Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining mablagʻlari hisobidan ipoteka kreditlari ajratish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2024-11-12)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Ipoteka krediti mexanizmlarini takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2019-yil 28-noyabrdagi PF-5886-son Farmoniga va “Aholining uy-joy sharoitini yaxshilash hamda ipoteka krediti bozorini yanada kengaytirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2020-yil 1-maydagi PQ-4701-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining mablagʻlari hisobidan ipoteka kreditlari ajratish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin: Iqtisodiyot va moliya vazirligining mablagʻlari hisobidan tijorat banklariga mablagʻlarni joylashtirish; tijorat banklari tomonidan ajratilgan ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish; tijorat banklari va qarz oluvchilarga nisbatan belgilanadigan muvofiqlik mezonlari; ipoteka kreditlarini rasmiylashtirish va ajratish tartibi; ipoteka krediti monitoringini olib borish va kreditlarni qaytarish tartibi. 11. Belgilansinki, Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan moliyaviy resurslar “resurs.imv.uz” elektron platformasi orqali joylashtiriladi va qaytariladi. Bunda tijorat banklari fuqarolarga ipoteka kreditlari ajratish maqsadida: Iqtisodiyot va moliya vazirligining mablagʻlari hisobidan bugungi kunga qadar joylashtirilgan resurs mablagʻlari qoldigʻi boʻyicha tegishli maʼlumotlarni platformaga kiritadi; joylashtirilgan resurs mablagʻlari hisobidan ajratilgan ipoteka kreditlari boʻyicha tegishli maʼlumotlar fuqarolar kesimida “resurs.imv.uz” platformaga kiritib boriladi va shartnomalarga biriktiriladi; kelgusida ajratiladigan yoki qayta moliyalashtiriladigan resurslar “resurs.imv.uz” platforma orqali amalga oshiriladi; tijorat banklari va qayta moliyalashtirish tashkilotlari oʻz axborot tizimlarini toʻgʻridan-toʻgʻri “resurs.imv.uz” elektron platformasi bilan integratsiya qiladi. 2. Manfaatdor tijorat banklariga ushbu qaror talablaridan kelib chiqib, Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan joylashtiriladigan mablagʻlar hisobidan ipoteka kreditlari ajratish boʻyicha alohida ichki tartiblarni ishlab chiqish tavsiya etilsin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda mazkur qarorga muvofiqlashtirsin. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A.Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom bozor tamoyillariga asoslangan ipoteka kreditlari orqali aholini uy-joy bilan taʼminlashning yangi tartibi (keyingi oʻrinlarda — yangi tartib) doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Iqtisodiyot va moliya vazirligi) tomonidan mablagʻlar joylashtirish va tijorat banklari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga (keyingi oʻrinlarda — fuqarolar) ajratilgan ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish tartibini belgilaydi. 2. Mazkur Nizom qoidalari: birlamchi uy-joy bozorida koʻp kvartirali uylardagi kvartiralarni (keyingi oʻrinlarda — kvartiralar) sotib olishda; yakka tartibdagi uy-joylarni qurish, rekonstruksiya qilish va taʼmirlash uchun uy-joylardan foydalanishga ruxsatnoma berilib, mulk huquqi asosida kadastr hujjatlari davlat roʻyxatidan oʻtqazilgandan soʻng toʻliq ajratilgan ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirishda; tijorat banklari tomonidan oʻz mablagʻlari hisobidan ulushdor-jismoniy shaxslarga berilgan ipoteka kreditlarini Iqtisodiyot va moliya vazirligi hisobidan qayta moliyalashtirishda qoʻllaniladi. 3. Mazkur Nizom qoidalari quyidagilarga nisbatan: tijorat banklarining (keyingi oʻrinlarda — bank) ichki kredit siyosatiga muvofiq oʻz mablagʻlari (yangi tartib doirasida ulushdor-jismoniy shaxslarga ajratilgan ipoteka kreditlari bundan mustasno), xalqaro moliya tashkilotlari va xorijiy hukumat moliya tashkilotlari mablagʻlari hamda boshqa jalb qilingan mablagʻlar hisobidan jismoniy shaxslarga uy-joy (kvartira) sotib olish, qurish (rekonstruksiya qilish), taʼmirlash uchun ipoteka kreditlari ajratishga; ipotekani qayta moliyalashtirish tashkiloti tomonidan belgilangan tartib va shartlar, banklarning ichki siyosati, shuningdek, mazkur tashkilot va banklar oʻrtasida tuzilgan shartnomalar asosida uning mablagʻlari hisobidan ipoteka kreditlari ajratishga; yakka tartibdagi uy-joy qurilishiga ruxsat olib, lekin keyinchalik birlamchi bozorda sotish maqsadida qurilgan koʻp kvartirali uylardagi kvartiralarni ipoteka kreditlari orqali sotishga tatbiq etilmaydi. 4. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: ariza beruvchi — birlamchi uy-joy bozorida kvartirani sotib olish yoki yakka tartibdagi loyihalarni amalga oshirish maqsadida ipoteka krediti olish uchun bankka ariza taqdim etgan fuqaro; birlamchi uy-joy bozori (yangi qurilgan uy-joy) — qurilishi tugallangan uy-joyni foydalanishga qabul qilib olish toʻgʻrisida komissiya dalolatnomasi asosida mulk huquqi yuzaga kelgan hamda qabul qilib olinganiga uch yildan koʻp boʻlmagan, shuningdek, qarzdorlik evaziga bank balansiga qabul qilingan yangi qurilgan 4 qavatdan past boʻlmagan koʻp kvartirali uy-joylardagi kvartiralar; birgalikda qarz oluvchi — qarz oluvchining ipoteka krediti asosiy summasi va kredit boʻyicha hisoblangan foizlarning har oydagi toʻlovlarida qatnashadigan, shuningdek, ipoteka krediti boʻyicha solidar javob beradigan jismoniy shaxslar; boshlangʻich badal — sotib olinadigan kvartiraning yoki yakka tartibdagi loyihalar qiymatining ipoteka krediti olish uchun qarz oluvchi tomonidan oʻz mablagʻlari va qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan belgilangan meʼyorlarda shakllantiriladigan qismi; ipoteka krediti — aholiga birlamchi uy-joy bozoridagi kvartiralarni sotib olish uchun yoki yakka tartibdagi loyihalar uchun banklarning oʻz mablagʻlari hisobidan ajratilgan va keyinchalik Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan qayta moliyalashtiriladigan kreditlar; ishtirok etuvchi tijorat banklari — fuqarolar tomonidan birlamchi bozorda tanlangan uy-joylarni sotib olishga yoki yakka tartibdagi loyihalarga ipoteka kreditini taqdim etuvchi banklar; pudrat tashkiloti — koʻp kvartirali uylarni oʻz mablagʻlari, bank krediti va qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar hisobidan qurish yoki yakka tartibdagi loyihalarni amalga oshiruvchi hamda birlamchi uy-joy bozorida qurilgan kvartiralarni sotish uchun taklif etuvchi tadbirkorlik subyekti; subsidiya — uy-joy sotib olish yoki yakka tartibdagi loyihalarni amalga oshirish uchun ajratilgan ipoteka kreditlari boʻyicha boshlangʻich badal va kredit foizining bir qismini qoplash maqsadida Davlat budjetidan fuqaro uchun bankda uning nomiga ochilgan tegishli hisobvaraqqa oʻtkazilgan mablagʻ; uy-joy — pudrat tashkilotlari tomonidan oʻz mablagʻlari, bank krediti va qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan qurilgan birlamchi uy-joy bozoridagi kvartiralar hamda fuqaroning oʻz kuchi bilan, xususiy pudrat tashkilotlarini yoki oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtgan yollanma ishchilarni jalb etgan holda qurilgan, rekonstruksiya qilingan va taʼmirlangan yakka tartibdagi uy-joylar; ipoteka kreditining eng koʻp miqdori — amaldagi qonunchilik hujjatlarida belgilangan Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirishning eng koʻp miqdori; qarz oluvchi — birlamchi uy-joy bozoridagi kvartirani sotib olish yoki yakka tartibdagi yakka tartibdagi loyihalarni amalga oshirish uchun ipoteka krediti olgan va kredit shartnomasida belgilangan shartlarda qaytarish majburiyatini ega fuqaro; Davlat dasturlari — ipoteka kreditlari orqali aholini uy-joy bilan taʼminlashning yangi tartibi doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining tegishli hujjatlari asosida har yili tasdiqlanadigan dastur; yakka tartibdagi loyihalar — fuqaroning belgilangan tartibda umrbod egalik qilish huquqi asosida ajratilgan yer uchastkasida (keyingi oʻrinlarda — yer uchastkasi) belgilangan tartibda kelishilgan va tasdiqlangan loyiha asosida (keyingi oʻrinlarda — loyiha asosida) fuqaroning oʻz kuchi bilan, xususiy pudrat tashkilotini yoki oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtgan yollanma ishchilarni yollagan holda yakka tartibdagi uy-joy qurish, qayta qurish, rekonsturksiya qilish yoki taʼmirlash. 5. Fuqarolarga ipoteka kreditlarini ajratish banklar va ularning filiallari tomonidan mazkur Nizomga va banklarning ichki kredit siyosatiga muvofiq amalga oshiriladi. Banklar tomonidan ajratiladigan ipoteka kreditlarining foiz stavkalari va muddati hamda ushbu ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish uchun Iqtisodiyot va moliya vazirligidan mablagʻlar jalb qilishning foiz stavkalari va muddati Iqtisodiyot va moliya vazirligi oʻrtasida tuziladigan Hamkorlik memorandumi va/yoki shartnomalarda belgilanadi. 6. Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan qayta moliyalashtiriladigan banklarning oʻz mablagʻlari hisobidan qarz oluvchilarga beriladigan ipoteka kreditlari: 20 yildan koʻp boʻlmagan muddatga, amalda boʻlgan davlat dasturlarini tasdiqlovchi qonunchilik hujjatlarida belgilangan foiz stavkalarida ajratiladi; ular boʻyicha annuitet yoki differensial toʻlovlar tartibi tatbiq etiladi; foiz stavkasi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining (keyingi oʻrinlarda — Markaziy bank) asosiy stavkasi pasaytirilgan taqdirda, mutanosib ravishda kamayadi, oshirilgan taqdirda esa oʻzgarishsiz qoladi. Bunda: foiz toʻlovlaridagi oʻzgarishlar Markaziy bank asosiy stavkasining pasaytirilishi amalga kiritilgan kundan boshlab hisob-kitob qilinadi va foiz stavkalarini mutanosib ravishda kamaytirish mexanizmi Markaziy bankning asosiy stavkasi 14 foizdan pasayganda qoʻllaniladi; qarz oluvchilarga ularning xohishiga koʻra kredit toʻlovlari boʻyicha differensial toʻlovlar tartibi tatbiq etilishi, shuningdek, Iqtisodiyot va moliya vazirligi qayta moliyalashtiriladigan mablagʻlar boʻyicha ham ushbu shartlar belgilanishi mumkin; ulushdor-jismoniy shaxslarga ipoteka kreditlari ulush kiritish asosida qurilgan koʻp kvartirali uy-joylardagi kvartiralar davlat roʻyxatidan oʻtkazilgandan soʻng yangi tartib doirasida belgilangan ipoteka kreditlarining eng koʻp miqdoridan oshmagan miqdorda qayta moliyalashtiriladi. Agar banklar tomonidan ipoteka kreditlari boʻyicha foiz stavkasi pasaytirilmagan taqdirda, bankning ipoteka kreditlari boʻyicha foiz stavkasini pasaytirilmaslik natijasida olgan foiz daromadining ikki baravari miqdorida jarima hisoblagan holda uning barcha hisobvaraqlaridan Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan joylashtirilgan yoki qayta moliyalashtirilgan mablagʻlar (undirish kuniga hisoblangan foizlar bilan birga) soʻzsiz undiriladi. Ushbu shartlar Iqtisodiyot va moliya vazirligi va banklar oʻrtasidagi Hamkorlik memorandumi va depozit shartnomalarida hamda banklar va qarz oluvchilar oʻrtasidagi ipoteka krediti shartnomalarida belgilab qoʻyilgan boʻlishi kerak. 7. Yangi tartib doirasida koʻp kvartirali uy-joylardagi kvartiralarni sotib olish va yakka tartibda uy-joy qurish (rekonstruksiya qilish) uchun ipoteka kreditlarini ajratish ushbu Nizomga 1 va 2-ilovalardagi sxemalarga muvofiq amalga oshiriladi. 8. Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan mablagʻlar ajratishda yoki ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirishda banklarga quyidagi muvofiqlik mezonlari belgilanadi: bankda yangi tartib doirasida ipoteka kreditlarini ajratish yuzasidan aniq belgilangan ichki tartib mavjud boʻlishi; bank “Fitch Ratings” yoki “Standard & Poorʼs” reyting agentliklarining “V” darajasidan yoki “Moodyʼs Investors Service” reyting agentligining “V2” reytingidan past boʻlmagan darajada uzoq muddatli kredit reytingiga ega boʻlishi; oxirgi uch yillik moliyaviy hisobotlar boʻyicha auditorlik tashkiloti ijobiy xulosasining mavjudligi; bankning regulyativ kapitali 500 milliard soʻmdan kam boʻlmasligi; bank Davlat budjeti mablagʻlari, shu jumladan, Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan yangi tartibga muvofiq joylashtirilgan yoki qayta moliyalashtirilgan mablagʻlar boʻyicha muddati oʻtgan qarzdorlikka ega boʻlmasligi; Markaziy bank tomonidan belgilangan prudensial normativlar buzilganligi sababli unga nisbatan ipoteka krediti berilishiga toʻsqinlik qiluvchi amaldagi chora va sanksiyalar mavjud boʻlmasligi lozim. Mazkur bandning ikkinchi — oltinchi xatboshlarida nazarda tutilgan hujjatlar banklar tomonidan, yettinchi xatboshida keltirilgan maʼlumotlar Markaziy bank tomonidan Iqtisodiyot va moliya vazirligiga taqdim etiladi. 9. Iqtisodiyot va moliya vazirligi banklarning muvofiqlik mezonlariga mos kelishini baholashda Markaziy bankdan banklarning moliyaviy holati toʻgʻrisidagi qoʻshimcha axborotni soʻrab olishi mumkin. 10. Ushbu Nizomning 8-bandida belgilangan hujjatlar toʻliq taqdim etilgandan soʻng Iqtisodiyot va moliya vazirligi muvofiqlik mezonlariga mos keluvchi bank tomonidan ajratilgan ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish uchun hamkorlik memorandumi tuzadi. Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan ushbu Nizom doirasida ajratiladigan yoki keyinchalik qayta moliyalashtirilishi mumkin boʻlgan mablagʻlar bankning birinchi darajali regulyativ kapitalidan oshib ketmasligi lozim. 11. Hamkorlik memorandumiga muvofiq Iqtisodiyot va moliya vazirligi banklar tomonidan ajratilgan ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtiradi. Bunda mablagʻlarning foiz stavkasi va boshqa shartlari har yili tasdiqlanadigan Davlat dasturlariga muvofiq belgilanadi. 12. Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan banklarga mablagʻlarni joylashtirishdan yoki qayta moliyalashtirishdan olingan daromadlar (foizlar) Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetiga oʻtkaziladi. 13. Banklar hamkorlik memorandumiga muvofiq oʻz mablagʻlari hisobidan davlat dasturi doirasida ajratilgan yoki ajratilishi kutilayotgan ipoteka kreditlari portfelini qayta moliyalashtirish boʻyicha Iqtisodiyot va moliya vazirligiga shartnoma tuzish yuzasidan “resurs.imv.uz” elektron platformasi orqali murojaat qiladi. 14. Banklardan ipoteka kreditlarni qayta moliyalashtirish yoki mablagʻ ajratish uchun shartnomasini tuzish boʻyicha buyurtmanomalar qabul qilingandan soʻng Iqtisodiyot va moliya vazirligi banklar bilan qayta moliyalashtirilishi mumkin boʻlgan mablagʻ miqdori, foiz stavkasi va moliyalashtirishning boshqa shartlarini nazarda tutuvchi shartnomalarni “resurs.imv.uz” elektron platformasida elektron tarzda imzolaydi. Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan joylashtirilgan mablagʻlar ushbu mablagʻlar olingan sanadan boshlab uch oy mobaynida belgilangan maqsadlar uchun foydalanilmagan taqdirda, bank foydalanilmagan mablagʻlarni ushbu davr tugashidan oldingi sanagacha shartnomada koʻrsatilgan foizlar bilan birga Iqtisodiyot va moliya vazirligiga qaytarishi shart. Foydalanilmagan mablagʻlar bank tomonidan Iqtisodiyot va moliya vazirligiga belgilangan uch oy muddatda qaytarilmagan taqdirda, qaytarilmagan mablagʻlar ular olingan sanadan boshlab haqiqatda qaytarish sanasiga boʻlgan davr uchun shartnomada koʻrsatilgan foiz stavkasi ikki baravar miqdorda hisoblangan holda toʻlab beriladi. Bunda tegishli bank tomonidan moliya yili mobaynida ikki marta mablagʻlarning 50 foizdan ortiq qismi uchun belgilangan maqsadlar uchun uch oy muddat mobaynida foydalanilmaslik holatlari aniqlangan taqdirda, Iqtisodiyot va moliya vazirligi ushbu bankka keyingi uch oy muddatga mablagʻ ajratilishini vaqtincha toʻxtatishi mumkin. Tijorat banklari tomonidan moliya yil yakunining oxirgi ish kuni holatiga oʻzlashtirilmagan mablagʻlar kelgusi yilning 30-yanvar sanasiga qadar Iqtisodiyot va moliya vazirligiga qaytariladi. 15. Iqtisodiyot va moliya vazirligidan olingan mablagʻlar, qayta moliyalashtirilgan ipoteka kreditlari qarz oluvchilar tomonidan toʻlovlarni amalga oshirish muddatidan qatʼi nazar, banklar tomonidan hamkorlik memorandumi, shartnomalar va ularga ilova qilingan qaytarish grafiklariga asosan qaytariladi. 16. Qarz oluvchilar quyidagi muvofiqlik mezonlariga mos boʻlishi lozim: a) ipoteka krediti olish uchun murojaat qilgan kunida 18 yoshga toʻlgan va 60 yoshdan oshmagan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlishi; b) doimiy ish joyiga, shaxsiy yordamchi yoki dehqon xoʻjaligidan yoxud yakka tartibdagi tadbirkorlik faoliyatidan doimiy daromadga ega, oʻzini oʻzi band qilgan fuqarolar, shuningdek, ipoteka krediti boʻyicha hisoblangan foizlarni va asosiy qarzni toʻlov jadvaliga muvofiq har oyda toʻlash uchun yetarli boʻlgan qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan va hujjatlar bilan tasdiqlangan boshqa daromad manbaiga ega boʻlishi; g) ipoteka kreditini olish uchun birlamchi uy-joy bozorida sotib olinadigan kvartira qiymatining 15 foizidan kam boʻlmagan miqdorda boshlangʻich badalni shakllantirish imkoniyatiga ega boʻlishi. Bunda ipoteka krediti boʻyicha subsidiya ajratilganda boshlangʻich badal miqdori — boshlangʻich badal uchun subsidiyaning qatʼiy belgilangan miqdori va qarz oluvchi tomonidan uy-joy qiymatining kamida 5 foiziga teng boʻlgan miqdorda shakllantiriladi; d) yakka tartibdagi uy-joy qurish (rekonstruksiya qilish) ishlari qiymatining 15 foizidan kam boʻlmagan miqdorda boshlangʻich badalni shakllantirish imkoniyatiga ega boʻlishi; e) sotib olinadigan kvartira yoki quriladigan (rekonstruksiya qilinadigan) yakka tartibdagi uy-joyning qiymati ushbu band bilan belgilangan boshlangʻich badal va ushbu Nizomning 28-bandida belgilangan ipoteka kreditining eng koʻp miqdori summasidan oshib ketgan taqdirda, qiymatning qolgan qismini shakllantirish (toʻlash) imkoniyatiga ega boʻlishi; j) ipoteka kreditini ajratishni koʻrib chiqish vaqtida kredit tashkilotlaridan avval olingan kreditlar boʻyicha muddati oʻtgan qarzdorligi mavjud boʻlmasligi; z) yakka tartibdagi uy-joy qurish (rekonstruksiya qilish) uchun yer uchastkasiga umrbod egalik qilish huquqiga va belgilangan tartibda kelishilgan loyiha-smeta hujjatlariga ega boʻlishi. 17. Qarz yuki koʻrsatkichi hisob-kitoblarida qarz oluvchi va birgalikda qarz oluvchilarning oʻrtacha oylik daromadlari miqdori ular tomonidan oxirgi 12 oy mobaynidagi (12 oydan kam ishlangan taqdirda — ishlangan davr uchun) olgan daromadlari miqdorining oʻrtacha arifmetik qiymati sifatida hisoblanadi. 18. Bank qarz oluvchi (birgalikda qarz oluvchi)ning oʻrtacha oylik daromadini aniqlashda quyida keltirilgan tasdiqlovchi hujjatlardan foydalanish huquqiga ega: ish beruvchi tomonidan tasdiqlangan ish haqi toʻgʻrisidagi maʼlumot; pensiya toʻlovlari miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumot; jamgʻarib boriladigan pensiya badallari toʻgʻrisidagi maʼlumot; foizlar, dividendlar, mol-mulkni ijaraga berishdan olingan doimiy tarzdagi daromadlarini tasdiqlovchi maʼlumotlar; davlat soliq xizmati organi tomonidan tasdiqlangan jismoniy shaxslarning daromadlari boʻyicha deklaratsiya; qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa daromadlarni tasdiqlovchi maʼlumotlar. Bank qarz oluvchi va birgalikda qarz oluvchilarning oʻrtacha oylik daromadini aniqlashda kredit byurodan yoki boshqa rasmiy manbalardan mustaqil ravishda olingan, qarz oluvchining daromadlarini aniqlash imkonini beruvchi maʼlumotlardan foydalanishi mumkin. 19. Qarz oluvchi (birgalikda qarz oluvchi)ning qarz yuki koʻrsatkichi belgilangan meʼyordan yuqori boʻlganda, uning bank oldidagi qarz majburiyatini taʼminlash yuzasidan yuridik shaxslar kafilligi qabul qilinishi va yuridik shaxsning yillik sof foydasining 50 foizi qarz oluvchining qarz yuki koʻrsatkichini hisoblashda qoʻshilishi mumkin. Bunda qarz oluvchi va uning turmush oʻrtogʻining bir oylik oʻrtacha daromadi (barcha kreditlar boʻyicha bir oylik toʻlovlar chegirib qolinganda) ajratiladigan ipoteka krediti boʻyicha bir oylik oʻrtacha toʻlovlarning 20 foizidan kam boʻlmasligi shart. 20. Qarz oluvchi oʻz tanlovlari asosida birlamchi uy-joy bozorida sotiladigan kvartiralarni tanlaydi va pudrat tashkiloti bilan, bank balansidagi uy-joyni sotib olishda esa bank bilan shartnoma imzolaydi. 21. Ipoteka krediti banklar tomonidan qaytarishlik, toʻlovlilik, taʼminlanganlik, muddatlilik va maqsadlilik shartlarida beriladi. 22. Qarz oluvchining ipoteka kreditini qaytarish boʻyicha majburiyati taʼminoti sifatida: birlamchi uy-joy bozoridan sotib olinayotgan kvartira; yakka tartibda quriladigan (rekonstruksiya qilinadigan) uy-joy garovi yoki boshqa taʼminot turlari taqdim etiladi. Ulushdor-jismoniy shaxslar ipoteka krediti boʻyicha taʼminot sifatida bankning ichki kredit siyosatiga asosan pudrat tashkilotining yoki qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mol-mulkdan foydalanishi mumkin. Agar kredit olish vaqtida pudrat tashkilotining mol-mulki yoki boshqa taʼminot turi taqdim etilgan boʻlsa, uy-joy qurilishi (rekonstruksiya qilinishi) yakunlanib kadastr hujjatlari rasmiylashtirilganidan soʻng kredit boʻyicha taʼminot ushbu uy-joyning ipotekasiga almashtiriladi. 24. Pudrat tashkilotlari tomonidan yangi tartib doirasida qurilgan, shuningdek, qarzdorlik evaziga bank balansiga qabul qilingan yangi qurilgan kvartiralarni birlamchi uy-joy bozorida sotib olish hamda yakka tartibdagi uy-joyni qurish (rekonstruksiya qilish) ishlari uchun berilishi mumkin boʻlgan ipoteka kreditining eng koʻp miqdori ushbu Nizomning 28-bandida belgilangan miqdorlardan oshib ketmasligi lozim. 25. Sotib olinadigan kvartira va quriladigan (rekonstruksiya qilinadigan) yakka tartibdagi uy-joyning qiymati ushbu Nizomning 16-bandida belgilangan boshlangʻich badalning minimal miqdori va 28-bandiga muvofiq berilishi mumkin boʻlgan ipoteka kreditining eng koʻp miqdori yigʻindisi sifatida aniqlanadi. 26. Subsidiya xabarnomasini olgan fuqaro bankka ipoteka krediti olish uchun ariza taqdim etayotgan davrda ushbu Nizomning 16-bandida belgilangan qarz oluvchilarning muvofiqlik mezonlariga toʻliq javob bermay qolgan hollarda bank ajratiladigan ipoteka krediti miqdorini fuqaroning roziligiga koʻra kamaytiradi, rozilik berilmagan taqdirda ipoteka krediti ajratishni rad etadi. 27. Fuqaro bankka ipoteka krediti olish uchun murojaat qilgan taqdirda, bankning masʼul xodimi unga ipoteka kreditining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha izoh beradi, talab etiladigan barcha hujjatlar roʻyxati va taxminiy xarajatlar turlari bilan tanishtiradi. Bunda qarz oluvchi bankka ipoteka krediti olish uchun ariza va ushbu Nizomga hamda bankning ichki kredit siyosatiga asosan tegishli hujjatlarni taqdim etadi. Subsidiya xabarnomasiga ega boʻlgan qarz oluvchi bankka qoʻshimcha ravishda mazkur xabarnomani ham taqdim etadi. Yakka tartibdagi uy-joyni qurish (rekonstruksiya qilish)uchun ipoteka krediti olish boʻyicha buyurtmanomaga qarz oluvchining yer uchastkasiga umrbod egalik qilish huquqini tasdiqlovchi hujjat, yakka tartibdagi uy-joyni qurish (rekonstruksiya qilish) boʻyicha smeta hujjati, pudrat tashkiloti, shuningdek, qarzdorlik evaziga bank balansiga qabul qilingan yangi qurilgan uy-joyni sotib olishda esa bank bilan tuzilgan shartnoma hamda ipoteka kreditini qaytarish boʻyicha majburiyat taʼminotini tasdiqlovchi tegishli hujjatlar ham ilova qilinadi. 28. Tayyor holda topshirish sharti bilan yoki tayyor holda topshirish shartisiz (xonalarga boʻlingan va pardoz ishlariga tayyor holda) qurib bitkazilgan koʻp kvartirali uy-joylardagi kvartiralarni birlamchi uy-joy bozorida sotib olish hamda yakka tartibdagi uy-joyni qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash ishlari uchun banklarning oʻz mablagʻlari hisobidan fuqarolarga quyidagi shartlarda ajratilgan ipoteka kreditlari keyinchalik Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan qayta moliyalashtiriladi: a) amalda boʻlgan Davlat dasturlarida belgilangan foiz stavkasida; b) 20 yildan koʻp boʻlmagan muddatga; v) boshlangʻich badali sotib olinadigan kvartira yoki yakka tartibda yakka tartibdagi loyihalar qiymatining 15 foizidan kam boʻlmagan miqdorida; g) bir qarz oluvchiga ajratiladigan ipoteka kreditining eng koʻp miqdorida. 29. Qarz oluvchi tomonidan bankka 20 yildan kam muddatga va (yoki) ushbu Nizomning 28-bandida belgilangandan koʻproq miqdordagi boshlangʻich badalni toʻlagan holda ipoteka krediti olish uchun ariza taqdim etilganda, arizani koʻrib chiqish hamda kredit ajratish ushbu Nizomga va bankning ichki kredit siyosatida belgilangan talablarga muvofiq amalga oshiriladi. 30. Sotib olinadigan kvartira yoki yakka tartibdagi loyihalar qiymatining 85 foizi ipoteka kreditining eng koʻp miqdoridan oshib ketgan taqdirda, qiymatning qolgan qismi qarz oluvchi tomonidan oʻz mablagʻlari va qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan toʻlanadi. Bunda ipoteka kreditining eng koʻp miqdoridan oshgan qiymatda ajratilgan ipoteka kreditlari Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan qayta moliyalashtirib berilmaydi. 31. Ipoteka kreditining yillik foiz stavkasi amaldagi Davlat dasturlarida belgilangan stavkalarda qarz oluvchi va bank oʻrtasidagi oʻzaro kelishuvga muvofiq ipoteka krediti shartnomasida belgilanadi. Bunda foiz toʻlovlarining bir qismini qoplashga subsidiya ajratilgan ipoteka kreditining foiz stavkasi yangi tartib doirasida boshqa shaxslarga berilgan ipoteka kreditlarining foiz stavkalaridan yuqori boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 32. Kredit hujjatlari toʻliq shakllantirilgandan soʻng qarz oluvchi oʻz mablagʻlari hisobidan boshlangʻich badalni, shuningdek, ipoteka kreditlari boʻyicha boshlangʻich badalning bir qismini qoplash uchun subsidiya xabarnomasiga ega boʻlgan qarz oluvchilar boshlangʻich badalning oʻzi tomonidan shakllantirilishi lozim boʻlgan qismini bankdagi tegishli hisobvaraqda shakllantirishi lozim. Yakka tartibda uy-joyni qurish (rekonstruksiya qilish) uchun beriladigan ipoteka krediti boʻyicha boshlangʻich badal uchun qarz oluvchi tomonidan sotib olingan qurilish materiallari va (yoki) bajarilgan qurilish-montaj ishlari qiymati hisobga olinishi mumkin. 33. Sotib olinadigan kvartira yoki qurilayotgan (rekonstruksiya qilinayotgan) yakka tartibdagi uy-joyning qiymati qarz oluvchi toʻlagan boshlangʻich badal bilan unga beriladigan ipoteka kreditining eng koʻp miqdori yigʻindisidan ortgan hollarda qiymatning ortgan qismi uchun mablagʻlar qarz oluvchi tomonidan bankdagi tegishli hisobvaraqqa oʻtkaziladi yoki bankka ushbu summa toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjat taqdim etilishi mumkin. 34. Tegishli hujjatlar toʻliq taqdim qilingandan va mablagʻlar shakllantirilgandan soʻng bank uch ish kunida qarz oluvchiga kredit berish masalasini koʻrib chiqadi hamda arizani qanoatlantirish yoki rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. 35. Bank tomonidan ipoteka krediti berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, uch ish kunida qarz oluvchiga ipoteka krediti berishni rad etishning sabablari aniq va tushunarli koʻrsatilgan holda yozma xulosa yuboriladi. 36. Qarz oluvchi bank xulosasida koʻrsatilgan kamchiliklarni bartaraf etgandan keyin ipoteka krediti berish toʻgʻrisidagi ariza bilan bankka qayta murojaat qilishga haqlidir. 37. Qarz oluvchiga ipoteka krediti berish toʻgʻrisida ijobiy qaror qabul qilingan taqdirda, bank bir ish kunida bu haqida qarz oluvchini yozma ravishda xabardor qiladi. Bunda bank tomonidan qarz oluvchiga tanishib chiqish va oʻzi bilan olib ketishi mumkin boʻlgan ipoteka krediti shartnomasi va kreditning qaytarish jadvali loyihasi taqdim etiladi. 38. Subsidiya xabarnomasi mavjud boʻlganda, bank qarz oluvchi nomiga rasmiylashtirilgan kvartiraning kadastr hujjatlari asosida Iqtisodiyot va moliya vazirligining “subsidyplatform.mf.uz” elektron platformasiga tegishli hujjatlarni ilova qilgan holda boshlangʻich badalning qatʼiy belgilangan miqdorini qoplash uchun buyurtmanoma yuboradi. “Subsidyplatform.mf.uz” elektron platformasida ikki ish kunida ushbu buyurtmanoma roʻyxatdan oʻtkaziladi hamda unga asosan tegishli yuridik majburiyatlar va toʻlov topshiriqnomasi Davlat moliyasini boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimida (keyingi oʻrinlarda — DMBAT) avtomatik tarzda shakllantiriladi. Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasi DMBATda shakllangan toʻlov topshiriqnomasini moliyaviy imkoniyatlardan kelib chiqib bir ish kunidan oʻn ish kunigacha boʻlgan davrda subsidiya mablagʻlarini qarz oluvchining bank tomonidan koʻrsatilgan omonat hisobraqamiga oʻtkazib beradi. 40. Ijobiy qaror qabul qilingan ipoteka krediti boʻyicha bir ish kunida: a) belgilangan tartibda pudrat tashkiloti, shuningdek, qarzdorlik evaziga bank balansiga qabul qilingan yangi qurilgan uy-joyni sotib olishda esa bank bilan kvartiraning oldi-sotdi yoki yakka tartibdagi uy-joyni qurish (rekonstruksiya qilish) shartnomasi rasmiylashtiriladi. Bunda kvartira oldi-sotdi shartnomasi uch tomonlama tartibda pudrat tashkiloti, tijorat banki va talabgor ishtirokida tuziladi va uni notarial tartibda roʻyxatdan oʻtkazishda garovga qoʻyish amaliyotini ham inobatga oladi. b) bank va qarz oluvchi (birgalikda qarz oluvchilar) oʻrtasida ipoteka krediti shartnomasi rasmiylashtiriladi va bitta asl nusxasi kreditni qaytarish jadvali bilan birga qarz oluvchiga taqdim etiladi; v) qarz oluvchi oʻz hisobiga va ipoteka krediti shartnomasida belgilangan muddatlarda sotib olinayotgan kvartira yoki qurilayotgan (rekonstruksiya qilinayotgan) yakka tartibdagi uy-joy va u joylashgan yer uchastkasiga boʻlgan huquq boʻyicha garov shartnomasi hamda sugʻurta tashkiloti bilan ipoteka predmetini tavakkalchiliklardan sugʻurta qilish shartnomasini tuzadi. Bunda sugʻurta shartnomasida sugʻurta mukofoti har yili toʻlanishi nazarda tutilishi mumkin; g) “Ipoteka toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ipoteka shartnomasi tuziladi. Ipoteka shartnomasi, shuningdek, qonun asosida yuzaga kelgan ipoteka belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkaziladi. 41. Bankning ipoteka krediti berish boʻyicha majburiyati qarz oluvchi tomonidan bankka ipoteka predmetini yoʻqolish va shikastlanish tavakkalchiliklaridan sugʻurta qilish shartnomasi hamda sugʻurta polisi taqdim etilgandan, shuningdek, ipoteka yuzaga kelgandan keyin paydo boʻladi. Ushbu shart ipoteka krediti shartnomasida belgilab qoʻyilgan boʻlishi kerak. 42. Qarz oluvchining bank hisobvaragʻida shakllantirilgan mablagʻ va unga ajratilgan ipoteka krediti bank tomonidan naqd pulsiz shaklda pudrat tashkilotining hisobvaragʻiga oʻtkazib beriladi. 43. Ipoteka krediti shartnomasi qaytarish grafigiga asosan qarz oluvchi ipoteka krediti va unga hisoblangan foiz toʻlovlarini (subsidiyadan tashqari qismi) toʻlab boradi. 44. Yakka tartibdagi uy-joyni qurish (rekonstruksiya qilish) uchun qarz oluvchiga ipoteka krediti berish bank tomonidan qarz oluvchi va pudrat tashkiloti oʻrtasida tuzilgan yakka tartibdagi uy-joyni qurish (rekonstruksiya qilish) boʻyicha ishlarni bajarish yoki xizmat koʻrsatish shartnomasi va qurilish-montaj ishlari reja-jadvali asosida qarz oluvchining bankda ochilgan alohida ssuda hisobvaragʻidan bajarilgan ishlar hajmiga mutanosib ravishda bosqichma-bosqich pudrat tashkilotining depozit hisobvaragʻiga naqd pulsiz shaklda oʻtkazish orqali amalga oshiriladi. Bunda qarz oluvchining oʻz kuchi bilan yoki oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtgan yollanma ishchilarni jalb etgan holda yakka tartibdagi uy-joylar qurish (rekonstruksiya qilish) uchun ajratilgan kreditlar bajarilgan ishlar hajmiga mutanosib ravishda bosqichma-bosqich qarz oluvchining bank kartasiga oʻtkazib beriladi. 45. Ipoteka krediti boʻyicha mablagʻ ajratish bank tomonidan qarz oluvchining yozma topshiriqnomasi olingan vaqtdan boshlab bir bank kuni mobaynida amalga oshiriladi. Bunda kredit ajratishning har bir bosqichida bank xodimi tomonidan joyiga chiqib, ajratilgan ipoteka kreditining maqsadli ishlatilishi oʻrganiladi. Bajarilgan ishlar hajmining 95 foizgacha qismi qarz oluvchining boshlangʻich badali (jami bajariladigan ishlar qiymatining 15 foizi) hisobidan oʻtkazib berilgan avans mablagʻlarga mutanosib ravishda ushlab qolingan holda bajarilgan qurilish-montaj ishlari toʻgʻrisidagi dalolatnomaga muvofiq moliyalashtirib boriladi hamda yakka tartibdagi uy-joy qiymatining 5 foizi miqdoridagi qolgan qismi bank xodimi tomonidan joyiga chiqib ipoteka kreditini toʻliq ajratish toʻgʻrisida xulosa berilgandan soʻng toʻlanadi. Qarz oluvchi har oyda bankka amalga oshirilgan qurilish-montaj ishlari holati toʻgʻrisida hisobot topshirishi kerak. Hisobotga sotib olingan tovarlarga berilgan schyotlar, kvitansiyalar, yuk xatlari va boshqa hujjatlar hamda qonunchilik hujjatlarida belgilangan boshqa maʼlumotlar ilova qilinadi. 46. Yakka tartibdagi uy-joyning qurilishi (rekonstruksiya qilinishi) tugallanib, belgilangan tartibda foydalanishga topshirilgan hamda davlat roʻyxatidan oʻtkazilgandan keyin bir oy muddatda: a) qurilishi tugallangan uy-joyni tavakkalchiliklardan sugʻurta qilish shartnomasi tuziladi. Bunda sugʻurta shartnomasida sugʻurta mukofoti har yili toʻlanishi nazarda tutilishi mumkin; b) ipoteka toʻgʻrisidagi shartnoma yoki qonun asosida ipotekani rasmiylashtiriladi va u davlat roʻyxatidan oʻtkaziladi. 47. Ipoteka kreditini qaytarish va u boʻyicha hisoblangan foizlarni toʻlash tartibi bank va qarz oluvchi oʻrtasida tuzilgan ipoteka krediti shartnomasi, qonunchilik hujjatlari va bank kredit siyosati bilan tartibga solinadi. 48. Ipoteka krediti boʻyicha foiz kredit qoldigʻiga nisbatan har kuni hisoblab yoziladi va har oyda bir marta undiriladi. 49. Ipoteka krediti boʻyicha asosiy qarzni va foizni toʻlash tartibi kredit shartnomasida belgilanadi. Bunda hisoblangan foiz va ipoteka krediti boʻyicha asosiy qarz bank va qarz oluvchi tomonidan imzolangan, kredit shartnomasiga ilova qilingan toʻlovlar jadvalida belgilangan muddatlarda undiriladi. 50. Bank foiz xarajatlarining bir qismini qoplash uchun subsidiya olish huquqiga ega boʻlgan qarz oluvchiga ipoteka krediti berilgan kundan boshlab 30 kundan kechiktirmasdan subsidiyani toʻlash uchun Iqtisodiyot va moliya vazirligining “subsidyplatform.mf.uz” elektron platformasiga buyurtmanomani kiritadi. Iqtisodiyot va moliya vazirligi oʻn ish kunida “subsidyplatform.mf.uz” elektron platformasida ushbu buyurtmanoma roʻyxatdan oʻtkaziladi hamda unga asosan tegishli yuridik majburiyatlar va toʻlov topshiriqnomasi DMBATda avtomat tarzda shakllantiriladi. Respublika gʻaznachilik xizmati DMBATda shakllangan toʻlov topshiriqnomasini moliyaviy imkoniyatlardan kelib chiqib bir ish kunidan oʻn ish kunigacha boʻlgan davrda subsidiya mablagʻlarini qarz oluvchining bank tomonidan koʻrsatilgan hisobraqamiga oʻtkazib beradi. 51. Qarz oluvchi tomonidan kredit shartnomasi shartlari bajarilmasligi oqibatida yuzaga kelgan muddati oʻtgan asosiy qarzdorlik uchun hisoblangan foiz toʻlovlari subsidiya olish huquqiga ega boʻlgan qarz oluvchi uchun davlat budjetidan ajratiladigan subsidiya mablagʻi hisobidan qoplab berilmaydi va ushbu toʻlovlar qarz oluvchi tomonidan toʻlanishi lozim. Davlat budjeti hisobidan foiz toʻlovining bir qismini qoplash uchun ajratilgan subsidiya qarz oluvchining ipoteka krediti boʻyicha asosiy qarzdorlik toʻlovi uchun yoʻnaltirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 53. Bank ipoteka kreditidan foydalanishning butun davri davomida doimiy monitoringni amalga oshiradi. Monitoring davomida bankning masʼul xodimi kreditdan maqsadli foydalanilishi, asosiy qarz va foizning toʻlanishi, garov mulkidan foydalanish va uning saqlanishi, ipoteka predmetining noqonuniy begonalashtirilishiga yoʻl qoʻymaslikni nazorat qilib boradi. 54. Ipoteka kreditidan belgilangan maqsadda foydalanmaganlik uchun qarz oluvchiga nisbatan bank tomonidan qoʻllaniladigan choralar ipoteka krediti shartnomasida belgilangan boʻlishi kerak. 55. Qarz oluvchi tomonidan ipoteka krediti boʻyicha asosiy qarz va unga hisoblangan foiz toʻlovi belgilangan muddatlarda toʻlanmaganda, bank xodimi qarz oluvchi bilan shaxsan uchrashib majburiyatini bajarilmayotgani sababini aniqlaydi va muddatida qaytarilmagan kreditning qaytarilishini taʼminlash chorasini koʻrishni talab qiladi. 56. Ipoteka krediti monitoringi davomida taqdim etilgan hisobot va unga ilova qilingan hujjatlarni tahlil qilish jarayonida bank tomonidan ipoteka kreditidan maqsadsiz foydalanilganligi aniqlangan taqdirda bank maqsadsiz foydalanilgan mablagʻ va ular boʻyicha hisoblangan foizlarni ipoteka krediti shartnomasida belgilangan tartibda muddatidan oldin undirib oladi. 57. Agar ipoteka kreditini oʻz vaqtida undirish boʻyicha koʻrilgan choralar natija bermasa va kreditning oʻz vaqtida va toʻliq qaytarilmaslik xavfi yuzaga kelsa, bank kredit shartnomasi hamda qonunchilik hujjatlari talablari asosida toʻlov (qaytarish) muddati kelgan kredit va foiz toʻlovlarini undirish choralarini koʻradi. Berilgan kreditni muddatidan oldin undirish maqsadida bank qarz oluvchi (birgalikda qarz oluvchi)ning har qanday hisobvaraqlaridan (omonat, bank kartalaridagi) mablagʻlarni akseptsiz tartibda undirib olish va qarzdorlikni qaytarishga yoʻnaltirishi mumkin. Ushbu shartlar kredit shartnomasida belgilangan boʻlishi kerak. 58. Qarz oluvchi ipoteka krediti shartnomasi va unga ilova qilingan toʻlovlar jadvali boʻyicha majburiyatlarni muntazam ravishda ketma-ket uch oy davomida buzganda va toʻlovlarni toʻlamagan taqdirda, shuningdek, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hollarda bank “Ipoteka toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda undiruvni garovga qoʻyilgan mulkka qaratadi. Shuningdek, bank uch ish kuni mobaynida Iqtisodiyot va moliya vazirligiga ipoteka krediti foiz xarajatlarini qoplashga subsidiya ajratishni toʻxtatish toʻgʻrisida xabarnoma yuboradi. 59. Ipoteka kreditini muddatidan oldin undirish yuzasidan suddan oldingi tadbirlar va sudda daʼvo qoʻzgʻatish “Ipoteka toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni va boshqa qonunchilik hujjatlariga hamda bankning ichki normativ hujjatlariga muvofiq tashkil qilinadi. 60. Ishtirok etuvchi tijorat bankining ichki siyosatida belgilangan muddatlarda ipoteka kreditlari boʻyicha toʻlovlarni surunkali ravishda toʻlamaslik oqibatida bekor qilingan ipoteka krediti shartnomalari boʻyicha undiriladigan mablagʻlar (shu jumladan, garovdagi uy-joyning sotilishidan) hisobidan talabgorga boshlangʻich badal uchun ajratilgan subsidiya mablagʻi belgilangan tartibda Iqtisodiyot va moliya vazirligiga qaytariladi. 61. Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan banklarga joylashtirilgan yoki qayta moliyalashtirilgan mablagʻlarni qaytarish va ular boʻyicha foizlarni toʻlash banklar va Iqtisodiyot va moliya vazirligi oʻrtasida tuziladigan shartnomalarda belgilangan tartibda va muddatlarda amalga oshiriladi. 62. Iqtisodiyot va moliya vazirligi zarur hollarda Markaziy bank bilan birgalikda banklarga joylashtirilgan mablagʻlarning oʻzlashtirilishi, maqsadliligi va qaytarilishi, shuningdek, qayta moliyalashtirilgan ipoteka krediti toʻgʻri ajratilganligini oʻrganib boradi. 63. Qarz oluvchi ipoteka krediti olish uchun bankka murojaat qilganda, bank ipoteka kreditining asosiy shartlari toʻgʻrisidagi axborot varaqasini bepul tarzda taqdim etadi. 64. Bank qarz oluvchiga ipoteka krediti boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan oylik toʻlovlar miqdori hamda qarz oluvchining daromadlarini tahlil qilgan holda ushbu toʻlovlarni toʻlash uchun uning imkoniyati yetishi (yoki yetmasligi) haqida yozma ravishda tushuntirish beradi. 65. Ipoteka krediti shartnomasi imzolanmasdan oldin bank qarz oluvchiga ushbu shartnoma loyihasini tanishib chiqish uchun oʻzi bilan olib ketish huquqiga ega ekanligi toʻgʻrisida xabardor qilishi lozim. 66. Bank qarz oluvchiga ipoteka krediti shartnomasi imzolangan kunda shartnomaning bitta asl nusxasini kreditni qaytarish jadvalini ilova qilgan holda taqdim etishi kerak. 67. Agar kreditni qaytarish jadvali rasmiylashtirilgandan soʻng ipoteka krediti shartnomasida koʻzda tutilgan foiz stavkasi oʻzgarganda, bank kreditni qaytarish jadvalini yangidan rasmiylashtirib, qarz oluvchiga taqdim qilishi lozim. 68. Bank ipoteka kreditini ajratishda bank xizmatlari isteʼmolchilari bilan oʻzaro munosabatlarni amalga oshirishda banklar faoliyatiga qoʻyiladigan minimal talablar toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari va boshqa normativ-huquqiy hujjatlar talablariga muvofiq qarz oluvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini taʼminlashi shart. 70. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar. BosqichlarSubyektlarChora-tadbirlarMuddat1-bosqichIqtisodiyot va moliya vazirligiMuvofiqlik mezonlariga mos keladigan banklar bilan Hamkorlik memorandumi tuzadi.Yil davomida2-bosqichQarz oluvchiOʻz tanlovlari asosida birlamchi uy-joy bozorida sotiladigan kvartiralarni tanlaydi va pudrat tashkiloti bilan birlamchi shartnomani imzolaydi.Qarz oluvchi Bankka tegishli hujjatlar (boshlangʻich badal uchun subsidiya ajratilgan hollarda — subsidiya xabarnomasi) bilan boshlangʻich badal toʻlovini amalga oshirgan holda ipoteka krediti olish uchun ariza topshiradi.Oʻz xohishiga koʻra belgilangan muddatlarda3-bosqichBankQarz oluvchining ipoteka kreditini olish toʻgʻrisidagi arizasini va unga ilova qilingan hujjatlarni koʻrib chiqadi va arizani qanoatlantirish yoki rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.2 ish kunidaIjobiy qaror qabul qilingan taqdirda fuqaro bilan ipoteka krediti shartnomasini imzolaydi va ipoteka krediti ajratish toʻgʻrisida kafolat xati taqdim etadi.1 ish kunida4-bosqichQarz oluvchiBank tomonidan taqdim etilgan kafolat xati asosida kvartira sotib olish boʻyicha qurilish-pudrat tashkiloti bilan notarial ipoteka oldi-sotdi shartnomasini rasmiylashtiradi.Kafolat xati muddati doirasidaRasmiylashtirilgan oldi-sotdi shartnomasiga asosan kvartiraning kadastr hujjatini rasmiylashtiradi va davlat roʻyxatidan oʻtkazadi.Oʻz xohishiga koʻraRasmiylashtirilgan oldi-sotdi shartnomasi hamda kvartiraning kadastr hujjatini va Bank tomonidan talab qilinadigan boshqa xujjatlarni taqdim etadi.Oʻz xohishiga koʻra5-bosqichBankQarz oluvchining bankda shakllantirgan mablagʻlarini unga ajratilgan ipoteka krediti mablagʻlari bilan birga kvartira uchun pudrat tashkilotiga oʻtkazib beradi.Subsidiya xabarnomasi mavjud boʻlganda, bank tomonidan qarz oluvchi nomiga rasmiylashtirilgan kvartiraning kadastr hujjatlari asosida Iqtisodiyot va moliya vazirligining “subsidyplatform.mf.uz” platformasida boshlangʻich badalning bir qismini qoplab berish uchun qatʼiy belgilangan miqdordagi subsidiya mablagʻini toʻlash uchun buyurtmanoma yuboradi.2 ish kunida6-bosqichBankIqtisodiyot va moliya vazirligi bilan tuzilgan Hamkorlik memorandumiga asosan ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish uchun shartnomani tuzish yuzasidan “resurs.imv.uz” elektron platformasi orqali murojaat qiladi.Yil davomida7-bosqichIqtisodiyot va moliya vazirligiBank tomonidan “resurs.imv.uz” elektron platformasi orqali shartnoma tuzish boʻyicha yuborilgan murojaatini koʻrib chiqiladi imzolanadi yoki qaytariladi.2 ish kunida “resurs.imv.uz” elektron platformasida shartnomani avtomat tarzda shakllantiradiva imzolagan holda Bankga yuboradi.1 ish kunida8-bosqichBankIqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan “resurs.imv.uz” elektron platformasi orqali yuborilgan shartnomani imzolaydi.5 ish kunida*Mazkur shartnomaga asosan oʻz mablagʻlari hisobidan qarz oluvchilarga ajratgan ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish uchun “resurs.imv.uz” elektron platformasida buyurtmanoma shakllantiradi.Hisobot oyining yakuniga qadar9-bosqichIqtisodiyot va moliya vazirligiIpoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish boʻyicha kelib tushgan buyurtmanomalarni tasdiqlaydi va tegishli mablagʻlarni Bankning shartnomada koʻrsatilgan hisob varagʻiga toʻlab beradi.Har hisobot oyidan keyingi oyning25-kunigacha BosqichlarSubyektlarChora-tadbirlarMuddat1-bosqichIqtisodiyot va moliya vazirligiMuvofiqlik mezonlariga mos keladigan banklar bilan Hamkorlik memorandumi tuzadi.Yil davomida1-bosqichQarz oluvchiYer uchastkalarida belgilangan tartibda kelishilgan loyiha asosida hamda tuman (shahar) aholi punktlari bosh rejasi va shaharsozlik normalariga mos holda pudrat tashkiloti yoki oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtgan yollanma ishchilar bilan yakka tartibda uy-joy qurish, rekonstruksiya qilish va taʼmirlash boʻyicha shartnomani imzolaydi, oʻz kuchi bilan amalga oshirish holati bundan mustasno.Oʻz xohishiga koʻra belgilangan muddatlarda2-bosqichQarz oluvchiBankka tegishli hujjatlar bilan boshlangʻich badal toʻlovini amalga oshirgan holda ipoteka krediti olish uchun ariza topshiradi.Bunda yakka tartibdagi loyihalarni amalga oshirilishida, ajratiladigan ipoteka krediti boʻyicha boshlangʻich badal uchun qarz oluvchi tomonidan sotib olingan qurilish materiallari va/yoki bajarilgan qurilish-montaj ishlari qiymati hisobga olinishi mumkin.Oʻz xohishiga koʻra belgilangan muddatlarda3-bosqichBankKredit olish boʻyicha taqdim etilgan ariza va unga ilova qilingan hujjatlarni koʻrib chiqib, arizani qanoatlantirish yoki rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.Ariza qanoatlantirilgan taqdirda, kredit shartnomasi imzolanadi.Subsidiya toʻlanadigan qarz oluvchilar boʻyicha bank tomonidan qarz oluvchi bilan tuzilgan asosida shartnomani ilova qilgan holda Iqtisodiyot va moliya vazirligining “subsidyplatform.mf.uz” platformasida boshlangʻich badal boʻyicha subsidiya mablagʻini toʻlash uchun buyurtmanoma yuboradi.3 ish kunida4-bosqichQurilish-montaj ishlarini boshlash uchun shartnomada koʻrsatilgan shartlar va miqdorlarda mablagʻlarni oʻtkazib beradi.Bunda:Shartnoma va loyiha asosida yakka tartibdagi loyihalar boʻyicha bajarilgan ishlarga toʻlovlar uchun ipoteka krediti va qarz oluvchi tomonidan bankda shakllangan mablagʻlarni pudrat tashkilotlarining depozit hisobvaragʻiga naqd pulsiz shaklda oʻtkazib beradi.Bunda qarz oluvchining oʻz kuchi bilan yoki oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtgan yollanma ishchilarni jalb etgan holda yakka tartibdagi loyihalarni amalga oshirgan taqdirda ajratilgan kreditlarni qarz oluvchining bank kartasiga oʻtkazib beradi.Shartnomada belgilangan muddatlarda5-bosqichQarz oluvchiYakka tartibdagi loyihalarni amalga oshiradi.Loyihada koʻrsatilgan qurilish-montaj ishlari toʻliq yakunlangandan soʻng Bankka bu haqida asoslantiruvchi maʼlumotlarni taqdim etadi.Shartnomada belgilangan muddatlarda6-bosqichBankYakka tartibdagi loyiha boʻyicha qurilish-montaj ishlari toʻliq yakunlanganligi va kredit mablagʻlaridan manzilli foydalanilganligiga ishonch hosil qilgandan soʻng qarz oluvchilarga oʻz mablagʻlari hisobidan ajratgan ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish uchun “resurs.imv.uz” elektron platformasida buyurtmanoma shakllantiradi.5 ish kunidaSubsidiyali qarz oluvchilar boʻyicha ipoteka krediti qayta moliyalashtirilganidan soʻng Iqtisodiyot va moliya vazirligining “subsidyplatform.mf.uz” platformasida foiz toʻlovlarining bir qismini qoplash boʻyicha subsidiya mablagʻini toʻlash uchun buyurtmanoma yuboradi. Yil davomida 7-bosqichIqtisodiyot va moliya vazirligiIpoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish boʻyicha kelib tushgan buyurtmanomalarni tasdiqlaydi va tegishli mablagʻlarni Bankning shartnomada koʻrsatilgan hisobvaragʻiga toʻlab beradi.Har hisobot oyidan keyingi oyning25-kunigacha8-bosqichQarz oluvchiKredit shartnomasining qaytarish grafigiga asosan ipoteka krediti va unga hisoblangan foiz toʻlovlarini toʻlab boradi.Har oyning25-kunigacha 1. Vazirlar Mahkamasining “Uy-joy qurilishiga, uni rekonstruksiya qilishga va sotib olishga ipoteka krediti berish toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2007-yil 3-yanvardagi 2-son qarori. 2. Vazirlar Mahkamasining “Qishloq joylarda namunaviy loyihalar asosida “Qishloq qurilish invest” injiniring kompaniyasi ishtirokida uy-joylar qurishni tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2009-yil 26-oktabrdagi 280-son qaroriga 2-ilovaning 2-bandi. 3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida” 2010-yil 9-noyabrdagi 248-son qaroriga ilovaning 13-bandi. 4. Vazirlar Mahkamasining “Qishloq joylarda uy-joy qurilishini moliyalashtirishning resurs bazasini yanada kengaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2011-yil 25-maydagi 151-son qaroriga 2-ilova. 6. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2014-yil 6-noyabrdagi 309-son qaroriga ilovaning 3-bandi. 7. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2017-yil 12-sentabrdagi 712-son qaroriga ilovaning 6-bandi. 8. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2017-yil 20-dekabrdagi 1001-son qaroriga ilovaning 17-bandi. 9. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2020-yil 1-apreldagi 195-son qaroriga ilovaning 2-bandi. 10. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatiniig ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida” 2020-yil 7-iyuldagi 429-son qaroriga 1-ilovaning 6-bandi.