Oʻzbekiston Respublikasida suv resurslarini boshqarish va irrigatsiya sektorini rivojlantirishning 2025 — 2028-yillarga moʻljallangan dasturini tasdiqlash toʻgʻrisida
(resolution, 2025-08-15)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 10-iyuldagi “Oʻzbekiston Respublikasi suv xoʻjaligini rivojlantirishning 2020 — 2030-yillarga moʻljallangan konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF-6024-son va 2023-yil 11-sentabrdagi “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi toʻgʻrisida”gi PF-158-son farmonlarida belgilangan vazifalarni izchil amalga oshirish hamda asosiy maqsadli koʻrsatkichlarga erishishni taʼminlash maqsadida qaror qilaman: 1. Quyidagilar Oʻzbekiston Respublikasida suv resurslarini boshqarish va irrigatsiya sektorini rivojlantirishning 2025 — 2028-yillarga moʻljallangan dasturini (keyingi oʻrinlarda — Dastur) amalga oshirishning asosiy maqsadli koʻrsatkichlari etib belgilansin: (a) irrigatsiya tarmoqlarining 2 551 km qismini rekonstruksiya qilish, ushbu maqsadlar uchun har yili Davlat budjetidan kamida 1,3 trln soʻm ajratish va xalqaro moliya institutlari mablagʻlaridan 300 mln AQSH dollarini oʻzlashtirish; (b) Suv xoʻjaligi vazirligi balansidagi nasos stansiyalarining eskirgan 562 ta nasos va 578 ta elektr dvigatelini zamonaviy energiya tejamkorlariga almashtirish, ularning yillik elektr energiyasi sarfini 6,8 mlrd kVt/soatdan 6,2 mlrd kVt/soatgacha kamaytirish; (v) suv taʼminoti darajasi past boʻlgan sugʻoriladigan maydonlar hajmini 424 ming gektardan 276 ming gektargacha qisqartirish; (g) 2025-yilda tajriba tariqasida Suv xoʻjaligi vazirligi tizimidagi 15 ta nasos stansiyasida muqobil energiya manbalari hamda energiya tejamkor qurilmalarni oʻrnatish boʻyicha loyihalarni amalga oshirish; (d) suv tejovchi texnologiyalar joriy qilingan maydonlar hajmini 2,1 million gektardan 3,5 million gektarga, shundan tomchilatib sugʻorish texnologiyasi joriy etilgan maydonlar hajmini 560 ming gektardan 853 ming gektarga yetkazish; (j) shoʻrlangan maydonlar hajmini 1 898 ming gektardan 1 732 ming gektarga, shu jumladan, oʻrtacha va kuchli darajada shoʻrlangan maydonlar hajmini 578 ming gektardan 460 ming gektarga qisqartirish; (z) sizot suvlari sathi muammoli holatda (0 — 2 metr) boʻlgan sugʻoriladigan yer maydonlari hajmini 893 ming gektardan 775 ming gektarga qisqartirish; (i) irrigatsiya va melioratsiya obyektlarini qurish va rekonstruksiya qilish orqali qishloq xoʻjaligida foydalanishdan chiqqan jami 67 ming gektar sugʻoriladigan yer maydonini qayta foydalanishga kiritish. 2. Suv xoʻjaligi vazirligi Hisob palatasi va Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda: (a) respublikada suv sarfi hisobi va hisobotining toʻliq yuritilishini taʼminlash maqsadida alohida muhim suv xoʻjaligi obyektlarida suvning yagona onlayn hisobini yuritish tizimini joriy etish, bunda 2025-2026-yillarda Davlat chegarasida olinayotgan suv miqdorini real vaqt rejimida kuzatish imkoniyatini yaratuvchi kamida 300 ta raqamli suv oʻlchash qurilmasini oʻrnatish hamda markazlashgan maʼlumotlar bazasiga integratsiya qilish; (b) 12 080 ta meliorativ kuzatuv qudugʻida raqamli texnologiyalar asosida suv sarfi hisobi monitoringini yoʻlga qoʻyish va tizimdagi 1 750 ta nasos agregatining suv sarfi hisobini onlayn rejimda monitoring qilish; (v) 12 ta yirik suv xoʻjaligi obyektini raqamli texnologiyalar asosida avtomatlashtirilgan boshqaruvga oʻtkazish; (g) davlat-xususiy sheriklik shartlarida suv xoʻjaligi obyektlarini xususiy sektor boshqaruviga berish orqali xususiy sheriklikka berilgan obyektlarda xarajatlarni 15 foizga kamaytirish choralarini koʻrsin. 3. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasida suv resurslarini boshqarish va irrigatsiya sektorini rivojlantirishning 2025 — 2028-yillarga moʻljallangan dasturi 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin: (a) Oʻzbekiston Respublikasi suv xoʻjaligini rivojlantirishning 2020 — 2030-yillarga moʻljallangan konsepsiyasi va “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasida belgilangan chora-tadbirlar, maqsadli koʻrsatkichlar va parametrlarning bajarilishini taʼminlash; (b) suv sarfi yuqori boʻlgan sohalarda suv resurslaridan unumli foydalanish hamda iqtisodiy samaradorlikni oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni (Dasturga 1 — 18-ilovalarga muvofiq) amalga oshirish. 4. Quyidagilar: (a) Suv resurslarini oqilona boshqarish, ulardan samarali foydalanish va muhofaza qilish ishlarini muvofiqlashtirish boʻyicha respublika suv kengashi (keyingi oʻrinlarda — Respublika suv kengashi) tarkibi 2-ilovaga muvofiq; (b) Respublika suv kengashining asosiy vazifalari 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 5. Suv xoʻjaligi vazirligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va tumanlar hokimliklari hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda: (a) sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini baholash va monitoringini yuritishda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan keng foydalanishni; (b) Dasturning 2, 3, 13 va 14-ilovalariga muvofiq prognoz koʻrsatkichlar doirasida irrigatsiya-melioratsiya tadbirlarining loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqishda energiya va boshqa resurs tejamkor texnologiyalar qoʻllanishini; (v) ushbu qarorda belgilangan prognoz koʻrsatkichlarga oʻz vaqtida erishilishini taʼminlasin. 6. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va tumanlar hokimliklari Dasturga 14-ilovaga muvofiq meliorativ obyektlarni taʼmirlash-tiklash dasturlarini shakllantirish va ularda belgilangan tadbirlarning bajarilishini taʼminlashga masʼul ekanliklari belgilab qoʻyilsin. 7. Suv xoʻjaligi vazirligi Energetika vazirligi bilan birgalikda 2025-yil yakuniga qadar Dasturga 7-ilovadagi 15 ta nasos stansiyasiga muqobil energiya manbalari (quyosh panellari) hamda energiya tejamkor qurilmalarni oʻrnatish loyihasini amalga oshirish choralarini koʻrsin. Bunda Energetika vazirligi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Elektr energiyasi, neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi bilan birgalikda ushbu nasos stansiyalarida muqobil energiya manbalaridan ishlab chiqariladigan elektr energiyasini yagona elektr energetikasi tizimiga uzatish choralarini koʻrsin. 8. Belgilansinki: (a) Dasturga 7-ilovaga muvofiq muqobil energiya manbalari qurilmalarini oʻrnatish — 2025-yilda Davlat budjetidan Suv xoʻjaligi vazirligi tizimidagi nasos stansiyalariga elektr energiyasi xarajatlari uchun ajratilgan mablagʻlarning iqtisod qilinadigan qismi hisobidan; (b) energiya tejamkor qurilmalarni oʻrnatish — 2025-yilda Davlat budjetidan ushbu tadbirlar uchun Suv xoʻjaligi vazirligiga ajratilgan mablagʻlar hisobidan moliyalashtiriladi. 9. Suv xoʻjaligi vazirligi 2025-yil 1-oktabrga qadar: (a) Energetika vazirligi bilan birgalikda 2026 — 2028-yillarda yiliga kamida 20 tadan nasos stansiyasiga muqobil energiya manbalari qurilmalarini (quyosh panellari) oʻrnatish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin; (b) Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan birgalikda tadbirkorlar bilan yangidan tuzilayotgan davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimlarda nasos stansiyalarining texnik parametrlari va mavjud maydonlardan kelib chiqib, xususiy sherikning nasos stansiyalariga muqobil energiya manbalari qurilmalarini oʻrnatish boʻyicha majburiyatlari belgilanishini taʼminlasin. 10. Suv xoʻjaligi vazirligi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi, Raqamli texnologiyalar vazirligi hamda Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi bilan birgalikda sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini baholash va monitoring qilishda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, geoaxborot tizimlari, masofadan zondlash texnologiyasi va uchuvchisiz uchish qurilmalaridan keng foydalanilishini taʼminlasin. 11. Suv xoʻjaligi vazirligi har chorakda Dasturning oʻz vaqtida va samarali ijro etilishi yuzasidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va xalq deputatlari viloyatlar kengashlariga axborot berib borsin. Bunda mazkur axborot keng jamoatchilik uchun ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinadi. 12. Suv xoʻjaligi vazirligi Dasturda belgilangan vazifalarni oʻz vaqtida va sifatli amalga oshirish uchun xorijiy konsultantlarni jalb etgan holda hududlarni tanlab olish hamda tajriba tariqasida xalqaro moliya institutlari ishtirokida suv va energiya resurslarini tejash boʻyicha bosqichma-bosqich amalga oshiriladigan kompleks chora-tadbirlarni ishlab chiqsin. 13. Suv xoʻjaligi vazirligi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi hamda Gidrometeorologiya xizmati agentligi bilan birgalikda respublikada suv taʼminoti holatini tahlil qilib borsin va zarur hollarda suv tanqisligining salbiy taʼsirini yumshatish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritib borsin. 14. Suv xoʻjaligi vazirligi Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi bilan birgalikda mamlakatimizda mavjud suv resurslaridan oqilona va samarali foydalanish, ularning behuda sarflanishining oldini olish boʻyicha isteʼmolchilarning huquqiy ongini va madaniyatini oshirish maqsadida joylarda targʻibot-tashviqot tadbirlari tashkil etilishini hamda ommaviy axborot vositalari orqali keng yoritib borilishini taʼminlasin. 15. Ushbu qarorning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib Bosh vazir oʻrinbosari J.A. Xodjayev hamda suv xoʻjaligi vaziri Sh.R. Xamrayev belgilansin. 16. Qaror ijrosi boʻyicha masʼul tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari oʻrinbosari T.N. Butunbayev zimmasiga yuklansin. Oʻzbekiston Respublikasida suv resurslarini boshqarish va irrigatsiya sektorini rivojlantirishning 2025 — 2028-yillarga moʻljallangan dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 10-iyuldagi “Oʻzbekiston Respublikasi suv xoʻjaligini rivojlantirishning 2020 — 2030-yillarga moʻljallangan konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF-6024-son hamda 2023-yil 11-sentabrdagi “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi toʻgʻrisida”gi PF-158-son farmonlari ijrosini taʼminlash maqsadida ishlab chiqilgan. Ushbu Dastur Oʻzbekiston Respublikasida suv resurslarini boshqarishni yanada takomillashtirish va irrigatsiya sektorini rivojlantirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi suv xoʻjaligini rivojlantirishning 2020 — 2030-yillarga moʻljallangan konsepsiyasi hamda “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasida belgilangan chora-tadbirlar, maqsadli koʻrsatkichlar hamda parametrlarni nazarda tutadi. Dastur suv sarfi yuqori boʻlgan sohalarda suv resurslaridan unumli foydalanish va uning iqtisodiy samaradorligini oshirish boʻyicha 1 — 18-ilovalarga muvofiq amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi suv xoʻjaligini rivojlantirishning 2020 — 2030-yillarga moʻljallangan konsepsiyasida belgilab berilgan ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha vazifalarni bajarish uchun Dastur doirasida 2025 — 2028-yillarda quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi: 1.1. Suv resurslarini prognozlashtirish, ularning hisobini yuritish va maʼlumotlar bazasini shakllantirish tizimini takomillashtirish hamda shaffofligini taʼminlash boʻyicha: a) daryo va soylarda joylashgan jami 10 ta, shu jumladan, 2025-yilda 5 ta, 2026-yilda 2 ta, 2027-yilda 1 ta, 2028-yilda 2 ta gidrologik post quriladi va qayta tiklanadi (1-ilova); b) daryo va soylarda joylashgan jami 6 ta, shu jumladan, 2025-yilda 3 ta, 2026-yilda 2 ta, 2027-yilda 1 ta gidrologik post raqamli texnologiyalar asosida avtomatlashtirilgan uskunalar bilan jihozlanadi (1a-ilova); v) 2027-yil yakuniga qadar sohada mavjud barcha axborot tizimlari maʼlumotlarini yigʻish, umumlashtirish va tahlil qilish imkonini beruvchi “Vaziyatlar markazi” axborot tizimini takomillashtirgan holda “Raqamli suv xoʻjaligi” yagona platformasi ishga tushiriladi, maʼlumotlarni qabul qilish, ularning sifatini nazorat qilish, vizuallashtirish, boshqarish va tahlil qilish imkoniyati yaratiladi; g) ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish, shuningdek, sohadagi kadrlar malakasini oshirish va sohani rivojlantirish maqsadida universitetlar bilan oʻzaro hamkorlik yoʻlga qoʻyiladi; d) Davlat suv kadastri obyektlari uchun suv resurslarini tasniflash va identifikatsiyalash boʻyicha yagona standart amaliyotga joriy etiladi; j) real vaqt rejimida qor qoplamini, muzliklarning erishini va oqim hosil boʻlish zonasida suv zaxiralarini monitoring qilish, shuningdek, masofadan zondlash maʼlumotlariga asoslangan gidrologik prognozlash imkonini beruvchi zamonaviy vositalar yordamida daryo oqimlarining suv bilan taʼminlanganini prognoz va monitoring qilishning yangilangan tizimi joriy etiladi; z) suv resurslarining kelajakdagi oʻzgarishlarini (daryo oqimining oʻzgarishi), shuningdek, suvga boʻlgan ehtiyojni (ekinlarning suvga boʻlgan ehtiyojining oʻzgarishi) aniqlash uchun iqlim oʻzgarishining taʼsiri baholanadi; i) uzoq muddatga moʻljallangan respublikaning suv resurslari balansi ishlab chiqiladi, qishloq xoʻjaligi va iqtisodiyotning boshqa tarmoqlarida foydalanilgan suv resurslarining tizimli monitoringi yuritilib, tahlil qilib boriladi. 1.2. Suv xoʻjaligi obyektlarini modernizatsiya qilish, yirik suv xoʻjaligi obyektlarini raqamli texnologiyalar asosida masofadan boshqarish, resurs tejamkor zamonaviy texnologiyalarni keng joriy qilish, sohaga xorijiy investitsiyalarni jalb qilishni kengaytirish hamda ajratilayotgan mablagʻlardan maqsadli va samarali foydalanishni taʼminlash boʻyicha: a) suv xoʻjaligi obyektlarini rekonstruksiya va modernizatsiya qilish, yirik suv xoʻjaligi obyektlarining raqamli texnologiyalar asosida boshqarilishini tashkil etish, resurs tejamkor zamonaviy texnologiyalarni keng joriy qilish, sohaga xorijiy investitsiyalarni jalb qilishni kengaytirish hamda ajratilayotgan mablagʻlardan maqsadli va samarali foydalanishni taʼminlash doirasida: yanada samarali, tejamkor va barqaror infratuzilma loyihalarini rejalashtirish, amalga oshirish hamda nazorat qilishda zamonaviy yondashuvlar joriy etiladi; 2026-yilda obyektlarni loyihalashtirish va loyiha nazorati boʻyicha yangi standartlar ishlab chiqilib, nazorat qilishning yangi usullari amaliyotga joriy qilinadi; 2027-yilda yangi standartlar va tizimlarni amalda qoʻllash boʻyicha xodimlarning salohiyati oshiriladi; 2025-yilda suv yetkazib berish boʻyicha doimiy standartlashtirilgan koʻrsatkichlar ishlab chiqiladi va ushbu chora-tadbirlar boʻyicha hisobot berish tizimi yaratiladi; 2025-yilda tugallangan irrigatsiya dasturi natijalarini rejalashtirilgan dastur bilan taqqoslash orqali loyihalarni tahlil qilish, qamrovi va xarajatlarini koʻrib chiqish hamda dastur investitsiyalari qiymatini maksimal oshirish maqsadida jarayonga oʻzgartirishlar kiritish tavsiya etiladi va amalga oshiriladi; irrigatsiya obyektlarini qurish va rekonstruksiya qilish boʻyicha quyidagi ishlar amalga oshiriladi (2-ilova): jami 2 551,5 km uzunlikda, shu jumladan, 2025-yilda 586,6 km, 2026-yilda 574,2 km, 2027-yilda 664,2 km, 2028-yilda 726,5 km irrigatsiya tizimi kanallari va sugʻorish tarmoqlari quriladi hamda rekonstruksiya qilinadi; jami 190 ta, shu jumladan, 2025-yilda 40 ta, 2026-yilda 61 ta, 2027-yilda 67 ta, 2028-yilda 22 ta gidrouzel va boshqa yirik gidrotexnika inshootlari quriladi va rekonstruksiya qilinadi; jami uzunligi 319,3 km, shu jumladan, 2025-yilda 21 km, 2026-yilda 112 km, 2027-yilda 133,4 km, 2028-yilda 52,9 km lotokli (beton tarnovli) sugʻorish tarmoqlari quriladi va rekonstruksiya qilinadi; jami quvvati 81,6 kub m/s boʻlgan nasos stansiyalari, shu jumladan, 2025-yilda 53,0 kub m/s, 2026-yilda 19,1 kub m/s, 2027-yilda 7,5 kub m/s, 2028-yilda 2,0 kub m/s boʻlgan nasos stansiyalari quriladi va rekonstruksiya qilinadi; jami 185,3 km, shu jumladan, 2025-yilda 63,7 km, 2026-yilda 55,3 km, 2027-yilda 61,9 km, 2028-yilda 4,4 km uzunlikdagi quvurlar oʻrnatiladi va rekonstruksiya qilinadi; jami uzunligi 21 352 km boʻlgan irrigatsiya tizimi kanallari, 21 868 ta gidrotexnika inshooti hamda 21 357 ta gidropost taʼmirlanadi va tiklanadi (3-ilova); b) Suv xoʻjaligi vazirligi tizimidagi nasos stansiyalarining energiya samaradorligini oshirish, uglerod chiqindilarini va foydalanish xarajatlarini kamaytirish, shuningdek, nasoslarning foydali ish koeffitsiyentini oshirish yuzasidan: elektr energiyasi va boshqa resurs tejamkor zamonaviy texnologiyalar, shuningdek, muqobil energiya manbalari keng joriy qilinadi; jami 562 ta, shu jumladan, 2025-yilda 150 ta, 2026-yilda 156 ta, 2027-yilda 153 ta, 2028-yilda 103 ta eskirgan nasoslar yangilanadi (4-ilova); nasos stansiyalarida jami 578 ta, shu jumladan, 2025-yilda 166 ta, 2026-yilda 149 ta, 2027-yilda 154 ta, 2028-yilda 109 ta eskirgan elektr dvigatel yangilanadi (5-ilova); nasos stansiyalarida jami 298 ta, shu jumladan, 2025-yilda 90 ta, 2026-yilda 67 ta va 2027-yilda 91 ta, 2028-yilda 50 ta kondensator qurilmalari hamda jami 347 ta chastota oʻzgartiruvchi, shu jumladan, 2025-yilda 104 ta, 2026-yilda 84 ta va 2027-yilda 87 ta, 2028-yilda 72 ta qurilma oʻrnatiladi (6-ilova); jami 272 ta, shu jumladan, 2025-yilda 73 ta, 2026-yilda 60 ta, 2027-yilda 83 ta va 2028-yilda 56 ta quyosh panellari hamda jami 100 ta, shu jumladan, 2025-yilda 27 ta, 2026-yilda 26 ta, 2027-yilda 26 ta va 2028-yilda 21 ta quyosh suv isitkichlari oʻrnatiladi (6a-ilova); 2025-yilda 15 ta nasos stansiyasiga quvvati 13 890 kVt/soat boʻlgan muqobil energiya manbalari, 7 ta kondensator qurilmasi hamda 13 ta chastota oʻzgartiruvchi qurilma oʻrnatiladi (7-ilova); nasos stansiyalarida muqobil energiya ulushini oshirish va ularning samaradorligini baholash uchun tadqiqotlar olib boriladi; Suv xoʻjaligi vazirligi tizimidagi nasos stansiyalarining yillik elektr energiyasi isteʼmoli 7,1 mlrd kVt/soatdan 2025-yilda 6,8 mlrd kVt/soatgacha, 2026-yilda 6,6 mlrd kVt/soatgacha, 2027-yilda 6,4 mlrd kVt/soatgacha, 2028-yilda 6,2 mlrd kVt/soatgacha (2023-yilga nisbatan 12 foizga) kamaytiriladi; raqamli texnologiyalar asosida nasos stansiyalarida elektr energiyasi va suv sarfining onlayn monitoringi yuritiladi; uchuvchisiz uchish qurilmalaridan foydalangan holda suv xoʻjaligi obyektlarining texnik holati oʻrganiladi, raqamlashtirish va loyihalashtirish-tadqiqot ishlarining sifati oshiriladi; irrigatsiya va melioratsiya obyektlarini qurish va rekonstruksiya qilishda loyiha-qidiruv ishlarining sifati oshiriladi hamda ilmiy-amaliy kuzatuvi taʼminlanadi; suv xoʻjaligi obyektlarini qurish va modernizatsiya qilishda ilgʻor texnologiyalarni qoʻllash boʻyicha ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlarini bajarish ulushi oshiriladi. 1.3. Suv omborlari, sel-suv omborlari va boshqa suv xoʻjaligi obyektlarining xavfsizligini hamda ishonchli ishlashini taʼminlash boʻyicha: a) suv omborlari, sel-suv omborlari va boshqa suv xoʻjaligi obyektlarini antropogen, texnogen va tabiiy omillar taʼsiridan muhofaza qilish, ularning xavfsizligini hamda ishonchli ishlashini taʼminlash boʻyicha jami 20 ta, shu jumladan, 2025-yilda 7 ta, 2026-yilda 5 ta, 2027-yilda 6 ta, 2028-yilda 2 ta suv ombori va boshqa yirik gidrotexnika inshootlarida nazorat-oʻlchash uskunasi hamda xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazishning avtomatlashtirilgan tizimi modernizatsiya qilinadi, tiklanadi va yangilanadi (8-ilova); b) barcha yirik gidrotexnika inshootlarida xavfsizlik koʻrsatkichlarini masofadan turib monitoring qilish boʻyicha xodimlarning salohiyati oshiriladi, avtomatlashtirilgan nazorat tizimlari joriy etiladi hamda barcha suv omborlari va suv xoʻjaligi obyektlarini qamrab olgan holda oʻzaro integratsiyalashgan ogohlantirish tizimi yoʻlga qoʻyiladi; v) suv omborlari, sel-suv omborlari va boshqa suv xoʻjaligi obyektlarini loyihalashtirish, qurish, foydalanishga qabul qilish, ishlatish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash-tiklash, konservatsiyalash va tugatish boʻyicha ilmiy-asoslangan milliy standartlar toʻplami ishlab chiqiladi; nazorat-oʻlchov uskunalari, gidromexanik va elektrotexnik qurilmalar, yoritish, aloqa hamda favqulodda xabar berish tizimlarini qurish va modernizatsiya qilish hamda taʼmirlash-tiklash boʻyicha davlat dasturlari ishlab chiqiladi; natura-kuzatuv va diagnostika ishlarini tizimli ravishda amalga oshirish hamda xavfsizlik deklaratsiyalarida koʻrsatilgan kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan ishlar samarali tashkil etiladi; suv xoʻjaligi tashkilotlarini malakali va tajribali mutaxassislar bilan toʻldirish hamda xodimlar malakasini oshirish tizimli tashkil etiladi. 1.4. Suv resurslarini boshqarish tizimini takomillashtirish, suvdan foydalanish va suv isteʼmoli hisobini yuritishda raqamli texnologiyalarni joriy qilishning ustuvor yoʻnalishi boʻyicha: a) suvdan foydalanish va suv sarfi hisobini yuritishda raqamli texnologiyalarni joriy qilish hamda suv xoʻjaligi tizim tashkilotlarining barcha darajalarida suvdan foydalanishni rejalashtirish va suvning tezkor boshqaruvini tashkil etish boʻyicha: respublikada suv sarfi hisobi va hisobotining toʻliq yuritilishini taʼminlash maqsadida muhim suv obyektlarida suvning yagona onlayn hisobini yuritish tizimini joriy etish. Bunda 2026-yil yakuniga qadar Davlat chegarasida olinayotgan suv miqdorini real vaqt rejimida kuzatish imkoniyatini yaratuvchi kamida 300 ta raqamli suv oʻlchash qurilmasini oʻrnatish hamda markazlashgan maʼlumotlar bazasiga integratsiya qilish nazarda tutiladi; 2025-yilda 12 ta yirik suv xoʻjaligi obyektlari raqamli texnologiyalar asosida avtomatlashtirilgan boshqaruvga oʻtkaziladi (9-ilova); jami 1 750 dona, shundan 2026-yilda 604 ta, 2027-yilda 629 ta, 2028-yilda 517 ta nasos agregatining suv sarfi hisobi onlayn rejimda monitoring qilinadi (10-ilova); jami 12 080 ta, shundan 2025-yilda 2 850 ta, 2026-yilda 2 952 ta, 2027-yilda 3 183 ta, 2028-yilda 3 095 ta meliorativ kuzatuv qudugʻi avtomatlashtirilgan monitoring tizimiga oʻtkaziladi (11-ilova); sohaga raqamli texnologiyalarni joriy qilish orqali suv resurslarini boshqarish va suvdan samarali foydalanish taʼminlanadi; b) tizimning turli darajalarida sugʻorish tizimlarini boshqarish salohiyatini oshirish yuzasidan: belgilangan qoidalar asosida sugʻorish mintaqalari uchun yangilangan suv huquqlari tizimi joriy etiladi, 2025-yil yakunigacha suvni mavsumiy taqsimlash va rejalashtirish tartibi takomillashtiriladi, shu jumladan, suv resursining oʻzgaruvchanligi va qurgʻoqchilik sharoitida suvni samarali boshqarish boʻyicha chora-tadbirlar belgilanadi; suv olish kvotasi, shuningdek, manbalardagi mavjud va kutilayotgan suv miqdoridan kelib chiqib, suv xoʻjaligi tashkilotlari uchun suv olish limitlarini belgilash tizimini tatbiq etish boʻyicha yoʻriqnomalar ishlab chiqiladi; v) suv xoʻjaligida uchuvchisiz uchish qurilmalaridan foydalangan holda suv obyektlarini masofadan nazorat qilish hamda suvdan foydalanishni monitoring qilish takomillashtirilib, maʼlumotlar almashinuvining tezkorligi oshiriladi; g) sugʻoriladigan yerlarning suv bilan taʼminlanganlik darajasi, ekinlarni joylashtirish va choʻllanish jarayonlari, shuningdek, suvdan foydalanish samaradorligini baholashda masofadan zondlash texnologiyasi imkoniyatlaridan foydalaniladi; d) suv resurslaridan foydalanishni rejalashtirish va integrallashgan boshqarish hamda inson va atrof-muhitga taʼsirini baholash boʻyicha samarali gidrologik modellar ishlab chiqiladi. 1.5. Qishloq xoʻjaligi ekinlarini sugʻorishda suvni tejaydigan texnologiyalarni keng joriy qilish, shuningdek, xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikda xorijiy investitsiya loyihalari amalga oshirilayotgan hududlarda amaliy koʻrgazmali oʻquv-seminarlar tashkil qilish orqali ushbu texnologiyalardan foydalanish boʻyicha fermer va dehqon xoʻjaliklari aʼzolarining bilim hamda koʻnikmalarini oshirib borish boʻyicha: a) xalqaro moliya institutlari va mahalliy ilmiy-tadqiqot institutlari bilan hamkorlikda suvni tejaydigan sugʻorish texnologiyalari joriy qilingan maydonlarda, xorijiy investitsiya loyihalari amalga oshirilayotgan hududlarda agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish tartibi boʻyicha amaliy koʻrgazmali oʻquv-seminarlar tashkil qilinadi; b) suvni tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini bosqichma-bosqich joriy qilish orqali mavjud suv resurslaridan foydalanish samaradorligi oshirib boriladi (12-ilova); v) masofadan turib zondlash, sunʼiy yoʻldosh maʼlumotlariga asoslangan geoaxborot tizimlari (GIS) va kichik hajmdagi maxsus baholash uchun qoʻllanadigan joylarda uchuvchisiz uchish qurilmalari kabi zamonaviy texnologiyalardan foydalangan holda sugʻoriladigan maydonlarda suvdan foydalanish samaradorligi boʻyicha takomillashtirilgan monitoring va hisobot tizimi yaratiladi; g) turli tarkibli tuproq sharoitlarida tomchilatib va boshqa turdagi suv tejaydigan sugʻorish texnologiyalaridan foydalangan holda qishloq xoʻjaligi ekinlarini sugʻorish rejimini belgilash boʻyicha uslubiy qoʻllanmalar ishlab chiqiladi va amaliyotga keng tatbiq qilish maqsadida joylarda oʻqitish va tushuntirish ishlari olib boriladi; d) mahalliy ishlab chiqaruvchilar va quruvchi pudrat tashkilotlari tomonidan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtiruvchilariga sifatli va oʻz vaqtida servis xizmatlarini koʻrsatish yoʻlga qoʻyiladi. 1.6. Sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash va barqarorligini taʼminlash, yerlarning unumdorligini oshirishga koʻmaklashish, tuproqning shoʻrlanish darajasini pasaytirish hamda oldini olishda samarali texnologiyalarni qoʻllash boʻyicha: a) sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash boʻyicha samarali texnologiyalarni qoʻllash bilan bogʻliq quyidagi tadbirlar nazarda tutiladi: jami 1006,06 km, shu jumladan, 2025-yilda 168 km, 2026-yilda 246,5 km, 2027-yilda 285,6 km, 2028-yilda 305,96 km uzunlikdagi kollektor-drenaj tarmoqlari quriladi va rekonstruksiya qilinadi (13-ilova); jami 44 355 km, shu jumladan, 2025-yilda 9 025 km, 2026-yilda 10 850 km, 2027-yilda 11 880 km, 2028-yilda 12 600 km uzunlikdagi kollektor-drenaj tarmoqlari tizimli taʼmirlanadi va tiklanadi (14-ilova); b) Suv xoʻjaligi vazirligi tizimidagi meliorativ ekspeditsiyalarning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va ularda faoliyat yuritayotgan kadrlarning salohiyatini oshirish yoʻlga qoʻyiladi; v) sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini monitoring qilishda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, masofadan zondlash texnologiyasi va uchuvchisiz uchish qurilmalaridan keng foydalanish taʼminlanadi; g) sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holati hamda sizot suvlari sathi va minerallashuvi boʻyicha axborot tizimi takomillashtiriladi; d) Suv xoʻjaligi vazirligining meliorativ ekspeditsiyalarining moddiy-texnika bazasi mustahkamlanadi, ekspress tahlillar oʻtkazish imkonini beradigan zamonaviy jihozlar, mobil tezkor laboratoriyalar bilan taʼminlanadi; j) Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti bilan birgalikda minerallashgan yerosti suvlaridan tomchilatib sugʻorishda foydalanishni monitoring qilish tizimi ishlab chiqiladi; z) sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlar amalga oshiriladi, meliorativ texnikalar sotib olinadi. 1.7. Suv xoʻjaligida bozor iqtisodiyoti tamoyillarini tatbiq etish, jumladan, suv resurslaridan iqtisodiy mexanizmlar va vositalar orqali samarali foydalanish, tushgan mablagʻlarni suv xoʻjaligi obyektlarini oʻz vaqtida sifatli taʼmirlash-tiklashga, raqamli texnologiyalarni joriy qilish hamda samarali boshqarishga yoʻnaltirish boʻyicha: a) suv resurslarini boshqarish sohasida bozor mexanizmlarini keng joriy etish, sohaga xususiy sektorni keng jalb qilish hamda suv yoʻqotishlarini kamaytirish va hisobini yuritish orqali foydalanilgan suv toʻgʻrisidagi hisobotlarning aniqlik darajasi oshiriladi; b) Oʻzbekiston Respublikasining Suv kodeksiga asosan suvni taqsimlash va yetkazib berishga bozor tamoyillari joriy etiladi, jumladan: suv olish uchun uzoq muddatli (oʻn yilgacha) kvotalar va mavsumiy (suv kvotasidan foiz hisobida) limitlar belgilanadi; ajratilgan kvotadan tejab qolingan suv resurslarini gidrografik zonadagi boshqa suvdan foydalanuvchiga berish hamda shartnomaga muvofiq sotish imkoniyati yaratiladi; suvdan oqilona foydalanish va muhofaza qilishni ragʻbatlantiruvchi suv resurslaridan foydalanganlik uchun toʻlovlarning samarali tizimi joriy etiladi, shu jumladan, suv yetkazib berish va boshqa suv xoʻjaligi xizmatlari uchun toʻlov, suv olishga boshqa suvdan foydalanuvchidan kvotalarni sotib olish uchun toʻlov, suv obyektlarida suv limitidan foydalanganlik uchun qoʻshimcha toʻlov joriy etiladi; v) suv xoʻjaligi obyektlarining sohilboʻyi mintaqa zonalarini onlayn auksion savdolari orqali ijaraga berish yoʻlga qoʻyiladi. 1.8. Suv xoʻjaligida davlat-xususiy sheriklik va autsorsingni joriy etish, alohida suv xoʻjaligi obyektlarini fermer xoʻjaliklari, klaster va boshqa tashkilotlarga davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida boshqaruvga berish hamda tejalgan mablagʻlarni suv xoʻjaligi obyektlarini modernizatsiya qilish va xodimlar mehnatiga haq toʻlash hamda ragʻbatlantirishga yoʻnaltirish boʻyicha: 2025-yil yakuniga qadar suv xoʻjaligi sohasida davlat-xususiy sheriklik (keyingi oʻrinlarda — DXSH) loyihalari uchun xususiy sektor manfaatlarini himoya qilish va obyektlarni boshqarish majburiyatlari hamda faoliyat yuritish talablarini oʻz ichiga olgan qoʻllanma ishlab chiqiladi; DXSH tamoyillari asosida jami 162 ta, shu jumladan, 2025-yilda 32 ta, 2026-yilda 36 ta, 2027-yilda 42 ta va 2028-yilda 52 ta obyekt boʻyicha loyihalar amalga oshiriladi (15-ilova); 2025-yil davomida suv resurslarini boshqarish funksiyalarining bir qismini aniq majburiyatlar, iqtisodiy samaradorlik, ijtimoiy adolat va atrof-muhit barqarorligini taʼminlashga qaratilgan mezon va tamoyillarga muvofiq boshqarish uchun suvdan foydalanuvchilarga berish metodologiyasi ishlab chiqiladi. 1.9. Suv resurslarini zamonaviy boshqarish tamoyillarini joriy qilish, aholini va iqtisodiyot tarmoqlarini suv bilan kafolatli taʼminlash, suvning sifatini yaxshilash hamda atrof-muhitning ekologik muvozanatini saqlash ustuvor yoʻnalishi boʻyicha: a) suv resurslarini boshqarish tizimi suv resurslarini integrallashgan holda boshqarish tamoyillariga muvofiq takomillashtiriladi; b) suvga boʻlgan ehtiyoj kelgusidagi oʻzgarishlarni va iqlim oʻzgarishining uchta ssenariysi, shu jumladan, iqlim va iqtisodiy oʻsishni keltirib chiqaradigan omillarni hisobga olgan holda davlat, hudud va suv havzalari darajasida iqtisodiyot tarmoqlari hamda atrof-muhit va aholining suvdan foydalanish ustuvorligidan kelib chiqib belgilanadi; v) aholi va iqtisodiyot tarmoqlari, shu jumladan, kommunal foydalanish, sanoat, ekologik muvozanatni tiklash hamda qishloq xoʻjaligi uchun ularning ustuvorligidan kelib chiqib suv olish limitlari belgilanadi; g) suv resurslarini integratsiyalashgan boshqarish darajasi va barqaror rivojlanish maqsadlarining mamlakat boʻyicha 6.5.1-koʻrsatkichi quyidagilar orqali amalga oshiriladi: xalqaro moliyaviy institutlar va xorijiy davlatlarning, shuningdek, boshqa donorlarning texnik yordamini ragʻbatlantirish boʻyicha harakatlar dasturini qabul qilish; suv munosabatlarini davlat tomonidan tartibga solish sohasida maʼmuriy islohotni amalga oshirishda ishtirok etish, xususiy sektor va jamoatchilikni jalb qilish, idoralararo muvofiqlashtirishni takomillashtirish, suv xoʻjaligi sohasida gender tenglik tamoyillarini taʼminlashga qaratilgan harakatlarni amalga oshirish; suv resurslarini integratsiyalashgan holda boshqarish uchun turli manbalardan mablagʻlarni jalb qilish. 1.10. Transchegaraviy suv resurslaridan foydalanish masalalari boʻyicha davlatlararo munosabatlarni rivojlantirish, Markaziy Osiyo mamlakatlari manfaatlari oʻrtasidagi muvozanatni taʼminlaydigan suv resurslarini birgalikda boshqarishning oʻzaro maqbul mexanizmlari va suvdan samarali foydalanish dasturlarini ishlab chiqish hamda ilgari surish boʻyicha: a) mintaqaning transchegaraviy suv resurslarini birgalikda boshqarishning oʻzaro maqbul mexanizmlarini ishlab chiqish hamda amalga oshirish ishlari davom ettiriladi. Shuningdek, Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasining tashkiliy tuzilmasi va huquqiy asoslarini takomillashtirish jarayonida faol ishtirok etiladi hamda mazkur ishlarni muvaffaqiyatli yakunlash qoʻllab-quvvatlanadi; b) Amudaryo, Sirdaryo va boshqa transchegaraviy daryolar oqimini monitoring qilish tizimini takomillashtirish, hamkorlikda suvni nazorat qilish va monitoringini yuritish hamda xalqaro bitimlar asosida ochiq maʼlumotlar almashish tizimini yaratish va amaliyotga joriy etish boʻyicha kelishilgan tadbirlar amalga oshiriladi; v) iqlim oʻzgarishi va boshqa omillar taʼsirida kelajakdagi rivojlanishni baholash uchun asos sifatida Amudaryo va Sirdaryoning umumhavzaviy modellarini yaratish boʻyicha taklif tayyorlanadi; g) transchegaraviy daryolar havzalarida yirik gidrotexnika inshootlarini birgalikda rejalashtirish, qurish, moliyalashtirish va ulardan foydalanishning oʻzaro maqbul mexanizmlarini ishlab chiqish tashabbus qilinadi; d) iqlim oʻzgarishi va rivojlanishning turli ssenariylarini modellashtirish asosida Amudaryo va Sirdaryo havzalarini rivojlantirishning qoʻshma rejalarini ishlab chiqish tashabbus qilinadi va takliflar tayyorlanadi; j) Oʻzbekiston Respublikasining transchegaraviy suv resurslaridan foydalanish boʻyicha xalqaro va mintaqaviy jarayonlardagi faol ishtiroki suv bilan bogʻliq xalqaro konvensiyalar, shartnomalar va bitimlar boʻyicha majburiyatlari doirasida davom ettiriladi; z) mamlakat hududining transchegaraviy suv havzalaridagi qismida transchegaraviy hamkorlikning amaldagi kelishuvlari bilan qamrab olish darajasini (Barqaror rivojlanish maqsadlarining 6.5.2 koʻrsatkichi) oshirish quyidagilar orqali taʼminlanadi: suv resurslaridan foydalanish boʻyicha qoʻshma organlar va hamkorlik mexanizmlari ishini faollashtirish; mintaqa davlatlari vakillari bilan muntazam uchrashuvlar oʻtkazish, bunda suv resurslarini boshqarishning qoʻshma yoki muvofiqlashgan rejalarini qabul qilish, birgalikda bajariladigan vazifalarni kelishish; mahalliy va mintaqaviy darajada maʼlumot hamda axborotlarning muntazam almashinuvini yoʻlga qoʻyish. 1.11. Malakali kadrlarni tayyorlash, xodimlarning malaka oshirish tizimini takomillashtirish, taʼlim, ilm-fan va ishlab chiqarish sohalari oʻrtasidagi oʻzaro hamkorlikni rivojlantirish hamda ilm-fan yutuqlari va nou-xaularni ishlab chiqarishga joriy qilishning ustuvor yoʻnalishi boʻyicha: a) suv resurslarini boshqarishning hozirgi muammolariga javob beradigan zamonaviy oʻquv tizimlari joriy etiladi, oliy maʼlumotli suv xoʻjaligi xodimlari ulushi 48 foizdan 2025-yilda 49 foizga, 2026-yilda 50 foizga, 2027-yilda 52 foizga, 2028-yilda 60 foizga yetkaziladi (16-ilova); b) suv xoʻjaligi tizimi tashkilotlari xodimlariga ish haqi toʻlashni respublikadagi oʻrtacha darajaga yetkazish orqali sohada kadrlar qoʻnimsizligining oldini olish choralari koʻriladi; v) Dasturni amalga oshirishni qoʻllab-quvvatlash va suv xoʻjaligi sohasidagi muhim muammolarni hal qilishga yoʻnaltirilgan amaliy ilmiy-tadqiqot ishlari, jumladan, suv xoʻjaligi sohasida jami 134 ta, shu jumladan, 2025-yilda 32 ta, 2026-yilda 33 ta, 2027-yilda 34 ta, 2028-yilda 35 ta ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlari hamda ilmiy yutuqlar va nou-xaular amaliyotga joriy qilinadi (17-ilova); g) taʼlim va ilmiy-tadqiqot muassasalarining salohiyatini oshirish, zamonaviy va samarali yondashuvlarni suv resurslarini integratsiyalashgan holda boshqaruvga joriy etishni, shuningdek, loyihalashtirish va ekspluatatsiya jarayonlarida iqlim oʻzgarishlariga bardoshli choralarni qoʻllash salohiyatini kuchaytirishni qoʻllab-quvvatlash maqsadida oʻquv va malaka oshirish kurslari tashkil etiladi; d) aholining suvni muhofaza qilish, suv resurslaridan samarali va tejamkor foydalanishni tashkil etish boʻyicha huquqiy ongi hamda madaniyatini yuksaltirish uchun quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi: ommaviy axborot vositalari imkoniyatlaridan keng foydalangan holda suvdan oqilona va tejamkor foydalanishni targʻibot-tashviqot qilishning samarali mexanizmlari joriy etiladi; yosh avlodni suvga nisbatan tejamkor munosabatda boʻlish ruhida tarbiyalash maqsadida yuqori sinf oʻquvchilari uchun suv xoʻjaligi obyektlariga ekskursiyalar, mamlakatimizda xizmat koʻrsatgan suv xoʻjaligi xodimlari bilan uchrashuvlar tashkil etiladi; j) loyiha tashkilotlarining salohiyatini oshirish, modernizatsiya qilinadigan sugʻorish tizimlarini loyihalashtirish va amalga oshirish boʻyicha bilimlari oshiriladi, bunda: loyihalarni sohaviy ekspertizadan oʻtkazishda tegishli qurilish norma va qoidalariga mos ravishda atrof-muhitga taʼsiri hamda ularni yumshatish choralariga muvofiq muhandislik-geologik tadqiqotlar oʻtkazishga alohida eʼtibor beriladi; gidrotexnika inshootlarida zamonaviy qurilish materiallaridan foydalanishni yanada kengaytirish, ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil etish, uning asosida ilgʻor texnologiyalar va innovatsion materiallardan foydalanishni tartibga soluvchi normativ hujjatlar ishlab chiqiladi; zamonaviy sugʻorish tizimlarining huquqiy va normativ bazasi xalqaro va texnik standartlarga muvofiq takomillashtiriladi; mavjud onlayn kurslar, treninglar va seminarlardan, shu jumladan, xorijiy tillardagi materiallardan foydalanib, xalqaro mutaxassislar hamda ushbu sohadagi ilmiy, shuningdek, taʼlim tashkilotlarining tadqiqotchilarini jalb qilgan holda yetakchi muhandislar uchun malaka oshirish tizimi yaratiladi; rivojlangan mamlakatlardagi yetakchi xorijiy universitetlar va kompaniyalarda obyektlarni loyihalashtirish, oʻquv dasturlari, malaka oshirish kurslari, stajirovkalarda qatnashish orqali alohida mutaxassislar tayyorlanadi hamda loyihalashtirish institutlari tomonidan ilgʻor xorijiy tajribalarni egallash tizimi ishlab chiqiladi; suv xoʻjaligi obyektlarini qurish va rekonstruksiya qilish boʻyicha loyiha-qidiruv ishlarini ilmiy-texnik jihatdan kuzatishni tizimli tashkil qilish, ilm-fan yutuqlari va innovatsion gʻoyalarni amaliyotga tatbiq etish hamda loyiha-qidiruv ishlari sifatini yaxshilash choralari koʻriladi; xalqaro standartlar hamda zamonaviy loyihalashtirish uslublarini oʻzlashtirish maqsadida loyiha tashkilotlari mutaxassislarining xorijiy mamlakatlarning yetakchi ishlab chiqarish va taʼlim muassasalarida malakasini oshirish ishlari tashkil etiladi; z) ilmiy izlanishlarni oʻtkazish va joriy etishning samaradorligini taʼminlash, bunda: suv xoʻjaligi sohasidagi ilmiy muassasalar va taʼlim tashkilotlari, shu jumladan, Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot instituti, “Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” milliy tadqiqot universitetining moliyaviy, moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va salohiyatini oshirish; suv xoʻjaligi sohasidagi dolzarb muammolar boʻyicha ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlanmalarini moliyalashtirish koʻlamini kengaytirish, shu jumladan, xalqaro tashkilotlar va xorijiy davlatlarning grant mablagʻlarini jalb etishni jadallashtirish; xalqaro ilmiy-tadqiqot institutlari va milliy ilmiy-tadqiqot institutlari oʻrtasida yaqin hamkorlik oʻrnatish, shu jumladan, xorijiy institut va hukumat tashkilotlarida amaliyotlar oʻtash; suv va elektr energiyasi resurslarini tejaydigan texnologiyalar, jumladan, muqobil energiya manbalaridan foydalanish boʻyicha tadqiqotlar olib borish; suvni tejaydigan zamonaviy texnologiyalarni joriy etish boʻyicha ilmiy-tadqiqot va konsalting ishlarini ragʻbatlantirish va kengaytirish; suv resurslarini rejalashtirish jarayonida iqlim oʻzgarishi tendensiyalarini modellashtirishni oʻz ichiga olgan tadqiqotlar oʻtkazish va iqlim oʻzgarishiga moslashish rejalarini ishlab chiqishda amaliy tadqiqotlar oʻtkazish ishlari tashkil etiladi. Dasturni amalga oshirish natijasida 2028-yil yakunigacha quyidagi asosiy maqsadli koʻrsatkichlar va indikatorlarga erishish kutilmoqda (18-ilova). 2.1. Suv xoʻjaligi sohasidagi normativ-huquqiy bazani takomillashtirish boʻyicha: Suv kodeksini iqtisodiyotning oʻzaro bogʻlangan tarmoqlari, atrof-muhitni muhofaza qilish hamda mamlakatimiz va mintaqaning suv xavfsizligiga taʼsir etuvchi jihatlarini normativ-huquqiy bazaga muvofiqlashtirish boʻyicha idoralararo maslahatlashuvlar davom ettiriladi. 2.2. Suv xoʻjaligini davlat tomonidan boshqarish tizimini takomillashtirish yoʻnalishida: a) tarmoq boshqaruvi samaradorligini oshirishga hamda boshqaruv tizimini yangi tahdidlar va bozor iqtisodiyotiga moslashtirishga imkon beradigan suv xoʻjaligining maʼmuriy islohoti amalga oshiriladi; b) Suv xoʻjaligi vazirligining quyi (tuman) boʻgʻinida suv resurslarini boshqarish, fermer xoʻjaliklari va boshqa suv isteʼmolchilariga suv yetkazib berish hamda suvning hisobini yuritish funksiyasini bosqichma-bosqich davlat-xususiy sheriklikka oʻtkazish ishlari amalga oshiriladi; v) suvni yetkazib berish va taqsimlash tizimiga xususiy sektor jalb etilishi, dalalarga suv yetkazib beradigan suv xoʻjaligi obyektlarini tadbirkorlar (fermer xoʻjaliklari, klasterlar va boshqalar) boshqaruviga berilishi taʼminlanadi; g) Oʻzbekiston Respublikasining barcha suv resurslaridan foydalanish va isteʼmol qilishni toʻliq qamragan holda aholining (ijtimoiy himoyaga muhtoj guruhlar va gender jihatlarini hisobga olgan holda) suv taʼminoti iqtisodiyot tarmoqlari va atrof-muhit oʻrtasida taqsimlanadi hamda suv resurslari integratsiyalashgan holda boshqariladi; d) transchegaraviy va ichki suv manbalari hamda hududlarda oxirgi 10 yillik davrda suv taʼminoti darajasining oʻzgarishi kuzatib boriladi va tahliliy maʼlumot tayyorlanadi; j) suv xoʻjaligida mavjud aktivlarni boshqarish, muhim aktivlarni aniqlash, samaradorlik, loyihalashtirish va kapital qoʻyilmalar jarayonini oʻz ichiga olgan suv xoʻjaligi obyektlarini modernizatsiya qilish hamda boshqaruv usullari boʻyicha hisobot tayyorlanadi; z) 2026-yilda infratuzilma va iqlim sharoitida daryo oqimlarining turli ssenariylarini simulyatsiya qilish va baholash, sugʻorishga boʻlgan ehtiyojni, shu jumladan, suvni tejash tadbirlarining sugʻoriladigan maydonlarning meliorativ holatiga taʼsirini simulyatsiya qilish imkonini beruvchi modellar yaratiladi. 2.3. Suv resurslaridan oqilona foydalanish yoʻnalishida: a) suv olish kvotasi hamda suv manbalaridagi mavjud va kutilayotgan suv miqdoridan kelib chiqib, suv olish limitlarini belgilash tizimi joriy etiladi; b) irrigatsiya tizimi va sugʻorish tarmoqlarining foydali ish koeffitsiyenti 0,67 dan 0,75 gacha oshiriladi; v) sugʻoriladigan maydonlarning suv taʼminotini yaxshilashga qaratilgan rejalarni ishlab chiqish va amalga oshirish orqali suv taʼminoti darajasi past boʻlgan sugʻoriladigan maydonlar 424 ming gektardan 276 ming gektargacha kamaytiriladi. 2.4. Suv xoʻjaligi obyektlarini modernizatsiya qilish va energiya samarador texnologiyalarni keng joriy etish yoʻnalishida: a) irrigatsiya tizimini modernizatsiya qilish va beton qoplamali kanallar ulushi 39 foizdan 47 foizgacha oshiriladi, bunda beton qoplamali kanallar uzunligi 13 559 kilometrgacha yetkaziladi; b) nasos stansiyalaridagi 562 ta nasos va 578 ta elektr dvigatel zamonaviy energiya tejamkorlariga almashtiriladi; v) nasos stansiyalarining yillik elektr energiyasi isteʼmoli 7,1 mlrd kVt/soatdan 6,2 mlrd kVt/soatgacha kamaytiriladi; g) elektr energiyasidan foydalanish samaradorligini baholash uchun oxirgi 10 yillik davr uchun mintaqaviy va hududiy miqyosda tahliliy maʼlumot tayyorlanadi. 2.5. Suvni tejaydigan zamonaviy sugʻorish texnologiyalaridan foydalanish koʻlamini kengaytirish yoʻnalishida: a) suvni tejaydigan sugʻorish texnologiyalari joriy qilingan maydonlar 2,1 mln gektardan 3,5 mln gektarga yetkaziladi; b) suv tanqisligi boʻlgan hududlarga alohida eʼtibor bergan holda suvni tejaydigan sugʻorish texnologiyalaridan foydalanish boʻyicha tavsiyalar va davlat tomonidan subsidiyalar berish orqali qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish hajmini oshirish imkoniyati yaratiladi. 2.6. Sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash yoʻnalishida: a) melioratsiya tadbirlarini amalga oshirish orqali jami shoʻrlangan maydonlar 1 898 ming gektardan 1 732 ming gektarga, shu jumladan, oʻrtacha va kuchli darajada shoʻrlangan yerlar 578 ming gektardan 460 ming gektarga qisqartiriladi; b) sizot suvlar sathi muammoli holatda (0 — 2 metr) boʻlgan sugʻoriladigan yer maydonlari 893 ming gektardan 775 ming gektarga kamaytiriladi. 2.7. Suv xoʻjaligida zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish yoʻnalishida: a) sugʻorishga boʻlgan talabni aniqlash, suv taqsimoti va suvdan foydalanish samaradorligini monitoring qilish, shuningdek, suvdan foydalanish boʻyicha qarorlarni qabul qilishda zamonaviy usul va texnologiyalar, shu jumladan, raqamli texnologiyalar hamda boshqa innovatsion texnologiyalar joriy etiladi; b) daryo va soylarda 6 ta gidrologik post raqamli texnologiyalar asosida avtomatlashtirilgan uskunalar bilan jihozlanadi; v) 12 ta yirik suv xoʻjaligi obyektida suvni boshqarish jarayonlari raqamli texnologiyalar asosidagi boshqaruvga oʻtkaziladi; g) mavjud meliorativ kuzatuv quduqlarining 12 080 tasida raqamli texnologiyalar orqali monitoring olib boriladi; d) 2026 — 2028-yillarda 1750 dona nasos agregatida raqamli texnologiya asosida suvni onlayn rejimda monitoring qilish uskunalari oʻrnatiladi; j) suv resurslari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasi ilmiy-tadqiqot muassasalariga bepul taqdim etiladi. 2.8. Sohada bozor mexanizmlarini joriy etish, ilmiy-tadqiqot faoliyatini takomillashtirish va kadrlar salohiyatini oshirish yoʻnalishida: a) suv xoʻjaligida davlat-xususiy sheriklik tamoyillari asosida jami 162 ta loyiha amalga oshiriladi; b) suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq tizimi takomillashtirib boriladi hamda Davlat budjetiga soliqdan tushadigan tushumlar hisobidan suv yetkazib berish xarajatlarining bir qismi qoplanishi taʼminlanadi; v) 2025 — 2028-yillarda suv xoʻjaligi sohasida ilmiy-tadqiqot, tajriba-konstruktorlik ishlarini amalga oshirish, ilmiy va innovatsion salohiyatni oshirish orqali ilmiy yutuqlar va nou-xaular amaliyotga joriy qilinadi; g) suv resurslarini boshqarishning hozirgi muammolariga javob beradigan zamonaviy oʻquv tizimlari joriy etiladi; d) suv xoʻjaligi sohasidagi mutaxassislar va boshqaruv xodimlarining malakasi doimiy ravishda oshirib boriladi; j) suv xoʻjaligi obyektlaridan foydalanish va ularga texnik xizmat koʻrsatish xarajatlari respublika va hududlar miqyosida yetkazib berilgan suv uchun toʻlovlardan olinadigan daromadlar hisobidan oʻz-oʻzini qoplashini taʼminlash yuzasidan tahliliy maʼlumot tayyorlanadi; z) qishloq xoʻjaligida suvdan foydalanish samaradorligini oshirish, bir gektar maydonni sugʻorishga sarflanadigan suv hajmini 20 foizgacha kamaytirish boʻyicha zarur chora-tadbirlar amalga oshiriladi. 2.9. Suv resurslarini integrallashgan holda boshqarish tamoyillarini keng joriy qilish yoʻnalishida: a) ekologik suv oqimini baholash va suvga boʻlgan talablarni aniqlash asosida tabiiy suv manbalarini hamda suvga bogʻliq boʻlgan ekotizimlarni saqlash, shu jumladan, Orolboʻyi hududini suv resurslari bilan barqaror taʼminlash choralari koʻriladi; b) yerusti, yerosti va qaytar suvlarni integrallashgan holda boshqarishga erishish orqali, eng avvalo, ichishga yaroqli boʻlgan yerosti chuchuk suv zaxiralarini asrash va ulardan barqaror foydalanish taʼminlanadi; v) 2026-yilda Barqaror rivojlanish maqsadlari 6.5.1 indikatori, suv resurslarini integrallashgan holda boshqarishni amalga oshirish darajasi boʻyicha Birlashgan Millatlar Tashkilotining Atrof-muhit boʻyicha dasturiga (UNEP) keyingi uch yillik hisobot taqdim etiladi. Amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar tufayli Oʻzbekistonning suv resurslarini integrallashgan holda boshqarish tamoyillarini amalga oshirishda oʻrtachadan yuqori (55 — 75 ball) darajaga chiqishi taʼminlanadi. Dasturda belgilangan chora-tadbirlarni amalga oshirishni tizimli monitoring qilish va respublikada irrigatsiya sektorini rivojlantirishga toʻsqinlik qiluvchi muammolarni hal qilish boʻyicha takliflar Suv xoʻjaligi vazirligi hamda xalqaro ekspertlar tomonidan tayyorlanadi. Monitoring natijalari har yarim yilda Suv xoʻjaligi vazirligi hayʼatining kengaytirilgan majlislarida tanqidiy muhokama qilib boriladi. Dasturda belgilangan tadbirlarning ijrosi, erishilgan natijalar hamda yuzaga kelayotgan muammolarni bartaraf etish yuzasidan takliflar boʻyicha har chorak yakuni bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga hamda Vazirlar Mahkamasiga tahliliy maʼlumot kiritib boriladi. Quyidagilar Respublika suv kengashining asosiy vazifalari hisoblanadi: (a) suv xoʻjaligi sohasini rivojlantirish, suvdan oqilona va samarali foydalanish, suv tanqisligining salbiy oqibatlarini yumshatishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish; (b) suvdan oqilona va samarali foydalanish hamda suv resurslarini muhofaza qilish boʻyicha davlat boshqaruvi organlari faoliyatini muvofiqlashtirib borish; (v) suv munosabatlari boʻyicha vakolatli vazirlik va idoralar rahbarlarining, shuningdek, suvga oid masalalar yuzasidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va tuman (shahar) hokimlarining hisobotini eshitib borish; (g) Oʻzbekiston Respublikasida suv resurslarini boshqarish va irrigatsiya sektorini rivojlantirishning 2025 — 2028-yillarga moʻljallangan dasturini (keyingi oʻrinlarda — Dastur) amalga oshirishning maqsadli koʻrsatkichlari boʻyicha belgilangan prognoz koʻrsatkichlarning oʻz vaqtida va sifatli bajarilishini tashkil etish, shuningdek, yuzaga kelayotgan muammolarni bartaraf etishga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirilishini taʼminlash; (d) Dasturni amalga oshirishning maqsadli koʻrsatkichlari boʻyicha bajarilgan ishlar yuzasidan har chorak yakuni bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga hamda Vazirlar Mahkamasiga axborot kiritib borish.