QIMMATLI QOGʻOZLAR BOZORIDAGI INSTITUTSIONAL INVESTORLAR FAOLIYATINING PROFESSIONAL STANDARTLARI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
(resolution, 2021-11-30)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 27-sentabrdagi PQ-475-sonli “Qimmatli qogʻozlar bozorini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-yil 39-son, 387-modda, 51-52-son, 507-modda) ijrosini taʼminlash maqsadida, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi huzuridagi Qimmatli qogʻozlar bozori faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish markazi, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulkini boshqarish davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bank Boshqaruvi qaror qiladi: 1. Qimmatli qogʻozlar bozoridagi institutsional investorlar faoliyatining professional standartlari toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiritilsin. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 27-sentabrdagi PQ-475-sonli “Qimmatli qogʻozlar bozorini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlari toʻplami, 2006-yil 39-son, 387-modda, 51-52-son, 507-modda) va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq, institutsional investorlarning qimmatli qogʻozlar bozoridagi professional faoliyati standartlarini belgilaydi. 1. Qimmatli qogʻozlar bozorida institutsional investor (keyingi oʻrinda — institutsional investor) boʻlib, investitsiya fondlari, sugʻurta kompaniyalari va tijorat banklari hisoblanadi. 2. Kapitalni koʻpaytirishni va uni likvidli shaklda saqlanishini taʼminlash, institutsional investorlarning asosiy maqsadi hisoblanadi. 3. Qimmatli qogʻozlarga faol ravishda pul mablagʻlarini qoʻyish, institutsional investorlarning asosiy funksiyasi hisoblanadi. 4. Institutsional investorlar moliyaviy barqarorlikni taʼminlash maqsadida oʻz aktivlarini ishonchlilik, diversifikatsiyalash, qaytarishlilik, foydalilik va likvidlilik tamoyillari asosida qimmatli qogʻozlarga investitsiya qiladilar. 5. Institutsional investorlar qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiyalarni amalga oshirishda quyidagi asosiy tamoyillarga rioya qilishlari lozim: investitsiyalarni professional boshqarish; manfaatlardagi ziddiyatlar toʻgʻrisida ogohlantirish; axborotlarning shaffofligini taʼminlash. 6. Investitsiyalarni professional boshqarish institutsional investorlar tomonidan quyidagi yoʻllar bilan taʼminlanadi: zarurat tugʻilganda, qimmatli qogʻozlari investitsiya obyekti boʻlishi mumkin boʻlgan emitentning affillangan shaxsi hisoblanmagan investitsiya maslahatchilarini investitsiya jarayoniga va tegishli malakaga ega boʻlgan (investitsiya aktivlarini ishonchli boshqaruvchi) tashkilot mutaxassislarini investitsiya aktivlarini boshqarish jarayoniga jalb qilish; investitsiya qilishning asosiy yoʻnalishlari (siyosati) koʻrsatilgan yillik biznes-rejani ishlab chiqish va tasdiqlash; qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya faoliyatini tashkil qilish (investitsiyalash obyektlarini tahlil qilish, investitsiya qilinadigan mablagʻlarni investitsiyalash obyektlari oʻrtasida taqsimlash nisbatini aniqlash, daromadlilikni davriy baholash). 7. Manfaatlarda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan ziddiyatlarni oldini olish maqsadida, institutsional investorning taʼsischilari va mansabdor shaxslari investitsiya qilish toʻgʻrisidagi qaror qabul qiluvchi organ tomonidan tegishli qaror qabul qilingunga qadar, oʻzining investitsiya obyekti bilan affillanganligi toʻgʻrisida axborot berishi kerak. 8. Axborotlarning shaffofligini taʼminlash mazkur Nizomning IV boʻlimiga muvofiq amalga oshiriladi. 9. Institutsional investorlar qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiyalarni amalga oshirishda quyidagilarni bajarishlari shart: a) qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonunchilik va monopoliyaga qarshi qaratilgan qonunchilik hujjatlari, shuningdek, mazkur Nizom talablariga rioya qilish; b) investitsiya tavakkalchiligi toʻgʻri (adekvat) baholashni amalga oshirish va samarali investitsiya qarorlarini qabul qilish uchun zarur boʻlgan moliyaviy, texnik, axborot resurslari va malakali xodimlarning mavjudligini taʼminlash; v) oʻzlik mablagʻlari (kapitallari)ning va boshqa moliyaviy koʻrsatkichlarning yetarliligi va qonunchilikda oʻrnatilgan majburiy meʼyorlarga muvofiqligini taʼminlash; g) oʻz xodimlarining qonunchilikda oʻrnatilgan malakaviy talablarga muvofiqligini taʼminlash. 10. Institutsional investor oʻz huquqlarini amalga oshirishda va majburiyatlarini bajarishda oʻz mijozlarining manfaatlariga rioya etishi lozim. 11. Institutsional investorning ichki hujjatlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda, uning xodimlariga nisbatan ular tomonidan qimmatli qogʻozlar bozorida faoliyatni amalga oshirilishidagi qoʻshimcha talablarni qamrab olishi mumkin. 12. Investitsiya aktivlari boʻyicha zarar koʻrish xavfini kamaytirish maqsadida institutsional investorlar qonunchilikda oʻrnatilgan meʼyoriy talablarga rioya qilgan holda ushbu aktivlarni diversifikatsiyasini taʼminlaydilar. 13. Institutsional investorlar axborotlarining shaffofligi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda axborotlarni oshkor etish orqali taʼminlanadi. 14. Institutsional investorning ijroiya organi institutsional investorning taʼsischilari oldida, har yili qimmatli qogʻozlarga qilingan investitsiyalar toʻgʻrisida hisobot berishga majbur. 15. Institutsional investorning xodimlari va boshqaruv organi aʼzolari tomonidan xizmat va maxfiy axborotlardan foydalanish tartibi qonunchilik bilan belgilanadi. 16. Institutsional investor tomonidan qimmatli qogʻozlar bilan bajarilgan operatsiyalar boʻyicha hujjatlarning saqlanilishi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi. 17. Mazkur Nizom talablarini buzganlikda aybdor shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. 18. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish, raqobat va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash davlat qoʻmitasi bilan kelishilgan.