Pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
(order, 2026-03-02)

Oʻzbekiston Respublikasining “Pochta aloqasi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq buyuraman: 1. Pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Quyidagilar: Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi bosh direktorining 2003-yil 3-iyundagi 151-son “Pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1256, 2003-yil 16-iyul) (Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining meʼyoriy hujjatlari axborotnomasi, 2003-y., 13-14-son); Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi bosh direktorining 2006-yil 22-maydagi 151-son “Pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish qoidalariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1256-1, 2006-yil 23-iyun) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-y., 25-26-son, 242-modda); Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi bosh direktorining 2008-yil 17-iyuldagi 210-son “Pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish qoidalariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1256-2, 2008-yil 16-avgust) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 34-son, 340-modda) oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kundan keyin kuchga kiradi. Mazkur Qoidalar pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatuvchi pochta aloqasi operatorlari, provayderlari va ushbu xizmatlardan foydalanuvchilar oʻrtasidagi munosabatlarni tartibga soladi va pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish tartibini, pochta aloqasi operatorlari, provayderlari hamda foydalanuvchilarning huquq va majburiyatlarini belgilaydi. 1. Ushbu Qoidalarning amal qilishi qonunchilik hujjatlariga muvofiq pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatuvchi pochta aloqasi operatorlari va provayderlariga va bunday xizmatlardan foydalanuvchilarga taalluqlidir. 2. Ushbu Qoidalarda Oʻz MSt 162:2024 “Pochta aloqasi. Atamalar va taʼriflar”da belgilangan atamalar tegishli taʼriflari bilan qoʻllaniladi. 3. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta aloqasi xizmatlarini (pochta, kuryerlik joʻnatmalarini qabul qilish, qayta ishlash, tashish va yetkazib berish) koʻrsatish boʻyicha faoliyatni Umumjahon pochta ittifoqi aktlari, Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va ushbu Qoidalar asosida amalga oshiradilar. Pochta aloqasining milliy operatoriga (bundan buyon matnda milliy operator deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida universal pochta xizmatlarini majburiy ravishda koʻrsatish boʻyicha vazifalar yuklatiladi. Milliy operator pochta aloqasining Oʻzbekiston Respublikasi majburiyatlarini Umumjahon pochta ittifoqi hujjatlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi hududida bajarish uchun tayinlangan operatori maqomiga ega boʻladi. Umumjahon pochta ittifoqining blanklari va hujjatlari faqat milliy operator tomonidan foydalanilishi mumkin. Milliy operator oddiy xatlarni, pochta varaqchalarini va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalari (bundan buyon matnda pul oʻtkazmalari deb yuritiladi)ni, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, davlat korxonalari, muassasalari, tashkilotlari, sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlarining yozma xat-xabarlarini, bildirishnomalarini, chaqiruv qogʻozlarini va boshqa yuridik ahamiyatga ega hujjatlarini Elektron pochta joʻnatmalarining yagona milliy tizimi orqali yetkazib berish (topshirish) boʻyicha pochta xizmatlarini koʻrsatishda mutlaq huquqga ega. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari: oʻzlariga tegishli transport vositalaridan, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli, maxsus farqlash belgilariga ega boʻlgan transport vositalaridan shartnoma asosida foydalanadi; belgilangan tartibda tasdiqlanadigan, pochta aloqasi normativlari hisobga olingan holda, pochta aloqasi obyektlari tomonidan koʻrsatiladigan pochta aloqasi xizmatlari roʻyxatini mustaqil belgilaydi; qonunchilik hujjatlariga muvofiq faoliyatning boshqa turlarini amalga oshiradi. 4. Pochta aloqasi obyektiga kiraverishda pochta aloqasi operatorining nomi, pochta aloqasi obyektining nomi va ish tartibi koʻrsatilgan peshlavha joylashtiriladi. Milliy operator pochta aloqasi obyektiga kiraverishda, bundan tashqari, pochta indeksi koʻrsatilgan peshlavha joylashtiriladi va pochta qutisi oʻrnatiladi. Shaharlarda joylashgan, oʻzgaradigan grafik, tushlik tanaffus yoki dam olish kuni bilan ishlaydigan milliy operator pochta aloqasi obyektlarida, shuningdek, boshqacha grafik boʻyicha ishlaydigan eng yaqin pochta aloqasi obyektlarining joylashgan oʻrni va ish tartibi toʻgʻrisidagi maʼlumot ham joylashtiriladi. Peshlavhalar va eʼlonlar matni davlat tilida bajariladi va qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa tillarda takrorlanishi mumkin. 5. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta aloqasi obyektlari ichida koʻrinadigan va foydalanuvchilar uchun qulay boʻlgan joyda zarur boʻlgan axborot beruvchi material, xususan: ushbu pochta aloqasi obyektining manzili toʻgʻrisidagi; koʻrsatiladigan xizmatlar roʻyxati toʻgʻrisidagi; ichidagi tekshirilgan holda, ochiq koʻrinishda roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalarini qabul qilish toʻgʻrisidagi; pochta joʻnatmalarini yoʻllash, oʻrovlash tartibi, ularning oʻlchamlari hamda cheklangan ogʻirligi toʻgʻrisidagi; pochta aloqasi xizmatlari uchun haq toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi; kuryerlik joʻnatmalarining miqdori va cheklangan vazni toʻgʻrisidagi; blanklarni toʻldirish namunalari; pochta aloqasi xizmatlariga tariflar toʻgʻrisidagi; joʻnatish taqiqlangan predmetlar va moddalar toʻgʻrisidagi; pochta joʻnatmalarining nazorat muddatlari oʻtishi toʻgʻrisidagi; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini saqlash muddatlari toʻgʻrisidagi; bahosi koʻrsatilgan holda, pochta tovarlarining namunalari; bahosi koʻrsatilgan holda, pochta, kuryerlik joʻnatmalari uchun tara namunalari; yuqori turuvchi pochta aloqasi tashkilotining hamda isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilinishini amalga oshirishga vakolatli tegishli tashkilotlarning nomi, manzili va telefon raqami toʻgʻrisidagi; mazkur Qoidalar bilan, milliy operator pochta aloqa obyektlarida esa bundan tashqari pochta aloqasi obyektlarining pochta indekslari bilan tanishish mumkinligi toʻgʻrisidagi. Ushbu hujjatlar pochta aloqasi obyektlarida boʻlishi va foydalanuvchilarga ularning iltimosiga koʻra tanishish uchun berilishi kerak; pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining foydalanuvchilar oldidagi javobgarligi toʻgʻrisidagi; foydalanuvchilarning huquqlari va javobgarligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; xalqaro pul oʻtkazmalarini qabul qilish amalga oshiriladigan mamlakatlar roʻyxati boʻlishi kerak. Milliy operator pochta aloqasi obyektlarining ichida koʻrinadigan va foydalanuvchilar uchun qulay joyda ushbu pochta aloqasi obyektining pochta indeksi va pochta qutilaridan yozma xat-xabarlarni olib ketish vaqti normativlari toʻgʻrisidagi maʼlumot boʻlishi kerak. Pochta joʻnatmalarini tezkor pochta tartibida (keyingi oʻrinlarda tezkor pochtani joʻnatish deb yuritiladi) qabul qilish joyida, koʻrinadigan va foydalanuvchilar uchun qulay joyda xalqaro tezkor pochta joʻnatmalari qabul qilinadigan mamlakatlar roʻyxati boʻlishi kerak. 6. Pochta aloqasi obyektlarining ish tartibi pochta aloqasi operatorlari tomonidan pochta aloqasi texnologiyalari hisobga olingan holda oʻrnatiladi va foydalanuvchilar uchun qulay boʻlishi kerak. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlar uchun majburiy boʻlgan pochta joʻnatmalari oʻtishining nazorat muddatlari Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan tasdiqlanadi. Pochta aloqasi boshqa xizmatlarini koʻrsatish muddatlari pochta aloqasi operatorlari tomonidan mustaqil belgilanadi. 7. Milliy operator foydalanuvchilar uchun qulay joylarda oddiy xatlar va pochta varaqchalarini yigʻish uchun pochta qutilarini mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, binolar va inshootlar mulkdorlari (egalari, foydalanuvchilari) bilan kelishgan holda joylashtiriladi. Har bir pochta qutisida pochta qutisiga berilgan raqam, oddiy xatlar va pochta varaqchalarini olib ketish soni, birinchi va oxirgi olib ketish vaqti, shuningdek olib ketish amalga oshiriladigan kun koʻrsatiladi. Qishloq joylardagi pochta qutilarida, yuqorida sanab oʻtilgan maʼlumotlardan tashqari, tegishli pochta aloqasi obyektining pochta indeksi ham koʻrsatiladi. 11. Pochta aloqasi operatorlari pochta aloqasi obyektlarini ilova qilinadigan hujjatlarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini rasmiylashtirish uchun ishlab chiqarish jarayonlarida foydalaniladigan nomli buyumlar bilan taʼminlaydi. 12. Milliy operator pochta aloqasining har bir obyekti oʻzining, standartlashtirishga doir normativ hujjatlar talablariga muvofiq, mintaqaviy pochta aloqasi tashkilotlarining buyurtmasiga koʻra tayyorlanadigan nomli buyumlariga ega boʻlishi kerak. 13. Pochta taqvim shtempellari (keyingi oʻrinlarda taqvim shtempellari deb yuritiladi), maxsus xotira shtempellari, sugʻurta muhrlari, plombir puansoni, frankirlash mashinalarining klishesi milliy operatorning nomli buyumlaridir. Taqvim shtempeli pochta markalarini hisobdan chiqarish va (yoki) pochta, kuryerlik joʻnatmalariga, pul oʻtkazmalari blanklariga va (yoki) ilova qilinadigan hujjatlarga tegishli obyektning nomini, pochta vagoni, avtotrakt yoʻnalishini, sanani tushirish uchun moʻljallanadi. Taqvim shtempeli izlarini foydalanuvchilarning iltimoslariga koʻra, turli filatelistik va boshqa materiallarga (konvertlarga, ochiq xat, markalarga) qoʻyish taqiqlanadi. Maxsus xotira shtempeli muhim davlat hodisalariga, tarixiy va xotira joylariga, sanalariga, koʻrgazmalarga va shu kabilarga bagʻishlangan tadbirlarni oʻtkazishda pochta markalarini hisobdan chiqarish uchun qoʻllaniladi. Sugʻurta muhri qiymati eʼlon qilingan xatlarni, qiymati eʼlon qilingan banderollarni, posilkalarni, sugʻurta qoplarini, brezent sumkalarni, konteynerlarni, shuningdek, boyliklar saqlanadigan omborlarni surgʻuch bilan muhrlash uchun moʻljallanadi. Plombir puansoni pochta aloqasi obyekti nomining izini pochta buyumlari, pochta, kuryerlik joʻnatmalari, shuningdek, boyliklar saqlanadigan omborlar va magistral pochta yoʻnalishlari boʻylab pochta tashiydigan pochta avtomashinalari kuzoviga plombalanadigan plastmassa yoki qoʻrgʻoshin plombalarga tushirish uchun moʻljallanadi. Frankirlash mashinasining klishesi oddiy va buyurtma xatlarga, pochta varaqachalariga va banderollarga pochta aloqasi xizmatlariga haq toʻlanganlikni, qabul qilish sanasi va boshqa maʼlumotni tasdiqlovchi klishe izlarini tushirish uchun moʻljallanadi. 14. Pochta aloqasi boshqa operatorlari va provayderlarining nomli buyumlari milliy operator uchun belgilangan nomli buyumlardan farq qilishi kerak. Nomli buyumlar roʻyxati va ulardan foydalanish tartibi pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan belgilanadi. 15. Pochta xizmatlari jumlasiga pochta joʻnatmalarini joʻnatish, shu jumladan tezlashtirilgan pochta rejimida joʻnatish kiradi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan quyidagi turdagi pochta xizmatlari ham koʻrsatilishi mumkin: pochta joʻnatmalarini qoʻshimcha joʻnatish va qaytarish; yozma xat-xabarlar va posilkalarni oʻrash; pochta joʻnatmalariga ilova qilinadigan manzil blanklarini, joylanma roʻyxatlarni, pul mablagʻlari pochta oʻtkazmalarining blankalarini va boshqa blankalarni toʻldirish; manzillarni va yozma xabarlarni yozish; pochta aloqasi xizmatlarini uyda koʻrsatish; telegraf xabarlarni va boshqa xabarlarni amalga oshirish; pochta toʻlovi davlat belgilarini va filateliya mahsulotlarini realizatsiya qilish; pochta aloqasi sohasidagi boshqa xizmatlar. 16. Oʻzbekiston Respublikasi hududida adresatga pochta joʻnatmalarini joʻnatish uchun qabul qilinadigan pochta joʻnatmalarining quyidagi turlari ichki pochta joʻnatmalariga kiradi: a) xatlar (oddiy, buyurtma, qiymati eʼlon qilingan); b) pochta varaqchalari (oddiy, buyurtma); v) banderollar (oddiy, buyurtma, qiymati eʼlon qilingan); g) koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalar (oddiy, buyurtma); d) posilkalar (oddiy, qiymati eʼlon qilingan); e) mayda paketlar (oddiy, buyurtma); j) tezkor pochta joʻnatmalari; z) pul oʻtkazmalari. 18. Ichki pochta joʻnatmalari uchun cheklangan oʻlchamlar va ogʻirlik ushbu Qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq oʻrnatiladi. 19. Ichki oddiy va buyurtma xatlarda yozma xabarlar, ish qogʻozlari, fotosuratlar, badiiy otkritkalar, sxemalar va boshqa qogʻoz mahsulotlari yuboriladi. 20. Qiymati eʼlon qilingan ichki xatlarda foydalanuvchi uchun muayyan qiymatga ega boʻlgan predmetlar va hujjatlar (qimmatli qogʻozlar, diplomlar, pasportlar, haydovchilik guvohnomalari, pensiya ishlari, lotereya chiptalari, fuqarolik holati dalolatnomalari qayd etilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma, yorliqlar, fotosuratlar, badiiy varaqchalar, qoʻlyozmalar, pochta toʻlovi davlat belgilari va boshqalar) joʻnatiladi. 21. Ichki oddiy va buyurtma banderollarda qimmat boʻlmagan bosma nashrlar (blanklar, broshyuralar, plakatlar, gazetalar, jurnallar, kitoblar va boshqalar), ish qogʻozlari, qoʻlyozmalar, fotosuratlar, albomlar, daftarlar va boshqalar joʻnatiladi. Buyurtma banderollarda, bundan tashqari, badiiy adabiyot, tasviriy sanʼat boʻyicha adabiyot joʻnatish mumkin. 22. Qiymati eʼlon qilingan ichki banderollarda foydalanuvchi uchun muayyan qiymatga ega boʻlgan predmetlar, mahsulotlar va hujjatlar (madaniy-maishiy va ishlab chiqarishga moʻljallangan predmetlar, bosma nashrlar, badiiy adabiyot, tasviriy sanʼat boʻyicha adabiyot, ish qogʻozlari, ovoz yozuvlari, dori vositalari, uzoq muddat saqlanadigan oziq-ovqatlar va boshqalar) joʻnatiladi. 23. Ichki posilkalarda sanoat mollari, uzoq muddat saqlanadigan oziq-ovqat mahsulotlari, madaniy-maishiy mollar, bosma nashrlar, oʻsimliklar, tirik asalarilar, dori-darmonlar, tibbiyot preparatlari va boshqalar yuboriladi. 24. Ichki oddiy mayda paketlarda dorivor oʻtlar, urugʻlar, suvenir mahsulotlar (breloklar, magnitlar va boshqalar) yuboriladi. Ichki buyurtma mayda paketlarda mayda sinmaydigan predmetlar yoki joʻnatuvchi uchun muayyan qiymatga ega boʻlgan tovarlarning yagona namunalari, mahsulotning reklama namunalari (atirlar, kremlar va boshqalarning sinagichlari), kompakt kassetalar, kompakt disklar yuboriladi. Yuboriladigan qoʻyilmaning qiymati tegishli ogʻirlikdagi ichki buyurtma banderol yoʻqolganda oʻrnini qoplaydigan summadan oshib ketmasligi kerak. Ichki oddiy va buyurtma mayda paketlarga odatdagi yoki shaxsiy yozishmalar tarzidagi istalgan hujjatni, bu hujjatlar adresatga mayda paket joʻnatuvchisidan yuborilayotganligi sharti bilan, joylashga ruxsat etiladi. 25. Xalqaro pochta joʻnatmalariga milliy operator tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududidan tashqariga joʻnatiladigan, Oʻzbekiston Respublikasi hududiga milliy operatorning manziliga keladigan yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali tranzit bilan oʻtadigan pochta joʻnatmalariga quyidagilar kiradi: a) xatlar (oddiy, buyurtma, qiymati eʼlon qilingan); b) pochta varaqchalari (oddiy, buyurtma); v) “M” belgili qoplar (oddiy, buyurtma); g) koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalar (oddiy, buyurtma); d) mayda paketlar (oddiy, buyurtma); e) posilkalar (oddiy, qiymati eʼlon qilingan); j) tezkor pochta joʻnatmalari; z) banderollar (oddiy, buyurtma); i) pul oʻtkazmalari. Xalqaro pochta joʻnatmalarini joʻnatish Umumjahon pochta ittifoqi hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 27. Xalqaro pochta joʻnatmalari Oʻzbekiston Respublikasi hududida ichki pochta joʻnatmalari uchun belgilangan muddatlarda joʻnatiladi. Xalqaro pul oʻtkazmalari bilan almashish xizmatlarini taqdim etish uchun belgilangan pochta aloqasi operatori boshqa mamlakatlarning belgilangan pochta aloqasi operatorlari bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama shartnomalar tuzadi. Xalqaro pul oʻtkazmalari bilan almashish Umumjahon pochta ittifoqining hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. Xalqaro pul oʻtkazmalarini joʻnatish muddatlari shartnomalarda belgilanadi. 28. Chiquvchi xalqaro pochta joʻnatmalari uchun cheklangan oʻlchamlar va ogʻirlik ushbu Qoidalarning 2-ilovasiga muvofiq belgilangan. 29. Oddiy va buyurtma xalqaro xatlarda yozma xabarlar, ish qogʻozlari, turli kvitansiyalar, hisob-fakturalar, fotosuratlar yuboriladi. 30. Qiymati eʼlon qilingan xalqaro xatlarda hujjatlar (tugʻilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomalar, diplomlar, ish qogʻozlari, qoʻlyozmalar va boshqalar), notarial idoralar tomonidan tasdiqlangan hujjatlar va maʼlumotnomalarning nusxalari, hujjatlar (diplomlar, tugʻilganlik toʻgʻrisidagi, nikoh toʻgʻrisidagi guvohnomalar va boshqalar) dublikatlari hamda qimmatli qogʻozlar yuboriladi. Qiymati eʼlon qilingan xalqaro xatlarda pasportlarni faqat ularni olib kirish taqiqlanmagan mamlakatlargagina yuborilishiga ruxsat etiladi. 31. “M” belgili qoplarda gazetalar, davriy nashrlar, kitoblar va boshqa bosma mahsulotlar jumladan, gravyuralar, rasmlar, qoʻlyozmalar, geografik xaritalar, andazalar, kataloglar, prospektlar, turli eʼlonlar va bildirishnomalar, mexanik bosishning turli usullarida bajarilgan ottisklar (izlar) va reproduksiyalar joʻnatiladi. “M” belgili qoplarga bosma nashrlarga qoʻshiladigan yoki birlashadigan boshqa predmetlarni (ishlab chiqaruvchilar va distribyutorlar tomonidan joʻnatiladigan tijoriy namunalar yoki soliq solinmaydigan boshqa tijorat predmetlari yoki qayta sotilishi mumkin boʻlmagan axborot materiallari) kiritilishi mumkin. 32. Xalqaro mayda paketlarda sinmaydigan mayda predmetlar yoki tovarlarning ayrim namunalari joʻnatiladi. Yuboriladigan joylanmaning qiymati Umumjahon pochta ittifoqi aktlari bilan belgilangan, mayda paket yoʻqolganda oʻrnini qoplaydigan summadan oshib ketmasligi kerak. Xalqaro mayda paketlarga odatdagi yoki shaxsiy yozishma tarzidagi istalgan hujjatni, bu hujjatlar adresatga mayda paket joʻnatuvchisidan yuborilayotganligi sharti bilan, joylashga ruxsat etiladi. 33. Xalqaro posilkalarda qonunchilik hujjatlariga muvofiq chet elga joʻnatish ruxsat etilgan va belgilangan mamlakatga olib kirish taqiqlanmagan sanoat mollari, uzoq muddat saqlanadigan oziq-ovqat mahsulotlari, madaniy-maishiy ahamiyatga ega boʻlgan tovarlar joʻnatiladi. Qiymati eʼlon qilingan xalqaro posilkalar faqat ularni qabul qilish ruxsat etilgan mamlakatlarga joʻnatish uchun qabul qilinadi. 34. Koʻzi ojizlar uchun ichki va xalqaro joʻnatmalarda ularning koʻzi ojizligi bilan bogʻliq muammolarni bartaraf qilish maqsadida koʻzi ojizlar tashkiloti va koʻzi ojizlar, shuningdek koʻzi ojizlar oʻrtasida oʻzaro bir-biriga ishlab chiqarilgan yoki moslashtirilgan yozma xat-xabarlar, shaklidan qatʼi nazar adabiyotlar (shu jumladan, ovoz yozish), har qanday uskunalar va materiallar yuborilishi mumkin. 35. Banderollar belgilangan oʻlcham, ogʻirlik va oʻrovdagi bosma nashrlar, ish qogʻozlari, qoʻlyozmalar, fotosuratlar, albomlar, daftarlarni oʻz ichiga oladi. 36. Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlari, Umumjahon pochta ittifoqi aktlari va ushbu Qoidalarning 3-ilovasi bilan taqiqlangan va cheklangan predmetlar hamda moddalarning ichki va xalqaro pochta joʻnatmalarida joʻnatilishi taqiqlanadi va cheklanadi. Xalqaro pochta joʻnatmalarida foydalanuvchilar tomonidan ishlab chiqarishga yoki boshqa tijoriy faoliyat uchun moʻljallanmagan va Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqish taqiqlanmagan predmetlarning joʻnatilishiga ruxsat etiladi. 37. Hujjatlar boʻlgan ichki va xalqaro tezkor pochta joʻnatmalarida yozma xabarlar, ish qogʻozlari, turli kvitansiyalar, hisob-fakturalar, fotosuratlar, bosma nashrlar (blanklar, broshyuralar, plakatlar, gazetalar, jurnallar, kitoblar va boshqalar), qoʻlyozmalar, fotosuratlar, albomlar, daftarlar, badiiy adabiyot, tasviriy sanʼat boʻyicha adabiyot, hujjatlar (diplomlar, guvohnomalar, shahodatnomalar va boshqalar), notarial idoralar tomonidan tasdiqlangan hujjatlar va maʼlumotnomalar nusxalari, hujjatlar (diplomlar, tugʻilganlik toʻgʻrisidagi, nikoh toʻgʻrisidagi guvohnomalar va boshqalar) dublikatlari hamda qimmatli qogʻozlar joʻnatiladi. Hujjatlar boʻlgan xalqaro tezkor pochta joʻnatmalarida pasportlarni, faqat ularni olib kirish taqiqlanmagan mamlakatlargagina joʻnatishga ruxsat etiladi. Tezkor pochtaning xalqaro joʻnatmalarini joʻnatish Umumjahon pochta ittifoqining hujjatlariga muvofiq “EMS” tezkor pochta tizimi boʻyicha, “EMS” koʻp tomonlama namunali kelishuvi yoki ikki tomonlama kelishuvlar asosida amalga oshiriladi. 38. Tovarlar boʻlgan ichki va xalqaro tezkor pochta joʻnatmalarida sanoat mollari, uzoq muddat saqlanadigan oziq-ovqat mahsulotlari, madaniy-maishiy mollar va boshqalar joʻnatiladi. 39. Tezkor pochta joʻnatmalariga, shu jumladan, xalqaro pochta joʻnatmalariga quyidagilar kiradi: hujjatlar boʻlgan joʻnatmalar; tovarlar boʻlgan joʻnatmalar (oddiy, qiymati eʼlon qilingan). Tovarlar boʻlgan tezkor pochta joʻnatmalari joʻnatiladigan tovarlarning hujjatlarini ham ichiga olishi mumkin. 40. Ichki va xalqaro pochta joʻnatmalari ishlov berish va tashish tezligiga bogʻliq ravishda ustuvor va ustuvor boʻlmagan pochta joʻnatmalariga boʻlinadi. Ustuvor joʻnatmalarga eng tez yoʻl orqali (havo yoki yer) ustuvor tartibda ishlov beriladi va ular uchun birmuncha yuqori tarif belgilanadi. Ustuvor boʻlmagan joʻnatmalarning tarifi birmuncha past va joʻnatish muddati birmuncha uzoq boʻladi. 401. Formatiga bogʻliq holda yozma xat-xabarli joʻnatmalar quyidagilarga ajratiladi: ichida hujjatlar boʻlgan kichik formatdagi xatlar; ichida hujjatlar boʻlgan katta formatdagi xatlar; ichida hujjatlar boʻlgan formatga mos boʻlmagan xatlar va ichida tovarlar boʻlgan mayda paketlar. 402. Joʻnatuvchi xabarni moddiy yoki elektron shaklda qabul qilinadigan, telekommunikatsiya tarmoqlaridan foydalanib ishlov beriladigan, yozma xat-xabarli joʻnatmaga oʻzgartiriladigan va oluvchiga moddiy koʻrinishda topshirish imkoniyatini beradigan gibrid pochta orqali joʻnatishi mumkin. 41. Quyidagilar universal pochta xizmatlari jumlasiga kiradi: foydalanuvchilarning oddiy yozma xat-xabarlarni (pochta varaqchalarini, xatlarni, banderollarni va mayda paketlarni) joʻnatish boʻyicha ehtiyojlarini qanoatlantirishga doir pochta xizmatlari; koʻzi ojizlar uchun joʻnatmalar almashinuvida koʻzi ojizlarning va koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan muassasalarning ehtiyojlarini qanoatlantirish boʻyicha pochta xizmatlari. Foydalanuvchilarga universal pochta xizmatlari Oʻzbekiston Respublikasi doirasida, maqbul narxlar boʻyicha koʻrsatiladi. Universal pochta xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha namunaviy shartnoma (oferta) milliy operatorning rasmiy veb-saytida joylashtirilishi lozim. 42. Universal pochta xizmatlari belgilangan normativlar va sifat koʻrsatkichlariga mos kelishi kerak. Universal pochta xizmatlarni koʻrsatishda yozma xat-xabarlar oʻtishining nazorat muddatlari, shuningdek, pochta qutilaridan oddiy xatlar va pochta varaqachalarini olib ketish vaqti normativlari Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan oʻrnatiladi. 43. Universal pochta xizmatlardan foydalanuvchilar foydalana olishini taʼminlash maqsadida, Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan shaharlarda va qishloq joylarda milliy operator pochta aloqasi boʻlimlari va punktlarini joylashtirish normativlari tasdiqlanadi. 44. Universal pochta xizmatlarni koʻrsatishda joʻnatiladigan yozma xat-xabarlar uning ruxsat etilgan qoʻyilmasiga boʻlgan talablarga, shuningdek, ushbu Qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq cheklangan oʻlchamlar va ogʻirlikka javob berishi kerak. 45. Roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalarini pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan pochta kuryeri orqali joʻnatish boʻyicha koʻrsatiladigan xizmat kuryerlik xizmatidir. Quyidagilar kuryerlik joʻnatmalariga kiradi: a) hujjatlar mavjud boʻlgan joʻnatmalar; b) tovar joylanmasi mavjud boʻlgan joʻnatmalar. 46. Ichki kuryerlik joʻnatmalari kuryerlik xizmatlarini koʻrsatadigan pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan belgilanadigan eng qisqa muddatlarda yuboriladi. Xalqaro kuryerlik joʻnatmalari ikki tomonlama bitimlar bilan belgilangan muddatlarda joʻnatiladi. 47. Ichki va xalqaro kuryerlik joʻnatmalarini yoʻllash tartibi pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan va ikki tomonlama bitimlar bilan belgilanadi. 48. Ichki va xalqaro kuryerlik joʻnatmalarining cheklangan oʻlchamlari va ogʻirligi pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan ushbu Qoidalarning 4 va 5-ilovalariga muvofiq belgilanadi. 49. Pochta aloqasi xizmati uchun haq toʻlash universal xizmatlardan tashqari, shartnoma asosida pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan oʻrnatiladigan tariflar boʻyicha belgilanadi. Universal pochta aloqasi xizmatlari uchun haq toʻlash narxlarni tartibga soluvchi organ bilan kelishgan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan tariflar asosida belgilanadi. 50. Pochta xizmatlarining haqi pochta toʻlovi davlat belgilari bilan, naqd pul mablagʻlari yoki naqd pulsiz hisob-kitoblar yoʻli orqali, shu jumladan, bank kartalari orqali terminallardan foydalangan holda toʻlanadi. Pochta toʻlovi davlat belgilari bilan ichki va xalqaro oddiy va buyurtma xatlarni, pochta varaqchalarini, ichki oddiy va buyurtma banderollarni, ichki pochta joʻnatmalari olinganligi toʻgʻrisidagi oddiy va buyurtma bildirishnomalarni joʻnatish haqi toʻlanadi. Yuridik shaxslar tomonidan joʻnatiladigan xatlar va banderollarni tarozida tortish, tariflash va ularga pochta markalarini yopishtirish joʻnatuvchilarning vazifasi hisoblanadi. Ularning istagiga koʻra, bu xizmatlarni qoʻshimcha haq evaziga pochta aloqasi obyekti xizmatchilari koʻrsatishlari mumkin. 51. Kuryerlik xizmatlari haqi naqd pul yoki naqd pulsiz hisob-kitoblar yoʻli bilan, shu jumladan, bank kartalari orqali terminallardan foydalangan holda toʻlanadi. 52. Pochta toʻlovi davlat belgilari sifatida pochta joʻnatmalariga yopishtiriladigan yoki bosmaxona usulida pochta konvertlariga va pochta varaqchalariga tushiriladigan pochta markalaridan, frankirlash mashinasi izlaridan foydalaniladi. Pochta toʻlovi davlat belgilarida lotin harflari bilan davlatning nomi, arab raqamlari yoki lotin harflari bilan toʻlov summasi, chiqarilgan yili koʻrsatiladi. 53. Frankirlash mashinalaridan milliy operatorning pochta aloqasi obyektlarida foydalanish, shuningdek, shartnoma asosida foydalanuvchilar (yuridik shaxslar) tomonidan foydalanilishi mumkin. Frankirlash mashinalaridan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan belgilanadi. 54. Agar pochta joʻnatmasining oʻlchamlari unga frankirlash mashinasi klishesining izini tushirish imkonini bermasa, u holda iz alohida qogʻoz varaqqa tushirilishi, keyin pochta joʻnatmasiga yopishtirilishi mumkin. 55. Qalbaki pochta toʻlovi davlat belgilarini sotishda yoki sotish maqsadida tayyorlashda, shuningdek, qalbakiligi oldindan maʼlum boʻlgan frankirlash mashinalari klishesi izlaridan foydalanishda aybdor deb topilgan shaxslar qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar. 56. Pochta toʻlovi davlat belgilari pochta konverti, pochta varaqchasi, banderollar, ichki pochta joʻnatmasi olinganligi oddiy va buyurtma bildirishnomaning yuqori oʻng burchagiga joylashtiriladi. Joʻnatuvchi joʻnatilayotgan yozma xat-xabarlarga koʻrsatilayotgan pochta aloqasi xizmatlari uchun toʻlov summasidagi pochta toʻlovining davlat belgilarini tushiradi. Bitta pochta toʻlovining davlat belgisining boshqa davlat belgisini ustiga tushirish taqiqlanadi. Pochta markalari taqvim shtempeli izi bilan, ulardan takror foydalanib boʻlmaydigan tarzda hisobdan chiqariladi. Pochta markalarini hisobdan chiqarishda pochta joʻnatmalarini joʻnatish toʻlovining toʻgʻriligi tekshiriladi. 57. Sotilgan pochta toʻlovi davlat belgilari qaytarib olinmaydi va almashtirilmaydi. Pochta muomalasidan olingan pochta markalaridan, buzilgan (ifloslangan, shikastlangan, yelimlangan, qandaydir yoʻl bilan hisobdan chiqarilgan), shuningdek, chet el pochta markalaridan ichki va xalqaro oddiy va buyurtma xatlar, pochta varaqchalari, ichki oddiy va buyurtma banderollar, ichki pochta joʻnatmalari olinganligi oddiy va buyurtma bildirishnomalarni joʻnatish toʻlovi uchun foydalanilmaydi. Toʻlov uchun yaroqsiz boʻlgan pochta markalari hisobga olinmaydi. Bu holda, qalam bilan doira ichiga olinadigan bunday pochta markalari yoniga nol (0) raqami qoʻyiladi. 58. Xalqaro oddiy va buyurtma xatlar, pochta varaqchalari toʻlovi uchun Umumjahon pochta ittifoqining Xalqaro byurosi tomonidan chiqariladigan xalqaro javob kuponlari qabul qilinishi mumkin. Ular “URU” (“BPI”) harflari yirik shriftda tasvirlangan suv qogʻozdagi belgilari boʻlgan maxsus qogʻozda chop etiladi. Kuponlarda qabul qiladigan mamlakat nomi va Umumjahon pochta ittifoqining standart shtrix kodi chop etiladi. Pochta joʻnatmasini topshirishda koʻrsatiladigan xalqaro javob kuponlari qaysi mamlakatga moʻljallanganidan qatʼi nazar, ogʻirligi 20 g gacha boʻlgan bitta oddiy xalqaro aviaxat tarifiga toʻgʻri keladigan pochta markalariga almashtiriladi. Kuponlarda ularning amal qilish muddati koʻrsatiladi. Bosma matni belgilangan matnga toʻgʻri kelmaydigan javob kuponlari haqiqiy boʻlmaganligi tufayli qabul qilinmaydi. 59. Fuqarolarning uyiga yoʻllangan xatlar va qiymati eʼlon qilingan banderollar, pul oʻtkazmalari yetkazib berilganligi uchun toʻlovni yoki joʻnatuvchi yoki adresat toʻlashi mumkin. Posilkalarni yetkazib berish qiymatini (pochta aloqasi obyektlaridan yetkazib berish imkoniyati boʻlganda) adresat toʻlaydi. 60. Frankirlash mashinalari klishesi izlari tushirilgan oddiy va buyurtma xatlar, pochta varaqchalari va banderollar yuridik shaxslar tomonidan joʻnatish uchun ularga xizmat koʻrsatadigan milliy operator pochta aloqasi obyektiga topshiriladi. 61. Pochta qutisiga tashlangan frankirlash mashinalari klishesi izlari tushirilgan xatlar va pochta varaqchalari belgilangan joyga yuborilmaydi, balki milliy operator pochta aloqasi obyektiga topshirish uchun joʻnatuvchilarga qaytariladi. 62. Haqi toʻlanmagan yoki toʻliq toʻlanmagan, pochta qutisiga tashlangan xatlar, pochta varaqchalari belgilangan joyga yuborilmaydi, balki markalar hisobdan chiqarilmay haqini toʻliq toʻlash uchun joʻnatuvchilarga qaytariladi. Joʻnatuvchining manzili boʻlmagan holda, koʻrsatilgan haqi toʻlanmagan yoki toʻliq toʻlanmagan xatlar, pochta varaqchalari tarqatilmaganlar qatoriga topshiriladi. 63. Milliy operator pochta aloqasi obyektlari quyidagilarni haqi toʻlanmasdan joʻnatadi: a) yer usti transporti bilan joʻnatiladigan ichki va xalqaro koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalarni; g) milliy operator pochta aloqasi obyektlari tomonidan xizmatga oid turkumda joʻnatiladigan ichki pochta joʻnatmalarini; d) Umumjahon pochta ittifoqiga aʼzo mamlakatlar yoki tayinlangan operatorlar va ularning muassasalari, Umumjahon pochta ittifoqining Xalqaro byurosi, aloqa sohasida mintaqaviy hamdoʻstlik va milliy operator pochta aloqasi obyektlari tomonidan xizmatga oid turkumda joʻnatiladigan xalqaro pochta joʻnatmalarini. 64. Jismoniy shaxslar tomonidan joʻnatiladigan, roʻyxatga olinadigan ichki va xalqaro pochta joʻnatmalari pochta aloqasi obyektlarida ochiq holda qabul qilinadi. Yuridik shaxslar tomonidan joʻnatiladigan, roʻyxatga olinadigan ichki va xalqaro pochta joʻnatmalari yuborish uchun yopiq holda topshiriladi. Pochta joʻnatmasida joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar yoki moddalar borligi toʻgʻrisida shubha paydo boʻlganda, pochta aloqasi xodimiga joʻnatuvchi ishtirokida koʻrsatilgan joʻnatmalarni, qoʻyilmalarni tekshirish uchun ochish huquqi beriladi. Joʻnatish taqiqlangan qoʻyilmalar aniqlanganda, ular qabul qilinmaydi. Agar qoʻyilma xususiyati uni pochta joʻnatmasining berilgan koʻrinishda (toifada) joʻnatishga mos kelmasa, pochta aloqasi xodimi uni pochta joʻnatmasining boshqa turi (toifasi) bilan joʻnatishni tavsiya qiladi. 65. Pochta qutilariga oʻlchami 114x162 mm va 110x220 mm boʻlgan pochta konvertlaridagi oddiy xatlar va pochta varaqchalari tashlanadi. Milliy operator pochta aloqasi obyektlarining operatsion zallarida oʻrnatiladigan maxsus pochta qutilariga, shuningdek, oʻlchami 162x229 mm, 229x324 mm boʻlgan pochta konvertlaridagi oddiy xatlar ham tashlanishi mumkin. Pochta qutilariga tashlangan oʻrovsiz yozma xabarlar, pochta varaqchalaridan tashqari, joʻnatilmaydi va ishlov berishning birinchi bosqichidan joʻnatuvchiga qaytariladi, yuboruvchining manzili boʻlmaganda, tarqatilmaganlar qatoriga topshiriladi. 66. Ichki va xalqaro pul oʻtkazmalari pochta aloqasi obyektlarida joʻnatuvchi tomonidan ushbu Qoidalarning 136-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan biri koʻrsatilgan holda qabul qilinadi. 67. Qiymati eʼlon qilingan ichki va xalqaro xatlar joʻnatiladigan barcha predmetlar roʻyxati bilan (ularning miqdori va qiymati koʻrsatilgan holda) qabul qilinadi. Qiymati eʼlon qilingan ichki banderollar joʻnatuvchining xohishiga koʻra, qoʻyilma roʻyxati bilan ham, qoʻyilma roʻyxatisiz ham qabul qilinishi mumkin. 68. Qiymati eʼlon qilingan va (yoki) ustama toʻlovli joʻnatmalar qonunchilikda belgilangan tartibda sugʻurtalanishi mumkin. 69. Qiymati eʼlon qilingan pochta joʻnatmalari ustama toʻlov bilan yuborilishi mumkin. Ustama toʻlov summasi pochta joʻnatmasining eʼlon qilingan qiymati summasidan oshib ketmasligi kerak. Ustama toʻlovli pul oʻtkazmasi pochta aloqasi obyekti tomonidan pul oʻtkazmalari uchun belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Ustama toʻlovli pul oʻtkazmalari blanklarida pochta joʻnatmasining shtrixli pochta identifikatorining raqami ham koʻrsatiladi. Ustama toʻlovli ichki pochta joʻnatmalari joʻnatish uchun Oʻzbekiston Respublikasining butun hududi boʻylab qabul qilinadi. Ustama toʻlovli xalqaro xatlar va posilkalar faqat ikki tomonlama bitim tuzilgan mamlakatlargagina joʻnatishga qabul qilinadi. 70. Roʻyxatga olinadigan ichki pochta joʻnatmalari joʻnatishga olinganlik toʻgʻrisidagi oddiy va buyurtma bildirishnomalar bilan qabul qilinishi mumkin. Roʻyxatga olinadigan xalqaro pochta joʻnatmalari joʻnatishga faqat olinganlik toʻgʻrisidagi oddiy bildirishnomalar bilan qabul qilinishi mumkin. 71. “Oʻz qoʼliga topshirilsin. Buyurtma bildirishnoma bilan” — “Vruchit lichno. S zakaznim uvedomleniyem” belgisi bilan fuqarolarning uyiga yoʻllangan, olinganlik toʻgʻrisidagi buyurtma bildirishnomalar bilan buyurtma mayda paketlar, qiymati eʼlon qilingan xatlar, buyurtma banderollar, buyurtma xatlar va buyurtma pochta varaqchalari qabul qilinishi mumkin. Bunday pochta joʻnatmalari bildirishnoma blankiga imzo qoʻyish bilan adresatga shaxsan topshiriladi. 72. Alohida joʻnatuvchilar va adresatlar uchun ichki pochta joʻnatmalarining quyidagi turkumlari belgilanadi: a) “NUKUMATGA OID” belgisi boʻlgan pochta joʻnatmalari, ularga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 5-yanvardagi 1-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-yil, 1-2-son, 6-modda) bilan tasdiqlangan Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishda afzalliklar beriladigan foydalanuvchilarning ayrim toifalari roʻyxatida koʻrsatilgan foydalanuvchilarning alohida toifalari tomonidan joʻnatiladigan pochta joʻnatmalari kiradi; b) harbiy pochta joʻnatmalari, ularga harbiy qismlar va muassasalar, shuningdek, ularning shaxsiy tarkibi tomonidan joʻnatiladigan va olinadigan pochta joʻnatmalari kiradi; v) xizmatga oid pochta joʻnatmalari, ularga pochta aloqasi operatorlarining, oʻzlarining pochta aloqasi tarmoqlari orqali toʻlovsiz joʻnatiladigan pochta joʻnatmalari kiradi. 73. Xalqaro pochta joʻnatmalari qonunchilik hujjatlariga muvofiq bojxona nazorati va rasmiylashtirilishidan oʻtadi. 74. Keluvchi, chiquvchi va ochiq tranzit bilan joʻnatiladigan xalqaro pochta joʻnatmalariga toʻliq ishlov berish, ularni Oʻzbekiston Respublikasi bojxona organlari tomonidan nazorat qilish, shuningdek, tayinlangan joyga joʻnatish xalqaro pochta almashinuvi joylarida amalga oshiriladi. Xalqaro pochta almashish joylari pochta aloqasi sohasidagi maxsus vakolatli organ tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi bilan kelishuvga koʻra belgilanadi. 75. Chet davlatlarining Oʻzbekiston Respublikasidagi diplomatik va konsullik vakolatxonalarining, xalqaro hukumatlararo tashkilotlarning pochta joʻnatmalarini, shuningdek, koʻrsatilgan tashkilotlar manziliga pochta joʻnatmalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida joʻnatish ichki pochta joʻnatmalari kabi toʻlanadi va rasmiylashtiriladi. 76. Xalqaro pochta joʻnatmalari yer usti va havo transporti bilan joʻnatish uchun qabul qilinadi. Joʻnatuvchi xalqaro pochta joʻnatmalariga (mayda paketlar, oddiy va (yoki) qiymati eʼlon qilingan posilkalarga) bojxona deklaratsiyalari toʻldiradi, deklaratsiyalar soni har bir mamlakat tomonidan alohida, ularda joʻnatiladigan barcha predmetlarni, ularning soni va qiymatini koʻrsatib sanab oʻtgan holda belgilanadi. Bojxona deklaratsiyasida oluvchining familiyasi, ismi, otasining ismi, har bir tovarning nomi (tavsifi), ogʻirligi, miqdori va eʼlon qilingan narxi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar aniq koʻrsatilgan boʻlishi kerak. Bojxona deklaratsiyalari ingliz, fransuz yoki belgilangan mamlakatda qabul qilingan boshqa tilda tuziladi. 77. Pochta joʻnatmalarini oʻrovlash qoʻyilma xususiyatiga, joʻnatish shartlariga va yoʻlning uzoqligiga mos kelishi, ishlov berish va tashish paytida qoʻyilma shikastlanishi, qobiq, muhrlar, plombalar, bogʻlamlar, tasmalar va shu kabilarni buzmasdan unga bemalol kira olish, boshqa pochta joʻnatmalarining buzilish va pochta aloqasi xodimlariga qandaydir ziyon yetishi mumkinligining oldini olishi kerak. Pochta konvertlari, pochta varaqchalari Oʻz MSt 154:2024 “Pochta konvertlari. Texnik shartlar”, Oʻz DSt 1143:2008 “Pochta varaqchalari. Texnik shartlar”, “Pochta aloqasida xavfsizlikni taʼminlash boʻyicha talablar” maxsus texnik reglamenti va ushbu Qoidalar talablariga mos kelishi kerak. 78. Xatlarni oʻrovlash uchun pochta konvertlaridan foydalaniladi. 79. Banderollar va koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalarni oʻrab joylash uchun pochta konvertlari, gʻiloflar, karton qutilar, yogʻoch (faner) qutilar qoʻllaniladi. Banderollar va koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalarni oʻrab joylash uchun materiallar sifatida pishiq qogʻoz, poliyetilen plyonka, och rangdagi sidirgʻa gazlamadan va sertifikatlashtirilgan oʻrovlash materiallarining boshqa turlaridan foydalanish mumkin. Agar banderolda yoki koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmada bir nechta predmet yuboriladigan boʻlsa, bu predmetlar oʻrovlashdan oldin shpagat bilan bogʻlanadi. Ogʻirligi 500 g dan ortiq boʻlgan oddiy va buyurtma banderollar va koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalar, bundan tashqari, oʻrov materiali ustidan xochsimon shaklda shpagat bilan bogʻlanadi. Banderol yoki koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatma qoʻyilmasi nay shaklida oʻralishi va qoʻshimcha ravishda qogʻoz yoki boshqa tasma bilan mahkamlanishi mumkin, uzunligi 45 sm dan ortiq boʻlgan qoʻyilmalar qattiq asosga oʻraladi. 80. Posilkalar joʻnatuvchilar tomonidan posilka qutilarga (karton, yogʻoch, faner va polimer) yoki yumshoq oʻrov materialiga oʻrab joylashtirilishi kerak. Yumshoq oʻrov materiali (mato) sidirgʻa och rangda boʻlib, ichki chok bilan (tikuv mashinasida yoki qoʻlda) tikilgan boʻlishi kerak, tashqi (konvertga oʻxshash) chok bir xil iplar (quyuq baxya) bilan, faqat posilkaning bir tomonidan (manzil yozilgan joydan chapda) bajariladi. Metall tasmalar yoki sim bilan mahkamlangan, mixlari yaxshi qoqilmagan va yaxshi qayrilmagan qutilardagi, shuningdek, joʻnatish uchun yaroqsiz boʻlgan posilka qutilaridagi posilkalar qabul qilinmaydi. Posilka qoʻyilmasi oʻrov ichida siljimasligi kerak. 81. Joʻnatuvchilar posilka joylanmasining oʻziga xos xususiyatlariga bogʻliq ravishda quyidagi shartlarga rioya qilishlari kerak: a) shisha yoki boshqa nozik predmetlar tegishli himoya materiali bilan toʻldirilgan mustahkam qutilarga joylashtirilishi kerak. Tashish paytida predmetlar oʻrtasida yoki predmetlar bilan quti devorlari oʻrtasida ishqalanish yoki urilishlarga yoʻl qoʻyilmasligi kerak; b) kinofilmlar, kinotasmalar, magnit tasmalar maxsus taraga joylanishi kerak; v) urugʻlar, pistalar, yongʻoqlar, quruq mevalar, un va boshqa sochiluvchan moddalar pishiq mato, klyonka, plyonkadan tayyorlangan qopchalarga, pishiq qogʻoz paketlarga oʻrovlanadi va qutilarga yoki karton qutilarga joylanadi; g) suyuqliklar va suyuq holatga oson oʻtadigan moddalar (soklar, siroplar, yogʻlar, murabbo, asal, mevalar va boshqalar) zich berkitilgan idishlarga joylashtirilishi kerak. Har bir idish idish shikastlanganda suyuqlikni shimib olish uchun yetarli miqdordagi tegishli himoya materiali bilan toʻldiriladigan maxsus mustahkam qutiga joylashtirilishi kerak. Qutining qopqogʻi u oson ochilib ketmaydigan qilib mahkamlanishi kerak; d) malham dori, yumshoq sovun, mum kabi suyuq holatga qiyin oʻtadigan yogʻli moddalar, shuningdek, ipak qurti urugʻi ichidagisi oqib ketishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ancha mustahkam materialdan qilingan ikkinchi qutiga keyin solinadigan birlamchi qobiqqa (quti, kanop qop, plastik material va hokazo) bekitilishi kerak; e) koʻchatlar usti mato bilan oʻralgan savatlarga yoki shamollatish uchun teshiklari boʻlgan qutilarga joylanadi. Savat (quti) tubiga polietilen (plyonka) solinadi; j) anilin koʻk boʻyoq kabi boʻyovchi quruq kukunlar va shu kabilarni faqat oʻz navbatida, ikkala oʻrov oʻrtasida tegishli himoyalovchi va yutuvchi material boʻlgan mustahkam qutilarga joylashtiriladigan, metalldan qilingan zich berkiladigan qutilarda joʻnatishga ruxsat etiladi; z) boʻyamaydigan quyuq kukunlar mustahkam sigʻimlarga (quti, qop) joylashtirilishi kerak. Bu sigʻimlar mustahkam materialdan qilingan qutiga joylashtirilishi kerak; i) tirik asalarilar, drozofil (Drosophilidae) oilasiga kiradigan mayda pashshalar, zuluklar va parazitlar tuzilishi joylanmaning xavfliligini va saqlanishi oldini oladigan qutilarga joylashtirilishi kerak; k) fabrikada ishlov berilmagan moʻyna va kemiruvchilarning terilari, shuningdek, jun, dagʻal jun, soch, par va patlar solingan posilkalar dastlab matoga (qop matoga, polietilen plyonkaga), soʻngra qutilarga (karton qutilarga) joylashtirilishi kerak; l) aniq asboblar (oʻlchash asboblari va boshqalar) joʻnatishda joylanmaning siljishi va shikastlanishini istisno qiladigan qistirmali qattiq taraga oʻrab joylashtirilishi kerak. Bunday posilkalar panjarasimon toʻr koʻrinishida yasalgan qutilarga oʻrab joylashtirilishi mumkin. Panjarasimon toʻr ichiga asbobni qattiq siqib turadigan va uni karkasga urilib ketishdan saqlaydigan maxsus mahkamlovchi tizim oʻrnatiladi. m) jonli oʻsimliklar (tok novdalari, koʻchatlar va boshqalar), shuningdek, oʻtkir qirralari va gʻadir-budurliklari boʻlmagan, oʻz oʻlchamlari tufayli belgilangan oʻlchamdagi posilka tarasiga (ogʻirligi yoʻl qoʻyiladigan normadan oshmaydigan) oʻrab joylash mumkin boʻlmagan yirik gabaritli sinmaydigan predmetlar joʻnatish uchun qop matoga (gazlamaga) oʻrovlangan holda qabul qilinadi; n) sinmaydigan va ifloslanmagan yaxlit predmetlar, shuningdek, oʻlchamlari va ogʻirligi belgilangan normalardan oshmaydigan ajralmaydigan predmetlar (chizmachilik taxtalari, bolalar chanalari, jomadonlar, bidonlar va shu kabilar), oʻtkir qirrali predmetlardan tashqari, qutilarga yoki matolarga oʻralmasdan joʻnatilishi mumkin; o) yangi uzilgan sabzavot va mevalarning qattiq navlari solingan posilkalar chetki va yon devorlari shamollatish teshiklari yoki vertikal teshiklar boʻlgan yogʻoch (faner) qutilarda qabul qilinadi; p) avtopokrishkalar pochta qoplariga joylanadi. 82. Bosma nashrlar shaffof polietilen oʻrov materialiga oʻraladi yoki qogʻoz tasma yoki boshqa tasma bilan mahkamlanadi (banderol qilinadi). Bosma nashrlar naychasimon qilib oʻralishi mumkin, uzunligi 45 sm dan oshganda ular qattiq asosga oʻraladi. 83. Pochta joʻnatmalarida, posilkalariga ilova qilinadigan blanklarda, shuningdek pul oʻtkazmalarining blanklarida joʻnatuvchi tomonidan joʻnatuvchi va adresat manzillari hamda telefon raqamlari (mavjud boʻlsa) koʻrsatiladi. Manzilda qisqartirilgan nomlar, shuningdek manzilga taalluqli boʻlmagan belgilar boʻlmasligi kerak. Shaffof manzil oynasi boʻlgan konvertlarda joʻnatiladigan oddiy yoki buyurtma pochta joʻnatmasining oʻrovi ostida pochta manzilini koʻrsatishi mumkin. Manzil rekvizitlari quyidagi tartibda yoziladi: adresatning nomi (fuqarolar uchun — familiyasi, ismi, otasining ismi, yuridik shaxslar uchun — toʻliq nomi); koʻchaning nomi, uy raqami, xonadon raqami; aholi punktining (shahar, shaharcha va shu kabi) nomi; tuman nomi; pochta indeksi, viloyat markazining (Toshkent sh.) nomi yoki viloyat, Qoraqalpogʻiston Respublikasi nomi; mamlakat nomi (xalqaro pochta joʻnatmalari uchun); Oluvchining manzili pochta konverti, pochta varaqchasi yoki pochta joʻnatmasi oʻrovining pastki oʻng qismida, joʻnatuvchining manzili esa, yuqori chap burchakda yoziladi. Yuridik shaxs tomonidan pul oʻtkazmalari joʻnatilganda, joʻnatuvchining blankdagi manzilida yuridik shaxsning nomi, uning bank rekvizitlari va joylashgan yeri (pochta manzili), uning nomidan qatnashadigan vakolatli shaxsning maʼlumotlari (familiyasi, ismi, otasining ismi, ushbu Qoidalarning 136-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan birining seriyasi va raqami) koʻrsatiladi. 84. Pochta joʻnatmalari, posilkalarga ilova qilinadigan blanklardagi, shuningdek, pul oʻtkazmalari blanklaridagi barcha manzil maʼlumotlari (agar imkoni boʻlsa, bosma harflar bilan) aniq qilib yoziladi yoki zarur aniqlik bilan texnik vositalardan foydalanib yoziladi. Pul oʻtkazmasi blankida tuzatish, oʻchirib tashlash, raqamlar va harflarning ustidan takror boʻyashga, qalam bilan qilingan yozuvlarga, shuningdek, xalqaro pul oʻtkazmalari manzilida qisqartmalarga yoʻl qoʻyilmaydi. Blanklarda blanklar matniga kiritilgan belgilardan tashqari, har qanday belgilarni qoʻyish taqiqlanadi, xizmatga oid koʻrsatmalar bundan mustasno. Pochta joʻnatmalariga texnik vositalardan foydalanib bosilgan yoki qoʻlda yozilgan manzil yorliqlarini yopishtirish mumkin. Yorliqlar uchun oq qogʻozdan yoki och rangdagi qogʻozdan foydalaniladi. Pochta joʻnatmalariga bosmaxona usulida yozuv mashinkasida (yirik shrift bilan) yoki boshqa texnik vositalardan foydalanib bosilgan yoki qoʻlda yozilgan manzil yorliqlarini yopishtirish mumkin. Yorliqlar uchun oq qogʻozdan yoki och rangdagi qogʻozdan foydalaniladi. 85. Oʻzbekiston Respublikasi hududi doirasida yuboriladigan pul oʻtkazmalari blanklaridagi va pochta joʻnatmalaridagi manzillar davlat yoki rus tillarida rasmiylashtiriladi. 86. Xalqaro pochta joʻnatmalarida va xalqaro pul oʻtkazmalari blanklarida manzil lotin harflari va arab raqamlari bilan yoziladi. Manzilni moʻljallangan mamlakat va aholi punkti nomini davlat tilida yoki fuqarolarning istagiga koʻra, xalqaro tillarning birida — fransuz, ingliz, rus tilida takrorlash sharti bilan moʻljallangan mamlakat tilida yozishga ruxsat etiladi. Xalqaro pul oʻtkazmalari blanklarida pul birligi summasi va nomi qisqartirishlarsiz, ikki tomonlama bitimlar bilan belgilangan tilda koʻrsatilishi kerak. Xalqaro pul oʻtkazmalari, bundan tashqari, ular oʻtkaziladigan elektron tarmoqning texnik qoidalariga muvofiq tuziladi. 87. Pochta joʻnatmalari adresatning familiyasi, ismi, otasining ismi koʻrsatilgan holda yoʻqlab olinadigan qilib yoʻllanishi mumkin. Bunday joʻnatmalar uchun initsiallar, raqamlar, faqat nomlar, soxta nomlar yoki biror shartli belgilarning koʻrsatilishiga ruxsat etilmaydi. 88. Ichki va xalqaro pochta joʻnatmalarida joʻnatuvchining faqat bitta manzili va oluvchining faqat bitta manzili koʻrsatilishi kerak. Joʻnatuvchining manzili Oʻzbekiston Respublikasi aholi punktining manzili boʻlishi kerak. 89. Joʻnatuvchi ichki pochta joʻnatmalarining manzili tomonida ularning turi, toifasi va turkumiga bogʻliq holda quyidagi belgilarni qoʻyadi: a) buyurtma xatlarda va pochta varaqchalarida — “Buyurtma” — “Zakaznoye”; b) oddiy (buyurtma) koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalarda — “Oddiy (buyurtma) koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatma” — “Prostoye (zakaznoye) otpravleniye dlya slepix”; v) qiymati eʼlon qilingan xatlar, banderollar va posilkalarda — “Eʼlon qilingan qiymati … soʻm” — “Obʼyavlennaya sennost … sum”. Ustama toʻlov bilan yuboriladigan qiymati eʼlon qilingan xatlarda, banderollarda va posilkalarda bundan tashqari, — “Ustama toʻlov … soʻm” — “Nalojenniy platej … sum”, joylanma roʻyxati bilan yuboriladiganlarda — “Roʻyxati bilan” — “S opisyu”. Bu belgilar, shuningdek, posilkalarga ilova qilinadigan blanklarga ham qoʻyiladi; g) sogʻlomlashtirish muassasalariga yoʻllanmalar solingan qiymati eʼlon qilingan xatlarda, temir yoʻl, aviatsiya chiptalarida va boshqa yoʻl chiptalarida, oʻquv yurtlariga yoʻllanadigan hujjatlarda “Yoʻllanmalar bilan” — “S putevkami”, “Chiptalar bilan” — “S biletami” yoki “Nujjatlar bilan” — “S dokumentami” belgisi qoʻyiladi; d) olinganlik toʻgʻrisidagi bildirishnoma bilan qabul qilingan joʻnatmalarda va pul oʻtkazmalari blanklarida — “Oddiy (buyurtma) bildirishnoma bilan” — “S prostim (zakaznim) uvedomleniyem”. Bu belgi, shuningdek, posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda ham qoʻyiladi; e) yetkazib berish haqi toʻlangan joʻnatmalarda va pul oʻtkazmalari blanklarida — “Yetkazib berish bilan” — “S dostavkoy”; j) tezkor pochta ichki joʻnatmalarida “Tezkor pochta” — “Uskorennaya pochta”; z) adresatga shaxsan topshirish uchun qabul qilingan, roʻyxatga olinadigan joʻnatmalarda — “Oʼz qoʼliga topshirilsin. Buyurtma bildirishnoma bilan” — “Vruchit lichno. S zakaznim uvedomleniyem”; i) nozik predmetlar, shu jumladan aniq asboblar, shuningdek, shunday joylanmali posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda — “Ehtiyot qiling” — “Ostorojno”; k) tanlov komissiyasiga yuborilgan joʻnatmalarda — “Tanlovga” — “Na konkurs”; l) posilkalar va ularga ilova qilinadigan blanklarda: ogʻirligi 10 kg dan ortiq posilkalarda — “Ogʻir vaznli” — “Tyajelovesnaya”; tomonlari oʻlchamlardan biri uchun 1,50 m dan oshadigan hamda uzunlik va uzunlikdan boshqa yoʻnalishda olingan eng katta aylana summasi 3 m dan oshadigan posilkalarda — “Yirik gabaritli” — “Gromozdkaya”; koʻchatli posilkalarda — “Koʻchat bilan” — “S rassadoy”; tirik asalarilar solingan posilkalarda — “Ehtiyot qiling. Asalarilar. Quyoshda tutib turilmasin. Veterinariya sertifikati bilan” — “Ostorojno. Pcheli. Na solnse ne derjat. S veterinarnim sertifikatom”; moʻyna va kemiruvchilar terisi solingan posilkalarda — “Moʻyna. Veterinariya sertifikati bilan” — “Pushnina. S veterinarnim sertifikatom”; jun, dagʻal jun, soch, pat, momiq solingan posilkalarda — “Jun (dagʻal jun, soch, pat, momiq). Veterinariya sertifikati bilan” — “Sherst (shetina, volosi, pero, pux). S veterinarnim sertifikatom”; yangi mevalar va sabzavotlar solingan posilkalarda, tegishlicha — “Mevalar” — “Frukti”, “Sabzavotlar” — “Ovoshi”; m) havo transporti bilan joʻnatiladigan posilkalarda, ularga ilova qilinadigan blanklarda, mayda paketlarda va banderollarda — “Avia” — “Avia”. Yer usti transporti va havo transporti bilan joʻnatiladigan posilkalarda, ularga ilova qilinadigan blanklarda, mayda paketlarda va banderollarda ular qaysi punktdan joʻnatilayotgani koʻrsatiladi: “…dan avia” — “Avia ot…”; n) foydalanuvchilarning alohida toifalari tomonidan yuboriladigan pochta joʻnatmalarida va posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda “NUKUMATGA OID”; p) xizmatga oid pochta joʻnatmalarida — “Xizmatga oid” — “Slujebnoye”; r) ustuvor joʻnatmalarda — “Ustuvor” — “Prioritetnoye”; c) oddiy (buyurtma) mayda paketlarda — “Oddiy (Buyurtma) mayda paket” — “Prostoy (Zakaznoy) melkiy paket”; t) oddiy (buyurtma) banderollarda — “Oddiy (Buyurtma)” — “Prostaya (Zakaznaya)”. 90. Joʻnatuvchi xalqaro pochta joʻnatmalarining turi, toifasi va turkumiga bogʻliq ravishda, ularning manzilli tomonida quyidagi belgilarni qoʻyadi: a) pochta varaqchalarida — “Carte postale” (Pochta varaqchasi); b) buyurtma xatlarda, pochta varaqchalarida va banderollarda — “Recommande” (Buyurtma); v) mayda paketlarda — “Recommande. Petit paquet” (Buyurtma. Mayda paket); g) oddiy (buyurtma) koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalarda — “Envois pour les aveugles” (Otpravleniye dlya slepix); d) qiymati eʼlon qilingan xatlarda va posilkalarda — “Valeur declaree” (Eʼlon qilingan qiymati); e) ustama toʻlov bilan yuboriladigan qiymati eʼlon qilingan xatlarda va posilkalarda — “Remboursement” (Ustama toʻlov). Bu belgi, shuningdek, posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda ham qoʻyiladi; j) olinganlik toʻgʻrisidagi bildirishnoma bilan qabul qilingan joʻnatmalarda va pul oʻtkazmalari blanklarida — “A.R.”. Bu belgi, shuningdek, posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda ham qoʻyiladi; z) adresatga shaxsan topshirish uchun qabul qilingan buyurtma pochta varaqchalarida, xatlarda, mayda paketlarda, koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalarda, qiymati eʼlon qilingan xatlarda — “A remettre en main propre” (Oʻz qoʻliga topshirilsin); i) tez sinadigan va ular bilan muomala qilish alohida ehtiyotkorlik talab qiladigan predmetlar solingan posilkalarda, shuningdek, shunday joylanmali posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda — “Colis fragile” (Moʻrt posilka); k) oʻlchamlari ushbu Qoidalarning 2-ilovasida koʻrsatilgan chegaradan oshadigan posilkalarda va ularga ilova qilinadigan blanklarda — “Encombrant” (Yirik gabaritli); l) havo transporti bilan joʻnatiladigan joʻnatmalarda va posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda — “Par avion” (Avia); m) yetkazilishi kuzatiladigan pochta joʻnatmalariga — “Avec suivi” (Kuzatiladigan) logotipi yopishtiriladi; n) ustuvor joʻnatmalarda — “Prioritaire” (Ustuvor); o) guruhlashtirilgan “Konsignatsiya” joʻnatmalarida (buyurtma pochta varaqchalarida, xatlarda, mayda paketlarda, sekogrammalarda, qiymati eʼlon qilingan xatlarda, posilkalarda va ularga ilova qilinadigan manzillarda) — “Consignment” (Konsignatsiya); p) adresatlarga tariflar va yigʻimlar undirmasdan berilishi zarur boʻlgan buyurtma pochta varaqchalarida, xatlarda, mayda paketlarda, koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalarda va posilkalarda — “Franc de taxes et de droits” (Tariflar va yigʻimlar undirmasdan); r) xizmatga oid turkumda yuboriladigan joʻnatmalarda — “Service des postes” (Xizmatga oid). 91. Xalqaro pochta almashuvida quyidagi qoʻshimcha xizmatlar koʻrsatiladi: javobli xalqaro tijoriy xat-xabarlar, u joʻnatuvchilarga ularning chet eldagi korrespondentlari tomonidan beriladigan javobli joʻnatmalar uchun oldindan haq toʻlash imkonini beradi. Ularda faqat yozma xat-xabarlar va bosma nashrlar joʻnatilishi mumkin. Bunday joʻnatmalarning ogʻirligi 50 g dan oshmasligi kerak; bitta joʻnatuvchi tomonidan bir yoki bir nechta oluvchilar manziliga joʻnatiladigan guruhlashtirilgan “Konsignatsiya” joʻnatmalari; joʻnatuvchilarning pochta joʻnatmasi yetkazib berish muassasasiga kelishi bilan darhol joʻnatmani maxsus kuryer orqali adresat uyiga yetkazib berish iltimosi bilan qabul qilinadigan, yetkazilishi kuzatiladigan pochta joʻnatmalari (buyurtma pochta varaqchalari, xatlar, mayda paketlar, koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalar va “M” qoplari); “tovarlarni qaytarish” xizmatiga ega mayda paketlar va posilkalarni oluvchi tomonidan joʻnatuvchining ruxsati bilan joʻnatuvchiga qaytarilishini bildiradi; adresatga shaxsan topshirilishini bildiradigan “A remettre en main propre” (Shaxsan topshirilsin) belgisi boʻlgan yozma xat-xabarli buyurtma joʻnatmalar, qiymati eʼlon qilingan xatlar va posilkalar; joʻnatmaning tarif va yigʻimlarni undirmasdan yetkazib berish. Bunda joʻnatuvchi belgilangan muassasasida adresatdan talab qilinishi mumkin boʻlgan butun summani toʻlash majburiyatini oʻz zimmasiga oladi. Zarur boʻlganda joʻnatuvchi oldindan toʻlovni amalga oshirishi kerak. 92. Xalqaro pochta almashuvida guruhlashtirilgan “Konsignatsiya” joʻnatmalari, elektron tijoriy posilkalari (“ECOMPRO” posilkalari) va javobli xalqaro tijoriy xat-xabarlar, “tovarlarni qaytarish” xizmatiga ega mayda paketlar va posilkalar faqat ikki tomonlama bitim imzolangan mamlakatlarga joʻnatish uchun qabul qilinadi. 93. Xalqaro xatlar, qiymati eʼlon qilingan posilkalar, moʻrt va katta posilkalar va xalqaro xatlar, yetkazilishi kuzatiladigan pochta joʻnatmalari, yozma xat-xabarlar joʻnatmalari va “Frans de taxes et de droits” (Tariflar va yigʻimlar undirmasdan) belgili posilkalar, shuningdek “A remettre en main propre” (Shaxsan topshirilsin) belgili qiymati eʼlon qilingan buyurtma joʻnatmalari, xatlar va posilkalar faqat ularni qabul qilish ruxsat berilgan mamlakatlarga joʻnatish uchun qabul qilinadi. Bu mamlakatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Umumjahon pochta ittifoqining Xalqaro byurosi tomonidan xabar qilinadi. 94. Pochta joʻnatmalarida qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan tartibda reklama joylashtirilishi mumkin. 95. Roʻyxatga olinadigan ichki pochta joʻnatmalari, “Tanlovga” — “Na konkurs” belgisi boʻlgan pochta joʻnatmalari bundan mustasno, pochta aloqasi obyektlariga joʻnatuvchining manzili albatta koʻrsatilgan holda topshiriladi. 96. Posilkalarni topshirishda joʻnatuvchi ularga ilova qilinadigan blanklarda oʻz imzosi bilan “Joʻnatishga taqiqlangan joylanmalar yoʻq. Oʻrovga qoʻyilgan talablar bilan tanishdim” — “Zapreshennix k peresilke vlojeniy net. S trebovaniyami k upakovke oznakomlen” matnini tasdiqlaydi. Posilkalar va pul oʻtkazmalarini topshirishda joʻnatuvchi ilova qilinadigan blanklarda va pul oʻtkazmalari blanklarida ushbu Qoidalarning 136-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan biridagi maʼlumotlarni koʻrsatadi. 97. “Ehtiyot qiling” — “Ostorojno” belgisi boʻlgan, eʼlon qilingan qiymati bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan koʻp boʻlgan ichki aviaposilkalar faqat muntazam yer usti aloqasiga ega boʻlmagan punktlarga joʻnatish uchungina qabul qilinishi mumkin. 98. Tirik asalarilar, drozofil (Drosophilidae) oilasiga mansub mayda pashshalar, zuluklar va parazitlar solingan ichki posilkalarni qabul qilish veterinariya sertifikati boʻlgandagina amalga oshiriladi. Yangi mevalar va sabzavotlarning qattiq navlari solingan posilkalar tayinlangan joygacha pochta tashiydigan havo kemalarining toʻgʻri reyslari boʻlgandagina, temir yoʻl va avtomobil transporti bilan joʻnatishda — bunday posilkalar uch kundan ortiq boʻlmagan muddatda oʻtishi sharti bilan, bu muddatdan oʻtib ketganda — joʻnatuvchilarning javobgarligi ostida qabul qilinadi. Fabrika sharoitida ishlov berilmagan moʻyna va kemiruvchilar terisi, shuningdek, jun, dagʻal jun, soch, pat va momiq solingan posilkalarni qabul qilish, xom ashyo tayyorlangan joyda berilgan veterinariya sertifikati boʻlgandagina amalga oshiriladi. Joʻnatuvchi tomonidan bir manzilga bir nechta shunday posilkalar yuborilganda, joʻnatiladigan moʻyna (kemiruvchilar terisi va shu kabi) miqdori va oʻrinlar soni koʻrsatilgan umumiy veterinariya sertifikati taqdim etilishiga ruxsat etiladi. 99. Oddiy pochta joʻnatmasi (bundan posilka mustasno) joʻnatuvchiga onlayn nazorat kassa texnikasi cheki berilmasdan qabul qilinadi, unga ilova qilingan hujjatlarga qoʻshimcha yozuvlar yozilmasdan joʻnatiladi va adresatga tilxatsiz topshiriladi. Roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalarini joʻnatish pochta joʻnatmasini qabul qilishni hujjatli yoki elektron tasdiqlash, joʻnatuvchiga tasdiqlovchi hujjatni qogʻoz (taqvim shtempeli izi tushirilgan onlayn nazorat kassa texnikasining cheki) koʻrinishida yoki pochta joʻnatmasiga pochtani roʻyxatga olish raqami (shtrixli pochta identifikatorini) berish, shuningdek pochta joʻnatmasini adresatga imzo qoʻydirib yoki boshqacha tarzda yetkazib berishni tasdiqlovchi avtomatlashtirilgan (elektron) qurilmalar, uskunalar, axborot tizimlaridan foydalangan holda topshirish orqali amalga oshiriladi. Roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalari yuboruvchining manzili majburiy tartibda koʻrsatilgan holda qabul qilinadi. Roʻyxat boʻyicha yuridik va jismoniy shaxslardan qabul qilingan pochta joʻnatmalariga bitta onlayn nazorat kassa texnikasi cheki beriladi. Bitta joʻnatuvchi tomonidan joʻnatiladigan, bir vaqtda bir nechta roʻyxat boʻyicha qabul qilinadigan pochta joʻnatmalariga bitta umumiy yoki har bir roʻyxatga alohida onlayn nazorat kassa texnikasi cheklari beriladi. Pochta joʻnatmasi qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi onlayn nazorat kassa texnikasi chekining dublikati berilmaydi. 100. Ichki xatlar, posilkalarning eʼlon qilingan qiymatining summasi cheklanmaydi va joʻnatuvchi tomonidan joylanmaning haqiqiy qiymati boʻyicha toʻliq soʻmlarda belgilanadi. Eʼlon qilingan qiymati bazaviy hisoblash miqdorining uch barobaridan oshmaydigan joylanma banderol qilib joʻnatilishi mumkin. Bunda qimmatli qogʻozlar, maʼlumotnomalar, hujjatlarning notarial tasdiqlangan nusxalari, hujjatlar boʻlgan xatning eʼlon qilingan qiymati yoʻqolgan taqdirda bu hujjatlarni tiklash boʻyicha mumkin boʻlgan xarajatlardan oshib ketishi mumkin emas. Eʼlon qilingan qiymati bazaviy hisoblash miqdorining uch barobaridan koʻp boʻlgan posilkalar ushbu Qoidalarning 80-bandiga muvofiq keladigan oʻrovda qabul qilinadi. Eʼlon qilingan qiymati bu summadan kam boʻlgan posilkalar qogʻoz oʻrovda qabul qilinishi mumkin. Tirik asalarilar, drozofil (Drosophilidae) oilasiga mansub mayda pashshalar, zuluklar va parazitlar, oʻsimliklar (koʻchatlardan tashqari), yangi meva va sabzavotlar, shisha yoki tez shikastlanadigan boshqa detallari boʻlgan aniq asboblar (maishiy texnika buyumlari va maishiy asboblardan tashqari) joʻnatishga joylanma qiymati eʼlon qilinmasdan qabul qilinadi. Xalqaro pochta joʻnatmalarining eʼlon qilingan qiymati joʻnatuvchi tomonidan joylanmaning haqiqiy qiymati boʻyicha belgilanadi, biroq eʼlon qilingan qiymatning har bir mamlakat alohida belgilaydigan eng katta summasidan oshib ketmasligi kerak. 101. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi hamda Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi tomonidan oʻsimliklar va hayvonlar karantini eʼlon qilingan joylarda sabzavotlar, mevalar, urugʻlar, koʻchatlar va oʻsimliklar, goʻshtdan qilingan tayyor oziq-ovqat mahsulotlari solingan posilkalar qabul qilinmaydi. Bu haqdagi axborot pochta aloqasi obyektlarida joylashtiriladi. 102. Joʻnatuvchi har bir ichki va xalqaro posilkaga ilova qilinadigan blankni toʻldiradi. Qiymati eʼlon qilingan ichki posilkalarni topshirishda joʻnatuvchining istagiga koʻra, qiymati eʼlon qilingan xatlarni va banderollarni topshirishda boʻladigan tartibda, joylanmaning roʻyxati tuzilishi mumkin. 103. Pul oʻtkazmasi bilan joʻnatish uchun Oʻzbekiston Respublikasi hududida muomalada boʻlgan pul belgilari qabul qilinadi. Jismoniy shaxslardan pul oʻtkazmalarini, shu jumladan, ustama toʻlovli pul oʻtkazmalarini qabul qilish naqd pullar yoki naqd pulsiz hisob-kitoblar yoʻli bilan, shu jumladan, bank kartalaridan foydalangan holda, yuridik shaxslardan esa, banklar orqali toʻlov topshiriqnomalari vositasida amalga oshiriladi. Naqd pulsiz hisob-kitob boʻyicha pul oʻtkazmalarini qabul qilish faqat oʻtkaziladigan pul mablagʻlari va joʻnatish uchun toʻlov pochta aloqasi obyektining oʻtkazma hisobvaragʻiga kelib tushgandan soʻng amalga oshiriladi. Pul oʻtkazmalarini joʻnatish xizmatlari uchun haq toʻlash naqd pul bilan hamda naqd boʻlmagan hisob-kitoblar yoʻli bilan, shu jumladan bank kartalaridan foydalanib amalga oshiriladi. Ustama toʻlovli pul oʻtkazmalarini joʻnatish xizmatlari uchun haq toʻlash pochta joʻnatmasining joʻnatuvchisi tomonidan ustama toʻlovi bilan ushbu pochta joʻnatmasi qabul qilingan joyda amalga oshiriladi. Bank kartalardan foydalanib, jismoniy shaxslardan qabul qilingan pul oʻtkazmalari yuborilayotgan summani naqd pul bilan yoki oluvchining bank kartasiga oʻtkazish yoʻli bilan toʻlanadi. Yuridik shaxslardan qabul qilingan pul oʻtkazmalari, oluvchining arizasiga binoan oluvchining bank kartasiga oʻtkazib berilishi mumkin; Ichki pul oʻtkazmalari bilan joʻnatish uchun qabul qilinadigan pullarning umumiy summasi, shuningdek, bitta pul oʻtkazmasining summasi cheklanmaydi. Bitta xalqaro pul oʻtkazmasining maksimal summasi ikki tomonlama bitimlar bilan oʻrnatiladi. 104. “NUKUMATGA OID” belgisi boʻlgan pochta joʻnatmalarini joʻnatish ushbu Qoidalar va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 5-yanvardagi 1-son qarori bilan tasdiqlangan Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishda afzalliklar beriladigan foydalanuvchilarning ayrim toifalariga pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish tartibi toʻgʻrisidagi nizom bilan belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 1041. Muddatli harbiy xizmatni oʻtayotgan harbiy xizmatchilar va rezervchilarning harbiy yigʻinlarda qatnashish davrida, harbiy qismlar tomonidan joʻnatiladigan, ogʻirligi 20 grammgacha boʻlgan oddiy xatlari belgilangan namunadagi maxsus markalangan pochta konvertlarida joʻnatiladi. 1042. Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, davlat korxonalari, muassasalari, tashkilotlari, sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan yuridik va jismoniy shaxslar nomiga yoʻllanuvchi xat-xabarlar, xabarnomalar, chaqiruv qogʻozlari va boshqa yuridik hujjatlarni yetkazib berish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 9-oktabrdagi 637-son “Davlat organlari va tashkilotlari tomonidan yoʻllanuvchi xat-xabarlarni yetkazib berish, yetkazilganligini tasdiqlash, maʼlumotlarni saqlash va hisobga olishning yagona milliy tizimini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq amalga oshiriladi. 105. Harbiy xizmatchilar nomiga yoʻllanadigan harbiy pochta joʻnatmalarini qabul qilish pochta aloqasi obyektlari tomonidan quyidagi shartlar asosida amalga oshiriladi: harbiy qismlar va muassasalar uchun tayinlangan joy va harbiy qism raqami koʻrsatilgan holda — pochta joʻnatmalarining barcha turlari; roʻyxatga olinadigan harbiy pochta joʻnatmalari olinganlik toʻgʻrisidagi oddiy va buyurtma bildirishnomalar bilan qabul qilinishi mumkin. 106. Jazoni ijro etish muassasalarida jazoni oʻtayotgan shaxslarning pochta joʻnatmalari bu muassasalarning vakolatli shaxslari tomonidan tegishli pochta aloqasi obyektiga topshiriladi. 107. Quyidagilar yetkazib berish toʻlovi bilan qabul qilinmaydi: a) bazaviy hisoblash miqdorining oʻn baravaridan koʻp boʻlgan summadagi pul oʻtkazmalari (pensiyalar, nafaqalar va boshqa ijtimoiy toʻlovlarni toʻlash uchun moʻljallangan pul oʻtkazmalaridan tashqari); b) bazaviy hisoblash miqdorining oʻn baravaridan koʻp boʻlgan summadagi qiymati eʼlon qilingan xatlar; v) yuridik shaxslarga yoʻllangan qiymati eʼlon qilingan xatlar va banderollar; g) posilkalar; d) ustama toʻlovli pochta joʻnatmalari; e) yoʻqlab olinadigan va harbiy qismlarga yoʻllangan pochta joʻnatmalari. 108. Jismoniy yoki yuridik shaxs tomonidan topshiriladigan besh dona va undan ortiq boʻlgan miqdordagi roʻyxatga olinadigan ichki pochta joʻnatmalari joʻnatuvchi tomonidan belgilangan shakldagi roʻyxat rasmiylashtirish sharti bilan pochta aloqasi obyekti tomonidan joʻnatish uchun qabul qilinadi. Joʻnatuvchi tomonidan bitta roʻyxatga nomma-nom bir turdagi 40 tadan koʻp boʻlmagan pochta joʻnatmalari, 20 tagacha pul oʻtkazmalari yoziladi. Bunday joʻnatmalarni topshirayotganda ular joʻnatuvchi tomonidan roʻyxat boʻyicha shakllantirilishi kerak. 109. Bir vaqtda beshta va undan ortiq mayda paketlar (buyurtma), banderollar (buyurtma va qiymati eʼlon qilingan), posilkalar doimiy ravishda qabul qilingan va (yoki) joʻnatilganda, pochta aloqasi operatorlari, provayderlari va joʻnatuvchilar oʻrtasida ular orasidagi tegishli munosabatlarni qatʼiy tartibga soladigan shartnomalar tuzilishi mumkin. Koʻrsatilgan pochta joʻnatmalari shartnomaning ajralmas qismi boʻlgan grafikka muvofiq qabul qilinadi. Oʻz kuchlari va vositalari bilan joʻnatuvchi pochta tashilishini amalga oshiruvchi pochta aloqasi obyektiga shunday pochta joʻnatmalari topshirilishini va olib ketilishini taʼminlaydi. 110. Roʻyxatga olinadigan xalqaro pochta joʻnatmalari, ularning miqdoridan qatʼi nazar, yuridik shaxslar tomonidan belgilangan shakldagi roʻyxat boʻyicha pochta aloqasi obyektlariga topshiriladi. Bir vaqtda beshta va undan ortiq xalqaro buyurtma xatlar, qiymati eʼlon qilingan xatlar, banderollar, “M” belgili qoplar, mayda paketlar, posilkalar, pul oʻtkazmalari topshiradigan jismoniy shaxslar belgilangan shakl boʻyicha ikki nusxada roʻyxat tuzishlari va uni shaxsiy imzo bilan tasdiqlashlari shart. 111. Mayda paketlarni, qiymati eʼlon qilingan banderollarni va posilkalarni joʻnatish usuli joʻnatuvchi tomonidan tanlanadi. Tayinlangan joydagi aholi punktlari bilan yer usti aloqasi boʻlmaganda, pochta joʻnatmalari, mayda paketlar, qiymati eʼlon qilingan banderollar va posilkalar aralash, yer usti va havo transportlari bilan joʻnatish uchun qabul qilinishi mumkin. 112. Pochta joʻnatmalari uyga yetkazib beriladi yoki pochta aloqasi obyektlarida topshiriladi. Pul oʻtkazmalari uyga yetkazib beriladi, pochta aloqasi obyektlarida yoki yuborilayotgan summani oluvchining bank kartasiga oʻtkazish yoʻli bilan toʻlanadi. 113. Turar joy boʻyicha yoʻllangan quyidagi joʻnatmalar adresatlarga yetkazib berilishi kerak: a) pochta varaqchalari, oddiy va buyurtma xatlar va banderollar, ogʻirligi 500 g gacha boʻlgan oddiy va buyurtma mayda paketlar, pochta joʻnatmalarini olinganligi toʻgʻrisidagi bildirishnomalar; b) yetkazib berish toʻlovi bilan qabul qilingan pul oʻtkazmalari, buyurtma mayda paketlar, qiymati eʼlon qilingan xatlar va banderollar; v) roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalari toʻgʻrisidagi xabarnomalar; g) tezkor pochta joʻnatmalari. 114. Abonent pochta javonlari koʻp qavatli uylarning birinchi qavatlarida qurilish tashkilotlari tomonidan oʻrnatiladi. Abonent pochta javonlarini sotib olish va oʻrnatish xarajatlari ushbu koʻp qavatli uylarni qurish smetasiga kiritiladi. Aholi punktlarining yakka tartibdagi imoratlar qurilgan hududlarida pochta joʻnatmalarini yetkazib berish uchun qulay boʻlgan joylarda yakka tartibdagi pochta qutilari yakka tartibda qurilgan uylarning mulkdorlari tomonidan oʻz hisobidan oʻrnatiladi. Abonent pochta javonlarini, yakka tartibdagi pochta qutilarini yaroqli holatda saqlab turish tegishincha uy-joy fondi tasarrufida boʻlgan tashkilotlar va (yoki) boshqaruvchi tashkilotlar (boshqaruvchi) tomonidan, uy-joy mulkdorlari shirkatlari yoki uylarning (koʻp kvartirali uylarning turar joylari) mulkdorlari tomonidan amalga oshiriladi. 115. Yakka tartibdagi pochta javonlari qutichalariga va yakka tartibdagi pochta qutilariga uyga yoʻllangan quyidagilar tashlanadi: a) oddiy xatlar; b) oddiy pochta varaqchalari; v) oddiy banderollar; g) oddiy mayda paketlar; d) pochta joʻnatmalari olinganligi toʻgʻrisidagi oddiy bildirishnomalar; e) roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalari toʻgʻrisidagi dastlabki xabarnomalar; j) oʻlchamlari yakka tartibdagi pochta javonlarining qutichalariga va (yoki) yakka tartibdagi pochta qutilariga tashlash imkonini bermaydigan oddiy pochta joʻnatmalari toʻgʻrisidagi dastlabki xabarnomalar. 116. Yakka tartibdagi pochta javoni yoki yakka tartibdagi pochta qutisi pochta joʻnatmalarining saqlanishiga taʼsir etadigan darajada buzilganda, oddiy xatlar, pochta varaqchalari, banderollar va mayda paketlar ularga tashlanmaydi, adresat esa ularni yetkazib berish mumkin emasligi toʻgʻrisida xabardor qilinadi. Bunda oddiy xatlar, pochta varaqchalari, banderollar va mayda paketlar adresatga pochta aloqasi obyektida beriladi. 117. Oddiy pochta joʻnatmalari, pochta joʻnatmalari olinganligi toʻgʻrisidagi bildirishnomalar, yuridik shaxs manziliga yoʻllangan roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalari toʻgʻrisidagi xabarnomalar pochta aloqasi obyektlarida yuridik shaxs tomonidan pochtani qabul qilish uchun vakolatlangan shaxsga beriladi yoki pochtalyon tomonidan yuridik shaxs joylashgan binoning birinchi qavatida yuridik shaxs tomonidan oʻrnatilgan tayanch punkt pochta javoniga tashlanadi. Yetkazib berish tartibi yuridik shaxsning xati yoki pochta aloqasi operatori, provayderi bilan tuzilgan shartnoma asosida belgilanadi. Fuqarolarga, ularning ish (oʻqish) joylari boʻyicha, yotoqxonalarda, internatlarda, bolalar uylarida, mehmonxonalarda yashovchi yoki sogʻlomlashtirish va davolash muassasalarida boʻlgan fuqarolarga yoʻllangan koʻrsatib oʻtilgan pochta ham aynan shu tartibda yetkazib beriladi. Pochta joʻnatmalari, roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalari toʻgʻrisidagi xabarnomalar va pochta joʻnatmalari olinganligi toʻgʻrisidagi bildirishnomalarning bevosita adresatlarga berilishi ushbu yotoqxonalar, internatlar, bolalar uylari, mehmonxonalar, sogʻlomlashtirish va davolash muassasalari maʼmuriyatlarining kuchi va vositalari bilan amalga oshiriladi. 118. Buyurtma xatlar, pochta varaqchalari, banderollar, mayda paketlar, koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalari, “M” qoplari, pochta joʻnatmalarini olish toʻgʻrisidagi bildirishnomalar adresatning imzosini qoʻydirib adresatga topshiriladi. Buyurtma xatlar, pochta varaqchalari, banderollar, mayda paketlar, pochta joʻnatmalari olinganligi toʻgʻrisidagi bildirishnomalar (“Oʻz qoʻliga topshirilsin. Buyurtma bildirishnoma bilan” — “Vruchit lichno. S zakaznim uvedomleniyem” belgisi boʻlgan xatlar va pochta varaqchalaridan tashqari), tezkor pochta joʻnatmalari oilaning voyaga yetgan aʼzolariga ishonchnomasiz, ushbu Qoidalarning 136-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan biri va ularning adresatga aloqadorligini tasdiqlovchi hujjatlar taqdim qilinganda berilishi, adresatning yozma murojaati boʻyicha esa — uy boʻyicha qoʻshnilarga berilishi yoki abonent pochta javoni qutichalariga yoki yakka tartibdagi pochta qutilariga tashlanishi mumkin. Adresat va oilaning voyaga yetgan aʼzolari boʻlmaganda, abonent pochta javoni qutichasida yoki yakka tartibdagi pochta qutisida adresat pochta joʻnatmasini olish uchun pochta aloqasi obyektiga taklif qilingan xabarnoma qoldiriladi. 119. “Oʼz qoʼliga topshirilsin. Vuyurtma bildirishnoma bilan” — “Vruchit lichno. S zakaznim uvedomleniyem” belgisi boʻlgan buyurtma xatlar, pochta varaqchalari, banderollar va mayda paketlar adresatga shaxsan topshiriladi. Adresat boʻlmaganda, yakka tartibdagi pochta javoni qutichasida yoki yakka tartibdagi pochta qutisida adresat pochta joʻnatmasini olish uchun pochta aloqasi obyektiga taklif qilingan xabarnoma qoldiriladi. 121. Talab qilib olinguncha manzillangan oddiy pochta joʻnatmalarini, roʻyxatdan oʻtgan pochta joʻnatmalarini topshirish ushbu Qoidalarning 136-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan biri taqdim etilganda yoki pochta operatori tomonidan belgilanadigan, pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchisi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ishonchli aniqlashni taʼminlaydigan, shu jumladan axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, axborotning elektron tashuvchilaridan foydalanib kodlar, parollar asosida, shuningdek boshqa texnik vositalardan foydalangan holda yoki ushbu Qoidalarning 137-138-bandlarida belgilangan tartibda boshqa usul yordamida amalga oshiriladi. 122. Baliqchilik xoʻjaliklari, geologik partiyalar (ekspeditsiyalar) ishchilariga, fermalarda, ishlab chiqarish uchastkalarida va brigadalardagi qishloq xoʻjalik tashkilotlarining ishchilariga, yaylovlardagi choʻponlarga, oʻrmon uchastkalari va yogʻoch-sanoat xoʻjaliklari, temir yoʻl razyezdlari ishchilariga, jazoni ijro etish muassasalarida jazoni oʻtayotgan shaxslarga va aholi punktlaridan tashqarida boʻlgan boshqa adresatlarga pochta joʻnatmalarini yetkazib berish adresatlar ishlayotgan (taʼminlanayotgan) tashkilotlarning kuchlari va vositalari bilan amalga oshiriladi. 123. “NUKUMATGA OID” belgisi boʻlgan pochta joʻnatmalari birinchi navbatda yetkazib beriladi. 124. Yuridik shaxslarga yoʻllangan pul oʻtkazmalari tegishli mablagʻlarni ushbu yuridik shaxslarning hisob raqamiga oʻtkazish yoʻli bilan toʻlanadi. Pul oʻtkazmalari, shu jumladan xalqaro pul oʻtkazmalari pochta aloqasi obyektlarida Oʻzbekiston Respublikasi hududida muomalada boʻlgan pul belgilari bilan toʻlanadi. 125. Pochta aloqasi obyektlarida quyidagilar beriladi: a) bazaviy hisoblash miqdorining oʻn baravaridan oshadigan summadagi pul oʻtkazmalari, shuningdek, yetkazib berish haqi toʻlanmasdan qabul qilingan pul oʻtkazmalari; b) bazaviy hisoblash miqdorining oʻn baravaridan oshadigan summadagi qiymati eʼlon qilingan xatlar, shuningdek, yetkazib berish haqi toʻlanmasdan qabul qilingan, qiymati eʼlon qilingan xatlar va banderollar; v) ustama toʻlov bilan joʻnatilgan pochta joʻnatmalari; g) posilkalar; d) “M” belgili qoplar; e) qiymati eʼlon qilingan xalqaro xatlar va mayda paketlar (“Avec suivi” (Kuzatiladigan) belgisi boʻlgan pochta joʻnatmalaridan tashqari); j) nuqsonli pochta joʻnatmalari; z) yuridik shaxslarga yoʻllangan qiymati eʼlon qilingan xatlar va banderollar; i) yetkazib berish paytida topshirish imkoni boʻlmagan pochta joʻnatmalari. 126. Adresatning iltimosiga koʻra va pochta aloqasi operatori, provayderida ushbu Qoidalarning 125-bandi “a”, “b” va “g” kichik bandlarida koʻrsatilgan imkoniyatlar boʻlganda, pochta joʻnatmalari qoʻshimcha haq evaziga uyga yetkazib berilishi mumkin. 127. Adresatlar pochta joʻnatmasini olish uchun kelmaganlarida, ularga ikkinchi marta xabarnoma yetkaziladi va tilxat orqali topshiriladi: a) dastlabki xabarnomalar yetkazilgandan keyin uch ish kuni mobaynida: yangi mevalar (sabzavotlar) solingan posilkalar uchun; “Yoʻllanmalar bilan” — “S putevkami”, “Chiptalar bilan” — “S biletami”, “Nujjatlar bilan” — “S dokumentami” belgilari boʻlgan xatlar uchun; b) dastlabki xabarnomalar yetkazilgandan keyin besh ish kuni mobaynida — pochta joʻnatmalarining qolgan barcha turlari uchun. Buyurtma xatlar, banderollar, ogʻirligi 500 g dan koʻp boʻlgan mayda paketlar, tezkor pochta joʻnatmalari, “M” qoplari va posilkalar pochta aloqasi obyektida bir ish kunidan ortiq saqlanganligi uchun, ikkinchi xabarnoma topshirilgandan keyin (topshirilgan kun hisoblanmaydi) adresatdan oʻrnatilgan tariflarga muvofiq haq olinadi. Ushbu Qoidalarning 186-bandida koʻrsatilgan saqlash muddati tugagandan keyin, adresatlar tomonidan olinmagan oddiy xatlar, pochta varaqchalari, koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalari, “M” qoplari, banderollar tarqatilmagan pochta joʻnatmalari qatoriga topshiriladi. Adresatlar tomonidan olinmagan roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalari joʻnatuvchilarning hisobidan ularga qaytarib yuboriladi. Belgilangan saqlash muddati oʻtgandan keyin yoki joʻnatuvchi qaytarib yuborilgan pochta joʻnatmasini olish va qaytarib joʻnatish haqini toʻlashni rad etganda, ular vaqtincha saqlash uchun tarqatilmagan pochta joʻnatmalari qatoriga topshiriladi. 128. Adresat kelib tushgan pochta joʻnatmalarini olishdan voz kechganda, u pochta joʻnatmasida va (yoki) xabarnomada bu toʻgʻrida belgi qoʻyishi kerak. Adresat bunday belgi qoʻyishni rad etganda, uni pochta aloqasi xodimi amalga oshiradi. Bunday joʻnatmalar qaytarilganligi uchun haq joʻnatuvchidan qaytarilgan pochta joʻnatmasini unga berish paytida olinadi. 129. Pul oʻtkazmalari, buyurtma mayda paketlar, qiymati eʼlon qilingan pochta joʻnatmalari, shuningdek, posilkalar shaxsan adresatlarga yoki ularning ishonchnomasi boʻlgan vakillariga beriladi. 130. 16 yoshgacha boʻlgan voyaga yetmagan shaxslarga yoki belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilgan yoki muomala layoqati cheklangan shaxslarga yoʻllangan pochta joʻnatmalari ushbu Qoidalarning 136-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan birini va ularning voyaga yetmagan, muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan shaxslarga aloqadorligini tasdiqlovchi hujjatlar (bolaning tugʻilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomasi, tegishli davlat organi tomonidan berilgan guvohnoma yoki ushbu davlat organining shu shaxsni vasiy yoki homiy qilib tayinlash toʻgʻrisidagi qarorining nusxasi) taqdim etilganda ota-onalarga (farzand qilib olganlarga, vasiylarga, homiylarga) beriladi. Maktab-internatlarda, bolalar uylarida va boshqa shunga oʻxshash muassasalarda boʻlgan (yashaydigan) 16 yoshgacha boʻlgan voyaga yetmagan shaxslarga yoʻllangan pochta joʻnatmalari ishonchnomalar orqali ushbu muassasalarning vakolatli shaxslariga beriladi. 131. Qiymati eʼlon qilingan pochta joʻnatmasini, pul oʻtkazmasini, posilkani, buyurtma mayda paketni olishda adresat taqdim etilgan hujjatdagi maʼlumotlarni xabarnomada koʻrsatadi. Roʻyxatga olingan manzil pochta joʻnatmasida koʻrsatilgan manzil bilan mos kelmaganda va pochta joʻnatmasi fuqarolarga ularning ish, oʻqish joyi boʻyicha yoki yotoqxonalarda, internatlarda, bolalar uylarida, mehmonxonalarda yashovchi yoki sogʻlomlashtirish va davolash muassasalarida boʻlgan fuqarolarga yoʻllanganda, adresat xabarnomada oʻzining roʻyxatdan oʻtgan manzilini, olingan sanani koʻrsatishi va imzo qoʻyishi kerak. 132. Joylanmalarning roʻyxati boʻlgan pochta joʻnatmalari va nuqsonli roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalari adresatga topshirish vaqtida pochta aloqasi xodimi tomonidan ochilishi kerak. Joylanma tekshirilganda u butun boʻlsa yoki roʻyxatga mos kelsa, pochta joʻnatmasi adresatga belgilangan tartibda beriladi, bunda dalolatnoma tuzilmaydi. Pochta joʻnatmasi ochilganda joylanmaning yetishmasligi, almashtirilganligi, toʻliq yoki qisman shikastlanganligi yoki buzilganligi aniqlansa, pochta aloqasi xodimi tomonidan dalolatnoma tuziladi, dalolatnoma pochta aloqasi obyekti rahbari (boshligʻi), pochta aloqasi xodimi va adresat tomonidan imzolanadi. Dalolatnomaning bir nusxasi pochta joʻnatmasi joylanmasi bilan birga adresatga beriladi. Xalqaro pochta joʻnatmalariga nisbatan tuzilgan dalolatnomaning bir nusxasi ushbu joʻnatmalarning bojxona rasmiylashtirilishi amalga oshirilgan xalqaro pochta almashinuvi joyiga beriladi (yuboriladi). Adresat pochta joʻnatmasini ochishdan bosh tortishi mumkin, bunda u xabarnoma blankida joylanmaning yetishmasligi, almashtirilganligi, toʻliq yoki qisman buzilganligi toʻgʻrisidagi daʼvolar qondirilishini rad etishda asos boʻladigan tegishli belgini qoʻyadi. 133. Ustama toʻlov bilan joʻnatilgan pochta joʻnatmalari, adresatlar ustama toʻlovning toʻliq summasini toʻlaganidan keyin adresatga beriladi. Toʻlovni toʻlagunga qadar adresat joʻnatuvchining manzili toʻgʻrisida maʼlumot olish huquqiga ega boʻladi. Ustama toʻlov bilan yuborilgan pochta joʻnatmasi adresatga berilgandan soʻng koʻrsatilgan pochta joʻnatmasi qaytarib olinmaydi, ustama toʻlov summasi qaytarilmaydi. Ustama toʻlov bilan yuborilgan, nuqsonli va joylanma roʻyxati boʻlgan pochta joʻnatmalari adresatga topshirish paytida pochta aloqasi xodimi tomonidan ochilishi kerak. Bunday hollarda, ustama toʻlov summasi pochta joʻnatmasi ochilgunga qadar undirilmaydi. Joylanmani tekshirish paytida uning butligi aniqlansa yoki roʻyxatga mos kelsa, dalolatnoma tuzilmaydi. Adresat ustama toʻlov summasini toʻlaydi, shundan keyin pochta joʻnatmasi belgilangan tartibda beriladi. Pochta joʻnatmasi ochilganda, joylanmaning yetishmasligi, almashtirilganligi, toʻliq yoki qisman buzilganligi aniqlansa, pochta xodimi tomonidan dalolatnoma tuziladi, dalolatnoma pochta aloqasi obyektining rahbari (boshligʻi), pochta aloqasi xodimi va adresat tomonidan imzolanadi. Dalolatnomaning bir nusxasi adresatga beriladi. Pochta joʻnatmasi dalolatnomaning bir nusxasi bilan joʻnatuvchiga qaytariladi. 134. Xalqaro pochta joʻnatmalarining bojxona nazorati qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 135. Bojxona organi tomonidan bojxona toʻlovlari hisoblangan tovarlarni oʻz ichiga olgan xalqaro pochta joʻnatmalari adresatlarga pochta aloqasi obyektlarida faqat hisoblangan bojxona toʻlovlari va bojxona nazoratiga taqdim qilish uchun yigʻimlar toʻlangandan soʻng beriladi. 136. Pochta joʻnatmalarini yuborish va (yoki) olish uchun zarur boʻlgan shaxsni tasdiqlovchi hujjatlar boʻlib: a) Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosining biometrik pasporti (yoki identifikatsiya ID-kartasi) yoxud diplomatik pasporti; b) muddatli harbiy xizmat harbiy xizmatchisi va oliy harbiylashtirilgan taʼlim muassasalarining kursanti (tinglovchisi)ning harbiy guvohnomasi yoki tegishli vazirliklar va idoralar bilan shartnoma boʻyicha xizmat qiladigan zobitlarning shaxsiy guvohnomasi; v) xorijiy fuqaroning milliy yoki diplomatik pasporti; g) Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashaydigan xorijiy fuqaro yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxsning yashash guvohnomasi (identifikatsiya ID-kartasi); d) milliy haydovchilik guvohnomasi hisoblanadi. 137. Adresat yoki joʻnatuvchi boshqa shaxsni, unga belgilangan tartibda ishonchnoma rasmiylashtirib, pochta joʻnatmalarini olishga, pul oʻtkazmalarini yuborish yoki olishga vakolat berishi mumkin. 138. Vakolatli shaxs pochta joʻnatmasini olishda, pul oʻtkazmasini joʻnatish yoki olishda ishonchnomani va ushbu Qoidalarning 136-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan birini taqdim etadi. Ishonchnoma koʻpi bilan uch yil muddatga berilishi mumkin. Agar ishonchnomada muddat koʻrsatilgan boʻlmasa, u berilgan kundan boshlab bir yil mobaynida oʻz kuchini saqlaydi. Berilgan kuni koʻrsatilmagan ishonchnoma haqiqiy emas. Taqdim etilgan ishonch qogʻozi pochta aloqasi obyektida saqlanadi. 139. Roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalari (pul oʻtkazmalaridan tashqari) yetkazib beriladigan yuridik shaxslar bu pochta joʻnatmalarini olish uchun ishonchnomani pochtani olishga vakolati boʻlgan shaxs nomiga rasmiylashtiradi. Pochta joʻnatmalari birinchi marta berilgandan soʻng ishonchnoma pochta aloqasi obyektida qoladi. 140. Harbiy qismlarga va muassasalarga hamda ularning shaxsiy tarkibiga yoʻllangan oddiy va buyurtma pochta joʻnatmalari, qiymati eʼlon qilingan xatlar va banderollar toʻgʻrisidagi xabarnomalar, posilkalar pochta aloqasi obyektlarida shaxsan adresatlarga yoki harbiy pochtalyonlarga yoki ishonchnoma boʻyicha boshqa vakolatli shaxslarga beriladi. Harbiy qismlarga va muassasalarga hamda ularning shaxsiy tarkibiga yoʻllangan pul oʻtkazmalari harbiy qism yoki muassasa hisob raqamiga oʻtkaziladi yoki pochta aloqasi obyektlarida shaxsan adresatlarga yoki ishonchnoma boʻyicha harbiy pochtalyonlarga beriladi. 141. Tezkor pochta xizmatlari barcha yuridik va jismoniy shaxslarga taqdim etiladi. 142. Ichki va xalqaro tezkor pochta joʻnatmalari joʻnatuvchilardan Umumjahon pochta ittifoqi aktlariga va ushbu Qoidalarga muvofiq zarur miqdordagi hujjatlar ilova qilingan holda qabul qilinadi. 143. Ichki va xalqaro tezkor pochta joʻnatmalari ushbu Qoidalarning 99-bandi bilan belgilangan tartibda, joʻnatuvchiga onlayn nazorat kassa texnikasining cheki bergan holda qabul qilinadi. 144. Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlari, Umumjahon pochta ittifoqi aktlari va ushbu Qoidalarning 3-ilovasi bilan taqiqlangan va cheklangan predmetlar hamda moddalarning ichki va xalqaro tezkor pochta joʻnatmalarida joʻnatilishi taqiqlanadi va cheklanadi. 145. Ichki va xalqaro tezkor pochta joʻnatmalari ajratilgan ish joylarida va kuryerlar tomonidan qabul qilinadi. 146. Ichki va xalqaro tezkor pochta joʻnatmalarini qabul qilish quyidagicha amalga oshirilishi mumkin: foylanuvchi bilan shartnoma asosida, bunda tezkor pochta joʻnatmalarini topshirish vaqti va joyi, ularning hajmi, joʻnatish davriyligi, hisob-kitoblar tartibi va boshqa shartlar oldindan belgilanadi; oldindan kelishmasdan. 147. Ichki va xalqaro tezkor pochta joʻnatmalarini oʻrovlash ushbu Qoidalarning 78—81-bandlariga muvofiq joʻnatuvchilar tomonidan amalga oshiriladi. Hujjatlar boʻlgan tezkor pochta joʻnatmalarini oʻrovlash uchun maxsus konvertlar, posilka qutilari yoki yumshoq oʻrov (mato) qoʻllaniladi. Tovarlar boʻlgan tezkor pochta joʻnatmalarini oʻrovlash uchun karton qutilar, gʻiloflar, yogʻoch (faner) qutilar yoki yumshoq oʻrov (mato) qoʻllaniladi. 148. Xalqaro tezkor pochta joʻnatmalari qonunchilik hujjatlariga muvofiq bojxona nazoratidan oʻtkazilishi va rasmiylashtirilishi zarur. Boshqa davlatlardan keladigan, Oʻzbekiston Respublikasida qabul qilingan va ochiq tranzit bilan joʻnatiladigan tezkor pochtaning xalqaro joʻnatmalariga toʻliq ishlov berish, shuningdek ularni belgilangan joyga joʻnatish Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro pochta almashish joylarida amalga oshiriladi. 149. Xalqaro tezkor pochta joʻnatmalari yer usti va havo transporti bilan faqat koʻp tomonlama va ikki tomonlama bitimlar tuzilgan mamlakatlarga joʻnatish uchun qabul qilinadi. 150. Ichki va xalqaro tezkor pochta joʻnatmalarida va ularga ilova qilinadigan blanklarda joʻnatuvchi va adresatning manzillari ushbu Qoidalarning 83—88-bandlarida belgilangan tartibda joʻnatuvchi tomonidan yoziladi. 151. Tovarlar boʻlgan ichki tezkor pochta joʻnatmalarini topshirish paytida joʻnatuvchi ularga ilova qilinadigan blanklarda “Joʻnatishga taqiqlangan joylanmalar yoʻq. Oʻrovga qoʻyilgan talablar bilan tanishdim” — “Zapreshennix k peresilke vlojeniy net. S trebovaniyami k upakovke oznakomlen” matnini oʻz imzosi bilan tasdiqlaydi. 152. Tovarlar boʻlgan ichki tezkor pochta joʻnatmalarining eʼlon qilingan qiymati cheklanmaydi va joylanmaning haqiqiy qiymati boʻyicha toʻliq soʻmlarda joʻnatuvchi tomonidan belgilanadi. Tovarlar boʻlgan xalqaro tezkor pochta joʻnatmalarining eʼlon qilingan qiymati joylanmaning haqiqiy qiymati boʻyicha toʻliq soʻmlarda joʻnatuvchi tomonidan belgilanadi, biroq joʻnatma qabul qilingan kunda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining kursi boʻyicha soʻmlarda hisoblangan 130 MOʻH (Maxsus oʻzlashtirma huquqi)dan oshib ketmasligi kerak. 153. Ushbu Qoidalarning 101-bandi bilan nazarda tutilgan hollarda sabzavotlar, mevalar, urugʻlar, koʻchat va oʻsimliklar, goʻshtdan qilingan tayyor oziq-ovqat mahsulotlari boʻlgan tezkor pochta joʻnatmalari qabul qilinmaydi. 154. Tezkor pochta joʻnatmalari adresatlarga ushbu Qoidalarning 136-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan biri taqdim etilganda beriladi. 155. Jismoniy shaxslarga yoʻllangan tezkor pochta joʻnatmalari adresatlarga uyda yoki pochta aloqasi obyektlarida beriladi. Bu joʻnatmalarni yetkazib berish (topshirish) tartibi pochta aloqasi operatorlari tomonidan belgilanadi. Yuridik shaxs nomiga yoʻllangan tezkor pochta joʻnatmalari yuridik shaxs tomonidan pochtani qabul qilish uchun vakil qilingan shaxsga beriladi. Yetkazib berish tartibi yuridik shaxsning xati yoki shartnoma asosida belgilanadi. Xuddi shunday tartibda fuqarolarga ularning ish (oʻqish) joylari boʻyicha, yotoqxonalarda, internatlarda, bolalar uylarida, mehmonxonalarda yashovchi yoki sogʻlomlashtirish va davolash muassasalarida boʻlgan fuqarolarga yoʻllangan tezkor pochta joʻnatmalari yetkazib beriladi. Tezkor pochta joʻnatmalarini bevosita adresatlarga topshirish, ushbu yotoqxonalar, internatlar, bolalar uylari, mehmonxonalar, sogʻlomlashtirish va davolash muassasalari maʼmuriyatining kuch va vositalari bilan amalga oshiriladi. 156. Ichki va xalqaro kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish qonunchilik hujjatlari va ushbu Qoidalarning 157—167-bandlarida belgilangan tartibda pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan amalga oshiriladi. 157. Ichki va xalqaro kuryerlik joʻnatmalari pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan jismoniy shaxslardan faqat ochiq koʻrinishda, yuridik shaxslardan ham ochiq, ham yopiq koʻrinishda qabul qilinadi. Muddatli harbiy xizmatni oʻtayotgan harbiy xizmatchilarga va rezervchilarning harbiy yigʻinlarda qatnashish davrida, shuningdek jazoni ijro etish muassasalarida jazoni oʻtayotgan shaxslar nomiga yoʻllangan ustama toʻlovli ichki va xalqaro kuryerlik joʻnatmalari qabul qilinmaydi. 158. Kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish boʻyicha xizmatlar barcha yuridik va jismoniy shaxslarga taqdim etiladi. 159. Ichki va xalqaro kuryerlik joʻnatmalari roʻyxatga olinadigan joʻnatmalar hisoblanadi va ushbu Qoidalarning 99-bandida belgilangan tartibda joʻnatuvchiga onlayn nazorat kassa texnikasining cheki berilgan holda qabul qilinadi. Kuryerlik joʻnatmasi qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi onlayn nazorat kassa texnikasining chekining dublikati berilmaydi. 160. Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlari, Umumjahon pochta ittifoqi aktlari va ushbu Qoidalarning 3-ilovasi bilan taqiqlangan va cheklangan predmetlar hamda moddalarning ichki va xalqaro kuryerlik joʻnatmalarida joʻnatilishi taqiqlanadi va cheklanadi. 161. Ichki va xalqaro kuryerlik joʻnatmalari ajratilgan pochta aloqasi obyektlari yoki kuryerlar tomonidan qabul qilinadi. 162. Ichki va xalqaro kuryerlik joʻnatmalarini qabul qilish tartibi pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan belgilanadi. 163. Ichki va xalqaro kuryerlik joʻnatmalarini oʻrovlash turi pochta aloqasi operatorlari tomonidan va ikki tomonlama bitimlar bilan belgilanadi. 164. Xalqaro kuryerlik joʻnatmalari qonunchilik hujjatlariga muvofiq bojxona nazoratidan oʻtkaziladi va rasmiylashtiriladi. 165. Xalqaro kuryerlik joʻnatmalari faqat ikki tomonlama bitimlar tuzilgan mamlakatlargagina joʻnatish uchun qabul qilinadi. 166. Mazkur Qoidalarning 101-bandi bilan nazarda tutilgan hollarda sabzavotlar, mevalar, urugʻlar, koʻchat va oʻsimliklar, goʻshtdan qilingan tayyor oziq-ovqat mahsulotlari qabul qilinmaydi. 167. Jismoniy shaxslarga yoʻllangan kuryerlik joʻnatmalarini yetkazib berish (topshirish) tartibi pochta aloqasi operatorlari tomonidan belgilanadi. Yuridik shaxs nomiga yoʻllangan kuryerlik joʻnatmalarini yetkazib berish (topshirish) tartibi yuridik shaxsning xati yoki shartnoma asosida belgilanadi. 168. Foydalanuvchilar quyidagi huquqlarga egadirlar: Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida universal pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanish; oʻzlarining huquq va majburiyatlari, mazkur Qoidalar, koʻrsatilayotgan xizmatlar toʻgʻrisidagi va ushbu xizmatlarga doir tariflar haqidagi axborotdan erkin foydalanish; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini oʻzining pochta manzili boʻyicha, yoʻqlab olish tarzida yoki pochtomatdan olish; pul oʻtkazmalarini pochta manzili boʻyicha yoki yoʻqlab olish tarzida olish; oʻzining pochta manziliga kelib tushgan pochta yoki kuryerlik joʻnatmalaridan voz kechish; qiymati eʼlon qilingan joʻnatma joylanmasining bahosi summasini joylanmaning haqiqiy qiymatiga muvofiq mustaqil ravishda aniqlash; pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan oʻz vaqtida hamda sifatli xizmat koʻrsatilishi; pochta yoki kuryerlik xizmatlari koʻrsatilmaganligi yoki lozim darajada koʻrsatilmaganligi natijasida yetkazilgan moddiy zararlarning oʻrni qoplanishi, maʼnaviy ziyon kompensatsiya qilinishi; mansabdor shaxslarning foydalanuvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzadigan qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) ustidan bevosita sudga yoxud boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga, mansabdor shaxsga shikoyat bilan murojaat etish. Foydalanuvchilar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishlari mumkin. 169. Berilmagan pochta, kuryerlik joʻnatmalari topshirilgan kundan boshlab olti oy mobaynida, tarqatilmagan pochta, kuryerlik joʻnatmalarida aniqlangan qimmatli qogʻozlarni, pochta, kuryerlik joʻnatmalarini sotishdan tushgan pul mablagʻlarini pochta, kuryerlik joʻnatmalari tarqatilmaganlar qatoriga oʻtkazilgandan soʻng ikki oy mobaynida, ichki pul oʻtkazmalari boʻyicha — oʻn sakkiz oy mobaynida, xalqaro pul oʻtkazmalari boʻyicha ikki tomonlama bitimlar bilan belgilanadigan muddat mobaynida olish huquqi joʻnatuvchi yoki adresatda saqlanadi. 170. Roʻyxatga olinadigan ichki pochta, kuryerlik joʻnatmasi adresatga berilgunga qadar, joʻnatuvchi ularni qabul qilish joyida qoʻshimcha toʻlov evaziga: a) oʻzining pochta, kuryerlik joʻnatmasi qaytarib berilishi toʻgʻrisida farmoyish berish; b) pochta, kuryerlik joʻnatmasini boshqa shaxsga va boshqa manzil boʻyicha berilishi yoki boshqa manzil boʻyicha aynan oʻsha adresatga yetkazib berilishi toʻgʻrisida farmoyish berish; v) pochta, kuryerlik joʻnatmasining tayinlangan joydagi pochta aloqasi obyektida u kelib tushgan kundan boshlab ikki oygacha uzaytirish huquqiga ega. 171. Xalqaro pochta joʻnatmasini joʻnatuvchi qoʻshimcha toʻlov evaziga pochta joʻnatmasi topshirilgan pochta aloqasi obyekti orqali oʻzi joʻnatgan pochta joʻnatmasi qaytarilishi, manzili oʻzgartirilishi yoki tuzatilishi toʻgʻrisida farmoyish berishi mumkin. Xalqaro posilkani joʻnatuvchi adresatga posilka berilmay qolganda qanday harakat qilinishi kerakligi toʻgʻrisida farmoyish berish huquqiga ega, bu toʻgʻrisida ilova qilinadigan blankning orqa tomonida belgi qoʻyiladi. Xalqaro pul oʻtkazmasini joʻnatuvchi, oʻtkazma haqi hali toʻlanmagan boʻlsa yoki adresat oʻtkazma kelib tushganligi toʻgʻrisidagi bildirishnomani olmagan boʻlsa, uni olib qoʻyish toʻgʻrisida ariza berish huquqiga ega. 172. Ushbu Qoidalarning 170—171-bandlarida nazarda tutilgan hollarda joʻnatuvchi yozma ariza rasmiylashtirishi kerak. Yozma arizada pochta kuryerlik joʻnatmalari turi va toifasi, uni qabul qilish joyi, joʻnatuvchi va adresatning nomi va manzili, tegishli hollarda esa, pul oʻtkazmasi summasi, eʼlon qilingan qiymat summasi, ustama toʻlov summasi koʻrsatiladi. Xalqaro pochta joʻnatmalariga nisbatan pochta aloqasi obyekti bunday holatlar toʻgʻrisida koʻrsatilgan pochta joʻnatmalarining bojxona rasmiylashtirilishi amalga oshirilgan xalqaro pochta almashinuvi joyini xabardor qiladi. Ariza bilan birga onlayn nazorat kassa texnikasining cheki taqdim etiladi, agar bu joʻnatishga besh dona va undan ortiq miqdorda qabul qilingan roʻyxatga olinadigan pochta, kuryerlik joʻnatmalari taalluqli boʻlsa, u holda ushbu pochta va kuryerlik joʻnatmalarining roʻyxati yoki ularning tasdiqlangan nusxalari ham taqdim etiladi. 173. Joʻnatuvchi yozma ariza asosida, tayinlangan joyga hali joʻnatilib ulgurilmagan pochta, kuryerlik joʻnatmasini qaytarib olish huquqiga ega. Bu holda joʻnatuvchiga pochta toʻlovi davlat belgilari bilan toʻlangan va koʻrsatilgan qoʻshimcha xizmatlar uchun toʻlovdan tashqari undan olingan toʻlov qaytariladi. Pul oʻtkazmalari yuridik shaxslarga pul mablagʻlarini ularning hisob raqamlariga oʻtkazish yoʻli bilan qaytariladi, bu oʻtkazmalar joʻnatilganligi uchun toʻlangan toʻlov qaytarilmaydi. Tayinlangan joyga joʻnatib ulgurilmagan pochta, kuryerlik joʻnatmalarini olish boʻyicha yozma ariza joʻnatuvchi tomonidan mazkur Qoidalarning 172-bandi bilan belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi. 174. Arizani topshirish paytida joʻnatuvchi ushbu Qoidalarning 136-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan birini taqdim etadi. Taqdim etilgan hujjatning maʼlumotlari arizada qayd etiladi. 175. Adresatga qoʻshimcha toʻlov evaziga quyidagilar toʻgʻrisida yozma farmoyish berish huquqi taqdim etilgan: a) pochta aloqasi obyektida, oʻz nomiga kelgan pochta, kuryerlik joʻnatmalarining ular kelib tushgan kundan boshlab ikki oy mobaynida saqlanishi toʻgʻrisida; b) oʻz nomiga kelgan pochta, kuryerlik joʻnatmalarini boshqa manzil boʻyicha joʻnatish yoki yetkazib berish toʻgʻrisida; v) oʻz nomiga yoʻqlab olish tarzida keladigan pochta joʻnatmalarini uyga yetkazib berish toʻgʻrisida, agar bunday pochta joʻnatmalarini uyga yetkazib berish mazkur Qoidalar bilan nazarda tutilgan boʻlsa. 176. Adresat farmoyish berish paytida ushbu Qoidalarning 136-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan birini taqdim etadi. Adresatlarning ushbu Qoidalarning 175-bandi “b” va “v” kichik bandlarida koʻrsatilgan farmoyishlari pochta aloqasi obyektlari tomonidan ular berilgan kundan boshlab uch oydan oshmagan muddatda bajariladi. Xalqaro pochta joʻnatmalariga nisbatan bunday hollarda, pochta aloqasi obyekti koʻrsatilgan pochta joʻnatmalarining bojxona rasmiylashtirilishi amalga oshirilgan xalqaro pochta almashinuvi joyini yozma shaklda xabardor qiladi. 177. Foydalanuvchilar: Oʻzbekiston Respublikasining “Pochta aloqasi toʻgʻrisida”gi Qonuni va ushbu Qoidalarga rioya etishi; oʻziga koʻrsatilgan pochta aloqasi xizmatlari uchun haq toʻlashi; taqiqlangan moddalar va predmetlar joʻnatilishiga yoʻl qoʻymasligi; pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining ish sifatini pasaytirishga qaratilgan xatti-harakatlar qilmasligi shart. Foydalanuvchilar zimmasida qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin. 178. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari quyidagi huquqlarga ega: pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish; qonunchilikka muvofiq autsorsing asosida bank xizmatlarini koʻrsatish va operatsiyalarini bajarish, elektron tijoratga, shu jumladan tovarlarni saqlash hamda yetkazib berishga doir faoliyatni amalga oshirish; oʻz faoliyatida timsoldan foydalanish. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan autsorsing asosida ayrim turdagi bank xizmatlarini koʻrsatish tartibi “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilanadi. 179. Asosiy faoliyat turi sifatida pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatadigan pochta aloqasi operatorlari va provayderlari, ular tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar roʻyxatiga kirmaydigan xizmatlar taqdim etilishini rad etishga haqlidir. 180. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta aloqasi siriga rioya etilishini kafolatlaydi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining barcha xodimlari pochta aloqasi sirini saqlashi shart. Pochta aloqasi sirini taʼminlash maqsadida quyidagilar taqiqlanadi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno: boshqa shaxsga pochta va kuryerlik joʻnatmalari haqidagi maʼlumotlarni, shuningdek foydalanuvchilarning manzili va shaxsiga doir maʼlumotlarni maʼlum qilish; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ochish; foydalanuvchi hamda (yoki) uning pochta va kuryerlik joʻnatmalari tarkibi (joylanmasi) toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni qonunga xilof ravishda yigʻish yoki tarqatish. 181. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari: pochta aloqasi sohasida qonunchilik hujjatlariga va mazkur Qoidalarga muvofiq faoliyatni amalga oshirishi; foydalanuvchilarning pochta aloqasi xizmatlaridan erkin foydalana olishini taʼminlashi; koʻrsatilayotgan pochta aloqasi xizmatlarining sifatini taʼminlashi; pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarining but saqlanishini taʼminlashi; mazkur Qoidalarda belgilangan talablar foydalanuvchi tomonidan buzilgan taqdirda, pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatishni toʻxtatib qoʻyishi; pochta aloqasining uzluksiz va xavfsiz ishlashini taʼminlashi; pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish uchun zarur boʻlgan texnologik uskunalar, mexanizatsiyalashtirish, avtomatlashtirish va axborotlashtirish vositalariga ega boʻlishi; foydalanuvchilarga pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish shartlari va tartibi toʻgʻrisidagi, shuningdek pochta aloqasi xizmatlari tariflarining oʻzgarganligi haqidagi axborotni taqdim etishi; pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatilmaganligi yoki lozim darajada koʻrsatilmaganligi natijasida foydalanuvchilarga yetkazilgan zararlarning oʻrnini qonunchilik hujjatlariga muvofiq qoplashi, shuningdek ularga yetkazilgan maʼnaviy ziyonni qonunchilik hujjatlariga muvofiq kompensatsiya qilishi shart. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari zimmasida qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin. 182. Pochta, kuryerlik joʻnatmasi (ustama toʻlovli pul oʻtkazmasidan tashqari) joʻnatuvchining manzili boʻyicha quyidagi hollarda qaytariladi: a) joʻnatuvchining arizasiga koʻra; b) adresat pochta, kuryerlik joʻnatmasini olishdan voz kechganda; v) adresat koʻrsatilgan manzil boʻyicha boʻlmaganda; g) adresat vafot etgan holda; e) adresat manzilini oʻqish mumkin boʻlmaganda (yuvilib ketgan, yirtib olingan va hokazo); j) belgilangan saqlanish muddati tugaganda; j1) pochta, kuryerlik joʻnatmasida adresatning manzili toʻliq koʻrsatilmaganda yoki notoʻgʻri koʻrsatilganda; z) pochta aloqasi operatori, provayderi tomonidan pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi boʻyicha majburiyatlarni bajarish imkonini istisno qiladigan boshqa vaziyatlarda. 183. Pochta, kuryerlik joʻnatmalari (pul oʻtkazmalaridan tashqari)ni yangi manzil boʻyicha qayta joʻnatish va qaytarish uchun toʻlov undiriladi, uning miqdori qaytarish (yangi manzilga qayta joʻnatish) sanasida amal qiladigan tariflar boʻyicha belgilanadi. Pul oʻtkazmalarini yangi manzil boʻyicha qayta joʻnatish va qaytarish uchun toʻlov undirilmaydi. 184. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari joylanmasi joʻnatish uchun taqiqlangan pochta, kuryerlik joʻnatmalarini ular aniqlangan joyda ushlab qoladi. Bunday pochta, kuryerlik joʻnatmalarini vaqtinchalik saqlash ularning aniq hisobi va but saqlanishi taʼminlangan holda, pochta aloqasi obyektida amalga oshiriladi. Ulardan begona shaxslarning foydalanish imkoniyati bartaraf qilinadi. Topib olingan Oʻzbekiston Respublikasining pul belgilari joʻnatuvchiga qaytariladi yoki pul oʻtkazmasi bilan adresatga qayta joʻnatiladi, bunda topib olingan summadan joʻnatish uchun toʻlov miqdorida mablagʻ olinadi. Pochta, kuryerlik joʻnatmalaridan olingan xorijiy valyuta tegishli tekshirishni olib borish uchun huquqni muhofaza qiluvchi organlarni va adresatni bir vaqtda xabardor qilgan holda, ustama toʻlovli qiymati eʼlon qilingan xatda adresatga yoki joʻnatuvchiga yuboriladi. Ustama toʻlov summasi belgilangan tarif boʻyicha hisoblangan joʻnatish uchun toʻlovga mos kelishi kerak. Pochta, kuryerlik joʻnatmalarini ochish pochta aloqasi obyektining rahbari (uning oʻrinbosari) tomonidan tayinlanadigan komissiya tomonidan amalga oshiriladi. Pochta kuryerlik joʻnatmasidan joylanmaning buzilgan qismi olib tashlanadi va yoʻq qilinadi. Pochta, kuryerlik joʻnatmasi ochilganligi, joylanmaning buzilgan qismi olib tashlangani va yoʻq qilinganligi faktlari boʻyicha komissiya tomonidan dalolatnoma tuziladi. Dalolatnomaga pochta aloqasi obyektining rahbari va komissiya aʼzolari imzo qoʻyadilar. Joylanmaning qolgan qismi dalolatnomaning bir nusxasi va tara bilan birga sugʻurta qopiga oʻrovlanadi va koʻrsatilgan manzil boʻyicha joʻnatiladi. Pochta, kuryerlik joʻnatmasidagi barcha joylanma buzilgan holda u yoʻq qilinadi, tara esa, idoraviy tekshiruv uchun pochta aloqasi obyektida qoladi va olti oy mobaynida saqlanadi. Pochta, kuryerlik joʻnatmalarida ushbu Qoidalarning 3-ilovasida koʻrsatilgan predmetlar va moddalar topilganda va bu pochta, kuryerlik joʻnatmalari ushlab qolinganda, hududiy pochta aloqasi tashkilotlarining rahbarlari huquqni muhofaza qiluvchi organlarni darhol xabardor qiladi. Huquqni muhofaza qiluvchi organlarning xodimlari pochta aloqasi obyektining rahbari (uning oʻrinbosari) ishtirokida, bayonnoma tuzish bilan qonunchilik hujjatlariga muvofiq taqiqlangan predmetlar va moddalarning olib qoʻyilishini amalga oshiradi. Bayonnomaning bir nusxasi joʻnatuvchiga yuboriladi. Yuborish taqiqlangan predmetlar va moddalarning olib qoʻyilishi yoki yoʻq qilinganligi toʻgʻrisida hududiy pochta aloqasi tashkilotlarining rahbarlari oʻn kun muddat ichida yozma shaklda joʻnatuvchi yoki adresatga xabar beradi, koʻrsatilgan predmetlar va moddalar topilganligi fakti boʻyicha huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan tezkor-qidiruv tadbirlarini oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan hollar bundan mustasno. Xalqaro pochta, kuryerlik joʻnatmalari ochilganda, dalolatnomaning bir nusxasi xalqaro pochta almashinuvi joyiga yoki kuryerlik joʻnatmalarini bojxona nazoratidan oʻtkazish joyiga yuboriladi. 185. Nuqsonli qiymati eʼlon qilingan posilkalar, xat va banderollar aniqlanganda, pochta aloqasi xodimlari tomonidan tegishli dalolatnoma tuziladi va imzolanadi. Pochta, kuryerlik joʻnatmasi joylanma butligini aniqlash maqsadida belgilangan tartibda ochiladi, qoʻshimcha oʻrovlanadi va dalolatnomaning ikkita nusxasi bilan birga pochta, kuryerlik joʻnatmasida koʻrsatilgan manzil boʻyicha joʻnatiladi. Xalqaro pochta almashinuvi joyida yoki kuryerlik joʻnatmalarini bojxona nazoratidan oʻtkazish joyida nuqsonli xalqaro pochta, kuryerlik joʻnatmalari aniqlanganda, dalolatnoma Oʻzbekiston Respublikasi bojxona organlarining xodimlari tomonidan imzolanadi. Oddiy va buyurtma pochta joʻnatmalari qobiqlarining shikastlanganligi aniqlanganda, pochta aloqasi xodimlari tomonidan shikastlanishni bartaraf etish boʻyicha zarur choralar koʻriladi va “Shikastlangan holda kelgan” — “Postupilo v povrejdennom vide” belgisi qoʻyiladi. Bu belgi lavozimi va familiyasi koʻrsatilgan holda pochta aloqasi xodimi tomonidan imzolanadi va taqvim shtempeli izi bilan tasdiqlanadi. 186. Yetarlicha asoslar mavjud boʻlganda, huquqni muhofaza qiluvchi organlar qonunchilik hujjatlari bilan nazarda tutilgan tartibda pochta, kuryerlik joʻnatmalarini xatlab qoʻyish, shuningdek, ularni koʻzdan kechirish va olib qoʻyish huquqiga egadir. Pochta, kuryerlik joʻnatmalarini xatlab qoʻyish faqat sudning ajrimiga muvofiq amalga oshiriladi. Pochta, kuryerlik joʻnatmasini xatlab qoʻyish toʻgʻrisidagi ajrim tegishli pochta aloqasi obyekti rahbariga yuboriladi va uni bajarish mazkur boshliq uchun majburiydir. Pochta, kuryerlik joʻnatmalarini koʻrib chiqish va ochish, ulardagi joylanmalarni va pochta aloqasi obyekti hujjatlarini koʻrib chiqish huquqni muhofaza qiluvchi organ vakili tomonidan pochta aloqasi obyektining rahbari (uning oʻrinbosari) ishtirokida, tegishli bayonnoma tuzilgan holda amalga oshiriladi. Xatlab qoʻyish toʻgʻrisidagi ajrim ilova qilingan dalolatnomaning bir nusxasi pochta aloqasi obyektida qoladi. 187. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan tezkor-qidiruv tadbirlarini oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan pochta, kuryerlik joʻnatmalarini qidirish toʻgʻrisida arizalar kelib tushganda, pochta aloqasi operatorlari va provayderlari bu haqda joʻnatuvchi yoki adresatni faqat huquqni muhofaza qiluvchi organlarning ruxsati bilan xabardor qilishlari mumkin. 188. Noaniqligi yoki foydalanuvchining zarur manzili boʻyicha maʼlumotlarning boʻlmasligi, adresatning joʻnab ketishi yoki pochta aloqasi operatori va provayderi tomonidan pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi boʻyicha majburiyatlarni bajarish imkonini bermaydigan boshqa holatlar sababli yetkazib berish mumkin boʻlmagan pochta, kuryerlik joʻnatmasi mazkur Qoidalarning 189-bandida belgilangan muddatlar tugagandan keyin joʻnatuvchiga qaytariladi. Noaniqligi yoki foydalanuvchining zarur manzili boʻyicha maʼlumotlari boʻlmasligi sababli yetkazib berilmagan pochta, kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatuvchiga qaytarish imkoni boʻlmaganda yoki joʻnatuvchi qaytarilgan pochta, kuryerlik joʻnatmalarini olishdan voz kechgan holda, ular pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan tarqatilmaganlar sifatida vaqtinchalik saqlash uchun qabul qilinadi. 189. Ichki va xalqaro pochta joʻnatmalari, ichki pul oʻtkazmalarini foydalanuvchiga topshirish imkoni boʻlmaganda, pochta aloqasi obyektida bir oy, kuryerlik joʻnatmalari va tezkor pochta joʻnatmalari esa oʻn toʻrt kun mobaynida saqlanadi. Ularning saqlanish muddati mazkur Qoidalarning 170-bandi “v” kichik bandiga muvofiq uzaytirilishi mumkin. Pochta joʻnatmalarini saqlash muddati pochta joʻnatmasi pochta aloqasi obyektiga kelgan kundan keyingi ish kunidan boshlab hisoblanadi. Xalqaro pul oʻtkazmalarining pochta aloqasi obyektlarida saqlanish muddati ikki tomonlama bitimlar bilan belgilanadi. 190. Pochta aloqasi obyektlari tomonidan joʻnatuvchining manzili boʻyicha qaytarilgan ichki va xalqaro pochta, kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatuvchilarga topshirish mumkin boʻlmaganda yoki joʻnatuvchilar ularni olishdan voz kechgan holda, pochta aloqasi obyektlarida bir oy saqlanadi. Adresatni yoki joʻnatuvchini qidirib topishning imkoni boʻlmaganda, topshirilmagan pochta, kuryerlik joʻnatmalari saqlanish muddati tugagandan soʻng tarqatilmaganlar qatoriga oʻtkaziladi. Pochta qutilaridan olingan, manzilsiz yoki manzili toʻliq koʻrsatilmagan, noaniq boʻlgan yoki qisqartirib yozilgan oddiy xatlar va pochta varaqchalari manzili mavjud boʻlmagan (shikastlangan)ligi sababli tayinlangan joyga yuborish yoki joʻnatuvchiga qaytarishning imkoni boʻlmaydigan pochta joʻnatmalari ham tarqatilmagan pochta joʻnatmalari qatoriga oʻtkaziladi. Shuningdek, tarqatilmagan pochta, kuryerlik joʻnatmalariga manzili yuvilib ketgan posilkalar va ishlov berish yoki tashish paytida shikastlangan, adresatlarga topshirish yoki joʻnatuvchiga qaytarish imkoni boʻlmagan boshqa pochta, kuryerlik joʻnatmalari oʻtkaziladi. 191. Tarqatilmagan pochta, kuryerlik joʻnatmalari foydalanuvchilarning manzillarini yoki ularni adresatga yetkazib berish (topshirish) uchun zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlarni aniqlash maqsadida ochiladi. Agar tarqatilmagan pochta, kuryerlik joʻnatmasini ochish paytida foydalanuvchilarning manzillarini aniqlab boʻlsa, joʻnatma dalolatnomaning bir nusxasi bilan birga sugʻurta qopiga oʻrovlanadi va adresatga qayta joʻnatiladi yoki joʻnatuvchiga qaytariladi. Tarqatilmagan pochta, kuryerlik joʻnatmasi belgilangan manzil boʻyicha qaytarilganligi yoki qayta joʻnatilganligi uchun foydalanuvchidan miqdori qaytarish (belgilangan manzil boʻyicha joʻnatish) sanasida amalda boʻlgan tariflar boʻyicha belgilanadigan toʻlov undiriladi. 192. Tarqatilmagan pochta, kuryerlik joʻnatmalarini vaqtinchalik saqlash pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan tartibda olti oy mobaynida amalga oshiriladi. Olti oy oʻtgandan soʻng tarqatilmagan pochta, kuryerlik joʻnatmalarining ichida boʻlgan: qimmatli qogʻozlar, qimmatbaho metallar va boshqa predmetlar belgilangan tartibda realizatsiya qilinadi hamda pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlari xarajatlarining oʻrni qoplanganidan soʻng tushgan pul mablagʻlari, shuningdek pochta va kuryerlik joʻnatmalarida aniqlangan pul mablagʻlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti daromadiga oʻtkaziladi; hujjatlar (pasportlar, diplomlar, shahodatnomalar, guvohnomalar va boshqalar) ularni bergan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga topshiriladi; xatlar tegishli dalolatnoma tuzilib, yoʻq qilib tashlanadi. Adresatlarni va joʻnatuvchilarni qidirishning iloji boʻlmaganda, tarqatilmay qolgan pul oʻtkazmalari pochta aloqasi operatori tomonidan oʻn sakkiz oy davomida saqlanadi, shundan soʻng bu pul mablagʻlari mahalliy budjet daromadiga oʻtkaziladi. 193. Oʻzbekiston Respublikasi chegarasidan tashqarida qabul qilingan topshirilmagan xalqaro pochta, kuryerlik joʻnatmalari, ularni saqlash muddati (bir oy, ayrim hollarda — joʻnatuvchi yoki oluvchining arizasiga koʻra — ikki oy) tugaganidan soʻng berilgan joyga keyinchalik qaytarish uchun ular olingan xalqaro pochta almashinuvi joyiga yoki kuryerlik joʻnatmalarini bojxona nazoratidan oʻtkazish joyiga joʻnatiladi. Topshirilmagan xalqaro pul joʻnatmalari saqlash muddati tugaganidan soʻng Pul oʻtkazmalarini nazorat qilish markaziga joʻnatiladi. Adresat topilmaganligi yoki uning vafoti, olishdan voz kechishi va shu kabi sabablar natijasida qaytarilgan xalqaro pochta, kuryerlik joʻnatmalari Umumjahon pochta ittifoqi aktlari va ikki tomonlama bitimlarda belgilangan tartibda joʻnatiladi. 194. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha majburiyatlarni bajarmaganlik yoki lozim darajada bajarmaganlik uchun foydalanuvchilarga yetkazilgan zararlarning oʻrnini qonunchilikka muvofiq qoplaydi. 195. Foydalanuvchilarning talabiga koʻra pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatishda ularga yetkazilgan zararlar Oʻzbekiston Respublikasining “Pochta aloqasi toʻgʻrisida”gi Qonunining 31-moddasida nazarda tutilgan holatlarda va miqdorlarda pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan qoplanadi. 197. Pochta va kuryerlik joʻnatmalarining yoʻqotilganligi, buzilganligi (shikastlanganligi), topshirilmaganligi yoki ularni joʻnatish muddatlari buzilganligi uchun, agar bu kabilar yengib boʻlmas kuch yoki pochta, kuryerlik joʻnatmalari joylanmasining xususiyatlari tufayli sodir boʻlganligi isbotlansa, shuningdek pochta, kuryerlik joʻnatmalarini bojxona koʻrigidan oʻtkazish muddatlari buzilganligi yoxud ular bojxona organlari tomonidan olib qoʻyilganligi uchun pochta aloqasi operatorlari va provayderlari zararlarning oʻrnini qoplamaydi. 198. Pochta aloqasi xizmatlari bajarilmaganligi yoki lozim darajada bajarilmaganligi oqibatida yetkazilgan zararni qoplash boʻyicha toʻlov pochta aloqasi operatorlari, provayderlari tomonidan pochta, kuryerlik joʻnatmasini qabul qilish yoki topshirish joyida daʼvo qabul qilingan kundan boshlab oʻn kundan kechiktirmasdan amalga oshiriladi. 199. Pochta, kuryerlik joʻnatmasi arizachiga zarar qoplangandan soʻng topilsa, pochta, kuryerlik joʻnatmasi adresatga topshiriladi yoki joʻnatuvchiga qaytariladi. Bunda pochta, kuryerlik joʻnatmasining joʻnatilishi kechikkani uchun zararni qoplash summasi chegaralangan holda arizachi (adresat yoki joʻnatuvchi)dan toʻlangan zararni qoplash summasi undiriladi. Arizachi zararni qoplash summasini qaytarishni rad etganda, pochta, kuryerlik joʻnatmasi yoʻqlab olinmagan joʻnatma sifatida vaqtinchalik saqlash uchun topshiriladi. 200. Pochta aloqasi operatorlari, provayderlari bojxona deklaratsiyalari uchun ular joʻnatuvchi tomonidan qanday shaklda tuzilganidan qatʼi nazar, bojxona nazoratiga taqdim etilgan pochta, kuryerlik joʻnatmalarini tekshirish paytida bojxona organlari tomonidan qabul qilingan qarorlar yuzasidan javobgar boʻlmaydi. 201. Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchilar pochta aloqasi xizmatlarining boshqa foydalanuvchilariga, pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga yetkazilgan, joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni pochta va kuryerlik joʻnatmalariga joylash natijasida yoki ular lozim darajada oʻralmaganligi natijasida yuzaga kelgan zarar uchun belgilangan tartibda javobgar boʻladi. Pochta, kuryerlik joʻnatmalarida manzilning toʻgʻri va toʻliq yozilganligi uchun ushbu pochta, kuryerlik joʻnatmalarining joʻnatuvchilari javobgar boʻladilar. 202. Ushbu Qoidalarning 180-bandida koʻrsatilgan qoidalarning buzilishiga yoʻl qoʻygan pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining mansabdor shaxslari va xodimlari qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi. 203. Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish boʻyicha majburiyatlar bajarilmagan yoki lozim darajada bajarilmagan taqdirda foydalanuvchi pochta aloqasi operatori yoki provayderiga talabnoma taqdim etishga, shu jumladan yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishini talab qilishga haqli. Pochta va kuryerlik joʻnatmalari topshirilmaganligi, oʻz vaqtida yetkazib berilmaganligi yoki yoʻqotilganligi, buzilganligi (shikastlanganligi) toʻgʻrisidagi talabnomalar, shu jumladan pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qidirish arizalari pochta, kuryerlik joʻnatmalari topshirilgan kundan eʼtiboran olti oy davomida taqdim etiladi. Pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga daʼvolar roʻyxatga olinadigan pochta, kuryerlik joʻnatmasini qabul qilish joyida yoki yuborilishi moʻljallangan joyda taqdim etilishi mumkin. Xalqaro pochta, kuryerlik joʻnatmalari boʻyicha daʼvolar Umumjahon pochta ittifoqi aktlari va ikki tomonlama bitimlar bilan belgilangan muddatlarda qabul qilinadi. Tezkor pochta xalqaro joʻnatmalari boʻyicha daʼvolar joʻnatma berilgan kundan boshlab toʻrt oy davomida qabul qilinadi. Daʼvolar yozma shaklda taqdim etiladi va belgilangan tartibda roʻyxatga olinadi. Arizachi daʼvoni, shu jumladan pochta va kuryerlik joʻnatmalarini yoki pul oʻtkazmalarini qidirish arizasini berishda ushbu Qoidalarning 136-bandida koʻrsatilgan hujjatlardan birini taqdim etishi kerak. Daʼvoda taqdim etilgan hujjatdagi maʼlumotlar koʻrsatiladi. Daʼvo bilan foydalanuvchining oʻzi emas, balki u ishonch bildirgan shaxs murojaat qilgan holda, daʼvoga ishonchnoma ilova qilinadi. 204. Roʻyxatga olinadigan pochta, kuryerlik joʻnatmalariga nisbatan daʼvolar, shu jumladan, yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishini talab qilish ularni qabul qilish paytida berilgan onlayn nazorat kassa texnikasining cheklar, ushbu Qoidalarning 108, 110-bandlarida nazarda tutilgan holatlarda esa bundan tashqari, roʻyxatlar nusxasi taqdim etilganda qabul qilinadi. 205. Oddiy ichki pochta joʻnatmalari oʻz vaqtida yetkazib berilmaganligi (topshirilmaganligi)ga nisbatan daʼvolar ular joʻnatilgan va olingan sanani tasdiqlovchi taqvim tamgʻalarining izlari boʻlgan pochta joʻnatmasining qobigʻi taqdim etilgandagina qabul qilinadi. 206. Agar pochta, kuryerlik joʻnatmalari pochta aloqasi obyektiga turli onlayn nazorat kassa texnikasining cheklar va roʻyxatlar boʻyicha topshirilgan boʻlsa, u holda yoʻqolgan pochta, kuryerlik joʻnatmalari, joylanmalarning yetishmasligi yoki buzilganligi (shikastlanganligi) uchun zararni qoplash toʻlovi toʻgʻrisidagi daʼvolar ular topshirilgan har bir onlayn nazorat kassa texnikasining cheki va roʻyxat boʻyicha alohida qabul qilinadi. 207. Daʼvoda quyidagilar koʻrsatiladi: a) pochta joʻnatmasining turi va toifasi, kuryerlik joʻnatmasining turi; b) onlayn nazorat kassa texnikasining cheki raqami; v) qabul qilish sanasi va joyi; g) tayinlangan joyi; d) eʼlon qilingan qiymat (pul oʻtkazmasi summasi); e) adresatning manzili va toʻliq nomi; j) arizachining shaxsini tasdiqlovchi hujjatdagi maʼlumotlar. Qiymati eʼlon qilingan posilkalar yoki banderollar olinmaganligi boʻyicha daʼvoda qoʻshimcha ravishda joʻnatiladigan joylanmani oʻrovlash turi, toʻliq roʻyxati va qiymati koʻrsatiladi. 208. Daʼvoni qondirish rad etilganda yoki daʼvo qisman qondirilganda, daʼvoga ilova qilingan hujjatlar arizachiga qaytariladi. 209. Pochta aloqasi operatori, provayderi qonunchilik hujjatlarida belgilangan muddatlarda va tartibda daʼvoni koʻrib chiqish va arizachiga javob berishga majbur.. 210. Pochta aloqasi operatori, provayderi daʼvoni qondirishdan bosh tortganida yoki daʼvoni qisman qondirganda yoki pochta aloqasi operatori, provayderidan daʼvoni koʻrib chiqish uchun belgilangan muddatlarda javob olinmagan hollarda, foydalanuvchi sudga daʼvo qilish huquqiga ega boʻladi. 211. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi bilan kelishilgan. №‎Joʻnatma turi‎Ogʻirligi (kg)‎Oʻrovdagi oʻlchamlari‎1.Kichik formatdagi xat Katta formatdagi xat Formatga mos boʻlmagan xat0,1‎ 0,5‎ 2 ‎‎110 x 220 mm; ‎114 x 162 mm; 162 x 229 mm;‎229 x 324 mm;‎Eng koʻp: birga qoʻshilganda uzunligi va qalinligi — 900 mm, bunda eng katta oʻlchami 2 mm ogʻish bilan 600 mm dan oshmasligi mumkin; oʻramlar uchun: uzunligi va ikkilangan diametri yigʻindisi — 1040 mm, bunda eng katta oʻlchami 2 mm ogʻish bilan 900 mm dan oshmasligi mumkin; eng kam: 2 mm ogʻish bilan 90 x 140 mm dan kam boʻlmagan oʻlchamlarga yoʻl qoʻyiladi; oʻramlar uchun: uzunligi va ikkilangan diametri yigʻindisi — 170 mm, bunda eng katta oʻlchami 100 mm dan oshmasligi mumkin.2.Pochta varaqchasi ‎—‎105 x 148 mm‎3.Banderol,‎shu jumladan, bitta kitob joylangan ‎2‎3Eng koʻp: uzunligi, eni va qalinligi yigʻindisi — 900 mm, shu bilan birga eng katta oʻlcham 2 mm ogʻish bilan, 600 mm dan oshmasligi kerak; oʻramlar uchun: uzunligi va ikkilangan diametri yigʻindisi — 1040 mm, shu bilan birga eng katta diametri 2 mm ogʻish bilan, 900 mm dan oshmasligi kerak.‎Eng kam: 2 mm ogʻish bilan, 90 x 140 mm; oʻramlar uchun: uzunligi va ikkilangan diametri yigʻindisi — 170 mm, shu bilan birga eng katta oʻlchami 100 mm dan oshmasligi kerak.4.Koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatma‎7‎Eng koʻp: uzunligi, eni va qalinligi yigʻindisi — 900 mm, shu bilan birga eng katta oʻlcham 2 mm ogʻish bilan, 600 mm dan oshmasligi kerak; oʻramlar uchun: uzunligi va ikkilangan diametri yigʻindisi — 1040 mm, shu bilan birga eng katta diametri 2 mm ogʻish bilan, 900 mm dan oshmasligi kerak.‎Eng kam: oʻlchamlar 2 mm ogʻish bilan, 90 x 140 mm dan kam boʻlmasligi kerak; oʻramlar uchun: uzunligi va ikkilangan diametri yigʻindisi — 170 mm, shu bilan birga eng katta oʻlchami 100 mm dan oshmasligi kerak. ‎5.Mayda paket‎2‎Oʻrovdagi oʻlchamga boʻlgan talablar, banderollarga qoʻyiladigan talablarga mos keladi ‎6.Posilka‎20Eng koʻp: oʻlchamlardan biri uchun 1,50 m yoki uzunligi va uzunlikdan boshqa yoʻnalishda olingan eng katta aylana yigʻindisi 3 m.‎‎‎Eng kam: 2 mm ogʻish bilan, 90 x 140 mm (eng kam qalinligi 50 mm boʻlganda).7.Tezkor pochta joʻnatmasi:‎‎‎a) hujjatlar bilan‎‎b) tovarlar bilan‎‎‎‎2‎‎20Har qanday oʻlchami — 1500 mm dan koʻp emas;‎Uzunligi va eng katta koʻndalang kesimi perimetrining yigʻindisi — 3000 mm dan koʻp emas. №‎Joʻnatma turi‎Ogʻirligi (kg)‎Oʻrovdagi oʻlchamlari‎1.Kichik formatdagi xat Katta formatdagi xat Formatga mos boʻlmagan xat0,1‎ 0,5‎ 2‎110 x 220 mm; ‎114 x 162 mm; 162 x 229 mm;‎229 x 324 mm;‎ Eng koʻp: birga qoʻshilganda uzunligi va qalinligi — 900 mm, bunda eng katta oʻlchami 2 mm ogʻish bilan 600 mm dan oshmasligi mumkin; oʻramlar uchun: uzunligi va ikkilangan diametri yigʻindisi — 1040 mm, bunda eng katta oʻlchami 2 mm ogʻish bilan 900 mm dan oshmasligi mumkin; eng kam: 2 mm ogʻish bilan 90 x 140 mm dan kam boʻlmagan oʻlchamlarga yoʻl qoʻyiladi; oʻramlar uchun: uzunligi va ikkilangan diametri yigʻindisi — 170 mm, bunda eng katta oʻlchami 100 mm dan oshmasligi mumkin. ‎2.Pochta varaqchasi—‎105 x 148 mm‎3.Koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatma‎7Eng koʻp: uzunligi, eni va qalinligi yigʻindisi —‎ 900 mm, shu bilan birga eng katta oʻlcham 2 mm ogʻish bilan, 600 mm dan oshmasligi kerak; ‎oʻramlar uchun: uzunligi va ikkilangan diametri yigʻindisi 1040 mm, shu bilan birga eng katta diametri 2 mm ogʻish bilan, 900 mm dan oshmasligi kerak.Eng kam: 2 mm ogʻish bilan, 90 x 140 mm; oʻramlar uchun: uzunligi va ikkilangan diametri yigʻindisi —‎ 170 mm, shu bilan birga eng katta oʻlchami 100 mm dan oshmasligi kerak. ‎4.Mayda paket‎2Oʻrovdagi oʻlchamga boʻlgan talablar, koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalarga qoʻyiladigan talablarga mos keladi ‎5.“M” belgili qop‎20Tekis qoplar uchun: eng koʻp —‎ 1600 x1200 mm;‎‎eng kam —‎ 800 x 500 mm.‎‎Tagi toʻgʻri burchakli qoplar uchun: eng koʻp —‎ 1660 x 600 x 400 mm;‎‎eng kam —‎ 1200 x 600 x 400 mm. ‎6.Posilka‎30Eng koʻp: oʻlchamlardan biri uchun 1,50 m yoki uzunligi va uzunlikdan boshqa yoʻnalishda olingan eng katta aylana yigʻindisi 3 m;‎Eng kam: 2 mm ogʻish bilan, 90 x 140 mm (eng kam qalinligi 50 mm boʻlganda). ‎7.Tezkor pochta joʻnatmasi:‎ a) hujjatlar bilan‎ b) tovarlar bilan ‎‎‎2‎30Har qanday oʻlchami —‎ 1500 mm dan ortiq emas.‎ Uzunligi va uzunlikdan boshqa yoʻnalishda oʻlchangan eng katta aylana yigʻindisi —‎ 3000 mm dan ortiq emas.8.Banderol‎2Eng koʻp: uzunligi, eni va qalinligi yigʻindisi —‎ 900 mm, shu bilan birga eng katta oʻlcham 2 mm ogʻish bilan, 600 mm dan oshmasligi kerak; ‎‎oʻramlar uchun: uzunligi va ikkilangan diametri yigʻindisi 1040 mm, shu bilan birga eng katta diametri 2 mm ogʻish bilan, 900 mm dan oshmasligi kerak.‎‎Eng kam: 2 mm ogʻish bilan, 90 x 140 mm;‎‎oʻramlar uchun: uzunligi va ikkilangan diametri yigʻindisi —‎ 170 mm, shu bilan birga eng katta oʻlchami 100 mm dan oshmasligi kerak.‎ 1. Ichki va xalqaro pochta, kuryerlik joʻnatmalarida quyidagilarning joʻnatilishi taqiqlangan: a) oʻqotar, signalli, pnevmatik, gazli qurollar, oʻq-dorilar, sovuq qurol yoki sovuq qurol sifatida foydalanilishi mumkin boʻlgan ashyolar (jumladan, otiladigan), elektroshok qurilmalari va uchqunli razryadniklar, shuningdek, oʻqotar qurolning asosiy qismlari, jihozlanmagan portlash qurilmalari va oʻq-dorilar, shu jumladan jihozlanmagan granatalar, snaryadlar va boshqa oʻxshash predmetlar, shuningdek, shunday qurilmalar va predmetlarning mulyajlari; b) giyohvandlik vositalari va ularning analoglari, psixotrop moddalar va prekursorlar, kuchli taʼsir etadigan, radioaktiv, portlaydigan, zaharli, oʻyuvchi, oson alangalanadigan va boshqa xavfli moddalar (mazkur Roʻyxatning 3-bandi “v” va “g” kichik bandlarining oltinchi xatboshisida sanab oʻtilganlardan tashqari); v) Oʻzbekiston Respublikasining pul belgilari va xorijiy valyuta (Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki va uning muassasalari tomonidan yuboriladiganlaridan tashqari); g) axloqsizlik yoki buzuqlik xususiyatidagi predmetlar; d) kontrafakt va qaroqchilik predmetlari; e) olib kirish yoki muomalada boʻlishi tayinlangan mamlakatda taqiqlangan predmetlar chiquvchi (xalqaro pochta joʻnatmalari uchun); j) oʻzining xususiyatiga yoki oʻrovlanishiga koʻra, pochta xodimlari yoki oddiy aholi uchun xavf tugʻdirishi, boshqa joʻnatmalarni va pochta uskunasini iflos qilishi yoki buzishi mumkin boʻlgan predmetlar; z) joriy va shaxsiy yozishma mazmunidagi hujjatlar, shuningdek, joʻnatuvchi va oluvchi boʻlmagan shaxslar yoki ular bilan yashovchi shaxslar almashinadigan oddiy va buyurtma xatlar, pochta varaqchalari va banderollar; i) tirik hayvonlar. k) uskunada mavjud boʻlgan va uskunadan alohida joʻnatiladigan litiyli elementlar yoki litiyli batareyalar. Bundan tashqari, xalqaro pochta, kuryerlik joʻnatmalarida quyidagi predmetlar va buyumlarni joʻnatish taqiqlangan: Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish va Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqish, shuningdek belgilangan mamlakatga olib kirish taqiqlangan; Umumjahon pochta ittifoqi hujjatlariga muvofiq joʻnatilishi taqiqlangan; roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tashqi savdo faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq oʻrnatilgan cheklovlar qoʻllaniladigan predmetlar va buyumlar. Oʻzbekiston Respublikasi hududiga xorij mamlakatlaridan kelib tushadigan xalqaro pochta joʻnatmalarida urugʻlar va ekish materiali, mevalar, yangi mevalar va sabzavotlarni joʻnatish taqiqlanadi. 2. Banderollar va koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan joʻnatmalar: hech qanday annotatsiyaga ega boʻla olmaydi, joriy yoki shaxsiy yozishma mazmunidagi hech qanday hujjatlarni ichiga ololmaydi; tamgʻalangan yoki tamgʻalanmagan hech qanday markalarni, toʻlov blanklarini, pul qiymatiga ega boʻlgan hech qanday hujjatlarni ichiga ololmaydi, joʻnatmada joylanma sifatida joʻnatuvchining manzili bosilgan banderol yoki varaqcha, konvert boʻladigan hollardan tashqari. 3. Maʼlum shart-sharoitlarda xalqaro pochta, kuryerlik joʻnatmalarida joʻnatish ruxsat etilgan predmetlar: a) madaniy boyliklar — Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining maxsus qarorlari bilan va boshqa vakolatli organlar tomonidan shunday huquq berilgan tashkilotlar tomonidan; b) Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasidagi tangalar va banknotlar, xorijiy banklar bilan valyutalar namunalarini almashinish tartibida va numizmatika maqsadlarida; v) tashkilotlar tomonidan, vakolatli organlar tomonidan beriladigan ruxsatnomalar boʻyicha quyidagilarni joʻnatishga ruxsat etiladi: ilmiy-tadqiqot ishlarining natijalari, nou-xau, ixtirolar — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan; sanʼat asarlari — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan; Oʻzbekiston Respublikasi “Qizil kitobi”ga kiritilgan oʻsimliklar va hayvonlar — Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi tomonidan; dorivor vositalar, tibbiyot maqsadlaridagi mahsulotlar (buyumlar) va tibbiyot texnikasi — Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining Dori vositalari va tibbiy buyumlar muomalasini tartibga solish boshqarmasi tomonidan; giyohvandlik vositalari va ularning analoglari, psixotrop moddalar va prekursorlarni tibbiyot yoki ilmiy maqsadlarda, ularni joʻnatish ruxsat etiladigan mamlakatlarga va rasmiy kelishuvga muvofiq — sogʻliqni saqlash organlari tomonidan davlat xavfsizlik xizmati, ichki ishlar organlari bilan kelishilgan holda beriladigan sertifikatlar asosida va giyohvandlik vositalari ustidan nazorat qilish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Davlat komissiyasining tegishli ruxsatnomasi bilan; yigʻish va ov qilish cheklangan yoki vaqtinchalik taqiqlangan oʻsimliklar va hayvonlar — Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi hamda Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi va Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi tomonidan tegishli taqiqlar va cheklovlar amal qilishi davrida. g) giyohvandlik vositalari va ularning analoglari, psixotrop moddalar va prekursorlar, ular Oʻzbekiston Respublikasida tarkibida giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlar boʻlgan dorivor vositalarni roʻyxatga olish yoki qayta roʻyxatga olish uchun namunalar sifatida yuborilganda. Giyohvandlik vositalari va ularning analoglari, psixotrop moddalar va prekursorlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Ijtimoiy rivojlanish masalalari boʻyicha kotibiyatining koʻrsatilgan yuklarning gumanitar yordamga tegishliligi toʻgʻrisidagi xulosasiga muvofiq ular Oʻzbekiston Respublikasidagi muayyan yuridik shaxslarga yuborilayotganda, ularni gumanitar yordam koʻrinishida joʻnatishga ruxsat beriladi. Madaniy boyliklar boʻlgan pochta, kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatishda, joʻnatuvchi pochta aloqasi obyektiga Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining ruxsatnomasini taqdim etishi kerak, bu ruxsatnoma pochta, kuryerlik joʻnatmasining ichiga qoʻyiladi. 4. Xalqaro xatlar va qiymati eʼlon qilinmagan posilkalarda tangalar, bank chiptalari, kredit chiptalari yoki daʼvogarning biror-bir qimmatbaho buyumlari, yoʻl cheklari, platina, oltin yoki kumushdan yasalgan buyumlar yoki ishlov berilmagan koʻrinishdagi qimmatbaho toshlar, zargarlik buyumlari va boshqa qimmatbaho predmetlarni joʻnatish taqiqlanadi. 5. Istisno tarzida buyurtma mayda paketlarda kuyidagilar joʻnatilishiga ruxsat etiladi: tirik asalarilar, zuluklar va ipak qurtlari; parazitlar va hasharotlarni oʻrganish uchun moʻljallangan va rasman tan olingan muassasalar oʻrtasida almashinadigan zararli hasharotlarni qiruvchilar; rasman tan olingan muassasalar uchun, tibbiy-biologik tadqiqotlar uchun drozofil (Drosophilidae) oilasiga kiradigan mayda pashshalar. T/rJoʻnatma turiOgʻirligi (kg)Oʻrovdagi oʻlchamlari1.Hujjatlar mavjud boʻlgan kuryerlik joʻnatmasi2Har qanday oʻlchami — 1500 mm dan ortiq emas.Uzunligi va uzunlikdan boshqa yoʻnalishda oʻlchangan eng katta aylana yigʻindisi — 3000 mm dan ortiq emas.2.Tovar joylanmasi mavjud boʻlgan kuryerlik joʻnatmasi30Eng koʻp: oʻlchamlardan biri uchun 1500 mm yoki uzunligi va uzunlikdan boshqa yoʻnalishda olingan eng katta aylana yigʻindisi 3000 mm.Eng kam: 2 mm dan ogʻish bilan, 90 x 140 mm (eng kam qalinligi 50 mm boʻlganda). T/rJoʻnatma turiOgʻirligi (kg)Oʻrovdagi oʻlchamlari1.Hujjatlar mavjud boʻlgan kuryerlik joʻnatmasi2Har qanday oʻlchami — 1500 mm dan ortiq emas.Uzunligi va uzunlikdan boshqa yoʻnalishda oʻlchangan eng katta aylana yigʻindisi — 3000 mm dan ortiq emas.2.Tovar joylanmasi mavjud boʻlgan kuryerlik joʻnatmasi30Eng koʻp: oʻlchamlardan biri uchun 1500 mm yoki uzunligi va uzunlikdan boshqa yoʻnalishda olingan eng katta aylana yigʻindisi 3000 mm.Eng kam: 2 mm dan ogʻish bilan, 90 x 140 mm (eng kam qalinligi 50 mm boʻlganda).