Sud ekspertizasini oʻtkazishda elektron axborot tizimlari orqali hujjatlar almashinuvini tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2026-02-20)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Sud-ekspertlik faoliyatini yanada takomillashtirish va sohaga zamonaviy texnologiyalarni keng joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2025-yil 8-sentabrdagi PQ-270-son qarori ijrosini taʼminlash, shuningdek, ekspertiza tayinlovchi organlar va sud-ekspertiza tashkilotlari oʻrtasida elektron axborot tizimlari orqali hujjatlar almashinuvini toʻliq joriy etish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Sud-ekspertlik faoliyatini yanada takomillashtirish va sohaga zamonaviy texnologiyalarni keng joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2025-yil 8-sentabrdagi PQ-270-son qaroriga muvofiq: a) ekspertiza tayinlovchi organlar bilan sud-ekspertiza tashkilotlari oʻrtasida elektron hujjatlar almashinuvini taʼminlashga moʻljallangan “E-ekspertiza” elektron axborot tizimini joriy etish belgilangani; b) 2025-yil 15-dekabrdan boshlab “E-ekspertiza” platformasi ekspertiza tayinlovchi organlarning axborot tizimlari bilan integratsiya qilingani va davlat sud-ekspertiza muassasalari faoliyatiga joriy etilgani; v) “E-ekspertiza” platformasi va ekspertiza tayinlovchi organlarning axborot tizimlari oʻrtasida oʻzaro elektron axborot almashinuvi quyidagi bosqichlarda yoʻlga qoʻyilishi nazarda tutilgani: 2026-yil 1-yanvardan boshlab respublika darajasidagi ekspertiza tayinlovchi organlarda; 2026-yil 1-iyundan boshlab Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri darajasidagi ekspertiza tayinlovchi organlarda; 2026-yil 1-sentabrdan boshlab tuman (shahar) darajasidagi ekspertiza tayinlovchi organlarda joriy etilishi; g) 2026-yil 1-iyuldan boshlab nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlarida yoʻlga qoʻyilishi belgilangani maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Sud ekspertizasini oʻtkazishda elektron axborot tizimlari orqali hujjatlar almashinuvini tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin: elektron axborot tizimlari orqali hujjatlar almashinuvini tashkil etish; sud ekspertizasini tayinlash va ish materiallarini yuborish; elektron axborot tizimlari orqali soʻrovlarni qabul qilish va tadqiqotlarni oʻtkazish; elektron axborot tizimlari orqali hujjatlar aylanishi tartibi va muddatlari; ekspertiza tadqiqotlari yakuniga koʻra xulosa tayyorlash va uni elektron axborot tizimlari orqali yuborish tartibi. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 4. Adliya vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 5. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi adliya vaziri A.J. Tashkulov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom davlat sud-ekspertiza muassasalari, nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlari, shuningdek, sud-ekspertlik byurolarida (keyingi oʻrinlarda — sud-ekspertiza tashkilotlari) hamda ekspertiza tayinlovchi organlar bilan “E-ekspertiza” elektron axborot tizimida (keyingi oʻrinlarda — “E-ekspertiza” platformasi) elektron hujjatlar almashinuvi tartibini belgilaydi. 2. Mazkur Nizom talablari davlat sirlari yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirlarga hamda qoʻriqlanadigan shaxslar xavfsizligiga taalluqli maʼlumotlar mavjud boʻlgan va yopiq sud majlislarida koʻriladigan ishlar boʻyicha sud ekspertizasini tayinlash hamda xulosalarni taqdim etish holatlariga nisbatan tatbiq etilmaydi. Boshqa barcha holatlarda ekspertiza tayinlovchi organlar va sud-ekspertiza tashkilotlari oʻrtasida idoralararo elektron hamkorlik toʻliq joriy etilgandan soʻng sud ekspertizasini tayinlash toʻgʻrisidagi qaror (ajrim) va ish materiallari “E-ekspertiza” platformasi orqali yuborilmagan taqdirda, bunday qaror (ajrim) asosida sud-ekspertiza tashkilotlari tomonidan ekspertiza oʻtkazilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 3. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: davlat sud-ekspertiza muassasasi — sud-ekspertlik faoliyatini amalga oshirish uchun tashkil etilgan ixtisoslashtirilgan muassasa, shuningdek, tegishli davlat organlari, vazirliklar va idoralar tizimidagi ixtisoslashtirilgan sud ekspertizasi boʻlinmalari; nodavlat sud-ekspertiza tashkiloti — shartnoma asosida fuqarolik, iqtisodiy, maʼmuriy sud ishlari va maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha sud ekspertizasini hamda jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari yuzasidan tadqiqotlar oʻtkazishga ixtisoslashtirilgan, shtatida sud eksperti sertifikatiga ega mutaxassislari boʻlgan notijorat tashkilot; sud eksperti — xulosa berish uchun fan, texnika, sanʼat yoki hunar sohasida maxsus bilimlarga ega boʻlgan, belgilangan tartibda sud eksperti sifatida jalb qilingan jismoniy shaxs; sud-ekspertlik byurosi — shartnoma asosida fuqarolik, iqtisodiy, maʼmuriy sud ishlari va maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha sud ekspertizasini hamda jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari yuzasidan tadqiqotlar oʻtkazishga ixtisoslashtirilgan, yakka tartibda sud eksperti tomonidan taʼsis etilgan notijorat tashkilot; sud ekspertizasi tadqiqoti (keyingi oʻrinlarda — tadqiqotlar) — fuqarolik, iqtisodiy, jinoyat, maʼmuriy sud ishlari va maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish holatlarini aniqlashga va sud eksperti tomonidan fan, texnika, sanʼat yoki hunar sohasidagi maxsus bilimlar asosida tadqiqotlarni oʻtkazish va xulosa berishga qaratilgan faoliyat; sud ekspertining (sud ekspertlari) xulosasi — sud ekspertining (sud ekspertlarining) sud-ekspertiza tadqiqotlari oʻtkazilishini va ularning natijalarini aks ettiradigan yozma yoki elektron hujjat; ekspertiza tayinlovchi organlar — sudlar, tergovga qadar tekshiruv, surishtiruv, dastlabki tergov organlari va maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqishga vakolati boʻlgan organlar. 4. “E-ekspertiza” platformasidan sud-ekspertiza tashkilotlarining sud ekspertlari tomonidan tegishli tartibda roʻyxatdan oʻtgan hamda shaxsiy kabinet ochgan holda foydalanishga ruxsat etiladi. Davlat sud-ekspertiza muassasalarining sud ekspertlari “E-ekspertiza” platformasida tegishli davlat sud-ekspertiza muassasasi tomonidan roʻyxatdan oʻtkaziladi. Nodavlat sud-ekspertiza tashkiloti va sud-ekspertlik byurosi sud ekspertlari ularning murojaatiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Adliya organlari va muassasalarida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish markazi” davlat muassasasi tomonidan “E-ekspertiza” platformasida roʻyxatdan oʻtkaziladi. 5. “E-ekspertiza” platformasiga integratsiya qilingan ekspertiza tayinlovchi organlarning axborot tizimlari orqali ekspertizalar oʻtkazish bilan bogʻliq hujjatlar elektron shaklda almashinadi. 6. Ekspertiza tayinlovchi organlar va sud-ekspertiza tashkilotlari oʻrtasida elektron axborot tizimlari orqali hujjatlar aylanishi ushbu Nizomga ilovaga muvofiq sxema asosida amalga oshiriladi. 7. Ish materiallari (tadqiqotlarni oʻtkazishda asli taqdim etilishi shart boʻladigan yoki raqamlashtirish imkoni boʻlmagan buyumlar, tadqiqot obyektlari va ish materiallari bundan mustasno) ekspertiza tayinlovchi organning (shaxsning) elektron raqamli imzosi (keyingi oʻrinlarda — ERI) bilan tasdiqlangan qaroriga (ajrimiga) ilova qilingan holda, shu kunning oʻzida axborot tizimlari orqali sud-ekspertiza tashkilotlariga yuboriladi. Bunda elektron shaklda yuborish imkoni boʻlmagan tadqiqot obyektlarini (buyumni) ekspertiza tayinlovchi organ (shaxs) tomonidan darhol sud-ekspertiza tashkilotlariga yuborilishi taʼminlanadi yoki joyiga chiqqan holda koʻzdan kechirilishi lozim boʻlgan tadqiqot obyektining turgan (joylashgan) aniq manzili qarorda (ajrimda) koʻrsatiladi. 8. Sud-ekspertiza tashkilotlariga axborot tizimlari orqali yuboriladigan ish materiallari sifatli skaner qilingan boʻlishi lozim. 9. “E-ekspertiza” platformasida shartnoma asosida toʻlov amalga oshirilishi lozim boʻlgan ish materiallari yuzasidan elektron toʻlov qilish imkoniyatlari yaratiladi. 10. Ekspertiza tayinlovchi organ (shaxs) oʻzi tomonidan tayinlagan ekspertizaning ijro holatini axborot tizimlari orqali onlayn kuzatib boradi. 11. Sud-ekspertiza tashkilotlariga elektron axborot tizimlari orqali ekspertizani tayinlash toʻgʻrisidagi qaror (ajrim) hamda ish materiallari kelib tushgan vaqtdan boshlab, tegishli sud eksperti ekspertizani oʻtkazishga kirishadi. 12. Sud ekspertining taqdim etilgan tadqiqot obyektidagi nuqsonlarni bartaraf etish, qoʻshimcha materiallarni taqdim etish haqidagi iltimosnomalari ERI bilan tasdiqlanadi hamda “E-ekspertiza” elektron axborot tizimi orqali elektron hujjat koʻrinishida ekspertiza tayinlovchi organga (shaxsga) yuboriladi. 13. Quyidagi hollarda elektron axborot tizimlari orqali kelib tushgan hujjatlar ekspertiza tayinlovchi organga qaytariladi: tadqiqotlarni mazkur sud-ekspertiza tashkilotida oʻtkazish nazarda tutilmagan boʻlsa; sud-ekspertiza tashkiloti tegishli mutaxassislarga yoki asbob-uskunalarga ega boʻlmasa; ekspertiza tayinlashga vakolati boʻlmagan organ (shaxs) tomonidan yoxud vakolatli organ (shaxs) tomonidan ekspertiza tayinlash vakolatiga kirmaydigan ishlar yuzasidan tadqiqotlar tayinlanganda. 14. Sud-ekspertiza tashkiloti rahbari yoki uning bevosita sud ekspertizasi yoʻnalishiga masʼul oʻrinbosari tadqiqotlar oʻtkazish uchun taqdim qilingan hujjatlarni uch ish kunida tadqiqotlar bajarilmaganligi sabablarini koʻrsatgan holda, ekspertizani tayinlagan vakolatli organga (shaxsga) qaytaradi. 15. Qaytarish uchun asos boʻlgan holatlar bartaraf etilganidan soʻng ekspertizani tayinlash toʻgʻrisidagi qaror (ajrim) ekspertiza tayinlovchi organ (shaxs) tomonidan takroran taqdim etilishi mumkin. 16. Sud-ekspertiza tashkilotlari tomonidan elektron axborot tizimlari orqali tayinlangan ekspertizalar yuzasidan tadqiqotlar sud-ekspertlik faoliyatiga doir qonunchilik hujjatlarida koʻrsatilgan talablar va muddatlar asosida oʻtkaziladi. 17. Sud-ekspertiza tashkilotlarining sud eksperti tomonidan tayinlangan ekspertiza tadqiqotlari natijalari yuzasidan tayyorlangan xulosa ERI bilan tasdiqlanishi hamda elektron axborot tizimlari orqali ekspertiza tayinlovchi organga (shaxsga) yuborilishi lozim. Bunda tayinlangan komissiyaviy va kompleks ekspertizalar natijasi boʻyicha tuzilayotgan xulosalarda sud-ekspertiza tashkilotlaridan boshqa tashkilotlarning mutaxassislari qatnashganda, ularga elektron axborot tizimlari orqali xulosani ERI bilan tasdiqlash imkoni yaratiladi. 18. Sud-ekspertiza tashkiloti elektron axborot tizimi orqali yuborish mumkin boʻlmagan tadqiqot obyektlari boʻlgan predmetlar va hujjatlar hamda boshqa ish materiallari ekspertizani tayinlagan organga (shaxsga) shaxsan berilishi yoki pochta orqali yuborilishini taʼminlaydi. Tadqiqot obyektlarining oʻlchamlari va xossalari imkon bermagan yoxud qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq pochta (feldyegerlik xizmati) orqali yuborish mumkin boʻlmagan holatlar bundan mustasno. 19. Sud-ekspertiza tashkiloti oʻlchamlari va xossalari imkon bermagan yoxud qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq pochta (feldyegerlik xizmati) orqali yuborish mumkin boʻlmagan tadqiqot obyektlarini saqlab qoladi va ekspertiza tayinlovchi organni (shaxsni) xabardor qiladi. 20. Ekspertiza tayinlovchi organ tadqiqot obyektlarini olib ketishni tashkil etishi lozim. 21. Ekspertiza tayinlovchi organ(shaxs) hamda sud ekspertlari elektron axborot tizimlariga kiritiladigan maʼlumotlarning toʻgʻriligi va haqqoniyligi uchun qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar hisoblanadi. 22. Elektron axborot tizimlari tegishli boʻlgan vazirlik va idoralar elektron hujjat almashinuvi jarayonida hujjatlarning oshkor qilinmasligiga hamda qonunchilikda belgilangan xavfsizlik talablarini taʼminlashga masʼul hisoblanadi. 23. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar. 1. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi X. Sulaymonova nomidagi Respublika sud-ekspertiza markazining Sud-ekspertlik ilmiy-tadqiqot instituti faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2021-yil 22-noyabrdagi 704-son qaroriga 2-ilovaning 3-bandidagi “davlat sud-ekspertiza muassasalari va nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlariga” soʻzlari “davlat sud-ekspertiza muassasalari va nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlari, shu jumladan, sud-ekspertlik byurolariga (keyingi oʻrinlarda — davlat sud-ekspertiza muassasalari va nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlari)” soʻzlari bilan almashtirilsin. 2. Vazirlar Mahkamasining “Sud ekspertiza sohasini tartibga soluvchi ayrim normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida” 2021-yil 22-noyabrdagi 706-son qarorida: a) 1-ilovada: quyidagi mazmundagi 231-band bilan toʻldirilsin: “231. Nodavlat sud eksperti boʻlish uchun yakuniy malaka imtihoni qonunchilikda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Ekspert-malaka komissiyasi tomonidan oʻtkaziladi. Bunda oʻquv rejasi va dasturida nazarda tutilgan barcha modullarni muvaffaqiyatli oʻzlashtirgan tinglovchining taʼlim olgan vaqti, soati, ekspertiza yoʻnalishi nomi hamda oʻzlashtirish koʻrsatkichlari aks ettirilgan maʼlumotnoma Ekspert-malaka komissiyasiga taqdim etilgandan soʻng yakuniy malaka imtihonini topshirishga ruxsat etiladi”; 33-band “nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlarida” soʻzlaridan keyin “shuningdek, sud-ekspertlik byurosini taʼsis etgan holda” soʻzlari bilan toʻldirilsin; b) 2-ilovada: 2-banddagi “Nodavlat sud-ekspertiza tashkiloti” soʻzlari “Nodavlat sud-ekspertiza tashkiloti, shu jumladan sud-ekspertlik byurosi (keyingi oʻrinlarda — nodavlat sud-ekspertiza tashkiloti)” soʻzlari bilan almashtirilsin; 3-bandda: quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “sud-ekspertlik byurosi — shartnoma asosida fuqarolik, iqtisodiy, maʼmuriy sud ishlari va maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha sud ekspertizasini hamda jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari yuzasidan tadqiqotlar oʻtkazishga ixtisoslashtirilgan, yakka tartibda sud eksperti tomonidan taʼsis etilgan notijorat tashkilot”; beshinchi — oʻn uchinchi xatboshilar tegishlicha oltinchi — oʻn toʻrtinchi xatboshilar deb hisoblansin. 3. Vazirlar Mahkamasining “Sud ekspertizasi tadqiqotlarini oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi namunaviy nizomni tasdiqlash haqida” 2023-yil 21-fevraldagi 73-son qarorida: a) 1-ilovada: 1-bandning birinchi xatboshisi “nodavlat sud-ekspertiza tashkiloti” soʻzlaridan keyin “shu jumladan sud-ekspertlik byurosi” soʻzlari bilan toʻldirilsin; 2-band quyidagi mazmundagi yettinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “sud-ekspertlik byurosi — shartnoma asosida fuqarolik, iqtisodiy, maʼmuriy sud ishlari va maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha sud ekspertizasini hamda jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari yuzasidan tadqiqotlar oʻtkazishga ixtisoslashtirilgan, yakka tartibda sud eksperti tomonidan taʼsis etilgan notijorat tashkilot”; yettinchi — toʻqqizinchi xatboshilar tegishlicha sakkizinchi — oʻninchi xatboshilar deb hisoblansin. 4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Yuridik kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2025-yil 19-martdagi 171-son qaroriga 6-ilova quyidagi mazmundagi 38-pozitsiya bilan toʻldirilsin: