Oʻzbekiston Respublikasining “Muzeylar toʻgʻrisida”gi Qonunini roʻyobga chiqarish uchun zarur boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash haqida
(law, 2025-12-16)

“Muzeylar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Muzeylarni tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq; Davlat muzeylarining toifalari toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq; Milliy muzey fondining Davlat katalogi toʻgʻrisidagi nizom 3-ilovaga muvofiq; Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibiga kiritish hamda uning tarkibidan chiqarish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 4-ilovaga muvofiq; Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini boshqarish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 5-ilovaga muvofiq; Milliy muzey fondi holati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 6-ilovaga muvofiq; Muzey mutaxassislarini tayyorlash, muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 7-ilovaga muvofiq; Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib koʻrish tartibi va shartlari toʻgʻrisidagi nizom 8-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Manfaatdor vazirliklar, idoralar va tashkilotlar oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini “Muzeylar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga hamda ushbu qaror bilan tasdiqlangan nizomlarga muvofiqlashtirsinlar. 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A. Aripov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom “Muzeylar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq, muzeylarni tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish tartibini belgilaydi. 2. Muzey — muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash, oʻrganish hamda ommaga namoyish etish uchun mulkdor tomonidan tashkil etilgan doimiy faoliyat yurituvchi notijorat madaniyat muassasasi hisoblanadi. 3. Muzeylar oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, ushbu Nizomga, boshqa qonunchilik hujjatlariga, shuningdek oʻz Nizomiga amal qiladi. 4. Muzeylar quyidagi maqsadlarda tashkil etiladi: muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini aniqlash hamda toʻplash; madaniy, maʼrifiy, ilmiy va taʼlim faoliyatini amalga oshirish; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini oʻrganish; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini eʼlon qilish. Muzeylarni ushbu bandda nazarda tutilganidan tashqari boshqa maqsadlar uchun tashkil etishga yoʻl qoʻyilmaydi. 5. Quyidagilar muzeylarning asosiy vazifalari hisoblanadi: muzeylarda xalqimizning boy madaniy merosini, uning insoniyat tarixidagi rolini haqqoniy yoritish; siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy, madaniy va boshqa sohalarda mamlakatda erishilgan yutuqlarni keng targʻib etishga qaratilgan muzey ekspozitsiyalarini tashkil etish; muzeylar fondlarida saqlanayotgan xalqimizning madaniy boyligi hisoblangan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini avaylab-asrash, oʻrganish, boyitib borish, mamlakat fuqarolariga namoyish etish, dunyo jamoatchiligiga tanitish va targʻib etish; muzeylardagi noyob eksponatlar orqali fuqarolarda, ayniqsa yosh avlodda milliy va umuminsoniy qadriyatlar, bebaho tarixiy va madaniy merosga hurmat, gʻurur va iftixor, Vatanga sadoqat va muhabbat tuygʻularini tarbiyalash va kuchaytirish; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini ilmiy tadqiq qilish ishlarini kuchaytirish va uning natijalarini eʼlon qilib borish; muzey ekspozitsiyalarini tashkil etishda zamonaviy axborot texnologiyalaridan keng foydalanish; muzeyshunoslikning dolzarb masalalariga oid ilmiy-amaliy anjumanlar oʻtkazish va ilgʻor ish tajribalarni ommalashtirish; chet el muzeylari bilan koʻrgazmalar tashkil etish borasida oʻzaro manfaatli hamkorlik aloqalarini mustahkamlash; jahon muzeyshunosligi tajribasini qoʻllash uchun zarur shart-sharoitlar yaratish va boshqalar. 6. Muzeylar oʻz maqsad va vazifalarini amalga oshirishda davlat tashkilotlari, nodavlat tashkilotlar bilan birgalikda hamkorlik dasturlarini ishlab chiqishi, turli tanlovlar, koʻrgazmalar tashkil etishi hamda belgilangan tartibda ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borishi mumkin. 7. Mulkchilik shakliga koʻra muzeylar davlat muzeylari va nodavlat muzeylarga boʻlinadi. Ixtisoslashuviga koʻra muzeylar: asosiy faoliyati muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash, oʻrganish hamda ommaga namoyish etishdan iborat boʻlgan muzeylarga; asosiy faoliyati tarixiy-madaniy qoʻriqxona va u bilan bogʻliq tabiiy landshaft tarkibiga kiradigan madaniy va tabiiy meros obyektlarini, shuningdek muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash, oʻrganish hamda ommaga namoyish etishdan iborat boʻlgan muzey-qoʻriqxonalarga boʻlinadi. 8. Davlat muzeylarini davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat boshqaruvi organlari hamda davlat tashkilotlari tomonidan tashkil etish Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi. 9. Muzeylarni tashkil etish uchun quyidagi shartlar talab etiladi: muzey tematikasiga muvofiq muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining mavjudligi; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash hamda ommaga namoyish etish talablariga javob beradigan moddiy-texnik bazaning, shu jumladan bino (xona yoki xonalar), zarur koʻrgazma jihozlari, muhofaza vositalari hamda yongʻinga qarshi vositalar mavjudligi; muzey faoliyatini taʼminlash uchun zarur moliyaviy mablagʻlar mavjudligi. Muzey-qoʻriqxonalarini tashkil etish uchun qonunchilikka muvofiq qoʻshimcha shartlar belgilanadi. 10. Muzey notijorat madaniyat muassasasi shaklida tashkil etiladi va belgilangan tartibda yuridik shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtkaziladi. 11. Muzey Nizomi amaldagi qonuchilik talablariga muvofiq tarzda ishlab chiqiladi, Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi (faqat davlat muzeylari uchun) hamda belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkaziladi. Muzey Nizomiga belgilangan tartibda oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritilishi mumkin. 12. Muzey bank hisob raqamlariga, oʻz nomi yozilgan muhrga, shtamp va blankalarga ega boʻladi. Muzeylar oʻzlarining yuqori boshqaruv organi hamda tegishli hududiy mahalliy hokimliklar bilan kelishgan holda (faqat davlat muzeylari uchun) belgilangan tartibda oʻz filiallarini tashkil etishi mumkin. Muzey filiali oʻzi boʻysunadigan bosh muzey Nizomi asosida faoliyat koʻrsatadi. 13. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi muzeylarni boshqarish sohasida quyidagi vakolatlarga ega: Milliy muzey fondining Davlat katalogini yuritadi; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini belgilangan tartibda Milliy muzey fondi tarkibiga kiritadi hamda uning tarkibidan chiqaradi; Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini tasarrufdan chiqarish yoki universal huquqiy vorislik tartibida yoxud boshqa usulda bir shaxsdan ikkinchi shaxsga oʻtkazganlik haqida xabardor qiluvchilar reyestrini yuritadi va ularning ushbu sohadagi faoliyatini nazorat qiladi; Milliy muzey fondi holati ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi; Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib koʻrish tartibi va shartlarini tasdiqlaydi; davlat muzeylari tomonidan budjetdan tashqari mablagʻlarning maqsadli foydalanilishini nazorat qiladi; muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlashni tashkil etadi; qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. 14. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining muzeylarni boshqarish sohasida vakolatlari quyidagilardan iborat: Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda oʻz hududida joylashgan muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanishini taʼminlaydi; oʻz hududidagi davlat muzeylarini moliyalashtirish miqdorini oʻz vakolatlari doirasida belgilaydi; muzeylarning aholiga xizmat koʻrsatishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi; oʻz hududidagi davlat muzeylarining muntazam faoliyat koʻrsatishini taʼminlaydi; qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. 15. Muzeylarda madaniy-maʼrifiy, targʻibot-tashviqot, ilmiy-tadqiqot ishlari saviyasini oshirish, muzeyning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash uchun homiylar mablagʻlarini jalb etish va boshqa masalalarda amaliy yordam koʻrsatish maqsadida Jamoatchilik kengashlari tashkil etilishi mumkin. 16. Muzeyga bevosita rahbarlikni muzey direktori amalga oshiradi. Davlat (nodavlat) muzeylari direktori va direktor oʻrinbosarlari Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi bilan kelishilgan holda muzey boʻysunuvchi boshqaruv organi (nodavlat muzeylarda-mulkdor) tomonidan lavozimga tayinlaydi va lavozimidan ozod etiladi. Muzey direktori: oʻzi rahbarlik qilayotgan muzey nomidan ish olib boradi, uning manfaatlarini ifodalaydi; muzeyning mol-mulkini qonunchilikda belgilangan tartibda tasarruf etadi va shartnomalar tuzadi; muzey vakolatiga kiradigan masalalar boʻyicha qarorlar qabul qiladi, muzeyga yuklangan vazifa va funksiyalarning bajarilishi uchun shaxsan javob beradi; muzey xodimlari oʻrtasida vazifalarni taqsimlaydi, ularning vakolatlari va javobgarligi darajasini belgilaydi; muzey faoliyatini takomillashtirish, uning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, xodimlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash, muzey faoliyatining boshqa masalalari boʻyicha tegishli davlat organlariga takliflar kiritadi; xodimlar bilan qonunchilikda belgilangan tartibda mehnat shartnomalari tuzadi; qonunchilikka hamda muzey Nizomiga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. 17. Muzey direktori xodimlarning kasb mahoratini doimiy ravishda rivojlantirib borish, malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash uchun masʼuldir. 18. Muzey xodimlari muzey Nizomiga, ichki tartib, kasbiy axloq-odob qoidalariga qatʼiy rioya etishlari, muzey faoliyatini takomillashtirishda faol ishtirok etishlari, oʻz kasbiy malakalarini muntazam oshirib borishi shart. 19. Muzeylarning moddiy-texnika bazasi zarur imoratlar, kommunikatsiyalar, jihozlar, muzeylar fondini muzey ashyolari va kolleksiyalari bilan boyitish, ularni saqlash, aniqlash, toʻplash, madaniy, maʼrifiy, ilmiy va taʼlim faoliyatini amalga oshirish, oʻrganish, eʼlon qilish sohasidagi boshqa vazifalarni hal etishda foydalaniladigan boshqa mol-mulkdan iborat boʻladi. 20. Muzeylar binolari texnika xavfsizligi qoidalariga hamda sanitariya normalari va qoidalariga muvofiq jihozlanadi va ulardan tegishli talablarga rioya qilingan holda foydalaniladi. 21. Davlat muzeylarini moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi. 22. Nodavlat muzeylarni moliyalashtirish ularning muassislari mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi. 23. Davlat muzeyi joylashgan bino boshqa tashkilotlarga berilgan taqdirda, ushbu masala boʻyicha qaror qabul qilgan davlat organi davlat muzeyini teng qiymatdagi bino bilan taʼminlashi hamda mazkur muzeyning muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini, shuningdek koʻrgazma jihozlarini koʻchirish va yangi ekspozitsiyani tashkil etish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplashi shart. 24. Davlat muzeylari xodimlarining ish haqi qonunchilikka va mehnat shartnomasiga muvofiq belgilanadi. 25. Davlat muzeylari qonunchilikda belgilangan tartibda moliya va statistika hisobotlarini yuritadi. 26. Davlat muzeylarining moliyaviy-xoʻjalik faoliyatini nazorat qilish tegishli moliya organlari tomonidan amalga oshiriladi. 27. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini eʼlon qilish — muzeyning muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini omma oldida namoyish etish, bosma nashrlarda, elektron va boshqa turdagi jismlarda takrorlash orqali jamiyatga taqdim etishning barcha shakllarini nazarda tutuvchi faoliyat turi hisoblanadi. 28. Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini birinchi marta eʼlon qilish huquqi mulkdor tomonidan mazkur muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari biriktirib qoʻyilgan muzeyga tegishlidir. 29. Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini takrorlashdan tijorat maqsadlarida foydalanish huquqlarining boshqa shaxsga oʻtkazilishi muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining mulkdori belgilagan tartibda muzeylar tomonidan amalga oshiriladi. 30. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari, muzeylarning binolari, muzeylar hududida joylashgan obyektlar tasvirlaridan foydalangan holda tasviriy, bosma, yodgorlik va boshqa adadli mahsulotlarni hamda xalq isteʼmoli tovarlarini ishlab chiqarish, muzeylarning nomlari va ramziy belgilaridan foydalanish qonunchilikka muvofiq muzeylar maʼmuriyatining ruxsati bilan amalga oshiriladi. 31. Davlat (nodavlat) muzeylari tegishli vazirliklar, tashkilotlar va mahalliy davlat hokimiyati organlarining (nodavlat muzeylar — mulkdorlar, muassislar) kelishuviga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining taqdimnomasiga binoan belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining (nodavlat muzeylar — mulkdorlar) qarori bilan qayta tashkil etiladi va (yoki) tugatiladi. Muzey qayta tashkil etilganda uning faoliyati maqsadlari oʻzgartirilmaydi. 32. Davlat muzeyi tugatilganda, uning tasarrufida boʻlgan va asosiy hisob hujjatlarida qayd etilib, Milliy muzey fondining Davlat katalogida roʻyxatga olingan barcha muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari, faoliyat yoʻnalishi oʻxshash (yoki yaqin) boʻlgan davlat muzeyiga toʻlaligicha oʻtkaziladi. 33. Faoliyati tugatilgan muzey fondida mavjud boʻlgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining turli muzeylar yoki boshqa tashkilotlarga tarqatib yuborilishi taqiqlanadi. 34. Faoliyati tugatilgan muzey fondidagi muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini hamda asosiy hisob hujjatlarini qabul qilib olgan davlat muzeyi, ularning but saqlanishini, muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari oʻz hisob hujjatlarida qayd etilishini hamda Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilishini, ulardan ilmiy, madaniy va maʼrifiy maqsadlarda foydalanishni va ekspozitsiyada namoyish etishni taʼminlashi shart. 35. Muzeylarning tashkil etilishi va faoliyati sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi. 1. Mazkur Nizom “Muzeylar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq davlat muzeylarining toifalarini belgilash va uni oʻzgartirish tartibini belgilaydi. 2. Milliy muzey fondining Davlat katalogi roʻyxatidan oʻtkazilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga ega boʻlgan davlat muzeylari toifalashtiriladi. 3. Oʻzbekiston Respublikasida davlat muzeylari toifalari darajalariga koʻra oliy toifa, I toifa, II toifa, III toifadan iborat boʻladi. 4. Muzeylarning asosiy fondida saqlanayotgan muzey ashyolari, muzey kolleksiyalarining noyobligi, ularning saqlanish holati, muzey binosining amaldagi talablarga mosligi, zamonaviy texnika va fond jihozlari bilan taʼminlanganligi, tashrif buyuruvchilar uchun yaratilgan qulayliklar, ekspozitsiyasining jahon standartlariga javob bera olishi, xalqaro aloqalar yoʻlga qoʻyilganligi hamda eksponatlar soni, muzeyga bir yil davomida tashrif buyurganlar soni davlat muzeylarining toifalarini belgilashda asosiy koʻrsatkichlar boʻlib hisoblanadi. 5. Davlat muzeylariga: asosiy fondida noyob muzey ashyolari, muzey kolleksiyalari mavjud, eksponatlar saqlanish holati talab darajasida, zamonaviy texnika va fond jihozlari bilan toʻliq taʼminlangan, tashrif buyuruvchilarga barcha qulayliklar yaratilgan, ekspozitsiyasi jahon standartlari talablariga javob beradigan, xalqaro aloqalar yaxshi yoʻlga qoʻyilgan muzeyning ilmiy xodimlari tomonidan respublika va xalqaro ilmiy nashrlarda chop etilgan ilmiy maqolalar yillik soni 50 tadan oshgan, eksponatlar soni 40 mingdan ziyod, muzeyga bir yil davomida tashrif buyurganlar soni 40 ming nafardan ortiqni tashkil etgan boʻlsa — oliy toifa; asosiy fondida noyob muzey ashyolari, muzey kolleksiyalari mavjud, eksponatlar saqlanish holati talab darajasida, zamonaviy texnika va fond jihozlari bilan taʼminlangan, tashrif buyuruvchilarga qulayliklar yaratilgan, ekspozitsiyasi jahon standartlari talablariga javob beradigan, xalqaro aloqalar yoʻlga qoʻyilgan muzeyning ilmiy xodimlari tomonidan respublika va xalqaro ilmiy nashrlarda chop etilgan ilmiy maqolalar yillik soni 30 tadan oshgan hamda eksponatlar soni 30 mingdan ziyod, muzeyga bir yil davomida tashrif buyurganlar soni 30 ming nafardan 40 ming nafargachani tashkil etgan boʻlsa — I toifa; asosiy fondida noyob muzey ashyolari, muzey kolleksiyalari mavjud boʻlmagan, eksponatlar saqlanish holati talab darajasida, zamonaviy texnika va fond jihozlari bilan qisman taʼminlangan, tashrif buyuruvchilarga oʻrtacha darajada qulayliklar yaratilgan, ekspozitsiyasi jahon standartlari talablariga qisman javob beradigan, xalqaro aloqalar qoniqarli yoʻlga qoʻyilgan hamda eksponatlar soni 25 mingdan ziyod, muzeyga bir yil davomida tashrif buyurganlar soni 20 ming nafardan 30 ming nafargachani tashkil etgan boʻlsa — II toifa; asosiy fondida noyob muzey ashyolari, muzey kolleksiyalari mavjud boʻlmagan, eksponatlar saqlanish holati qoniqarli darajada, zamonaviy texnika va fond jihozlari bilan taʼminlanmagan, tashrif buyuruvchilarga yaratilgan qulayliklar darajasi past, ekspozitsiyasi jahon standartlari talablariga javob bermaydigan, xalqaro aloqalar yoʻlga qoʻyilmagan hamda eksponatlar soni 20 mingtagacha, muzeyga bir yil davomida tashrif buyurganlar soni 10 ming nafardan 20 ming nafargachani tashkil etgan boʻlsa — III toifa beriladi. Yuqoridagi talablarga javob bermagan muzeylarga toifa berilmaydi va ular hududdagi boshqa yirik muzeylar tarkibiga oʻtkaziladi va filial sifatida faoliyat yuritadi. 6. Yangi tashkil etilgan muzeylarga dastlab III toifa beriladi va bir yillik faoliyatidan soʻng belgilangan asosiy koʻrsatkichlar asosida tegishli ravishda toifasi oʻzgartiriladi. 7. Davlat muzeylarining shtat jadvallari ular ega boʻlgan toifadan kelib chiqqan holda shakllantiriladi. 8. Davlat muzeylari toifa olish, amaldagi toifasini oʻzgartirish toʻgʻrisida oʻzlari bevosita boʻysunuvchi yuqori boshqaruv organlari orqali Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligiga murojaat etadi. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi huzuridagi maxsus komissiya davlat muzeylariga uning asosiy koʻrsatkichlaridan kelib chiqqan holda toifa berilganligi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. 10. Muzeylarning asosiy fondida saqlanadigan noyob durdonalarning boshqa muzeylarga berib yuborilishi, saqlanish holati yomonlashganda, muzey binosi talabga javob bera olmay qolganda, zamonaviy texnika va fond jihozlari bilan taʼminlash toʻxtab qolganda, tashrif buyuruvchilarga yaratilgan qulayliklar qoniqarsiz boʻlganda, ekspozitsiyasining jahon standartlariga javob bera olmay qolishi, xalqaro aloqalarning susayib borishi hamda eksponatlar sonining kamayishi, muzeyga yil davomidagi tashrif buyuruvchilar soni koʻrsatkichlari pasayishi holati aniqlanganda ularning toifalari Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi huzuridagi maxsus komissiyaning qaroriga asosan tegishli tarzda pasaytiriladi. 11. Muzeylarga ularning toifasini tasdiqlovchi maxsus guvohnoma uch yil muddatga beriladi va belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi. Guvohnoma shakli Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi. 12. Davlat muzeylarini toifalashtirishga oid hujjatlar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligida saqlanadi. 13. Davlat muzeylari va ularning yuqori boshqaruv organlari rahbarlari asosiy fondda saqlanayotgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining soni hamda muzeyga yil davomidagi tashrif buyuruvchilar soni va moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi yillik hisobotning mavjud holatdan kelib chiqqan holda haqqoniy tayyorlanishi uchun masʼuldirlar. 1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Muzeylar toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq, Milliy muzey fondining Davlat katalogini (keyingi oʻrinlarda “Davlat katalogi” deb yuritiladi) shakllantirish va yuritish tartibini belgilaydi. 2. Davlat katalogi — milliy muzey fond tarkibiga kiritilgan har bir muzey ashyosi va har bir muzey kolleksiyasi toʻgʻrisidagi asosiy maʼlumotlar mavjud boʻlgan hisobga olish hujjatidir. 3. Davlat katalogi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan yuritiladi. 4. Davlat katalogi elektron va bosma maʼlumotlar bazasi koʻrinishida shakllantiriladi. 5. Davlat katalogi muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga egalik qilayotgan yoki ulardan foydalanayotgan yoxud tasarruf qilayotgan muzeylar va boshqa tashkilotlarning asosiy hisob hujjatlaridan olingan maʼlumotlar asosida shakllantiriladi. 6. Davlat katalogiga muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari toʻgʻrisida quyidagi maʼlumotlar (elektron va bosma shaklda) kiritiladi: yuridik va jismoniy shaxslarning Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga boʻlgan fuqarolik huquq va majburiyatlarini belgilash, oʻzgartirish yoki bekor qilish toʻgʻrisidagi bitimlar reyestri; Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining oʻgʻirlanishi yoki yoʻqotilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. 7. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibiga kiritish uchun ularga egalik qiluvchilar, ulardan foydalanuvchilar va tasarruf etuvchilar Davlat katalogiga kiritiladigan maʼlumotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligiga taqdim etadilar. 8. Davlat katalogiga muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari haqida kiritiladigan maʼlumotlarni taqdim etish shakli Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan belgilanadi. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi taqdim etilgan maʼlumotlarni muzeyning asosiy hisob hujjatlariga taqqoslash, muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining mavjudligini aniqlash maqsadida nazorat tekshiruvlari oʻtkazish vakolatiga ega. 10. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Davlat katalogiga kiritishda ularga egalik qilayotgan, foydalanayotgan, ularni tasarruf qilayotgan muzeylar va boshqa muassasalar tomonidan muzeyning asosiy hisob hujjatlarida qayd etilgan muzey ashyosi va muzey kolleksiyalarining maʼlumotlar roʻyxati (ularning har biri haqidagi zarur maʼlumotlar aks ettirilgan holda) elektron va bosma shakllarda uch nusxada tayyorlanadi: birinchi nusxa — muzeyda saqlanadi; ikkinchi nusxa — yuqori boshqaruv organida saqlanadi (mavjud boʻlsa); uchinchi nusxa — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligiga Milliy muzey fondi tarkibiga kiritish uchun taqdim etiladi. Taqdim etilgan roʻyxat bosma shaklining har bir sahifasida muzeyning bosh muhofizi (fond mudiri) imzosi, shuningdek roʻyxatning oxirida muzey direktori va bosh muhofiz (fond mudiri) imzosi, roʻyxat rasmiylashtirilgan sana va muzeyning muhri qoʻyiladi. 11. Roʻyxatlarning bosma shakli muzeylar va boshqa tashkilotlarning yuqori boshqaruv organi (mavjud boʻlsa) rahbari tomonidan tasdiqlanib, shu organ tomonidan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Davlat katalogiga kiritish toʻgʻrisida rasmiy soʻrov bilan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligiga murojaat etiladi. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi taqdim etilgan hujjatlar asosida muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Davlat katalogi roʻyxatiga kiritadi. 13. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Davlat katalogida roʻyxatdan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hisoblanadi. 14. Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari mulkdoriga roʻyxatdan oʻtkazilganlik toʻgʻrisida guvohnoma beriladi. 15. Davlat katalogiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining egalari, ulardan foydalanuvchilar va tasarruf etuvchilar taqdim etilgan maʼlumotlarga kiritilgan har qanday oʻzgartirish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligiga bir oy muddatda xabar berishlari shart. 16. Muzey maʼmuriyati, tasarrufida muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari boʻlgan boshqa muassasalar muzey ashyolari yoki muzey kolleksiyalari oʻgʻirlanishi, yoʻqotilishi holatlari aniqlanganda, bu haqda zudlik bilan Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligiga, Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligiga hamda boshqa tegishli tashkilotlarga xabar beradi. 17. Yuridik va jismoniy shaxslarning Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga boʻlgan fuqarolik huquq va majburiyatlarini belgilash, oʻzgartirish yoki bekor qilishga qaratilgan harakatlari, shu jumladan, mulk huquqini boshqa shaxsga oʻtkazish mazkur harakatlar Milliy muzey fondining Davlat katalogida roʻyxatdan oʻtkazilganidan keyingina amalga oshiriladi. 18. Davlat katalogiga oid hujjatlarni saqlash va yuritish tartibi, ular bilan ishlovchi xodimlarning huquq hamda majburiyatlari Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan belgilanadi. 19. Davlat katalogiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar faqat Davlat katalogini yuritishga aloqador boʻlgan, yaʼni muzey direktori, ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari, bosh muhofiz, fond boʻlimi boshliqlari, hisobga olish boʻlimi xodimlari uchun ochiq hisoblanadi. Boshqa yuridik va jismoniy shaxslar ushbu maʼlumotlardan foydalanish yoki ular bilan tanishish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligiga murojaat qilishi va yozma ruxsatnoma olishi shart. Murojaatnomalar va ruxsatnomalar belgilangan tartibda qayd etib boriladi. 20. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Davlat katalogi roʻyxatidan chiqarish haqida Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining tegishli buyrugʻi chiqqan vaqtdan boshlab muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Davlat katalogi roʻyxatidan chiqarilgan hisoblanadi. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari chiqarilishiga asos boʻlgan tegishli asosnomalar Davlat katalogida roʻyxatga olinadi. 21. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibidan chiqarish uchun ularning mulkdorlari boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligiga yozma murojaat etadi. Murojaatga muzey ashyosi yoki muzey kolleksiyasini Milliy muzey fondidan chiqarish sabablari (ularni topish yoki tiklash boʻyicha amalga oshirilgan choralar) toʻgʻrisida toʻliq maʼlumot, muzey ashyosi va muzey kolleksiyasining fotosuratlari ilova qilinadi. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi zarur holda boshqa qoʻshimcha maʼlumotlarni ham talab qilishi mumkin. 22. Muzey ashyolari yoki muzey kolleksiyalari Davlat katalogi roʻyxatidan chiqarilganda, ular bir vaqtning oʻzida Milliy muzey fondi tarkibidan ham chiqarilgan hisoblanadi. 23. Bitimlar reyestrida muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari bilan bogʻliq boʻlgan quyidagi bitimlar turlari roʻyxatga olinadi: oldi-sotdi shartnomalari; hadya etish; ayirboshlash; doimiy yoki vaqtincha foydalanish uchun topshirish. 24. Muzeylar bitimni yoki vorislik huquqini beruvchi hujjatni Davlat katalogida roʻyxatga olish toʻgʻrisida qonunchilikda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligiga quyidagilarni taqdim etadi: bitimni yoki vorislik huquqini beruvchi hujjatni Davlat katalogida roʻyxatga olish toʻgʻrisida ariza (arizada bitim yoki vorislik predmeti hisoblangan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibiga kiritish toʻgʻrisidagi guvohnoma, bitim turi va qatnashchilari qayd etiladi); tegishli bitim shartnomasi yoki merosga boʻlgan huquq toʻgʻrisidagi hujjat nusxasi; bitim yoki vorislik predmeti hisoblangan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari roʻyxati va ularni Milliy muzey fondi tarkibiga kiritish toʻgʻrisidagi guvohnomaning asl nusxasi (dublikat). 25. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi belgilangan hujjatlar taqdim etilgan vaqtdan boshlab bir oy muddatda quyidagilarni amalga oshiradi: hujjatlarda qayd etilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Davlat katalogi roʻyxatiga kiritadi; bitimni yoki vorislik huquqini beruvchi hujjatni bitimlar reyestrida roʻyxatga oladi va roʻyxatning tartib raqami koʻrsatilgan yozma maʼlumotnoma beradi; bitim yoki vorislik predmeti boʻlgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining mulkdori oʻzgarganda, ularni yangi mulkdor nomiga qayta rasmiylashtiradi, mazkur muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining avvalgi mulkdoriga berilgan guvohnomani bekor qiladi, bitim yoki vorislik oʻzgarishi natijasida ushbu muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari tarkibida sodir boʻlgan oʻzgarishlarni qayta roʻyxatga oladi. 26. Merosxoʻr muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga nisbatan meros qoldiruvchida mavjud boʻlgan majburiyatlardan bosh tortgan taqdirda, merosxoʻr tomonidan ularni sotish yoki boshqa bitim belgilangan tartibda amalga oshirilmaguncha guvohnoma qaytadan rasmiylashtirilmaydi. 27. Davlat muzeylari, tasarrufida muzeylar boʻlgan boshqa muassasalar muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Davlat katalogida roʻyxatdan oʻtkazish uchun ular haqida taqdim etilgan hujjatlarda qayd etilgan maʼlumotlarning haqiqiyligi va talab darajasida tayyorlanishi uchun masʼuldirlar. 1. Mazkur Nizom “Muzeylar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga asosan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibiga kiritish hamda uning tarkibidan chiqarish tartibini belgilaydi. 2. Milliy muzey fondi — Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari majmui hisoblanadi. 3. Muzey ashyosi — sifati yoki alohida belgilari jamiyat manfaatlari uchun saqlash, oʻrganish va ommaga namoyish etish zaruratini taqozo etuvchi madaniy boylikdir. 4. Muzey kolleksiyasi — oʻz kelib chiqish xususiyati yoki shaklan yaqinligi tufayli yoxud boshqa belgilari boʻyicha birlashtirilgandagina muzey ashyosi xususiyatiga ega boʻladigan madaniy boyliklar majmuidir. 5. Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey kolleksiyasi boʻlinmasdir. 6. Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga, kimning egaligida turganligidan qatʼi nazar, davlat mulki boʻlgan barcha muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari kiradi. 7. Davlat muzeylari, boshqa davlat muassasalari tomonidan muassislar mablagʻlari yoki oʻz mablagʻlari yoxud boshqa mablagʻlar hisobidan olinadigan, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa usulda olinadigan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiradi. 8. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritish belgilangan tartibda ularning mulkdori arizasi asosida amalga oshiriladi. 9. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Milliy muzey fondining Davlat katalogida roʻyxatdan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hisoblanadi. 10. Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari mulkdoriga Davlat katalogida roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida guvohnoma beriladi. Davlat katalogida roʻyxatdan oʻtkazish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 11. Milliy muzey fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini hisobga olish hamda saqlash qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 12. Milliy muzey fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga oid bitimlar tuzish, tomonlarning huquq va majburiyatlari qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 13. Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini tasarrufdan chiqarish mumkin emas, ularning yoʻqolishi, yemirilishi yoki boshqa muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga ayirboshlanishi hollari bundan mustasno. 15. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibidan chiqarish belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Turizm va madaniy meros vazirligi huzuridagi Madaniy meros agentligi tomonidan amalga oshiriladi. Tegishli fakt Milliy muzey fondining davlat katalogida roʻyxatdan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Milliy muzey fondi tarkibidan chiqarilgan hisoblanadi. 17. Turizm va madaniy meros vazirligi huzuridagi Madaniy meros agentligi quyidagi hollarda nodavlat muzeylarga biriktirib qoʻyilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining mulkdori oldiga ularni saqlash joyini oʻzgartirish va tegishli choralar koʻrish toʻgʻrisidagi masalalarni qoʻyishi mumkin: muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash va namoyish etish holati talabga javob bermasa; madaniy, maʼrifiy va taʼlim faoliyati amalga oshirilmayotgan boʻlsa; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini oʻrganish ishlari olib borilmayotgan boʻlsa; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini hisobga olish ishlari belgilangan tartibda yoʻlga qoʻyilmagan boʻlsa; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari yaroqsiz holga kelgan, deb topilsa va ularni taʼmirlash ishlariga zarur mablagʻ va materiallar ajratilmayotgan boʻlsa; Turizm va madaniy meros vazirligi huzuridagi Madaniy meros agentligi tomonidan olib boriladigan nazorat faoliyati davomida boshqa asosiy kamchilik va nuqsonlar aniqlansa. 18. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibiga kiritish hamda uning tarkibidan chiqarish boʻyicha belgilangan qoidalarni buzgan aybdor shaxslar qonunchilikka muvofiq javob beradilar. 1. Mazkur Nizom “Muzeylar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini boshqarish tartibini belgilaydi. 2. Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini operativ boshqaruv huquqi asosida davlat muzeylariga, boshqa davlat muassasalariga biriktirib qoʻyish Qonunga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan amalga oshiriladi. 3. Davlat muzeylari Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini toʻplash, saqlash, taʼmirlash, namoyish qilish, ilmiy tadqiq qilish va targʻib qilish huquqiga ega. 4. Davlat muzeylari, tasarrufida muzeylar boʻlgan boshqa davlat muassasalari muzeylariga muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini oʻtkazish tartibi operativ boshqarish huquqi berilgan tashkilotlarning murojaatiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan belgilanadi. 5. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini operativ boshqarish uchun topshirishda muzeylar, boshqa davlat muassasalarining faoliyat turi, soha yoʻnalishlari va ulardagi mavjud shart-sharoitlar hisobga olinadi. 6. Davlat muzeylari, boshqa davlat muassasalariga muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini operativ boshqarish toʻgʻrisidagi guvohnoma Madaniy meros agentligi huzuridagi maxsus komissiyaning xulosasi asosida beriladi. Guvohnoma shakli Madaniy meros agentligi tomonidan tasdiqlanadi. 7. Operativ boshqarish topshirilgan davlat muzeylari, boshqa davlat muassasalarining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini muzey fondining katalogida roʻyxatdan oʻtkazilishini taʼminlash; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalaridan maqsadli foydalanish; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini but saqlash, ularni asrab-avaylash choralarini koʻrib borish. 8. Operativ boshqarish topshirilgan davlat muzeylari, boshqa davlat muassasalarining majburiyatlari quyidagilardan iborat: muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining jisman but saqlanishi hamda xavfsizligini; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari bilan bogʻliq hisobga olish hujjatlarining yuritilishi hamda but saqlanishini; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalaridan ilmiy, madaniy, maʼrifiy hamda taʼlim maqsadlarida foydalanilishini taʼminlash. 9. Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini operativ boshqarish topshirilgan davlat muzeylari, boshqa davlat muassasalarida muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga zarar yetkazilgan hollarda, ushbu zararda aybdor shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradilar. 1. Mazkur Nizom “Muzeylar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq Milliy muzey fondi holati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibini belgilaydi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi Milliy muzey fondi (keyingi oʻrinlarda Fond deb yuritiladi) holati ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi. 3. Fond tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining jisman but saqlanishi va xavfsizligini, ulardan ilmiy, madaniy, maʼrifiy hamda taʼlim yoʻnalishlarida foydalanishni taʼminlash maqsadida Fond holati ustidan davlat nazorati amalga oshiriladi. 4. Fond holati ustidan davlat nazoratini tashkil etishga oid asosiy vazifalar quyidagilardan iborat: muzeylar sohasiga doir normativ-huquqiy hujjatlarga muzeylar faoliyatida amal qilinishini nazorat qilish; fond tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash sharoitlarini yanada yaxshilash; tasarrufida muzeylar boʻlgan vazirliklar, tashkilotlar va mahalliy davlat hokimiyati organlarining mazkur sohadagi faoliyatini muvofiqlashtirish; muzeylar faoliyatini samarali tashkil etish, qoʻllab-quvvatlash, takomillashtirishga doir dasturlar, qarorlar tayyorlash va boshqalar. 5. Fondning davlatga tegishli qismi holati ustidan davlat nazorati quyidagi shakllarda amalga oshiriladi: muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanishi holatini tekshirish; soʻrovnomalar yoʻllash hamda muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari haqida Fondning davlat hisobini yuritish uchun zarur boʻlgan axborotlarni olish; ikki yilda bir marta Fond hujjatlarini taftish qilish; yilda bir marta muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining saqlanishi holati toʻgʻrisida Madaniy meros agentligiga hisobot berish. 6. Fondning davlatga tegishli boʻlmagan qismi holati ustidan davlat nazorati quyidagi shakllarda amalga oshiriladi: muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanishini oʻrganish; nodavlat muzeylar boshqaruviga topshirilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari saqlanishi belgilangan talablarga javob bermagan hollarda, uning mulkdori oldiga muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash joyini oʻzgartirish yoki tasarrufdan chiqarish toʻgʻrisidagi masalalarni qoʻyish; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari haqida Fondning davlat hisobini yuritish uchun zarur boʻlgan soʻrovnomalar yoʻllash hamda axborot olish. 7. Davlat nazorati Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan muzeyning asosiy hisob hujjatlarini, jumladan, kirim va inventar daftarlarini, muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini doimiy (vaqtincha) saqlashga, ularni taʼmirlash va hisobdan chiqarishga oid dalolatnomalarni, muzeyning Fond ishlari va sotib olish komissiyasining bayonnomalarini, fond harakatiga taalluqli buyruqlarni tekshirish, muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini bevosita koʻrish yoki hujjatlarga asosan taqqoslash yoʻli bilan amalga oshiriladi. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi Fond holati ustidan davlat nazoratini bevosita yoki Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar madaniy meros boshqarmalari, muzey kolleksiyalariga egalik qiluvchi yuridik shaxslarning yuqori boshqaruv organlari orqali ham amalga oshirishi mumkin. 9. Fond holatiga oid masalalar: Muzeylar faoliyatini muvofiqlashtiruvchi Idoralararo jamoatchilik kengashi yigʻilishlarida; Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining qoʻshma Hayʼat yigʻilishida tasarrufida muzeylar boʻlgan vazirlik va idoralar vakillari ishtirokida har yili kamida bir marta muhokama etiladi va tegishli qarorlar qabul qilinadi. 10. Davlat muzeylari, boshqa davlat muassasalari oʻz tasarrufida boʻlgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining holati toʻgʻrisida yuqori boshqaruv organiga yillik hisobot topshiradilar. Yuqori boshqaruv organi muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining butligi va saqlanishi sharoitlarini yaxshilashga doir qarorlar qabul qiladi, tegishli chora-tadbirlarni belgilaydi. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan Fond holati yuzasidan muntazam monitoring olib boriladi. 12. Fond holatini oʻrganish natijalari, davlat muzeylari va nodavlat muzeylardan soʻrovnomalar orqali olingan maʼlumotlar va axborotlar tahlil etib boriladi. 13. Monitoring natijalari asosida fond holatini yaxshilash yuzasidan takliflar hamda tavsiyalar ishlab chiqiladi va amaliyotga joriy etib boriladi. 14. Davlat muzeylari, boshqa yuridik va jismoniy shaxslar oʻz tasarrufida boʻlgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari hamda ularni hisobga olish hujjatlarining but va xavfsiz holda saqlanishini taʼminlash uchun masʼuldirlar. 1. Mazkur Nizom “Taʼlim toʻgʻrisida”, va “Muzeylar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq muzey mutaxassislarini tayyorlash, muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash tartibini belgilaydi. 2. Muzey mutaxassislarini tayyorlash davlat taʼlim standartlari, muzey xodimlarining malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlash davlat taʼlim talablari va namunaviy dasturlar asosida amalga oshiriladi. 3. Davlat taʼlim standarti muzey mutaxassislarini tayyorlash boʻyicha oʻquv rejalari va dasturlarini, shuningdek taʼlim sifatini nazorat qilish va baholash, ular faoliyatini attestatsiyadan oʻtkazish tartib-qoidalarini ishlab chiqish uchun asos hisoblanadi. 4. Oʻzbekiston Respublikasida umumiy oʻrta taʼlim maktablari, akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarida tegishli fanlar orqali muzeylar toʻgʻrisida tushunchalar shakllantiriladi va birlamchi umumiy taʼlim beriladi. 5. Tegishli ilmiy-tadqiqot institutlari, oliy taʼlim muassasalarida tayanch doktorantura va doktorantura orqali muzey sohasi boʻyicha ilmiy kadrlar tayyorlanadi. 6. Oliy taʼlim muassasalaridagi muzey sohasi boʻyicha taʼlim yoʻnalishlarida talabalarga muzeyshunoslikning umumiy nazariyasi, muzeylar va muzeyshunoslik tarixi, hozirgi ahvoli va kelajak istiqbollari, jahon muzeylari amaliyoti, unda qoʻllanilayotgan zamonaviy texnologiyalar va ilgʻor ish tajribasi, muzeylar boshqaruvi, hujjatlashtirish, ilmiy-fond ishlari, kommunikatsiya nazariyasi, muzeylarga oid qabul qilingan qonun va qonunosti hujjatlari, sohada mavjud boʻlgan muammolar, ularni hal etish usullari va yoʻnalishga oid boshqa bilimlar beriladi. 7. Muzeyshunoslikka tegishli taʼlim yoʻnalishidagi talabalar oʻzlashtirgan muzey sohasiga oid nazariy bilimlarni mustahkamlash maqsadida respublikaning ilgʻor muzeylari, muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga ega boʻlgan boshqa yirik tashkilotlar va muassasalarda tanishuv, oʻquv va ishlab chiqarish amaliyotini oʻtkazadi. 8. Bakalavr va magistratura talabasi jahon muzeylari, muzey va jamiyat, yodgorliklarni saqlash, sanʼat asarlarining badiiy tahlili, sanʼat sohasi menejmenti, badiiy ashyolar texnologiyasi va sanʼat asarlarini taʼmirlash, ilmiy faoliyat metodologiyasini oʻzlashtiradi. 9. Bakalavr va magistratura bosqichi bitiruvchilari soha boʻyicha oʻzlari tanlagan mavzularda tegishli ravishda bakalavrlik hamda magistrlik diplom ishlarini himoya qiladi. 10. Tayanch doktorantura va doktoranturada muzeyshunoslik obyekti va predmetlarining shu kungacha oʻrganilmagan yoki kam oʻrganilgan nazariy va amaliy muammolariga oid ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshiriladi. Ilmiy izlanishlar natijalari ilmiy va maxsus jurnallarda, respublika hamda xalqaro miqyosda oʻtkaziladigan konferensiyalarda eʼlon qilinadi. Dissertatsiyalar xulosalari ilmiy toʻplam, darslik, monografiya, ilmiy maqola va boshqa shakllarda nashr etilib, mutasaddi vazirliklar va idoralar tomonidan muzeyshunoslik va muzeylar amaliyotiga tatbiq etilishi mumkin. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi bilan hamkorlikda muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlashni tashkil etadi. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tasarrufida muzeylar boʻlgan vazirliklar va idoralar bilan birgalikda muzeylar xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash chora-tadbirlarini ishlab chiqadi va amalga oshiradi. 13. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi soha boʻyicha ixtisoslashtirilgan muassasalar (universitet, institut, markaz, fakultet, kurslar)da yuqori boshqaruv organi bilan kelishgan holda muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash ishini muvofiqlashtiradi, shuningdek mazkur tizimni takomillashtirish mexanizmi va usullarini ishlab chiqadi. 14. Muzey xodimlarining malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlashni amalga oshiradigan taʼlim muassasalariga ega boʻlgan vazirliklar hamda idoralarning ilmiy-tadqiqot va metodik markazlari: muzey sohasidagi ilmiy-tadqiqotlar natijalari muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash jarayoniga oʻz vaqtida joriy etilishini taʼminlaydigan mexanizmni yaratadi va amaliyotga tatbiq etadi; muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlashning ilmiy-metodik asoslarini ishlab chiqadi, shuningdek ushbu yoʻnalishda faoliyat koʻrsatayotgan taʼlim muassasalarini oʻquv-metodik adabiyotlar bilan taʼminlaydi; taʼlim dasturlarining uzluksizligi va izchilligini hisobga olib, tanqidiy va ijodiy tafakkurni rivojlantirishga yoʻnaltirilgan zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalaridan foydalanib, muzey xodimlarining malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlash boʻyicha namunaviy oʻquv rejalari va dasturlarni ishlab chiqadi. 15. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar madaniy meros boshqarmalari muzey xodimlarining malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlashga boʻlgan ehtiyojni aniqlaydi hamda malaka oshirish va qayta tayyorlashga bosqichma-bosqich yuboriladigan muzey xodimlarining reja jadvalini ishlab chiqadi va belgilangan muddatda Madaniy meros agentligiga taqdim etadi. 16. Muzeylar: buyurtmachi sifatida ish koʻradilar, muzey faoliyati sifatining ichki nazoratini va tahlilini amalga oshiradilar, reyting tizimi boʻyicha har bir xodimning kasb faoliyati monitoringini olib boradilar va baholash orqali malaka oshirish yoki qayta tayyorlashga ehtiyoji bor xodimlar roʻyxatini aniqlaydi; muzey xodimlarining kasb malakasi darajasini oʻrganish asosida ularni tabaqalashtiradi, malaka oshirish va qayta tayyorlashning tegishli turlari va shakllarini belgilaydi, xodimlarning maqsadli malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlashni tashkil etishning yakka tartibdagi topshiriqlari yoki aniq yoʻnaltirilgan dasturlarini tuzadi. 17. Muzey xodimlarining malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlashga ixtisoslashgan muassasalar (universitetlar, institutlar, fakultetlar, markazlar, kurslar): buyurtmachilar talablaridan kelib chiqib, aniq yoʻnaltirilgan dasturlar asosida tabaqalashtirilgan oʻquv rejalari va dasturlarni tasarrufida taʼlim muassasalari boʻlgan tegishli vazirlik va idoralar bilan kelishgan holda ishlab chiqadi; muzey xodimlari malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash jarayonining tashkil etilishi va uning zarur darajada boʻlishi uchun javob beradi; tinglovchilar uchun zarur oʻquv-metodik qoʻllanmalar, didaktik vositalar, tarqatma materiallar tayyorlaydi; oʻqitishning zamonaviy metodlaridan foydalangan holda muzey xodimlarining tanqidiy va ijodiy tafakkurini rivojlantirishga, mustaqil maʼlumot olishiga yoʻnaltirilgan ilgʻor taʼlim va axborot texnologiyalarini joriy etadi. 18. Xodimlar malakasini oshirish — Davlat taʼlim standarti talablari asosida kasb mahoratining doimiy ravishda oʻsib borishini, faoliyat yuqori ilmiy-metodik darajada olib borilishini taʼminlaydigan, oʻqitiladigan oʻquv fani yoki kurs, taʼlim yoki axborot texnologiyalari va oʻqitishning zamonaviy metodlari boʻyicha kasbiy bilimlar, malaka va koʻnikmalarni muntazam ravishda yangilab borishdir. 19. Malaka oshirish shakllari: toʻgʻridan-toʻgʻri malaka oshirish (taʼlim dasturlari boʻyicha oʻqitish): malaka oshirishga ixtisoslashtirilgan muassasalarda (universitet, institut, markaz, fakultet, kurslarda) oʻqitish; “Ustoz-shogird” anʼanasi boʻyicha taʼlim muassasasida oʻqitish; markaziy muzeylarda tajriba orttirish; ilmiy-tadqiqot muassasasida tajriba orttirish; xorijda tajriba orttirish; ilmiy, ilmiy-metodik va ilmiy-amaliy seminarlar, konferensiyalar va hokazolarda maʼruzalar bilan qatnashish. 20. Xodimlar malakasini oshirish toʻgʻridan-toʻgʻri shakllarining umumiy davomiylik muddati asosiy ishdan ajralgan holda kamida 4 hafta (144 soat) etib belgilanadi. 21. Malaka oshirishning bilvosita shakllarining davriyligi va muddati taʼlim muassasasi tomonidan taʼlimning tegishli turini boshqarishga vakolatli davlat organi bilan kelishgan holda, har uch yilda kamida bir marta amalga oshirilishi nazarda tutilgan holda belgilanadi. 22. Malaka oshirishning toʻgʻridan-toʻgʻri shakllari uchun auditoriya mashgʻulotlari va mustaqil ishlarning eng yuqori hajmi haftasiga 36 soat etib belgilanadi. 23. Muzey xodimlarini qayta tayyorlash — ishlash sifatiga qoʻyiladigan talablarning oshishini va muzeylardagi ehtiyojlarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan taʼlim dasturlari boʻyicha yangi kasbiy bilimlarni, malaka va koʻnikmalarni oʻzlashtirishdir. Qayta tayyorlashning asosiy turlari: xodimlarni qayta tayyorlash; kasbiy qayta tayyorlash. 24. Xodimlarni qayta tayyorlash — mutaxassislarning tegishli bazaviy kasbiy maʼlumotini taʼlim turining Davlat taʼlim standarti (qoʻyilgan Davlat taʼlim talablari) bilan belgilanadigan, muzeyda talab etiladigan ish sifatini taʼminlaydigan darajada faoliyatini yuritish uchun zarur va yetarli boʻlgan tayyorgarlik talablariga muvofiqlashtirish maqsadida xodimlarni qayta tayyorlashdir. 25. Kasbiy qayta tayyorlash (ixtisoslashuv) — mutaxassislikning tegishli turi Davlat taʼlim standarti (Davlat taʼlim talablari) bilan belgilanadigan talab etiladigan sifatini taʼminlaydigan darajada oʻquv fani yoki kurs boʻyicha faoliyatni yuritish uchun zarur va yetarli hajmda yangi kasbiy bilim, malaka va koʻnikmalarni oʻzlashtirishdir. 26. Xodimlarni kasbiy qayta tayyorlash, qoidaga koʻra, buyurtmachilar yoki mehnat bozorining talablari bilan belgilanadigan ayrim mutaxassislarning qayta ixtisoslashuvi yoki yangi mutaxassislikka ega boʻlishi munosabati bilan muzey maʼmuriyatining tashabbusiga koʻra tashkil etiladi. 27. Xodimlarni qayta tayyorlash asosiy ishdan ajralgan va ajralmagan, masofaviy taʼlim metodlari qoʻllanilgan va oʻz bilimlarini mustaqil oshirgan holda bazaviy va ixtisoslashtirilgan oliy taʼlim muassasalari va markazlarda amalga oshiriladi. 28. Muzey xodimlarini qayta tayyorlash ushbu taʼlim turi amalga oshirilayotgan taʼlim muassasasi boʻysunuvchi yuqori davlat organi tomonidan namunaviy oʻquv dasturlari asosida tuzilgan maqsadli taʼlim dasturlari boʻyicha tashkil etiladi. 29. Qayta tayyorlash boʻyicha taʼlimning davomiyligi xodimning ilgari olgan oliy taʼlim darajasiga hamda unga qoʻshimcha tarzda berilishi zarur boʻlgan bilim, koʻnikma va malaka miqdoridan kelib chiqqan holda belgilanadi va asosiy ishdan ajralgan holda oʻqitilganda kamida 16 hafta (576 soat)ni tashkil etadi. 30. Oʻquv yuklamasining umumiy hajmi predmetlar bloklari boʻyicha, muzey maʼmuriyati tomonidan belgilanadigan qayta tayyorlashga qoʻyiladigan talablardan kelib chiqqan holda taqsimlanadi. 31. Qayta tayyorlash yoki malaka oshirish boʻyicha taʼlim dasturlarini muvaffaqiyatli bajargan mutaxassislarga tegishli ravishda davlat namunasidagi quyidagi hujjatlar beriladi: malaka oshirish haqidagi sertifikat — kamida 144 soat hajmidagi taʼlim dasturlarini oʻtagan shaxslar uchun; qayta tayyorlash haqidagi diplom — kamida 576 soat hajmidagi taʼlim dasturlarini oʻtagan shaxslar uchun. 32. Muzey mutaxassislarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash bilan bogʻliq xarajatlar tegishli Davlat muzeyi yoki muzey tomonidan qoplanadi. 33. Muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash sifatini nazorat qilish quyidagilarni oʻz ichiga oladi: muzey xodimlarining malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlashga ixtisoslashtirilgan muassasalar (universitet, institut, markaz, fakultet, kurslar) tomonidan amalga oshiriladigan ichki nazorat, fanlar boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazish hamda malaka oshirish va qayta tayyorlash yoʻnalishlari boʻyicha xodimlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga qoʻyilgan davlat taʼlim talablariga muvofiq malaka oshirish tizimi tinglovchilari uchun — malakani himoya qilish ishlarini, qayta tayyorlash kurslari tinglovchilari uchun — kurslarni tugatish ishlarini oʻz ichiga oladigan yakuniy nazorat; taʼlimni boshqarish vakolatli davlat organi va kadrlar buyurtmachilari tomonidan amalga oshiriladigan tashqi nazorat. 34. Muzey xodimlarining malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlash boʻyicha ixtisoslashtirilgan muassasalarning faoliyatini baholash tartibi qayta tayyorlash va malaka oshirish boʻyicha taʼlim muassasalarini qonunchilikka muvofiq davlat attestatsiyasi va akkreditatsiyasidan oʻtkazish orqali tartibga solinadi. 35. Tasarrufida muzeylar boʻlgan vazirliklar va muassasalar hamda mahalliy hokimiyat organlari muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash uchun zarur shart-sharoitlarni yaratib berishga masʼuldirlar. 1. Ushbu Nizom “Muzeylar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq, muzeylarda saqlanayotgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib koʻrish tartibini belgilaydi. 2. Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari fuqarolar kirib koʻrishi uchun ochiqdir. 3. Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib koʻrish quyidagi asoslarga koʻra cheklanishi mumkin: muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanish holati qoniqarsiz boʻlganda; restavratsiya ishlari amalga oshirilayotganda; muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari muzey zaxiraxonasida boʻlganda. muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini xatlovdan oʻtkazish jarayonida. 4. Muzeylarda yakka va guruhga ekskursiya xizmati koʻrsatish oldindan talabnoma asosida yoki talabnoma boʻlmaganda navbat tartibida, muzey binosining sanitariya meʼyorlarida belgilangan qabul qilish imkoniyatini hisobga olgan holda amalga oshiriladi (guruh tarkibi 25 kishidan oshmasligi zarur). 5. Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib koʻrish fuqarolar uchun pullik xizmat shaklida tashkil etiladi, ushbu Nizomda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. 51. Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib koʻrish uchun har yilning 2 — 8-sentabr kunlari oʻtkaziladigan “Muzeylar haftaligi” doirasida hamda har oyning birinchi yakshanbasi “ochiq eshiklar kuni” doirasida aholi davlat muzeylariga bepul kiritiladi. 52. Oʻzgalar parvarishiga muhtoj keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslar, shuningdek ularni kuzatuvchi shaxs Oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz yashovchi hamda yolgʻiz keksalar va nogironligi boʻlgan shaxslarning reyestriga kiritish toʻgʻrisidagi qarorni koʻrsatgan taqdirda davlat muzeylariga bepul kiritiladi. 6. Bolalar va oʻsmirlarning madaniy-tarixiy merosdan foydalanish va ular bilan tanishish imkoniyatini kengaytirish maqsadida haftaning har seshanba va juma kunlari 18 yoshgacha boʻlgan bolalar va ularga hamrohlik qiluvchi ota-onalar (yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar) Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib koʻrish uchun davlat muzeylariga bepul kiritiladi. 7. 18 yoshgacha boʻlgan bolalar guruhini davlat muzeylarida turgan Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini bepul kirib koʻrish tegishli taʼlim (tarbiya) muassasasi yoki ularni guruhlarga jamlagan tashkilot rahbariyati hamda davlat muzeyi hamkorligida ishlab chiqilgan reja-jadval asosida quyidagi tartibda amalga oshiriladi: taʼlim (tarbiya) muassasasi yoki ularni guruhlarga jamlagan tashkilot rahbariyati oldindan muzeyga tashrif buyuruvchilar tarkibini, bolalar guruhlariga hamrohlik qiluvchi masʼul shaxsni belgilab, muzey maʼmuriyatiga yozma ravishda taqdim etadi; muzeyga bolalar taʼlim (tarbiya) muassasasi yoki ularni guruhlarga jamlagan tashkilot tomonidan belgilangan masʼul shaxs hamrohligida guruh boʻlib tashrif buyuradi; tashrif buyuruvchilar tegishli muzeyning ichki tartib-qoidalari bilan tanishtiriladi. Bolalar guruhlariga hamrohlik qiluvchi ikki nafargacha masʼul shaxsga davlat muzeyida ushbu bolalar guruhi bilan birga bepul kirishiga ruxsat beriladi. 8. 18 yoshgacha boʻlgan bolalarning davlat muzeylarida turgan Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini bepul kirib koʻrish quyidagi maqsadlarda tashkil etiladi: muzey tematikasiga mos holda tegishli oʻquv fanlari mavzulariga oid mashgʻulotlar tashkil etish hamda oʻquvchilar tomonidan oʻzlashtirilgan bilimlarni mustahkamlash; muzeylarda milliy bayramlar, qadriyatlar hamda buyuk siymolar hayoti va ijodiga bagʻishlangan maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlar, kechalarda ishtirok etish va koʻrgazmalar hamda ekspozitsiyalarni kirib koʻrish; bolalarning dam olishini mazmunli tashkil etish, ularda tarixiy oʻtmishni hurmat qilish va qadriyatlarni eʼzozlashni shakllantirish. 81. Davlat muzeyiga bepul kirgan shaxslarga xizmat koʻrsatish, shuningdek davlat muzeyi xodimi tomonidan ekskursiya xizmatini koʻrsatish davlat muzeyiga tashrif buyuruvchilar uchun belgilangan umumiy tartibda amalga oshiriladi. 82. Davlat muzeyiga 18 yoshga toʻlmagan bolalar va aholining bepul kirishi hisobini yuritish maxsus jurnal asosida amalga oshiriladi. Jurnal shakli Madaniy meros agentligi tomonidan tasdiqlanadi. 9. Moddiy va maʼnaviy boyliklarni saqlash va himoya qilish, jamoat tartibini va xavfsizlikni taʼminlash maqsadida muzeylar hududida quyidagilar taqiqlanadi: spirtli ichimliklarni olib kirish va ichish; muzey hududiga mast holda yoki jamoat tartibini u yoki bu tarzda buzayotgan, fuqaroviy va xizmat quroli bilan qurollangan shaxslarni kiritish; eksponatlarni qoʻl bilan ushlash, muzey maʼmuriyati bilan oldindan kelishib, tegishli ruxsatnomani rasmiylashtirmasdan fotosuratlar hamda videotasvirga olish; muzey hududiga sanoat va maishiy chiqindilarni tashlash; ovoz kuchaytiruvchi va pirotexnika vositalarini qoʻllash; muzey zallariga oʻrnatilgan toʻsiqlardan oʻtish, tashrif buyuruvchilar uchun ruxsat etilmagan joylarga kirish; muzey hududida va ekspozitsiya zallarida muzey xodimlarining koʻrsatmasiga amal qilmaslik: ekskursiya jarayonida boshqa tashrif buyuruvchilarga xalaqit berish; muzey xodimlarisiz yakka va guruh ekskursiyalarini amalga oshirish; ekspozitsiya zallariga hayvonlarni olib kirish; plastik butilkalarda suv, yegulik va soyabon olib kirish; uyali aloqa vositasidan foydalanish. Muzey hududiga kirayotganda muzey qoʻriqlash xizmati xodimlari tashrif buyuruvchilarni belgilangan tartibda tekshirish huquqiga egadirlar. Muzeyning ushbu qoidalarini buzgan tashrif buyuruvchilar muzey hududidan chiqarib yuboriladi yoki tegishli choralar koʻriladi. 10. Tashrif buyuruvchilar ushbu Nizom hamda boshqa qonunchilik talablariga, shuningdek muzeyning ichki tartib-qoidalariga rioya qilishlari shart. Tashrif buyuruvchilar tomonidan muzey eksponatiga ziyon yetkazilganda javobgarlik qonunchilikka asosan belgilanadi. 11. Muzey xodimlari quyidagi majburiyatlarga ega: umumiy qabul qilingan sanitariya-epidemiologiya va ekologik meʼyorlarga rioya qilish; muzeyda tartib-intizomni saqlash yuzasidan qoʻriqlash xizmati xodimlari tomonidan qoʻyiladigan talablarga qatʼiy rioya qilish; belgilangan muddatda muzey yopilganda, uning hududini tark etish. 12. Muzeylar va muzey-qoʻriqxonalarda ushbu Nizom talablarini bajarmagan muzey xodimlari va tashrif buyuruvchilar belgilangan tartibda javob beradilar. 13. Ushbu Nizomning muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini (jumladan davlat muzeylarida turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini bepul) kirib koʻrish tartibi va shartlari bilan bogʻliq qoidalari muzey hududining tashrif buyuruvchilar uchun tanishishga qulay boʻlgan joyiga oʻrnatiladi.