“Qutqaruv xizmati va qutqaruvchi maqomi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga oshirish chora-tadbirlari haqida
(law, 2024-10-31)

“Qutqaruv xizmati va qutqaruvchi maqomi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini ijro etish hamda qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalari faoliyatini takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish, qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq; Qutqaruvchilarning ish vaqti (xizmatni oʻtash) rejimini belgilash va ularning mehnatiga haq toʻlash qoidalari 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda boshqa tashkilotlar uch oy muddatda: tegishli attestatsiya komissiyalarini tuzsinlar va ularning faoliyatini tashkil etsinlar; oʻzlarining normativ-huquqiy hujjatlarini ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar. 3. Mahalliy davlat hokimiyati organlari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari hamda boshqa tashkilotlar qutqaruv xizmatlariga va qutqaruv tuzilmalariga favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish ishlarini bajarishda har tomonlama koʻmaklashsinlar. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari B.I. Zakirov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom “Qutqaruv xizmati va qutqaruvchi maqomi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq qutqaruv xizmatlarini, professional, shtatdan tashqari va jamoat qutqaruv tuzilmalarini (keyingi oʻrinlarda qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari deb ataladi) hamda qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish, shuningdek qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish tartibini belgilaydi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari tegishli attestatsiya komissiyalarining qaroriga koʻra, ular tibbiy tekshiruvdan, qutqaruvchilarni tayyorlash dasturi boʻyicha oʻqishdan hamda jismoniy tayyorgarlik boʻyicha meʼyorlarni bajarishgandan keyin, attestatsiya natijalari asosida qutqaruvchi maqomiga ega boʻladilar. 3. Qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini hamda favqulodda vaziyatlarda qutqaruv ishlarini amalga oshirishga jalb etiladigan qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish ularning tabiiy va texnogen tusdagi favqulodda vaziyatlarga hamda ularni bartaraf etish ishlarini oʻtkazishga professional tayyorligini aniqlash maqsadida amalga oshiriladi. Attestatsiya davomida qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari rahbarlari va qutqaruvchilarning professional tayyorligi darajasi, ularning qutqaruv vositalari bilan jihozlanganligi va qutqaruv ishlarini bajarishga tayyorligi darajasi majburiy tartibda tekshiriladi. Attestatsiya natijalari boʻyicha qutqaruv ishlarini olib borish huquqiga tegishli hujjatlar beriladi. 4. Quyidagilar attestatsiyaning asosiy vazifalari hisoblanadi: qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini favqulodda vaziyatlarda qutqaruv ishlarini bajarishga jalb etishga amaliy jihatdan tayyorligi va imkoniyati darajasini tekshirish; qutqaruvchilarning bilimlari darajasini, professional layoqatini, jismoniy, ruhiy, maʼnaviy tayyorlanganligini va sogʻligʻining holatini tekshirish; attestatsiyadan oʻtkaziladiganlarning ular tomonidan belgilangan vazifalarni hal etish uchun texnika, zarur mol-mulk va asbob-anjomlar bilan jihozlanganligi darajasini tekshirish. 5. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish uchun doimiy ishlaydigan idoralararo, idoraviy va hududiy attestatsiya komissiyalari tashkil etiladi. Qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish ishlarini tashkil etish Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha idoralararo attestatsiya komissiyasiga (keyingi oʻrinlarda Idoralararo attestatsiya komissiyasi deb ataladi), oʻz tarkibida qutqaruv xizmatlariga, qutqaruv tuzilmalariga ega boʻlgan vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlarning idoraviy attestatsiya komissiyalariga (keyingi oʻrinlarda idoraviy attestatsiya komissiyalari deb ataladi), shuningdek Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrining Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha attestatsiya komissiyalariga (keyingi oʻrinlarda hududiy attestatsiya komissiyalari deb ataladi) yuklanadi. 6. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha Idoralararo attestatsiya komissiyasining tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi, unga lavozimiga koʻra manfaatdor vazirliklar hamda idoralarning va ushbu Nizomning 1-ilovasiga muvofiq boshqa tashkilotlarning vakillari kiradilar. 7. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha idoraviy attestatsiya komissiyalarining tarkibi Idoralararo attestatsiya komissiyasi bilan kelishib, ularga ushbu Nizomning 2-ilovasiga muvofiq hisob raqamlari berilgan holda tegishli vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlarning rahbarlari tomonidan tasdiqlanadi. 8. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha hududiy attestatsiya komissiyalarining tarkibi Idoralararo attestatsiya komissiyasi bilan kelishib, ularga ushbu Nizomning 3-ilovasiga muvofiq tegishli hisob raqamlari berilgan holda tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari tomonidan tasdiqlanadi. 9. Idoralararo attestatsiya komissiyasi qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha idoraviy va hududiy attestatsiya komissiyalari faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish, shuningdek qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish maqsadida tashkil etiladi. 10. Idoralararo attestatsiya komissiyasi quyidagi huquqlarga ega: attestatsiyani tashkil etish va oʻtkazish uchun oʻz vakolatlari doirasida qarorlar qabul qilish; vazirliklar, idoralar va qutqaruv xizmatlariga, qutqaruv tuzilmalariga ega boʻlgan boshqa tashkilotlar tomonidan ishlab chiqiladigan qutqaruvchilarni dastlabki tayyorlash va qayta tayyorlash dasturlarini koʻrib chiqish va tasdiqlash; qutqaruv xizmatlariga, qutqaruv tuzilmalariga va qutqaruvchilarga qoʻyiladigan asosiy malaka talablari va mezonlarini koʻrib chiqish va tasdiqlash; vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlardan oʻziga yuklangan vazifalarni bajarish uchun zarur boʻlgan qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilar toʻgʻrisidagi axborotlarni soʻrash va olish; davlat organlari va boshqa tashkilotlarda attestatsiya tizimini takomillashtirish, qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarning funksional majburiyatlari boʻyicha harakatlanish, ularning texnik jihozlanganligini va kasbiy tayyorgarligini oshirish masalalari boʻyicha takliflar kiritish; idoraviy attestatsiya komissiyalari tuziladigan vazirliklar, idoralar va tashkilotlar roʻyxatiga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar boʻyicha takliflar kiritish; Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli Kompleksi rahbari tomonidan tasdiqlangan rejaga muvofiq idoraviy va hududiy attestatsiya komissiyalari faoliyatini, qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarning favqulodda vaziyatlarda harakat qilish hamda ularni bartaraf etish ishlarini amalga oshirishni tekshirish; qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarning boshlangʻich, davriy attestatsiyasining qoniqarsiz yakunlari boʻyicha navbatdan tashqari attestatsiyasini oʻtkazish, shuningdek qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini tekshiruvdan oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilish; qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari doimiy joylashgan joylarga moneliksiz kirish. Rejimli obyektlarga kirish hamda davlat sirlaridan iborat boʻlgan materiallardan yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirlardan foydalanish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 11. Idoralararo attestatsiya komissiyasi zimmasiga quyidagilar yuklanadi: a) qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha idoraviy va hududiy attestatsiya komissiyalari faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish; b) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli Kompleksi rahbari tomonidan tasdiqlangan rejaga muvofiq idoraviy va hududiy attestatsiya komissiyalarining, shuningdek qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari faoliyatini tekshiruvdan oʻtkazish; v) idoraviy va hududiy attestatsiya komissiyalari ish rejalarini tasdiqlash; g) vazirliklar, idoralar va qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalariga ega boʻlgan boshqa tashkilotlar tomonidan ishlab chiqiladigan qutqaruvchilarni tayyorlash dasturlarini kelishish; d) tasdiqlangan malaka darajasi asosida attestatsiya oʻtkazish: Oʻzbekiston Respublikasining barcha hududida harakat qiladigan respublika darajasidagi qutqaruv xizmatlari va professional qutqaruvchilar tuzilmalarini va ularning rahbarlari tarkibini; “Xalqaro toifadagi qutqaruvchi” toifa darajasini berishga tavsiya etilayotgan qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish. 12. Idoralararo attestatsiya komissiyasining raisi, zaruriyat boʻlganda, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi bilan kelishgan holda Idoralararo attestatsiya komissiyasining mavjud tarkibiga oʻzgartirishlar kiritish huquqiga ega. 13. Maxsus bilimlarni talab qiladigan masalalarni xolisona hal etish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli Kompleksi rahbari tomonidan Idoralararo attestatsiya komissiyasi taqdimnomasiga koʻra vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlarning mutaxassislari va olimlaridan iborat ekspert guruhi tashkil etilishi mumkin. 14. Tarkibida qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalari mavjud boʻlgan vazirliklarda, idoralarda hamda tashkilotlarda idoraviy attestatsiya komissiyalari tashkil etiladi. 15. Qutqaruv xizmatiga va qutqaruv tuzilmalariga mutasaddilik qiluvchi vazirliklar, idoralar, tashkilotlar rahbarining oʻrinbosari idoraviy attestatsiya komissiyasining raisi hisoblanadi. 16. Idoraviy attestatsiya komissiyalari quyidagilarni attestatsiyadan oʻtkazadi: idoraviy qutqaruv xizmatlarini; shtatdagi va shtatdan tashqari qutqaruv tuzilmalarini (vazirlik, idora, tashkilotlar soha yoʻnalishi boʻyicha); qutqaruv tuzilmalarining shtatdagi va shtatdan tashqari qutqaruvchilarini (vazirlik, idora, tashkilotlar soha yoʻnalishi boʻyicha). 17. Idoraviy attestatsiya komissiyalari, ichki idoraviy hujjatlarni hisobga olgan holda, idoraviy qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish tartibini belgilaydilar. 18. Idoraviy attestatsiya komissiyalari Idoralararo attestatsiya komissiyasiga hisobot beradilar. 19. Idoraviy attestatsiya komissiyalari Idoralararo attestatsiya komissiyasiga attestatsiya maʼlumotlari va materiallarini belgilangan tartibda taqdim etadilar. 20. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzurida hududiy attestatsiya komissiyalari tashkil etiladi. 21. Hududiy favqulodda vaziyatlar boshqarma boshligʻi hududiy attestatsiya komissiyasining raisi etib tayinlanadi. 22. Hududiy attestatsiya komissiyalari quyidagilarni attestatsiyadan oʻtkazadi: hududiy darajadagi qutqaruv xizmatlarini, shtatdagi va shtatdan tashqari qutqaruv tuzilmalarini; hududiy darajadagi jamoat qutqaruv tuzilmalarini; hududiy darajadagi qutqaruv xizmatlarining, shtatdagi, shtatdan tashqari va jamoat qutqaruv tuzilmalarining qutqaruvchilarini, shuningdek qutqaruv tuzilmalari tarkibiga kirmaydigan qutqaruvchilarni. 23. Hududiy attestatsiya komissiyalari, zarurat boʻlganda, oʻz hududlarida idoraviy va hududiy qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish masalasi boʻyicha idoraviy attestatsiya komissiyalari bilan oʻzaro hamkorlik qilishlari mumkin. 24. Hududiy attestatsiya komissiyalari Idoralararo attestatsiya komissiyasiga hisobot beradilar. 25. Hududiy attestatsiya komissiyalari Idoralararo attestatsiya komissiyasiga attestatsiya maʼlumotlari va materiallarini belgilangan tartibda beradilar. 26. Attestatsiya, attestatsiya komissiyasi tomonidan oʻtkaziladi: boshlangʻich va davriy attestatsiya — qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari muassislari (qatnashchilari) va rahbarlari tomonidan taqdim etiladigan materiallar asosida navbatdagi yil uchun tegishli attestatsiya komissiyalari tomonidan ishlab chiqiladigan rejalar va jadvallar boʻyicha; navbatdan tashqari attestatsiya — qutqaruv ishlarini olib borish huquqi uchun guvohnomada koʻrsatilgan bajariladigan qutqaruv ishlarining turi oʻzgargan taqdirda, shuningdek tegishli attestatsiya komissiyasining qaroriga koʻra, boshlangʻich, davriy attestatsiyada oʻtkaziladigan oʻquv mashgʻulotlarining qoniqarsiz natijalari boʻyicha hamda vakolatli shaxslar yoki komissiyalar tomonidan oʻtkazilgan tekshirishlar chogʻida qutqaruv xizmatlariga, qutqaruv tuzilmalariga va qutqaruvchilarga qoʻyiladigan talablarning buzilishi holatlari aniqlangan taqdirda. 27. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni idoraviy va hududiy attestatsiya komissiyalari tomonidan birgalikda attestatsiyadan oʻtkazishga yoʻl qoʻyiladi. Bu holda hujjatlarni rasmiylashtirish, tasarrufida qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi, qutqaruvchilar boʻlgan attestatsiya komissiyasiga yuklanadi. 28. Qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini joylashgan joyida, shuningdek qutqaruvchilarni tekshirish va attestatsiyadan oʻtkazish uchun attestatsiya komissiyasining aʼzolaridan yoki uning vakillaridan ishchi guruhlar tuzishga yoʻl qoʻyiladi, keyinchalik materiallar tasdiqlash uchun attestatsiya komissiyalariga taqdim etiladi. 29. Qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish attestatsiya komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi va ushbu Nizomning 4-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. 30. Attestatsiya komissiyasi tomonidan koʻrib chiqilgan materiallar va qutqaruv xizmatini yoki qutqaruv tuzilmasini tekshirish asosida ushbu Nizomning 5-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha attestatsiya dalolatnomasini tuzadi, qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi muassislari (qatnashchilari)ni va rahbarlarini dalolatnoma bilan tanishtiradi. 31. Mazkur Nizomning 6-ilovasiga muvofiq roʻyxat boʻyicha favqulodda vaziyatlarda qutqaruv ishlarini bajarish boʻyicha ularga yuklatilgan funksiyalarni bajarishga qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmasining imkoniyatlari toʻgʻrisidagi xulosani rasmiylashtirilgan holda, tegishli attestatsiya komissiyasining raisi tomonidan dalolatnoma tasdiqlanadi. 32. Attestatsiya yakunlari ochiq ovoz berish yoʻli bilan aniqlanadi. Qaror attestatsiya komissiyasi majlisida ishtirok etgan attestatsiya komissiyasi aʼzolari umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. 33. Attestatsiya komissiyasining qarori majlisda uning aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashgan taqdirda haqiqiy hisoblanadi. Attestatsiya natijalari ushbu Nizomning 7-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha tegishli attestatsiya komissiyalarining qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni boshlangʻich, davriy (navbatdan tashqari) attestatsiyadan oʻtkazishni hisobga olish daftariga yoziladi. 34. Attestatsiya yakunlari tegishli vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlarning rahbarlariga, xizmat koʻrsatilayotgan obyektning rahbariyatiga va yuqori attestatsiya komissiyasiga yetkaziladi. 35. Qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi attestatsiyadan oʻtkazilgandan soʻng attestatsiyani oʻtkazgan komissiya Idoralararo attestatsiya komissiyasiga attestatsiya dalolatnomasini, hisobga olish daftaridan koʻchirmani, shuningdek ushbu Nizomning 8-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi pasportini yuboradi. Qutqaruvchilar attestatsiyadan oʻtkazilgandan soʻng attestatsiyani oʻtkazgan komissiya Favqulodda vaziyatlar vazirligiga attestatsiya dalolatnomasini yuboradi. 36. Idoralararo attestatsiya komissiyasi ushbu Nizomning 9-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha favqulodda vaziyatlarda qutqaruv ishlarini olib borish huquqini beruvchi guvohnomani rasmiylashtiradi. Rasmiylashtirilgan guvohnoma tegishli attestatsiya komissiyasiga yuboriladi, u guvohnomaning asl nusxasini attestatsiyadan oʻtkazilgan qutqaruv xizmatiga, qutqaruv tuzilmasiga taqdim etadi. Guvohnoma, attestatsiya dalolatnomasi va qutqaruv xizmati hamda qutqaruv tuzilmasining pasportlari qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasiga kiritish uchun Favqulodda vaziyatlar vazirligiga yuboriladi. Qutqaruvchilarni roʻyxatdan oʻtkazish va hisobga olish, qutqaruv ishlarini olib borish huquqini beradigan hujjatlarni rasmiylashtirish attestatsiya komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi. 37. Attestatsiya natijalari boʻyicha attestatsiya komissiyalari tomonidan quyidagilar beriladi: qutqaruv xizmatlariga, qutqaruv tuzilmalariga — Favqulodda vaziyatlarda qutqaruv ishlarini yuritish huquqini beradigan guvohnoma; qutqaruvchilarga — ushbu Nizomning 10, 11 va 12-ilovalariga muvofiq shakl boʻyicha belgilangan namunadagi qutqaruv ishlarini olib borish huquqini beruvchi qutqaruvchi guvohnomasi, qutqaruvchi daftarchasi va jetoni. 38. Qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmasini attestatsiyadan oʻtkazish natijalari salbiy boʻlgan taqdirda ularga koʻrsatib oʻtilgan guvohnoma berilmaydi va mahrum qilinadi. 39. Qutqaruvchi attestatsiyadan oʻtkazilishini rad etgan taqdirda attestatsiya komissiyasi bayonnoma tuzadi, unda rad etish sabablari koʻrsatiladi, qutqaruvchining guvohnomasi olib qoʻyiladi va qutqaruvchining daftarchasida tegishli yozuv qayd etiladi. 40. Favqulodda vaziyatlarda qutqaruv ishlarini olib borish huquqini beruvchi guvohnoma va qutqaruvchilar guvohnomasi Oʻzbekiston Respublikasining hududida haqiqiydir. 41. Qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini tekshirish attestatsiya komissiyalari tomonidan oʻz vakolatlari doirasida yoki yuqori attestatsiya komissiyasining koʻrsatmasi boʻyicha amalga oshiriladi va ularning ish rejalariga kiritiladi. Attestatsiya komissiyasining ish rejasi bir yil uchun tuziladi. Qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalarini tekshirish natijalari qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalari rahbarlariga yetkaziladi, tekshiruvlar natijalari boʻyicha koʻrsatmalar ijro etish uchun majburiy hisoblanadi. 42. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarning barcha toifalari majburiy tartibda attestatsiyadan oʻtadilar. 43. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilar boshlangʻich, davriy va navbatdan tashqari attestatsiyadan oʻtkazilishi lozim. Yangidan tashkil etilgan qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari, shuningdek qutqaruvchi boʻlishga qaror qilgan fuqarolar boshlangʻich attestatsiyadan oʻtishlari zarur. Qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalarining davriy attestatsiyasi har 5 yilda bir marotaba oʻtkaziladi. Qutqaruvchilarning davriy attestatsiyasi har 3 yilda bir marotaba oʻtkaziladi. 44. Quyidagilar attestatsiyadan oʻtishlari zarur: doimiy shtatdagi qutqaruv xizmatlari, professional qutqaruv tuzilmalari; shtatdan tashqari va jamoat qutqaruv tuzilmalari; qutqaruv xizmatlari, professional, shtatdan tashqari, jamoat qutqaruv tuzilmalarining tarkibiga kiradigan qutqaruvchilar, shuningdek qutqaruv tuzilmalari tarkibiga kirmaydigan qutqaruvchilar. 45. Attestatsiya qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha ushbu Nizomda belgilangan malakaviy talablarga muvofiq oʻtkaziladi. 46. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari ularning muassislari (qatnashchilari) tomonidan tasdiqlanadigan tashkiliy-shtat tuzilmasiga muvofiq boʻlishlari kerak. 47. Qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalari attestatsiyaga qutqaruvchilarning yarmidan koʻpi (55%) qutqaruv xizmatining, qutqaruv tuzilmasining tegishli sohasi boʻyicha qutqaruv ishlarini olib borish huquqi uchun attestatsiyadan oʻtkazilgan taqdirda qoʻyiladi. 48. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari favqulodda vaziyatlarning oldini olish va bartaraf etish boʻyicha oʻzlariga yuklangan vazifalar va funksiyalarning bajarilishini taʼminlaydigan tabel texnikalari va transport vositalari bilan jihozlangan boʻlishi shart. Jihozlash tabeli Favqulodda vaziyatlar vazirligi va uning mahalliy hududiy boshqarmalari bilan kelishgan holda, qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari muassisi (qatnashchisi)ning meʼyoriy-huquqiy hujjatlari bilan belgilanadi. 49. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari navbatchilikni taʼminlaydigan xonaga va asbob-uskunalarga, xizmat koʻrsatiladigan obyektlar va boshqaruv organlari bilan ishonchli aloqaga, shaxsiy tarkibni xabardor qilish tizimiga, transportni joylashtirish joylariga, mol-mulk uchun xonaga hamda moddiy vositalarning zarur miqdordagi zaxirasiga ega boʻlishlari kerak. 50. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari umuman qutqaruvchilar va qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasining tegishli tayyorgarlik darajasini taʼminlash uchun zarur boʻlgan tayyorgarlikning barcha turlarini oʻtkazishga imkon beradigan oʻquv-mashgʻulot bazasi bilan taʼminlangan boʻlishlari shart. Qutqaruvchilarni tayyorlash uchun zarur oʻquv-mashgʻulot bazasi mavjud boʻlmagan taqdirda ushbu tumanda joylashgan boshqa qutqaruvchilar xizmatlari, qutqaruvchilar tuzilmalarining tegishli sohadagi oʻquv-trenirovka bazasidan foydalanishga (uni ijaraga olishga) yoʻl qoʻyiladi. 51. Qutqaruv xizmatlari va professional qutqaruv tuzilmalari oldilariga qoʻyilgan vazifalarning bajarilishini taʼminlaydigan navbatchi guruh “doimiy tayyorgarlik” holatida boʻlishi shart. 52. Qutqaruvchilar tibbiy koʻrikdan oʻtganlaridan, jismoniy tayyorgarlik boʻyicha meʼyorlarni bajarganlaridan, oʻquv dasturi boʻyicha tayyorgarlikdan oʻtganlaridan soʻng attestatsiya natijalariga koʻra tegishli attestatsiya komissiyasining qaroriga muvofiq qutqaruvchi maqomi beriladi. 53. Qutqaruv xizmatlarining, qutqaruv tuzilmalarining toifa darajasini olish uchun sinovdan muvaffaqiyatli oʻtgan rahbar va komandir-boshliqlar tarkibidagi shaxslar ham qutqaruvchilar hisoblanadilar. 54. Professional qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari qutqaruvchilariga ichki idoraviy hujjatlarda nazarda tutilgan malaka talablari qutqaruv xizmatining hamda qutqaruv tuzilmasining maqsadi va vazifalariga koʻra qoʻyiladi, shuningdek ushbu Nizomning 13-ilovasiga binoan meʼyorlarga muvofiq jismoniy tayyorgarlik boʻyicha talablar qoʻyiladi. 55. “Qutqaruvchi”, “III toifali qutqaruvchi”, “II toifali qutqaruvchi”, “I toifali qutqaruvchi” va “Xalqaro toifadagi qutqaruvchi” toifa darajalari ketma-ketligi boʻyicha beriladi. Ixtisoslik boʻyicha ish staji boshlangʻich tayyorgarlik yoki qayta tayyorgarlik tugallangan vaqtdan boshlab hisoblanadi. Qutqaruvchilik ish stajiga ega boʻlmagan, lekin yetarli darajada amaliy tajribaga ega boʻlgan hamda oʻzlariga yuklangan lavozim vazifalarini sifatli va toʻliq hajmda bajarayotgan shaxslarga, istisno tariqasida, attestatsiya komissiyasi qarori boʻyicha “III toifali qutqaruvchi” darajasi berilishi mumkin. 56. Nazariy bilimlarni, amaliy koʻnikmalarni va mahoratni tekshirish qutqaruvchilarni tayyorlashning tegishli dasturlari (soha boʻyicha) doirasida amalga oshiriladi. 57. Agar qutqaruvchi qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi ishlarini belgilovchi meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa va bajariladigan xizmat vazifalaridan kelib chiqqan holda oʻzi bilishi kerak boʻlgan masalalarga toʻgʻri javoblar bersa, amaliy va boshlangʻich vazifalarni toʻgʻri hal qila olsa, shuningdek maxsus avariya-qutqaruv texnikasi va anjomlari bilan ishlay olsa uning nazariy va amaliy bilimlari yetarli deb hisoblanadi. 58. Tayyorgarlik turlaridan bittasi boʻyicha qoniqarsiz baho olgan qutqaruvchilar keyingi sinovlarga qoʻyilmaydi. Ushbu shaxslarni toifa darajasi berilishi uchun takroriy imtihon topshirishga kamida olti oydan soʻng qoʻyilishi mumkin. 59. Har bir qutqaruvchi boʻyicha toifa darajasini berish yuzasidan sinovlar natijalari (tasdigʻi) dalolatnomada aks ettiriladi, dalolatnoma attestatsiya komissiyasi aʼzolari tomonidan imzolanadi, uning bir nusxasi Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligiga taqdim etiladi. Attestatsiya komissiyasining dalolatnomasi asosida tegishli rahbarlar tomonidan toifa darajasini berish (tasdiqlash, pasaytirish) va qutqaruvchining lavozim maoshiga tegishli qoʻshimcha ustama toʻgʻrisida buyruq chiqariladi. 60. Uzrli sabablar (taʼtil, xizmat safari, kasallik) boʻyicha toifa malakalarini belgilangan muddatlarda tasdiqlay olmagan qutqaruvchilar xizmatga chiqqandan keyin uch oy mobaynida sinovlarni topshirish huquqiga ega. Qutqaruvchiga toifa malakasini berish (tasdiqlash, pasaytirish) toʻgʻrisidagi dalolatnoma imzolangan kun qutqaruvchiga toifa darajasi berilgan (tasdiqlangan, pasaytirilgan) sana hisoblanadi. 61. Toifa darajasi berilgan qutqaruvchilar uni har uch yilda bir marotaba tasdiqlashi shart. 62. Toifa darajasini belgilangan tartibda tasdiqlay olmagan qutqaruvchining toifa darajasi tegishli attestatsiya komissiyasining qarori bilan bir darajaga pasaytiriladi. 63. Toifa darajasini berish talablariga kasbiy nomuvofiqligidan dalolat beruvchi faktlar aniqlanganda, shuningdek quyidagi holatlarda ham toifa darajasini berish huquqiga ega boʻlgan tegishli attestatsiya komissiyasi tomonidan qutqaruvchilarning toifa darajasi bekor qilinadi yoki pasaytiriladi: texnikadan foydalanishda ularning aybi bilan avariya sodir boʻlganda; avariya-qutqaruv asboblaridan foydalanishda texnika xavfsizligi qoidalari qoʻpol buzilganda; qonuniylik buzilganda yoki qoʻpol intizomiy harakat sodir etilganda; attestatsiya natijalari boʻyicha qoniqarsiz xulosalar chiqarilganda; tekshirish yoki yakuniy tekshirish vaqtida maxsus, texnik va jismoniy tayyorgarlik boʻyicha qoniqarsiz baho olganda. 64. Toifa darajasidan mahrum etilgan yoki toifa darajasi pasaytirilgan qutqaruvchilar ilgarigi darajasini tiklash uchun sinovlarga ular toifa darajasidan mahrum qilingan (pasaytirilgan) kundan boshlab kamida olti oy oʻtgandan keyin qoʻyilishi mumkin. 65. “III toifali qutqaruvchi” toifa darajasini kamida bir yil qutqaruvchilik ish stajiga ega boʻlgan, maxsus dastur boʻyicha tayyorgarlikdan oʻtgan va attestatsiya davomida berilgan malaka talablariga muvofiqligini tasdiqlagan qutqaruvchiga beriladi. III toifali qutqaruvchi oʻz sohasiga muvofiq qutqarish ishlarini olib borish koʻnikmalari va uslublarini mukammal bilishi shart. 66. “II toifali qutqaruvchi” malakasi III toifali qutqaruvchi malakasi boʻyicha kamida ikki yil ish stajiga ega boʻlgan, maxsus dastur boʻyicha tayyorgarlikdan oʻtgan va attestatsiya davomida berilgan malaka talablariga muvofiqligini tasdiqlagan qutqaruvchiga beriladi. II toifa qutqaruvchi oʻz sohasiga muvofiq qutqaruv ishlari koʻnikmalari va metodlarini, shuningdek qutqaruvchilik bilimlarini mukammal bilishi kerak. 67. “I toifa qutqaruvchi” malakasi kamida ikki yil II toifa qutqaruvchi ish stajiga ega boʻlgan, maxsus dastur boʻyicha tayyorgarlikdan oʻtgan va attestatsiya davomida berilgan malaka talablariga muvofiqligini tasdiqlagan qutqaruvchiga beriladi. I toifali qutqaruvchi oʻz sohasiga muvofiq qutqaruv ishlari koʻnikmalari va uslublarini, shuningdek qutqaruvchilik bilimlarini mukammal bilishi, shuningdek qutqaruv ishlarini amalga oshirishda rahbarlik qila olishi shart. 68. “Xalqaro toifadagi qutqaruvchi” malakasi kamida ikki yil I toifali qutqaruvchi ish stajiga ega boʻlgan, xalqaro qutqaruv ishlari va musobaqalarida qatnashgan qutqaruvchiga beriladi. 69. “I toifali qutqaruvchi” darajasini berish hududiy va idoraviy attestatsiya komissiyalari tomonidan, “Xalqaro toifadagi qutqaruvchi” darajasini — Idoralararo attestatsiya komissiyasi tomonidan beriladi. 70. Qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini boshlangʻich (navbatdan tashqari) attestatsiyadan oʻtkazish uchun quyidagilar taqdim etiladi: harakat qilish hududining xaritasi; xizmat koʻrsatiladigan obyektning barcha binolari, inshootlari, kirish yoʻllari va kommunikatsiyalari koʻrsatilgan rejasi; ularda qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmasidan foydalanish rejalashtirilayotgan yuqori darajadagi xavfli obyektlar, hududlarning asosiy tavsiflari va bashorat qilinayotgan favqulodda vaziyatlar turlari; attestatsiyadan oʻtkazilayotgan qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmalariga bajarish uchun ish turlarining roʻyxati; Nizom (ustav)ning nusxasi, qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmasining tashkiliy-shtat tuzilmasi, shaxsiy tarkibning butlanganlik roʻyxati; qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi qutqaruvchilarining attestatsiyadan oʻtganligi toʻgʻrisidagi hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish daftaridan (reyestrdan) koʻchirma; tezkor maxsus avtotransportning, boshqa texnika va asbob-anjomlarning mavjudligi hamda holati toʻgʻrisidagi hujjatlar; oʻquv-moddiy bazasi (oʻquv sinflarining mavjudligi, ularning jihozlanganligi, oʻquv shaharchasining sxemasi, uning joylashgan oʻrni) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; attestatsiyalar oraligʻidagi davrda qutqaruvchilarning professional tayyorgarligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. 71. Barcha moddiy mol-mulklar, texnika va uskunalar attestatsiya komissiyasi tomonidan ularning taqdim etilgan hujjatlarga muvofiqligi yuzasidan koʻrikdan oʻtkaziladi va tekshiriladi. 72. Qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini davriy attestatsiyadan oʻtkazish uchun quyidagilar taqdim etiladi: attestatsiyalar oraligʻidagi davrda oʻzgartirishlar kiritilgan hujjatlar; attestatsiyalar oraligʻida qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmalari tomonidan bajarilgan ishlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar kiritilgan, rahbar shaxslar tomonidan imzolangan qutqaruv ishlarini olib borishni hisobga olish va yuritish daftari; attestatsiyalar oraligʻidagi davrda qutqaruvchilarning professional tayyorgarligi boʻyicha hisobot hujjatlari. 73. Boshlangʻich (navbatdan tashqari) attestatsiyadan oʻtkazish uchun quyidagilar taqdim etiladi: tegishli attestatsiya komissiyasiga ariza; 3x4 sm oʻlchamli ikkita fotosurat; qutqaruvchining qutqaruvchilarni tayyorlash maxsus dasturi boʻyicha tayyorgarlikdan oʻtganligini, turli ixtisoslarga egaligini, sport razryadlari mavjudligini tasdiqlovchi hujjatlar; tibbiy tekshiruv (shu jumladan psixofiziologik tekshiruv) natijalariga koʻra ekstremal sharoitlarda ishlashga yaroqliligi toʻgʻrisidagi xulosa; shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar. 74. Davriy attestatsiyadan oʻtkazish uchun quyidagilar taqdim etiladi: attestatsiyalar oraligʻidagi davrda uning qutqaruv ishlarida qatnashganligi toʻgʻrisida mansabdor shaxslarning qaydlari yozilgan qutqaruvchi guvohnomasi va qutqaruvchi daftarchasi; tegishli attestatsiya komissiyasiga ariza. 75. Qutqaruvchini “Xalqaro toifadagi qutqaruvchi” toifa darajasini berishga tavsiya etish uchun taqdim etiladigan hujjatlar roʻyxati: attestatsiyalar oraligʻidagi davrda uning qutqaruv ishlarida qatnashganligi toʻgʻrisida mansabdor shaxslarning qaydlari yozilgan qutqaruvchi guvohnomasi va qutqaruvchi daftarchasi; xalqaro qutqaruv ishlarida va musobaqalarida qatnashganligini tasdiqlovchi hujjatlar; tegishli attestatsiya komissiyasiga ariza. 76. Idoralararo attestatsiya komissiyasi attestatsiyadan oʻtish uchun taqdim etiladigan hujjatlar roʻyxatiga oʻzgartirishlar kiritish huquqiga ega, u bu toʻgʻrida idoraviy va hududiy attestatsiya komissiyalarini xabardor qiladi. 77. Qutqaruvchi qutqaruv ishlarini oʻtkazish vaqtida qutqaruvchi guvohnomasini va qutqaruvchi daftarchasini yoʻqotgan taqdirda ularni tiklash oldingi attestatsiya materiallari boʻyicha, boshqa holatlarda mazkur hujjatlarni tiklash boshlangʻich attestatsiyadan oʻtkazishdagi tartibda amalga oshiriladi. 78. Oldingi attestatsiya materiallari qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni davriy attestatsiyadan oʻtkazish vaqtida attestatsiya komissiyalari tomonidan koʻrib chiqiladi. 79. Qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazishda attestatsiya komissiyasi uni idoraviy-meʼyoriy hujjatlarga va nizomlarga muvofiq, qutqaruvchilarning jismoniy sifatlarini, professional bilimlari va koʻnikmalarini tekshirishni taʼminlaydigan joyda oʻtkazishi lozim. 80. Hisob roʻyxati — qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni maʼlumotlar bazasiga kiritgan holda, qutqaruv ishlarini amalga oshirish huquqini beradigan guvohnomaga hisob roʻyxati boʻyicha maʼlumotlarni kiritib, ularga roʻyxatga olish raqamini berib, qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalarini kiritgan holda hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish jurnalida (reyestrida) rasmiy roʻyxatidan oʻtkazish hisoblanadi. 81. Attestatsiyadan oʻtgan barcha qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalari belgilangan tartibda hisobga olish roʻyxatidan oʻtishlari shart. Qutqaruv xizmatiga, qutqaruv tuzilmasiga qutqaruv ishlarini olib borish uchun berilgan huquq tegishli attestatsiya komissiyasi tomonidan hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish amalga oshirilgandan keyin kuchga kiradi. Qutqaruv xizmatlarini va qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazganlik uchun toʻlov undirilmaydi. 82. Qutqaruv xizmatlarini va qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish, hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish daftarini (reyestrini) yuritish va hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni qutqaruv xizmatlarining va qutqaruv tuzilmalarining qutqaruv ishlarini olib borish huquqi berilgan guvohnomaga kiritish FVV tomonidan, joylarda — uning hududiy boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda roʻyxatdan oʻtkazuvchi organlar deb ataladi) tomonidan amalga oshiriladi. 83. Hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish qutqaruv xizmatlarining, qutqaruv tuzilmalarining soni, joylashishi, jihozlanganligi, komplektlanganligi, ularning favqulodda vaziyatlarda qutqaruv ishlarini oʻtkazishga tayyorgarlik darajasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni hamda qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari toʻgʻrisidagi boshqa zarur axborotlarni hisobga olish va tizimlashtirish maqsadida oʻtkaziladi. 84. Qutqaruv xizmatlarini va qutqaruv tuzilmalarini yangidan tashkil etayotgan tashkilotlar tegishli roʻyxatdan oʻtkazuvchi organlarga hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmasi attestatsiyadan oʻtkazilgan vaqtdan boshlab 20 kundan kechikmay taqdim etadilar. 85. Avval roʻyxatga olingan qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalari quyidagi oʻzgarishlar boʻlganda takroriy hisobga olish roʻyxatidan oʻtadilar: boshlangʻich, davriy va navbatdan tashqari attestatsiya oʻtkazilgandan keyin qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi maqomi va ular amalga oshiradigan ishlarning turlari; xizmatning, tuzilmaning nomi yoki muassislari (qatnashchilari) oʻzgargan taqdirda. 86. Ushbu Nizomning 14-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha ariza, u tegishli roʻyxatdan oʻtkazuvchi organda roʻyxatdan oʻtkazilgandan keyin, koʻrib chiqish uchun qabul qilingan hisoblanadi va 30 kun mobaynida koʻrib chiqilishi kerak. 87. Roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ zarur hujjatlar toʻliq hajmda taqdim etilmaganda yoki zarur darajada toʻldirilmaganda qutqaruv xizmatini va qutqaruv tuzilmasini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazishni rad etishga haqlidir. 88. Hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror ushbu Nizomning 15-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha yozma tarzda, ikki nusxada rasmiylashtiriladi, ulardan bittasi, rad etishning aniq sabablari koʻrsatilgan holda, qutqaruv xizmatiga va qutqaruv tuzilmasiga yuboriladi. 89. Ularga nisbatan hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilgandan keyin hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish uchun roʻyxatdan oʻtkazuvchi organga takroran murojaat qilish huquqiga egadirlar. 90. Hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisida ijobiy qaror qabul qilingan taqdirda qutqaruv ishlarini olib borish huquqi uchun qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi guvohnomasiga roʻyxatdan oʻtkazuvchi organning tegishli mansabdor shaxsi tomonidan hisobga olishni roʻyxatdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar kiritiladi. 91. Hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish uchun taqdim etilgan materiallar hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish muddati tugagandan keyin besh yil mobaynida saqlanadi, soʻngra belgilangan tartibda arxivga topshiriladi. 92. Roʻyxatdan oʻtkazilgan qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalari toʻgʻrisidagi tizimlashtirilgan axborotlar toʻplanadi, tahlil qilinadi va Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligida maʼlumotlarning kompyuter bazasida va qogʻozli manbada saqlanadi hamda idoraviy axborot hisoblanadi. 93. Qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish daftarlarini (reyestrini) yuritish ushbu Nizomning 16-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha amalga oshiriladi. 94. Qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish daftarlari (reyestri) raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan, gerbli muhr qoʻyilgan va uning yuritilishi uchun masʼul shaxs tomonidan tasdiqlangan boʻlishi kerak. 95. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalarining son jihatdan tarkibi, joylashishi, jihozlanganligi, jamlanganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va ular toʻgʻrisidagi boshqa axborotlar oʻzgargan taqdirda ushbu qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari rahbarlari oʻzgartirilgan pasportni bir oy muddatda roʻyxatdan oʻtkazuvchi organga taqdim etishlari shart. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari har yili kamida bir marta ushbu maʼlumotlarga aniqliklar kiritishi shart. 96. Qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish uchun roʻyxatdan oʻtkazuvchi organga quyidagi hujjatlar taqdim etilishi zarur: ariza; ushbu Nizomning 17-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasining anketasi; attestatsiya dalolatnomasi; ularni bajarish uchun attestatsiyadan oʻtkazilgan qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi ishlari turlarining roʻyxati; qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini boshlangʻich, davriy (navbatdan tashqari) attestatsiyadan oʻtkazishni hisobga olish daftaridan koʻchirma; qutqaruv xizmatining, qutqaruv tuzilmasining (agar tadbirkorlik subyekti boʻlmagan yuridik shaxs hisoblansa) davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaning nusxasi; qutqaruv xizmatining, qutqaruv tuzilmasining pasporti; mutaxassislarni tayyorlash (qayta tayyorlash) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; qutqaruv ishlarini bajarish uchun qutqaruv texnikasi, anjomlari, uskunalari, himoya vositalari, nafas olish organlarini himoya qilish apparatlari, aloqa vositalari, oʻt oʻchirish vositalarining mavjudligi va ularning tayyorligi, ularning texnik shartlar va talablarga muvofiqligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; qutqaruv texnikasi, uskunalari, anjomlari, nafas olish organlarini himoya qilish apparatlari va aloqa vositalarini taʼmirlash, ularga texnik xizmat koʻrsatish va ularni sinash toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; qutqaruvchilarning shtatdagi soni toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, qutqaruvchilarning familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimlari, maʼlumoti, ixtisosligi, ularni attestatsiyadan oʻtkazish natijalari, xizmat vazifalarini bajarishga yaroqliligi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosa va qutqaruvchilarning guvohnomalari nusxalari koʻrsatiladi. 97. Hisobga olish roʻyxatidan oʻtmagan va qutqaruv ishlarini olib borish huquqiga ega boʻlmagan qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalarini qutqaruv ishlarini olib borish uchun jalb etishga yoʻl qoʻygan mansabdor shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vaziri — Idoralararo attestatsiya komissiyasi raisi Favqulodda vaziyatlar vazirining birinchi oʻrinbosari — Idoralararo attestatsiya komissiyasi raisining oʻrinbosari “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi boshligʻining oʻrinbosari — Idoralararo attestatsiya komissiyasi raisining oʻrinbosari Idoralararo attestatsiya komissiyasi aʼzolari: FVV Avariya-qutqaruv kuchlari boshqarmasi boshligʻi; Sogʻliqni saqlash vazirligining II boshqarmasi boshligʻi; IIV Davlat yongʻin xavfsizligi xizmati boshligʻining oʻrinbosari; “Sanoatgeokontexnazorat” davlat inspeksiyasi Harbiylashtirilgan kon-qutqaruv qismi shtabining boshligʻi; “Oʻzkimyosanoat” DAKning rejim va kadrlar boʻyicha boʻlim boshligʻi; “Oʻzbekneftgaz” MXK Oʻzbekiston fontanga qarshi va gaz xavfsizligi harbiylashtirilgan qismining bosh muhandisi; “Oʻzbekiston havo yoʻllari” MAK qidiruv va parvozlarning avariya-qutqaruvini taʼminlash xizmati boshligʻi; “Oʻzbekiston temir yoʻllari” AJ maxsus xizmatining yetakchi muhandisi; Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligining parvozlarni qidirish, avariyadan qutqarish nazorati boʻyicha bosh mutaxassis-inspektori; Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Transport nazorati inspeksiyasi mutaxassislari; “Davsuvxoʻjaliknazorat” inspeksiyasining yetakchi mutaxassisi; “Oʻzdavneftgazinspeksiya”ning maxsus ishlar boʻyicha bosh mutaxassisi; “Oʻzdavenergonazorat” inspeksiyasining yetakchi muhandis-texnologi. 1. Favqulodda vaziyat zonasini, shu jumladan obyektning, hududning, kuch va vositalarni yoʻnaltirish marshrutlarining radiatsion, kimyoviy, biologik (bakteriologik) holatini razvedka qilish, favqulodda vaziyat hududi chegaralarini aniqlash. 2. Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari kuch va vositalarini favqulodda vaziyat hududiga kiritish. 3. Qutqaruvchilarni va yuklarni favqulodda vaziyat hududiga yuborish. 4. Jabrlanganlarga dastlabki tibbiy yordam koʻrsatish. 5. Favqulodda vaziyat zonasida qidiruv-qutqaruv ishlarini oʻtkazish. 6. Jabrlanganlarni va moddiy boyliklarni favqulodda vaziyat hududidan evakuatsiya qilish. 7. Vayrona ostida qolgan xonalarga havo yuborish. 8. Favqulodda vaziyat hududida boshqaruv va aloqani tashkil etish. 9. Favqulodda vaziyat hududida yongʻinlarni oʻchirish bilan bogʻliq qutqaruv ishlarini amalga oshirish. 10. Vayrona uyumlarini ajratish, marshrutlarni va vayrona joylardagi oʻtish yoʻlaklarini tozalash, kechib oʻtish va dambalar qurilmasini barpo etish. 11. Harakatlanish yoʻllarida va ish joylarida binolar, inshootlar konstruksiyalarini mustahkamlash yoki shikastlangan va xavf tugʻdirayotgan uyumlarni yoʻqotish. 12. Yongʻinga qarshi suv taʼminotini taʼminlash uchun energetika va suv quvurlari tarmoqlarining alohida qismlarini tiklash. 13. Favqulodda vaziyat hududini va ish oʻrinlarini qutqaruv ishlariga tayyorlash boʻyicha muhandislik va tashkiliy ishlarni amalga oshirish (maydonchalarni tozalash, maydonchalarga texnika, toʻsiqlar va ogohlantirish belgilari oʻrnatish, ish oʻrinlarini yoritish). 14. Epidemiyalar, epizootiyalar va epifitotiyalarni, shuningdek qishloq xoʻjaligi ekinlari zararkunandalarining ommaviy bosishini chegaralash va ularning oqibatlarini bartaraf etish, qoʻriqlash-karantin tadbirlarini amalga oshirish. 15. Qutqaruv ishlarida qatnashuvchi shaxsiy tarkibni, aholini, tashqi muhit obyektlarini radiatsiya va kimyoviy jihatdan nazorat qilish. 16. Favqulodda vaziyat hududida dezaktivatsiya, degazatsiya, dezinfeksiya, dezinseksiya, demerkurizatsiya va deratizatsiya ishlarini amalga oshirish. 17. Favqulodda vaziyatlarning tibbiy-sanitariya oqibatlarini bartaraf etish ishlari. 18. Favqulodda vaziyat hududidagi kommunal-energetika tarmoqlari avariyalarini bartaraf etish. 19. Kon-qutqaruv ishlarini amalga oshirish (odamlarni qutqarish, shikastlanganlarga yordam koʻrsatish, portlovchi materiallar va ruda gazlari portlaganda, yongʻin chiqqanda, gazlar toʻplanib qolganda, bosib qolishlarda, geodinamik jarayonlar natijasida gaz va kon massasi otilib chiqqanda, suv bosganda hamda yer osti va ochiq kon ishlarini olib borish sharoitlaridagi boshqa avariyalar turlarida roʻy bergan oqibatlarni bartaraf etish). 20. Favqulodda vaziyat hududida gaz-qutqaruv ishlarini (portlash, yongʻin sodir boʻlganda, gaz toʻlib qolganda shikastlanganlarga yordam koʻrsatish boʻyicha qutqaruv ishlari kompleksini) amalga oshirish. 21. Gidrodinamik avariyalarni (toʻgʻonlar, dambalar, shlyuzlarni suv yorib chiqqanda) va xavfli suv bosishlarini bartaraf etish (cheklash). 22. Kavlanayotgan va foydalanilayotgan quduqlarda ochiq gaz va neft fontanlarini bartaraf etish. 23. Temir yoʻl transportida va metropolitendagi favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish (cheklash). 24. Aviatsiya halokatlari chogʻida havo kemalari yoʻlovchilari va ekipajlarini qutqarish. 25. Avtomobil transportidagi favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish (cheklash). 26. Qurol-yarogʻlar, shuningdek radioaktiv materiallarni tashish va saqlash bilan bogʻliq obyektlardagi favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish (cheklash). 27. Tizimlar, anjomlarning mustahkamligi buzilishlari, portlovchi va zaharli mahsulotlarning atrof muhitga tarqalishi bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish (cheklash). 28. Neft, neft mahsulotlari, kimyoviy va boshqa ekologiya uchun xavfli moddalarning sizib chiqish ichki akvatoriyalarini bartaraf etish (cheklash). 29. Quruqlikda va ichki akvatoriyalardagi dengiz, daryo va havo kemalarida talofotga uchraganlarni qidirish va qutqarish. 30. Avariyaga uchragan kemalarni qidirish, ularning shaxsiy tarkibi faoliyatini saqlash va qutqarish, agʻdarilgan yoki choʻkkan kemalar va boshqa obyektlarning suv bosgan boʻlinmalaridagi odamlarni qutqarish. 31. Botib qolgan yoki qirgʻoqdagi avariyalardagi vositalarni chiqarib olish. 32. Avariyalar vaqtidagi suv osti-texnik ishlarni bajarish. 33. Muz koʻchkilarini bartaraf etish. 34. Avariya holatlaridagi choʻkkan kemalarni, obyektlarni, texnika va mulklarni chiqarib olish ishlarini amalga oshirish. 35. Qor koʻchkilari va sellar sodir boʻlgan hududda ogohlantirish va avariya-qutqaruv ishlarini amalga oshirish. 36. Avariyaga uchragan havo kemalarini aerodromning uchish yoʻlagidan evakuatsiya qilish. 37. Oʻrmon yongʻinlarini bartaraf etish va oʻchirish. 38. Favqulodda vaziyat hududida portlatish ishlarini amalga oshirish. Hisobga olish daftarini yuritish tartibi: Ushbu daftarga boshlangʻich, davriy (navbatdan tashqari) attestatsiyadan oʻtgan qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar kiritiladi. Daftarda qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmasi toʻgʻrisidagi roʻyxatdan oʻtkazish maʼlumotlariga kiritilgan barcha oʻzgartirishlar qayd etiladi. 1-ustun. Qutqaruv xizmatining, qutqaruv tuzilmasining roʻyxatdan oʻtkazish boʻyicha tartib raqami. 2-ustun. QX, QT* nomi — qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmasining toʻliq nomi. 3-ustun. QX, QT* turi — shtatdagi, shtatdan tashqari yoki jamoat qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmasi. 4-ustun. Oʻtkaziladigan ishlarning asosiy turlari — ularga qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi kiritiladigan qutqaruv ishlarining turlari (Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish, qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 6-ilovaga muvofiq roʻyxat boʻyicha). 5-ustun. QX, QT* muassislari — qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmasi muassislarining toʻliq nomi. 6-ustun. Manzili, telefoni — qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmasining pochta manzili, boshliqning F.I.Sh., navbatchining yoxud aloqaning boshqa turlari boʻyicha manzillar telefonlari. 7-ustun. Attestatsiya komissiyasi qarori — attestatsiya dalolatnomasining sanasi va raqami, attestatsiya boʻyicha qarorning matni, bajariladigan ishlarning (navbatdan tashqari attestatsiyaning) turi oʻzgargan taqdirda — qutqaruv ishlarini olib borish huquqiga berilgan guvohnomaning raqami. 8-ustun. Izoh — ishlarga oid qaydlar aniqlashtirishlar va h. k. Hisobga olish daftarini yuritish tartibi: Ushbu daftarga boshlangʻich, davriy (navbatdan tashqari) attestatsiyadan oʻtgan qutqaruvchilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar kiritiladi. 1-ustun. Roʻyxatdan oʻtkazish raqami — qutqaruvchining roʻyxatdan oʻtkazilgan raqami. 2-ustun. Qutqaruvchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar — qutqaruvchining F.I.Sh., shaxsini tasdiqlovchi hujjat, turar joyi manzili, telefoni. 3-ustun. Ish tajribasi — qutqaruvchining attestatsiyalar oraligʻidagi davrda qutqaruv ishlaridagi ishtiroki (ishlarning soni, jami davom etganligi, oʻziga xos xususiyatlari) toʻgʻrisida taqdim etilgan hujjatlar boʻyicha qayd etiladi. 4-ustun. Maʼlumoti, maxsus tayyorgarligi — attestatsiyalar oraligʻidagi davrda qutqaruvchining professional tayyorgarligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. 5-ustun. Ish joyi, lavozimi — tashkilotning toʻliq nomi va qutqaruvchining lavozimi. Qutqaruvchining qutqaruv xizmatiga, shtatdagi, shtatdan tashqari yoki jamoat qutqaruv tuzilmasiga mansubligi koʻrsatiladi. 6-ustun. Attestatsiya komissiyasining qarori — attestatsiya komissiyasi majlisi protokolining sanasi va raqami, attestatsiya boʻyicha qaror matni. 7-ustun. Izoh — ishlarga oid qaydlar, aniqlashtirishlar va h. k. IV. Jihozlanganlik Texnik vositalar nomi Soni Texnik vositalar nomi Soni shtatdagi mavjudi shtatdagi mavjudi Avtotransport Muhandislik texnikasi Yengil avtomobillar Koʻtarish kranlari Yuk avtomobillari Traktorlar, buldozerlar Avtobuslar Ekskavatorlar Yongʻin avtomobillari (jihozlangan \ maxsus) Avariya-qutqaruv anjomlari Avariya-qutqaruv mashinalari (mototsikllar) Gidravlik anjomlar (“Xolmatro”, “Sprut” tipidagi va boshqalar) Qorda yuradiganlari Betonolomlar Suzish vositalari Pnevmodomkratlar Katerlar, motorli qayiqlar Elektr arralar Osma qayiqlar Benzoarralar Qutqaruv plotlari Elektr qaychilar Damlanadigan qayiqlari Elektr, gaz kavsharlash anjomi Qutqaruv jiletlari Burchak-tekislash mashinkalari Aloqa vositalari Koʻchma elektrostansiyalar Olib yuriladigan radiostansiyalar Shikastlanganlarni topish vositalari Turgʻun radiostansiyalar Optik-televizion tizimlar Avtomobildagi radiostansiyalar Akustik priborlar Peydjerlar Elektromagnit priborlar Yoʻldosh aloqa tizimlari Qidiruvchi itlar Koʻchma telefonlar Binokl, kuzatuv trubasi Gʻovvos anjomlari Nafas olish organlari va terini himoyalash vositalari Gidrokostumlar, lastlar, maskalar, ballonlar, reduktorlar (komplekt) Nafas olish apparatlari (filtrlovchi / izolyatsiyalovchi) Koʻchma kompressorlar Protivogazlar Barokameralar Himoya kostumlari Havo kemalarining mavjudligi Kimyoviy va radiatsiya nazorati priborlari Vertolyotlar Kimyoviy nazorat priborlari Samolyotlar Dozimetrlar Havo kemalaridagi desantlash vositalari Topish va zararsizlantirish vositalari Parashut-yuk tizimlari Metall detektorlar, mina izlagichlar Parashutlar Minalardan tozalash komplektlari Togʻ, alpinizm anjomlari Mina qidiruvchi itlar Individual tizimlar Tibbiy taʼminot Tushirish qurilmasi Dala ukladkalari Qisqichlar Zambillar Arqonlar (m) Hayot taʼminoti vositalari Lebedkalar Shishiriladigan modullar Yongʻin-texnik anjomlari Palatkalar Yongʻin kiyimlari va anjomlari (komplektlari) Yotoq qoplari Yongʻinni oʻchirish qoʻl anjomlari (ta) Ovqat tayyorlash anjomlari Oʻt oʻchirgichlar (ta) Boshqa uskunalar va anjomlar Yongʻin motopomplari (ta) Yongʻin qoʻlqoplari: 51 mm \ 66 mm \ 77 mm (m) Qoʻlda ishlatiladigan yongʻin oʻchirgichlar (ta) Koʻpik hosil qiluvchilar (tn) Olov oʻchiradigan poroshok (tn) 1. Qutqaruvchining daftarchasi qutqaruvchining favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish ishlaridagi ishtirokini hisobga olish uchun moʻljallangan. 2. Qutqaruvchining daftarchasi shaxsni tasdiqlovchi hujjatning oʻrnini bosmaydi va koʻrsatilgan taqdirda haqiqiy hisoblanadi. 3. Qutqaruvchining daftarchasi 90x120 mm hajmida boʻladi. 4. Qutqaruvchining daftarchasini tayyorlash qutqaruv xizmatlari, shtatdagi, shtatda boʻlmagan va jamoat qutqaruv tuzilmalari qutqaruvchilari uchun mahalliy davlat hokimiyati organlari, vazirliklar va idoralar tomonidan amalga oshiriladi. 5. Qutqaruvchining daftarchasi unga qutqaruvchi maqomi berish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda, tegishli attestatsiya komissiyasining qutqaruvchilarning roʻyxatdan oʻtkazish daftariga imzo qoʻydirib, qutqaruvchining roʻyxatdan oʻtkazilgan raqamini bergan holda Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga idoraviy yoki hududiy attestatsiya komissiyasi tomonidan beriladi. 10. Alohida qaydlar: 1. Qutqaruvchi daftarchasidagi barcha yozuvlar ruchka bilan amalga oshiriladi va yozuvlarni qayd etgan shaxslarning imzolari va muhrlari bilan tasdiqlanadi. 2. “Ishlarni amalga oshirishdagi alohida sharoitlar” ustunida quyidagilar qayd etiladi: joyning radioaktiv, kimyoviy moddalar, yuqumli kasalliklarni qoʻzgʻatuvchilar bilan zararlanganligi, ishlarning suv ostida, tutunli va gazli xonalarda bajarilishi, meteoiqlim sharoitlari va ushbu sharoitlarda ishlanadigan soatlar miqdori. 3. “Alohida qaydlar” ustunida hukumat mukofotlari bilan taqdirlanganligi, attestatsiyadan oʻtkazishning rad etilganligi va shu kabilar qayd etiladi. 4. “Quyidagi ixtisosliklarga ega” ustuni attestatsiyadan oʻtkazish vaqtida, koʻrsatilgan hujjatlar asosida toʻldiriladi. 5. Qutqaruvchining daftarchasini tayyorlashda “Qutqaruv ishlaridagi ishtiroki” nomli 8-boʻlimning hajmi zaruriyatga koʻra koʻpaytirilishi mumkin. 1. Qutqaruvchining jetoni Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga ularga qutqaruvchilar maqomini berish toʻgʻrisida qaror qabul qilishda, idoraviy yoki hududiy attestatsiya komissiyasi tomonidan, mazkur attestatsiya komissiyasining qutqaruvchilarni roʻyxatdan oʻtkazish daftariga imzo qoʻydirgan, qutqaruvchining roʻyxatdan oʻtkazish raqamini bergan holda beriladi. Jeton qutqaruvchini boshlangʻich attestatsiyadan oʻtkazgandan keyin bir oydan kechikmay beriladi. 2. Jetonlarni tayyorlash va gravirovka qilish mahalliy davlat hokimiyati organlari, vazirliklar va idoralar tomonidan, qutqaruvchi xizmatlari, shtatdagi, shtatda boʻlmagan va jamoat qutqaruv tuzilmalari qutqaruvchilari uchun amalga oshiriladi. 3. Qutqaruvchi jetoni qutqaruvchining guvohnomasi oʻrnini bosmaydi. 4. Qutqaruvchi jetoni qutqaruvchiga shoshilinch tibbiy yordam koʻrsatishda va halok boʻlgan taqdirda uning shaxsini identifikatsiyalash imkoniyati toʻgʻrisida axborot olish uchun moʻljallangan. 5. Qutqaruvchi oʻz lavozim vazifalarini bajarayotganda oʻzining jetonini koʻkragidagi metall zanjirda yoki braslet tarzida qoʻlida olib yurishi kerak. 6. Qutqaruvchi oʻzining qutqaruvchi maqomini yoʻqotganda uni yoʻq qilish uchun jetonni bergan attestatsiya komissiyasiga qaytarishi kerak. Qutqaruvchi jetoni zanglamaydigan poʻlatdan tayyorlanadi va yon tomonlari aylana holidagi toʻgʻri burchakli polosa shakliga hamda quyidagi hajmlarga ega boʻladi: oʻq liniyasi boʻyicha uzunligi — 50 mm, eni — 25 mm, qalinligi — 1,5 mm. Yon tomonlaridagi oʻq liniyasi boʻyicha jetonni tanasidagi karabinning metall zanjirida koʻkragida yoki braslet tarzida qoʻlida olib yurish uchun diametri 3 mm boʻlgan ikkita oʻyigʻi boʻladi. Zanjirining uzunligi — 700 mm. Zanjir va karabin materiali zanglamaydigan poʻlatdan tayyorlanadi. Jetonning yuza tomonida davlat tilida lotin harfida quyidagi matn oʻyib yozilgan boʻladi: 1-satr — “OʼZBEKISTON RESPUBLIKASI”; 2-satr — “QUTQARUVCNI”; 3-satr — qutqaruvchining familiyasi; 4-satr — qutqaruvchining ismi va otasining ismi; 5-satr — qutqaruvchining qon guruhi; 6-satr — qutqaruvchining chiziqcha orqali uchta raqamdan iborat boʻlgan roʻyxatdan oʻtkazish raqami, unda: birinchi raqam — Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish, qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 2-ilovasiga muvofiq attestatsiya komissiyasining tartib raqami; ikkinchi raqam — Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish, qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 3-ilovasiga muvofiq maʼmuriy birlikning tartib raqami; uchinchi raqam — qutqaruvchining mazkur attestatsiya komissiyasi qutqaruvchilarini roʻyxatdan oʻtkazish daftarida roʻyxatdan oʻtkazilgan raqami. Jetonning orqa tomonida xuddi shunday matn ingliz tilida oʻyib yozilgan boʻladi. 2-ustun. Roʻyxatdan oʻtkazish raqami — qutqaruvchilarning oraliq raqami. Raqamlash keyingi daftarlarda uzilishsiz davom etadi. Yozuvlar raqami attestatsiya komissiyasi raqamidan keyin yoziladigan qutqaruvchining tartib raqamidan iborat boʻladi (Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish, qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 2 va 3-ilovalarga muvofiq roʻyxatlar boʻyicha). Masalan: 3-ustun. Qutqaruvchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar — qutqaruvchining F.I.Sh., shaxsini tasdiqlovchi hujjat, yashash manzili, telefon raqami. 4-ustun. Ish tajribasi — ish tajribasi qutqaruvchi tomonidan qutqaruv ishlaridagi ishtiroki (ishlarning soni, jami davomiyligi, xarakterli xususiyatlari) toʻgʻrisida taqdim etilgan hujjatlar boʻyicha qayd etiladi. 5-ustun. Maʼlumoti, maxsus tayyorgarligi — taʼlim muassasasining nomi, uni tamomlagan yili va olingan mutaxassisligi. 6-ustun. Ish joyi, lavozimi — tashkilotning toʻliq nomi va egallab turgan lavozimi. Qutqaruvchining qaysi qutqaruv xizmatlariga, shtatda, shtatdan tashqari yoki jamoat qutqaruv tuzilmalariga mansubligi koʻrsatiladi. 7-ustun. Roʻyxatdan oʻtkazish uchun asos taqdim etilgan — attestatsiya komissiyasi majlisi bayonnomasining sanasi va tartib raqami, attestatsiya boʻyicha qaror matni, qutqaruvchi guvohnomasining, qutqaruvchi daftarchasining va qutqaruvchi jetonining berilgan sanasi, seriyasi va tartib raqami. 8-ustun. Keyingi attestatsiya toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (daftarning va yozuvlarning tartib raqami) va boshqa ishlar boʻyicha qaydlar. Izohlar: 2-ustun. Roʻyxatdan oʻtkazish raqami — qutqaruv xizmatining oraliq raqami. Raqamlash keyingi daftarlarda uzilishsiz davom etadi. Yozuvlar raqami attestatsiya komissiyasi raqamidan keyin yoziladigan qutqaruvchining tartib raqamidan iborat boʻladi (Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish, qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 2 va 3-ilovalarga muvofiq roʻyxatlar boʻyicha). Masalan: 3-ustun. Qutqaruv xizmatlari (qutqaruv tuzilmalari) nomi — qutqaruv xizmati (tuzilmasi)ning toʻliq nomi. 4-ustun . Qutqaruv xizmati (tuzilmasi)ning maqomi — shtatdagi, shtatdan tashqari yoki jamoat qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi. 5-ustun. Bajariladigan ishlarning asosiy turlari — amalga oshirilgungacha qutqaruv ishlarining turlari. 6-ustun. Qutqaruv xizmati (tuzilmasi)ning muassislari — qutqaruv xizmati, qutqaruv tuzilmasi muassislarining toʻliq nomi. 7-ustun. Joylashgan manzili va joyi, telefoni — qutqaruv xizmatining, qutqaruv tuzilmasining pochta manzili va joylashgan joyi, boshliqning F.I.Sh., navbatchining yoxud boshqa aloqa turlari boʻyicha manzillarning telefonlari. 8-ustun. Roʻyxatdan oʻtkazish uchun asos — attestatsiya dalolatnomasining sanasi va tartib raqami, attestatsiya boʻyicha qarorning matni, qutqaruv ishlarini olib borish huquqiga guvohnomaning tartib raqami. 9-ustun. Izoh — keyingi roʻyxatdan oʻtkazish (daftarning va yozuvlarning tartib raqami) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va boshqa ishlar boʻyicha qaydlar. 1. Ushbu Qoidalar Mehnat kodeksiga va “Qutqaruv xizmati va qutqaruvchi maqomi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq oʻz faoliyatini favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishga doimiy tayyorlik rejimida amalga oshiradigan qutqaruv xizmatlari va professional qutqaruv tuzilmalari (keyingi oʻrinlarda qutqaruv xizmatlari deb ataladi) qutqaruvchilarining mehnatini va dam olishi, shuningdek mehnatga haq toʻlash xususiyatlarini tartibga soladi. 2. Qutqaruv xizmatlari qutqaruvchilarining ushbu Qoidalar bilan tartibga solinmagan mehnat munosabatlari Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi bilan tartibga solinadi. 3. Ushbu Qoidalarda quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi: ish vaqti — xodim ish tartibi yoki jadvaliga yoxud mehnat shartnomasi shartlariga muvofiq oʻz mehnat vazifalarini bajarishi kerak boʻlgan vaqt; noqulay mehnat sharoitlari — mehnat faoliyati jarayonida insonning sogʻligʻi uchun zararli boʻlgan, uning ish qobiliyatiga taʼsir koʻrsatadigan fizik, kimyoviy, biologik va boshqa ishlab chiqarish omillari; qutqaruvchilarning uyda navbatchilik qilishi — qutqaruv xizmatlari faoliyat koʻrsatishining kuchaytirilgan rejimida yoki favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish ishlari boʻyicha qutqaruv xizmatini amalga oshirish davrida qutqaruvchilarning yashash joyi boʻyicha kutish rejimida boʻladigan va favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish ishlari uchun joʻnab ketishga tayyor turgan vaqti. 4. Kundalik faoliyatda qutqaruv xizmatlarining mehnat shartnomasi (kontrakt) boʻyicha ishlaydiganlar jumlasidan boʻlgan qutqaruvchilarning ish vaqti rejimi ichki mehnat tartibi qoidalari, navbatchilik jadvallari, mashgʻulotlar jadvallari yoki maxsus tayyorgarlik boʻyicha boshqa tadbirlar bilan belgilanadi. 5. Navbatchilikka, oʻquv yigʻinlariga, mashqlarga, profilaktika tadbirlariga, tibbiy koʻrikdan oʻtishga, texnika va anjomlarga xizmat koʻrsatishga sarflangan vaqt qutqaruvchilar tomonidan ichki mehnat tartibi qoidalariga, navbatchiliklariga va shu kabilarga muvofiq kundalik faoliyatdagi ishlarni bajarish vaqti sifatida hisobga olinadi. 6. Qutqaruv xizmatlari rahbarlari qutqaruvchilarning kun tartibini ishlab chiqishda Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksiga muvofiq dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus berilishini nazarda tutishlari kerak. 7. Normal sharoitlarda favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish boʻyicha qutqaruv ishlarini bajarish davrida ish vaqti odatdagi mehnat rejimi sifatida hisobga olinadi. 8. Qutqaruv ishlarini bajarish vaqti quyidagilarni oʻz ichiga oladi: favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish boʻyicha qutqaruv ishlarini bajarish vaqti (qutqaruv ishlarini bajarishning amaldagi qoidalariga muvofiq transport vositalaridan foydalangan holda qutqaruvchilarning razvedka boʻlinmalari ishi, aloqa vositalarini oʻrnatish, maxsus va sanitariya ishlovini amalga oshirish, yoʻllarni taʼmirlash va yotqizish, uyumlarni tozalash, pana joylarni ochish, odamlar bor boʻlgan zambillarni koʻchirish va ishlarning boshqa turlari); qutqaruvchilarning yigʻin joyidan voqea yuz bergan joygacha yoʻlda boʻlish vaqti; texnika xavfsizligi boʻyicha yoʻriqnoma berish va ish joyida ishga tayyorgarlik koʻrish vaqti, qutqaruvchilar favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish ishlarini bajarayotganda tibbiy koʻrsatkichlarga muvofiq dam olish va oʻzlarining ish qobiliyatini tiklash uchun reglamentlangan tanaffuslar vaqti. 9. Favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish ishlarini amalga oshirishda qutqaruv xizmatlari qutqaruvchilarining ish vaqti (xizmatni oʻtash) rejimi va ish smenasining davom etishi favqulodda vaziyatlarning xususiyati, ularni bartaraf etish boʻyicha olib boriladigan ishlarning xususiyatlari va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa holatlar hisobga olingan holda favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish ishlarining rahbari tomonidan belgilanadi. Bunda favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishda qutqaruv xizmatlari qutqaruvchilarining uzluksiz ishlashining davomiyligi 12 soatdan ortiq boʻlmasligi kerak, ushbu Qoidalarning 13-bandida koʻrsatilgan holatlar bundan mustasno. 10. Qutqaruvchilar tomonidan operativ tayyorlik rejimida navbatchilik vaqtida, favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish boʻyicha maxsus ishlarni bajarishda ularga vazifalar yuklangan holatlarda qutqaruvchilar ushbu ishlar amalga oshiriladigan joydan chetga chiqa olmaydilar, qutqaruv xizmatlarining rahbarlari ular uchun ish vaqti mobaynida ovqatlanish tartibi va joyini belgilashlari kerak. 11. Qutqaruv ishlarini bajarishda koʻrsatib oʻtilgan ishlarni bajarish qutqaruvchilar tomonidan ushbu ishlarning boshlanishidan tamom boʻlgunigacha boʻlgan vaqt hisobga olinadi. 12. Qutqaruv ishlarini bajarish davrida qutqaruvchilar ushbu Qoidalar ilovasiga muvofiq klassifikatsiya boʻyicha zararli va xavfli ishlab chiqarish omillari bilan zararlanishi mumkin. 13. Qutqaruv xizmatlari qutqaruvchilarining favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishda noqulay sharoitlarda uzluksiz ishlashining davomiyligi bir sutkada 6 soatdan oshmasligi kerak. 14. Qutqaruv xizmatlari qutqaruvchilarining favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish ishlarini kutish va joʻnab ketishga tayyorlik rejimida uyda navbatchilik qilish vaqti navbatchilikning har bir soati uchun bir chorak soat miqdorida hisobga olinadi. 15. Qutqaruv xizmatlari rahbarlari qutqaruvchilarning ish vaqti hisobga olinishini tashkil etishlari shart. Qutqaruvchilarning ish vaqti tarkibida: kundalik faoliyatda ishlarni bajarish vaqti; qulay sharoitlarda qutqaruv ishlarini bajarish vaqti; mehnatning noqulay va alohida sharoitlarida qutqaruv ishlarini bajarish vaqti; kutish rejimida uydagi navbatchilik vaqti alohida-alohida hisobga olinadi. 16. Mehnatning alohida rejimi munosabati bilan aniq shart-sharoitlarga qarab qutqaruvchilarga bir oy, bir yil choragi yoki boshqa uzoqroq davr uchun ish vaqtining jamlangan hisobi, biroq bir yildan ortiq boʻlmagan davr uchun belgilanadi. Bunda hisoblash davrida ish vaqtining davomiyligi Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 115-moddasida belgilangan ish vaqtining normal davomiyligidan ortiq boʻlmasligi kerak. 17. Ish vaqtini jamlab hisobga olishda ish vaqti mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiq ishlab chiqiladigan qutqaruv xizmatlari qutqaruvchilarining ishga chiqish jadvali boʻyicha hisobga olinadi. 18. Qutqaruvchilar navbatchilikka qutqaruv xizmati rahbari tomonidan, hisobga olish davri uchun ish vaqtining belgilangan davomiyligi doirasida jalb etiladilar. Hisobga olish davri ish vaqtini, shu jumladan dam olish va bayram kunlaridagi ishlarni qamrab oladi. 19. Ish joyiga yetib kelish payti yoki jadvalda belgilangan navbatchilikning boshlanishi, shu jumladan toʻplanish joyiga yetib kelish payti qutqaruv xizmatlari qutqaruvchilari ishining yoki navbatchiligining boshlanishi, ishning yoki navbatchilikning tamom boʻlishi esa — ishdan yoki navbatchilikdan toʻliq ozod boʻlish payti hisoblanadi. 20. Hisobga olish davrining davomiyligini vazirlik, idora yoki tashkilot rahbari bilan kelishgan holda qutqaruv xizmati boshligʻi belgilaydi. 21. Mehnat shartnomasi (kontrakti) boʻyicha ishlaydigan qutqaruv xizmatlari qutqaruvchilari mehnatiga haq toʻlash miqdori mehnat shartnomasi (kontrakti) shartlariga, shuningdek idoraviy normativ hujjatlarga muvofiq belgilanadi va belgilangan tartibda tasdiqlangan tegishli yil uchun mehnatga haq toʻlash fondidan ortiq boʻlishi mumkin emas. 22. Tezkor va professional tayyorlik uchun lavozim maoshiga qoʻshimcha haq har bir toifa darajasi uchun: xalqaro toifadagi qutqaruvchi uchun — lavozim maoshining 40 foizi miqdorida; I toifa qutqaruvchi uchun — lavozim maoshining 30 foizi miqdorida; II toifa qutqaruvchi uchun — lavozim maoshining 20 foizi miqdorida; III toifa qutqaruvchi uchun — lavozim maoshining 10 foizi miqdorida belgilanadi. 23. Qutqaruv xizmatlari qutqaruvchilari mehnatiga haq toʻlash qutqaruv xizmatlariga ega boʻlgan vazirliklar, idoralar va tashkilotlarning mablagʻlari hisobiga, tegishli yil uchun tasdiqlangan xarajatlar smetalari doirasida yoki xizmat koʻrsatiladigan tashkilotlarning mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi. 24. Dam olish va bayram kunlarida qutqaruv xizmatlari qutqaruvchilarining mehnatiga haq toʻlash Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 157-moddasiga muvofiq amalga oshiriladi. 25. Qutqaruvchilarning noqulay tabiiy-iqlim va maishiy sharoitlarga ega boʻlgan joylardagi ishlari uchun qonunchilikka muvofiq tuman koeffitsiyentlari va mehnat haqiga ustamalar toʻlanadi. 1.1. Xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari taʼsir xususiyatiga koʻra quyidagi guruhlarga boʻlinadi: fizik; kimyoviy; biologik; psixofiziologik. 1.1.1. Fizik jihatdan xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari quyidagilarga boʻlinadi: harakatlanadigan mashina va mexanizmlar; ishlab chiqarish asbob-uskunalarining harakatlanadigan qismlari; harakatlanadigan buyumlar, zagotovkalar, materiallar; yemiruvchi konstruksiyalar, qulab tushadigan togʻ jinslari; ish hududi havosining yuqori darajada changligi va gazlanganligi; asbob-uskunalar, materiallar yuzasining yuqori yoki past harorati; ish hududi havosining yuqori yoki past harorati; ish joyidagi shovqinning yuqori darajasi; vibratsiyaning yuqori darajasi; infratovush tebranishlarining yuqori darajasi; ultratovushning yuqori darajasi; ish hududidagi yuqori yoki past barometrik bosim va uning keskin oʻzgarishi; havoning yuqori yoki past namligi; havoning yuqori yoki past harakatchanligi; havoning yuqori yoki past ionlashganligi; ish hududidagi ionlashtiruvchi nurlanishning yuqori darajasi; faqat odamning tanasi orqali tok tutashuvi boʻlishi mumkin boʻlgan elektr zanjiridagi kuchlanishning yuqori miqdori; statik elektrning yuqori darajasi; elektromagnit nurlanishlarining yuqori darajasi; elektr maydonining yuqori kuchlanganligi; magnit maydonining yuqori kuchlanganligi; tabiiy yorugʻlikning yoʻqligi yoki yetishmasligi; ish zonasining yetarlicha yoritilmaganligi; nurning yuqori yorugʻligi; past kontrastlilik; toʻgʻridan-toʻgʻri va aks ettirilgan tovlanish; nur oqimining yuqori pulsatsiyasi; ultrabinafsha radiatsiyaning yuqori darajasi; infraqizil radiatsiyaning yuqori darajasi; zagotovkalar, instrumentlar va asbob-uskunalar yuzasidagi oʻtkir qirralar, notekisliklar; ish joyining yer yuzasi (pol)ga nisbatan ancha yuqori joylashganligi; vaznsizlik. 1.1.2. Kimyoviy jihatdan xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari quyidagilarga boʻlinadi: a) inson organizmiga taʼsir qiluvchi xususiyati boʻyicha: toksikli; qoʻzgʻatuvchi; sezdiruvchi; kanserogenli; mutagenli reproduktiv funksiyaga taʼsir koʻrsatuvchi; b) quyidagilar: nafas olish organlari; oshqozon-ichak yoʻli; teri qoplami va shilliq qavati orqali inson organizmiga kiruvchi. 1.1.3. Biologik jihatdan xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari quyidagi biologik obyektlarni oʻz ichiga oladi: patogenli mikroorganizmlar (bakteriyalar), viruslar, rikketsiyalar, spiroxetlar, zamburugʻlar) va ularning hayot faoliyati mahsulotlari; mikroorganizmlar (oʻsimliklarga, hayvonlarga oid). 1.1.4. Psixofiziologik jihatdan xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari taʼsir koʻrsatish xususiyatiga koʻra quyidagilarga boʻlinadi: a) jismoniy jihatdan ortiqcha yuklamalar; b) asab-psixik jihatdan ortiqcha yuklamalar. 1.1.4.1. Jismoniy jihatdan ortiqcha yuklamalar quyidagilarga boʻlinadi: statik; dinamik. 1.1.4.2. Asab-psixik jihatdan ortiqcha yuklamalar quyidagilarga boʻlinadi: aqliy zoʻriqish; analizatorlarning zoʻriqishi; mehnatning zeriktiruvchanligi; emotsiya jihatidan ortiqcha yuklamalar. 1.2. Aynan bir xavfli va zararli ishlab chiqarish omili oʻzining taʼsir koʻrsatish xususiyatiga koʻra bir vaqtning oʻzida 1.1 kichik bandida sanab oʻtilgan turli guruhlarga mansub boʻlishi mumkin.