SPIRT VA ALKOGOLLI MAHSULOTLARNI ISHLAB CHIQARISH, IDISHLARGA QUYISH, SAQLASH VA ULGURJI SOTISHNI HISOBGA OLISH HAMDA NAZORAT QILISHGA OID NIZOMNI TASDIQLASH TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2025-05-01)

Vazirlar Mahkamasining “Alkogolli mahsulotlar ishlab chiqarish va ularning aylanishi ustidan davlat monopoliyasini kuchaytirish hamda Oʻzbekiston Respublikasi hududida alkogolli va tamaki mahsulotlarini sotishdan budjetga tushumni koʻpaytirish yuzasidan qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1998-yil 21-maydagi 221-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Spirt va alkogolli mahsulotlarni ishlab chiqarish, idishlarga quyish, saqlash va ulgurji sotishni hisobga olish hamda nazorat qilishga oid Nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. “Oʻzmevasabzavotuzumsanoat-xolding” kompaniyasi, “Oʻzkimyo-sanoat” uyushmasi spirt va alkogolli mahsulotlar ishlab chiqarishda materiallar sarfi, tayyor mahsulot chiqishi normativlarini, shuningdek tabiiy kamayish normalarini 1998-yil 1-sentabrgacha ishlab chiqsinlar va Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasi bilan kelishgan holda tasdiqlasinlar. 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Bosh vazir Oʻ.T.Sultonov zimmasiga yuklansin. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Alkogolli mahsulotlar ishlab chiqarish va ularning aylanishi ustidan davlat monopoliyasini kuchaytirish hamda Oʻzbekiston Respublikasi hududida alkogolli va tamaki mahsulotlarini sotishdan budjetga tushumni koʻpaytirish yuzasidan qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1998-yil 21-maydagi 221-son qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan hamda mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, spirt va alkogolli mahsulotlarni ishlab chiqarish, idishlarga quyish, saqlash va ulgurji sotish bilan shugʻullanuvchi korxonalarga tatbiq etiladi. Oziq-ovqat spirti va alkogolli mahsulotlar ishlab chiqaruvchi korxonalar oʻz faoliyatini: Isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlari ishlab chiqarish faoliyatini litsenziyalash komissiyasi tomonidan beriladigan litsenziya; aksiz markalari va muvofiqlik belgisi markalangan alkogolli mahsulotga (davlat soliq xizmatining hududiy organlari tomonidan beriladigan) idensifikatsiyalash nomeri mavjud boʻlgan taqdirda amalga oshiradilar. Ishlab chiqariladigan alkogolli mahsulot deyilganda ixtisoslashtirilgan korxonalarda amaldagi normativ hujjatlarga muvofiq ishlab chiqarilgan va standartlar talablariga javob beradigan spirtli ichimliklar tushuniladi hamda ular vino, vino materiallari, aroq, likyor-aroq mahsulotlari, konyak, balzam, konyak spirti, oziq-ovqat spirti va spirt xom ashyosini oʻz ichiga oladi. Chet el oziq-ovqat spirtidan alkogolli mahsulot ishlab chiqarishga yoʻl qoʻyilmaydi. Chet el oziq-ovqat spirti mavjudligi, shuningdek korxonalar tomonidan mazkur spirtdan alkogolli mahsulot ishlab chiqarish hollari aniqlangan taqdirda davlat soliq xizmati organlari spirtni va ushbu spirtdan ishlab chiqarilgan alkogolli mahsulotni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat daromadiga oʻtkazish boʻyicha tegishli chora-tadbirlar koʻradilar. 1. Spirt va spirt xom ashyosi “Oʻzsharobsanoat” AJ va “Oʻzkimyosanoat” uyushmasi tomonidan tasdiqlanadigan texnologik ish tartibiga muvofiq ishlab chiqariladi. Spirt va spirt xom ashyosini hisobga olish, saqlash, berish, transportda tashish “Oʻzsharobsanoat” AJ va “Oʻzkimyosanoat” uyushmasi tomonidan tasdiqlanadigan yoʻriqnomaga muvofiq amalga oshiriladi. 2. Alkogolli mahsulotlar ishlab chiqarish uchun spirt sarflashga sarflashning belgilangan meʼyorlari doirasida yoʻl qoʻyiladi, Sarf qilish, jumladan, tabiiy kamayish normalari Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasi bilan kelishilgan holda “Oʻzsharobsanoat” AJ va “Oʻzkimyosanoat” uyushmasi tomonidan tasdiqlanadi. Spirtdan toʻgʻri foydalanilishini korxona buxgalteriyasi va korxona rahbari tayinlaydigan masʼul shaxslar nazorat qiladilar. 3. Spirt va spirt xom ashyosining nobudgarchiligi uni qayta roʻyxatga olish yoʻli bilan aniqlanadi. Spirt qoldiqlarini tezkor tekshirish ushbu maqsadlar uchun moʻljallangan asboblarda oʻlchash yoʻli bilan har oyda amalga oshiriladi. Xatlov har yili bir marta, qoldiqlarning eng kamaygan davrida spirtni 1-klassli oʻlchagichlar orqali oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Xatlov natijalari “Oʻzsharobsanoat” AJ va “Oʻzkimyosanoat” uyushmasi tomonidan tasdiqlangan Xatlovni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga muvofiq rasmiylashtiriladi. 4. Alkogolli mahsulotlarni ishlab chiqarish huquqi ishlab chiqariladigan mahsulot turiga Isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlari ishlab chiqarish faoliyatini litsenziyalash komissiyasi tomonidan berilgan maxsus ruxsatnomaga va uni ishlab chiqarish uchun zarur shartlarga ega boʻlgan, belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan, mulkchilikning barcha shakllaridagi korxonalarga beriladi. 5. Alkogolli mahsulotlar ishlab chiqarish korxonalarda ularning ixtisoslashuviga muvofiq va standartlar, shuningdek mahsulot ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqilgan, “Oʻzsharobsanoat” AJ tomonidan tasdiqlangan va amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq “Oʻzstandart” agentligida roʻyxatdan oʻtkazilgan normativ hujjatlar asosida amalga oshiriladi. 6. Alkogolli mahsulot ishlab chiqaruvchi korxonalar ishlab chiqarishning barcha bosqichlarida amaldagi meʼyoriy hujjatlarga muvofiq mikrobiologik, fizik-kimyoviy va texnologik nazoratni taʼminlaydilar va amalga oshiradilar. 7. Sarflangan xom ashyo va materiallar sifati va miqdori maxsus qayd daftarlarida va dastlabki hisobga olish blanklarida qayd etiladi. 8. Tayyor alkogolli mahsulotlarni idishlarga quyish va rasmiylashtirish ushbu maqsadlar uchun moʻljallangan ixtisoslashtirilgan asbob-uskunalarda amalga oshiriladi. 9. Mahsulotni idishlarga quyish, tiqinlash, yorliqlash va aksiz markalari hamda muvofiqlik belgisi bilan markalash amaldagi Standart talablariga muvofiq va “Oʻzstandart” agentligi tomonidan tasdiqlangan Alkogolli mahsulotlarni muvofiqlik belgisi bilan markalash tartibiga muvofiq amalga oshiriladi. 10. Alkogolli mahsulotlarning barcha koʻchar va koʻchmas resurslari buxgalteriya hisobi bilan qamrab olinadi. Miqdoriy hisob hajm koʻrsatkichlaridan tashqari, spirt va shakar miqdorini, normativ hujjatlarda koʻzda tutilgan fizik-kimyoviy va boshqa koʻrsatkichlarni ham qamrab olishi kerak. 11. Vino-aroq mahsulotlari va boshqa alkogolli mahsulotni idishlarga quyish sexlarida har oyning birinchi kunida alkogolli mahsulotlar qoldiqlarini chiqarib olish, idishlarning, aksiz markalarining, yorliqlarning, tiqinlarning va ishlab chiqariladigan mahsulotlarni tayyorlashga taalluqli boshqa moddiy boyliklarning holatini aniqlash yoʻli bilan hisobga olish amalga oshiriladi. Ushbu moddiy resurslarning tezkor hisobi har kuni olib boriladi; Tezkor hisobga olish uchun idishlarga quyish liniyalarida davlat tekshiruvidan oʻtgan, ishlab chiqariladigan mahsulotning miqdorini hisoblaydigan oʻlchagichlar oʻrnatiladi. 12. Xatlash natijalari boʻyicha tayyor mahsulotlar, xom ashyo va materiallarning nobud boʻlishi va sarflanishlari belgilangan normalardan chetga farq qilgan hollarda korxona rahbariyati tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq chora-tadbirlar koʻriladi. 13. Korxonalar tomonidan alkogolli mahsulotlarni keltirish va olib ketish, qatʼi hisobda turadigan blankalardan foydalangan holda, maʼmuriyat tomonidan belgilangan vaqtda, maxsus jihozlangan nazorat — oʻtkazish joylari orqali amalga oshiriladi. 14. Vinochilik va boshqa alkogolli mahsulotlar ishlab chiqarish uchun xom ashyo va spirt sarflashga belgilangan normalar asosida hisoblab chiqarilgan ehtiyojlar doirasida yoʻl qoʻyiladi va belgilangan shakllardagi dastlabki hisobga olish hujjatlari bilan rasmiylashtiriladi. 15. Qayta ishlangan uzumdan va sarflangan spirtdan olingan vino materiallari chiqishi miqdori hisobot yilining 1-dekabridagi va hosildan keyingi yilning 1-aprelidagi xatlash maʼlumotlariga koʻra aniqlanadi. 16. Spirt, vino materiallari va uzumning sarflangani va nobud boʻlgan miqdori xatlash maʼlumotlari boʻyicha belgilanadi va belgilangan normalar doirasida hisobdan chiqariladi. 17. Vinochilik mavsumida ishlab chiqarilgan vino materiallari kompaniya vakillari yoki tarmoqning markaziy degustatsiya komissiyasi aʼzosi ishtirokida ularning sifatini aniqlash va kalendar yilning 1-dekabrigacha foydalanishga yuborish uchun majburiy tartibda fizik-kimyoviy analiz qilinadi va degustatsiya jihatidan baholanadi. Ishlab chiqarishda boʻlgan alkogolli mahsulot har yili 2-marta — 1-dekabrda va 1-iyulda xatlashdan oʻtkazilishi kerak. 18. Aksiz markalari boʻlmagan alkogolli ichimliklarni saqlashga yoʻl qoʻyilmaydi, mahsulotlar ishlab chiqaruvchilar tomonidan texnologik jarayonga muvofiq saqlanishi yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududidan olib ketish uchun saqlanishi bundan mustasno. Olib ketish uchun saqlanayotgan alkogolli mahsulot hujjatida tovarning donalar (shishalar)dagi miqdori koʻrsatilgan holda tamgʻa belgisi va javobgar shaxsning imzosi bilan tasdiqlanishi hamda muvofiqlik sertifikatiga ega boʻlishi kerak. 19. Spirt va alkogolli mahsulotlar oʻlchangan, shu maqsadlar uchun maxsus moʻljallangan, xonalarda va muhofaza qilinayotgan hududda uni saqlashni taʼminlaydigan soz holdagi qulf armaturasi boʻlgan idish (himoyalash qoplamasi boʻlgan metall, dubdan ishlangan va boshqa)da saqlanadi. Alkogolli mahsulot ochiq maydonda saqlanganda mahsulot solingan idishlar plombalab qoʻyiladi. 20. Savdo tarmogʻida sotish uchun tayyorlab qoʻyilgan alkogolli mahsulot standartlar talablariga javob berishi, markirovka, aksiz markalari, muvofiqlik belgisiga ega boʻlishi va normativ talablarga javob beradigan xonalarda saqlanishi kerak. Mahsulot korxona laboratoriyasi xulosasi bilan chiqariladi va muvofiqlik sertifikati bilan joʻnatiladi. 21. Vino-aroq mahsulotlarini, koʻpiklanadigan va vishillaydigan vinolarni, konyak va boshqa alkogolli mahsulotlarni savdo bazalarida, ishlab chiqaruvchi korxonalar va doʻkonlarning omborxonalarida saqlash Oʻzstandart agentligi tomonidan tasdiqlangan tegishli normativ hujjatlar talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak. 22. Spirt va alkogolli mahsulotlarni saqlashda vaqtidagi nobud boʻlish normalari Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda “Oʻzsharobsanoat” AJ va “Oʻzkimyosanoat” uyushmasi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi. 23. Idishga quyilmagan alkogolli mahsulot kalibrlangan katta idishlarda saqlanishi kerak. Har bir idish belgilangan tartibda tasdiqlangan kalibrlash jadvaliga ega boʻlishi zarur. 24. Idishga quyilmagan alkogolli mahsulotni transportda tashish kalibrlangan temir yoʻl va avtomobil sisternalarida amalga oshirilishi kerak. Sisternalar ularga haqiqatda qancha mahsulot sigʻishini belgilovchi pasportga ega boʻlishi lozim. 25. Alkogolli mahsulotlarni ulgurji sotishga faoliyatning ushbu turiga belgilangan tartibda olingan litsenziyaga ega boʻlgan korxonalarga ruxsat beriladi va u ikki tomonlama shartnoma asosida ishlab chiqaruvchi korxonalar tomonidan amalga oshiriladi. 26. Spirtdan foydalanuvchining yuqori tashkiloti tomonidan tasdiqlangan hisoblab chiqarilgan ehtiyojlariga muvofiq “Oʻzsharobsanoat” AJning naryadi hamda yetkazib beruvchi bilan foydalanuvchi oʻrtasida tuzilgan yetkazib berish shartnomasi alkogolli mahsulotlar ishlab chiqarish va iqtisodiyotning boshqa ehtiyojlari uchun spirt olish (berish)ga asos boʻladi. 27. Hududiy statistika organlariga belgilangan muddatlarda quyidagi hisobotlar taqdim etiladi: uzumning sanoat yoʻli bilan qayta ishlashga qabul qilinishi toʻgʻrisidagi hisobot (iyul, avgust, sentabr, oktabr, noyabr); oziq-ovqat spirti ishlab chiqarilishi toʻgʻrisidagi hisobot (har oyda); vino materiallari, konyak spirti ishlatilishi toʻgʻrisidagi hisobot (bir yilda 2-marta —1-iyulda va 1-yanvarda); uzum vinosi, shampan vinosi va vishillaydigan vinolar, aroq, konyak, balzam ishlab chiqarish boʻyicha hisobot (har oyda); vino materiallari yuklab joʻnatilganligi toʻgʻrisidagi hisobot (har oyda). Statistika hisobotlari, shuningdek yuqori turuvchi tashkilotlarga va “Oʻzsharobsanoat” AJ ga ham taqdim etiladi. “Oʻzsharobsanoat” AJ ga statistik hisobotlardan tashqari mavsum boʻyicha uzumni qayta ishlash toʻgʻrisidagi yakuniy hisobot taqdim etiladi. 28. Soliq organlari: aksiz soligʻining toʻgʻri hisoblab chiqilishi va toʻlanishi; alkogol mahsulotlarining (tabiiy va koʻpiklanadigan vinodan tashqari) aksiz markalari va muvofiqlik belgilari bilan toʻgʻri markirovka qilinishi; alkogol mahsulotlarini belgilangan tartibda identifikatsiya vositalari yordamida markirovkalash va kelgusida kuzatish talablariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradilar; 29. Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish hamda vinochilikni rivojlantirish agentligi: xom ashyo, materiallar sarfi va tayyor mahsulot chiqishi normativlariga rioya qilinishi; spirt va vino-aroq mahsulotlarini amalda ishlab chiqarish, ulardan foydalanish va ularni sotish hajmlarining buxgalteriya hisobi va hisoboti maʼlumotlariga muvofiqligi; spirt va alkogolli mahsulotlarni saqlash va berish (sotish) talablariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradilar.