Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining maʼmuriy ishlar boʻyicha ayrim qarorlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
(resolution, 2023-11-20)

Qonunchilikka oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilganligi munosabati bilan, shuningdek, moddiy va protsessual huquq normalarini bir xilda qoʻllash maqsadida “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunning 22-moddasiga asosan, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining quyidagi qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Maʼmuriy ishlarni koʻrishda birinchi instansiya sudi tomonidan protsessual qonun normalarini qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida”gi 2018-yil 19-maydagi 15-son qarori: muqaddimasidagi “17-moddasiga” degan jumla “22-moddasiga” degan jumla bilan almashtirilsin; 2-bandining toʻrtinchi xatboshisi chiqarib tashlansin; 3-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “3. Maʼmuriy sudga maʼmuriy va boshqa ommaviy-huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan nizolar boʻyicha ishlar, jumladan, quyidagi ishlar taalluqli: maʼmuriy organlarning idoraviy normativ-huquqiy hujjatlari yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi; maʼmuriy organlar, fuqarolar oʻzini-oʻzi boshqarish organlarining qonunchilikka mos kelmaydigan hamda fuqarolar yoki yuridik shaxslarning huquqlarini va qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini buzadigan qarorlari yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi; maʼmuriy organlar, fuqarolar oʻzini-oʻzi boshqarish organlari mansabdor shaxslarining qonunchilikka mos kelmaydigan hamda fuqarolar yoki yuridik shaxslarning huquqlarini va qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini buzadigan, harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi; saylov komissiyalarining xatti-harakatlari (qarorlari) yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi; notarial harakatni amalga oshirish rad etilganligi yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi; notariusning harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi; fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish rad etilganligi yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi; fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organi mansabdor shaxsining harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi; davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish yoxud belgilangan muddatda davlat roʻyxatidan oʻtkazishdan boʻyin tovlash ustidan shikoyat qilish toʻgʻrisidagi ishlar; MSIYutKning 271-moddasida koʻrsatilgan investitsiya nizolari boʻyicha ishlar; MSIYutKning 272-moddasida koʻrsatilgan raqobat toʻgʻrisidagi ishlar; maʼmuriy va boshqa ommaviy huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan talablar boʻyicha undirish soʻzsiz tartibda amalga oshiriladigan ijro hujjati yoki boshqa hujjat ustidan shikoyat qilish toʻgʻrisidagi ishlar. Sud fuqarolar va yuridik shaxslarning buzilgan yoki nizolashilayotgan huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi maʼmuriy va boshqa ommaviy huquqiy munosabatlardan yuzaga keladigan, qonun bilan oʻzining vakolatiga kiritilgan boshqa ishlarni ham hal qiladi. Qonunga koʻra, arizachi ushbu koʻrsatilgan ariza (shikoyat)lar bilan bir qatorda mazkur talablarga sababiy bogʻlanishda boʻlgan zararlarning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi talabni ham taqdim etishga haqli. Ushbu koʻrsatilgan talablardan alohida tarzda bildirilgan zararlarning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi talab taalluqliligiga koʻra, fuqarolik ishlari boʻyicha sudda yoki iqtisodiy sudda koʻrib chiqilishi lozim. Maʼmuriy va boshqa ommaviy huquqiy munosabatlardan kelib chiqsa-da, qonunda Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudiga, fuqarolik ishlari boʻyicha sudga, iqtisodiy va harbiy sudga taalluqliligi belgilangan nizolar boʻyicha ishlar maʼmuriy sudga taalluqli emas. Agar ariza maʼmuriy organ boʻlmagan korxona, tashkilot, muassasa hujjatini haqiqiy emas, deb topish yoki uning mansabdor shaxsi harakatini (harakatsizligini) gʻayriqonuniy deb topish toʻgʻrisida berilgan talab yoxud ariza (shikoyat) maʼmuriy organga nisbatan berilgan boʻlib, ammo ustidan shikoyat berilayotgan harakat mehnat munosabatlaridan kelib chiqqan boʻlsa, bunday talablar maʼmuriy sud sudloviga taalluqli emas”; quyidagi mazmundagi 31-band bilan toʻldirilsin: “31. MSIYutKning 273-moddasi birinchi qismiga koʻra, talab sudga taalluqlilik qoidalari buzilgan holda maʼmuriy sudga taqdim etilgan boʻlsa, ariza (shikoyat) taalluqliligiga koʻra, fuqarolik ishlari boʻyicha sudga yoki iqtisodiy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkaziladi. Agar ariza (shikoyat) sudga taalluqlilik qoidalarini buzgan holda ish yuritishga qabul qilinganligi ishni koʻrib chiqish chogʻida aniqlansa, maʼmuriy sud ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra fuqarolik ishlari boʻyicha sudga yoki iqtisodiy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkazish va maʼmuriy sud ishini yuritishni tugatish toʻgʻrisida ajrim chiqaradi. Arizani (shikoyatni), ish materiallarini maʼmuriy suddan taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazish toʻgʻrisidagi ajrim ustidan shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin. Maʼmuriy suddan taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazilgan ariza (shikoyat), ish materiallari oʻziga oʻtkazilgan sud tomonidan qabul qilib olinishi kerak. Oʻzbekiston Respublikasida sudlar oʻrtasida sudga taalluqlilik toʻgʻrisidagi nizolarga yoʻl qoʻyilmaydi. Agar ariza (shikoyat) ikki va undan ortiq talablarning bittasi yoki bir nechtasi maʼmuriy sudga taalluqlilik qoidalarini buzgan holda ish yuritishga qabul qilinganligi ishni koʻrib chiqish chogʻida aniqlansa, sud MSIYutKning 138-moddasiga asosan talablarning bir qismini alohida ish yuritishga ajratish masalasini hal etgan holda, taalluqliligiga koʻra fuqarolik ishlari boʻyicha sudga yoki iqtisodiy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkazadi”; 7-bandining ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin; 10-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Agar ariza (shikoyat) ish yuritishga qabul qilinganidan keyin, u sudlovga tegishlilik qoidalari buzilgan holda qabul qilinganligi aniqlansa, sud tegishincha, ishni boshqa maʼmuriy sudga oʻtkazish toʻgʻrisida ajrim chiqaradi (MSIYutK 34-moddasi ikkinchi qismining 1-bandi)”; 12-bandi chiqarib tashlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2019-yil 25-oktabrdagi “Maʼmuriy ishlar boʻyicha sud xarajatlarini undirish amaliyoti haqida”gi 20-sonli qarorining: Muqaddimasidagi “17-moddasiga” degan jumla “22-moddasiga” degan jumla bilan almashtirilsin; 3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “3. Tushuntirilsinki, maʼmuriy ishlar boʻyicha davlat boji quyidagilardan undiriladi: 1) birinchi instansiya sudiga beriladigan: idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi; mahalliy davlat hokimiyati organlarining, davlat boshqaruvi organlarining, maʼmuriy-huquqiy faoliyatni amalga oshirishga vakolatli boʻlgan boshqa organlarning, fuqarolar oʻzini-oʻzi boshqarish organlarining va ular mansabdor shaxslarining qonunchilikka mos kelmaydigan hamda fuqarolar yoki yuridik shaxslarning huquqlari va qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini buzadigan qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi; saylov komissiyalarining harakatlari (qarorlari) yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi; notarial harakatni amalga oshirish, fuqarolik holati dalolatnomalarini yozishni roʻyxatga olish rad etilganligi yoki notariusning yoxud fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organi mansabdor shaxsining harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi; davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etganlik yoxud belgilangan muddatda davlat roʻyxatidan oʻtkazishdan boʻyin tovlaganlik ustidan shikoyat qilish toʻgʻrisidagi; MSIYutKning 271-moddasida koʻrsatilgan investitsiya nizolari boʻyicha; MSIYutKning 272-moddasida koʻrsatilgan raqobat toʻgʻrisidagi; maʼmuriy va boshqa ommaviy huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan talablar boʻyicha undirish soʻzsiz tartibda amalga oshiriladigan ijro hujjati yoki boshqa hujjat ustidan shikoyat qilish toʻgʻrisidagi; MSIYutKning 27-moddasida koʻrsatilgan ariza (shikoyat) bilan bir qatorda ushbu talablarga sababiy bogʻlanishda boʻlgan zararlarning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi ariza (shikoyat)lardan; 2) beriladigan apellatsiya va kassatsiya shikoyatlaridan: maʼmuriy sudlarning hal qiluv qarorlari; ish yuritishni tugatish (bundan MSIYutKning 108-moddasi 1-bandi bilan ish yuritishni tugatish toʻgʻrisidagi ajrim mustasno), arizani koʻrmasdan qoldirish, sud jarimalarini solish toʻgʻrisidagi ajrimlar ustidan; 3) sud hujjatlarining dublikatlari va koʻchirma nusxalarini berganlik uchun. Ish hujjatlaridan fotonusxa koʻchirish uchun davlat boji undirilmaydi”; 4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “4. Maʼmuriy ishlar boʻyicha davlat bojini toʻlash bilan bogʻliq munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodeksining (bundan buyon matnda MSIYutK deb yuritiladi) 12-bobi, “Davlat boji toʻgʻrisida”gi Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlari bilan tartibga solinadi”; 9-bandi quyidagi mazmundagi uchinchi va toʻrtinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin: “Davlat boji masalasi hal qilinmasdan sudning ish yurituviga qabul qilingan ariza (shikoyat)lar MSIYutKning 105-moddasiga asosan koʻrmasdan qoldirilganda, davlat bojini undirish (sud xarajatlarini taqsimlash) umumiy asoslarda hal qilinishi lozim. Bunda sudlar “Davlat boji toʻgʻrisida”gi Qonunning 18-moddasi talabidan kelib chiqib, ariza (shikoyat)lar MSIYutKning 105-moddasi 4-bandiga asosan koʻrmasdan qoldirilganda, davlat boji undirilmasligini eʼtiborga olishlari lozim”; 16-bandi ikkinchi xatboshisidagi “bu holatlar boʻyicha” degan jumladan keyin “hal qiluv qarorining” hamda “shu summani” degan jumladan keyin “hal qiluv qarorining (ajrimning)” degan soʻzlar “sud hujjatining” degan soʻz bilan almashtirilsin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan maʼmuriy ishlarni apellatsiya tartibida koʻrish amaliyoti toʻgʻrisida”gi 2021-yil 20-apreldagi 15-sonli qarorining: muqaddimasidagi “17-moddasiga” jumla “22-moddasiga” degan jumla bilan almashtirilsin; 3-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Qonunga muvofiq, sudning hal qiluv qarori ustidan apellatsiya shikoyati (protesti) u qabul qilingan kundan eʼtiboran bir oy ichida (MSIYutK 203-moddasi), berilishi mumkin”; 5-bandining ikkinchi xatboshisidagi “, muayyan yashash joyiga ega boʻlmagan shaxsni reabilitatsiya markaziga joylashtirish toʻgʻrisidagi ish boʻyicha esa, 24 soat ichida” degan soʻzlar chiqarib tashlansin; 12-bandining uchinchi va toʻrtinchi bandlari chiqarilsin; 14-bandi toʻrtinchi xatboshisidagi “Ishda ishtirok etuvchi shaxslarning tushuntirishi” degan soʻzlardan keyin “va muzokara soʻzi” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin; 21-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “21. MSIYutKning 219-moddasiga muvofiq, apellatsiya instansiyasi sudi quyidagilarga: 1) hal qiluv qarorini oʻzgarishsiz qoldirishga; 2) hal qiluv qarorini toʻliq yoki qisman bekor qilishga va yangi qaror qabul qilishga; 3) hal qiluv qarorini oʻzgartirishga; 4) hal qiluv qarorini toʻliq yoki qisman bekor qilishga va ish yuritishni tugatishga yoxud arizani (shikoyatni) toʻliq yoki qisman koʻrmasdan qoldirishga; 5) hal qiluv qarorini bekor qilishga va ishni yangidan koʻrish uchun yuborishga; 6) MSIYutKning 220-moddasi toʻrtinchi qismi 9-bandida nazarda tutilgan asos mavjud boʻlgan taqdirda, hal qiluv qarorini bekor qilishga va ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga haqli”; 28-bandi chiqarib tashlansin; 29-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “29. Birinchi instansiya sudining ajrimi, qarori ustidan MSIYutKda nazarda tutilgan hollarda shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin. Birinchi instansiya sudining ajrimi, qarori ustidan ushbu Kodeksda belgilangan qoidalar boʻyicha berilgan apellatsiya shikoyati (protesti) ushbu bobda sudning hal qiluv qarorlari ustidan berilgan apellatsiya shikoyatini (protestini) koʻrish uchun nazarda tutilgan tartibda apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan koʻriladi. Apellatsiya instansiyasi sudi birinchi instansiya sudining ajrimi, qarori ustidan berilgan shikoyatni (protestni) koʻrib chiqib: 1) ajrimni, qarorni oʻzgarishsiz qoldirishga; 2) ajrimni, qarorni oʻzgartirishga yoki bekor qilishga; 3) arizani (shikoyatni) qabul qilishni rad etish haqidagi, arizani (shikoyatni) qaytarish, ish yuritishni toʻxtatib turish toʻgʻrisidagi ajrimni bekor qilishga va arizani (shikoyatni) birinchi instansiya sudiga koʻrib chiqish uchun yuborishga; 4) ajrimni bekor qilishga va arizani (shikoyatni), ishni koʻrib chiqish uchun sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga haqli. Birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan berilgan shikoyatni (protestni) koʻrish natijalari boʻyicha apellatsiya instansiyasi sudi qaror qabul qiladi”. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Maʼmuriy ishlarni kassatsiya tartibida koʻrish boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” gi 2021-yil 27-noyabrdagi 34-sonli qarorining: 17-bandining toʻrtinchi xatboshisidagi “iltimosnomasiga koʻra” degan soʻzlar “arizasiga koʻra yoki oʻz tashabbusi boʻyicha” degan soʻz bilan almashtirilsin; 22-bandi ikkinchi xatboshisidagi “kassatsiya instansiyasi sudi ajrimi bilan” degan soʻzlar “ishni koʻrib chiqayotgan sudlov hayʼati tomonidan” degan soʻz bilan almashtirilsin; 29-bandi quyidagi tahrirdagi sakkizinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “MSIYutK 244-moddasi toʻrtinchi qismining 9-bandida nazarda tutilgan asos mavjud boʻlgan taqdirda, hal qiluv qarorini, qarorni bekor qilishga va ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga”. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Maʼmuriy organlar va ular mansabdor shaxslarining qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish boʻyicha sud amaliyoti haqida” gi 2019-yil 24-dekabrdagi 24-sonli qarori: muqaddimasidagi “17-moddasiga” degan jumla “22-moddasiga” degan jumla bilan almashtirilsin; 1-bandi birinchi xatboshisidagi “44-moddasi” degan jumla “55-moddasi” degan jumla bilan almashtirilsin; 2-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: 2. “Maʼmuriy organlar deganda, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 21-dekabrdagi PF-269-sonli Farmoni bilan tasdiqlangan respublika davlat boshqaruvi organlari (vazirliklar, qoʻmitalar, agentliklar, inspeksiyalar) va ularning hududiy organlari, mahalliy davlat hokimiyat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, shuningdek, maʼmuriy-boshqaruv vakolati berilgan boshqa organlar, tashkilotlar va maxsus tashkil etilgan komissiyalar tushuniladi”; 8-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “8. Sudlar shuni nazarda tutishi lozimki, maʼmuriy organlarning quyidagilar bilan bogʻliq qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) ustidan berilgan shikoyatlar ham MSIYutKning 23-bobida nazarda tutilgan tartibda koʻrib chiqiladi: bino, inshoot va boshqa obyektlarni joylashtirish, loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish, foydalanishga topshirish, foydalanish va buzishga kelishish va ruxsat berish (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 20-apreldagi 200-sonli “Qurilish sohasiga oid yagona maʼmuriy qurilish reglamentlarini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qarori); jamoat birlashmalari, shu jumladan, siyosiy partiyalarni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish, shuningdek, davlat organining belgilangan muddatda bunday roʻyxatdan oʻtkazishdan boʻyin tovlashi (“Oʻzbekiston Respublikasida jamoat birlashmalari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 12-moddasining uchinchi qismi, “Siyosiy partiyalar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 9-moddasining uchinchi qismi, “Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 23-moddasining ikkinchi qismi, “Nodavlat notijorat tashkilotlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 26-moddasi)”; 9-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “9. Davlat ijrochisining qarori, harakatlari (harakatsizligi) ustidan MSIYutKning 23-bobida nazarda tutilgan tartibda shikoyat qilinadi”; 10-bandidagi “41-moddasi” degan jumla “45-moddasi” degan jumla bilan almashtirilsin; 13-bandi toʻrtinchi va beshinchi xatboshilaridagi “daʼvo” degan soʻzlar chiqarib tashlansin; 21-bandi birinchi xatboshisining oʻzbekcha matnidagi “qonun hujjatlariga”, degan soʻzlar “qonunchilikka” degan soʻz bilan almashtirilsin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan soliq qonunchiligini qoʻllashning ayrim masalalari haqida”gi 2023-yil 20-fevraldagi 4-sonli qarorining 10-bandi birinchi xatboshisidagi “undirish soʻzsiz (akseptsiz) tartibda amalga oshiriladigan ijro hujjati yuzasidan nizolar,” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.