Sud-huquq tizimini yanada takomillashtirish va sud hokimiyati organlariga ishonchni oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(decree, 2025-10-29)

Sud hokimiyatining chinakam mustaqilligini, fuqarolar huquq va erkinliklarining ishonchli himoyasini taʼminlash hamda odil sudlovga erishish darajasini oshirish sud-huquq tizimini isloh qilish sohasida davlat siyosatining asosiy ustuvor yoʻnalishlari hisoblanadi. Oʻtgan davr mobaynida sud tizimi faoliyati samaradorligini oshirish, sudyalarni tanlash va joy-joyiga qoʻyish tartibini takomillashtirish, har bir ish boʻyicha qonuniy, asoslantirilgan va adolatli sud qarori chiqarilishini taʼminlashga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar amalga oshirildi. Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi tuzildi, sud hokimiyatining yagona oliy organi — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi, maʼmuriy sudlar tashkil etildi, shuningdek, sudyalik lavozimiga muddatsiz davrga tayinlash (saylash) tartibi joriy etildi. Barcha toifadagi sud ishlarini sayyor sud majlislarida koʻrib chiqish amaliyotining kengaytirilganligi aholi bilan ochiq muloqotni yoʻlga qoʻyish va sud hokimiyatining ochiqligini oshirish yoʻlida koʻrilgan muhim chora boʻldi. Shu bilan birga, sud hokimiyati organlari faoliyatining tahlili ular zimmasiga yuklatilgan vazifalarni samarali amalga oshirishga toʻsqinlik qilayotgan qator muammo va kamchiliklar mavjudligini koʻrsatdi. Xususan, sudlarning jamoatchilik va ommaviy axborot vositalari bilan ishlari qoniqarsiz darajada tashkil etilganligi sud faoliyatini lozim darajada yoritish imkonini bermayapti hamda aholining sud hokimiyatiga ishonchi pasayishiga olib kelmoqda. Sudyalarni moddiy taʼminlash va ijtimoiy himoya qilishning amaldagi tizimi sud hokimiyatining alohida mavqeyi va obroʻsiga, sudyalar mustaqilligi prinsiplariga muvofiq emasligi kasbiy oʻsishni yanada ragʻbatlantirishga toʻsqinlik qilib, kadrlar qoʻnimsizligiga olib kelmoqda. Odil sudlovni amalga oshirish sifatini yaxshilash, jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari himoyasi kafolatlarini kuchaytirish maqsadida, shuningdek, 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasiga muvofiq: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi, Sudyalar oliy kengashi va Oʻzbekiston Sudyalar assotsiatsiyasining quyidagilar orqali sud organlari faoliyatining shaffofligini yanada taʼminlash, aholi bilan ochiq muloqotni kengaytirish va odil sudlovni amalga oshirishda jamoatchilik rolini kuchaytirish toʻgʻrisidagi takliflari qabul qilinsin: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi veb-saytida sud qarorlarini tizimli ravishda eʼlon qilish tartibini bosqichma-bosqich joriy etish; qabul qilingan sud hujjati oʻqib eshittirilganidan soʻng uning mazmun-mohiyatini sud protsessi ishtirokchilariga tushuntirilishini sud amaliyotiga joriy etish; sudlar faoliyati toʻgʻrisida jamoatchilik va ommaviy axborot vositalarini xabardor qilish maqsadida har chorakda viloyat sudlari raislari va ularning oʻrinbosarlari tomonidan brifinglar oʻtkazish; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudlov hayʼatlari tomonidan sud ishlarini nazorat tartibida, viloyatlar va ularga tenglashtirilgan sudlar tomonidan sud ishlarini apellyatsiya va kassatsiya tartibida koʻrib chiqish amaliyoti obzorlarini har chorakda eʼlon qilish. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining sudyalarni tanlash va lavozimga tayinlashning xolisligi va shaffofligiga ishonchni oshirish maqsadida har bir hududda sudyalar korpusini shakllantirishga koʻmaklashuvchi komissiyalar tuzish toʻgʻrisidagi taklifi qabul qilinsin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi, Sudyalar oliy kengashi va Iqtisodiyot va moliya vazirligining sudlarga murojaat etishda davlat bojlarini toʻlash boʻyicha amaldagi imtiyozlar va davlat bojlari stavkalarini qayta koʻrib chiqish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin. 5. Belgilab qoʻyilsinki, 2018-yil 1-avgustdan boshlab: malaka darajasi va mansab darajasiga ega boʻlgan sudlar, Konstitutsiyaviy sud, Sudyalar oliy kengashi sudyalari va apparatlari xodimlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sudlar faoliyatini taʼminlash departamenti va uning hududiy boʻlimlari xodimlariga alohida mehnat sharoitlari uchun lavozim maoshlariga qonun hujjatlarida belgilangan ragʻbatlantiruvchi qoʻshimcha haq va ustamalarni hisoblashda lavozim maoshi tarkibiga kiritiladigan 50 foiz miqdorida ustama toʻlanadi; sudlar, Konstitutsiyaviy sud, Sudyalar oliy kengashi sudyalari va apparatlari xodimlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sudlar faoliyatini taʼminlash departamenti va uning hududiy boʻlimlari xodimlarining koʻp yillik xizmatlari uchun, lavozim maoshlariga (mehnatni ragʻbatlantirish koeffitsiyenti) ustamalar hamda malaka darajasi va mansab darajasi uchun qoʻshimcha haq miqdorlari adliya organlari xodimlari uchun belgilangan miqdorlarga tenglashtiriladi. Bunda Oliy sud matbuot xizmati rahbari, Odil sudlov akademiyasi rektori va prorektorlariga alohida mehnat sharoitlari uchun ustama toʻlanmaydi. Ushbu bandning amal qilishi davlat organlari va tashkilotlaridagi lavozimlarga belgilangan tartibda, shu jumladan, ushbu Farmon kuchga kirgunga qadar saylangan yoki Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlari yoxud Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari farmoyishi bilan tayinlangan, shuningdek, sudyalik malaka darajalariga ega sudyalarga ushbu davlat organlari va tashkilotlarida nazarda tutilgan barcha ustamalar va qoʻshimcha haqlarni saqlab qolgan holda tatbiq etiladi. Bunda ushbu bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi xodimlariga tatbiq etilmaydi. Ushbu bandning beshinchi xatboshisida koʻrsatilgan sudyalarning davlat organlari va tashkilotlarida, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi boshqaruv xodimi lavozimida ishlagan vaqti ularning ushbu organ va tashkilotlardagi mehnat faoliyati boshlangan paytdan boshlab sudyalik stajiga kiritiladi. 6. Ushbu Farmonning 5-bandida nazarda tutilgan tadbirlarni amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisiga Oliy sud va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sudlar faoliyatini taʼminlash departamentining yuqori malakali, tashabbuskor, xizmat majburiyatlarini halol va samarali bajarayotgan sudyalari va xodimlariga Sud hokimiyati organlarini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan qoʻshimcha ravishda oylik mehnatga haq toʻlash fondining 100 foizigacha miqdorda ustama (pul taʼminoti) toʻlash huquqi berilsin. 8. Belgilab qoʻyilsinki, maxsus unvon va darajalar mavjud boʻlishi nazarda tutilgan nazorat qiluvchi, huquqni muhofaza qiluvchi va boshqa organlardan tayinlangan (saylangan) sudyalarga malaka darajalari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda 6-ilovaga muvofiq sudyalar malaka darajalarining boshqa organlar unvonlari va darajalariga nisbatini hisobga olgan holda, lekin egallab turilgan lavozim uchun nazarda tutilganidan yuqori boʻlmagan holda beriladi. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi ikki oy muddatda: a) Adliya vazirligi va Moliya vazirligi bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga sudyalar hayoti va sogʻligini davlat tomonidan majburiy sugʻurtalash tartibi, shuningdek, ularning pensiya taʼminoti shartlari, meʼyorlari va tartibi toʻgʻrisidagi nizomlar loyihalarini kiritsin; b) Markaziy bank bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga sudyalar va ularga tenglashtirilgan shaxslarga avtomobillar sotib olish uchun, Konstitutsiyaviy sud, Sudyalar oliy kengashi, Oliy sud, quyi sudlar apparatlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sudlar faoliyatini taʼminlash departamenti va uning hududiy boʻlimlari xodimlariga esa uy-joy sotib olish uchun kreditlar taqdim etishni nazarda tutadigan takliflarni kiritsin; v) Sudyalar oliy kengashi bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2000-yil 14-dekabrdagi 164-II-sonli qarori bilan tasdiqlangan Sud, Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi, Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi huzuridagi Odil sudlov muammolarini oʻrganish tadqiqot markazi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sudlar faoliyatini taʼminlash departamenti xodimlarining mansab darajalari toʻgʻrisidagi nizomni qayta koʻrib chiqish boʻyicha takliflar ishlab chiqsin va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga kiritsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi ushbu Farmonda nazarda tutilgan tadbirlarni amalga oshirish uchun zarur mablagʻlar ajratilishini taʼminlasin. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga 7-ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Sudyalar oliy kengashi va Adliya vazirligi bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflar kiritsin. 13. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi K.F. Kamilov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat maslahatchisining birinchi oʻrinbosari B.M. Mavlonov zimmasiga yuklansin. T/r Sudyalar malaka darajalari Harbiy unvonlar Bojxona organlari maxsus unvonlari Prokuratura organlari (shu jumladan harbiy prokuratura) martaba darajalari Adliya organlari martaba darajalari Ichki ishlar organlari maxsus unvonlari Milliy gvardiya organlari maxsus unvonlari Sud organlari mansab darajalari 1. Beshinchi malaka darajasi Leytenant Bojxona xizmati leytenanti 3-darajali yurist, adliya leytenanti 3-darajali yurist Leytenant Leytenant 3-darajali yurist 2. Katta leytenant Bojxona xizmati katta leytenanti 2-darajali yurist, adliya katta leytenanti 2-darajali yurist Katta leytenant Katta leytenant 2-darajali yurist 3. Toʻrtinchi malaka darajasi Kapitan Bojxona xizmati kapitani 1-darajali yurist, adliya kapitani 1-darajali yurist Kapitan Kapitan 1-darajali yurist 4. Uchinchi malaka darajasi Mayor Bojxona xizmati mayori Adliya kichik maslahatchisi, adliya mayori 3-darajali adliya maslahatchisi Mayor Mayor 3-darajali adliya maslahatchisi 5. Ikkinchi malaka darajasi Podpolkovnik Bojxona xizmati podpolkovnigi Adliya maslahatchisi, adliya podpolkovnigi 2-darajali adliya maslahatchisi Podpolkovnik Podpolkovnik 2-darajali adliya maslahatchisi 6. Birinchi malaka darajasi Polkovnik Bojxona xizmati polkovnigi Adliya katta maslahatchisi, adliya polkovnigi 1-darajali adliya maslahatchisi Polkovnik Polkovnik 1-darajali adliya maslahatchisi 7. Oliy malaka darajasi General-mayor Bojxona xizmati general-mayori 3-darajali davlat adliya maslahatchisi, adliya general-mayori 3-darajali davlat adliya maslahatchisi General-mayor General-mayor 3-darajali davlat adliya maslahatchisi 8. General-leytenant Bojxona xizmati general-leytenanti 2-darajali davlat adliya maslahatchisi, adliya general-leytenanti 2-darajali davlat adliya maslahatchisi General-leytenant General-leytenant 2-darajali davlat adliya maslahatchisi 9. General-polkovnik Bojxona xizmati general-polkovnigi 1-darajali davlat adliya maslahatchisi 1-darajali davlat adliya maslahatchisi General-polkovnik General-polkovnik 1-darajali davlat adliya maslahatchisi 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2012-yil 2-avgustdagi “Sud tizimi xodimlarini ijtimoiy muhofaza qilishni tubdan yaxshilash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-4459-son Farmonida: a) 1 — 4 ilovalar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin; b) 5-ilovaning “ustama haq miqdori” ustunida “35” va “10” raqamlari tegishli ravishda “50” raqamlari bilan almashtirilsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 23-avgustdagi “Sudlar va adliya organlari faoliyatini moddiy-texnik va moliyaviy taʼminlash tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi PQ-3240-son qarorida: a) 2-bandda: ikkinchi va uchinchi xatboshilaridagi “16” raqami “40” raqami bilan almashtirilsin; toʻrtinchi xatboshida “24” raqami “40” raqami bilan almashtirilsin; b) 5-band “sudlar, Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi, Departament va Markaz binolari va xonalarini qurish va taʼmirlash” soʻzlaridan soʻng “sudlarni transport vositalari bilan taʼminlash” soʻzlari bilan toʻldirilsin.