Banklar va nobank kredit tashkilotlariga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2026-08-06)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi, “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi, “Nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisida”gi, “Valyutani tartibga solish toʻgʻrisida”gi va “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi: 1. Banklar va nobank kredit tashkilotlariga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakili va Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan. 3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) tomonidan banklar, mikromoliya tashkiloti, lombard, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkiloti (bundan buyon matnda nobank kredit tashkilotlari deb yuritiladi), banklarning bevosita hamda bilvosita aksiyadorlariga, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdorlariga (bundan buyon matnda bankning mulkdor shaxslari deb yuritiladi), kuzatuv kengashi va boshqaruvi aʼzolariga, shuningdek bankning muhim ahamiyatga ega xodimlariga (bundan buyon matnda bankning rahbar shaxslari deb yuritiladi) nisbatan choralar va sanksiyalarni qoʻllash tartibini belgilaydi. 1. Markaziy bank: bank va nobank kredit tashkilotlariga, bankning mulkdor shaxslariga va rahbar shaxslariga nisbatan chora va sanksiyalar qoʻllashga; ayni bir qoidabuzarlik boʻyicha bir vaqtning oʻzida yoki ketma-ket bir nechta choralar va (yoki) sanksiyalar qoʻllashga haqli. 2. Bank va nobank kredit tashkilotlari, bankning mulkdor shaxslari va rahbar shaxslariga nisbatan Markaziy bank tomonidan qoʻllaniladigan chora va sanksiyalar qonun hujjatlari va mazkur Nizomda belgilangan miqdorlardan oshib ketmasligi lozim. 3. Markaziy bank chora va sanksiyalarni qoʻllashda quyidagi manbalardan foydalanadi: nazorat tadbirlari, inspeksiya (tekshirish) va masofaviy nazoratni amalga oshirish natijasida olingan maʼlumotlar va rasmiylashtirilgan hujjatlar; auditorlik tashkilotlari tomonidan oʻtkazilgan auditorlik tekshiruvi natijalari boʻyicha hisobot yoki xulosalar; davlat organlarining, jumladan ichki ishlar, prokuratura va sud organlarining banklar va nobank kredit tashkilotlari tomonidan sodir etilgan qoidabuzarliklar aks ettirilgan hujjatlari; bank va nobank kredit tashkilotlari isteʼmolchilarining murojaatlarini oʻrganish natijasida olingan maʼlumotlar; Markaziy bankning koʻrsatmalariga asosan bank va nobank kredit tashkilotlari tomonidan taqdim etilgan hujjatlar yoki maʼlumotlar; Markaziy bankning asoslantirilgan mulohazasi hamda qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa manbalar. 4. Markaziy bank tomonidan chora va sanksiyalar qoʻllanilganda quyidagilar hisobga olinadi: tavakkalchilikning darajasi, qoidabuzarliklarning xususiyati, miqyosi va oqibatlari; qoidabuzarliklarning tizimliligi va davomiyligi; yoʻl qoʻyilgan qoidabuzarliklarning bank va nobank kredit tashkilotlarining moliyaviy holatiga taʼsiri; qoʻllaniladigan choralar va (yoki) sanksiyalar natijasida vaziyatni oʻzgartirish imkoniyati; aniqlangan qoidabuzarliklarning va (yoki) tavakkalchiliklarning yuzaga kelishiga olib kelgan sabablar; ilgari qoʻllanilgan chora va sanksiyalarning samaradorligi (natijadorligi); bank, uning mulkdor shaxsi yoki rahbar shaxsi, shuningdek nobank kredit tashkiloti tomonidan qoidabuzarliklarni bartaraf etishga qaratilgan mustaqil choralar koʻrilganligi. 5. Bank va nobank kredit tashkilotlari, bankning mulkdor shaxslari va rahbar shaxslariga nisbatan chora va sanksiyalar qoʻllash toʻgʻrisidagi qaror Markaziy bankning Bank nazorati qoʻmitasi (bundan buyon matnda Bank nazorati qoʻmitasi deb yuritiladi) tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi, “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi, “Nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisida”gi, “Valyutani tartibga solish toʻgʻrisida”gi va “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi qonunlari hamda ushbu Nizomga muvofiq qabul qilinadi. Bunda, bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyani chaqirib olish toʻgʻrisida hamda nobank kredit tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestridan yoki ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari reyestridan yoxud lombardlar reyestridan chiqarib tashlash toʻgʻrisidagi qarorlar Bank nazorati qoʻmitasining taklifiga asosan Markaziy bank boshqaruvi tomonidan qabul qilinadi. 6. Bank nazorati qoʻmitasining aʼzolari toq sonda 7 nafardan 11 nafargacha boʻladi hamda qoʻmita aʼzolari, shu jumladan qoʻmita raisi va uning oʻrinbosari Markaziy bank raisi oʻrinbosarlari va rahbar xodimlari orasidan Markaziy bank boshqaruvi tomonidan tayinlanadi. Bank nazorati qoʻmitasiga yuklangan asosiy vazifalar va funksiyalarga muvofiq Bank nazorati qoʻmitasi faoliyatini tashkil etish, shuningdek qoʻmita yigʻilishlarini oʻtkazish va ularga rahbarlik qilish Markaziy bank raisining oʻrinbosari — Bank nazorati qoʻmitasi raisi tomonidan amalga oshiriladi. Bank nazorati qoʻmitasi yigʻilishi uchun tashkiliy tayyorgarlikni taʼminlash uning kotibi zimmasiga yuklanadi. Bank nazorati qoʻmitasi yigʻilishlari har oyda kamida bir marta oʻtkaziladi. Yigʻilishlarda kun tartibiga kiritilgan masalalar yuzasidan kollegial tarzda qarorlar qabul qilinadi. Bank nazorati qoʻmitasi yigʻilishlari aʼzolarning kamida uchdan ikki qismi ishtirok etganda vakolatli hisoblanadi. Bank nazorati qoʻmitasi qarorlari yigʻilishda ishtirok etayotgan aʼzolarning koʻpchiligi tomonidan maʼqullangan taqdirda, qabul qilingan hisoblanadi. 7. Bank va nobank kredit tashkilotlariga, bankning mulkdor shaxsiga yoki rahbar shaxsiga nisbatan chora va sanksiyalar qoʻllash toʻgʻrisidagi masalani koʻrib chiqishda Bank nazorati qoʻmitasining majlisida mazkur tashkilotning masʼul vakillari, bankning mulkdor shaxsi yoki rahbar shaxsi ishtirok etishi mumkin. 8. Markaziy bank tomonidan aniqlangan qoidabuzarliklar uchun chora va sanksiyalarni qoʻllash muddati mazkur qoidabuzarliklar aniqlangan kundan eʼtiboran olti oydan va ular sodir etilgan kundan boshlab uch yildan oshmasligi lozim. 9. Markaziy bank har oyning 10 sanasiga qadar oʻzining rasmiy veb-saytida oʻtgan oy davomida qoʻllanilgan chora va sanksiyalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar statistikasini joylashtirish orqali eʼlon qilib boradi. 10. Banklar tomonidan qoʻpol yoki jiddiy qoidabuzarliklarni sodir etganlik uchun Markaziy bank qoidabuzarlar (bank yoki nobank kredit tashkilotlari) nomi, ular tomonidan sodir etilgan qoidabuzarliklar, qoidabuzarlarga (bank yoki nobank kredit tashkilotlariga) nisbatan qoʻllanilgan choralar va sanksiyalar toʻgʻrisidagi xabarni ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilishga haqli. 11. Markaziy bank chora va sanksiya qoʻllash toʻgʻrisidagi qarordan koʻchirmani uch ish kuni ichida bank yoki nobank kredit tashkilotiga, bankning mulkdor shaxsi va (yoki) rahbar shaxsiga yuboradi. 12. Markaziy bankning chora va sanksiya qoʻllash toʻgʻrisidagi qaroridan norozi boʻlgan shaxs(lar) qarordan koʻchirmani olgan sanadan boshlab oʻttiz kun ichida Markaziy bankning apellyatsiya kengashiga (bundan buyon matnda Apellyatsiya kengashi deb yuritiladi) yozma ravishda apellyatsiya berish yoki qonunchilikda belgilangan tartibda va muddatlarda sudga murojaat qilish huquqiga ega. Murojaatchi tomonidan Apellyatsiya kengashiga apellyatsiyani berish muddati buzilgan holda taqdim etilganda, Apellyatsiya kengashi tomonidan apellyatsiya koʻrib chiqilmaydi. 13. Apellyatsiya kengashi apellyatsiya berilgan kundan boshlab oʻn besh kun ichida murojaatchining apellyatsiyasini koʻrib chiqadi. Apellyatsiya kengashi murojaatchini apellyatsiyani koʻrib chiqish kuni haqida xabardor qiladi. Bunda, murojaatchi apellyatsiyani koʻrib chiqishda ishtirok etish huquqiga ega. Markaziy bank apellyatsiyani koʻrib chiqish natijalari yuzasidan quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi: apellyatsiyani qanoatlantirishni rad etish va Bank nazorat qoʻmitasi qarorini oʻzgarishsiz qoldirish toʻgʻrisida; apellyatsiyani qanoatlantirish va Bank nazorat qoʻmitasi qarorini bekor qilish toʻgʻrisida. Apellyatsiyada keltirilgan vajlar oʻz tasdigʻini topmaganda, Markaziy bank apellyatsiyani qanoatlantirishni rad etish va Bank nazorat qoʻmitasi qarorini oʻzgarishsiz qoldirish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Markaziy bank qabul qilingan qaror toʻgʻrisida uch kun muddatda murojaatchini xabardor qiladi. 14. Markaziy bank bank va nobank kredit tashkilotlariga ularning faoliyatida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisida, shu jumladan bank va moliyaviy xizmatlar isteʼmolchilarining huquqlari buzilishiga olib keluvchi sabablarni bartaraf etish toʻgʻrisida ijro etilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar (bundan buyon matnda koʻrsatma xat deb yuritiladi) yuborishi mumkin. 15. Markaziy bank koʻrsatma xatida bank, nobank kredit tashkiloti, bankning mulkdor shaxsi va (yoki) rahbar shaxsiga qonunchilik hujjatlari talablari buzilganligini hamda qoidabuzarliklarni bartaraf etish uchun belgilangan muddatlarni koʻrsatib oʻtadi. Bunda, koʻrsatma xatda belgilangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish muddati bir yildan koʻp boʻlmasligi lozim. Markaziy bank koʻrsatma xatida quyidagilarni (agar mavjud boʻlsa) talab qilishi lozim: bank yoki nobank kredit tashkilotining moliyaviy holatiga bevosita taʼsir koʻrsatmagan, lekin kelgusida moliyaviy holati yomonlashishiga olib kelishi yoki omonatchilar va kreditorlar manfaatlariga tahdid solishi mumkin boʻlgan qoidabuzarliklar yoki kamchiliklarni bartaraf etish; bank, mikromoliya tashkiloti yoki ipotekani qayta moliyalashtirish tashkiloti tomonidan prudensial normativlar buzilish holatlarini bartaraf etish; bank va (yoki) nobank kredit tashkilotining foizli, foizsiz yoki operatsion xarajatlarini kamaytirish; bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti tomonidan jalb etiladigan mablagʻlar boʻyicha foiz stavkalarining eng yuqori qiymatlarini belgilash; Markaziy bankka taqdim etilgan hisobotlarda aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish; tegishli hujjat va maʼlumotlarni taqdim etish; auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq majburiy audit tekshiruvini oʻtkazish; jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari buzilishini bartaraf etish; bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti tomonidan Markaziy bankning axborot xavfsizligiga doir tavakkalchiliklarni boshqarishni tashkil etish boʻyicha talablar buzilishi holatlarini bartaraf etish; valyutani tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari buzilishi holatlarini bartaraf etish; bank va nobank kredit tashkiloti isteʼmolchilarining huquq va manfaatlari buzilishi holatlarini bartaraf etish; mavjud yoki yuzaga kelishi ehtimoli boʻlgan alohida yoxud jami umumlashgan tavakkalchiliklarni minimallashtirish; naqd pul muomalasi va kassa ishini tashkil etishga doir qonunchilik hujjatlari talablarining buzilishi holatlarini bartaraf etish; qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa qoidabuzarliklarni bartaraf etish. 16. Bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti koʻrsatma xatini olgan kundan eʼtiboran mazkur koʻrsatma xatida koʻrsatilgan muddat ichida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish choralarini koʻrish boʻyicha muddatni koʻrsatgan holda javob xatini taqdim etishi lozim. 17. Bank tomonidan juzʼiy qoidabuzarliklar sodir etilgan taqdirda, Markaziy bank koʻrsatma xatida bankka nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllanilishi toʻgʻrisida yozma ogohlantirish berishi mumkin. 18. Bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti, bankning mulkdor shaxsi va (yoki) rahbar shaxsi Markaziy bankning koʻrsatma xatida koʻrsatilgan kamchiliklarni va (yoki) qoidabuzarliklarni belgilangan muddatda bartaraf etmaganda yoki ushbu Nizomning 16-bandida nazarda tutilgan talabni bajarmaganda, Markaziy bank boshqa chora va sanksiyalarni qoʻllash masalasini koʻrib chiqadi. 19. Banklar faoliyatiga oid, valyutani tartibga solish, naqd pul muomalasi va kassa ishlarini tashkil etish, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarida belgilangan talablarni, shuningdek prudensial normativlarni buzganda, Markaziy bank bankdan aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi ishlab chiqilishini talab qilishi mumkin. 20. Bank Bank nazorati qoʻmitasining qoidabuzarliklarni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqishni talab qilish toʻgʻrisidagi qarorida belgilangan muddat ichida chora-tadbirlar rejasini Markaziy bankka taqdim etadi. 21. Chora-tadbirlar rejasida bank tomonidan qoidabuzarliklarni bartaraf etish va (yoki) kelgusi faoliyatda ularning oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar, chora-tadbirlarni amalga oshirish muddatlari va masʼul ijrochilar koʻrsatilishi lozim. 22. Chora-tadbirlar rejasi bank boshqaruvi raisi tomonidan tasdiqlanadi. 23. Chora-tadbirlar rejasini tasdiqlash bank boshqaruvi kuzatuv kengashi, aksiyadorlar (taʼsischilar) umumiy yigʻilishi vakolatiga kiritilgan boʻlsa, chora-tadbirlar rejasi vakolatli organ tomonidan tasdiqlanishi va tegishli bayonnomadan koʻchirma unga ilova qilinishi lozim. 24. Bankning kapital monandligi koeffitsiyentlaridan kamida bittasi buzilgan taqdirda, bank mazkur qoidabuzarlik sodir qilingan kundan boshlab 10 kun ichida oʻz kapitali darajasini saqlab turish va uni tiklash boʻyicha chora-tadbirlar rejasini Markaziy bankka taqdim etishi lozim. 25. Bank ochiq valyuta pozitsiya limitlarini ketma-ket besh yoki hisobot oyida jami oʻn marta buzganda, qoidabuzarlik sodir etilgan kundan boshlab 7 kun ichida sodir etilgan qoidabuzarliklarni bartaraf etish yuzasidan chora-tadbirlar rejasini Markaziy bankka taqdim etishi lozim. 26. Markaziy bank bank tomonidan taqdim qilingan chora-tadbirlar rejasini unda belgilangan chora-tadbirlarning asosliligi, toʻliqligi va samaradorligi yuzasidan koʻrib chiqadi. Markaziy bank chora-tadbirlar rejasi kiritilganidan 15 ish kunidan koʻp boʻlmagan muddatda chora-tadbirlar rejasi yoki unda belgilangan ayrim chora-tadbirlar boʻyicha oʻz eʼtirozlarini bankka yuborishi mumkin. Bank chora-tadbirlar rejasi boʻyicha Markaziy bankning eʼtirozlarini olgan kundan eʼtiboran 10 ish kuni mobaynida kamchiliklarni bartaraf qilgan holda yangi chora-tadbirlar rejasini Markaziy bankka taqdim qilishi shart. 27. Markaziy bank quyidagi hollarda bankka nisbatan boshqa chora va sanksiyalarni qoʻllash masalasini koʻrib chiqishga haqli: bank chora-tadbirlar rejasini Markaziy bank tomonidan belgilangan muddatda taqdim etmasa; bank Markaziy bank tomonidan chora-tadbirlar rejasiga bildirilgan eʼtirozlarni olgan kundan eʼtiboran 10 ish kuni mobaynida yangi chora-tadbirlar rejasini taqdim etmasa; bank chora-tadbirlar rejasida belgilangan chora-tadbirlarni bajarmasa yoki lozim darajada bajarmasa. 28. Oʻzbekiston Respublikasi “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonunining 57 — 59-moddalariga asosan Markaziy bank banklar tomonidan sodir etilgan: qoʻpol qoidabuzarliklar uchun banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzgan holda amalga oshirilgan moliyaviy operatsiyalardan olingan daromadlarning miqdorini aniqlash imkoni boʻlsa, bankdan ushbu daromadlarning ikki baravari miqdoridan yoki bank tomonidan oʻtgan moliya yili davomida olingan sof foydaning besh foizi yoki mazkur Nizomning ilovasiga muvofiq bank jami kapitalining bir foizi miqdoridan ortiq boʻlmagan miqdorda jarima undirishga; jiddiy qoidabuzarliklar uchun banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzgan holda amalga oshirilgan moliyaviy operatsiyalardan olingan daromadlarning miqdorini aniqlash imkoni boʻlsa, bankdan ushbu daromadlarning bir yarim baravari miqdoridan yoki bank tomonidan oʻtgan moliya yili davomida olingan sof foydaning ikki foizi yoki mazkur Nizomning ilovasiga muvofiq bank jami kapitalining 0,5 foizi miqdoridan ortiq boʻlmagan miqdorda jarima undirishga; juzʼiy qoidabuzarliklar uchun banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzgan holda amalga oshirilgan moliyaviy operatsiyalardan olingan daromadlarning miqdorini aniqlash imkoni boʻlsa, bankdan ushbu daromadlar miqdoridan yoki bank tomonidan oʻtgan moliya yili davomida olingan sof foydaning bir foizi yoki mazkur Nizomning ilovasiga muvofiq bank jami kapitalining 0,1 foizi miqdoridan ortiq boʻlmagan miqdorda jarima undirishga haqli. 29. Nobank kredit tashkilotlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi “Nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalash faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonunining 28-moddasi birinchi qismida koʻrsatilgan qoidabuzarliklar sodir etilganligi aniqlanganda, Markaziy bank mazkur Nizomning ilovasiga muvofiq nobank kredit tashkilotining oʻz kapitalining besh foizigacha miqdorda jarima undirishga haqli. 30. Jarima Oʻzbekiston Respublikasining milliy valyutasida hisoblanadi. Markaziy bank tomonidan jarima undirish toʻgʻrisidagi Bank nazorati qoʻmitasining qaroridan koʻchirma, jarima miqdori, toʻlov muddati va Markaziy bankning tegishli hisobvaragʻi rekvizitlari koʻrsatilgan holda bank va (yoki) nobank kredit tashkilotiga xat yuboriladi. Bunda, jarimani toʻlash muddati Apellyatsiya kengashiga appelyatsiya berish muddatidan kam boʻlmasligi lozim. Bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti tomonidan xatda koʻrsatilgan muddatda jarima toʻlanmagan taqdirda, Markaziy bank tomonidan jarima: bankning Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻidan akseptsiz; nobank kredit tashkilotidan qonunchilikda belgilangan tartibda undirib olinadi. 31. Markaziy bank bank va (yoki) nobank kredit tashkilotiga nisbatan quyidagi hollarda: jarimalarni qoʻllash bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti tomonidan prudensial normativlarning toʻgʻrilanishiga taʼsir qilmagan va qoidabuzarlik muntazam ravishda (bir yil ichida uch va undan ortiq marotaba) sodir etilgan taqdirda; jarima summasi undirilishi bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti moliyaviy ahvolining sezilarli darajada yomonlashishiga olib keladigan taqdirda, jumladan bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti mijozlari oldidagi majburiyatlarini oʻz vaqtida bajara olmaganda yoki omonatchilar va kreditorlarning manfaatlariga tahdid solganda; joriy yilda bitta turdagi moliyaviy operatsiya boʻyicha Markaziy bankning normativ-huquqiy hujjatlarida belgilangan operatsiyalarni amalga oshirish tartibi va muddatlari bir yil ichida uch marta va undan ortiq marotaba buzilgan taqdirda jarima undirishdan boshqa chora va sanksiyalarni qoʻllashi mumkin. 32. Markaziy bank quyidagi hollarda banklarga olti oygacha boʻlgan muddatga dividendlar va (yoki) subordinar qarzlar boʻyicha foizlar toʻlashga doir cheklov va (yoki) taqiq oʻrnatishga haqli: prudensial normativlar Markaziy bank tomonidan belgilangan talablarga muvofiq boʻlmaganda yoki mazkur taqsimlash yoxud foizlar toʻlash oqibatida prudensial normativ buzilish ehtimoli boʻlganda; bankda toʻlovga qobiliyatsizlik holati yoki mazkur taqsimlash yoxud foizlar toʻlash oqibatida toʻlovga qobiliyatsizlikning alomatlari yuzaga kelganda; aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarni qoplash uchun oʻrnatilgan talablar doirasida zaxiralar shakllantirilmaganda; mamlakatda makroiqtisodiy va tizimli moliyaviy inqiroz alomatlari yuzaga kelganda; bankning sof aktivlari qiymati uning ustav va zaxira kapitali summasidan kam boʻlganda. Bank Markaziy bankning olti oygacha boʻlgan muddatga dividendlar va (yoki) subordinar qarzlar boʻyicha foizlar toʻlashga doir cheklov va (yoki) taqiq oʻrnatish toʻgʻrisidagi qarori ijrosini taʼminlamagan taqdirda, Markaziy bank ushbu bankka nisbatan boshqa chora va sanksiyalarni qoʻllashga haqli. 33. Markaziy bank quyidagi hollarda bankning ayrim moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishini yoki infratuzilmasining kengayishini olti oygacha boʻlgan muddatga cheklash va (yoki) taqiqlash toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin: moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirish boʻyicha qonunchilik hujjatlari talablari buzilganda; yuridik shaxslarni tashkil etish va (yoki) yuridik shaxslarning ustav fondlaridagi (ustav kapitallaridagi) ulushlarni yoki aksiyalarni olishda qonunchilik talablari buzilganda; muammoli aktivlarning jami aktivlardagi ulushi oʻn foiz va undan yuqori boʻlganda; banklar taqiqlangan yoki cheklangan faoliyat bilan shugʻullanganda; Markaziy bankning bank faoliyatida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisidagi koʻrsatma xati belgilangan muddatda bajarilmaganda; Markaziy bank tomonidan bankning tavakkalchiliklarni boshqarish tizimi Banklar va banklar guruhlarining tavakkalchiliklarni boshqarish tizimiga doir talablar toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 3427, 2023-yil 18-aprel) talablariga va (yoki) korporativ boshqaruv tizimi Tijorat banklarida korporativ boshqaruv toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 3254, 2020-yil 30-iyun) talablariga nomuvofiq boʻlsa; valyutani tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari muntazam ravishda (bir yil ichida uch va undan ortiq marotaba) buzilganda; jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari muntazam ravishda (uch va undan ortiq marotaba) buzilganda; bank tomonidan har oylik majburiy zaxiralash talablari ketma-ket uch marotaba yoki bir yil ichida besh marotaba va undan ortiq buzilganda; Markaziy bank bilan amalga oshiriladigan operatsiyalar, shu jumladan repo va svop operatsiyalari shartlari buzilganda; xorijiy mamlakatlar va (yoki) xalqaro tashkilotlar tomonidan moliyaviy yoʻqotishlarga olib kelish ehtimoli mavjud sanksiyalar qoʻllanilganda; bankning Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻidagi qoldigʻi 0 yoki undan kichik (manfiy) boʻlsa; moliyaviy xizmatlar isteʼmolchilarining huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilganda; bank tomonidan qonunchilikka zid ravishda bankka aloqador boʻlgan shaxslar bilan operatsiyalar amalga oshirilganda; bank tomonidan prudensial normativlar buzilganda. 34. Bankning valyuta operatsiyalarini cheklash yoki taqiqlash toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinganda, Markaziy bank mazkur qarorning amal qilish muddati tugaguniga qadar banklararo valyuta bozorida (valyuta birjasida) ushbu bank bilan tegishli operatsiyalarni toʻxtatib turadi. 35. Markaziy bank quyidagi hollarda nobank kredit tashkiloti tomonidan ayrim operatsiyalarni amalga oshirishni uch oygacha boʻlgan muddatga cheklash toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin: ruxsat berish yoki xabardor qilish tartib-taomillari va moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirish boʻyicha qonunchilik hujjatlari talablari buzilganda; muammoli aktivlarning jami aktivlardagi ulushi oʻn foiz va undan yuqori boʻlganda; nobank kredit tashkilotlari uchun taqiqlangan yoki cheklangan faoliyat bilan shugʻullanganda; muntazam ravishda (uch va undan ortiq marotaba) Markaziy bankka hisobotlar taqdim etilmaganda yoki oʻz vaqtida taqdim etilmaganda yoxud ularda notoʻgʻri (haqqoniy boʻlmagan) maʼlumotlar aks ettirilganda; Markaziy bankning nobank kredit tashkiloti faoliyatida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisidagi koʻrsatma xati belgilangan muddatda bajarilmaganda; Markaziy bank tomonidan kamchiliklar aniqlangan hisobotlar nobank kredit tashkiloti tomonidan toʻgʻrilab topshirilmaganda; jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari muntazam ravishda (bir yil ichida uch va undan ortiq marotaba) buzilganda; moliyaviy xizmatlar isteʼmolchilarining huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilganda; mikromoliya tashkiloti tomonidan qonunchilikka zid ravishda aloqador boʻlgan shaxslar bilan operatsiyalar amalga oshirilganda; mikromoliya tashkiloti yoki ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotining aktivlari oʻz vaqtida va toʻgʻri tasniflanmaganda hamda ularga aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarga qarshi zaxirasi shakllantirilmaganda; mikromoliya tashkiloti yoki ipotekani qayta moliyalashtirish tashkiloti tomonidan prudensial normativlar buzilganda. 36. Bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti Markaziy bankning ayrim moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishni yoki banklarning infratuzilmasini kengaytirishni cheklash va (yoki) taqiqlash toʻgʻrisidagi qarorini olgan kundan boshlab keyingi ish kunidan kechiktirmay va (yoki) mazkur qarorda belgilangan muddatlarda (yoki muayyan bir muddatga) Markaziy bank qarorida cheklanishi yoxud taqiqlanishi belgilangan operatsiyalarni amalga oshirishni cheklaydi yoki taqiqlaydi. Bunda, bank va nobank kredit tashkiloti Markaziy bank qarorini olgan kunga qadar (qaror olingan kun ham kiradi) mijozlar bilan tuzilgan bitimlar boʻyicha majburiyatlarni amalga oshirishga haqli. 37. Bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti tomonidan Markaziy bankning ayrim moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishni yoki banklarning infratuzilmasini kengaytirishni cheklash va (yoki) taqiqlash toʻgʻrisidagi qarori olingan kundan boshlab keyingi ish kunidan kechiktirmay va (yoki) mazkur qarorda belgilangan muddatlarda (yoki muayyan bir muddatgacha) qarorga asosan cheklangan yoki taqiqlangan operatsiyalar (operatsiyalar turlari va (yoki) mijozlar) amalga oshirilishi va amaldagi bitimlar muddatlarining uzaytirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 38. Bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti ayrim moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishni yoki banklarning infratuzilmasini kengaytirishni cheklash va (yoki) taqiqlash toʻgʻrisidagi qarorda koʻrsatilgan tartibda, muddatlarda va hajmlarda ushbu qarorning ijro holati toʻgʻrisida Markaziy bankka axborot berib boradi. 39. Bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti ayrim moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishni yoki banklarning infratuzilmasini kengaytirishni cheklash va (yoki) taqiqlash toʻgʻrisidagi qarorda belgilangan muddat oʻtgandan soʻng keyingi ish kunidan boshlab toʻliq hajmda operatsiyalarni amalga oshirishi yoki banklarning infratuzilmasini kengaytirishi mumkin. 40. Bank va (yoki) nobank kredit tashkiloti ayrim moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishni yoki banklarning infratuzilmasini kengaytirishni cheklash va (yoki) taqiqlash toʻgʻrisidagi qaror ijrosini taʼminlamagan taqdirda, Markaziy bank ushbu bank va (yoki) nobank kredit tashkilotiga nisbatan boshqa chora va sanksiyalarni qoʻllashga haqli. 41. Markaziy bankning ayrim moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishni yoki bankning infratuzilmasining kengayishini cheklash va (yoki) taqiqlash toʻgʻrisidagi qarori bank tomonidan taʼminlanmagan hamda bankning prudensial normativlari bajarilmagan taqdirda, Markaziy bank bank kuzatuv kengashi tomonidan bank aksiyadorlarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini oʻtkazishni, aksiyadorlar Markaziy bank tomonidan belgilangan masalalarni, shuningdek bank kapitalini bankning moliyaviy barqarorligini taʼminlay oladigan miqdorgacha koʻpaytirish masalasini koʻrib chiqishni talab qilishga haqli. 42. Bankning kuzatuv kengashi Markaziy bankning bank aksiyadorlarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaroridan koʻchirmani olgan kundan boshlab ushbu qarorda koʻrsatilgan muddatda bank aksiyadorlarining umumiy yigʻilishini chaqiradi hamda yigʻilish oʻtkaziladigan vaqt, joy va kun tartibini belgilagan holda Markaziy bankka maʼlum qiladi. Markaziy bankning masʼul vakili zarur hollarda bank aksiyadorlarining umumiy yigʻilishida ishtirok etishi mumkin. 43. Markaziy bankning qarori bank kuzatuv kengashi tomonidan belgilangan muddatlarda bajarilmagan taqdirda, Markaziy bank bank aksiyadorlarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirishga va kun tartibini belgilashga haqli. 44. Bank aksiyadorlarining umumiy yigʻilishi oʻtkazilganidan keyin oʻn ish kuni ichida bank aksiyadorlar umumiy yigʻilishi bayonnomasidan koʻchirmani Markaziy bankka yuboradi. Bank aksiyadorlarining umumiy yigʻilishi bayonnomasiga moliyaviy sogʻlomlashtirish rejasi, kapitallashtirish dasturi, bankni qayta tashkil etish rejasi, bank tomonidan sodir etilgan qoidabuzarliklarni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi yoki boshqa chora-tadbirlar ilova qilinishi mumkin. 45. Bank aksiyadorlarining umumiy yigʻilishida Markaziy bank tomonidan belgilangan masalalar, shuningdek bank kapitalini bankning moliyaviy barqarorligini taʼminlay oladigan miqdorgacha koʻpaytirish masalasi boʻyicha ijobiy qaror qabul qilinmagan taqdirda, Markaziy bank bankka nisbatan boshqa chora va sanksiyalarni qoʻllashga haqli. 46. Markaziy bank hal etuvchi egalikka bevosita yoki bilvosita egalik qiluvchiga, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdorga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllashga quyidagi hollarda haqlidir, agar ular: banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga mos boʻlmasa; bankka uning barqaror moliyaviy holatiga xavf tugʻdirishi mumkin boʻlgan tarzda taʼsir koʻrsatayotgan boʻlsa; oxirgi benefitsiar mulkdorning shaxsi toʻgʻrisidagi axborotni Markaziy bankka taqdim etmagan boʻlsa. 47. Markaziy bank bankning aksiyalarini olishga doir ruxsatnomani olmasdan turib kelishilgan faoliyat natijasida hal qiluvchi egalikka ega boʻlgan aksiyadorlarga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllashga haqli. 48. Ushbu Nizomning 46 va 47-bandlarida koʻrsatilgan hollarda Markaziy bank quyidagi choralar hamda sanksiyalarni alohida-alohida yoki jamlangan tarzda qoʻllaydi: ovoz berish, aksiyadorlarning navbatdan tashqari yigʻilishini chaqirish va oʻtkazishni talab qilish, kun tartibiga masalalarni kiritish, bank kuzatuv kengashi va boshqaruvi aʼzoligiga nomzodlar koʻrsatish hamda bank foydasining bir qismini dividendlar tarzida olish huquqini toʻxtatib qoʻyish; ovoz berish huquqi toʻxtatib qoʻyilgan shaxslar tomonidan bank aksiyalari sotilishi toʻgʻrisida qaror qabul qilish; bank aksiyalarini olishga doir berilgan dastlabki ruxsatnomani chaqirib olish. Hal qiluvchi egalikka ega boʻlgan aksiyadorlar oʻziga tegishli aksiyalarni bankning aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnoma chaqirib olingan kundan eʼtiboran uch oy ichida sotishi kerak. Ushbu bandga muvofiq oʻziga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllanilgan shaxslar tegishli bankning, shuningdek boshqa banklarning aksiyalariga bevosita yoki bilvosita egalik qilishga haqli emas. 49. Markaziy bank bankning rahbar shaxslarining harakatlari yoki harakatsizligi sababli bank tomonidan sodir etilgan qoʻpol, jiddiy va juzʼiy qoidabuzarliklar uchun Oʻzbekiston Respublikasi “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonunining 57 — 59-moddalariga muvofiq ulardan jarima qoʻllanilayotgan oydan avvalgi bir yil ichida olingan mukofotning mos ravishda yuz, yetmish besh va ellik foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda jarima undirishga haqli. 50. Markaziy bank tomonidan bankning rahbar shaxslaridan jarima undirish toʻgʻrisidagi Bank nazorati qoʻmitasining qaroridan koʻchirma, jarima miqdori, toʻlov muddati va Markaziy bankning tegishli hisobvaragʻi rekvizitlari koʻrsatilgan holda bankka xat yuboriladi. Bunda, jarimani toʻlash muddati Apellyatsiya kengashiga appelyatsiya berish muddatidan kam boʻlmasligi lozim. Bank yoki uning rahbar shaxslari tomonidan xatda koʻrsatilgan muddatda jarima toʻlanmagan taqdirda, Markaziy bank jarimani bankning rahbar shaxslaridan undirish toʻgʻrisida sudga murojaat qiladi. 51. Bankning rahbar shaxslarining harakatlari yoki harakatsizligi bank tomonidan quyidagi qoidabuzarliklarning sodir etilishiga olib kelsa, Markaziy bank bankning kuzatuv kengashi aʼzolarining vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish, bank boshqaruvining bitta yoki undan ortiq aʼzosini, shuningdek muhim ahamiyatga ega xodimlarini almashtirishini yoki egallab turgan lavozimidan olti oyga qadar chetlatishini talab qilishga haqli: bank tomonidan qoidabuzarlikni bartaraf etish boʻyicha tasdiqlangan chora-tadbirlar rejasidagi chora-tadbirlar belgilangan muddatlarda bajarilmaganda; Markaziy bank tomonidan banklar va bank faoliyati, valyutani tartibga solish va jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari buzilishini bartaraf etish toʻgʻrisida berilgan yozma ogohlantirishda koʻrsatilgan talablar bajarilmaganda; bank kuzatuv kengashi tomonidan Markaziy bankning bank aksiyadorlarning navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi talabi bajarilmaganda; Markaziy bankning dividendlar toʻlash yoki foydaning taqsimlanishini cheklash toʻgʻrisidagi, shuningdek ayrim operatsiyalarni cheklash yoki taqiqlash toʻgʻrisidagi qarorlari bajarilmaganda; Markaziy bankka hisobotlar taqdim etilmaganda yoki oʻz vaqtida taqdim etilmaganda yoxud ularda notoʻgʻri (haqqoniy boʻlmagan) maʼlumotlar aks ettirilganda; Markaziy bankning tekshiruv oʻtkazish vakolati berilgan xodimga notoʻgʻri maʼlumotlar taqdim etilganda yoki tekshiruv davomida hujjatlarning asl nusxalari va (yoki) ularning nusxalari, bank faoliyati, shuningdek bankka aloqador shaxslar va (yoki) bankning bunday shaxslar bilan operatsiyalar haqidagi maʼlumotlar hamda yozma tushuntirishlar taqdim etilmaganda; bankning rahbar shaxslari qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq boʻlmaganda. 52. Markaziy bank quyidagi holatlardan biri yuzaga kelgan taqdirda bankning kuzatuv kengashi aʼzolarining vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish, bank boshqaruvining bitta yoki undan ortiq aʼzosini, shuningdek muhim ahamiyatga ega xodimlarini birini yoki bir nechtasini almashtirishni yoki egallab turgan lavozimidan olti oyga qadar chetlatishni talab qiladi: bank kapitali monandligi yoki likvidlik koeffitsiyentlaridan biri yoki bir nechtasi olti oydan koʻproq muddat davomida Markaziy bank tomonidan belgilangan yoʻl qoʻyiladigan eng kam miqdordan sakson foizgacha va undan kamroq foizgacha pasayganda; bank mijozlarning bankka nisbatan qoʻygan talablarini uch kun ichida toʻlay olmasa; bankning joriy yil uchun zarari regulyativ kapitalning 25 foizidan yoki ketma-ket uchta chorakda bank regulyativ kapitalning 5 foizidan oshib ketganda. 53. Markaziy bankning bank mulkdor shaxslari yoki rahbar shaxslariga nisbatan chora va sanksiyalar qoʻllash toʻgʻrisidagi qarori ijrosini bank taʼminlamagan yoki mazkur chorani qoʻllash qoidabuzarliklarni bartaraf etilmagan taqdirda, Markaziy bank ushbu bankka nisbatan boshqa chora va sanksiyalarni qoʻllashga haqli. 54. Markaziy bank: bankka nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonunining 77-moddasi va Bank faoliyatiga ruxsat berish tartibi va shartlari toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 3252, 2020-yil 30-iyun) talablariga muvofiq bankning litsenziyasini chaqirib olish; nobank kredit tashkilotiga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi “Nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonunining 24-moddasiga muvofiq nobank kredit tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni mos ravishda mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestridan, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari reyestridan yoki lombardlar reyestridan chiqarish chorasini qoʻllashga haqli. 55. Bank va nobank kredit tashkiloti oʻziga nisbatan qoʻllanilgan chora hamda sanksiyalarni bekor qilish toʻgʻrisida Markaziy bankka asoslantirilgan iltimosnoma bilan murojaat qilishga haqli, bundan mazkur Nizomning 10-bobida keltirilgan choralar mustasno. 56. Bank va nobank kredit tashkiloti iltimosnoma bilan birga qoidabuzarliklar bartaraf etilganligi va (yoki) qoidabuzarliklarning oldini olish choralari koʻrilganligini tasdiqlovchi maʼlumotlarni taqdim etadi. 57. Markaziy bank bank va nobank kredit tashkiloti tomonidan kiritilgan iltimosnomani 30 ish kuni ichida koʻrib chiqadi hamda iltimosnomani koʻrib chiqish boʻyicha qabul qilingan qarordan koʻchirmani kredit tashkilotiga yuboradi. Bank va nobank kredit tashkilotining iltimosnomasida koʻrsatilgan asoslar va taqdim etilgan maʼlumotlarni tahlil qilish natijalari asosida Markaziy bank bank hamda nobank kredit tashkilotiga nisbatan chora va sanksiya qoʻllash toʻgʻrisidagi qarorga oʻzgartirishlar kiritishi mumkin. 58. Markaziy bank bank va nobank kredit tashkilotlari, bankning mulkdor shaxslari va rahbar shaxslari tomonidan qoidabuzarliklarni bartaraf etilishi hamda Markaziy bankning chora va sanksiyalarni qoʻllash boʻyicha qarorlarida belgilangan talablarning bajarilishini nazorat qilib boradi. 59. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi.