Kredit axboroti almashinuvi tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2026-02-25)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi va “Kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi: 1. Kredit axboroti almashinuvi tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom kredit byurolari, kredit axborotini yetkazib beruvchilar, kredit axborotini taqdim etuvchi organlar va tashkilotlar hamda kredit axborotidan foydalanuvchilar (bundan buyon matnda ishtirokchilar deb yuritiladi) oʻrtasida kredit axboroti almashinuvi, shuningdek banklar, nobank kredit tashkilotlari va mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi toʻlov tashkilotlari (bundan buyon matnda kredit tashkilotlari deb yuritiladi) tomonidan Kredit axborotining davlat reyestriga (bundan buyon matnda Kredit reyestri deb yuritiladi) kredit axborotini taqdim etish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: kredit buyurtmasi — jismoniy yoki yuridik shaxslarning kredit axborotini yetkazib beruvchilar bilan kredit bitimini tuzish toʻgʻrisida ularga bergan arizasi; potensial qarz oluvchi — kredit axborotini yetkazib beruvchilar bilan kredit bitimini tuzish uchun kredit buyurtmasini taqdim etgan jismoniy yoki yuridik shaxs. 2. Kredit axboroti: kredit tashkilotlari tomonidan Kredit reyestriga va kredit byurolariga; lizing, sugʻurta tashkilotlari, tovar isteʼmol kreditlarini beruvchi tashkilotlar tomonidan kredit byurolariga taqdim etiladi. Bunda, Kredit reyestriga va kredit byurolariga haqiqiy maʼlumotlarga asoslangan xolis, ishonchli va yangilangan kredit axboroti taqdim etilishi shart. 3. Ishtirokchilar kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisidagi shartnoma (bundan buyon matnda shartnoma deb yuritiladi) asosida kredit axboroti almashinuvini amalga oshiradilar. 4. Shartnomada Oʻzbekiston Respublikasining “Kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisida”gi Qonunining 18-moddasida belgilangan talablar, shuningdek soʻralayotgan kredit axborotining hajmi, kredit axborotini va kredit hisobotini taqdim etish muddatlari qayd etilishi lozim. 5. Kredit axborotini taqdim etuvchi organlar va tashkilotlar tomonidan kredit axboroti kredit byurolariga ularning kredit axborotining tarkibi koʻrsatilgan soʻroviga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasining “Kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisida”gi Qonunining 17-moddasida belgilangan tartibda taqdim etiladi. 6. Kredit axboroti va uni taqdim etish boʻyicha kredit byurolari tomonidan yuboriladigan soʻrov, qoida tariqasida, elektron shaklda taqdim etiladi. Kredit axboroti va soʻrovning qogʻozda taqdim etilishi shartnomada belgilanadi. 7. Kredit byurolarida mavjud boʻlgan kredit axborotiga zarar yetganda yoki ular yoʻqolganda kredit byurolari kredit axborotini yetkazib beruvchilar, kredit axborotini taqdim etuvchi organlar va tashkilotlardan zarar yetgan yoki yoʻqolgan kredit axboroti hajmida qoʻshimcha soʻrov asosida kredit axborotini olishi lozim. 8. Kredit axboroti almashinuvida kredit axborotining maxfiyligini taʼminlash uchun kredit byurolari undan foydalanish huquqiga ega boʻlgan xodimlari doirasini belgilaydi. 9. Kredit tashkilotlari kredit buyurtmalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni va kredit axborotini ular qayd etilganidan keyin axborot tizimi orqali real vaqt rejimida kredit byurolariga hamda keyingi ish kunidan kechiktirmasdan Kredit reyestriga taqdim etishlari shart. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining Kredit axborotining davlat reyestrini yuritish departamenti (bundan buyon matnda Departament deb yuritiladi) kredit tashkilotlaridan kredit buyurtmalari haqidagi maʼlumotlarni va kredit axborotini yigʻadi, ular boʻyicha kredit axboroti maʼlumotlar bazasini shakllantiradi, shuningdek Kredit reyestrini yuritadi. Kredit tashkilotlari tomonidan Kredit reyestriga taqdim etiladigan maʼlumotlar turi va shakli Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilanadi. 11. Kredit axborotini tayyorlash, uni Kredit reyestri va kredit byurolariga taqdim etish kredit tashkiloti rahbarining buyrugʻi bilan tayinlanadigan masʼul xodimlar tomonidan amalga oshiriladi. 12. Kredit tashkilotining masʼul xodimlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ular tayinlangan kundan soʻng uch ish kunidan kechiktirmasdan Departamentga va kredit byurolariga yuborilishi shart. 13. Kredit tashkilotining masʼul xodimlari taqdim etiladigan kredit axborotining maxfiyligini qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda taʼminlashga majbur. 14. Kredit tashkiloti tomonidan Kredit reyestri va kredit byurolariga yuborilgan har bir kredit buyurtmasiga dasturiy ravishda xos raqam beriladi. Kredit buyurtmasining xos raqami belgilangan tartibda kredit axboroti maʼlumotlar bazasidan oʻchirilgunga qadar oʻzgartirilmaydi. 15. Kredit tashkiloti kredit berilishi toʻgʻrisida qaror qabul qilgan taqdirda, kredit buyurtmasining xos raqami kredit tashkiloti va kredit buyurtmasini beruvchi oʻrtasida tuzilgan kredit bitimiga ham avtomatik tarzda xos raqam boʻlib sanaladi. 16. Taqdim etilayotgan kredit buyurtmasi va kredit axboroti kredit tashkilotlarining kredit yigʻma jildidagi kredit axborotiga mos boʻlishi lozim. 17. Kredit axboroti Kredit reyestriga va kredit byurolariga kreditlash jarayoniga mos ketma-ketlikda yuboriladi. 18. Kredit reyestriga va kredit byurolariga kredit tashkilotlari tomonidan taqdim etilayotgan kredit axborotidagi summalar kredit tashkilotlarining balansidagi summalarga mos boʻlishi shart. 19. Departament Kredit reyestriga axborotlarning toʻgʻri yuborilishi boʻyicha nazorat olib boradi. Bunda, mazkur Nizomning 9, 17 va 18-bandlari talablarining bajarilishini nazorat qilish dasturiy yoʻl bilan amalga oshiriladi. 20. Kredit byurolari mavjud kredit axboroti asosida har bir kredit axboroti subyekti boʻyicha uning oxirgi besh yil (yoki yuridik shaxs boʻlgan kredit axboroti subyekti besh yildan kam faoliyat yuritayotgan boʻlsa — u roʻyxatdan oʻtkazilgan vaqtdan boshlab) mobaynidagi statistik, tahliliy, moliyaviy-iqtisodiy, ijobiy va salbiy xarakterdagi kredit axborotini oʻz ichiga oluvchi kredit tarixlari boʻyicha kredit axboroti maʼlumotlar bazasini shakllantiradi va yuritadi. 21. Kredit axborotidagi xatolik maʼlum boʻlganda oʻn besh kun mobaynida: Kredit reyestridagi kredit axborotiga — kredit tashkilotlari tomonidan; kredit byurolaridagi kredit axborotiga — kredit axborotini yetkazib beruvchilar yoki ularning asoslantirilgan xatiga asosan kredit byurolari tomonidan oʻzgartirish kiritiladi. Departament va kredit byurolari kredit axborotini yetkazib beruvchilardan kredit axborotidagi oʻzgartirishlar boʻyicha qoʻshimcha izoh talab qilishga haqli. 22. Kredit axborotini taqdim etuvchi organlar va tashkilotlar tomonidan kredit byurolariga taqdim etilgan kredit axborotining toʻgʻri ekanligiga kredit byurolarida shubha tugʻilganda yoki kredit axborotidagi xatolik maʼlum boʻlganda, kredit byurolari oʻn besh kun mobaynida kredit axborotini taqdim etuvchi organlar va tashkilotlarga bu haqida soʻrov yuborish yoʻli bilan kredit axborotiga aniqlik kiritadi. 23. Kredit axborotiga kiritilgan oʻzgartirish haqidagi maʼlumot va uning sanasi Kredit reyestrida yoki kredit byurolarining kredit axboroti maʼlumotlar bazasida qayd etiladi. 24. Kredit reyestridagi va kredit byurolarining kredit axboroti maʼlumotlar bazasidagi kredit axborotiga Departament va kredit byurolari tomonidan oʻzgartirish kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi, mazkur Nizomning 21-bandi uchinchi xatboshisi bundan mustasno. 25. Kredit byurolari tomonidan kredit hisoboti shartnomaga muvofiq kredit axborotidan foydalanuvchiga kredit axboroti subyektining roziligi bilan, kredit axboroti subyektiga esa uning soʻroviga asosan taqdim etiladi. 26. Kredit byurolaridan kredit hisobotlarini olish boʻyicha soʻrovlarning toʻlaligi va haqqoniyligi kredit axborotidan foydalanuvchilar tomonidan taʼminlanadi. 27. Kredit hisoboti kredit byurolari tomonidan kredit axborotidan foydalanuvchilarga kredit buyurtmasiga asosan taqdim etiladi. 28. Kredit byurolari tomonidan kredit axboroti subyektiga taqdim etilgan kredit hisobotida uning barcha kredit axborotini yetkazib beruvchilari va kredit axborotidan foydalanuvchilarining maʼlumotlari koʻrsatilishi lozim. 29. Kredit axboroti subyekti oʻzining kredit hisobotidagi kredit axboroti boʻyicha ishtirokchilarga eʼtiroz bildirishga haqli. Ishtirokchilar tomonidan eʼtirozni koʻrib chiqish va u oʻrinli boʻlgan taqdirda kredit axborotiga oʻzgartirish kiritish muddati eʼtiroz kelib tushgan kundan boshlab oʻn besh kundan oshmasligi lozim. Kredit byurolari kelib tushgan eʼtiroz boʻyicha kredit axborotini yetkazib beruvchilar, kredit axborotini taqdim etuvchi organlar va tashkilotlarga qoʻshimcha soʻrovlar yuborish yoʻli bilan kredit axboroti subyektining kredit tarixiga aniqlik kiritishi shart. Oʻrganish natijalariga koʻra, eʼtiroz asosli deb topilgan taqdirda mazkur Nizomning 21-bandi ikkinchi va uchinchi xatboshilarida belgilangan tartibda kredit axborotiga oʻzgartirish kiritiladi. 30. Kredit axboroti subyektiga taqdim etilayotgan kredit hisoboti qogʻoz yoki elektron shaklda boʻlishi mumkin. 31. Kredit byurolari tomonidan kredit axboroti subyektiga boshqa kredit axboroti subyektlarining kredit hisobotining berilishi taqiqlanadi. 32. Kredit byurolari tomonidan taqdim etilgan potensial qarz oluvchi toʻgʻrisidagi kredit hisoboti u bilan kredit bitimi tuzilishi yoki bunday bitimni tuzishning rad etilishi uchun asos boʻlib xizmat qilmaydi. 33. Ishtirokchilar axborot almashinuvi davomida oʻzlariga maʼlum boʻlgan kredit axborotining va kredit hisobotining maxfiyligini taʼminlashga hamda haqqoniyligi boʻyicha qonunchilikda belgilangan tartibda javobgardirlar. 34. Mazkur Nizom talablarini buzishda aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.