Surxondaryo va Sirdaryo viloyatlarida shamol eroziyasining salbiy taʼsirini kamaytirish va ekologik vaziyatni yaxshilash boʻyicha chora-tadbirlar dasturini tasdiqlash toʻgʻrisida
(resolution, 2026-03-31)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Chang boʻronlariga qarshi kurashish va atmosfera havosi sifatini yaxshilash boʻyicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2024-yil 24-sentabrdagi PQ-338-son qarori ijrosini taʼminlash, shuningdek, Surxondaryo va Sirdaryo viloyatlarining chegaradosh hududlarini koʻkalamzorlashtirish hamda iqlim oʻzgarishining aholi salomatligiga salbiy taʼsirini kamaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Ekologiya qoʻmitasi), Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Raqamli texnologiyalar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Fanlar akademiyasi hamda Surxondaryo va Sirdaryo viloyatlari hokimliklarining quyidagi takliflariga rozilik berilsin: “Yashil makon” umummilliy loyihasi doirasida yashil hududlarni koʻpaytirish maqsadida yer uchastkalarini xatlovdan oʻtkazish va ularning chegarasini belgilash; Surxondaryo viloyatining Angor, Jarqoʻrgʻon, Muzrabot, Qiziriq, Termiz tumanlari va Termiz shahrida ihota daraxtzorlari hamda “yashil belbogʻ”lar barpo etish; Sirdaryo viloyatining Sirdaryo, Mirzaobod, Oqoltin va Xovos tumanlarining chegaradosh hududlarida ihota daraxtzorlari hamda “yashil belbogʻ”lar barpo etish; suvni tejash va “yashil belbogʻ”larni rivojlantirish maqsadida Toʻpalang daryosi havzasining yuqori qismida sunʼiy yomgʻir yogʻdirish hamda sunʼiy muzliklar yaratish boʻyicha tajriba loyihalarini amalga oshirish; iqlim oʻzgarishiga taʼsir etuvchi innovatsion texnologiyalar boʻyicha maxsus taʼlimga ixtisoslashgan gidrometeorolog mutaxassislarni tayyorlash tizimini ishlab chiqish hamda ularning xalqaro darajada malakasini oshirishni yoʻlga quyish; kuchli shamol va chang boʻronlarining salbiy taʼsirini kamaytirish, ekin yerlari va yaylovlar degradatsiyasining oldini olish, oʻsimlik va hayvonot dunyosini muhofaza qilish, saqlash hamda ularni qayta tiklash boʻyicha zamonaviy texnologiyalarni joriy etishga qaratilgan fundamental, amaliy va ilmiy tadqiqotlar oʻtkazish. 2. Quyidagilar: Surxondaryo va Sirdaryo viloyatlarida shamol eroziyasining salbiy taʼsirini kamaytirish va ekologik vaziyatni yaxshilash boʻyicha ishchi guruh tarkibi (keyingi oʻrinlarda — Ishchi guruh) 1-ilovaga muvofiq; 2026 — 2030-yillarda Surxondaryo viloyatida afgʻon shamolining salbiy taʼsirini kamaytirish va ekologik vaziyatni yaxshilash boʻyicha chora-tadbirlar dasturi 2-ilovaga muvofiq; 2026 — 2028-yillarda Sirdaryo viloyatining Qozogʻiston va Tojikiston respublikalari bilan chegaradosh tumanlarida shamol eroziyasining oldini olish maqsadida himoya oʻrmonzorlarini barpo etish hamda ekologik vaziyatni yaxshilash boʻyicha chora-tadbirlar dasturi 2a-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Ekologiya qoʻmitasi ushbu qarorning 2 va 2a-ilovalarida nazarda tutilgan chora-tadbirlarning oʻz vaqtida amalga oshirilishi ustidan doimiy nazorat oʻrnatilishini taʼminlasin. 3. Quyidagilar Ishchi guruhning asosiy vazifalari etib belgilansin: ushbu qarorga 2 va 2a-ilovalarda belgilangan chora-tadbirlarni oʻz vaqtida va sifatli amalga oshirish boʻyicha masʼul davlat organlari va tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtirish; Surxondaryo viloyatiga chegaradosh hududlarda chang boʻronlarining oldini olish boʻyicha Afgʻoniston davlati bilan olib boriladigan muzokaralarda ishtirok etish; ushbu qarorga 2 va 2a-ilovalarda nazarda tutilgan chora-tadbirlar amalga oshirilishini samarali tashkil etish maqsadida ularning ijrosini joyiga chiqqan holda monitoring qilish; har yil yakuni boʻyicha ushbu qarorga 2 va 2a-ilovalarda belgilangan chora-tadbirlarning amalga oshirilishi holatini puxta tahlil qilgan holda tanqidiy muhokama qilish; ushbu qarorga 2 va 2a-ilovalarda nazarda tutilgan chora-tadbirlar amalga oshirilishini taʼminlashda yuzaga keladigan muammoli masalalarni hal etish choralarini koʻrish, zaruratga koʻra, ular yuzasidan tezkor qarorlar qabul qilish; amalga oshirilgan ishlar toʻgʻrisida har chorak yakuni boʻyicha keyingi oyning 5-sanasiga qadar Vazirlar Mahkamasiga axborot kiritib borish. 4. Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligi Ekologiya qoʻmitasi, Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi hamda Surxondaryo va Sirdaryo viloyatlari hokimliklari bilan birgalikda 2026-yil 1-mayga qadar Surxondaryo va Sirdaryo viloyatlarining qoʻshni respublikalar bilan chegaradosh boʻlgan hududidagi yer uchastkalarini belgilangan tartibda xatlovdan oʻtkazsin hamda yashil hududlar barpo etiladigan yer uchastkalarining chegaralarini belgilasin. Bunda ushbu hududlarda moddiy madaniy meros obyektlari va ularning qoʻriqlanadigan tegralari aniqlangan taqdirda, yashil hududlar barpo etiladigan yer uchastkalarining chegaralari Madaniy meros agentligi bilan kelishiladi. 5. Belgilansinki: a) Angor, Jarqoʻrgʻon, Muzrabot, Qiziriq, Termiz tumanlari va Termiz shahrida yashil hududlarni barpo etish uchun oʻrmon fondi yerlari boʻyicha Ekologiya qoʻmitasi huzuridagi Oʻrmon va yashil hududlarni koʻpaytirish, choʻllanishga qarshi kurashish agentligi (keyingi oʻrinlarda — Oʻrmon agentligi) hamda oʻrmon fondiga kirmaydigan yer uchastkalari boʻyicha tegishli tumanlar (shahar) hokimliklari masʼul hisoblanadi. Bunda: oʻrmon fondi yerlarida yashil hududlarni barpo etish bilan bogʻliq xarajatlar “Yashil makon” umummilliy loyihasi doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan ajratiladigan mablagʻlar hisobidan; oʻrmon fondiga kirmaydigan yer uchastkalarida yashil hududlarni barpo etish bilan bogʻliq xarajatlar mahalliy budjet mablagʻlari, jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari hamda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladi; b) Sirdaryo viloyatining Qozogʻiston va Tojikiston respublikalari bilan chegaradosh tumanlarida shamol eroziyasining oldini olish maqsadida himoya oʻrmonzorlarini barpo etish loyihalarini amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlar “Yashil makon” umummilliy loyihasi doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan ajratiladigan mablagʻlar, mahalliy budjet mablagʻlari, jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari hamda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladi. 6. Sirdaryo viloyati hokimligi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligi bilan birgalikda bir oy muddatda: dastlabki oʻrganishlar natijalariga koʻra Sirdaryo, Mirzaobod, Oqoltin va Xovos tumanlarining chegaradosh hududlarida ihota daraxtzorlari hamda “yashil belbogʻ”larni barpo etish uchun aniqlangan 168 gektar (84 km) yer uchastkalarini Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksi talablari asosida Sirdaryo davlat oʻrmon xoʻjaligiga doimiy foydalanish huquqi asosida ajratilishini taʼminlasin; zaruratga koʻra, Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan va oʻrmon fondi yerlarining yer fondi toifalarini oʻzgartirish masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha Hukumat komissiyasiga tegishli takliflarni kiritsin. 7. Sirdaryo viloyati hokimligi Ekologiya qoʻmitasi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan birgalikda Sirdaryo, Mirzaobod, Oqoltin va Xovos tumanlarining chegara hududlarida ihota daraxtzorlarini barpo etish, koʻchatxonalar tashkil etish, zararkunanda va kasalliklarga qarshi kurashish kabi agrotexnika tadbirlari hamda moddiy-texnika bazasini mustahkamlash bilan bogʻliq xarajatlar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtirilishini taʼminlansin. Belgilab qoʻyilsinki, ushbu bandda nazarda tutilgan tadbirlarni amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlar Ekologiya qoʻmitasi hamda Oʻrmon agentligiga “Yashil makon” loyihasi, shuningdek, maxsus texnikalar xaridi uchun ajratilgan mablagʻlar hisobidan moliyalashtiriladi. Bunda, zaruratga koʻra, ushbu tadbirlarni moliyalashtirish uchun Sirdaryo viloyati mahalliy budjeti hisobidan qoʻshimcha mablagʻlar yoʻnaltiriladi. 8. Surxondaryo viloyati hokimligining yashil hududlarni koʻpaytirishni tadbirkorlik subyektlari bilan hamkorlikda amalga oshirish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin. 9. Ekologiya qoʻmitasi hamda Surxondaryo viloyati hokimligi 2026-yil 1-mayga qadar: Tashqi ishlar vazirligi bilan birgalikda Surxondaryo viloyatiga chegaradosh hududlarda chang boʻronlarining oldini olish boʻyicha Afgʻoniston davlati bilan muzokaralar olib borsin; Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi bilan birgalikda yashil hududlarni koʻpaytirish uchun xalqaro moliya institutlari va donor tashkilotlar mablagʻlarini jalb etish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin. 10. Ekologiya qoʻmitasi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda 2026-yil 1-mayga qadar sunʼiy yomgʻir yogʻdirish hamda sunʼiy muzliklar yaratish texnologiyalarini mamlakatimizda joriy etish boʻyicha idoralararo hamkorlik samaradorligini oshirish, ushbu yoʻnalishdagi loyihalarni shakllantirish, amalga oshirish va nazorat qilish tartibini nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 11. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi va Oʻzbekiston Milliy axborot agentligiga Ekologiya qoʻmitasi bilan birgalikda ushbu qarorning mazmun-mohiyati, amaliy ahamiyati va ijrosini maqolalar, brifinglar, tematik telekoʻrsatuvlar orqali ommaviy axborot vositalari, ijtimoiy tarmoqlar va rasmiy veb-saytlarda keng yoritish tavsiya etilsin. 12. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosari A.J. Ramatov hamda Surxondaryo viloyati hokimi U.B. Qosimov va Sirdaryo viloyati hokimi E.O. Turdimov zimmasiga yuklansin.