga yoki chet davlatning qoʻllanilishi mumkin boʻlgan qonunchiligiga muvofiq foydalanish muddatlariga doir boshqa cheklovlardan kelib chiqqan holda yoxud nomoddiy aktivlardan foydali tarzda foydalanishning tegishli shartnomalarda shartlashilgan muddatidan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi. Nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya har oyda soliq toʻlovchi tomonidan ularning boshlangʻich qiymatidan va bunday nomoddiy aktivdan foydali tarzda foydalanish muddatidan, biroq soliq toʻlovchining faoliyati muddatidan koʻp boʻlmagan muddatdan kelib chiqqan holda hisob-kitob qilingan normalar boʻyicha hisoblanadi. Foydali tarzda foydalanish muddatini aniqlash mumkin boʻlmagan nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya normalari besh yillik muddatga belgilanadi. Ushbu moddada nazarda tutilgan istalgan nomoddiy aktivdan foydalanish va foydalanish huquqi uchun soliq toʻlovchi tomonidan toʻlanadigan davriy (joriy) toʻlovlar ushbu Kodeks 305-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan shartlarga rioya etilgan taqdirda xarajatlar deb eʼtirof etiladi va chegirmalar jumlasiga mutanosib ravishda foydalanish muddat davomida kiritiladi”; 36) 308-modda: birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Soliq toʻlovchi ushbu Kodeksning 306-moddasiga muvofiq aniqlanadigan aktivning boshlangʻich qiymatidan kelib chiqqan holda amortizatsiya qilinishi lozim boʻlgan amortizatsiya qilinadigan aktivlar boʻyicha investitsiyaviy chegirmalarni ushbu moddada belgilangan tartibda va shartlarda qoʻllashga haqli”; uchinchi qismining: 1-bandidagi “10 foizi” degan soʻzlar “20 foizi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 2-bandidagi “5 foizi” degan soʻzlar “10 foizi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; oltinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Ushbu modda maqsadlarida tovarlarni (xizmatlarni) ishlab chiqarish jarayonida soliq toʻlovchi tomonidan foydalaniladigan, chiqarilgan kunidan eʼtiboran koʻpi bilan uch yil oʻtgan mashinalar va uskunalar (shu jumladan transport uskunalari) yangi texnologik uskunalar deb eʼtirof etiladi”; quyidagi mazmundagi yettinchi va sakkizinchi qismlar bilan toʻldirilsin: “Amortizatsiya qilinadigan aktiv u boʻyicha investitsiyaviy chegirma qoʻllanilgan sanadan eʼtiboran uch yil ichida realizatsiya qilingan, bepul berilgan va boshqacha tarzda chiqib ketgan taqdirda, investitsiyaviy chegirmaning amal qilishi bunday aktivning chiqib ketishi roʻy bergan hisobot (soliq) davrida jamgʻarilgan amortizatsiya summasidan uni chegirib tashlash orqali bekor qilinadi. Ushbu modda yettinchi qismining qoidalari amortizatsiya qilinadigan aktivning favqulodda vaziyatlar (tabiiy ofat, yongʻin, avariya va shunga oʻxshash boshqa holatlar) tufayli chiqib ketishi hollariga nisbatan, shuningdek amortizatsiya qilinadigan aktivning boshlangʻich qiymati uning chiqib ketish sanasiga qadar ushbu Kodeksning 306-moddasida belgilangan normalar boʻyicha toʻliq amortizatsiya qilinishi mumkin boʻlgan hollarda tatbiq etilmaydi”; 37) 309-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“309-modda. Amortizatsiya qilinadigan aktivlarni taʼmirlash xarajatlari
Soliq solish maqsadlarida soliq toʻlovchi tomonidan amortizatsiya qilinadigan aktivlarni taʼmirlash uchun amalga oshirilgan xarajatlar qaysi hisobot (soliq) davrida amalga oshirilgan boʻlsa, oʻsha hisobot (soliq) davrida haqiqiy chiqimlar miqdorida xarajatlar jumlasiga kiritiladi. Agar ijaraga oluvchi va ijaraga beruvchi oʻrtasidagi shartnomada (qarz oluvchi va qarz beruvchi oʻrtasidagi shartnomada) ijaraga oluvchining (qarz oluvchining) xarajatlari oʻrnini ijaraga beruvchi (qarz beruvchi) tomonidan qoplash nazarda tutilgan boʻlmasa, ushbu modda qoidalari ijaraga oluvchining (qarz oluvchining) mazkur xarajatlariga nisbatan ham qoʻllaniladi”; 38) 310-moddaning birinchi qismidagi “(bundan buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikda kapitallashtirish uchun ruxsat berilgan xarajatlar mustasno)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin; 39) 311-moddaning birinchi qismidagi “imzoli bonus va tijoratbop topilma bonusni toʻlashga” degan soʻzlar chiqarib tashlansin; 40) 312-modda: birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Ushbu boʻlim maqsadlarida yangi ilmiy yoki texnik bilimlar va gʻoyalarni olish maqsadida amalga oshirilgan original hamda rejali tadqiqotlar jumlasiga kiradigan xarajatlar ilmiy tadqiqotlarga doir xarajatlar deb eʼtirof etiladi”; quyidagi mazmundagi ikkinchi va uchinchi qismlar bilan toʻldirilsin: “Ushbu boʻlim maqsadlarida yangi mahsulotni (tovarlarni, xizmatlarni) yaratish yoki ishlab chiqarilayotgan mahsulotni (tovarlarni, xizmatlarni) takomillashtirishga, ishlab chiqarishni va boshqaruvni tashkil etishning yangi texnologiyalarini, usullarini yaratish yoki qoʻllanilayotganlarini takomillashtirish jumlasiga kiradigan xarajatlar tajriba-konstruktorlik ishlanmalariga doir xarajatlar deb eʼtirof etiladi. Ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlanmalariga doir xarajatlarga ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik faoliyati bilan bevosita bogʻliq boʻlgan yoki asoslantirilgan tarzda ushbu konstruktorlik faoliyati turlari jumlasiga kiritilishi mumkin boʻlgan barcha xarajatlar kiritiladi”; ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qismlari tegishincha toʻrtinchi, beshinchi va oltinchi qismlar deb hisoblansin; 41) 315-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan zaxira fondlariga ajratmalar qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda, quyidagi normalar doirasida xarajatlar jumlasiga kiritiladi: banklar tomonidan — qonunchilikda belgilangan normaning 80 foizidan koʻp boʻlmagan miqdorda; bank operatsiyalarini amalga oshirishga doir litsenziya asosida bank operatsiyalarining ayrim turlarini amalga oshiruvchi yuridik shaxslar va sugʻurta tashkilotlari tomonidan — qonunchilikda nazarda tutilgan normalardan yuqori boʻlmagan miqdorda”; 42) 317-moddaning: 7-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “7) xayriya yordamini amalga oshirish uchun xarajatlar, bundan metsenatlik koʻmagini koʻrsatish, oʻquv-tarbiya muassasalariga yoki yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga moddiy yordam koʻrsatish uchun yoʻnaltirilgan mablagʻlar mustasno”; 21-bandidagi “buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikka” degan soʻzlar “ushbu Kodeksning 306-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 43) 320-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Valyuta qimmatliklari tarzidagi mol-mulkni (bundan chet el valyutasida ifodalangan qimmatli qogʻozlar mustasno) va qiymati chet valyutasida ifodalangan talab qilish tarzidagi mol-mulkni qoʻshimcha baholashda yoki qiymati chet el valyutasida ifodalangan majburiyatlarning qiymatini pasaytirishda yuzaga keladigan kursdagi farq ushbu bob maqsadlarida kursdagi ijobiy farq deb eʼtirof etiladi. Valyuta qimmatliklari tarzidagi mol-mulkning (bundan chet el valyutasida ifodalangan qimmatli qogʻozlar mustasno) va qiymati chet valyutasida ifodalangan talab qilish tarzidagi mol-mulkning qiymatini pasaytirishda yoki qiymati chet el valyutasida ifodalangan majburiyatlarni qoʻshimcha baholashda yuzaga keladigan kursdagi farq ushbu bob maqsadlarida kursdagi salbiy farq deb eʼtirof etiladi. Koʻrsatilgan qiymatni qoʻshimcha baholash yoki pasaytirish chet el valyutasi rasmiy kursining Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasiga nisbatan oʻzgarishi yoxud chet el valyutasi (shartli pul birliklari) kursining qonunchilikda yoki taraflarning bitimida belgilangan Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasiga nisbatan oʻzgarishi munosabati bilan amalga oshirilgan taqdirda, agar ushbu chet el valyutasida (shartli pul birliklarida) ifodalangan Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasida toʻlanishi lozim boʻlgan talablarning (majburiyatlarning) qiymati tegishincha taraflarning qonunchiligida yoki bitimida belgilangan kurs boʻyicha aniqlansa, ushbu modda qoidalari qoʻllaniladi. Kursdagi ijobiy farq jami daromad tarkibiga, kursdagi salbiy farq — xarajatlar tarkibiga kiritiladi. Berilgan (olingan) boʻnaklarni qayta baholashdan yuzaga keladigan kursdagi ijobiy (salbiy) farq soliq solish maqsadlarida hisobga olinmaydi”; 44) 333-moddaning: toʻrtinchi va beshinchi qismlari chiqarib tashlansin; oltinchi — toʻqqizinchi qismlari tegishincha toʻrtinchi — yettinchi qismlar deb hisoblansin; 45) 335-modda uchinchi qismi 2-bandining ikkinchi jumlasi chiqarib tashlansin; 46) 336-moddaning oltinchi qismi chiqarib tashlansin; 47) 337-modda birinchi qismi 2-bandining: ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin; uchinchi va toʻrtinchi xatboshilari tegishincha ikkinchi va uchinchi xatboshilar deb hisoblansin; 48) 347-modda quyidagi mazmundagi toʻqqizinchi — oʻn birinchi qismlar bilan toʻldirilsin: “Faoliyatini doimiy muassasa orqali amalga oshiruvchi norezidentning soliqni toʻlangandan keyin oʻz tasarrufida qoladigan sof foydasi dividendlarga tenglashtiriladi va unga ushbu Kodeks 353-moddasining 1-bandida belgilangan soliq stavkasi boʻyicha soliq solinishi lozim. Sof foyda deganda jami daromad va doimiy muassasa faoliyati bilan bogʻliq xarajatlar oʻrtasidagi farq tushuniladi. Bunda joriy soliq davri uchun sof foyda ayni bir doimiy muassasa doirasida avvalgi soliq davrlarida olingan zararning (zararlarning) umumiy summasiga, basharti ilgari bunday zarar (zararlar) sof foydani aniqlashda hisobga olinmagan boʻlsa, kamaytiriladi. Sof foydadan olinadigan soliqning hisoblab chiqarilgan summasi soliq hisobotini taqdim etish muddatidan kechiktirmay budjetga toʻlanadi”; 49) 348-moddaning oltinchi qismidagi “Davlat soliq qoʻmitasi” degan soʻzlar “Vazirlar Mahkamasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 50) 378-modda: 16-bandining: ikkinchi xatboshisi quyidagi mazmundagi jumla bilan toʻldirilsin: “Mazkur imtiyoz soliq toʻlovchining professional va oliy taʼlim tashkilotlarida oʻqish uchun tijorat banklari tomonidan ajratilgan taʼlim kreditlariga (foizlari bilan) qoplashga yoʻnaltirilgan daromadlariga nisbatan ham qoʻllaniladi”; toʻrtinchi xatboshisi quyidagi mazmundagi jumla bilan toʻldirilsin: “Bunda yosh oila boʻlgan er-xotinning olgan ipoteka kreditlarini hamda ular boʻyicha hisoblangan foizlarni toʻlashga yoʻnaltirilgan ish haqiga va boshqa daromadlariga nisbatan soliq imtiyozi er-xotin yoki ulardan biri belgilangan yoshga toʻlguniga qadar, ushbu xatboshida kvartiralarning qiymati va budjetdan ajratilgan subsidiyalar boʻyicha belgilangan shartlar inobatga olinmagan holda qoʻllaniladi”; quyidagi mazmundagi 191-band bilan toʻldirilsin: “191) soliq toʻlovchining uy-joylarni talabalarga ijaraga berishdan olingan daromadlari”; quyidagi mazmundagi 21-band bilan toʻldirilsin: “21) soliq toʻlovchining soliq davri davomida quyidagilarni toʻlash uchun yoʻnaltiriladigan, bazaviy hisoblash miqdorining sakkiz baravarigacha boʻlgan miqdordagi ish haqi summalari va boshqa daromadlari: xalqaro tashkilotlarga aʼzolik badallarini, tegishli xalqaro tashkilot aʼzosi sifatida bunday badallarning toʻlanganligi toʻgʻrisida hujjat mavjud boʻlganda; qayta tayyorlash va malaka oshirish uchun nodavlat taʼlim tashkilotlariga toʻlovlarni, kursni tugatganlik toʻgʻrisida shunday tashkilotlar tomonidan berilgan hujjat mavjud boʻlganda”; 51) 408-modda: birinchi qismining 4-bandi chiqarib tashlansin; ikkinchi qismi: quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Hunarmand” uyushmasining aʼzosi boʻlgan hunarmandchilik faoliyati subyektlari”; ikkinchi va uchinchi xatboshilari tegishincha uchinchi va toʻrtinchi xatboshilar deb hisoblansin; 52) 412-modda birinchi qismining 1-bandi: uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Soliqni hisoblab chiqarish maqsadida ushbu Kodeks 411-moddasi ikkinchi qismining 1-bandida nazarda tutilgan obyektlarga nisbatan soliq bazasi quyidagi miqdorlarda 1 kv. metr uchun mutlaq miqdorda belgilangan eng kam qiymatdan past boʻlishi mumkin emas: Toshkent shahrida — ikki million besh yuz ming soʻm; Nukus shahrida va viloyat markazlarida — bir million besh yuz ming soʻm; boshqa shaharlarda va qishloq joylarda — bir million soʻm”; quyidagi mazmundagi toʻrtinchi va beshinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin: “Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va xalq deputatlari viloyatlar Kengashlari ushbu bandda belgilangan eng kam qiymatga tumanlarning iqtisodiy rivojlanishiga qarab 0,5 gacha boʻlgan kamaytiruvchi koeffitsiyent kiritishi mumkin. Agar obyektning 1 kv. metri qiymati ushbu bandda belgilangan eng kam qiymatdan past boʻlsa, soliq toʻlovchi koʻchmas mulk obyektlari qiymatini mustaqil baholashni amalga oshirishga haqli. Bunda mustaqil baholash natijalari soliq bazasi sifatida eʼtirof etiladi”; 53) 414-modda: birinchi qismi quyidagi mazmundagi 3-band bilan toʻldirilsin: “3) yangi neft va gaz quduqlarining — ular foydalanishga topshirilgan oydan boshlab ikki yil muddatga”; quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin: “Ushbu modda birinchi qismining 3-bandida nazarda tutilgan yangi neft va gaz quduqlariga nisbatan soliq imtiyozlarining amal qilish muddati tugagandan keyin uch yil davomida belgilangan soliq stavkasining 50 foizga kamaytirilgan soliq stavkasi qoʻllaniladi”; ikkinchi qismi uchinchi qism deb hisoblansin; 54) 415-moddaning: birinchi qismidagi “2 foiz” degan soʻzlar “1,5 foiz” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; ikkinchi qismidagi “4 foiz” degan soʻzlar “3 foiz” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; toʻrtinchi qismidagi “0,4 foiz” degan soʻzlar “0,5 foiz” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 55) 421-moddaning birinchi qismi quyidagi mazmundagi 5-band bilan toʻldirilsin: “5) yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar. Mazkur imtiyoz yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga davlat tomonidan ajratiladigan uy-joy uchun ular yigirma uch yoshga toʻlguniga qadar amal qiladi”; 56) 422-moddaning: birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Soliq stavkalari quyidagi miqdorlarda belgilanadi: T/r Soliq solish obyektlari Soliq stavkalari, foizlarda 1. Uy-joylar va kvartiralar, dala hovli imoratlari (umumiy maydoni 200 kv.m gacha boʻlganlarini qoʻshib hisoblaganda), koʻp kvartirali uylarga uzviy bogʻliq boʻlgan avtomashina turar joylari, shuningdek boshqa imoratlar, binolar va inshootlar 0,25 2. Shaharlarda joylashgan uy-joylar va kvartiralar, umumiy maydoni: 200 kv.m dan ortiq va 500 kv.m gacha boʻlgan 0,33 500 kv.m dan ortiq boʻlgan 0,44 3. Boshqa aholi punktlarida joylashgan, umumiy maydoni 200 kv.m dan ortiq boʻlgan uy-joylar va kvartiralar, dala hovli imoratlari 0,33 4. Tadbirkorlik faoliyati uchun yoxud yuridik shaxsga yoki yakka tarti�dagi tadbirkorga ijaraga berishda foydalaniladigan soliq solish obyektlari, shuningdek tadbirkorlik faoliyati va (yoki) daromadlar olish uchun moʻljallangan, yashash uchun moʻljallanmagan koʻchmas mulk obyektlari 1,5 ”; beshinchi qismidagi “4 foiz” degan soʻzlar “3 foiz” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 57) 426-moddaning ikkinchi qismi quyidagi mazmundagi 15-band bilan toʻldirilsin: “15) geologiya-qidiruv va (yoki) izlanish ishlarini oʻtkazish uchun ajratilgan yer uchastkalari”; 58) 429-modda: birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Qishloq xoʻjaligi uchun moʻljallanmagan yerlar boʻyicha bazaviy soliq stavkalari respublika hududlari kesimida 1 gektar uchun mutlaq oʻlchamda quyidagi miqdorlarda belgilanadi: Respublika hududlari 1 gektar uchun bazaviy soliq stavkasi (mln soʻmda) Toshkent shahri: 1 zona 2 zona 3 zona 4 zona 5 zona 220 175 135 90 45 Qoraqalpogʻiston Respublikasi 28 Andijon viloyati 35 Buxoro viloyati 29 Jizzax viloyati 29 Qashqadaryo viloyati 29 Navoiy viloyati 29 Namangan viloyati 35 Samarqand viloyati 35 Surxondaryo viloyati 25 Sirdaryo viloyati 22 Toshkent viloyati 30 Fargʻona viloyati 29 Xorazm viloyati 29 ”; quyidagi mazmundagi beshinchi qism bilan toʻldirilsin: “Yagona ishtirokchilari nogironligi boʻlgan shaxslarning jamoat birlashmalaridan iborat boʻlgan va xodimlar umumiy sonining kamida 50 foizini nogironligi boʻlgan shaxslar tashkil etadigan hamda nogironligi boʻlgan shaxslarning mehnatiga haq toʻlash fondi mehnatga haq toʻlash umumiy fondining kamida 50 foizini tashkil etadigan yuridik shaxslar tomonidan egallangan yer uchastkalariga nisbatan soliq stavkalariga 0,25 koeffitsiyent qoʻllaniladi”; beshinchi — oʻn beshinchi qismlari tegishincha oltinchi — oʻn oltinchi qismlar deb hisoblansin; oltinchi qismining: birinchi xatboshisidagi “0,25” raqami “0,3” raqami bilan almashtirilsin; ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin; uchinchi — toʻqqizinchi xatboshilari tegishincha ikkinchi — sakkizinchi xatboshilar deb hisoblansin; yettinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Ushbu moddaning beshinchi va oltinchi qismlari belgilangan tartibda yuridik shaxslarga ajratilgan yer uchastkalariga nisbatan qoʻllaniladi”; quyidagi mazmundagi sakkizinchi qism bilan toʻldirilsin: “Bunda ushbu modda oltinchi qismining ikkinchi — beshinchi xatboshilarida nazarda tutilgan obyektlarga nisbatan respublikaning har bir tumani va shahari boʻyicha oʻrtacha belgilangan soliq stavkasiga 0,3 koeffitsiyent qoʻllaniladi. Har bir tuman va shahar boʻyicha oʻrtacha soliq stavkasi qishloq xoʻjaligi uchun moʻljallanmagan yer uchastkasi joylashgan joydagi soliq organlari tomonidan xalq deputatlari tuman va shahar Kengashlari belgilagan soliq stavkalari asosida aniqlanadi hamda ular har yili 5-yanvarga qadar soliq toʻlovchilar eʼtiboriga yetkaziladi”; sakkizinchi — oʻn oltinchi qismlari tegishincha toʻqqizinchi — oʻn yettinchi qismlar deb hisoblansin; 59) 437-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Respublika hududlari kesimida bazaviy soliq stavkalari 1 kv. m uchun mutlaq oʻlchamda quyidagi miqdorlarda belgilanadi (bundan dehqon xoʻjaligini yuritish uchun berilgan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalari mustasno): 60) 445-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Belgilangan limit doirasida yer usti va yer osti manbalaridan olinadigan suv resurslari uchun soliq stavkalari mutlaq miqdorda bir kub metr uchun quyidagi miqdorlarda belgilanadi: 61) XVIII boʻlim quyidagi tahrirda bayon etilsin:

449. Soliq toʻlovchilar
Oʻzbekiston Respublikasi hududida yer qaʼridan foydali qazilmalarni qazib olishni va (yoki) texnogen mineral hosilalardan foydali qazilmalarni ajratib olishni (bundan buyon ushbu boʻlimda foydali qazilmalarni qazib olish (ajratib olish) deb yuritiladi) amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslar yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliqni soliq toʻlovchilari (bundan buyon ushbu boʻlimda soliq toʻlovchilar deb yuritiladi) deb eʼtirof etiladi. Qonunchilikda nazarda tutilgan shartlarga rioya etgan holda qimmatbaho metallarni oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi jismoniy shaxslar qimmatbaho metallarni oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir faoliyatni amalga oshirishga taalluqli qism boʻyicha soliq toʻlovchilar boʻlmaydi.

450. Soliq solish obyekti
Foydali qazilmani qazib olish (ajratib olish) hajmi yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliq (bundan buyon ushbu boʻlimda soliq deb yuritiladi) solish obyektidir. Qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilmaning hajmi qazib olish (ajratib olish), birlamchi ishlov berish, qayta ishlash va transportda tashishning butun texnologik sikli doirasida yuzaga keladigan texnologik yoʻqotishlarni hisobga olgan holda, qonunchilikda belgilangan tartibda vakolatli organ tomonidan tasdiqlangan normalar doirasida, bunday normalar mavjud boʻlmaganda esa — soliq toʻlovchi tomonidan tasdiqlangan normalar doirasida aniqlanadi. Foydali qazilmalarni qazib olishning (ajratib olishning) va foydali qazilmalarga birlamchi ishlov berishning (ularni qayta ishlashning) texnologik sikli doirasidagi yoʻqotishlar texnologik yoʻqotishlar deb eʼtirof etiladi, xususan: foydali qazilmalarni qazib olish chogʻidagi yoʻqotishlar, shu jumladan ularning qoldiqlari (ajratib olib boʻlmaydigan zaxiralari); uglevodorodlarni dastlabki sanoat maqsadida qayta ishlash chogʻidagi yoʻqotishlar; qatlamdagi bosimni saqlab turish va (yoki) uglevodorodlarni yopiq texnologik sikl doirasida ajratib olish uchun mahsuldor qatlamga qayta haydab kiritiladigan tabiiy gaz hajmi. Soliq solish obyekti foydali qazilmaning har bir turi boʻyicha alohida aniqlanadi. Quyidagilar soliq solish obyekti boʻlmaydi: soliq toʻlovchilarga berilgan yer uchastkalari doirasida qazib olingan (ajratib olingan) hamda shaxsiy xoʻjalik va maishiy ehtiyojlari uchun foydalanilgan, keng tarqalgan foydali qazilmalar. Keng tarqalgan foydali qazilmalar roʻyxati qonunchilikda belgilanadi; qonunchilikda belgilangan tartibda daryo oʻzanlarini tozalash va qirgʻoqlarni mustahkamlash ishlari natijasida qazib olingan (ajratib olingan) noruda foydali qazilmalar, bundan realizatsiya qilingan foydali qazilmaning hajmi mustasno.

451. Soliq bazasi
Soliq bazasi soliq toʻlovchi tomonidan mustaqil ravishda har bir qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilmaga nisbatan aniqlanadi. Soliq (hisobot) davri boshlanganidan eʼtiboran oʻsib boruvchi yakun bilan aniqlanadigan qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilma hajmining qiymati soliq bazasidir. Agar ushbu moddaning toʻqqizinchi — oʻn birinchi qismlarida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilma hajmining qiymati soliq (hisobot) davri uchun oʻrtacha olingan realizatsiya qilish bahosida hisob-kitob qilinadi. Soliq (hisobot) davri uchun oʻrtacha olingan realizatsiya qilish bahosi har bir qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilma boʻyicha pulda ifodalangan realizatsiya qilish hajmlarini (qoʻshilgan qiymat soligʻini va aksiz soligʻini chegirgan holda) naturada ifodalangan realizatsiya qilish hajmiga boʻlish orqali alohida aniqlanadi. Agar qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilmadan shaxsiy ishlab chiqarish yoki xoʻjalik ehtiyojlari uchun qisman foydalanilsa, soliq bazasi qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilmaning butun hajmi hisobida, ushbu foydali qazilmaning oʻrtacha olingan realizatsiya qilish bahosidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Soliq (hisobot) davrida foydali qazilma realizatsiya qilinmagan taqdirda, soliq bazasi realizatsiya qilish amalga oshirilgan oxirgi soliq (hisobot) davrida foydali qazilmani realizatsiya qilishning oʻrtacha olingan narxidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Foydali qazilmalarni qazib olish (ajratib olish) boshlanganidan buyon ular realizatsiya qilinmagan taqdirda, soliq bazasi soliq (hisobot) davrida mazkur foydali qazilmalarni qazib olishning (ajratib olishning) 20 foizga oshirilgan ishlab chiqarish tannarxidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Bunda soliq toʻlovchi realizatsiya qilish amalga oshirilgan birinchi hisobot davrida hisoblangan soliq summasiga hisobot davrida shakllangan oʻrtacha olingan narxidan kelib chiqqan holda keyingi tuzatishni kiritishi shart. Qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilmadan toʻlaligicha shaxsiy ishlab chiqarish yoki xoʻjalik ehtiyojlari uchun foydalanilgan hollarda soliq bazasi qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilmaning 20 foizga oshirilgan ishlab chiqarish tannarxidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Soliq toʻlovchi qazib olingan tabiiy gazni va (yoki) neftni mustaqil ravishda yoxud qaytarish sharti bilan qayta ishlashga berish asosida qayta ishlashni amalga oshirgan hollarda soliq bazasi ushbu foydali qazilmalardan olingan mahsulotlarni realizatsiya qilish bahosidan kelib chiqib, ularga soliq toʻlovchi tomonidan sarflangan dastlabki ishlov berish, ularni qayta ishlash va transportda tashish xarajatlari chegirib tashlangan holda aniqlanadi. Agar ushbu Kodeksning 4511-moddasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, qimmatbaho, rangli va radioaktiv metallarni, shuningdek nodir elementlarni hamda nodir yer elementlarini qazib olishda soliq bazasi ushbu foydali qazilmalarni realizatsiya qilishning oʻrtacha olingan narxidan kelib chiqqan, ularga ishlov berish (ularni boyitish), ularni qayta ishlash va (yoki) transportda tashish xarajatlari chegirib tashlangan holda aniqlanadi. Foydali qazilmalarning ayrim turlariga nisbatan soliq bazasini aniqlashning oʻziga xos xususiyatlari ushbu Kodeksning 4511-moddasida belgilanadi.

4511. Metallarning ayrim turlarini qazib olish (ajratib olish) chogʻida soliq bazasini aniqlashning oʻziga xos xususiyatlari
Oltin, kumush, platina, palladiy, mis, rux, qoʻrgʻoshin va molibden (bundan buyon ushbu moddada metallar deb yuritiladi) boʻyicha soliq bazasi ruda, konsentrat va (yoki) qayta ishlashning yakuniy mahsuloti (tayyor mahsulot) tarkibidagi har bir metallga nisbatan aniqlanadi. Metallarni qazib olish (ajratib olish) chogʻida quyidagilar soliq bazasi boʻladi: 1) agar ushbu qismning 2-bandida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, rudani (konsentratni) realizatsiya qilish chogʻida — qazib olingan (ajratib olingan) metallning qiymati, ushbu qiymat rudaning (konsentrantning) tarkibida mavjud boʻlgan metall hajmiga nisbatan qoʻllaniladigan oʻrtacha arifmetik birja bahosi va oʻrtacha olingan realizatsiya qilish bahosi oʻrtasida olingan yuqoriroq narx boʻyicha hisob-kitob qilinib, unga ishlov berish (uni boyitish), uni qayta ishlash (affinaj) va (yoki) transportda tashish xarajatlari chegirib tashlanadi; 2) oltin va misni realizatsiya qilish chogʻida — qazib olingan (ajratib olingan) metallning qiymati, ushbu qiymat ruda, konsentrat va (yoki) qayta ishlashning yakuniy mahsuloti (tayyor mahsulot) tarkibida mavjud boʻlgan metall hajmiga nisbatan qoʻllaniladigan soliq (hisobot) davri uchun oʻrtacha arifmetik birja bahosi va oʻrtacha olingan realizatsiya qilish bahosi oʻrtasida olingan yuqoriroq narx boʻyicha hisob-kitob qilinib, unga ishlov berish (uni boyitish), uni qayta ishlash (affinaj) va transportda tashish xarajatlari chegirib tashlanmaydi. Bunda soliq toʻlovchi oltin va mis boʻyicha soliq bazasini ushbu xarajatlarni chegirib tashlagan holda belgilashga haqli; 3) mustaqil ravishda yoxud qaytarish sharti bilan qayta ishlashga berish asosida ajratib olingan kumushni, platinani, palladiyni, ruxni, qoʻrgʻoshinni yoki molibdenni realizatsiya qilish chogʻida — qazib olingan (ajratib olingan) metallning qiymati, ushbu qiymat soliq (hisobot) davrida oʻrtacha arifmetik birja bahosi va oʻrtacha olingan realizatsiya qilish bahosi oʻrtasida olingan yuqoriroq narx boʻyicha hisob-kitob qilinib, soliq toʻlovchi tomonidan unga ishlov berish (uni boyitish), uni qayta ishlash va (yoki) transportda tashish uchun qilingan xarajatlar chegirib tashlanadi. Agar ajratib olingan kumush, platina, palladiy, rux, qoʻrgʻoshin yoki molibden rudadagi asosiy metall boʻlmasa yoki ularni ajratib olish oltin va (yoki) mis ajratib olinayotgan (boyitilayotgan, qayta ishlanayotgan) ishlab chiqarish quvvatlarida amalga oshirilayotgan boʻlsa, soliq toʻlovchi soliq bazasini ularga ishlov berish (ularni boyitish), ularni qayta ishlash (affinaj) va transportda tashish xarajatlarini chegirib tashlamagan holda aniqlashga haqli. Kumushni, platinani, palladiyni, ruxni, qoʻrgʻoshinni yoki molibdenni ajratib olish chogʻida ushbu metallar rudadagi asosiy metallar boʻlsa, boshqa metallar, shu jumladan oltin va mis boʻyicha soliq bazasi ularga ishlov berish (ularni boyitish), ularni qayta ishlash (affinaj) va transportda tashish xarajatlari chegirib tashlangan holda aniqlanadi. Agar soliq toʻlovchi metallar bilan birga boshqa qimmatbaho, rangli va radioaktiv metallarni, shuningdek ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilmagan nodir elementlarni va nodir yer elementlarini ajratib olayotgan boʻlsa, boshqa metallar (elementlar) boʻyicha soliq bazasi ularga ishlov berish (ularni boyitish), ularni qayta ishlash (affinaj) va transportda tashish xarajatlari chegirib tashlangan holda, oʻrtacha olingan realizatsiya qilish bahosi boʻyicha aniqlanadi. Agar soliq toʻlovchi rudadagi asosiy metallar bilan birga boshqa metallarni, shu jumladan texnogen chiqindilardan (chang, shlak, kek, shlam va boshqalardan) metallarni ajratib olsa, ushbu metallar (elementlar) boʻyicha soliq solinadigan baza ularga ishlov berish (ularni boyitish), ularni qayta ishlash (affinaj) va transportda tashish xarajatlari chegirib tashlangan holda oʻrtacha olingan (oʻrtacha arifmetik birja) realizatsiya qilish bahosidan kelib chiqib aniqlanishi mumkin. Soliq (hisobot) davri uchun oltin, kumush, palladiy va platina boʻyicha oʻrtacha arifmetik birja narxi soliq organlari tomonidan London qimmatli metallar bozori uyushmasining (London Bullion Market Association) ertalabki fiksingi asosida, boshqa metallar boʻyicha esa London metallar birjasining (London Metal Exchange) maʼlumotlari asosida aniqlanadi. Soliq (hisobot) davri uchun oʻrtacha arifmetik birja narxi narxlar qaysi valyutada belgilangan boʻlsa, shu valyuta boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan eʼlon qilingan valyuta kursiga koʻpaytirilgan metallar narxlarini qoʻshishda hosil boʻlgan summani koʻrsatilgan narxlar belgilangan kunlar soniga boʻlish orqali aniqlanadi. Soliq (hisobot) davri uchun oʻrtacha olingan realizatsiya qilish bahosi soliq toʻlovchi tomonidan mustaqil ravishda, ushbu Kodeks 451-moddasining toʻrtinchi qismida belgilangan tartibda aniqlanadi. Soliq organlari har oyda, soliq (hisobot) davridan keyingi oyning oʻninchi sanasidan kechiktirmay, oʻzlari ushbu moddaning yettinchi va sakkizinchi qismlariga muvofiq hisob-kitob qilgan har bir metall turi uchun oʻrtacha arifmetik birja narxini Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining rasmiy veb-saytiga joylashtiradi.

452. Soliq stavkalari
Soliq stavkalari quyidagi miqdorlarda belgilanadi: Agar 2021-yilning 1-sentabriga qadar kuchga kirgan bitimlar va shartnomalarda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, uglevodorodlarni, qimmatbaho, rangli va (yoki) radioaktiv metallarni, nodir elementlarni va nodir yer elementlarini qazib olishni (ajratib olishni) amalga oshiruvchi, shuningdek mahsulot taqsimotiga oid bitim doirasida amalga oshiruvchi, davlat ulushi ustun mavqega ega boʻlgan korxonalarga, agar ushbu moddaning uchinchi qismida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliq boʻyicha oshirilgan stavkalarni belgilashi mumkin. Ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan soliq stavkalari 2022-yil 1-yanvardan keyin qazib olish boshlangan yer qaʼri uchastkasida uglevodorodlarni, qimmatbaho, rangli va radioaktiv metallarni, nodir elementlarni va nodir yer elementlarini qazib olishni (ajratib olishni) amalga oshiruvchi, davlat ulushi ustun mavqega ega boʻlgan korxonalarga nisbatan ham qoʻllaniladi.

453. Soliq davri. Hisobot davri
Quyidagilar soliq davridir: yuridik shaxslar uchun — chorak; jismoniy shaxslar uchun — kalendar yil. Quyidagilar hisobot davridir: yuridik shaxslar uchun — bir oy; jismoniy shaxslar uchun — kalendar yil.

454. Soliqni hisoblab chiqarish, soliq hisobotlarini taqdim etish va soliqni toʻlash tartibi
Soliq toʻlovchilar soliqni ushbu Kodeksning 451 va 4511-moddalariga muvofiq aniqlangan soliq bazasidan va tegishli soliq stavkasidan kelib chiqqan holda, mustaqil ravishda hisoblab chiqaradi. Foydali qazilmalarning alohida turlari boʻyicha soliq summasi soliq bazasidan va belgilangan soliq stavkasidan, lekin belgilangan soliq summasidan kam boʻlmagan stavkasidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Soliq toʻlovchilar tomonidan soliq hisoboti har bir hisobot va soliq davri tugagandan keyin soliq hisobida turgan joydagi, noruda qurilish materiallari boʻyicha esa — qazib olish amalga oshirilgan joydagi soliq organlariga quyidagi muddatlarda taqdim etiladi: yuridik shaxslar tomonidan — soliq davri boshlanganidan eʼtiboran ortib boruvchi yakun bilan har oyda, hisobot davridan keyingi oyning 20-sanasidan kechiktirmay; jismoniy shaxslar tomonidan — yilda bir marta, soliq davridan keyingi yilning 1-fevralidan kechiktirmay. Soliqni toʻlash quyidagicha amalga oshiriladi: yuridik shaxslar tomonidan — har oyda keyingi oyning 20 sanasidan kechiktirmay; jismoniy shaxslar tomonidan — soliq hisobotini taqdim etish muddatidan kechiktirmay”; 62) quyidagi mazmundagi XVIII1 boʻlim bilan toʻldirilsin:

4541. Soliq toʻlovchilar
Qimmatbaho, rangli va (yoki) radioaktiv metallarni, nodir elementlarni va nodir yer elementlarini qazib oluvchi va (yoki) ularni texnogen mineral hosilalardan ajratib oluvchi, shuningdek uglevodorod xomashyosini qazib oluvchi yuridik shaxslar foydali qazilmalarni qazib olganlik uchun maxsus renta soligʻini toʻlovchilar (bundan buyon ushbu boʻlimda soliq toʻlovchilar deb yuritiladi) deb eʼtirof etiladi. Ushbu Kodeks 452-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan foydali qazilmalarning tegishli guruhlaridagi foydali qazilmalar jumlasiga qimmatbaho, rangli va radioaktiv metallar, nodir elementlar va nodir yer elementlari (bundan buyon ushbu boʻlimda metallar deb yuritiladi) kiradi. Tabiiy gaz, gaz kondensati va neft uglevodorod xomashyosi jumlasiga kiradi. Ushbu Kodeksning 69-bobiga muvofiq faoliyatini mahsulot taqsimotiga oid bitimlar doirasida amalga oshiruvchi yuridik shaxslar soliq toʻlovchi hisoblanmaydi.

4542. Soliq solish obyekti
Ushbu Kodeksning 4543-moddasida belgilangan tartibda aniqlanadigan, qazib olingan (ajratib olingan) metallni yoki uglevodorod xomashyosini realizatsiya qilishdan olingan renta daromadi foydali qazilmalarni qazib olganlik uchun maxsus renta soligʻini (bundan buyon ushbu boʻlimda soliq deb yuritiladi) solish obyektidir.

4543. Renta daromadi
Qazib olingan (ajratib olingan) metallarni yoki uglevodorod xomashyosini realizatsiya qilishdan olingan, ushbu Kodeksning 176-moddasi talablari hisobga olingan holda bahoga qoʻshimcha qiymat soligʻini va aksiz soligʻini kiritmay aniqlanadigan, bitim taraflari tomonidan qoʻllanilgan bahodan kelib chiqib hisoblab chiqarilgan daromadlar hamda ularni qazib olish (ajratib olish) bilan bevosita bogʻliq xarajatlar oʻrtasidagi farq renta daromadi deb eʼtirof etiladi. Renta daromadi birlamchi ishlov berishdan (sanoat yoʻsinida dastlabki qayta ishlashdan, rudani boyitishdan) oʻtgan va realizatsiya qilish uchun yaroqli boʻlgan metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) faoliyati doirasida aniqlanadi. Agar soliq toʻlovchi rudadan (konsentratlardan) metallarni ajratib olishni yoki qazib olingan uglevodorod xomashyosini mustaqil ravishda yoxud qaytarish sharti bilan qayta ishlashga berish asosida qayta ishlashni amalga oshirsa, metallarni yoki uglevodorodlarni realizatsiya qilishdan olingan daromadlar ularga keyinchalik ishlov berish, ularni qayta ishlash va transportda tashish uchun soliq toʻlovchi tomonidan qilingan xarajatlar chegirib tashlangan holda, ularni qayta ishlash mahsulotlarini realizatsiya qilish bahosidan kelib chiqib aniqlanadi. Bunda, agar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorida metallarga va uglevodorod xomashyolariga ishlov berish hamda ularni qayta ishlash obyektlarini qurish xarajatlarini ushbu moddaning toʻrtinchi qismida koʻrsatilgan kapital xarajatlar jumlasiga kiritish nazarda tutilgan boʻlsa, metallar va uglevodorod xomashyolarining ayrim turlari boʻyicha ularni qayta ishlashdan olingan mahsulotlarni realizatsiya qilishdan olingan daromadga ularni keyinchalik qayta ishlash bilan bogʻliq xarajatlar kiritilishi mumkin. Xarajatlar qilingan soliq davrida chegirib tashlanishi lozim boʻlgan, realizatsiya qilish uchun yaroqli metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) uchun zarur va yetarli boʻlgan kapital hamda operatsion xarajatlar metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) bilan bevosita bogʻliq xarajatlar deb eʼtirof etiladi. Bunda kapital xarajatlar (shu jumladan asosiy vositalarni va nomoddiy aktivlarni yaratish yoki olish, infratuzilmani yaratish va boshqa shunga oʻxshash maqsadlar uchun xarajatlar), agar ular yer qaʼri uchastkalaridan foydali qazilmalarni qazib olish huquqi uchun tegishli ruxsatnoma yoki litsenziya olingan yer qaʼri uchastkasini (bundan buyon matnda litsenziyalangan uchastka deb yuritiladi) oʻzlashtirishning texnologik shartlarida nazarda tutilgan boʻlsa, ushbu texnologik shartlarda nazarda tutilgan tartibda va normativlar doirasida hisobga olinadi. Ushbu boʻlim maqsadida operatsion xarajatlar deganda hujjatlar bilan tasdiqlangan va asoslantirilgan barcha xarajatlar tushuniladi, bunda ushbu xarajatlarni amalga oshirmay turib, metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olishga (ajratib olishga) va ularni birlamchi qayta ishlashga doir ishlab chiqarish jarayoni imkonsiz yoki qiyin boʻladi. Operatsion xarajatlar jumlasiga, xususan, quyidagilarga doir xarajatlar kiradi: 1) zarur xomashyoni, materiallarni, issiqlik va boshqa energiya resurslarini sotib olishga; 2) inventarga, xoʻjalik buyumlariga, amortizatsiya qilinadigan mol-mulk boʻlmagan boshqa mol-mulkka; 3) soliq toʻlovchining texnologik, transportga oid, boshqa ishlab chiqarish ehtiyojlariga sarflanadigan yoqilgʻi, energiyaning barcha turlari, ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun energiyaning barcha turlarini ishlab chiqish, shu jumladan soliq toʻlovchining oʻzi tomonidan ishlab chiqish, shuningdek energiyani transformatsiya qilish va uzatish xarajatlari; 4) litsenziyalar uchun haq va ijara toʻlovlarini toʻlashga; 5) ushbu Kodeksning 371 — 374-moddalarida nazarda tutilgan xodimlar (shu jumladan chet el tashkilotlarining jalb etilgan xodimlari) mehnatiga haq toʻlashga; 6) qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladigan xarajatlarga; 7) metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) operatsiyalari doirasida toʻlangan soliqlar va yigʻimlarga haq toʻlashga; 8) chetdan jalb qilingan yuridik yoki jismoniy shaxslar tomonidan bajarilgan ishlar va xizmatlarga haq toʻlashga. Operatsion xarajatlar jumlasiga, xususan, quyidagilarga doir xarajatlar kirmaydi: 1) amortizatsiyaga, shu jumladan investitsion chegirmaga (obyektning tugatish qiymati chegirilgan holda); 2) marketing va reklama tadbirlariga; 3) ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlariga; 4) yuridik shaxsning boshqaruv organi (kuzatuv kengashi yoki shunga oʻxshash boshqa organi) aʼzolari, maʼmuriy xodimlar va maslahatchilar mehnatiga haq toʻlashga; 5) soliq toʻlovchining aybi bilan yuzaga kelgan favqulodda holatlarni bartaraf etishga; 6) xodimlarning malakasini oshirishga, mobil aloqa va internetga; 7) zaxiralarni tashkil etishga va sugʻurta qilishning ixtiyoriy turlariga; 8) moliyaviy faoliyat boʻyicha foizlarni yoki boshqa xarajatlarni, shu jumladan kapital xarajatlar qiymatiga kiritilgan foizlarni toʻlashga. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi metallarni va uglevodorod xomashyolarini qazib olish (ajratib olish) boʻyicha alohida investitsiya loyihalarini amalga oshirish doirasida mazkur xarajatlar qilingan, soliq davrida chegirib tashlanishi lozim boʻlgan, kapital va operatsion xarajatlar jumlasiga kiradigan xarajatlar roʻyxatini toʻldirishga haqli. Renta daromadini aniqlashda metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) bilan bevosita bogʻliq boʻlmagan, xususan moliya bozorlaridagi operatsiyalardan, shu jumladan xedjirlash operatsiyalaridan olinadigan, shuningdek foizlar va dividendlar tarzidagi, shu jumladan kapital xarajatlar qiymatiga kapitalizatsiya qilinadigan foizlar tarzidagi daromadlar va xarajatlar hisobga olinmaydi. Renta daromadini aniqlash chogʻida uchinchi shaxslar tomonidan amalga oshirilgan xarajatlar ham hisobga olinmaydi, har qanday turdagi budjet subsidiyalari esa renta daromadiga kiritiladi. Bir necha litsenziyalangan uchastkada metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olishni (ajratib olishni) amalga oshiruvchi soliq toʻlovchi har bir bunday uchastkaga nisbatan renta daromadini alohida aniqlashi shart. Bunda soliq toʻlovchi ushbu Kodeksning 80-moddasi talablariga muvofiq toʻgʻridan-toʻgʻri hisob usulidan foydalangan holda, ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan daromadlar va xarajatlarning alohida-alohida hisobini yuritishi shart. Bir necha litsenziyalangan uchastkada amalga oshirilayotgan metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) boʻyicha faoliyat, agar unda koʻrsatilgan litsenziyalangan uchastkalarni oʻzlashtirishning texnologik shartlarida metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) va (yoki) ularni keyinchalik qayta ishlash uchun yagona texnologik loyiha nazarda tutilgan boʻlsa, litsenziyalangan bitta uchastkada amalga oshirilayotgan faoliyatga tenglashtirilishi mumkin (bundan buyon matnda litsenziyalangan uchastkalar guruhi deb yuritiladi). Bunda soliq toʻlovchi har bir litsenziyalangan uchastkada amalga oshirilayotgan metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) boʻyicha faoliyatni bitta uchastkada amalga oshirilayotgan faoliyatga tenglashtirish toʻgʻrisidagi qarorni unda litsenziyalangan uchastkalar roʻyxatini koʻrsatgan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi hamda Moliya vazirligi bilan kelishishi kerak. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi bunday qarorni kelishishning qoʻshimcha shartlari va tartibini belgilashga haqli. Qarorda koʻrsatilgan litsenziyalangan uchastkalar roʻyxati unga qoʻshimcha uchastkalarni kiritish hisobiga kengaytirilishi mumkin emas. Soliq toʻlovchi ushbu moddaning oʻn ikkinchi qismida nazarda tutilgan qarorda koʻrsatilgan, ilgari roʻyxatga kiritilgan, litsenziyalangan uchastkada foydali qazilmalarni (metallarni yoki uglevodorod xomashyosini) qazib olish va (yoki) texnogen mineral hosilalardan foydalanish uchun yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomani (litsenziyani) qaytargan, undan oʻzganing foydasiga voz kechgan yoki uni sotgan taqdirda, bunday uchastka ushbu roʻyxatdan chiqarilishi lozim, bunday realizatsiya qilishdan olingan daromadlar esa uning renta daromadini oshiradi. Agar aktivlarni yaratishga (olishga) sarflangan xarajatlar kapital xarajatlar tarkibida hisobga olinib, ular keyinchalik boshqa shaxslarga realizatsiya qilinsa (berilsa) yoki ulardan qaysi litsenziyalangan uchastka uchun yaratilgan (olingan) boʻlsa, oʻsha litsenziyalangan uchastka bilan bir texnologik loyihaga kiritilmagan boshqa litsenziyalangan uchastkalarda foydalanilsa, bunday realizatsiya qilishdan olingan daromadlar renta daromadini oshiradi. Soliq toʻlovchi renta daromadini har bir litsenziyalangan uchastkaga nisbatan metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) huquqi uchun ruxsatnoma (litsenziya) olgan kundan eʼtiboran har bir soliq (hisobot) davri natijalari boʻyicha mustaqil ravishda aniqlaydi. Renta daromadini aniqlash chogʻida tarixiy xarajatlar ushbu Kodeksning 4544-moddasida nazarda tutilgan tartibda va shartlar asosida xarajatlar tarkibiga kiritiladi. Agar renta daromadini aniqlashda natija salbiy boʻlib qolsa, ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan xarajatlar va daromadlar oʻrtasidagi ijobiy farq renta zarari deb eʼtirof etiladi.

4544. Soliq bazasi
Renta daromadining summasi soliq bazasi hisoblanadi, renta zarari mavjud boʻlganda esa soliq bazasi nolga teng deb eʼtirof etiladi. Soliq bazasi ushbu Kodeksning 4543-moddasida oʻziga nisbatan renta daromadini aniqlash nazarda tutilgan yer qaʼrining har bir litsenziyalangan uchastkasi (litsenziyalangan uchastkalar guruhi) boʻyicha alohida hisoblab chiqariladi. Soliq bazasi soliq davri boshlanganidan eʼtiboran oʻsib boruvchi yakun bilan aniqlanadi. Metallarni va uglevodorod xomashyosini qazib olishni (ajratib olishni) amalga oshiruvchi chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar soliq bazasini AQSh dollarida aniqlash huquqiga ega. Agar birinchi soliq davri yakunlariga koʻra renta zarari olingan boʻlsa, soliq toʻlovchi bunday zarar miqdorini keyinchalik “jamgʻarilgan renta zarari” maxsus hisobvaragʻida AQSh dollarida, ushbu moddaning oltinchi qismiga muvofiq belgilanadigan valyutaning oʻrtacha yillik almashuv kursi boʻyicha hisobga olishga haqli. Bunda har bir keyingi soliq davrida ushbu hisobvaraqda hisobga olinadigan summa joriy yilning 31-dekabr holatiga koʻra AQSh dollarida nominatsiya qilingan, 2 foizlik punktga oshirilgan, toʻlanish muddati oʻn yil (2031-yilgacha) boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro obligatsiyalarining daromadliligidan kelib chiqib aniqlanadigan koeffitsiyentga oshiriladi. Soliq davri uchun oʻrtacha yillik kurs soliq toʻlovchi tomonidan mustaqil ravishda, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining joriy soliq davrida 1-yanvar va 31-dekabr uchun belgilangan kurslarini qoʻshish chogʻida olingan summani 2 ga boʻlish yoʻli bilan aniqlanadi. Metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) huquqi uchun ruxsatnoma (litsenziya) olingan kundan eʼtiboran boshlanadigan soliq davri soliq toʻlovchi litsenziyalangan muayyan uchastkaga (litsenziyalangan uchastkalar guruhiga) nisbatan soliq bazasini aniqlashi shart boʻlgan birinchi soliq davri deb eʼtirof etiladi. Agar bunda koʻrsatilgan ruxsatnoma (litsenziya) 1-iyuldan keyin olingan boʻlsa, metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) huquqi uchun ruxsatnoma (litsenziya) olingan sanadan keyingi kalendar yilning 31-dekabriga qadar boʻlgan vaqt ushbu litsenziyalangan uchastkaga nisbatan birinchi soliq davri deb eʼtirof etiladi. Soliq toʻlovchi tarixiy xarajatlarni birinchi soliq davrining xarajatlariga kiritishga haqli. Soliq toʻlovchi tomonidan metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) huquqi uchun ruxsatnoma (litsenziya) olingan sanaga qadar haqiqatda amalga oshirilgan va tegishli litsenziyalangan uchastka bilan bevosita bogʻliq boʻlgan xarajatlar, xususan, quyidagilarga doir xarajatlar tarixiy xarajatlar jumlasiga kiradi: 1) geologik oʻrganish uchun yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqi uchun ruxsatnoma (litsenziya) olishga va (yoki) metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) uchun ruxsatnoma (litsenziya) olishga, shuningdek metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) huquqini olishga; 2) yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga; 3) metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) uchun tayyorgarlik ishlariga. Ushbu moddaning toʻqqizinchi qismida koʻrsatilgan xarajatlarni amalga oshirish sanasi buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari qoidalariga muvofiq belgilanadi. Agar yaratish (olish) xarajatlari kapital xarajatlar tarkibida hisobga olingan aktivlardan keyinchalik metallni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olishga (ajratib olishga) doir ishlab chiqarish jarayonida soliq toʻlovchi tomonidan bir yildan ortiq vaqt davomida foydalanilmasa, ushbu moddaning beshinchi qismida nazarda tutilgan koeffitsiyent ularni olish xarajatlariga nisbatan qoʻllanilmaydi. Agar soliq davri yakunlari boʻyicha renta daromadi olingan boʻlsa, soliq bazasi jamgʻarilgan renta zarari summasiga kamaytiriladi, renta daromadi jamgʻarilgan renta zararining toʻliq summasi oʻrnini qoplash uchun yetarli boʻlmaganda esa — renta daromadi summasiga kamaytiriladi. Bunda jamgʻarilgan renta zarari summasi renta daromadini kamaytirishga qaratilgan summaga kamaytiriladi. Soliq davri renta daromadi bilan tugaganidan keyin soliq toʻlovchi kapital xarajatlarni amalga oshirgan va hisobot soliq davri yakunlari boʻyicha renta zararini olgan hollarda, bu zarar “jamgʻarilgan renta zarari” maxsus hisobvaragʻiga kiritiladi va unga nisbatan ushbu moddaning beshinchi qismida nazarda tutilgan qoidalar qoʻllaniladi. Ushbu moddaning oʻn ikkinchi va oʻn uchinchi qismlarida nazarda tutilgan hollarda keyingi soliq davrida “jamgʻarilgan renta zarari” hisobvaragʻida hisobga olinadigan summa ushbu moddaning beshinchi qismida belgilangan miqdorda koeffitsiyent bilan ham indeksatsiya qilinadi. Agar jamgʻarilgan renta zarari toʻlanganidan va renta daromadi shakllanganidan keyin soliq toʻlovchida yangidan renta zarari yuzaga kelsa, koʻrsatilgan zararning oʻrni mazkur moddaning oʻn ikkinchi — oʻn toʻrtinchi qismlarida belgilangan tartibga oʻxshash tartibda qoplanadi. Metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) uchun yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqi bir yuridik shaxsdan boshqasiga oʻtkazilganda, sotilgan sanada birinchi yuridik shaxsda mavjud boʻlgan renta zararining qoldigʻi ushbu moddaning beshinchi qismida aniqlanadigan koeffitsiyent hisobga olingan holda ikkinchi yuridik shaxsga oʻtadi. Metallarni yoki uglevodorod xomashyosini qazib olish (ajratib olish) huquqi uchun ruxsatnomaning (litsenziyaning) amal qilish davrida oʻrni qoplanmagan jamgʻarilgan renta zarari soliq toʻlovchiga kompensatsiya qilinmaydi. Soliq toʻlovchi renta daromadiga (renta zarariga) tegishli xarajatlari va daromadlarining hisobini yuritishi hamda ular boʻyicha soliq hisobotini taqdim etishi, shuningdek majburiy auditdan oʻtkazish uchun qonunchilikda belgilangan muddatlarda har yili mazkur xarajatlar va daromadlarning auditini amalga oshirishi shart.

4545. Soliq stavkalari
Minimal soliq stavkasi, agar ushbu moddaning ikkinchi qismida boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, soliq bazasiga nisbatan 25 foiz miqdorida belgilanadi. Yer qaʼri uchastkasidan geologik jihatdan oʻrganish uchun foydalanish yoki ahamiyatli tijorat salohiyatiga ega boʻlgan, avval qidiruv oʻtkazilgan yer qaʼri uchastkasida alohida obyektlar boʻyicha metallarni yoxud uglevodorod xomashyosini qazib olish huquqi tanlov savdolariga qoʻyilganda, tanlov savdolarining tashkilotchisi yoki tanlov savdolarining ishtirokchilari soliq stavkasining oshirilgan miqdorini taklif qilishga haqli. Bunda soliq toʻlovchi soliqlarni oshirilgan soliq stavkasidan kelib chiqqan holda hisoblab chiqaradi.

4546. Soliq davri. Hisobot davri
Kalendar yil soliq davri hisoblanadi. Yilning choragi hisobot davridir.

4547. Soliqni hisoblab chiqarish, soliq hisobotlarini taqdim etish va soliqni toʻlash tartibi
Soliq toʻlovchilar soliqni mustaqil ravishda, ushbu Kodeksning 4544-moddasiga muvofiq aniqlangan soliq bazasidan va tegishli soliq stavkasidan kelib chiqqan holda hisoblab chiqaradi. Bunda chet el valyutasida ifodalangan soliq bazasi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining soliq hisobotini taqdim etish sanasida belgilangan kursi boʻyicha milliy valyutada qayta hisob-kitob qilinadi. Soliq hisoboti soliq boʻyicha hisobga olish joyidagi soliq organiga soliq toʻlovchi tomonidan har bir hisobot va soliq davri tugaganidan keyin quyidagi muddatlarda taqdim etiladi: renta zarari mavjud boʻlgan davrda — yilda bir marta, soliq davridan keyingi yilning 1-martidan kechiktirmay; soliq bazasi mavjud boʻlgan davrda — har chorakda, ortib boruvchi yakun bilan hisobot davridan keyingi oyning 20-sanasidan kechiktirmay, yil yakunlari boʻyicha esa hisobot davridan keyingi yilning 1-martidan kechiktirmay. Soliqni toʻlash har chorakda keyingi oyning 20-sanasidan kechiktirmay, yil yakunlari boʻyicha esa hisobot davridan keyingi yilning 1-martidan kechiktirmay amalga oshiriladi”; 63) 65-bobning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin: 64) 455-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“455-modda. Yigʻimlarning turlari
Yigʻimlar jumlasiga quyidagilar kiradi: 1) chet davlatlar avtotransport vositalarining Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirganligi va uning hududi orqali tranziti uchun yigʻim; 2) alkogol mahsulotlarini realizatsiya qilish huquqi uchun yigʻimlar, jumladan: alkogol mahsulotlarini chakana sotish huquqi uchun yigʻim; umumiy ovqatlanish korxonalari tomonidan alkogol mahsulotlarini realizatsiya qilish uchun yigʻim”; 65) 4551-modda chiqarib tashlansin; 66) 456 — 458-moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“456-modda. Soliq toʻlovchilar
Chet davlatlar avtotransport vositalarining egalari yoki ulardan foydalanuvchilar ushbu vositalarning Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirganligi va uning hududi orqali tranziti uchun yigʻimning soliq toʻlovchilari deb eʼtirof etiladi. Alkogol mahsulotlari bilan chakana savdo qilish korxonalari hamda umumiy ovqatlanish korxonalari tomonidan alkogol mahsulotlarini realizatsiya qilish boshlanganligi haqida vakolatli davlat organi xabardor qilinganligi toʻgʻrisidagi tasdiqnomaga ega boʻlgan yuridik shaxslar alkogol mahsulotlarini realizatsiya qilish huquqi uchun yigʻimning soliq toʻlovchilari deb eʼtirof etiladi.

457. Soliq solish obyekti
Chet davlatlar avtotransport vositalarining Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirishi va uning hududi orqali tranziti yigʻimlarning soliq solish obyektidir.

458. Soliq bazasi
Chet davlatlarning avtotransport vositalari Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirayotganda va uning hududi orqali tranzit oʻtayotganda soliq bazasi hisoblanadi”; 67) 459-modda chiqarib tashlansin; 68) 460-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“460-modda. Yigʻimlarni toʻlash tartibi
Chet davlatlar avtotransport vositalarining Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirganligi va uning hududi orqali tranziti uchun yigʻim chet davlatning avtotransport vositasi Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirayotganda undiriladi. Alkogol mahsulotlarini realizatsiya qilish huquqi uchun yigʻim alkogol mahsulotlarini realizatsiya qilish boshlanganligi toʻgʻrisida xabarnoma yuborilgan paytdan eʼtiboran toʻlanadi. Bunda xabarnoma joriy oyning yigirmanchi sanasiga qadar yuborilganda yigʻim ushbu oy uchun toʻliq hajmda, xabarnoma joriy oyning yigirmanchi sanasidan keyin yuborilganda esa keyingi oyning birinchi sanasidan boshlab hisoblab chiqariladi. Agar alkogol mahsulotlarini realizatsiya qilish, shu jumladan umumiy ovqatlanish korxonalari tomonidan realizatsiya qilish bir nechta statsionar savdo va (yoki) umumiy ovqatlanish punktlari orqali amalga oshirilsa, alkogol mahsulotlarini realizatsiya qilish huquqi uchun yigʻimlar belgilangan stavkalar doirasida statsionar savdo va (yoki) umumiy ovqatlanish punktlarining soniga, shuningdek ularning har biri joylashgan hudud oʻlchamlariga mutanosib ravishda hisoblab chiqariladi hamda undiriladi. Alkogol mahsulotlari bilan chakana savdo qilish faoliyati toʻxtatib turilganda yoki tugatilganda yigʻimni hisoblab chiqarish keyingi oyning birinchi sanasidan boshlab toʻxtatib turiladi. Alkogol mahsulotlarini realizatsiya qilish huquqi uchun yigʻim har oyda oldindan toʻlov tarzida, joriy oyning oʻninchi sanasiga qadar toʻlanadi. Alkogol mahsulotlarini realizatsiya qilish huquqi uchun undiriladigan yigʻimlar qonunchilikda belgilangan tartibda taqsimlanadi”; 69) 4601-modda chiqarib tashlansin; 70) 461-moddaning ikkinchi qismi: 3-bandidagi “ellik gektar” degan soʻzlar “yigirma besh gektar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; quyidagi mazmundagi 11, 12 va 13-bandlar bilan toʻldirilsin: “11) soliq maslahatchilarining tashkilotlariga; 12) auditorlik tashkilotlariga; 13) notijorat tashkilotlariga, shu jumladan budjet tashkilotlariga”; 71) 462-modda: oʻn ikkinchi qismidagi “xulosa kiritilgan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan boshlab” degan soʻzlar “xulosa chiqarilgan oydan keyingi oyning sanasidan eʼtiboran” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; oʻn uchinchi qismidagi “xulosasi chiqarilgan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan” degan soʻzlar “xulosasi chiqarilgan sanadan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; oʻn toʻrtinchi qismidagi “shartnoma rasmiylashtirilgan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan” degan soʻzlar “shartnoma tuzilgan sanadan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; quyidagi mazmundagi oʻn beshinchi — yigirmanchi qismlar bilan toʻldirilsin: “Oʻzbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali tovarlarni olib kirishni (importni) amalga oshiruvchi yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar qaysi sana oldinroq kelishiga qarab import shartnomasi tuzilgan yoki tovarlar olib kirilgan (import qilingan) sanadan boshlab qoʻshilgan qiymat soligʻini hamda foyda soligʻini toʻlashga oʻtadi. Ushbu Kodeks 461-moddasi ikkinchi qismining 2, 4, 5, 9 va 11-bandlarida nazarda tutilgan shaxslar tegishli ruxsatnomalarni (litsenziyalarni) olgan yoki oʻz faoliyatini boshlaganligi toʻgʻrisida vakolatli organni xabardor qilgan sanadan boshlab qoʻshilgan qiymat soligʻini hamda foyda soligʻini toʻlashga oʻtadi. Qishloq xoʻjaligi tovarlarini ishlab chiqaruvchi yuridik shaxslarda yigirma besh gektar va undan ortiq sugʻoriladigan qishloq xoʻjaligi ekinlari mavjud boʻlgan taqdirda, ular koʻrsatilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqni yoki ushbu yer uchastkasining maydoni oʻzgarganligini tasdiqlovchi hujjatlar rasmiylashtirilgan sanadan boshlab qoʻshilgan qiymat soligʻini va foyda soligʻini toʻlashga oʻtadi. Oddiy shirkat ishlarini yuritish oʻz zimmasiga yuklatilgan ishonchli shaxs boʻlgan oddiy shirkat ishtirokchisi oddiy shirkat shartnomasi doirasida amalga oshirilayotgan faoliyat boʻyicha oddiy sheriklik shartnomasi tuzilgan sanadan boshlab qoʻshilgan qiymat soligʻini va foyda soligʻini toʻlashga oʻtadi. Bozorlar va savdo komplekslari, notijorat tashkilotlari davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sanadan eʼtiboran, budjet tashkilotlari esa tashkil topgan sanadan eʼtiboran qoʻshilgan qiymat soligʻini va foyda soligʻini toʻlashga oʻtadi. Auditorlik tashkilotlari auditorlik xizmatlari koʻrsatish uchun shartnoma tuzilgan sanadan boshlab qoʻshilgan qiymat soligʻini hamda foyda soligʻini toʻlashga oʻtadi”; oʻn beshinchi qismi yigirma birinchi qism deb hisoblansin; 72) 469-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Bir oy hisobot davridir”; 73) 477-modda birinchi qismining: toʻrtinchi xatboshisi chiqarib tashlansin; beshinchi xatboshisi toʻrtinchi xatboshi deb hisoblansin; 74) 482-modda quyidagi mazmundagi oʻn birinchi qism bilan toʻldirilsin: “Umumiy ovqatlanish korxonalariga aylanmadan olinadigan soliq, foyda soligʻi, suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq, yuridik shaxslardan olinadigan yer soligʻi, yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq boʻyicha 2021-yil 15-avgust holatiga koʻra yuzaga kelgan qarzdorlikni, shuningdek barcha soliqlar va yigʻimlar boʻyicha jarimalar hamda penyalarni 2022-yil 1-yanvardan 1-iyulga qadar boʻlgan davrda mahalliy davlat hokimiyati organlariga ariza yubormasdan, soliq organlarini xabardor qilgan holda foizlarni toʻlamasdan, teng ulushlarda kechiktirib (boʻlib-boʻlib) toʻlash huquqi beriladi”; 75) 483-modda quyidagi mazmundagi oʻninchi va oʻn birinchi qismlar bilan toʻldirilsin: “2021-yil 1-sentabrdan 2021-yil 31-dekabrga qadar boʻlgan davrda umumiy ovqatlanish korxonalari yuridik shaxslardan olinadigan yer soligʻini va yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliqni toʻlashdan ozod etiladi. Respublika tumanlarida (bundan Toshkent shahri mustasno) faoliyatni amalga oshiruvchi yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun belgilangan ijtimoiy soliq stavkasi 2022-yil 1-yanvardan 2023-yil 1-yanvarga qadar bazaviy hisoblash miqdorining 50 foizi miqdorida qoʻllaniladi”. 2-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin. 3-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin; davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin. 4-modda. Ushbu Qonun 2022-yil 1-yanvardan eʼtiboran kuchga kiradi. Ushbu Qonun 1-moddasi 20-bandining beshinchi va oltinchi xatboshilari 2022-yil 1-iyuldan eʼtiboran amalga kiritiladi. Ushbu Qonun 1-moddasi 47-bandining va 50-bandi yettinchi — oʻninchi xatboshilarining qoidalari 2021-yil 1-oktabrdan eʼtiboran yuzaga kelgan munosabatlarga nisbatan ham tatbiq etiladi. Ushbu Qonun 1-moddasi 62-bandining qoidalari metallarni va uglevodorod xomashyosini qazib olish 2022-yil 1-yanvardan keyin boshlanadigan litsenziya olingan yer uchastkalariga nisbatan qoʻllaniladi. Ushbu Qonun 1-moddasi 74-bandining qoidalari 2021-yil 15-avgustdan eʼtiboran yuzaga kelgan munosabatlarga nisbatan ham tatbiq etiladi. Ushbu Qonun 1-moddasi 75-bandi ikkinchi xatboshisining qoidalari 2021-yil 1-sentabrdan eʼtiboran yuzaga kelgan munosabatlarga nisbatan ham tatbiq etiladi.