Oʻzbekiston Respublikasida monumental yodgorliklarni oʻrnatish tartibini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2024-05-30)

Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻrnatiladigan monumental yodgorliklarning badiiy-estetik jihatdan mukammal boʻlishini taʼminlash, ularni oʻrnatish masalalarini toʻliq tartibga solish, shuningdek, mazkur ishlarning gʻoyaviy asoslarini yanada mustahkamlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish boʻyicha hukumat ekspert komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — Hukumat ekspert komissiyasi) 1-ilovaga muvofiq tarkibda tuzilsin. 2. Quyidagilar Hukumat ekspert komissiyasining vazifalari etib belgilansin: davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish, olib tashlash (koʻchirish) toʻgʻrisidagi murojaatlarni koʻrib chiqish va ularning maqsadga muvofiqligi yoki muvofiq emasligi toʻgʻrisida asoslantirilgan takliflar tayyorlash va xulosalar berish; Vazirlar Mahkamasining qarorlari asosida oʻrnatiladigan davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarning loyihalarini gʻoyaviy-badiiy ahamiyati nuqtai nazaridan koʻrib chiqish, oʻtkazilgan tanlovlar asosida saralab olish, zarur hollarda oʻzgartirishlar kiritish yuzasidan takliflar berish; davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklar loyihalari konsepsiyasini gʻoyaviy-badiiy ahamiyati nuqtai nazaridan koʻrib chiqish va xulosa berish; davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish, koʻchirish va olib tashlash boʻyicha tadbirlarni moliyalashtirish masalalarini manfaatdor tashkilotlar bilan birgalikda koʻrib chiqish va xulosalar berish; davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorlikni qabul qilib olish, shu jumladan, oʻrnatilgan monumental yodgorliklarni qabul qilish ishlarini rasmiylashtirish yoki qabul qilishni rad etish. 3. Oʻzbekiston Respublikasida monumental yodgorliklarni oʻrnatish va olib tashlash (koʻchirish) tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Belgilansinki: Oʻzbekiston Respublikasi hududida davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklar Vazirlar Mahkamasining qarorlariga asosan oʻrnatiladi; davlat va jamoat tashkilotlarining mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish toʻgʻrisidagi takliflari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyatlar va Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashlariga kiritiladi hamda Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi bilan kelishilgan holda qaror qabul qilinadi; monumental yodgorliklarni oʻrnatishdan oldin tegishli sohadagi nodavlat notijorat tashkilotlari va mehnat jamoalari bilan maslahatlashuvlar oʻtkaziladi; monumental yodgorliklarning loyihalarini koʻrib chiqish va xulosa berish uchun Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi huzurida Badiiy ekspertlar kengashi tuziladi; Oʻzbekiston Respublikasi hududida shaxslarning hayot vaqtida xotirasini abadiylashtirishga va ularning sharafiga monumental yodgorliklar oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi; monumental yodgorliklarni yaratish va oʻrnatish ishlarini moliyalashtirish manbalari tegishlicha Vazirlar Mahkamasi yoki Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyatlar va Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashlari qarorlari bilan belgilanadi. 5. Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi ikki hafta muddatda monumental yodgorliklar loyihalarini koʻrib chiqish uchun Badiiy ekspertlar kengashining tarkibi va nizomini tasdiqlasin. 6. Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda monumental yodgorliklarning gʻoyaviy asoslarini yanada mustahkamlash orqali fuqarolarda, ayniqsa, yosh avlodda estetik badiiy did, milliy iftixor hamda mamlakatimizning yetuk arboblari va tarixiy voqealarini qadrlash, vatanparvarlik tuygʻularini mustahkamlash boʻyicha konsepsiya hamda monumental yodgorliklarni oʻrnatish boʻyicha dastur loyihasini ishlab chiqib, Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 7. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 27-avgustdagi 543-son qarori bilan tasdiqlangan Yer uchastkalarini jamoat ehtiyojlari uchun doimiy foydalanishga ajratishning maʼmuriy reglamenti 3-bandining oʻn ikkinchi xatboshisi “rekreatsion obyektlarni qurish” soʻzlaridan keyin “yoxud monumental yodgorliklarni oʻrnatish” soʻzlari bilan toʻldirilsin. 8. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida yodgorliklar va haykallarni loyihalashtirish hamda oʻrnatishni tartibga solish toʻgʻrisida” 1993-yil 23-iyundagi 305-son qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 9. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.J. Ramatov va Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi raisi A.V. Nuridinov zimmasiga yuklansin. 1. A.V. Nuridinov — Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi raisi, Komissiya raisi 2. B.G. Abdikarimov — Madaniy meros agentligi direktori 3. B.I. Zakirov — qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vaziri 4. O.A. Nazarbekov — madaniyat vaziri 5. B.S. Yuldashev — Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi prezidenti 6. O.A. Xasanov — Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi rahbari 7. S.S. Saidov — Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi raisi 8. A.R. Toʻxtayev — Oʻzbekiston Meʼmorlar uyushmasi raisi 9. B.F.Jalolov — Oʻzbekiston xalq rassomi 10. J.B. Annazarov — Oʻzbekiston xalq rassomi, haykaltarosh 11. I.M. Valixodjayev — Oʻzbekiston Badiiy ijodkorlar uyushmasi raisi, Komissiya masʼul kotibi 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasida monumental yodgorliklarni oʻrnatish va olib tashlash (koʻchirish) tartibini belgilaydi. 2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: monumental yodgorliklar — muayyan davrning umumfalsafiy va ijtimoiy gʻoyalarini oʻzida aks ettiruvchi, atoqli davlat, siyosat va jamoat arboblari, milliy qahramonlar, taniqli fan, madaniyat va sanʼat arboblari (keyingi oʻrinlarda — taniqli arboblar) xotirasini hamda tarixiy va muhim voqealarni, adabiy-folklor asarlar qahramonlarini abadiylashtirishda mustaqil ahamiyat kasb etadigan memorial inshootlar, yodgorliklar va ramziy yodgorliklar shaklidagi haykaltaroshlik asarlari; memorial inshootlar — taniqli arboblar xotirasiga va tarixiy voqealarga bagʻishlangan meʼmorchilik hamda monumental haykaltaroshlik asarlari bilan uygʻun holda yaratilgan yodgorlik majmualari; yodgorliklar — taniqli arboblar va tarixiy voqealarni abadiylashtirish uchun yaratilgan monumental haykaltaroshlik asarlari (haykal, byust, monument, barelyef, monumental majmua va shu kabilar); ramziy yodgorliklar — bino va inshootlarning ichki hamda tashqi qismida, muhim voqeaga daxldor hududlarda oʻrnatilgan, taniqli arboblar xotirasini abadiylashtirishga bagʻishlangan yodgorlik obyekti (obelisk, stela, memorial lavha, ramziy haykaltaroshlik kompozitsiyalari va shu kabilar); monumental-dekorativ haykaltaroshlik — istirohat bogʻlari, xiyobonlar, koʻcha va bogʻ ansambllari, melioratsiya tarmoqlari hamda tosh yoʻllarni, shuningdek, bino va inshootlarning devorlarini bezash uchun ishlanadigan haykallar, relyeflar, dekorativ shakllar, boʻrtma tasvirlar, yodgorlik lavhalari hamda fasad va interyerlarni, binolarni, landshaftlarni va tabiiy muhitni, hududlarni, koʻchalarni bezashda meʼmoriy elementlar sifatida xizmat qiladigan boshqa monumental- dekorativ hamda dekorativ shakllar va ishlar majmuasi; monumental-dekorativ sanʼat asarlari — bino va inshootning ichki hamda tashqi koʻrinishini bezash uchun qoʻllaniladigan, arxitektura muhiti bilan uygʻun holda yaratilgan vitrajlar, rasmlar, monumental va dekorativ matolar, mozaikalar va shu kabilar. 3. Monumental-dekorativ haykaltaroshlik va monumental-dekorativ sanʼat asarlari monumental yodgorliklar hisoblanmaydi. 4. Ushbu Nizom talablari quyidagilarga nisbatan tatbiq etilmaydi: monumental-dekorativ haykaltaroshlik va monumental-dekorativ sanʼat asarlari; qabristonlar hududlari va ibodat joylari (masjidlar, cherkovlar, sinagogalar, ibodatxonalar va boshqa hududlar); jismoniy va yuridik shaxslarga mulk huquqi yoki boshqa qonuniy asoslarda tegishli boʻlgan, koʻrish hamda ommaviy tashrif buyurish uchun yopiq boʻlgan, toʻsiq bilan oʻralgan hududlarda yoxud ushbu hududdagi bino va inshootlarda ularning oʻz mablagʻlari hisobidan oʻrnatiladigan monumental yodgorliklar. Jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan koʻrish hamda ommaviy tashrif buyurish uchun ochiq boʻlgan, toʻsiq bilan oʻralmagan hududlarda, shu jumladan, oʻz mablagʻlari hisobidan monumental yodgorliklar va boshqa haykaltaroshlik asarlarini oʻrnatish ushbu Nizom talablariga muvofiq oʻrnatiladi. 5. Quyidagilar monumental yodgorliklarni oʻrnatish uchun asos hisoblanadi: milliy davlatchilik tarixidagi yoki hozirgi zamondagi muhim voqealarni abadiylashtirish; shaxsning davlat, ijtimoiy, siyosiy, harbiy, ishlab chiqarish faoliyati, ilm-fan, texnika, adabiyot, madaniyat, sanʼat va sport sohasidagi xizmatlarini eʼtirof etish; shaxsning muayyan sohaga qoʻshgan alohida hissasi (ilm-fan, texnika, adabiyot, madaniyat, sanʼat, sport, davlat, ijtimoiy, siyosiy, harbiy, ishlab chiqarish sohalarida eʼtirof etilgan yutuqlari mavjudligi). Monumental yodgorliklar Oʻzbekiston xalqining koʻp yillik orzu-umidlari va intilishlari, hozirgi zamon yoxud kelajakdagi muhim iqtisodiy, ijtimoiy yoki siyosiy voqea-hodisalarga munosabatni aks ettiruvchi ramziy yodgorlik sifatida ham oʻrnatilishi mumkin. 6. Monumental yodgorliklar badiiy ahamiyati nuqtai nazaridan inson shaʼni va qadr-qimmatini kamsitmasligi, urush, jinoyat va boshqa huquqbuzarliklarni, pornografiya, zoʻravonlik yoki shafqatsizlikni targʻib etmasligi, ijtimoiy axloq normalariga zid boʻlmasligi, shuningdek, milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovatni qoʻzgʻatmasligi lozim. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida Davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish boʻyicha hukumat ekspert komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — Hukumat ekspert komissiyasi) faoliyat yuritadi. 8. Quyidagilar Hukumat ekspert komissiyasining asosiy vazifalari hisoblanadi: davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish, olib tashlash (koʻchirish) toʻgʻrisidagi murojaatlarni koʻrib chiqish va ularning maqsadga muvofiqligi yoki muvofiq emasligi toʻgʻrisida asoslantirilgan takliflar tayyorlash va xulosalar berish; Vazirlar Mahkamasining qarorlari asosida oʻrnatiladigan davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarning loyihalarini gʻoyaviy-badiiy ahamiyati nuqtai nazaridan koʻrib chiqish, oʻtkazilgan tanlovlar asosida saralab olish, zarur hollarda oʻzgartirishlar kiritish yuzasidan takliflar berish; davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklar loyihalari konsepsiyasini gʻoyaviy-badiiy ahamiyati nuqtai nazaridan koʻrib chiqish va xulosa berish; davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish, koʻchirish va olib tashlash boʻyicha tadbirlarni moliyalashtirish masalalarini manfaatdor tashkilotlar bilan birgalikda koʻrib chiqish va xulosalar berish; davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorlikni qabul qilib olish, shu jumladan, oʻrnatilgan monumental yodgorliklarni qabul qilish ishlarini rasmiylashtirish yoki qabul qilishni rad etish. 9. Monumental yodgorliklarning loyihalarini koʻrib chiqish va xulosa berish uchun Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi xuzurida Badiiy ekspertlar kengashi tuziladi. 10. Zarur hollarda, Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi huzuridagi Badiiy ekspertlar kengashi (keyingi oʻrinlarda — Badiiy ekspertlar kengashi) ekspert sifatida turli tashkilotlarning ekspert va mutaxassislari hamda jamoatchilik vakillarini jalb qilishi mumkin. 11. Badiiy ekspertlar kengashi aʼzolariga toʻlanadigan gonorar monumental yodgorliklarni yaratish va oʻrnatish ishlari xarajatlar smetasida nazarda tutiladi. 12. Oʻzbekiston Respublikasida monumental yodgorliklar ushbu Nizomga ilovaga muvofiq sxema boʻyicha oʻrnatiladi. 13. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar hokimliklari va boshqa davlat organlari hamda respublika miqyosidagi nodavlat notijorat tashkilotlari (keyingi oʻrinlarda — monumental yodgorliklarni oʻrnatish tashabbuskorlari) ushbu Nizomning 5-bandida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlganda, davlat yoki mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish toʻgʻrisida taklif tayyorlaydi. 14. Monumental yodgorliklarni oʻrnatish tashabbuskorlari davlat va mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish toʻgʻrisidagi takliflar nodavlat notijorat tashkilotlari hamda mehnat jamoalari bilan maslahatlashuvlar oʻtkazish va uning davlat yoki mahalliy ahamiyatga molik ekanligiga baho berish uchun Oʻzbekiston Badiiy akademiyasiga taqdim etiladi. 15. Nodavlat notijorat tashkilotlari va mehnat jamoalari bilan maslahatlashuvlar oʻtkazish uchun takdim etilayotgan monumental yodgorliklarni oʻrnatish toʻgʻrisidagi takliflarga quyidagilar ilova qilinadi: abadiylashtirish taklif etilayotgan voqea yoki xotirasiga monumental yodgorlik oʻrnatish taklif etilayotgan shaxsga oid maʼlumotlar; tarixiy yoki tarixiy-biografik maʼlumotlar; monumental yodgorlikning tavsiya etilgan joylashuvi; monumental yodgorlikning dastlabki loyihasi; monumental yodgorlikni oʻrnatish ishlarini moliyalashtirish manbalari va uni oʻrnatishning rejalashtirilgan sanalari. 16. Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi bir oy muddatda monumental yodgorlikni oʻrnatish toʻgʻrisidagi takliflar boʻyicha tegishli sohadagi nodavlat notijorat tashkilotlari va mehnat jamoalari bilan maslahatlashuvlar oʻtkazadi, shuningdek, monumental yodgorlikning davlat yoki mahalliy ahamiyatga molik ekanligini aniqlaydi. 17. Maslahatlashuvlar natijalari va monumental yodgorlikning davlat yoki mahalliy ahamiyatga molik ekanligi boʻyicha Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi raisi tomonidan imzolanadigan xulosa tayyorlanadi hamda monumental yodgorliklarni oʻrnatish toʻgʻrisidagi taklifni kiritgan subyektga taqdim etiladi. 18. Maslahatlashuvlar natijalari boʻyicha Oʻzbekiston Badiiy akademiyasining ijobiy xulosasi olingan takdirda, monumental yodgorliklarni oʻrnatish tashabbuskorlari: davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish boʻyicha takliflarni Hukumat ekspert komissiyasiga; mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish boʻyicha takliflarni tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyat yoki Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashiga takdim etadi. 19. Monumental yodgorliklarni oʻrnatish toʻgʻrisidagi taklifga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi: xotirasini abadiylashtirish taklif etilayotgan shaxs yoki voqea toʻgʻrisidagi tarixiy yoki tarixiy-biografik maʼlumotlar; voqeaning haqiqiyligini yoki shaxsning xizmatlarini tasdiqlovchi arxiv hujjatlarining nusxalari (mavjud boʻlsa); monumental yodgorlikning dastlabki loyihasi; monumental yodgorlikda bitilgan yozuvga tushuntirish xati loyihasi; monumental yodgorlik oʻrnatiladigan joy koʻrsatilgan hudud xaritasining nusxasi; agar koʻp qavatli uyning tashqi devoriga memorial lavha oʻrnatish taklif qilinsa, koʻp kvartirali uydagi joylar mulkdorlarining umumiy yigʻilishi bayonnomasida rasmiylashtirilgan roziligi; hududida monumental yodgorlikni oʻrnatish taklif etilayotgan yer maydoni egasining yoki yer maydoniga boshqa qonuniy asosda egalik qiluvchi jismoniy shaxs yoki yuridik shaxs vakolatli vakilining yozma roziligi; loyiha yuzasidan jamoatchilik maslahatlashuvlari natijalari boʻyicha Oʻzbekiston Badiiy akademiyasining xulosasi; binoning (inshoot) fasadiga yoki interyeriga memorial lavha oʻrnatish taklif etilayotgan bino (inshoot) egasi boʻlgan jismoniy shaxs yoki yuridik shaxs vakolatli vakilining yozma roziligi (bino (inshoot) davlat mulki boʻlgan hollar bundan mustasno). 20. Monumental yodgorliklarni oʻrnatish toʻgʻrisidagi taklifni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi: xotirasiga monumental yodgorlik oʻrnatilgan shaxs yoki tarixiy voqeaning ushbu Nizomning 5-bandi talablariga muvofiq emasligi; monumental yodgorlikni oʻrnatish qonunchilik hujjatlari, shuningdek, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda belgilangan talablarning buzilishiga olib kelishi; ushbu Nizomning 19-bandida koʻrsatilgan hujjatlarning toʻliq taqdim etilmaganligi yoxud notoʻgʻri, yolgʻon yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar taqdim etilganligi; monumental yodgorlikni oʻrnatish boʻyicha nodavlat notijorat tashkilotlari va mehnat jamoalari bilan maslahatlashuvlar oʻtkazish natijalari boʻyicha Oʻzbekiston Badiiy akademiyasining salbiy xulosasining mavjudligi. 21. Hukumat ekspert komissiyasi monumental yodgorliklarni oʻrnatish tashabbuskorlarining davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklar toʻgʻrisidagi taklifini koʻrib chiqadi va ijobiy xulosaga kelgan taqdirda, barcha hujjatlarni Oʻzbekiston Badiiy akademiyasiga yuboradi. 22. Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi ikki oy muddatda: monumental yodgorlik yechimining asosiy prinsiplarini ifodalab beruvchi, tarixiy va gʻoyaviy ehtiyojini asoslab beruvchi badiiy vazifalarni oʻz ichiga olgan uning yakuniy loyihasini ishlab chiqishni nazarda tutuvchi loyihalashtirish dasturini tuzadi; davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorlikni oʻrnatish boʻyicha Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasini ishlab chiqadi va belgilangan tartibda tegishli vazirlik va idoralar hamda Hukumat ekspert komissiyasi bilan kelishadi. 23. Davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklar loyihalari hamda Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasi Hukumat ekspert komissiyasi tomonidan koʻrib chiqib maʼqullansa, ushbu loyihalar Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi tomonidan belgilangan tartibda Hukumatga kiritiladi. 24. Davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni yaratish va oʻrnatish ishlarini moliyalashtirish hamda ularni oʻrnatish Vazirlar Mahkamasining qaroriga asosan amalga oshiriladi. 25. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyatlar va Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashlari monumental yodgorliklarni oʻrnatish tashabbuskorlarining mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorlik oʻrnatish toʻgʻrisidagi taklifini koʻrib chiqadi va ijobiy xulosaga kelgan taqdirda, uning dastlabki loyihasini kelishish uchun Oʻzbekiston Badiiy akademiyasiga taqdim etadi. 26. Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorlikning dastlabki loyihasini ikki oy muddatda oʻrganadi. Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorlikning dastlabki loyihasining tarixiy va gʻoyaviy ehtiyojni asoslab beruvchi badiiy vazifalariga muvofiqligini baholaydi. Oʻzbekiston Badiiy akademiyasining xulosasi tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyatlar yoki Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashlariga taqdim etiladi. 27. Mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish Oʻzbekiston Badiiy akademiyasining ijobiy xulosasi asosida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyatlar va Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashlari qarori bilan oʻrnatiladi. Mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorlikni loyihalashtirish dasturini tuzish, loyihalashtirish shakli, loyihalashtirish va monumental yodgorliklarni yaratish hamda oʻrnatish ishlarini moliyalashtirish manbalari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyatlar va Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashlari qarori bilan belgilanadi. 28. Oʻzbekiston Respublikasi hududida shaxslarning hayot vaqtida xotirasini abadiylashtirishga va ularning sharafiga monumental yodgorliklar oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi. 29. Monumental yodgorlikni oʻrnatish boʻyicha ijrochi Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat xaridlari toʻgʻrisida”gi, “Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisida”gi qonunlari va boshqa qonun hujjatlari talablari asosida aniqlanadi. 30. Monumental yodgorlikning ochilishi, qoida tariqasida, maʼlum bir sanaga (yubiley, taniqli arbobning hayot yoʻli bosqichi yoki tarixiy voqea) bagʻishlanadi va keng jamoatchilikni jalb qilgan holda tantanali muhitda oʻtkaziladi. 31. Davlat ahamiyatiga molik oʻrnatilgan monumental yodgorliklar Hukumat ekspert komissiyasi ularni qabul qilgandan keyin ochiladi. 32. Mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorliklar Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi, shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, vazirlik va idoralar vakillaridan va loyiha mualliflaridan iborat tarkibdagi komissiya qabul qilib olgandan keyin ochiladi. 33. Monumental yodgorliklar yodgorlikning egasi (mualliflik huquqi egasi), davlat va jamoatchilik tashkilotlari, ijro etuvchi hokimiyat organlari tashabbusiga koʻra olib tashlanishi (koʻchirilishi) mumkin. 34. Monumental yodgorlikni olib tashlash (koʻchirish) toʻgʻrisidagi taklifga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi: monumental yodgorlik toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (yodgorlikning nomi, yodgorlikning joylashuv sxemasi, yodgorlik joylashgan joydan eng yaqin kapital qurilish obyektining kamida bir manzili koʻrsatilishi, yodgorlikning fotosurati); monumental yodgorlikni olib tashlash (koʻchirish) zarurligini asoslash (shu jumladan, arxitektura-badiiy dizaynining mos kelmasligi, yodgorlikni oʻrnatish meʼyorlarining buzilishi, huquqiy hujjatlar, texnik reglamentlarga mos kelmasligi, binoni (inshootni) buzish, shaharsozlik holatining oʻzgarishi va boshqalar). 35. Monumental yodgorliklarni olib tashlash (koʻchirish) ishlarini amalga oshirish vaqtida monumental sanʼat yodgorligi moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyekti boʻlgan takdirda, Madaniy meros agentligi bilan kelishish majburiy hisoblanadi. 36. Davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni olib tashlash (koʻchirish) toʻgʻrisidagi masala boʻyicha Hukumat ekspert komissiyasi xulosasi olinadi. Davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni olib tashlash (koʻchirish) toʻgʻrisidagi qaror Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadi. Davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni olib tashlash (koʻchirish) toʻgʻrisidagi masala belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi bilan kelishiladi. 37. Mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorliklarni olib tashlash (koʻchirish) toʻgʻrisidagi qaror Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyatlar va Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashlari tomonidan Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi bilan kelishilgan holda qabul qilinadi. 38. Monumental yodgorliklarni olib tashlash (koʻchirish) toʻgʻrisidagi taklifni koʻrib chiqish natijalariga koʻra mutasaddi organ quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi: monumental yodgorliklarni olib tashlash (koʻchirish) toʻgʻrisidagi taklifni qoʻllab-quvvatlash va monumental yodgorliklarni olib tashlash, koʻchirish toʻgʻrisida qaror qabul qilish; monumental yodgorliklarni olib tashlash (koʻchirish) toʻgʻrisidagi taklifni rad etish. 39. Monumental yodgorliklarni olib tashlash (koʻchirish) toʻgʻrisidagi taklifni rad etish uchun asoslar: xotirasiga monumental yodgorlik oʻrnatilgan shaxs yoki tarixiy voqeaning ushbu Nizom 5-bandi talablariga muvofiqligi (bino (inshoot) buzilishi munosabati bilan bino (inshoot) hududida oʻrnatilgan monumental yodgorlikni boshqa joyga oʻtkazish hollari bundan mustasno); monumental yodgorlikni olib tashlash (koʻchirish) qonunchilik hujjatlari, shuningdek, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda belgilangan talablarning buzilishiga olib kelishi; ushbu Nizomning 34-bandida koʻrsatilgan hujjatlarning toʻliq takdim etilmaganligi yoxud notoʻgʻri, yolgʻon yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar taqdim etilganligi. 40. Monumental yodgorliklarni olib tashlash (koʻchirish) u joylashgan hudud ijro etuvchi hokimiyat organi tomonidan tashkil etiladi. 41. Davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni olib tashlash (koʻchirish) boʻyicha tadbirlar Hukumat ekspert komissiyasi xulosasi asosida moliyalashtiriladi. Mahalliy ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni olib tashlash (koʻchirish) boʻyicha tadbirlarni moliyalashtirish uning tashabbuskori mablagʻlari yoxud qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan qoplanadi. 42. Qonunchilikka zid ravishda oʻrnatilgan monumental yodgorlik sud qaroriga asosan uni oʻrnatgan shaxsning mablagʻlari hisobidan olib tashlanadi (koʻchiriladi). Monumental yodgorlik uni qonunchilikka zid ravishda oʻrnatgan shaxs tashabbusi bilan unga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan hamda mazkur Nizomning 4-bandida nazarda tutilgan hududga, bino yoki inshootga koʻchirib oʻtkazilishi mumkin. 43. Monumental yodgorliklarni oʻrnatish uchun yer uchastkasi qonunchilik hujjatlariga muvofiq ajratiladi. Yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun doimiy foydalanishga monumental yodgorliklarni oʻrnatish maqsadida berilishi mumkin. 44. Ushbu Nizom qoidalari qoʻllanishi bilan bogʻliq nizolar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi. 45. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar. Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Bajarish muddatlari 1-bosqich Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar hokimliklari, boshqa davlat organlari, respublika NNT (monumental yodgorlik oʻrnatish tashabbuskori) 1. Monumental yodgorliklarni oʻrnatish toʻgʻrisidagi taklif va ilovalardan iborat hujjatlar toʻplamini tayyorlaydi. 2. Hujjatlar toʻplamini jamoatchilik bilan maslahatlashuvlar oʻtkazish va uning davlat yoki mahalliy ahamiyatga molik ekanligiga baho berish uchun Oʻzbekiston Badiiy akademiyasiga rasmiy xat bilan yuboradi. Monumental yodgorliklarni oʻrnatish uchun asos vujudga kelganda 2-bosqich Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi 1. Monumental yodgorlikni oʻrnatish toʻgʻrisidagi takliflar boʻyicha tegishli sohadagi NNT va mehnat jamoalari bilan jamoatchilik maslahatlashuvlarini oʻtkazadi va monumental yodgorlikning davlat yoki mahalliy ahamiyatga molikligini aniqlaydi. 2. Tegishli xulosani tayyorlaydi hamda monumental yodgorlik oʻrnatish tashabbuskoriga taqdim etadi. Hujjatlar kelib tushgan kundan boshlab bir oy muddatda 3-bosqich Monumental yodgorlik oʻrnatish tashabbuskori Davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish boʻyicha takliflarni Hukumat ekspert komissiyasiga, mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorliklar boʻyicha takliflarni tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyat yoki Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashiga taqdim etadi. Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi xulosasi kelib tushgandan soʻng ikki hafta muddatda Davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish 4-bosqich Hukumat ekspert komissiyasi Monumental yodgorliklarni oʻrnatish tashabbuskorlarining davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklar toʻgʻrisidagi taklifini koʻrib chiqadi va ijobiy xulosaga kelgan taqdirda, barcha hujjatlarni Oʻzbekiston Badiiy akademiyasiga yuboradi. Hujjatlar kelib tushgan kundan boshlab bir oy muddatda 5-bosqich Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi 1. Monumental yodgorlikning yakuniy loyihasini ishlab chiqishni nazarda tutuvchi loyihalashtirish dasturini tuzadi va Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasini ishlab chiqadi. 2. Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasini belgilangan tartibda tegishli vazirlik va idoralar hamda Hukumat ekspert komissiyasi bilan kelishadi. Ikki oy muddatda 6-bosqich Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi Davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklar loyihalari hamda Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasi Hukumat ekspert komissiyasi tomonidan koʻrib chiqib maʼqullansa, ushbu loyihalarni Hukumatga kiritadi. Ikki hafta muddatda 7-bosqich Vazirlar Mahkamasi Davlat ahamiyatiga molik monumental yodgorliklarni yaratish va oʻrnatish boʻyicha qaror qabul qiladi. Vazirlar Mahkamasi Reglamentida belgilangan muddatlarda Mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorliklarni oʻrnatish 4a-bosqich Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyatlar, Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashlari 1. Monumental yodgorlikni oʻrnatish toʻgʻrisidagi taklifni koʻrib chiqadi. 2. Ijobiy xulosaga kelgan taqdirda, uning dastlabki loyihasini kelishish uchun Oʻzbekiston Badiiy akademiyasiga taqdim etadi. Hujjatlar kelib tushgan kundan boshlab bir oy muddatda 5a-bosqich Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi 1. Monumental yodgorlikning dastlabki loyihasini oʻrganadi, uni tarixiy va mafkuraviy ehtiyojni asoslab beruvchi gʻoyaviy-badiiy vazifalarga muvofiqligini baholaydi. 2. Oʻrganish natijalari boʻyicha xulosani tegishlicha xalq deputatlari Kengashiga taqdim etadi. Ikki oy muddatda 6a-bosqich Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyatlar va Toshkent shahar xalq deputatlari Kengashlari Mahalliy ahamiyatga molik monumental yodgorliklarni yaratish va oʻrnatish boʻyicha qaror qabul qiladi. Belgilangan muddatlarda