TOVARLARNING KELIB ChIQIShINI SERTIFIKATLAShNI OʻTKAZISh TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2022-05-10)

Oʻzbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2015-yil 31-dekabrdagi PQ-2463-son “Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligining tuzilmasini maqbullashtirish va uning faoliyati samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998-yil 31-martdagi 137-sonli “Oʻzbekiston Respublikasida tashqi savdo faoliyatini erkinlashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasida tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlashni oʻtkazish tartibini takomillashtirish va amaldagi qonunchilik normalarini bir xilda qoʻllanilishini taʼminlash maqsadida, Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi, Moliya vazirligi va Davlat bojxona qoʻmitasi qaror qiladilar: 1. Tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlashni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin: Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi tomonidan 1999-yil 22-martda 01/12-1327-son bilan, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan 1999-yil 19-mayda EG/02-6405/1050-son bilan, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi tomonidan 1999-yil 1-martda 02/8-45-son bilan tasdiqlangan Tovarlar ishlab chiqarilgan mamlakatni aniqlash qoidalari (roʻyxat raqami 787, 1999-yil 30-iyul) (Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining meʼyoriy hujjatlari axborotnomasi, 1999-y., 9-son, 248-modda); Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi tomonidan 2000-yil 6-yanvarda VR-01/12-62-son bilan, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Davlat bojxona qoʻmitasi tomonidan 2000-yil 7-yanvarda 5 son, 02/8-02-son bilan tasdiqlangan “Adliya vazirligi tomonidan 1999-yil 30-iyulda 787-son bilan roʻyxatga olingan Tovarlarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash qoidalariga 1-son qoʻshimcha” (roʻyxat raqami 787-1, 2000-yil 17-yanvar) (Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining meʼyoriy hujjatlari axborotnomasi, 2000-y., 2-son, 22-modda); Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi tomonidan 2000-yil 30-iyunda EG-01/12-3409-son bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasida tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlashni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom (roʻyxat raqami 945, 2000-yil 13-iyul) (Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining meʼyoriy hujjatlari axborotnomasi, 2000-y., 13-son, 39-modda); Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligining 2005-yil 25-maydagi NN-01/10-2298-son “Oʻzbekiston Respublikasida tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlashni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi qarori (roʻyxat raqami 945-1, 2005-yil 1-iyun) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2005-y., 22-son, 164-modda). 3. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2015-yil 31-dekabrdagi PQ-2463-son “Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligining tuzilmasini maqbullashtirish va uning faoliyati samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998-yil 31-martdagi 137-son “Oʻzbekiston Respublikasida tashqi savdo faoliyatini erkinlashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasida tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlashni oʻtkazish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: ariza beruvchi — tovarlarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi sertifikatni olish uchun murojaat etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs. vakolatli organ — zimmasiga sertifikat berish funksiyasi yuklatilgan organ. Oʻzbekiston Respublikasida vakolatli organ boʻlib “Oʻzbekekspertiza” AJ va uning boʻlinmalari hisoblanadi; vakolatli shaxs — vakolatli organning sertifikatni guvohlantirish uchun masʼul boʻlgan mansabdor shaxs; ishlab chiqarishni ekspertiza qilish — ekspert tomonidan ariza beruvchining ishlab chiqarishini mazkur Nizomda belgilangan tartibda koʻzdan kechirilishi. Tovarlarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi sertifikat (bundan buyon sertifikat deb yuritiladi) — tovarlarning kelib chiqish mamlakati toʻgʻrisida aniq dalolat beruvchi hujjat, shu jumladan elektron shakldagi hujjat; Tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlash (bundan buyon matnda sertifikatlash deb yuritiladi) — Oʻzbekiston Respublikasidan eksport va reeksport qilinayotgan tovarlarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi sertifikatni berish, guvohlantirish orqali tovarlarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash maqsadida ekspertiza oʻtkazish jarayoni; tovar — bojxona chegarasidan oʻtuvchi har qanday mol-mulk, shu jumladan issiqlik, elektr, boshqa energiya turlari va transport vositalari (tovar va yoʻlovchilarni xalqaro tashish xizmatlarini amalga oshiruvchi transport vositalaridan tashqari); tovar turkumi — bitta oluvchining manziliga bitta transport hujjati boʻyicha kelayotgan yoki bitta pochta yuk xati bilan joʻnatilayotgan yoxud bojxona chegarasi orqali oʻtayotgan bitta jismoniy shaxsning qoʻl yukida va bagajida olib oʻtilayotgan tovar yoki uning bir qismi; ekspert — vakolatli organning zimmasiga ekspertiza oʻtkazish, ekspertiza dalolatnomasini yoki ekspert xulosasi va sertifikatni rasmiylashtirish funksiyasi yuklatilgan vakili. “aynan bir xil tovar” — bir ishlab chiqaruvchi tomonidan aynan bir xil texnologik jarayonga asosan ishlab chiqarilgan, tarkibi, nomi (shu jumladan, modeli, savdo belgisi, turi boʻyicha) va TIF TN kodlari boʻyicha bir xil tavsiflangan, aynan bir ariza beruvchi tomonidan sertifikatlash uchun taqdim etilgan tovar. 2. Sertifikat vakolatli organ tomonidan tovarning kelib chiqish mamlakatini guvohlantirish maqsadida rasmiylashtiriladi va tovar olib kiriladigan mamlakatning qonunchiligiga muvofiq imtiyozlar olish uchun qoʻllanilishi mumkin. 3. Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududidan tovarlarni olib chiqib ketish vaqtida sertifikat, basharti uning zarurligi tegishli shartnomalarda, tovar olib kiriladigan mamlakatning milliy qoidalarida qayd etilgan yoki Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro majburiyatlarida nazarda tutilgan boʻlsa, shuningdek eksportyorning talabi boʻyicha beriladi. 4. Tovarlarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash tamoyillari mavjud xalqaro amaliyotga asoslanadi. 5. Tovarlar batamom ishlab chiqarilgan yoki yetarli darajada qayta ishlangan mamlakat tovarning kelib chiqish mamlakati hisoblanadi. Bir guruh mamlakatlar, mamlakatlarning bojxona ittifoqlari, mintaqa yoki basharti, tovar ishlab chiqarilgan joyni aniqlash maqsadi ajratib koʻrsatishni taqozo etsa, biror mamlakatning muayyan qismi tovar ishlab chiqarilgan mamlakat deb hisoblanishi mumkin. 6. Quyidagi tovarlar mazkur mamlakatda batamom ishlab chiqarilgan deb hisoblanadi: a) uning hududidan yoki hududiy suvlaridan yoxud kontinental shelfidan va dengiz ostidan olingan foydali qazilmalar, agar mamlakat dengiz ostini qazish uchun mutlaq huquqqa ega boʻlsa; b) uning hududida oʻstirilgan yoki yigʻib olingan oʻsimlik mahsulotlari; v) mamlakatda tugʻilgan va parvarish qilingan tirik hayvonlar; g) mamlakatda yetishtirilgan oʻsimlik mahsulotlari va hayvonlardan olingan mahsulot; d) mamlakatda tayyorlangan ovchilik, baliqchilik va dengiz ovi mahsuloti; e) mamlakat kemalarida yoki u ijaraga olgan (fraxt qilingan) kemalarda jahon okeanida ovlangan va (yoki) tayyorlangan dengiz ovi mahsulotlari; j) mamlakatdagi ishlab chiqarish yoki boshqa operatsiyalarning natijasi boʻlmish ikkilamchi xomashyo va chiqindilar; z) mamlakatga qarashli yoki u ijaraga olgan kosmik kemalarda ochiq kosmosda olingan yuqori texnologiya mahsulotlari; i) mamlakatda mazkur bandning “a”—“z” kichik bandlarida koʻrsatib oʻtilgan mahsulotlardangina ishlab chiqarilgan tovarlar. 7. Agar tovarni ishlab chiqarishda ikki yoki undan ortiq mamlakat ishtirok etayotgan boʻlsa, tovarning kelib chiqishi uning “yetarli darajada qayta ishlanganligi” mezoniga muvofiq aniqlanadi. 8. Ushbu mamlakatda tovarning “yetarlicha darajada qayta ishlanganligi” mezoni quyidagilardan iborat: tovarni qayta ishlash natijasida tovar pozitsiyasining (tovarning tasniflovchi kodining) TIF TN boʻyicha dastlabki toʻrtta kod belgisining istalgan biri darajasida oʻzgarishi; advalor ulush qoidasi — foydalanilgan materiallar qiymatining yoki qoʻshilgan qiymatning foizlardagi ulushi yetkazib berilayotgan tovar bahosining qayd etilgan ulushiga yetganda, tovar qiymatining oʻzgarishi. 81. Tovarlarni MDH davlatlariga eksport qilishda “yetarlicha darajada qayta ishlanganligi” mezonini qoʻllash uchun kumulatsiya tamoyilidan foydalanish mumkin, yaʼni tovarlarni MDH davlatlarida birin-ketinlikda qayta ishlashda, ushbu davlatlar kelib chiqishni aniqlash maqsadlari uchun yaxlit hudud sifatida koʻriladi. 9. Agar aniq tovar yoki aniq mamlakatga (mamlakatlarga) nisbatan tovarning kelib chiqishi mezoni alohida belgilanmagan boʻlsa, TIF TN boʻyicha dastlabki toʻrtta kod belgisining istalgan biri darajasida tovar pozitsiyasining (tovarning tasniflovchi kodining) oʻzgarishi sodir boʻlsa, tovar yetarli darajada qayta ishlanganligi toʻgʻrisidagi qoida qoʻllaniladi. 10. Etarli darajada qayta ishlanganlik mezoni advalor ulush orqali ifodalangan holatlarda, qiymatli koʻrsatkichlar quyidagicha hisoblanadi: a) import qilinayotgan materiallar uchun — olib kirishda boj olinadigan (SIF negizida) qiymat boʻyicha; yoki agar ularning kelib chiqishi nomaʼlum boʻlgan holda, — ishlab chiqarish amalga oshiriladigan mamlakat hududida belgilangan birinchi sotuv bahosi boʻyicha; b) tayyor tovarlar uchun — franko-zavod bahosi yoki eksport bahosi boʻyicha. 11. Quyidagilar “yetarli darajada qayta ishlanganlik” mezoniga javob bermaydi deb hisoblanadi: a) saqlash yoki transportda tashish vaqtida tovarlarning saqlanishini taʼminlash boʻyicha operatsiyalar; b) tovarlarni sotish va transportda tashishga tayyorlash boʻyicha operatsiyalar (tovar turkumini maydalash, tovarlarni joʻnatishni tashkil qilish, saralash, qaytadan oʻrash); v) oddiy yigʻuv operatsiyalari; g) tovarlarni (tarkibiy qismlarni) aralashtirib hosil qilingan mahsulotga unga dastlabki tarkibidan jiddiy farqlanadigan xususiyatlarni bermaslik; d) yuqorida koʻrsatilgan operatsiyalarning ikkitasi yoki undan ortigʻini bir vaqtda amalga oshirish; e) chorva mollarini soʻyish. 12. Ishlab chiqarish yoki transport sharoitlariga koʻra, tovarlarni bitta turkum qilib joʻnatishning iloji boʻlmaganligi sababli ular boʻlib-boʻlib yoki yigʻilmagan holda yetkazib berilsa*, uning kelib chiqishini aniqlash nuqtai nazaridan importyorning xohishiga koʻra, yagona predmet deb qaralishi kerak**. 13. Tovarlarning kelib chiqishini aniqlashda, ularni ishlab chiqarish uchun foydalaniladigan issiqlik va elektr energiyasi, mashinalar, uskuna va asboblarning kelib chiqishi inobatga olinmaydi. Tovarlarning kelib chiqish mamlakati “yetarli darajada qayta ishlanganlik” mezoniga muvofiq aniqlanganda, kelib chiqishi nomaʼlum boʻlgan materiallar xorijiy materiallar deb hisoblanadi. 14. Tovarning kelib chiqishi, eksport/reeksport qiluvchi mamlakat tomonidan belgilangan tartibda va shaklda vakolatli organ tomonidan berilgan sertifikat bilan tasdiqlanadi. 15. Sertifikat koʻrsatilgan tovar muayyan mamlakatdan kelib chiqqanligidan aniq dalolat berishi, yaʼni unda quyidagilar boʻlishi lozim: a) tovarning muayyan mamlakatda ishlab chiqarilganlikning tegishli mezoniga mosligi haqida eksportyorning yozma deklaratsiyasi (ST-1 shakldagi va Bosh Preferensiyalar Tizimining A shaklidagi sertifikatlar uchun). b) sertifikatda keltirilgan maʼlumotlarning haqiqiyligi toʻgʻrisida tovar olib chiqib ketilayotgan mamlakatning vakolatli organining yozma guvohnomasi. 16. Tovarning import qilinishi chogʻida, uning mazkur mamlakatda ishlab chiqarilganligi toʻgʻrisida guvohlik berish uchun, Oʻzbekiston Respublikasining bojxona organiga eksport/reeksport qiluvchi mamlakatning vakolatli organi tomonidan belgilangan tartib va shaklda berilgan sertifikat taqdim etilishi lozim. 17. Import qilinayotgan tovarlar uchun sertifikat Oʻzbekiston Respublikasi bojxona organlariga rus yoki ingliz tillarida taqdim etiladi. Boshqa tilda toʻldirilgan sertifikat, bojxona organiga, oʻrnatilgan tartibda, rasman tasdiqlangan oʻzbek (rus) tilidagi tarjimasi bilan birga taqdim etilishi kerak. Qoʻlda bosma harflar bilan toʻldirilgan, eksport yoki reeksport qiluvchi mamlakatning vakolatli organi tomonidan guvohlantirilgan sertifikatni qabul qilishga ruxsat etiladi. Vakolatli organ tomonidan guvohlantirilmagan, oʻzgartirish yoki tuzatishlarga ega boʻlgan sertifikatlar koʻrib chiqish uchun qabul qilinmaydi. 18. Sertifikat bojxona deklaratsiyasi va bojxonada rasmiylashtirish uchun zarur boʻlgan boshqa hujjatlar bilan birga taqdim etiladi. Sertifikat yoʻqotilgan taqdirda, uni bergan vakolatli organ tomonidan rasmiy ravishda tasdiqlangan dublikati qabul qilinadi. 19. Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududiga tovar import qilinganda sertifikat quyidagi hollarda bojxona organlariga taqdim etiladi: a) Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan tarif preferensiyalari berilgan mamlakatlarda ishlab chiqarilgan tovarlarga; b) mazkur mamlakatdan import qilinishi miqdoriy cheklovlar (kvotalar) orqali yoki tashqi iqtisodiy faoliyatni tartibga solishning boshqa usullari orqali tartibga solinadigan tovarlarga; v) basharti bu Oʻzbekiston Respublikasi ishtirokchisi boʻlgan xalqaro bitimlar, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilgan boʻlsa; g) bojxonada rasmiylashtirish uchun taqdim etilgan hujjatlarda tovarlarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar boʻlmagan yoki bojxona organida tovarlarning kelib chiqishi toʻgʻrisida notoʻgʻri maʼlumotlar deklaratsiyalanmoqda deb hisoblashga asos boʻlgan hollarda. 20. Katta turkumlarda boʻlmagan (faktura qiymati 5000 AQSh dollarigacha boʻlgan) tovarlarning kelib chiqishini guvohlantirishda, eksportyor tovarning kelib chiqish mamlakatini hisobvaraq-fakturada yoki tovarning kuzatuv hujjatlarida quyidagi shartlarda deklaratsiyalashi mumkin: mazkur tovarlar turkumi bitta shartnoma doirasida yetkazib berilayotgan tovarlar turkumining bir qismi boʻlmasa; hisobvaraq-fakturada va/yoki boshqa tovarning kuzatuv hujjatlarida koʻrsatilgan maʼlumotlar ularni berish vakolatiga ega boʻlgan tashkilotlar tomonidan oʻrnatilgan tartibda tasdiqlangan boʻlsa. 21. Lozim darajada rasmiylashtirilgan sertifikat yoki soʻralgan maʼlumotlar taqdim etilmaguniga qadar, tovar mazkur mamlakatdan kelib chiqqan deb hisoblanmaydi. Mazkur bandning birinchi xatboshisi qoidalarini hisobga olgan holda, kelib chiqishi ishonchli belgilanmagan tovarlar Oʻzbekiston Respublikasiga Oʻzbekiston Respublikasi boj tarifining maksimal stavkalari boʻyicha bojxona bojlari toʻlangan holda kiritiladi. 22. Lozim darajada rasmiylashtirilgan kelib chiqish toʻgʻrisidagi sertifikat yoki maʼlumotlarning taqdim etilmasligi, tovarni Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali oʻtkazishni rad etish uchun asos boʻlmaydi. Bojxona organi, Oʻzbekiston Respublikasi ishtirokchisi boʻlgan xalqaro bitimlarga va (yoki) Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga muvofiq tovarlari Oʻzbekiston Respublikasiga kiritilmaydigan mamlakatda ishlab chiqarilgan deb hisoblashga asoslar boʻlsagina, tovarlarni kiritishni rad etishi mumkin. 23. 19-bandning ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan tovarlarga nisbatan, bojxonada rasmiylashtirish amalga oshirilgan sanadan uzogʻi bilan bir yil ichida ularning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi tegishli guvohnoma olinsa, eng koʻp qulaylik berish rejimi yoki preferensial rejim qoʻllanilishi (qayta tiklanishi) mumkin. 24. Mazkur Nizomning alohida qoidalarini talqin etishda, Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi hukumatlari rahbarlari Kengashining 1993-yil 24-sentabrdagi qarori bilan, keyinchalik kiritilgan oʻzgartirishlar bilan birga tasdiqlangan Tovarlarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash qoidalarining asl nusxasidan foydalaniladi. 25. Tovarning Erkin iqtisodiy zonani yaratish toʻgʻrisidagi Bitim ishtirokchi-davlatining bojxona hududidan kelib chiqqanligini guvohlantirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi bojxona organiga Bitim ishtirokchisi boʻlgan kelib chiqish mamlakatining vakolatli organi tomonidan berilgan sertifikat (ST-1 shakl) taqdim etilishi lozim. 26. Tovar, agar u mazkur Nizomning II boʻlimida belgilangan kelib chiqish mezonlariga muvofiq boʻlsa, Erkin iqtisodiy zonani yaratish toʻgʻrisidagi Bitim ishtirokchi-davlatlaridan birortasining rezidenti tomonidan eksport qilinayotgan va Bitimning boshqa ishtirokchi davlati bojxona hududidan ushbu Bitimning ishtirokchi-davlati rezidenti tomonidan olib kirilayotgan boʻlsa, 1994-yil 15-apreldagi Erkin iqtisodiy zonani yaratish toʻgʻrisidagi Bitim ishtirokchi-davlatining bojxona hududidan kelib chiqqan deb hisoblanadi. Bunda rezident deganda, ushbu davlat hududida tuzilgan tashkilot yoki ushbu davlat hududida doimiy yashovchi jismoniy shaxs tushuniladi. 27. Sertifikat olish uchun ariza beruvchi tovarni yuklash amalga oshirilayotgan joydagi vakolatli organga mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shaklda yozma ariza taqdim etadi. Arizaga ariza beruvchining imzosi bilan tasdiqlangan quyidagi hujjatlarning nusxalari (mazkur Nizomning 273 va 274-bandlarida nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno) ilova qilinadi: yetkazib beruvchi va xaridor oʻrtasidagi eksport (reeksport) qilinayotgan tovar boʻyicha shartnoma (kontrakt asosida eksport qilingan taqdirda); eksport qilinayotgan tovarga hisobvaraq-faktura (invoys); ishlab chiqaruvchi (tayyorlovchi), eksport qilinayotgan tovarni ishlab chiqarishda foydalaniladigan xomashyo va qismlarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tasdiqlovchi hujjatlar (xomashyoni yetkazib berish boʻyicha shartnomalar, hisobvaraq-fakturalar yoki Oʻzbekiston Respublikasiga xomashyo yoki qismlarni olib kirishdagi yuk bojxona deklaratsiyalari); tovarni tayyorlash texnologik jarayonining bajarilishiga asos boʻladigan hujjatlar. Ishlab chiqarilishida import qilingan qismlar, xomashyo materiallari, butlovchi va ehtiyot qismlar ishlatilgan tovarlarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash boʻyicha murojaat qilingan holda, yuqorida koʻrsatilgan hujjatlarga qoʻshimcha tarzda quyidagi hujjatlar taqdim etiladi: tovarning foydalanilgan materiallarning qiymatini hisobga olgan holda tannarxining hisobi (tovarlarning kelib chiqishini advalor ulush qoidasi boʻyicha aniqlash zarurati boʻlgan hollarda); tovar pozitsiyasining (tovarning tasnif kodining) tovarni qayta ishlash natijasida sodir boʻlgan TIF TN boʻyicha dastlabki toʻrtta kod belgisining istalgan biri darajasida oʻzgarishining asosi (kelib chiqish mezoni alohida aytib oʻtilmagan hollarda). Toʻliq hajmda taqdim etilmagan hujjatlar koʻrib chiqish uchun qabul qilinmaydi. 271. Reeksport qilinayotgan tovarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi sertifikatni olish uchun murojaat qilinganda quyidagilar taqdim qilinishi kerak: Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirib kelgan tovarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi sertifikatning asl nusxasi; tovarning Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga kelib tushganligini tasdiqlovchi hujjat nusxasi; eksport shartnomasi yoki tovarning Oʻzbekiston Respublikasi hududidan reeksport qilinayotganligini tasdiqlovchi boshqa hujjat nusxasi. 272. 27 va 271-bandlarda koʻrsatilgan hujjatlar ariza beruvchi tomonidan vakolatli organga bevosita, pochta aloqa vositasi orqali yoki elektron shaklda axborot tizimi orqali taqdim etiladi. Elektron shaklda taqdim etilgan hujjatlar ariza beruvchining elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlanadi. 273. Oʻzbekiston Respublikasida yetishtirilib eksport qilinayotgan qishloq xoʻjalik mahsulotlariga sertifikat olish boʻyicha murojaat qilinganda, arizaga ariza beruvchining imzosi bilan tasdiqlangan quyidagi hujjatlarning nusxalari ilova qilinadi: yetkazib beruvchi va xaridor oʻrtasidagi eksport (reeksport) qilinayotgan tovar boʻyicha shartnoma (kontrakt asosida eksport qilingan taqdirda); eksport qilinayotgan tovarga hisobvaraq-faktura (invoys); eksport qilinayotgan tovarning kelib chiqishini tasdiqlaydigan hujjatlar (eksportyorning yer uchastkasidan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududida yetishtirilib eksport qilinayotgan tovarni sotib olinganligini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar). Sertifikat olish uchun murojaat qilingan kuni mazkur bandda koʻrsatilgan hujjatlarni taqdim etish imkoniyati boʻlmaganda, ariza beruvchi tomonidan eksport qilinayotgan mahsulotning nomi, hajmi, tayyorlovchisi va yetishtirilgan hududi haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi xat taqdim etishi ruxsat etiladi. Bunda xalqaro meʼyorlarga muvofiq tovar olib kirilayotgan mamlakatning bojxona yoki boshqa vakolatli organlari tomonidan soʻrovnoma kelganda, ariza beruvchi mazkur bandda koʻrsatilgan hujjatlarni taqdim etishi lozim. 274. Eksport qilinayotgan qishloq xoʻjaligi mahsulotiga mazkur Nizomning 4-ilovasiga muvofiq shaklda sertifikat olish uchun eksportyor mazkur Nizomning 1-a-ilovasiga muvofiq shaklda rasmiylashtirilgan ariza-deklaratsiyani taqdim etishi mumkin. Ariza-deklaratsiya yozma yoki elektron shaklda hamda ariza beruvchining imzosi bilan tasdiqlangan holda taqdim qilinadi. 28. Oʻzbekiston Respublikasidan eksport qilinayotgan tovarlarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash boʻyicha ekspertiza oʻtkazish va ekspertiza dalolatnomasini tuzish ariza belgilangan tartibda topshirilgan sanadan boshlab bir ish kuni mobaynida amalga oshiriladi. Ilgari aynan bir xil tovar uchun sertifikat olgan ariza beruvchi murojaat qilgan taqdirda, tovarlarni kelib chiqishini sertifikatlash ariza topshirilgan vaqtdan boshlab bir ish kuni mobaynida amalga oshiriladi, bunda ariza beruvchi arizasida sertifikatlanayotgan mahsulot nomi va miqdoridan soʻng aynan ilgari berilgan sertifikatning raqamini koʻrsatadi. 29. Tovarning kelib chiqishini sertifikatlash uchun taqdim etilgan maʼlumotlarning ishonchliligi uchun ariza beruvchi javobgardir. 30. Ishlab chiqarishni ekspertiza qilish eksport qilinayotgan tovarni ishlab chiqarish (tayyorlash) jarayonini oʻrganishdan va tovarning Oʻzbekiston Respublikasidan kelib chiqishini tasdiqlash uchun ekspertiza buyurtmachisi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarni tahlil qilishdan boshlanadi. Ekspert quyidagilar bilan tanishib chiqishi va oʻrganishi kerak: Mazkur Nizomning 27-bandida koʻrsatilgan hujjatlarni; eksport qilinayotgan tovarni ishlab chiqaruvchisi boʻlib hisoblanmaydigan ariza beruvchi murojaat etgan hollarda, eksport qilinayotgan tovar turkumining mavjudligini tekshiradi; eksport qilinayotgan tovarni ishlab chiqaruvchisi boʻlgan ariza beruvchi murojaat etgan hollarda, eksport qilinayotgan tovarni ishlab chiqarish uchun obyektiv sharoitlarni tekshiradi. Ish jarayonida ekspert eksport qilinayotgan tovar kelib chiqish mezonlaridan qaysi biriga: mahsulotning batamom ishlab chiqarilganligi yoki mahsulotning yetarlicha qayta ishlanganligiga mos kelishini aniqlashi kerak. Basharti ekspertiza natijasida tovarning Oʻzbekiston Respublikasidan kelib chiqishi tasdiqlansa va kelib chiqish mezoni aniqlansa, mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shaklda ekspertiza dalolatnomasi tuziladi. 31. Ekspertiza dalolatnomasi eksport qilinayotgan tovarning shartnomada koʻrsatilgan barcha miqdoriga yoki (eksportyorning ixtiyoriga koʻra) tovarning joʻnatishga tayyor boʻlgan turkumiga rasmiylashtiriladi. 32. Dalolatnoma ekspert tomonidan aniq, qisqartirishlarsiz (umumiy qabul qilinganlardan tashqari) va boʻyalishlarsiz rasmiylashtirilgan boʻlishi kerak. Tuzatishlarga ekspert tomonidan izoh berilishi va uning imzosi bilan tasdiqlangan boʻlishi lozim. 33. Ekspertiza dalolatnomasida taqdim etilgan hujjatlar toʻgʻrisidagi barcha maʼlumotlar, tekshirish natijalari koʻrsatilgan boʻlishi va tovarning kelib chiqishini aniqlashning aniq asosi keltirilishi kerak. 34. Ekspertiza dalolatnomasi bir nusxada rasmiylashtirilib, vakolatli organda saqlanadi. 35. Tovarning Oʻzbekiston Respublikasidan kelib chiqishi toʻgʻrisidagi ekspert xulosasini tasdiqlovchi hujjatlarning nusxalari ekspertiza dalolatnomasi bilan birga arxivda uch yildan kam boʻlmagan muddat davomida saqlanadi. 36. Agar ekspertiza natijasida tovarning Oʻzbekiston Respublikasida “yetarli darajada qayta ishlanganlik” mezoniga rioya qilinmaganligi aniqlansa yoki tovar ishlab chiqarilgan mamlakatni aniqlash imkoni boʻlmasa, eksportyorga taqdim etilgan tovar Oʻzbekiston Respublikasidan kelib chiqqan tovar sifatida tasniflana olmasligi toʻgʻrisida, sabablari koʻrsatilgan holda, mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shaklda ekspert xulosasi beriladi. 37. Ekspert ishlab chiqarishni ekspertiza qilish jarayonida mazkur tashkilotda amal qiluvchi texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilishi shart. 38. Qonunchilikka muvofiq ekspert, ekspertizaning obyektivligi, sifati va oʻz vaqtida oʻtkazilishiga hamda ekspertiza dalolatnomasining lozim darajada rasmiylashtirilishiga javobgardir. 39. Sertifikat ekspertiza dalolatnomasi yoki ariza-deklaratsiya asosida eksport qilinayotgan tovarning shartnomada koʻrsatilgan barcha miqdoriga yoki tovarning joʻnatishga tayyor boʻlgan turkumiga (eksportyorning ixtiyoriga koʻra), Bosh Preferensiyalar Tizimiga muvofiq preferensiyalar taqdim etuvchi xorijiy davlatlarga eksport qilinayotgan tovarlarga — A shaklida, Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi davlatlariga — ST-1 shaklida, boshqa davlatlarga — mazkur Nizomning 4-ilovasiga muvofiq rus yoki ingliz tillarida yoki Oʻzbekiston Respublikasi bilan tuzilgan bitimlarda belgilangan shakllarda rasmiylashtiriladi. Eksportyorning ixtiyoriga koʻra, sertifikat alohida transportda tashilayotgan tovar birliklariga berilishi mumkin. Ekspertiza dalolatnomasi yoki ariza-deklaratsiya asosida sertifikatni rasmiylashtirish bir ish kuni mobaynida amalga oshiriladi. 40. Qoida boʻyicha, tovarga berilgan sertifikat, shu tovar toʻgʻrisida quyidagi zaruriy maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak: a) eksportyorning nomi va manzili; b) importyorning nomi va manzili; v) transportda tashish vositalari va harakatlanish marshruti (qanchalik aniqligiga qarab); g) oʻrinlar soni va oʻrab-joylash turi, tovarni identifikatsiyalash uchun zarur boʻlgan barcha maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi tovarning bayoni; d) brutto va sof ogʻirligi (ushbu koʻrsatkichlar boshqalar bilan, masalan, tovar birliklari soni yoki hajmi kabilar bilan almashtirilishi mumkin, basharti tovarni transportda tashishda uning vazni sezilarli darajada oʻzgarsa yoki bu birliklar tovarning ushbu turiga standart qoʻllanilsa); e) hisobvaraq-fakturaning raqami va sanasi. 41. Sertifikat vakolatli shaxs tomonidan imzolanadi va vakolatli organning muhri bilan tasdiqlanadi. Sertifikatning guvohlantirish joyi (shahri) va sanasi, shuningdek, vakolatli organning nomi va toʻliq manzili koʻrsatiladi. 42. Sertifikatlarni tasdiqlash majburiyati yuklatiladigan shaxslar imzolarining namunalari va vakolatli organ muhrlarining bosma nusxalari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasiga, shuningdek, boshqa davlatlarning vakolatli organlariga yuboriladi. 43. Sertifikat bir nechta nusxada, bitta asl nusxa va qolgan nusxalari “kopiya”(“nusxa”) belgisi bilan tuziladi. Ariza beruvchining asoslangan murojaatiga koʻra sertifikatning “bankka taqdim etish uchun” belgisi qoʻyilgan ikkinchi asl nusxasi berilishi mumkin. 44. Har bir sertifikat uni identifikatsiyalash mumkin boʻlgan odatiy tartib raqamiga ega boʻlishi kerak. Bu raqam quyidagi elementlardan iborat boʻlishi kerak: Oʻzbekiston Respublikasini ifodalovchi UZ — ikkita harfdan; dunyo mamlakatlari Klassifikatoriga muvofiq, tovar eksport qilinayotgan davlatni ifodalovchi, ikkita harfdan (agar Oʻzbekiston Respublikasi bilan imzolangan bitimlarda oʻzgacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa); yilni ifodalovchi va joriy yilning soʻnggi raqamiga mos keluvchi bitta raqamdan, masalan, 0 raqami 2010-yilni anglatadi; Oʻzbekiston Respublikasida hujjatni bergan vakolatli organning boʻlinmasini ifodalovchi ikki xonali raqamdan; berilgan sertifikatning besh xonali tartib raqamidan. 45. Ariza beruvchining asoslangan iltimosiga koʻra sertifikatni tovar joʻnatilganidan soʻng guvohlantirishga ruxsat etiladi. Bu holda, mazkur Nizomning 27-bandida sanab oʻtilgan hujjatlarga ariza beruvchi tomonidan qoʻshimcha ravishda, tovarning kuzatuv hujjatlari va bojxona organlarining tovarning joʻnatilganligini tasdiqlovchi belgisi qoʻyilgan yuk bojxona deklaratsiyasi taqdim etiladi. Bunday hollarda sertifikatning “Xizmat belgilari uchun” ustunlarida “Keyinchalik berilgan” yozuvi boʻlishi kerak. 46. Sertifikat yoʻqolgan yoki buzilgan hollarda manfaatdor tashkilot ariza beruvchi tomonidan avval taqdim etilgan hujjatlar asosida guvohlantiriladigan dublikat olish toʻgʻrisida iltimosnoma bilan murojaat qilish huquqiga ega. Bunday sertifikatning dublikati, sertifikat asl nusxasining rasmiylashtirilgan sanasi va raqami koʻrsatilgan holda, “dublikat” yozuviga ega boʻlishi kerak. Bunda dublikatga avval berilgan sertifikat asl nusxasining roʻyxatga olish raqami va dublikat rasmiylashtirilgan kunning sanasi qoʻyiladi. 47. Avval berilgan sertifikatni qayta rasmiylashtirish zarurati tugʻilganda, ariza beruvchi asoslantirilgan yozma murojaat asosida, yangi sertifikat olish huquqiga ega. Bunda “Xizmat belgilari uchun” ustunlariga bekor qilingan/qayta rasmiylashtirilgan sertifikatning raqami va sanasi koʻrsatilgan holda, “Sertifikat oʻrniga berilgan” yozuvi kiritiladi. Avval berilgan sertifikatning oʻrniga berilgan sertifikatga yangi roʻyxatga olish raqami va yangi sertifikat rasmiylashtirilgan kunning sanasi qoʻyiladi. 48. Agar sertifikatning haqiqiyligiga yoki undagi eksport qilinayotgan mahsulotga tegishli boʻlgan maʼlumotlarning aniqligiga shubha tugʻilishi munosabati bilan, Yevropa Ittifoqining, Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi mamlakatlari va boshqa mamlakatlarning organlari Oʻzbekiston Respublikasida rasmiylashtirilgan sertifikatni tekshirish uchun qaytarsa yoki rasmiy talab yoʻllasa, vakolatli organ sertifikatlash va sertifikatlarni tasdiqlashning belgilangan tartibiga rioya qilinganligini tekshirish boʻyicha choralar koʻradi, zarur boʻlganda mazkur tovarning eksport qiluvchilari — tashkilotlar jalb etiladi. Bunday tekshiruv natijalari boʻyicha importyor-mamlakatning soʻrovnoma yuborgan organiga axborot yuboriladi. 56. Ekspertizani oʻtkazish va sertifikatni rasmiylashtirish xarajatlarini ariza beruvchi toʻlaydi. 57. Ekspertiza oʻtkazish va sertifikatni rasmiylashtirish, shuningdek, ekspert xulosasi rasmiylashtirilgan hollarda, ariza beruvchi tomonidan vakolatli organga qonunchilikda oʻrnatilgan tartibda vakolatli organ tomonidan belgilanadigan miqdorda toʻlov toʻlanadi.