Sud ijrochilari tomonidan ijro harakatlarini amalga oshirishda xatlangan mol-mulkni baholash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2021-05-05)

Oʻzbekiston Respublikasi “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonunining 54-moddasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2012-yil 29-dekabrdagi PQ-1900-son “Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Sud qarorlarini ijro etish, sudlar faoliyatini moddiy-texnika jihatidan va moliyaviy taʼminlash departamenti faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi hamda Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi qaror qiladi: 1. Sud ijrochilari tomonidan ijro harakatlarini amalga oshirishda xatlangan mol-mulkni baholash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Ushbu qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonunining 54-moddasiga muvofiq sud ijrochilari tomonidan ijro harakatlarini amalga oshirishda xatlangan mol-mulkni baholash tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomga muvofiq, sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro qilish jarayonida realizatsiya qilinadigan, shu jumladan davlat daromadiga oʻtkaziladigan mol-mulk baholash obyekti hisoblanadi. Mazkur Nizomda baholovchi tashkilot deganda baholash faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan yuridik shaxs tushuniladi. 2. Davlat daromadiga oʻtkaziladigan mol-mulkni baholashning xususiyati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2009-yil 15-iyuldagi 200-son “Davlat daromadiga oʻtkaziladigan mol-mulkni olib qoʻyish, sotish yoki yoʻq qilib tashlash tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qarori bilan belgilanadi. 3. Roʻyxatga olingan mol-mulkni baholashni tashkil etish mazkur Nizom bilan belgilangan tartibda sud ijrochisi tomonidan amalga oshiriladi. 4. Sud ijrochisi alohida koʻchar mol-mulkning shartnomaviy narxini faqat alohida olingan mol-mulkning qiymati eng kam ish haqining yigirma baravaridan, mol-mulkning jami qiymati esa eng kam ish haqining yuz baravaridan oshmagan taqdirdagina, baholovchi tashkilotni jalb etmagan holda mustaqil belgilashi mumkin, avtomototransport vositalari bundan mustasno. 5. Quyidagi mol-mulkni baholash uchun baholovchi tashkilot jalb qilinadi: a) avtomototransport vositalari; b) koʻchmas mulk; v) fond birjasining rasmiy listingiga kiritilmagan va markazlashtirilgan tartibda kotirovka qilinmayotgan qimmatli qogʻozlar. Fond birjasining rasmiy listingiga kiritilgan qimmatli qogʻozlarning qiymati sud ijrochisi tomonidan ushbu qimmatli qogʻozlar boʻyicha fond birjasiga yozma soʻrovnoma yuborish orqali belgilanadi. 6. Garovga qoʻyilgan mol-mulk bilan taʼminlangan majburiyatlarni ijro etishda undiruv ushbu mol-mulkka qaratilgan taqdirda, garovga qoʻyilgan mol-mulkning kimoshdi savdosi boshlanadigan boshlangʻich realizatsiya qilish narxi sud qarori bilan belgilanadi. 7. Mol-mulk sud ijrochisi tomonidan mustaqil baholanganda mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq qaror chiqariladi. 8. Mol-mulk baholovchi tashkilot tomonidan baholangan hollarda sud ijrochisi mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq baholash natijalarini qabul qilish va ijro ishi hujjatlariga biriktirish toʻgʻrisida qaror chiqaradi. 9. Ijro hujjatlari boʻyicha realizatsiya qilinadigan mol-mulkni baholash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Sud qarorlarini ijro etish, sudlar faoliyatini moddiy-texnika jihatidan va moliyaviy taʼminlash departamenti yoki uning hududiy boshqarmasi va baholovchi tashkilot oʻrtasida shartnoma tuziladi. Shartnomada baholovchi tashkilotning xizmat haqini toʻlash boʻyicha shartlar koʻrsatiladi. Shartnoma keyinchalik uzaytirish huquqi bilan bir yil muddatga tuziladi. Shartnomani uzaytirishda baholovchi tashkilot tomonidan mazkur shartnoma shartlariga toʻliq rioya etilganligi va baholash faoliyatini amalga oshirish uchun qonunchilikda belgilangan talablar buzilmaganligiga eʼtibor qaratiladi. Baholovchi tashkilot shartnomani bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi oqibatida buyurtmachiga zarar yetkazilganligi uchun uning oldida javobgar boʻladi. 10. Shartnomaning amal qilish muddati tugagunga qadar taraflardan birining uni bekor qilish toʻgʻrisidagi yozma arizasi kelib tushmagan taqdirda shartnomaning muddati bir yilga uzaytirilgan hisoblanadi. 11. Mol-mulk mazkur Nizomning 4-bandiga muvofiq sud ijrochisi tomonidan mustaqil baholanganda mol-mulkning alohida olingan shartnomaviy narxi uning ichki bozorda talab va taklif konyunkturasining mavjud maʼlumotlari asosida baholash kunida amal qilib turgan narxining 70 foizidan kam boʻlmagan miqdorda belgilanadi. Sud ijrochisi mol-mulkning narxini aniqlashda bozordagi mavjud talab va takliflar toʻgʻrisidagi ochiq maʼlumotlar (bozor maʼmuriyatidan olingan maʼlumot, internetdan olingan axborot va/yoki mutaxassis xulosasi)ga asoslanadi. 12. Sud ijrochisi tomonidan mustaqil baholanishi mumkin boʻlgan mol-mulkning shartnomaviy narxi mol-mulk xatlangandan keyin oʻn kundan kechiktirmasdan belgilanishi lozim. 13. Mol-mulkni baholash toʻgʻrisida qaror qabul qilingandan eʼtiboran uning nusxasi uch ish kunidan kechiktirmasdan taraflarga yuboriladi. 14. Baholashning umumiy shartlari baholash faoliyati toʻgʻrisidagi normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq belgilanadi. 15. Ijro harakatlari davomida sud ijrochisi mol-mulkning farqlovchi belgilari (turi, navi, markasi, oʻlchami va h.k.) va haqiqiy holatini koʻrsatgan holda roʻyxatini tuzadi. 16. Sotiladigan mol-mulkning boshlangʻich narxini belgilash uchun sud ijrochisi baholash toʻgʻrisidagi qarori bilan baholovchi tashkilotni jalb qiladi. 17. Baholash muddati va baholovchi tashkilotning xizmat haqi sud ijrochisi va baholovchi tashkilot tomonidan belgilanib, bu haqda bayonnoma tuziladi. Bunda, baholash muddati ijro harakatlarini amalga oshirish uchun qonun hujjatlarida belgilangan muddat inobatga olingan holda belgilanadi, biroq ushbu muddat baholovchi tashkilotga shartnomaga muvofiq barcha hujjatlar taqdim qilingan kundan eʼtiboran oʻttiz kundan oshib ketmasligi lozim. Baholovchi tashkilotga haq toʻlash Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish jarayonida realizatsiya qilinadigan mol-mulkni baholash uchun baholovchi tashkilotga haq toʻlash tariflariga muvofiq hisoblangan kalkulatsiyaga asosan belgilanadi. 18. Baholovchi tashkilot tomonidan baholash obyektiga nisbatan belgilangan tugatilish qiymati sud ijrochisi uchun mol-mulkning boshlangʻich savdo narxini belgilashga asos boʻladi. 19. Baholash obyektlarining tugatilish qiymati (Slik) ularning bozordagi qiymati asosida quyidagi formula boʻyicha belgilanadi: Slik — mumkin boʻlgan ekspozitsiya davridan (tnorm) qisqaroq, uni ekspozitsiya qilishning belgilangan davriga (tlik) mos boʻlgan baholash obyektining tugatilish qiymati, soʻm; Sbozor — bahonalayotgan obyektning bozordagi qiymati (soʻm); k — obyekt sotilishi mumkin boʻlgan eng oxirgi narxini nazarda tutuvchi koeffitsiyent; tnorm — baholash obyekti ichki bozorda ekspozitsiya qilinadigan oʻrtacha muddat tlik — obyektining realizatsiyasi uchun belgilangan muddat; ln — tabiiy logarifm; e — tabiiy logarifmga asos qilib olinadigan son (2,718). Obyekt nomi Muddat Avtotransport vositalari Yengil avtomashinalar 2 oy. Yuk avtomobillari 3 oy. Maxsus transportlar 4 oy. Boshqa turdagi transport vositasi 6 oy. Uskunalar Mashinalar, mexanizmlar, dastgohlar 4 oy. Texnologik liniyalar 6 oy. Koʻchmas mulklar Turar joylar 3 oy. Savdoga moʻljallangan koʻchmas mulklar 4 oy. Ofisga moʻljallangan koʻchmas mulklar 6 oy. Omborlar 6 oy. Ishlab chiqarishga moʻljallangan koʻchmas mulklar 9 oy. Mulkiy kompleks 12 oy. Obyektining realizatsiyasi uchun belgilanadigan muddat sud ijrochisi tomonidan sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga asosan tayinlanadi. k Koʻchar mol-mulk Koʻchmas mol-mulk 0,95 0,9 Har qanday mol-mulkning mazkur formula yordamida hisoblangan likvid qiymati uning bozor qiymatining 70 foizidan past boʻlgan taqdirda ushbu mol-mulkning likvid qiymati uning bozor qiymatining 70 foizi miqdorida etib belgilanadi. Yaʼni, har qanday turdagi mol-mulkni qisqa muddat ichida realizatsiya qilish uchun koʻpi bilan 30 foizigacha arzonlashtirilishi mumkin. 20. Agar qonun hujjatlarida boshqacha hol nazarda tutilgan boʻlmasa, sud ijrochisi baholash natijalari boʻyicha baholovchi tashkilot tomonidan taqdim etilgan hisobot asosida savdoga chiqarish uchun mol-mulkning boshlangʻich narxini belgilaydi. 21. Mazkur Nizom talablarini buzishda aybdor shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi.