16 yoshgacha boʻlgan nogiron bolalarni tibbiy-mehnat ekspert komissiyalarida koʻrikdan oʻtkazish Qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
(resolution, 2023-03-27)

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 1-iyuldagi 195-sonli “Tibbiy-mehnat ekspert komissiyalari tomonidan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibini yanada takomillashtirishga, nogironlikni va kasbiy mehnatga layoqat yoʻqotilishi darajasini aniqlashga yoʻnaltirilgan normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Sogʻliqni saqlash vazirligi qaror qiladi: 1. 16 yoshgacha boʻlgan nogiron bolalarni tibbiy-mehnat ekspert komissiyalarida koʻrikdan oʻtkazish Qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 1-iyuldagi 195-son “Tibbiy-mehnat ekspert komissiyalari tomonidan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibini yanada takomillashtirishga, nogironlikni va kasbiy mehnatga layoqat yoʻqotilishi darajasini aniqlashga yoʻnaltirilgan normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq, 16 yoshgacha boʻlgan nogiron bolalarni tibbiy-mehnat ekspert komissiyalarida koʻrikdan oʻtkazish tartibini belgilaydi. 1. 16 yoshgacha boʻlgan nogiron bolalar (bundan buyon matnda nogiron bola deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasi tuman (shahar) boʻlimlarining (bundan buyon matnda Pensiya jamgʻarmasi boʻlimi deb yuritiladi) tibbiy koʻrikdan oʻtkazish maqsadi koʻrsatilgan mazkur Qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq shakldagi yoʻllanmasiga (bundan buyon matnda yoʻllanma deb yuritiladi) asosan tuman, tumanlararo, shahar va ixtisoslashtirilgan tibbiy-mehnat ekspert komissiyalari (bundan buyon matnda TMEK deb yuritiladi) tomonidan koʻrikdan oʻtkaziladi. Nogiron bolani TMEKda koʻrikdan oʻtkazish nogiron bolaning qonuniy vakili (ota-onasi yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar)ning yashash joyidagi tuman (shahar) davolash-profilaktika muassasasining (bundan buyon matnda DPM deb yuritiladi) tibbiy-maslahat komissiyasi (bundan buyon matnda TMK deb yuritiladi) tomonidan berilgan 16 yoshgacha boʻlgan bolalarni nogiron deb topish haqidagi tibbiy xulosaning (bundan buyon matnda tibbiy xulosa deb yuritiladi) asosliligini oʻrganish maqsadida amalga oshiriladi. 2. Pensiya jamgʻarmasi boʻlimi tomonidan TMEKga taqdim etiladigan yoʻllanmaga nogiron bolaga berilgan tibbiy xulosa ilova qilinadi. 3. TMEKga yoʻllanma kelib tushganda, u TMEKning masʼul xodimi tomonidan mazkur Qoidalarning 2-ilovasiga muvofiq shakldagi 16 yoshgacha boʻlgan nogiron bolalarni koʻrikdan oʻtkazish natijalarini qayd qilish jurnalida (bundan buyon matnda Jurnal deb yuritiladi) roʻyxatga olinadi. Jurnalga yoʻllanmada koʻrsatilgan nogiron bola va uning qonuniy vakiliga oid maʼlumotlar ham kiritiladi. 4. Yoʻllanma roʻyxatga olingandan soʻng TMEK tomonidan tibbiy xulosani bergan TMK tegishli boʻlgan DPMdan nogiron bolaning ambulator kartasi, kasallik tarixidan koʻchirmalar va boshqa tibbiy hujjatlar (bundan buyon matnda tibbiy hujjatlar deb yuritiladi) oʻrganib chiqish maqsadida soʻrab olinishi mumkin. Bunda TMEK tomonidan tegishli DPMga soʻrovnoma yuboriladi. DPMning masʼul xodimi TMEKning soʻrovnomasi kelib tushgandan keyin bir ish kuni ichida nogiron bolaning tibbiy hujjatlarini TMEKga yetkazib beradi. DPM tomonidan taqdim etilgan hujjatlar TMEKda oʻrganib chiqilgach, ular DPMga qaytariladi. TMEKning masʼul xodimi DPM tomonidan taqdim etilgan tibbiy hujjatlar haqidagi tegishli maʼlumotlarni Jurnalga kiritishi lozim. 5. TMEKda nogiron bolani yoʻllanmasiz koʻrikdan oʻtkazish taqiqlanadi. 6. 16 yoshgacha boʻlgan bolalarni nogiron deb topish 16 yoshgacha boʻlgan bolalarni nogiron deb topish haqida tibbiy xulosa berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda (roʻyxat raqami 2005, 2009-yil 15-sentabr) belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 7. TMEK tomonidan nogiron bolaga berilgan tibbiy xulosa hamda uning tibbiy hujjatlari toʻliq oʻrganib chiqiladi va natijasi boʻyicha nogiron bolani koʻrikdan oʻtkazish yoki koʻrikdan oʻtkazmasdan sirtdan konsultativ xulosa chiqarish haqida kollegial qaror qabul qilinadi. 8. TMEK tomonidan nogiron bolani koʻrikdan oʻtkazish haqida qaror qilinganda, koʻrikdan oʻtkazish sanasi va vaqti koʻrsatilgan holda TMEKda koʻrikdan oʻtish taloni rasmiylashtiriladi va u nogiron bolaning qonuniy vakiliga beriladi. 9. Nogiron bolani TMEKda koʻrikdan oʻtkazish natijalariga koʻra unga berilgan tibbiy xulosaning asosliligi yoki asossizligi yuzasidan TMEKning konsultativ xulosasi chiqariladi. Tibbiy xulosaning asossizligi yuzasidan TMEKning konsultativ xulosasida uni asoslantiruvchi sabablar koʻrsatilishi shart. 10. Tibbiy xulosa hamda tibbiy hujjatlarni oʻrganib chiqish natijasida nogiron bolada mazkur Qoidalarning 3-ilovasiga muvofiq Konsultativ xulosani sirtdan chiqarish huquqini beruvchi kasalliklar va patologik holatlar roʻyxatida koʻrsatilgan kasalliklar yoki patologik holatlar mavjudligi aniqlansa, nogiron bola koʻrikdan oʻtkazilmaydi. Bunda nogiron bolaga berilgan tibbiy xulosaning asosliligi yuzasidan TMEKning konsultativ xulosasi sirtdan chiqariladi. TMEK raisi yoki aʼzolarining biri konsultativ xulosani sirtdan chiqarish toʻgʻrisidagi qarorga rozi boʻlmagan taqdirda, nogiron bola TMEK tomonidan koʻrikdan oʻtkaziladi. 11. TMEK tomonidan nogiron bolani koʻrikdan oʻtkazish va unga berilgan tibbiy xulosaning asosliligi yoki asossizligi yuzasidan konsultativ xulosa yoʻllanma qabul qilib olingan kundan boshlab yetti ish kuni ichida chiqarilishi shart. 12. TMEK nogiron bolaga berilgan tibbiy xulosani va uning tibbiy hujjatlarini oʻrganib chiqishda, shuningdek nogiron bolani koʻrikdan oʻtkazish vaqtida uning klinik tashxisiga aniqlik kiritish maqsadida u DPMga qoʻshimcha laborator-instrumental tekshirishga yuborilishi mumkin. Bunda nogiron bolaning qonuniy vakiliga DPMga qoʻshimcha laborator-instrumental tekshirishga yuborish boʻyicha yoʻllanma topshiriladi. Qoʻshimcha laborator-instrumental tekshirish uch kun ichida oʻtkaziladi. Bunday hollarda mazkur Qoidalarning 11-bandida belgilangan muddat buzilishiga yoʻl qoʻyilmasligi lozim. 13. Nogiron bolaning qoʻshimcha laborator-instrumental tekshirishdan oʻtkazish natijalari uning qonuniy vakili tomonidan TMEKga yetkazib beriladi. 14. Qoʻshimcha laborator-instrumental tekshirish natijalari TMEK konsultativ xulosasini chiqarishda asos qilib olinadi va ular haqidagi maʼlumotlar Jurnalga qayd qilinadi. 15. Nogiron bolani koʻrikdan oʻtkazish va TMEK konsultativ xulosasini chiqarish toʻliq tarkibda oʻtkaziladigan TMEK majlisida kollegial tartibda amalga oshiriladi. TMEK majlisida tibbiy xulosa bergan TMK raisi yoki vrachi ishtirok etishi mumkin. 16. Nogiron boladagi kasallik turi yoki patologik holatidan kelib chiqib TMEK konsultativ xulosasini chiqarish uchun TMEK majlisida Bosh TMEKning tegishli mutaxassislari (oftalmolog, ftiziatr, psixiatr) ishtirok etishi mumkin. 17. TMEK joylashgan joyda TMEK konsultativ xulosasini chiqarish imkoni boʻlmasa (nogiron bola shifoxonada yoki uyda davolanayotgan boʻlsa), TMEK konsultativ xulosasi TMK tavsiyasi asosida uyda yoki statsionarda sayyor majlisda chiqarilishi mumkin. 18. TMEK konsultativ xulosasi chiqarilishi bilan u darhol TMEK raisi tomonidan nogiron bolaning qonuniy vakiliga maʼlum qilinadi. 19. TMEK konsultativ xulosasi chiqarilganda, u haqidagi maʼlumotlar Jurnalga qayd qilinib, Jurnalning tegishli grafasida TMEK raisi va aʼzolari, Bosh TMEKning tegishli mutaxassislari (agar ishtirok etgan boʻlsa), TMK raisi yoki vrachi (agar ishtirok etgan boʻlsa) tomonidan imzolar qoʻyiladi va ularning imzolari TMEK muhri bilan tasdiqlanadi. 20. TMEK konsultativ xulosasi sirtdan chiqarilganda, Jurnalning “Izoh” grafasiga tegishli belgi qoʻyiladi. 21. TMEK konsultativ xulosasi chiqarilgan kuni u yoʻllanmaning qirqma qismiga rasmiylashtiriladi va TMEK raisi tomonidan imzolanadi. TMEK raisining imzosi TMEK muhri bilan tasdiqlanadi. 22. TMEK konsultativ xulosasi rasmiylashtirilgan yoʻllanmaning qirqma qismi tibbiy xulosa bilan birga uni yuborgan Pensiya jamgʻarmasi boʻlimiga u rasmiylashtirilgan kunning oʻzida yuborilishi lozim. 23. TMEK konsultativ xulosasidan norozi boʻlgan TMK Bosh TMEKga murojaat qilishi mumkin. 24. Mazkur Qoidalar talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladi. 1. Birlamchi arterial gipertoniya (gipertoniya kasalligi) (buyraklar shikastlanishi ustunligi bilan). 2. Qon aylanishining III darajasi bilan kechuvchi koronar yetishmovchiligi. 3. Qon aylanishi yetishmovchiligining III darajasi bilan kechuvchi yurak kasalliklari va nuqsonlari. 4. Surunkali buyrak yetishmovchiligining III bosqichi. 5. Nafas yetishmovchiligining III darajasi bilan kechuvchi surunkali oʻpka kasalliklari. 6. Jigarning tugʻma, irsiy, orttirilgan kasalliklarida kuchli turgʻun qayta tiklanmaydigan funksional buzilishlari. 7. Atsetonuriya va komatoz holatlarga moyillik bilan kechuvchi qandli diabetning ogʻir turlari. 8. Gipofizar nanizm. 9. Kuchli ifodalangan gormonal buzilishi bilan kechuvchi endokrin tizimi kasalliklari. 10.Tik turish va tos aʼzolari faoliyati buzilishi bilan namoyon boʻlgan umurtqa pogʻonasi sili. 11. Addison kasalligi (surunkali buyrak usti bezi yetishmovchiligi bilan kechuvchi). 12. OIV infeksiyasining III darajasi va OITS. 13. Leykozlar (oʻtkir limfoleykoz, surunkali miyeloleykoz, oʻtkir nolimfatik leykozlar). 14. Gemofiliyaning hamma turlari. 15. Surunkali rivojlanib boruvchi va turgʻun harakat, nutq, koʻrish faoliyatining buzilishi (parkinsonizm, falaj, afaziya, muvozanatni buzilishi, ataksiya) bilan kechuvchi markaziy asab tizimining yuqumli kasalliklari, rivojlanib boruvchi miya shishi (kuchli gidrotsefaliya), tos aʼzolari faoliyatining buzilishi: a) ensefalitlar, ensefalomiyelitlar, miyelitlar; b) yon amiotrofik skleroz; v) tarqalgan skleroz (miyacha va spinal turi, kuchli muvozanatning buzilishi, paraparez bilan kechishi). 16. Bosh va orqa miya jarohatining uzoq muddatdan keyingi asoratlarining kuchli harakat buzilishlari bilan kechishi holatlari (gemiplegiya, kuchli ifodalangan gemiparez, paraplegiya, kuchli ifodalangan paraparez, triplegiya, kuchli ifodalangan triparez, tetraplegiya, kuchli ifodalangan tetraparez, afaziya). 17. Orqa miyaning uzoq muddatdan keyingi turgʻun asoratlarining kuchli ifodalangan harakat buzilishlari bilan kechishi (falajlar va kuchli ifodalangan parezlar, tos aʼzolari faoliyatining kuchli buzilishi). 18. Bosh miya qon aylanishi buzilishining ogʻir asoratlari (gemiplegiya, kuchli ifodalangan gemiparez, psixoz, kuchli ifodalangan aqliy kobiliyatning buzilishi), bolalar tserebral falaji. 19. Tez-tez qaytalanuvchi epilepsiya (shaxs oʻzgarishi va aqliy pastligi bilan kechishi). 20. Markaziy asab tizimining kuchli rivojlanib kechuvchi kasalliklari: miopatiya, miotoniya, qaltiroq, falajning kuchli rivojlangan va muvozanatning buzilishi bilan kechishi holatlari. 21. Periferik asab tizimining uzoq vaqtdan keyingi orqaga qaytmas asoratlari, qoʻl-oyoqlarning uzoq vaqt falajligi, kuchli ifodalangan parezlar, trofik buzilishlar. 22. Bosh miya va orqa miyaning nooperabel oʻsmalari. 23. Kelib chiqishi har xil boʻlgan aqliy zaiflikning chuqur va ogʻir turi. 24. Aqliy qobiliyatni keskin pasayishi bilan kechuvchi shizofreniya. 25. Daun kasalligi (21 juft xromosomaning toʻliq trisomiyasi, intellektning buzilishi va 1-B darajadagi qon aylanishining buzilishi bilan kechishida). 26. Bir yoki ikkala qoʻllarda tugʻma va orttirilgan ogʻir darajadagi deformatsiyalar va amputatsion choʻltoqlar: yelka, bilak choʻltoqligi, kaftning yoʻqligi, rezeksiyadan keyingi osilib turuvchi yelka va tirsak boʻgʻimlari, barmoqlarning yoʻqligi. 27. Bir yoki ikkala oyoqlarda tugʻma va orttirilgan ogʻir darajadagi deformatsiyalar va amputatsion choʻltoqlar: son, boldirning choʻltogʻi, kaftning yoʻqligi, rezeksiyadan keyingi chanoq-son va tizza boʻgʻimlari oʻynoqiligi. 28. Umurtqa pogʻonasining jarohatdan keyingi asoratlari, tos aʼzolari faoliyatining turgʻun buzilishi (oʻtkir va oʻtkir osti davrda). 29. Nefro yoki pulmonektomiyadan keyingi asoratlar. 30. Inkurabel yomon sifatli oʻsmalarning ogʻir shakli. 31. Koʻz soqqasining yoʻqligi (anoftalm). 32. Koʻz soqqasining subatrofiyasi. 33. Ikki tomonlama koʻrlik. 34. Bolalikdan kar-soqov.