Suzish sport turlarini rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2026-02-02)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasini “Faol tadbirkorlik, innovatsion gʻoyalar va texnologiyalarni qoʻllab-quvvatlash yili”da amalga oshirishga oid Davlat dasturi toʻgʻrisida” 2018-yil 22-yanvardagi PF-5308-son Farmoniga muvofiq hamda suv sporti turlari boʻyicha sport zaxirasi va yuksak mahoratli sportchilarni tayyorlash, suv sporti turlari boʻyicha bolalar trenerlarini tayyorlash va seleksiya ishlarini yoʻlga qoʻyish, sport muassasalari trenerlari va xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish tizimini takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: 2018 — 2021-yillarda suzish sport turlarini rivojlantirish chora-tadbirlari rejasi 1-ilovaga muvofiq; Budjet mablagʻlari hisobiga moliyalashtiriladigan basseynlarda shugʻullanish va ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligi: ushbu qaror bilan tasdiqlangan chora-tadbirlar rejasida belgilangan topshiriqlar ijrosining oʻz vaqtida va sifatli amalga oshirilishi yuzasidan tegishli vazirliklar va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlariga tashkiliy-metodik yordam koʻrsatsin; bir oy muddatda tizimdagi Jismoniy tarbiya va sport boʻyicha mutaxassislarni ilmiy-metodik taʼminlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish markazida 3 va 6 oylik qisqa muddatli suv sporti turlariga oʻrgatadigan trenerlarning malakasini oshirish va qayta tayyorlash oʻquv kurslarini tashkil etsin; ikki oy muddatda basseynlarni suv sporti turlari bilan shugʻullanish boʻyicha oʻquv rejalari, dasturlar va adabiyotlar bilan taʼminlasin; ikki oy muddatda budjet mablagʻlari hisobiga moliyalashtiriladigan basseynlarni (keyingi oʻrinlarda basseynlar deb ataladi) xalqaro talablarga mos sport anjomlari va uskunalari bilan taʼminlash tartibini tasdiqlasin hamda tasdiqlangan tartib asosida basseynlarni sport anjomlari va uskunalari bilan taʼminlash rejasini ishlab chiqsin; uch oy muddatda tizimdagi basseynlarga kirish va oʻtish joylarida videokuzatuv moslamalari hamda turniketlar oʻrnatilishini taʼminlasin; basseynlarning manzili, ish vaqti, koʻrsatiladigan xizmat turlari va narxlari haqidagi maʼlumotlar Internet jahon axborot tarmogʻida doimiy ravishda keng yoritilishini yoʻlga qoʻysin. 3. Belgilab qoʻyilsinki, Oʻzbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligi tizimidagi basseynlarga kirish va oʻtish joylarida videokuzatuv moslamalari va turniketlarni oʻrnatish hamda sport anjomlari va uskunalari bilan taʼminlash xarajatlari Oʻzbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligining budjetdan tashqari “Sport” maxsus hisob raqami mablagʻlari hisobiga qoplanadi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan birgalikda basseynlarda sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari bajarilishi boʻyicha doimiy ravishda tushuntirish ishlarini olib borsin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligi Xalq taʼlimi vazirligi hamda Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda uch oy muddatda: hududlarda joylashgan davlat taʼlim muassasalarining basseynlarini xatlovdan oʻtkazsin; xatlov yakunlari boʻyicha davlat va xususiy sheriklik asosida foydalanishga beriladigan hududlarda joylashgan davlat taʼlim muassasalarining basseynlari roʻyxatini tuzsin hamda mazkur roʻyxatni hamda davlat va xususiy sheriklik asosida foydalanishga berish shartlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Internet jahon axborot tarmogʻida joylashtirsin; davlat va xususiy sheriklik asosida foydalanishga beriladigan basseynlarni tushgan takliflarga koʻra ijaraga berish tizimini joriy etsin. 6. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar hokimliklari basseynlarning yil davomida uzluksiz faoliyat yuritishini taʼminlash, ulardan samarali foydalanish maqsadida barcha zarur tashqi muhandislik-kommunikatsiya infratuzilmasi (elektr energiyasi, gaz, suv taʼminoti, kanalizatsiya, avtomobil yoʻllari va boshqalar) bilan belgilangan tartibda taʼminlasinlar. 7. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Q.V. Akmalov va Oʻzbekiston Respublikasi jismoniy tarbiya va sport vaziri Sh.X. Israilov zimmasiga yuklansin. T/r Amalga oshiriladigan tadbirlar nomi Ijro muddati Masʼul ijrochilar I. Suzish sport turi boʻyicha oʻquv-metodik bazani takomillashtirish 1. Suzish sport turi boʻyicha musobaqalar oʻtkazish tartibini xalqaro qoidalarga asoslangan holda ishlab chiqish va tasdiqlash. 2018-yil II chorak Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Milliy olimpiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi 2. Suzish sport turlari boʻyicha trenerlar uchun mashgʻulotlarni tashkil etish yuzasidan oʻquv-metodik qoʻllanmalarni ishlab chiqish hamda sport taʼlim muassasalarini taʼminlash. 2018-yil III chorak Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi 3. Suzish sport turi boʻyicha professional sportchilar uchun ratsional ovqatlanish va maxsus dori vositalari qabul qilish mezonlarini aks ettiruvchi metodik tavsiyalarni ishlab chiqish. 2018-yil III chorak Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi,Milliy antidoping agentligi,Milliy olimpiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi II. Suzish sport turlarini ommalashtirish, iqtidorli sportchilarni saralash (seleksiya) ishlari samaradorligini oshirish 4. Suv sporti turlari boʻyicha Oʻzbekiston chempionati musobaqalarini quyidagicha oʻtkazish, gʻolib sportchilarni aniqlash va taqdirlash: 1-bosqich — tuman (shahar) miqyosida; 2-bosqich — Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri miqyosida; 3-bosqich — respublika miqyosida (final). Taqvim reja asosida Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Milliy olimpiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 5. Suzish sporti turlarining ommaviyligini yanada oshirish maqsadida: bolalar-oʻsmirlar, ayniqsa uyushmagan yoshlar oʻrtasida suzish boʻyicha “Yosh olimpiyachilar”, “Olimpiya umidlari”; qizlar oʻrtasida sinxron suzish boʻyicha “Suv parisi”, suv sporti turlari boʻyicha “Nafosat olami” sport musobaqalarini tashkil etish. Taqvim reja asosida Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Milliy olimpiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 6. Basseynlarda har chorakda iqtidorli sportchilarni saralashga yoʻnaltirilgan suzish boʻyicha musobaqa va bellashuvlarni tashkil etish. 2018-yildan boshlab doimo Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi 7. Aholi, ayniqsa umumtaʼlim maktablari, kasb-hunar kollejlari va oliy taʼlim muassasalari oʻquvchi-talabalari oʻrtasida umumxalq va xalqaro bayramlarga bagʻishlangan suzish boʻyicha havaskorlar sport festivallarini oʻtkazish. Reja asosida Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi 8. Suzish sport turlari boʻyicha oʻtkaziladigan musobaqalar jarayonlarining shaffofligi va xolisligini taʼminlash yuzasidan uzluksiz ravishda videokuzatuv joriy etish. 2018-yildan boshlab doimo Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, homiy tashkilotlar 9. Suzish sport turlari boʻyicha nufuzli musobaqalarda gʻolib va sovrindor boʻlgan Oʻzbekiston sportchilari va sport faxriylarining salohiyatidan yosh avlodni tarbiyalash hamda xalqaro sport aloqalarini mustahkamlashda samarali foydalanish. 2018-yildan boshlab doimo Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Milliy olimpiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari III. Mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishni takomillashtirish 10. Jismoniy tarbiya va sport boʻyicha mutaxassislarni ilmiy-metodik taʼminlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish markazida 3 va 6 oylik qisqa muddatli suv sporti turlariga oʻrgatadigan trenerlarning malakasini oshirish va qayta tayyorlash oʻquv kurslarini tashkil etish. 2018-yil II chorak Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 11. Jismoniy tarbiya va sport boʻyicha mutaxassislarni ilmiy-metodik taʼminlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish markazining oʻquv jarayoniga suzish sport turlari boʻyicha xalqaro tajribani tatbiq etish, Oʻzbekiston sport terma jamoalari oʻquv mashgʻulotlariga va tayyorgarlik jarayonlarini tegishli video va koʻrgazmali materiallar bilan taʼminlash. 2018-yildan boshlab doimo Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Milliy olimpiya qoʻmitasi 12. Jismoniy tarbiya va sport boʻyicha mutaxassislarni ilmiy-metodik taʼminlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish markaziga har yili nufuzli xorijiy sport-taʼlim muassasalari professor-oʻqituvchilarini jalb etish, ular ishtirokida anjumanlar, amaliy mahorat saboqlari va namunali oʻquv darslarini oʻtkazish hamda oʻquv, sport va ilmiy-tadqiqot ishlari yuzasidan hamkorlik ishlarini amalga oshirish. 2018-yildan boshlab doimo Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Milliy olimpiya qoʻmitasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 13. Suv sporti turlari boʻyicha xalqaro tajribani oʻrgangan holda trenerlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish oʻquv dasturlarini ishlab chiqish, trenerlarni malaka oshirish uchun xorijiy mamlakatlarga yuborish. 2018-yil III chorak, doimo Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 14. Jismoniy tarbiya va sport boʻyicha mutaxassislarni ilmiy-metodik taʼminlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish markazida basseynlarning ekspluatatsiyasi jarayonlariga masʼul xodimlarni (filtrlovchi, dezinfektor va shu kabilarni) tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha qisqa muddatli kurslarni tashkil qilish. 2018-yildan III chorak Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 15. Hududlarda suzish sport turlari boʻyicha trenerlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi mutaxassislar bilimini oshirishga qaratilgan amaliy seminarlarni tashkil qilish. 2018-yildan boshlab doimo Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari IV. Suzish boʻyicha sport inshootlaridan foydalanish samaradorligini oshirish 16. Aholi, ayniqsa ijtimoiy himoyaga muhtoj fuqarolarni basseynlardan foydalanishi uchun yetarli shart-sharoitlar yaratish, shu jumladan, ular uchun maxsus jadvallarni ishlab chiqish. 2018-yildan boshlab doimo Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, “Mahalla” xayriya jamoat fondi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 17. Basseynlardagi suvni isitish va filtrlash tizimini muqobil energiyadan (quyosh batareyalaridan) foydalangan holda amalga oshirish tizimini joriy etish. 2019-yildan boshlab doimiy Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 18. Basseynlarning yil davomida uzluksiz faoliyat yuritishini tashkil qilish uchun doimiy elektr va gaz taʼminoti bilan taʼminlashning qatʼiy choralarini koʻrish. 2018-yildan boshlab doimo Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari V. Basseynlarni moddiy qoʻllab-quvvatlash 19. 2018-2019-yillarda basseynlarni xalqaro talablarga mos sport anjomlari va uskunalari bilan taʼminlash rejasini ishlab chiqish hamda reja asosida basseynlarni sport anjomlari va uskunalari bilan taʼminlash. 2018-yil III chorak, amalga oshirish 2018-2019-yillar Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Milliy olimpiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 20. Basseynlarga kirish va oʻtish joylarida video kuzatuv moslamalari hamda turniketlar oʻrnatish. 2018-yil III-chorak Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, mutasaddi vazirlik va idoralar 21. Xalqaro sport musobaqalari oʻtkazish uchun moʻljallangan basseynlarni elektro xronometrlar, pnevmaqutilar bilan taʼminlash. 2019-yil II-III chorak Oʻzbekiston suzish federatsiyasi, Milliy olimpiya qoʻmitasi, Jismoniy tarbiya va sport vazirligi 22. Basseynlarni suv sporti turlari bilan shugʻullanish boʻyicha oʻquv rejalari, dasturlar va adabiyotlar bilan taʼminlash. 2018-yil III chorak Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi 23. Suv sport turlari boʻyicha tizimli sport musobaqalarini oʻtkazish maqsadida basseynlarning (muassasa) sport tadbirlari kalendar rejasi uchun har yili mablagʻ ajratish. 2019-yildan boshlab doimiy Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Moliya vazirligi, Milliy olimpiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi VI. Ommaviy axborot vositalari, Internet jahon axborot tarmogʻining imkoniyatlaridan faol foydalangan holda aholi oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish 24. Ommaviy axborot vositalari, shu jumladan, Internet jahon axborot tarmogʻida suv sporti turlarini keng targʻib qilish choralarini amalga oshirish hamda ijtimoiy roliklar tayyorlash. 2018-yildan boshlab doimo Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston Matbuot va axborot agentligi, Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Milliy olimpiya qoʻmitasi 25. Suzish sport turlari boʻyicha Oʻzbekiston chempionatlari va kubok musobaqalari, ommaviy sport tadbirlari toʻliq yoritilishini taʼminlash. 2018-yildan boshlab doimo Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi, Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Oʻzbekiston suzish federatsiyasi 26. Suzish sport turlari boʻyicha mashhur sportchilar va sport faxriylari bilan davra suhbatlari, muloqotlar va mahorat saboqlari oʻtkazish. 2018-yildan boshlab doimo Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi 1. Ushbu Nizom budjet mablagʻlari hisobiga moliyalashtiriladigan basseynlarda (keyingi oʻrinlarda basseynlar deb ataladi) shugʻullanish va ulardan foydalanish tartibini belgilaydi. Ushbu Nizom talablari budjet mablagʻlari hisobiga moliyalashtirilmaydigan basseynlar uchun tavsiyaviy tusga ega. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: shugʻullanuvchi — suzish sport turi boʻyicha sogʻlom turmush tarzini olib borish maqsadida oʻz istagiga koʻra trener qoʻl ostida yoki trenersiz shugʻullanadigan jismoniy shaxs (havaskor); oʻquvchi-sportchi — sogʻlomlashtirish tayyorlov bosqichidan oʻtgan hamda suzish sport turi bilan trener qoʻl ostida muntazam shugʻullanadigan (haftasiga kamida 6 soat), doimo oʻzining sport mahoratini oshirib boradigan va sport tadbirlarida qatnashadigan jismoniy shaxs. 3. Basseynlarning asosiy faoliyati bolalar, oʻsmirlar va yoshlar uchun mashgʻulotlar jarayonini amalga oshirish, jismoniy tarbiya va sport bilan muntazam shugʻullanishga jalb etish, sport zaxirasi va yuqori mahoratli sportchilar tayyorlash boʻyicha oʻquv-mashq jarayonini tashkil etish, shuningdek, aholini sogʻlomlashtirish maqsadida suzish sport turlari bilan shugʻullanishga jalb etishdan iborat. 4. Basseynlarda sogʻlomlashtirish guruhlarini tashkil etishdan asosiy maqsad ularni suv sportiga keng jalb qilish va sogʻlomlashtirishga imkon yaratish hisoblanadi. 5. Basseynlardagi sogʻlomlashtirish guruhlarida shugʻullanish uchun sogʻligʻiga koʻra va sport bilan shugʻullanish uchun tibbiy nuqsonlari boʻlmagan bolalar, oʻsmirlar va yoshlar, shuningdek, tibbiy ruxsatnoma asosida nogironligi boʻlgan shaxslar uchun teng sharoitlar yaratiladi. 6. Basseynlarda shugʻullanish istagini bildirgan shaxslar ushbu basseyn tegishli boʻlgan muassasaga quyidagi hujjatlarni taqdim etishlari shart: ariza (voyaga yetmagan shaxslar uchun ularning ota-onalari yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan); shaxsni tasdiqlovchi hujjat (pasport yoki tugʻilganlik haqidagi guvohnoma); 086-u-shakldagi tibbiy maʼlumotnoma, teri tanosil vrachi va kardiolog tomonidan shugʻullanishga berilgan ruxsatnoma; shugʻullanuvchining sport musobaqalarida erishgan natijalarini tasdiqlovchi hujjatlar (agar mavjud boʻlsa); shugʻullanuvchining 3,5 x 4,5 sm oʻlchamdagi 4 dona rangli fotosurati; shugʻullanuvchining sport pasporti nusxasi, agar mavjud boʻlsa (hujjatlarni topshirish vaqtida sport pasportining asl nusxasi koʻrsatiladi); shugʻullanuvchining avvalgi shugʻullangan sport muassasasidan shugʻullanganligini tasdiqlovchi maʼlumotnoma (agar shugʻullangan boʻlsa). 7. Shugʻullanuvchilar basseynlarning sogʻlomlashtirish guruhlariga qabul qilingan kundan eʼtiboran ularga basseynga kirish va suv havzasidan foydalanishga ruxsat beriladi. 8. Basseynlarning sogʻlomlashtirish guruhlariga yetti yoshdan boshlab (agar chuqurligi bir metrdan oshiq boʻlmagan basseyn boʻlsa, toʻrt yoshdan boshlab) barcha xohish bildirgan shaxslar qabul qilinishi mumkin. 9. Basseynlardan bir marta shugʻullanish istagini bildirgan shaxslar ushbu Nizomning 11-bandida keltirilgan maxsus shaxsiy sport kiyimida, basseynning tibbiy xodimlari koʻrigidan oʻtib, belgilangan toʻlovni amalga oshirgan holda shugʻullanishi mumkin. 10. Shugʻullanuvchilar tomonidan basseynlardan foydalanishda quyidagilarga amal qilinishi shart: basseynlarning kirish-chiqish joylarida oʻrnatilgan turniketlar orqali belgilangan vaqtda oʻtish; kiyim shkaflarida tashqi kiyimlarni (koʻcha uchun moʻljallangan kiyimlar, poyabzallar va boshqalarni) yechib qoldirish va basseyn hududida faqat ruxsat etilgan, yaʼni basseynlar uchun moʻljallangan oyoq kiyimlarda boʻlish; basseynlardan foydalanish vaqtiga rioya qilish. Bunda, sogʻlomlashtirish guruhlarida mashgʻulotlar jarayoniga 45 daqiqa (akademik soat) hamda shugʻullanuvchilar yechinib-kiyinishi va yuvinishi uchun 15 daqiqa vaqt belgilanadi; sogʻlomlashtirish guruhlarining haftalik rejimi 135 daqiqa (uch akademik soat) etib belgilanadi. 11. Basseynlarga kirish va undan foydalanish uchun shugʻullanuvchilarning har birida suzish mashgʻuloti uchun moʻljallangan maxsus shaxsiy (suzish uchun sport kiyimi va bosh kiyimi, basseynda foydalanish uchun alohida oyoq kiyimi, suzish koʻz oynagi, sochiq, sovun) buyumlar boʻlishi kerak. Shugʻullanuvchilarda suzish uchun moʻljallangan maxsus shaxsiy buyumlar toʻliq boʻlmagan taqdirda, ularga basseynlarga kirish va ulardan foydalanishga ruxsat berilmaydi. 12. Basseyndan foydalanish davrida trenerlarning basseynlarda xavfsizlikni taʼminlash va basseynlardan foydalanish qoidalari bilan bogʻliq barcha talablari shugʻullanuvchilar tomonidan soʻzsiz bajarilishi shart. 13. Basseynlardan foydalanish davrida shugʻullanuvchilar tomonidan suvga tushish yoki undan chiqish trenerlarning koʻrsatmasiga asosan amalga oshiriladi (trenersiz shugʻullanuvchilar bundan mustasno). Belgilangan koʻrsatmalar berilganda shugʻullanuvchilar oʻzlari yaqin turgan zinalar orqali berilgan koʻrsatmani amalga oshiradilar. 14. Basseynlardan foydalanish davrida dastlabki mashgʻulotlar jarayonlarida qatnashayotgan shugʻullanuvchilarga suzishga oid xavfsizlik qoidalari trenerlar tomonidan tanishtiriladi va shugʻullanuvchilar tanishtirganligi toʻgʻrisida tegishli jurnalga imzo qoʻydiriladi. 15. Basseynlardan foydalanish davrida quyidagilar taqiqlanadi: sakrash taqiqlangan joylardan basseynga sakrash (tushish), shu jumladan, basseynlarning sayoz joyiga bosh bilan sakrash; mashgʻulot vaqtida boshqa shugʻullanuvchilarning yoʻlini toʻsish va ularning hayotiga xavf tugʻdiradigan boshqa harakatlarni amalga oshirish; basseynlar ichidagi maxsus yoʻlaklarni ajratib turuvchi arqonga osilib turish; mashgʻulot vaqtida boshqa shugʻullanuvchilarga xalaqit berish; basseynlarda koʻndalang suzish (yoʻlakdan yoʻlakka va suvdan chiqish zinasiga oʻtish bundan mustasno); shovqin chiqarish va yordam berish toʻgʻrisida notoʻgʻri xabar tarqatish; basseynlarda ushbu Nizomning 11-bandida qayd etilgan suzish uchun moʻljallangan maxsus kiyimlarsiz shugʻullanish; basseynlarda saqich chaynash, ovqatlanish va alkogolli ichimlik isteʼmol qilish; basseynlarga masʼul boʻlgan shaxslarning ruxsatisiz suvda suzish uchun oyoqqa kiyiladigan moslama (lastalar) va suzish niqoblaridan (maskalaridan) foydalanish; basseynlarga begona narsalarni tashlash; basseynlarga masʼul boʻlgan shaxslarning ruxsatisiz basseyn atrofida joylashgan moddiy inventarlardan foydalanish yoki inventarlarga qasddan shikast yetkazish; basseyn atrofida yugurish va oyoq kiyimisiz yurish; har qanday texnik-muhandislik jihozlarni boshqarish va ularni oʻchirish, yoqish hamda tegish. 16. Basseynlarning sogʻlomlashtirish guruhlarida shugʻullanuvchilar sogʻligʻiga xavf tugʻdirmaslik maqsadida quyidagi shaxslar basseynlardan foydalanishi mumkin emas: sogʻligʻi bilan bogʻliq salbiy (teri, yuqumli, qon ketish kasalliklari va shu kabilar) holatlarga ega boʻlgan shaxslar; alkogolli ichimlik isteʼmol qilgan shaxslar. 17. Basseynlar sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari talablariga javob berishi kerak. 18. Basseynlarga olinadigan suv “Ichimlik suvi. Gigiyenik talablar va sifati ustidan nazorat” O'zDST 950:2011 talablariga mos boʻlishi shart. 19. Basseynlarda har kuni filtrlash va zararsizlantirish ishlari amalga oshiriladi. 20. Basseynlarda suvning holatiga koʻra suv toʻliq chiqarib yuborilgandan soʻng dezinfeksiya tadbirlari oʻtkaziladi va yangi suv bilan toʻldiriladi. 21. Basseyn rahbariyati tomonidan ochiq va yopiq basseynlar suvini bahor-yoz mavsumida har 10 kunda, qolgan mavsumlarda bir oyda bir marta Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining hududiy boʻlimlari xodimlarini taklif etib, suv sifatini tekshirish tashkil etiladi. 22. Basseynlarda shugʻullanuvchilardan tushgan mablagʻlar (boshlangʻich tayyorlov guruhi, oʻquv-mashq guruhi, sportda kamolotga erishish guruhi va oliy sport mahorati bosqichi guruhlarida shugʻullanuvchi sportchilar bundan mustasno) belgilangan tartibda quyidagilarni qoplash uchun sarflanadi: basseynlarda pullik xizmat koʻrsatayotgan trenerlarga ish haqi toʻlash; basseynlarning kommunal toʻlov xarajatlari; basseynlarning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va boshqa xarajatlar. 23. Basseynlarda faoliyat yuritayotgan xodimlarni ragʻbatlantirish Vazirlar Mahkamasining “Sport maktablari faoliyatini hamda sport maktablari trenerlari va mutaxassislari mehnatini moddiy ragʻbatlantirish tizimini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida” 2010-yil 23-sentabrdagi 211-son qarori va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 24. Basseynlarda shugʻullanish uchun toʻlovlar ota-onalar yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 25. Basseynlarda shugʻullanish uchun toʻlanadigan oylik toʻlov har oyning 10-kunidan kechikmay toʻlanishi shart (bir martalik shugʻullanuvchilar tomonidan toʻlanadigan toʻlovlar bundan mustasno). 26. Basseynlarda shugʻullanish uchun oylik va bir martalik toʻlovlar basseyn rahbariyati tomonidan yuqori turuvchi tashkilot bilan kelishgan holda belgilanadi. 27. Shugʻullanuvchi kasalligi davrida (2 haftadan kam boʻlmaganda) basseynlarda shugʻullanish uchun toʻlov olinmaydi. Bunda, shugʻullanuvchining kasalligi toʻgʻrisidagi arizasi (voyaga yetmagan shaxslar uchun ularning ota-onalari yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan beriladi) va davolash muassasasidan yoki tegishli hudud vrachidan olingan maʼlumotnoma taqdim etilishi zarur. 28. Basseynlarda shugʻullanish uchun amalga oshiriladigan toʻlov tegishli xizmat koʻrsatuvchi bank yoki basseynlarda tashkil etilgan kassalarga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi va toʻlov toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjat (kvitansiya) nusxasi basseynlarning masʼul xodimlariga taqdim etiladi. 29. Agar toʻlov pul oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshirilgan boʻlsa, basseynlarning masʼul xodimiga toʻlov topshiriqnomasining nusxasi (toʻlov toʻlanganligi toʻgʻrisidagi bank belgisi qoʻyilgan holda) taqdim etiladi. 30. Agar toʻlov ushbu Nizomning 25-bandida koʻrsatilgan muddatdan soʻng ikki hafta mobaynida uzrli sabablarsiz toʻlanmagan taqdirda, bu shugʻullanuvchilarning roʻyxatdan chiqarilishi uchun asos boʻladi. 31. Basseynlarda shugʻullanganligi uchun mavjud boʻlgan qarzdorlik bir oy ichida toʻlangan taqdirda, shugʻullanuvchi ushbu guruhning oʻquv dasturlari talablarini bajargandan soʻng shugʻullanuvchilar safiga qayta tiklanadi. 32. Basseynlarda shugʻullanuvchilarning quyidagi toifalari toʻlovdan ozod etiladi: belgilangan norma va talablarni bajarib, boshlangʻich tayyorlov guruhlari, oʻquv-mashgʻulot, sportda kamolotga erishish va oliy sport mahorati guruhlariga oʻtgan shugʻullanuvchilar (oʻquvchi-sportchilar); Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalar farzandlari va nogironligi boʻlgan bolalar; toʻliq davlat taʼminotida boʻlgan yetim bolalar va ota-ona qarovisiz qolgan bolalar. Shugʻullanuvchi nazorat-normativ meʼyorlarini bajargan taqdirda istisno tariqasida toʻlovdan ozod etilishi mumkin. 33. Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalarning farzandlarini toʻlovdan ozod etish uchun quyidagi hujjatlar taqdim etilishi lozim: ota-onalarning arizasi; oilaning Ijtimoiy reyestrga kiritilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumot. Bunda maʼlumot “Yagona milliy ijtimoiy himoya” axborot tizimidan “Elektron hukumat” tizimining idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali elektron shaklda tekshiriladi yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali olingan maʼlumotnoma qogʻoz shaklda taqdim etiladi. 34. Nogironligi boʻlgan shugʻullanuvchilarga nogironlik toʻgʻrisida tegishli organlar tomonidan beriladigan guvohnoma asos boʻladi. 35. Yetim bolalar va ota-onasining yoki boshqa qonuniy vakillarning qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga davlat tarbiya, davolash-sogʻlomlashtirish, tibbiy-ijtimoiy muassasalari tomonidan berilgan maʼlumotnoma asos boʻladi. 36. Agarda bir oilaning ikki va undan ortiq farzandi basseynda shugʻullansa, ulardan har birining shugʻullanishi uchun belgilangan oylik toʻlovning 70 foizi miqdorida toʻlov amalga oshiriladi. 37. Toʻlovdan ozod etiladigan shugʻullanuvchilar roʻyxati (guruhlarda shugʻullanuvchilar umumiy sonining 20 foizidan koʻp emas) ushbu Nizomning 40-bandida koʻrsatilgan Komissiyaning qarori bilan tasdiqlanadi hamda ushbu qaror asosida muassasa direktorining buyrugʻi chiqariladi. 38. Basseynlarda shugʻullanish uchun toʻlovlardan ozod etish boʻyicha Komissiya (keyingi oʻrinlarda Komissiya deb ataladi) tuziladi. 39. Komissiya basseyn (muassasa) direktori buyrugʻi asosida 7 kishidan iborat boʻlgan Komissiya raisi, uning oʻrinbosari, Komissiya kotibi va aʼzolaridan iborat tarkibda tuziladi: Komissiya tarkibiga muassasa direktori, uning oʻrinbosari, uslubchilar, trenerlar, shugʻullanuvchilarning ota-onalari kiritilishi mumkin. 40. Quyidagilar Komissiyaning asosiy vazifasi hisoblanadi: oʻquv yilining boshlanishida, zarur hollarda oʻquv yili davomida basseynlarda shugʻullanishi uchun belgilangan toʻlovdan ozod etish masalasini koʻrib chiqish; shugʻullanish uchun toʻlanadigan toʻlovdan ozod etiladiganlar roʻyxatini shakllantirish va tasdiqlash. 41. Basseynda shugʻullanish uchun toʻlovlardan ozod etish boʻyicha tushgan hujjatlarni Komissiya har chorakda kamida bir marotaba koʻrib chiqib, tegishli qaror qabul qiladi. Komissiya qarori bayonnoma tarzida rasmiylashtiriladi va Komissiya raisi tomonidan tasdiqlanadi. 42. Basseynlarning sogʻlomlashtirish yoki sport guruhlarida shugʻullanuvchilar uchun oʻtkaziladigan mashgʻulotlar jarayonlari quyidagi shakllarda amalga oshiriladi: guruh mashgʻulotlarida amaliy va nazariy mashgʻulotlar; yakka tartibda amaliy va nazariy mashgʻulotlar. 43. Sogʻlomlashtirish guruhlardagi shugʻullanuvchilarning mashgʻulot yuklamalari individual holda (shugʻullanuvchining sogʻligʻiga koʻra) vrach koʻrsatmasidan kelib chiqib amalga oshiriladi. Sport guruhlarida shugʻullanish davomati va yuklamalari hajmi, nazorat meʼyorlari Oʻzbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan oʻquv dasturlari va yillik oʻquv rejalari asosida tashkil etiladi. 44. Oʻquvchi-sportchilarni guruhdan guruhga oʻtkazish nazorat-normativ meʼyorlari ushbu Nizomga 1-ilovada keltirilgan talablar bajarilishi asosida oʻquv yili yakunida amalga oshiriladi. 45. Nazorat-normativ meʼyorlari Olimpiada oʻyinlari oʻtkazilishining davriyligini inobatga olib, har toʻrt yilda bir marta kelgusi toʻrt yil muddatga tuziladi. 46. Nazorat-normativ meʼyorlari oʻzgarishiga qarab Oʻzbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligi tomonidan qayta koʻrib chiqilishi va tasdiqlanishi mumkin. 47. Basseynlarda shugʻullanuvchilar yoshi ushbu Nizomga 2-ilovada keltirilgan meʼyorlarga muvofiq belgilanadi. 48. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar. I. Sogʻlomlashtirish guruhidan boshlangʻich tayyorgarlik guruhiga 7-8 yoshli oʻgʻil va qiz bolalarni saralab olish nazorat-normativ talablari T/r Nazorat mashqlari Oʻgʻil bolalar Qiz bolalar Umumiy jismoniy tayyorgarlik 1. 1 kg ogʻirlikdagi meditsinbolni uloqtirish 3,8 m va undan koʻp 3,3 m va undan koʻp 2. Tik turgan xolda oyoqlarni bukmasdan oldinga egilish (baho) “5” — qoʻl qismi toʻliq yerga tegishi; “4” — qoʻl barmoqlari toʻliq yerga tegishi; “3” — qoʻl barmoqlarining uchi yerga tegishi. 3. Qoʻllarni birlashtirib oldinga-orqaga aylantirish (baho) “5” — qoʻllar orasida 0 — 10 sm “4” — qoʻllar orasida 11 — 20 sm “3” — qoʻllar orasida 21 — 30 sm 4. Mokisimon yugurish 3x10 m (soniya) 10 soniyadan yuqori boʻlmasligi kerak 10,5 soniyadan yuqori boʻlmasligi kerak 5. Yil davomida koʻkrakda erkin suzish usulini mukammal bilish (metr) 50 m 50 m 6. Sport toifasi (razryad) toifasiz toifasiz II. Boshlangʻich tayyorlov guruhining ikkinchi oʻqitish yiliga 8 yoshli oʻgʻil va qiz bolalarni oʻtkazish (qabul qilish) nazorat-normativ talablari T/r Nazorat mashqlari Oʻgʻil bolalar Qiz bolalar Umumiy jismoniy tayyorgarlik 1. Mokisimon yugurish 3x10 m (soniya) 9,5 soniyadan yuqori boʻlmasligi kerak 10 soniyadan yuqori boʻlmasligi kerak 2. 1 kg ogʻirlikdagi meditsinbolni uloqtirish 4.0 m dan kam boʻlmagan 3,5 m dan kam boʻlmagan 3. Tik turgan xolda, oyoqlarni bukmasdan oldinga egilish (baho) “5” — qoʻl qismi 15 sm va undan ortiq yerga tegishi; “4” — qoʻl qismi 10 — 14 sm yerga tegishi; “3” — �oʻl qismi 5 — 9 sm yerga tegishi. 4. Qoʻllarni birlashtirib oldinga orqaga aylantirish (baho) Tutqich kengligi 15 sm dan oshmasligi kerak 5. Toʻpiq egiluvchanligi (baho) “5” — oyoq uchlari 185o“4” — oyoq uchlari 180o “3” — oyoq uchlari 175o Texnik va suzish tayyorgarlik 6. Uzunlikga sirpangan holda koʻkrakda va chalqancha suzish (m) 7,5 7,5 7. 15 m startdan suzish (soniya) “delfin” usulida-13,0 soniya va undan tez “chalqancha” usulida-13,0 soniya va undan tez “brass” usulida-15,0 soniya va undan tez “erkin” usulda-12,0 soniya va undan tez 8. 25 m oyoqda suzish (soniya) “delfin” usulida-27,5 soniya va undan tez “chalqancha” usulida-26,0 soniya va undan tez “brass” usulida-28,5 soniya va undan tez “erkin” usulda-25,5 soniya va undan tez 9. Razryad normalariga suzish 50 m “delfin” usulida kamida III oʻsmirlar razryadi 50 m “chalqancha” usulida kamida III oʻsmirlar razryadi 50 m “brass” usulida kamida III oʻsmirlar razryadi 50 m “erkin” usulida kamida III oʻsmirlar razryadi 10. Suzish usullari texnikasini koʻrsatish 100 m aralash (kompleks) usulda suzish 100 m aralash (kompleks) usulda suzish 11. Musobaqada sport toifasini qoʻlga kiritish III oʻsmirlar razryadini bajarish III oʻsmirlar razryadini bajarish III. Oʻquv-tayyorlov guruhlariga 9 — 12 yoshli oʻgʻil va qiz bolalarni qabul qilish va guruhdan guruhga oʻtkazish nazorat-normativ talablari Nazorat mashqlari 1 yil 2 yil 3 yil 3 yildan ortiq oʻgʻil bolalar qiz bolalar oʻgʻil bolalar qiz bolalar oʻgʻil bolalar qiz bolalar oʻgʻil bolalar qiz bolalar Umumiy jismoniy tayyorgarlik Turgan joyidan uzunlikka sakrash (sm) 155 140 170 155 190 170 195 180 Turnikda tortilish (son) 2 - 4 - 6 3 8 4 Gimnastik oʻrindiqqa tiranib qoʻllarni bukib-yozish (son) - 6 - 10 - - - - 1 kg ogʻirlikdagi meditsinbolni uloqtirish (m) 4,5 4 5,3 4,8 7,5 6 9 7 Mokisimon yugurish 3x10 m (soniya) 9,3 9,8 9,1 9,6 8,8 9,4 8,5 9,2 Maxsus jismoniy tayyorgarlik 10 sm tepalikda tik turgan xolda oyoqlarni bukmasdan oldinga egilish + + + + + + + + Qoʻllarni birlashtirgan holda oldinga orqaga aylantirish Tutqich kengligi 20 sm dan oshmasligi kerak Texnik-taktik tayyorgarlik Razryad normalariga suzish: 100 m “delfin”; 100 m “chalqancha”; 100 m “brass”; 100 m “erkin”; III razryad II razryad I razryad 50 m oyoqda suzish (soniya) delfin — 55,0 soniya chalqancha — 52.0 soniya brass — 57,0 soniya erkin — 51,0 soniya delfin — 50,0 soniya chalqancha — 48,5 soniya brass — 51,0 soniya erkin — 48,0 soniya delfin — 47,0 soniya chalqancha — 45,0 soniya brass — 47,0 soniya erkin — 44,0 soniya Bir nafasda toʻlqinsimon harakatlar bilan suv ostida 15 m suzib oʻtish (bahoga) “5” — 12 soniya “4” — 13 soniya “3” — 15 soniya “5” — 11 soniya “4” — 12 soniya “3” — 13 soniya “5” — 10 soniya “4” — 11 soniya “3” — 12 soniya Suzish usullari texnikasini koʻrsatish 200 m aralash (kompleks) usuli Sport natijasi Musobaqada sport razryadlarini bajarish III kattalar razryadi II kattalar razryadi II-I kattalar razryadi IV. Sportda kamolotga erishish guruhlariga 13 — 15 yoshli oʻgʻil va qiz bolalarni qabul qilish va guruhdan guruhga oʻtkazish nazorat-normativ talablari Nazorat mashqlari 1 yil 2 yil 2 yildan ortiq oʻgʻil bolalar qiz bolalar oʻgʻil bolalar qiz bolalar oʻgʻil bolalar qiz bolalar Umumiy jismoniy tayyorgarlik Turgan joyidan uzunlikka sakrash (sm) 200 185 210 190 220 195 Turnikda tortilish (son) 8 va undan ortiq 5 va undan ortiq 10 va undan ortiq 6 va undan ortiq 12 va undan ortiq 7 va undan ortiq Mokisimon yugurish 3x10 m (soniya) 8,8 9,8 8,5 9,6 8,2 9,4 3 km yugurish (baho) “5” — Oʻgʻil bolalar 12 daqiqa va undan tez; Qiz bolalar12,45 daqiqa va undan tez; “4” — Oʻgʻil bolalar 12,15 — 12 daqiqa; Qiz bolalar 13 — 12,45 daqiqa; “3” — Oʻgʻil bolalar 12,45 — 12,15 daqiqa; Qiz bolalar 13,15 — 13 daqiqa. Maxsus jismoniy tayyorgarlik 15 sm tepalikda tik turgan xolda, oyoqlarni bukmasdan oldinga egilish + + + + + + Qoʻllarni birlashtirilgan holda oldinga orqaga aylantirish Tutqich kengligi 15 sm oshmasligi kerak Sport natijasi Musobaqada sport razryadlarini bajarish I kattalar razryadi I kattalar razryadi, Sport ustaligiga nomzod Sport ustaligiga nomzod, Sport ustasi V. Oliy sport mahorati guruhlariga 15 yosh va undan katta yoshdagi oʻgʻil va qiz bolalarni qabul qilish uchun nazorat-normativ talablari Nazorat mashqlari Umumiy jismoniy tayyorgarlik Oʻgʻil bolalar Qiz bolalar Turnikda tortilish (son) 14 va undan koʻp 8 va undan koʻp 3 km. yugurish (bahoga) “5” — 12 daqiqa va undan tez; “4” — 12,15-12 daqiqa; “3” — 12,45-12 daqiqa. “5” — 12,45 va undan tez; “4” — 13-12,45 daqiqa; “3” — 13,15-13 daqiqa. Maxsus jismoniy tayyorgarlik Qoʻllarni birlashtirilgan holda, oldinga orqaga aylantirish Tutqich kengligi 15 sm dan oshmasligi kerak Respublika va xalqaro sport musobaqalarida koʻrsatilgan natija Musobaqada sport razryadlarini bajarish Sport ustasi, Xalqaro toifadagi sport ustasi Shugʻullanuvchilar tayyorgarligining darajasi va bosqichlari Oʻquv yili Qabul qilish uchun minimal yosh Oʻquv yili yakunida jismoniy, texnik va sport tayyorgarligi boʻyicha talablar Sport-sogʻlomlashtirish Butun davr 4 va cheklanmagan yosh Suv sportiga keng jalb qilish, sogʻlomlashtirish hamda suzish koʻnikmalarini egallashga imkon yaratish Boshlangʻich tayyorgarlik 1 yil 7-8 Oʻtkazish nazorat-normativ meʼyorlarining bajarilishi 1 yildan koʻp 8 Oʻquv — mashq 1 yil 9 Oʻtkazish nazorat-normativ meʼyorlarini bajarilishi va sport tayyorgarligi boʻyicha talablarni bajarilishi 2 yil 10 3 yil 11 3 yildan koʻp 12 Sportda kamolotga erishish 1 yil 13 Oʻtkazish nazorat-normativ meʼyorlarini bajarilishi va sport tayyorgarligi boʻyicha talablarni bajarilishi 2 yil 14 2 yildan koʻp 15 Oliy sport mahorati Butun davr 15 Sport natijalarining darajasi