Respublika oliy taʼlim muassasalarining professor-oʻqituvchilari va boshqa toifadagi xodimlarini budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan moddiy ragʻbatlantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-06-13)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2019-yil 8-oktabrdagi PF-5847-son, “Norma ijodkorligi faoliyatini takomillashtirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2018-yil avgustdagi PF-5505-son farmonlarida belgilangan vazifalar ijrosini taʼminlash hamda professor-oʻqituvchilar va xodimlar mehnatini budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan munosib ragʻbatlantirish tizimini takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Respublika oliy taʼlim muassasalarining professor-oʻqituvchilari va boshqa toifadagi xodimlarini budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan moddiy ragʻbatlantirish tartibi toʻgʻrisida nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Vazirlar Mahkamasining “Respublika oliy taʼlim muassasalari xodimlari mehnatiga haq toʻlashning takomillashtirilgan tizimini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2008-yil 1-avgustdagi 164-son qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2008-y., 8-son, 40-modda) 4-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Moliya vazirligi, tizimida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirliklar va idoralarning kunduzgi taʼlim shakli boʻyicha bakalavriat taʼlim yoʻnalishlari va magistratura mutaxassisliklariga qarab bir oʻqituvchiga toʻgʻri keladigan talabalar soni nisbatining cheklangan normativlarini: 2009/2010 oʻquv yilidan boshlab — 1:10,5; 2019/2020 oʻquv yilidan boshlab — 1:12,0; 2020/2021 oʻquv yilidan boshlab — 1:14,0; 2021/2022 oʻquv yilidan boshlab — 1:16,0 nisbatida belgilash; oliy taʼlim muassasasi kengashlariga, zarur hollarda, mazkur nisbatlarni 50 foizgacha oʻzgartirish vakolatini berish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin. Belgilansinki, taʼlim sohalari bloklari va shakllari boʻyicha bir nafar oʻqituvchi hisobiga toʻgʻri keladigan talabalar soni nisbatining normativlari Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi tomonidan tasdiqlanadi”. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining ijtimoiy rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari B.A. Musayev hamda Oʻzbekiston Respublikasi oliy va oʻrta maxsus taʼlim vaziri I.U. Madjidov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom respublika oliy taʼlim muassasalarining professor-oʻqituvchilari va boshqa toifadagi xodimlarini budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan moddiy ragʻbatlantirish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: professor-oʻqituvchilar — oliy taʼlim muassasasida kafedra mudiri, professor, dotsent, katta oʻqituvchi, assistent, oʻqituvchi, tajriba orttiruvchi oʻqituvchi lavozimida faoliyat yuritadigan shaxslar; boshqa toifadagi xodimlar — oliy taʼlim muassasasida boshqaruv, texnik, xizmat koʻrsatuvchi va oʻquv-yordamchi xodimlar lavozimlarida faoliyat yuritadigan shaxslar. 3. Oliy taʼlim muassasalarining professor-oʻqituvchilarini va boshqa toifadagi xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish pul mukofotlari koʻrinishida, shuningdek, mehnat faoliyatida yuqori ijodiy va ishlab chiqarishdagi erishgan yutuqlari uchun oliy taʼlim muassasasi rahbariyati tomonidan asosiy ish haqiga ustama va qoʻshimcha haqlar belgilash orqali budjetdan tashqari mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi. 4. Pul mukofotlari, ustamalar va qoʻshimcha haqlar miqdori har bir xodimning oliy taʼlim muassasasi faoliyati samaradorligi va natijadorligini oshirishga qoʻshgan shaxsiy hissasiga qarab belgilanadi. 5. Oliy taʼlim muassasasi rahbarlariga (rektor, prorektor, filial direktori va oʻrinbosarlari) mehnat faoliyatida erishgan yuqori ijodiy va ishlab chiqarishdagi yutuqlari uchun ustama va qoʻshimcha haqlar hamda pul mukofotlari yuqori turuvchi tashkilotlarning tegishli qarorlari bilan belgilanadi. 6. Mutaxassislar tayyorlash sifatini oshirish, oliy taʼlim muassasalarining ilmiy-intellektual salohiyati va moddiy-texnik bazasini mustahkamlash maqsadida oliy taʼlim muassasasi har yili professor-oʻqituvchi va xodimlar tomonidan bajarilgan ishlarning samaradorligi va sifatiga qarab moddiy ragʻbatlantirish tartibi va hajmlarini belgilashi shart. 7. Moddiy ragʻbatlantirish nafaqat bir xodim uchun, balki oliy taʼlim muassasasi rahbariyati yoki boshqa boshqaruv organlari tomonidan jamoatchilik ishlarini bajargan butun bir jamoa, kafedra, fakultet, ilmiy laboratoriya va boshqa boʻlinmalar xodimlariga ham berilishi mumkin. Bunda, moddiy ragʻbatlantiriladigan xodimlarning roʻyxati bajarilgan ishlarning aniq koʻrsatkichlari, erishilgan natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va boshqa hujjatlar bilan tasdiqlanishi lozim. 8. Oliy taʼlim muassasasi rahbariyatiga bajarilgan ishlar va erishilgan natijalar toʻgʻrisida notoʻgʻri maʼlumot taqdim etgan xodimlar moddiy ragʻbatlantirilmaydi. 9. Oliy taʼlim muassasasining oʻquv-tarbiyaviy, ilmiy-tadqiqot va iqtisodiy faoliyati samaradorligi va sifatini oshirish maqsadida xodimlarni ragʻbatlantirish oʻquv yili davomida amalga oshirilishi mumkin. 10. Ragʻbatlantirish koʻrsatkichlari bajarilgan ishlarning xususiyati, oʻziga xosligi va oliy taʼlim muassasasi (uning tarkibiy boʻlinmalari)ning yoʻnalishidan kelib chiqib aniqlashtirilgan boʻlishi lozim. Jamoa (aniq bir xodim) moddiy ragʻbatlantirilishida haqiqatan ham erishishi mumkin boʻlgan koʻrsatkichlardan ikki yoki uchtadan koʻp boʻlmagan mukofotlash mezonlari belgilanadi. 11. Xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish toʻgʻrisidagi buyruq har bir xodim uchun oliy taʼlim muassasasi rahbari tomonidan imzolanib, kasaba uyushma tashkiloti bilan kelishiladi, oliy taʼlim muassasalari rahbarlari uchun esa yuqori turuvchi tashkilotning qarori tegishli boshqarma va boʻlimlarining tavsiyasiga binoan tayyorlanadi. 12. Mehnat intizomining buzilishi belgilangan (yoki belgilanadigan) ragʻbatlantirishni bekor qilishga asos boʻlishi mumkin. 13. Oliy taʼlim muassasasi rahbari ish sifati yomonlashganda, topshiriqlar oʻz vaqtida bajarilmaganda, mehnat va ishlab chiqarish intizomi buzilganda ustamalarni bekor qilish yoki kamaytirishga haqli. 14. Quyidagi hollarda oliy taʼlim muassasalari xodimlariga ularning murojaatiga asosan kasaba uyushmasi tashkilotining tashabbusi bilan oliy taʼlim muassasasining budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan moddiy yordam toʻlanadi: yaqin qarindoshlari (ota-ona, aka-uka, opa-singil, er-xotin) vafot etganda; xodimning toʻyi yoki yubiley tantanasi munosabati bilan; xodimning oʻz sogʻligʻini tiklashi munosabati bilan; tabiiy ofatlar oqibatlari va boshqa shunga oʻxshash hollarda ularga zarar yetkazilganda. 15. Ish sifati yomonlashganda, topshiriqlar oʻz vaqtida bajarilmaganda, mehnat va ishlab chiqarish intizomi buzilganda ustamalarni bekor qilish yoki kamaytirish intizomiy jazo chorasi hisoblanmaydi. 16. Oliy taʼlim muassasasi professor-oʻqituvchilariga ish haqi uchun ustama haq va qoʻshimcha haqlar bir oylik maoshgacha boʻlgan miqdorda tabaqalashgan holda, boshqa toifadagi xodimlariga esa – oliy taʼlim muassasasi kasaba uyushmasi tashkilotining tavsiyasiga koʻra oliy taʼlim muassasasi rektori (filial direktori) tomonidan belgilanadigan miqdorlarda toʻlanadi. Bunda boshqa toifadagi xodimlarning ish haqiga nisbatan belgilanadigan ustamalarning eng yuqori miqdori 400 foizdan ortiq boʻlishi mumkin emas. Zarur hollarda oliy taʼlim muassasalariga malakali mutaxassislarni jalb etish maqsadida boshqa toifadagi xodimlarning ish haqiga nisbatan belgilanadigan ustamalarning eng yuqori miqdori oliy taʼlim muassasasining Kengashi tomonidan mustaqil belgilanishi mumkin. Oʻzini oʻzi moliyalashtirish tizimiga oʻtgan oliy taʼlim muassasalarida yuqori malakali mutaxassislarni jalb etish, koʻrsatiladigan taʼlim xizmatlari sifatini oshirish maqsadida professor-oʻqituvchi va xodimlarga ustamalar hamda moddiy ragʻbatlantirish turlari va miqdorlari moliyaviy imkoniyatdan kelib chiqib, mustaqil belgilanadi. 17. Toʻlov-kontrakt asosida oʻqitishdan tushadigan mablagʻlarning 30 foizdan koʻp boʻlmagan qismi taʼlim muassasasining professor-oʻqituvchilar tarkibi va boshqa toifadagi xodimlarini moddiy ragʻbatlantirishga sarflanishi mumkin. Bunda, moddiy ragʻbatlantirish bilan bogʻliq xarajatlar oliy taʼlim muassasasining moliyaviy imkoniyatlaridan kelib chiqib, birlamchi xarajatlari qoplanganidan soʻng amalga oshiriladi. 171. Oliy taʼlim muassasalaridagi Oʻzbekiston yoshlar ittifoqining boshlangʻich tashkilot yetakchisi boʻlgan oliy taʼlim muassasalarining professor-oʻqituvchilari va boshqa toifadagi xodimlariga oliy taʼlim muassasasining budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan mazkur nizomda belgilangan tartibda “Katta oʻqituvchi (ilmiy darajaga va ilmiy unvonga ega boʻlgan)” bazaviy lavozim maoshining ellik foizi miqdorida har oylik qoʻshimcha haq toʻlanadi. 172. “Mehribonlik” uylari va Bolalar shaharchalarining tarbiyalanuvchilariga axborot texnologiyalari, xorijiy tillar, aniq, tabiiy va boshqa fanlarga oʻqitish boʻyicha fakultativ va toʻgarak mashgʻulotlarini, “davra suxbatlarini” va fan musobaqalarini tashkil etgan oliy taʼlim muassasalari yetakchi professor-oʻqituvchilariga oliy taʼlim muassasasining budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan mazkur nizomda belgilangan tartibda ularning bazaviy lavozim maoshiga qoʻshimcha haq toʻlanadi. 18. Oliy taʼlim muassasalari professor-oʻqituvchi va boshqa toifadagi xodimlarini ragʻbatlantirishning asosiy mezonlari sifatida quyidagilar hisobga olinadi: oʻquv jarayonini tashkil etishdagi salmoqli yutuqlari, ularni jahon standartlari darajasida doimiy ravishda yangilab borish, fan, texnika, yangi texnologiyalar va madaniyatni rivojlantirishdagi yutuqlari hamda istiqbollari, ilmiy-texnik va ijtimoiy taraqqiyotni belgilaydigan sohalarda maxsus kurslar tashkil etish; oʻquv va oʻquv-uslubiy ishlarning samaradorligi va sifatini taʼminlovchi yuqori pedagogik mahoratga, talabaning ijodiy hamda idrok qilish qobiliyatini oshirishni taʼminlovchi oʻqitishning ilmiy-metodik darajasiga ega boʻlish; oʻqitishning faol usullaridan foydalanish va bilimlarni nazorat qilish, taʼlim va tarbiyaning uygʻunligini taʼminlash, oʻsib kelayotgan yosh avlodning yuksak axloqiy jihatlarini shakllantirish, besh tashabbus yoʻnalishlari boʻyicha yutuqlarga erishish; yangi avlod darsliklari va oʻquv qoʻllanmalarini yaratish va ishlab chiqish; barcha turdagi ishlab chiqarish amaliyotlarini tashkil etish va oʻtkazishni takomillashtirish, talabalar konstruktorlik toʻgaraklarini, yoshlar ijodiy markazlarini hamda talabalarning ilmiy-tadqiqot ishlarini boshqarish, shuningdek talabalar orasidan iqtidorlilarini saralab olish, tanlovlarda, konferensiyalar va simpoziumlarda faol qatnashish; oʻquv jarayonida zamonaviy kompyuter texnikalaridan foydalangan holda oʻqitishning yangi shakllari va usullarini ishlab chiqish va joriy etish, talabalarning mustaqil taʼlim olishini shakllantirish; tayyorlanayotgan mutaxassislar sifatini oshirish maqsadida oliy taʼlimning dolzarb masalalari boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlarida qatnashish va ularni oʻquv-tarbiyaviy jarayoniga tatbiq etish; ilmiy-uslubiy kengashlar va oʻquv-uslubiy birlashmalarda samarali ish olib borish, oʻquv reja va dasturlarini hamda iqtisodiyot tarmoqlarining real ehtiyojlarini hisobga olgan holda mutaxassislar tayyorlash boʻyicha aniq takliflarni ishlab chiqish; fan va texnika hamda iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirishga munosib hissa qoʻshadigan maqolalar, monografiyalar va kitoblarni nashr etish; Oʻzbekiston Respublikasi manfaatlarini koʻzlab turli xildagi ijtimoiy-siyosiy va ommaviy tadbirlarda faol ishtirok etish; ilmiy va pedagog kadrlar tayyorlashda, doktorantlar, jumladan xorij davlatlaridagi doktorantlarga ilmiy rahbarlik qilishda ijobiy natijalarga erishish; fan doktori diplomini olgandan soʻng talabgor (agar oliy taʼlim muassasasida faoliyat yuritayotgan boʻlsa) va uning ilmiy rahbari; hisobot yili davomida amaliyotga tatbiq qilinadigan diplom loyihalariga rahbarlik qilish; chet tillaridan (ingliz, fransuz, nemis va boshqa) biri yordamida oʻquv jarayonini tashkil etish; budjetdan tashqari mablagʻlarni koʻpaytirishda, shuningdek oliy taʼlim muassasasi moddiy-texnika bazasini homiylik asosida mustahkamlash borasida shaxsiy tashabbus koʻrsatish; har bir xodimning taʼlim muassasasi faoliyati samaradorligi va natijadorligini oshirishga qoʻshgan shaxsiy hissasi, berilgan vazifalarni oʻz vaqtida va sifatli bajarishi hamda jamoat ishlarida faol qatnashishi. 19. Oliy taʼlim muassasasi rahbarlarini ragʻbatlantirishda quyidagi mezonlar hisobga olinadi: oliy taʼlim muassasasida tayyorlangan mutaxassislarning sifat koʻrsatkichlari; professor-oʻqituvchilarning ilmiy salohiyati boʻyicha tarkibi va ularning malakasini oshirganlik darajasi, oliy taʼlim muassasasida faoliyat yuritayotgan xorijdan jalb qilingan malakali professor-oʻqituvchilarning (mutaxassis) salmogʻi; Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirishga qoʻshgan ilmiy salohiyati; oliy taʼlim muassasasidagi tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish darajasi va budjetdan tashqari mablagʻlarni jalb qilish usullari; taʼlim muassasasining daromadlari va xarajatlari smetasining ijrosi natijalari (oxiri yillar oʻsish dinamikasi tahlili asosida); hukumat va boshqa boshqaruv organlariga oliy taʼlimni isloh qilish hamda milliy iqtisodiyot va madaniyatni rivojlantirish muammolari boʻyicha takliflar kiritish; oliy taʼlim muassasasida jamoaning maʼnaviy, axloqiy va psixologik muhitining holatiga koʻrsatayotgan ijobiy taʼsiri. 20. Ragʻbatlantirish chora-tadbirlarining samaradorligini oshirish maqsadida oliy taʼlim muassasasi professor-oʻqituvchilari va boshqa toifa xodimlarining ilgʻor tajribasini va faoliyati samaradorligini ommaviy axborot vositalarida yoritish hamda oliy taʼlim muassasasi veb-saytiga joylashtiriladi. 21. Oliy taʼlim muassasasining shtatdagi xodimlariga mehnatga haq toʻlashning amaldagi tizimida nazarda tutilgan ragʻbatlantirish boʻyicha qonunchilik hujjatlarida belgilangan boshqa toʻlovlar ham qoʻllanilishi mumkin. 22. Ustama haqlarini qatʼiy mezonlarga muvofiq belgilash va toʻlash uchun javobgarlik oliy taʼlim muassasasi rahbari zimmasiga yuklanadi. 23. Ushbu Nizomni qoʻllashda yuzaga keladigan nizolar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi. 24. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.