Ommaviy kommunikatsiyalar sohasida qonunchilikka rioya qilinishi ustidan monitoring olib borishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(law, 2024-07-24)

Vazirlar Mahkamasining “Ommaviy kommunikatsiyalar sohasida boshqaruv tuzilmasini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2004-yil 24-noyabrdagi 555-son qaroriga muvofiq hamda ommaviy kommunikatsiyalar sohasida qonun hujjatlariga rioya qilinishi ustidan monitoring olib borishni takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasida bosma va kitob, teleradio-, audiovizual mahsulotlar va Internet tarmogʻi axborot resurslarini ishlab chiqarish va tarqatish sohasida qonun hujjatlariga rioya qilinishi ustidan monitoring olib borish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.N.Aripov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Ommaviy kommunikatsiyalar sohasida boshqaruv tuzilmasini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2004-yil 24-noyabrdagi 555-son qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan. 2. Mazkur Nizom bosma va kitob, teleradio-, audiovizual mahsulotlar va Internet tarmogʻi axborot resurslarini ishlab chiqarish va tarqatish sohasida qonunchilikka rioya qilinishi ustidan Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligining Ommaviy kommunikatsiyalar masalalari boʻyicha markazi (keyingi oʻrinlarda Markaz deb yuritiladi) tomonidan tizimli monitoring olib borish tartibini Markaz hamda Axborot va kommunikatsiyalar sohasidagi ekspert komissiyasining (keyingi oʻrinlarda Komissiya deb ataladi) vazirliklar, idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari (keyingi oʻrinlarda davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari deb yuritiladi) bilan oʻzaro hamkorlik qilishi tartibini belgilaydi. 3. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: audiovizual mahsulotlar — axborotning har qanday manbalaridagi audiovizual asarlar (kino-, tele- va videofilmlar, slaydfilmlar, diafilmlar va boshqa kino-, tele-video- va radio asarlar, fonogrammalar, qoʻshiqlar, kompyuter oʻyinlari); Internet tarmogʻining axborot resurslari — Internet jahon axborot tarmogʻiga ulangan axborot tizimlari tarkibidagi elektron shakldagi axborot, maʼlumotlar banki, maʼlumotlar bazasi; kitob mahsulotlari — kitob, broshyura, buklet shaklida tayyorlangan bosma mahsulotlar; ommaviy kommunikatsiyalar — ular vositasida axborot muntazam ravishda tarqatiladigan (matbuot, radio, televideniye orqali, kino, audiovideo yozuv, telekommunikatsiya tizimlari, shu jumladan Internet, kompyuter oʻyinlari) texnik vositalar, shuningdek har qanday boshqa vositalar; bosma mahsulotlar — bosma (poligrafiya) usulida tayyorlangan mahsulotlar (nashrlar); axborot xizmatlari bozori subyekti — Oʻzbekiston Respublikasida bosma va kitob, teleradio-, audiovizual mahsulotlar va Internet tarmogʻining axborot resurslarini ishlab chiqarish, tarqatish sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik va (yoki) jismoniy shaxs; ommaviy kommunikatsiyalar sohasi — yuridik va jismoniy shaxslarning axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (kosmik va yoʻldosh aloqa, maʼlumotlarni uzatish tarmoqlari va Internet hamda boshqalar) qoʻllanilgan holda radio va teledasturlarni, boshqa ommaviy axborotni, kompyuter oʻyinlarini tayyorlash, shakllantirish, qayta ishlash, qayta translyatsiya qilish, eshittirish va saqlash, shuningdek axborotning har qanday manbalarida (audio- va videokassetalar, video-kompakt-disklar va hokazolar) ommaviy foydalanish uchun davriy bosma va kitob mahsulotlari, audiovizual mahsulotlar va fonogrammalarni ishlab chiqarish, tarqatish va saqlash boʻyicha faoliyati; teleradiomahsulot — tele-, radio-, video-, kinoxronikal dasturlarning alohida chiqarilishi. 4. Bosma va kitob, teleradio-, audiovizual mahsulotlar va Internet tarmogʻi axborot resurslarini ishlab chiqarish va tarqatish sohasidagi qonunchilik talablariga axborot xizmatlari bozori subyektlari tomonidan rioya qilinishini oʻrganish uchun moʻljallangan va quyidagilarni taʼminlaydigan kompleks tadbirlarni amalga oshirish ushbu sohada qonunchilikka rioya qilinishi ustidan olib boriladigan monitoring predmeti hisoblanadi: a) qonunchilik talablari buzilishlarini tezkorlik bilan aniqlash, shu jumladan axborot xizmatlari bozori subyektlari tomonidan: litsenziya bitimlari va davlat roʻyxatiga olish shartlariga rioya qilinmasligi holatlarini aniqlash, shuningdek oʻz faoliyatini litsenziyasiz va davlat roʻyxatidan oʻtmasdan amalga oshirayotgan subyektlarni aniqlash; bosma va kitob, teleradio-, audiovizual mahsulotlar va Internet tarmogʻi axborot resurslarini ishlab chiqarish va tarqatish sohasida texnik reglamentlarga yoki standartlarga; xorijiy ommaviy axborot vositalarining teleradiomahsulotlarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida tarqatish tartibiga rioya qilinmasligi holatlarini aniqlash; b) vakolatli organlarni axborot xizmatlari bozori subyektlari tomonidan yoʻl qoʻyilgan qonunbuzilishlar toʻgʻrisida xabardor qilish; v) bosma va kitob, teleradio-, audiovizual mahsulotlar va Internet tarmogʻi axborot resurslarini ishlab chiqarish va tarqatish sohasida qonunchilikni takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. 5. Monitoring doimiy asosda amalga oshiriladi. 6. Quyidagilar monitoring obyektlari hisoblanadi va oʻrganilishi kerak: bosma nashrlar va kitob mahsulotlari; audiovizual mahsulotlar; Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasining, teleradio studiyalarining (efir, kabel, efir-kabel televideniyesi, radio eshittirish) mahsulotlari; xorijiy ommaviy axborot vositalarining teleradio mahsulotlari; axborot agentliklari mahsulotlari; Internet tarmogʻining axborot resurslari. 7. Monitoring Markaz va uning mintaqaviy boʻlimlari tomonidan amalga oshiriladi. 8. Monitoring axborot xizmatlari bozori subyekti davlat roʻyxatiga olingan joyda amalga oshiriladi. 9. Toshkent shahrida ishlab chiqariladigan va tarqatiladigan mahsulotlar, shuningdek xorijiy ommaviy axborot vositalarining teleradio mahsulotlari monitoringi Markazning markaziy apparati tomonidan olib boriladi. 10. Monitoring olib borilishini taʼminlash maqsadida axborot xizmatlari bozori subyektlari Markazga yoxud uning mintaqaviy boʻlimlariga davriy bosma nashrlar, kitob va audiovizual mahsulotlarning nazorat nusxalarini bepul taqdim etadilar. 11. Toshkent shahridagi axborot xizmatlari bozori subyektlari nazorat nusxalarini bevosita Markazga yetkazib beradi. Faoliyatini boshqa mintaqalarda amalga oshiradigan axborot xizmatlari bozori subyektlari nazorat nusxalarini Markazning mintaqaviy boʻlimlariga yetkazib beradilar. 12. Axborot xizmatlari bozori subyektlari tomonidan nazorat nusxalari Markazga yoxud uning mintaqaviy boʻlimlariga yetkazib berilishi ustidan nazorat: audiovizual mahsulotlar (shu jumladan chet eldan olib kelinadigan audiovizual mahsulotlar) boʻyicha — Madaniyat vazirligi (audio mahsulotlar importi boʻyicha), “Oʻzbekkino” milliy agentligi (kino-video mahsulotlar importi boʻyicha) va ularning hududiy boʻlinmalari tomonidan; bosma va kitob mahsulotlari (gazetalar, jurnallar, kitoblar, axborotnomalar, byulletenlar va hokazolar) boʻyicha Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi va uning hududiy boʻlimlari tomonidan amalga oshiriladi. 13. Monitoring uch bosqichda olib boriladi: birinchi bosqichda — axborot xizmatlari bozori subyektlari tomonidan ishlab chiqariladigan va tarqatiladigan mahsulotlar toʻgʻrisidagi axborotlar toʻplanadi va umumlashtiriladi; ikkinchi bosqichda — axborot xizmatlari bozori subyektlarining tarqatiladigan mahsulotining mazmuni bosma va kitob, teleradio-, audiovizual mahsulotlar va Internet tarmogʻi axborot resurslarini ishlab chiqarish va tarqatish sohasidagi qonunchilik talablariga muvofiqligi oʻrganib chiqiladi; uchinchi bosqichda — axborot xizmatlari bozori subyektlari tomonidan qonunchilik talablari buzilishining aniqlangan holatlari boʻyicha Markaz sabablari asoslangan xulosa, ogohlantirish va tavsiyalar tayyorlaydi. Xulosalar monitoring davomida aniqlangan qonunchilik talablari buzilishiga yoʻl qoʻygan axborot xizmatlari bozori subyektlariga nisbatan tegishli chora-tadbirlar koʻrish uchun tayyorlanadi hamda davlat hokimiyati va boshqaruv organlariga yuboriladi. Ogohlantirishlar axborot xizmatlari bozori subyekti tomonidan qonunchilik buzilgan va bundan keyin qonun buzilishiga yoʻl qoʻymaslikka va boʻlishi mumkin boʻlgan salbiy oqibatlarning oldini olishga yoʻnaltirilgan shoshilinch chora-tadbirlar koʻrish zarur boʻlgan istisno hollarda tayyorlanadi va bevosita axborot xizmatlari bozori subyektiga yuboriladi. Ogohlantirish monitoring tamom boʻlgandan keyin 5 ish kunidan kechikmay yuboriladi. Ogohlantirish bilan bir vaqtda tegishli davlat hokimiyati va boshqaruvi organiga yuboriladigan xulosa tayyorlanadi. Tavsiyalar qonunchilik buzilishining oldini olish boʻyicha takliflar bilan birga, shuningdek ommaviy kommunikatsiyalar sohasida normativ-huquqiy bazani takomillashtirish maqsadida tayyorlanadi hamda davlat hokimiyati va boshqaruvi organlariga kiritiladi. Monitoring natijalari ekspert xulosasi olish zaruriyati boʻlganda Komissiyaga koʻrib chiqish, ekspertizadan oʻtkazish va uning xulosasini tayyorlash, shuningdek ekspert xulosasini keyinchalik davlat hokimiyati va boshqaruvi organlariga yuborish uchun taqdim etiladi. 14. Markaz monitoring tamom boʻlgandan keyin 5 ish kunidan kechikmay xulosa va tavsiyalarni ularning vakolatlariga muvofiq davlat hokimiyati va boshqaruvi organlariga yuboradi. Huquq buzilishlarining ayrim holatlari boʻyicha ekspert xulosasi olish zaruriyati boʻlganda Markaz monitoringning tegishli natijalarini koʻrib chiqish uchun Komissiyaga kiritadi, Komissiya monitoring natijalari olingan sanadan 30 kundan kechikmay ularni ekspertizadan oʻtkazadi, oʻz xulosalarini tayyorlaydi va davlat hokimiyati va boshqaruvi organlariga yuboradi. 15. Quyidagilar axborot xizmatlari bozori subyektlari tomonidan yoʻl qoʻyilgan qonunchilik talablarining aniqlangan buzilishlari boʻyicha Markaz hamda Komissiya tomonidan xulosalar, ogohlantirishlar va tavsiyalar berishning maqsadi hisoblanadi: normativ-huquqiy hujjatlar talablari buzilishiga olib keladigan sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish; normativ-huquqiy hujjatlar talablari buzilishiga yoʻl qoʻygan axborot xizmatlari bozori subyektlariga nisbatan tegishli choralar koʻrish; shaxs, jamiyat va davlat manfaatlari himoya qilinishini taʼminlash boʻyicha respublika qonunchilik talablariga zid boʻlgan axborot tarqatilishining oldini olish; Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy ommaviy axborot vositalarining teleradiomahsulotlarini tarqatishning belgilangan tartibiga yuridik shaxslar tomonidan rioya qilinishi. 16. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari Markazning hamda Komissiyaning tavsiyalari va xulosalari asosida tegishli qarorlar qabul qiladi va ularni axborot xizmatlari bozori subyektlari eʼtiboriga yetkazadi, shuningdek mavjud kamchiliklarni bartaraf etish chora-tadbirlarini koʻradi. 17. Markazning hamda Komissiyaning tavsiyalari va xulosalarini koʻrib chiqish natijalari boʻyicha davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tomonidan qabul qilingan qarorlarning axborot xizmatlari bozori subyektlari tomonidan bajarilishi ustidan nazorat tegishli davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tomonidan amalga oshiriladi. 18. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari qabul qilingan qarorlar, Markaz hamda Komissiya tomonidan berilgan tavsiyalar va xulosalarni koʻrib chiqish natijalari, shuningdek mavjud kamchiliklarni bartaraf etish natijalari toʻgʻrisida Markazni hamda Komissiyani tavsiyalar va xulosalar olingan kundan boshlab 40 kalendar kundan kechikmay yozma shaklda xabardor qiladi. 19. Markaz va uning mintaqaviy boʻlimlari monitoring natijalari va ular yuzasidan qabul qilingan qarorlar boʻyicha maʼlumotlar bazasini yaratadilar va yuritadilar. 20. Monitoring olib borish davomida axborot xizmatlari bozori subyektlarining xoʻjalik faoliyatiga aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi.