Qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisida
(law, 2021-11-16)

1. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yer uchastkalarini (bundan buyon matnda yer uchastkasi deb yuritiladi) xususiylashtirish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2. Yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi qonunchilik
Yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

3. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: yer uchastkasi — qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun berilmagan yoki ushbu maqsadlar uchun moʻljallanmagan yer uchastkasi; yer uchastkasini xususiylashtirish — ommaviy mulk boʻlgan yer uchastkasini Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari boʻlgan jismoniy shaxslar va (yoki) Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari boʻlgan yuridik shaxslar mulkiga oʻtkazish; boʻsh turgan yer uchastkasi — binolar va inshootlar joylashmagan, hech qanday majburiyatlar yoki taqiqlar oʻrnatilmagan va ommaviy mulk boʻlgan yer uchastkasi; elektron onlayn-auksion — auksion shaklidagi elektron savdolarni oʻtkazish usuli boʻlib, bunda yer uchastkalari Internet jahon axborot tarmogʻidagi ixtisoslashtirilgan elektron savdo maydonchasida undan potensial xaridorlarning teng ravishda foydalanishi asosida realizatsiya qilinadi.

4. Yer uchastkalarini xususiylashtirishning asosiy prinsiplari
Yer uchastkalarini xususiylashtirishning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat: qonuniylik; ixtiyoriylik; haq toʻlash; xususiylashtiriladigan yer uchastkalarining va ularda joylashgan koʻchmas mulk obyektlarining birligi; ochiqlik va shaffoflik.

5. Qonuniylik prinsipi
Yer uchastkalarini xususiylashtirish ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlari talablariga qatʼiy muvofiq tarzda amalga oshirilishi kerak.

6. Ixtiyoriylik prinsipi
Yer uchastkalarini xususiylashtirish ixtiyoriylik asosida amalga oshirilishi kerak. Yuridik va jismoniy shaxslar yer uchastkalarini xususiylashtirishga boʻlgan huquqlarini oʻz xohish-irodasi bilan va oʻz manfaatlaridan kelib chiqqan holda amalga oshiradi. Yer uchastkalarini xususiylashtirishga majburlash taqiqlanadi.

7. Haq toʻlash prinsipi
Yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻlov asosida amalga oshiriladi.

8. Xususiylashtiriladigan yer uchastkalarining va ularda joylashgan koʻchmas mulk obyektlarining birligi prinsipi
Yuridik va jismoniy shaxslarning koʻchmas mulk obyektlari joylashgan yer uchastkalarini xususiylashtirish huquqi faqat ushbu obyektlarning mulkdorlariga tegishlidir. Koʻchmas mulk obyektlari joylashgan yer uchastkalarini xususiylashtirish ushbu yer uchastkalarida joylashgan koʻchmas mulk obyektlarini xususiylashtirish bilan birga amalga oshiriladi.

9. Ochiqlik va shaffoflik prinsipi
Yer uchastkalarini xususiylashtirish jarayoni ochiq va shaffof boʻlishi kerak. Davlat organlari va tashkilotlari yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi axborotdan davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligi toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan usullar orqali erkin foydalanilishini taʼminlashi shart.

10. Xususiylashtirish obyektlari
Yer uchastkalarini xususiylashtirish obyektlari quyidagilardan iborat: yuridik shaxslarga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan yoki ular tomonidan xususiylashtirilayotgan binolar va inshootlar, ishlab chiqarish infratuzilmasi obyektlari joylashgan yer uchastkalari, shuningdek ularga tutash boʻlgan, ishlab chiqarish faoliyatini amalga oshirish uchun zarur oʻlchamlardagi yer uchastkalari; Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga yakka tartibda uy-joy qurish va uy-joyni obodonlashtirish uchun berilgan yer uchastkalari; boʻsh turgan yer uchastkalari; Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va sanoat vazirligi huzuridagi Urbanizatsiyani rivojlantirish jamgʻarmasiga (bundan buyon matnda Urbanizatsiyani rivojlantirish jamgʻarmasi deb yuritiladi) berilgan yer uchastkalari.

11. Xususiylashtirilmaydigan yer uchastkalari
Quyidagi yer uchastkalari xususiylashtirilmaydi: tasdiqlangan va eʼlon qilingan rejalashtirish sxemalari boʻlmagan hududlarda joylashgan yer uchastkalari; roʻyxati qonunchilikka muvofiq belgilanadigan, xususiylashtirilmaydigan foydali qazilmalar konlari, davlat mulkidagi strategik obyektlar joylashgan yer uchastkalari; tabiatni muhofaza qilish, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya maqsadlari va tarixiy-madaniy maqsadlar uchun moʻljallangan yerlar tarkibiga kiruvchi yer uchastkalari, shuningdek oʻrmon va suv fondlarining, shaharlar va shaharchalarning umumiy foydalanishdagi yerlari (maydonlar, koʻchalar, tor koʻchalar, yoʻllar, sohil boʻylari, skverlar, xiyobonlar); xavfli moddalar bilan zararlangan va biogen zaharlanishga duchor boʻlgan yer uchastkalari; erkin iqtisodiy va kichik sanoat zonalari ishtirokchilariga berilgan yer uchastkalari.

12. Yer uchastkalarini xususiylashtirish subyektlari
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari boʻlgan jismoniy shaxslar va Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari boʻlgan yuridik shaxslar yer uchastkalarini xususiylashtirish subyektlaridir. Chet ellik fuqarolar va Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari boʻlgan yuridik shaxslar, shuningdek fuqaroligi boʻlmagan shaxslar yer uchastkalarini xususiylashtirish subyektlari boʻlmaydi.

13. Yer uchastkalarini xususiylashtirish shakllari
Yer uchastkalarini xususiylashtirish quyidagi shakllarda amalga oshiriladi: doimiy foydalanish (egalik qilish) yoxud meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqlari asosida tegishli boʻlgan yer uchastkalarini yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan sotib olish; yer uchastkalarini elektron onlayn-auksion orqali sotish.

14. Yer uchastkalarini xususiylashtirishdan tushadigan mablagʻlarni yoʻnaltirish
Yer uchastkalarini xususiylashtirishdan tushadigan mablagʻlar Urbanizatsiyani rivojlantirish jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladi.

15. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining yer uchastkalarini xususiylashtirish sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: yer uchastkalarini xususiylashtirish sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi; aholi punktlari va hududlarni rejalashtirish hamda rivojlantirishga doir shaharsozlik hujjatlarining ishlab chiqilishini, tasdiqlanishi va eʼlon qilinishini tashkil etadi; boʻsh turgan yer uchastkalarini xususiylashtirish tartibini belgilaydi; xususiylashtiriladigan yer uchastkalari uchun haq miqdorlarini, shuningdek uni toʻlash tartibini belgilaydi; Yer uchastkalarini xususiylashtirish boʻyicha davlat xizmatlari koʻrsatishga doir maʼmuriy reglamentni tasdiqlaydi; yer uchastkalarining bozor qiymatini aniqlash tartibini belgilaydi.

16. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining yer uchastkalarini xususiylashtirish sohasidagi vakolatlari
Mahalliy davlat hokimiyati organlari: yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi; keyinchalik elektron onlayn-auksion orqali xususiylashtirish maqsadida boʻsh turgan yer uchastkalarini aniqlaydi; Urbanizatsiyani rivojlantirish jamgʻarmasiga beriladigan yer uchastkalarini aniqlaydi.

17. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligining yer uchastkalarini xususiylashtirish sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligi: yer uchastkalarining inventarizatsiyasini amalga oshiradi; yer uchastkalarining xaritalarini tuzadi; xususiylashtiriladigan yer uchastkalarining maydoni va chegaralarini belgilaydi; xususiylashtirilishi lozim boʻlgan boʻsh turgan yer uchastkalari yuzasidan materiallar tayyorlaydi; yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarning davlat roʻyxatiga olinishini amalga oshiradi.

18. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligining yer uchastkalarini xususiylashtirish sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi: yer uchastkalarini xususiylashtirishning ochiq va shaffof mexanizmini savdolar tashkilotchisi orqali taʼminlaydi; Internet jahon axborot tarmogʻida ixtisoslashtirilgan elektron savdo maydonchasining faoliyat koʻrsatishini taʼminlaydi va elektron onlayn-auksionlar oʻtkazilishini tashkil etadi.

19. Urbanizatsiyani rivojlantirish jamgʻarmasining yer uchastkalarini xususiylashtirish sohasidagi vakolatlari
Urbanizatsiyani rivojlantirish jamgʻarmasi: yer uchastkalarini xususiylashtirishdan tushgan mablagʻlarni jamlab, keyinchalik ulardan urbanizatsiya jarayonlarini rivojlantirish uchun maqsadli ravishda foydalanadi; oʻziga berilgan yer uchastkalarini infratuzilmaviy rivojlanishga doir ishlar yakunlanganidan soʻng elektron onlayn-auksion orqali realizatsiya qiladi.

20. Davlat organlarining hamkorligi
Davlat organlari maʼlumotlar bazalarining yer uchastkalarini xususiylashtirish masalalariga taalluqli qismi boʻyicha axborot almashish orqali hamkorlikni amalga oshiradi.

21. Koʻchmas mulk obyektlari joylashgan yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi ariza
Koʻchmas mulk obyektlari joylashgan yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi ariza (bundan buyon matnda ariza deb yuritiladi): Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlgan yuridik shaxs tomonidan oʻziga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan yoki ushbu shaxs tomonidan xususiylashtirilayotgan binolar va inshootlar, ishlab chiqarish infratuzilmasi obyektlari joylashgan yer uchastkalariga, shuningdek ularga tutash boʻlgan, ishlab chiqarish faoliyatini amalga oshirish uchun zarur oʻlchamlardagi yer uchastkalariga nisbatan; Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlgan jismoniy shaxs tomonidan oʻziga yakka tartibda uy-joy qurish va uy-joyni obodonlashtirish uchun berilgan yer uchastkalariga nisbatan beriladi. Yer uchastkasiga meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi jismoniy shaxsga oʻtganda mazkur yer uchastkasini xususiylashtirishga boʻlgan huquq ham oʻtadi. Agar xususiylashtiriladigan yer uchastkasida joylashgan koʻchmas mulk obyekti ulushli yoki birgalikdagi mulk boʻlsa yoxud koʻp kvartirali turar joy boʻlsa, ariza barcha ishtirokchilarning (mulkdorlarning) fuqarolik qonunchiligiga muvofiq tuziladigan kelishuviga binoan, bunday kelishuvga erishilmagan taqdirda esa sud tomonidan belgilangan tartibda beriladi.

22. Xususiylashtiriladigan yer uchastkasining maydoni va chegaralarini aniqlash
Yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli boʻlgan koʻchmas mulk obyektlari joylashgan yer uchastkalarini xususiylashtirish ularga boʻlgan mulk huquqini yoki ashyoviy huquqni tasdiqlovchi hujjatda koʻrsatilgan yer uchastkalarining maydoni va chegaralari doirasida amalga oshiriladi. Mazkur yer uchastkalarini xususiylashtirishda ularning maydoni va chegaralariga oʻzgartishlar kiritishga yoʻl qoʻyilmaydi. Binolar va inshootlarga, ishlab chiqarish infratuzilmasi obyektlariga tutash boʻlgan, ishlab chiqarish faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan yer uchastkalarini xususiylashtirish ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi. Mazkur yer uchastkalari xususiylashtirilayotganda ularning maydoni va chegaralari xususida sud tartibida nizolashilishi mumkin.

23. Arizani berish va koʻrib chiqish tartibi
Ariza yer uchastkasi joylashgan yerdagi tuman (shahar) hokimining nomiga davlat xizmatlari markazlari yoki Oʻzbekiston Respublikasining Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali beriladi. Ariza yer uchastkalarini xususiylashtirish masalasini Yer uchastkalarini berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha komissiya tomonidan koʻrib chiqish uchun asos boʻladi. Yer uchastkalarini berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha komissiya ariza olingan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida uni koʻrib chiqadi va Yer uchastkalarini xususiylashtirish boʻyicha davlat xizmatlari koʻrsatishga doir maʼmuriy reglamentga muvofiq oʻz ijobiy yoki salbiy xulosasini tuzadi. Yer uchastkalarini berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha komissiyaning xulosasi tuman (shahar) hokimining yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi yoki ularni xususiylashtirishni rad etish haqidagi tegishli qarorini qabul qilish uchun asos boʻladi.

24. Yer uchastkalarini xususiylashtirishni rad etish uchun asoslar
Yer uchastkalarini xususiylashtirishni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi: yer uchastkalarini xususiylashtirish uchun ushbu Qonunda nazarda tutilgan asoslarning mavjud emasligi; xususiylashtiriladigan yer uchastkalariga nisbatan tugallanmagan sud muhokamalarining mavjudligi; xususiylashtiriladigan yer uchastkalarida joylashgan koʻchmas mulk obyektlariga nisbatan taqiqning yoki xatlovning mavjudligi; aholi punktlari tasdiqlangan bosh rejalarining, shuningdek ariza berilguniga qadar qabul qilingan hamda yer uchastkalarini xususiylashtirishga bevosita toʻsqinlik qilayotgan yer uchastkalarini davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish, infratuzilma obyektlarini qurish toʻgʻrisida vakolatli davlat organlari hujjatlarining mavjudligi; arizada notoʻgʻri, bir-biriga zid boʻlgan yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar aniqlanganligi; xususiylashtiriladigan yer uchastkasi uchun toʻlovning ushbu Qonunda belgilangan muddatda amalga oshirilmaganligi yoki toʻliq amalga oshirilmaganligi. Yer uchastkalarini xususiylashtirishni boshqa sabablarga koʻra rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

25. Xususiylashtiriladigan yer uchastkasi uchun toʻlov
Xususiylashtiriladigan yer uchastkasi uchun toʻlov Yer uchastkalarini berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha komissiyaning ijobiy xulosasi toʻgʻrisida yozma yoki elektron bildirishnoma olinganidan keyin oʻn ish kuni ichida jismoniy va yuridik shaxs tomonidan amalga oshiriladi. Koʻchmas mulk obyektlari joylashgan yer uchastkasini xususiylashtirish uchun toʻlovning miqdori yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan hamda xususiylashtiriladigan kunda tegishli yerlar uchun belgilangan yer soligʻi stavkasining karrali miqdorlarida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Xususiylashtiriladigan yer uchastkasi uchun toʻlov miqdorini belgilashda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yer uchastkalarining, yuridik va jismoniy shaxslarning ayrim toifalariga, shu jumladan yer soligʻini toʻlashdan ozod qilingan yuridik va jismoniy shaxslarning ayrim toifalariga nisbatan tabaqalashtirilgan koeffitsiyentlarni belgilashga haqli.

26. Yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi yoki xususiylashtirishni rad etish haqidagi qaror
Yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi qaror xususiylashtiriladigan yer uchastkasi uchun toʻlov amalga oshirilganidan soʻng uch ish kuni ichida qabul qilinadi. Yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi qaror suddan tashqari tartibda qayta koʻrib chiqilmaydi. Yer uchastkalarini xususiylashtirishni rad etish haqidagi qaror Yer uchastkalarini berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha komissiyaning salbiy xulosasi tuzilgan kunda qabul qilinadi va ushbu qaror ustidan maʼmuriy sudga shikoyat qilinishi mumkin.

27. Boʻsh turgan yer uchastkalarini xususiylashtirish
Boʻsh turgan yer uchastkalari aholi punktlarining va hududlarning bosh rejalariga muvofiq mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan aniqlanadi. Boʻsh turgan yer uchastkalari Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va sanoat vazirligi huzuridagi Urbanizatsiya agentligi bilan kelishilgan holda elektron onlayn-auksion orqali yuridik va jismoniy shaxslarga mulk qilib sotiladi. Boʻsh turgan yer uchastkalari elektron onlayn-auksion orqali investitsiya majburiyatlari bilan sotilishi mumkin.

28. Boʻsh turgan yer uchastkalarini xususiylashtirish boʻyicha elektron onlayn-auksionda ishtirok etish uchun buyurtma
Boʻsh turgan yer uchastkalarini xususiylashtirish boʻyicha elektron onlayn-auksionda ishtirok etish uchun buyurtma: tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlgan yuridik shaxs tomonidan; yakka tartibda uy-joy qurish va uy-joyni obodonlashtirish, shuningdek tadbirkorlik va shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlgan jismoniy shaxs tomonidan beriladi.

29. Xususiylashtiriladigan boʻsh turgan yer uchastkasi uchun toʻlov
Xususiylashtiriladigan boʻsh turgan yer uchastkasining qiymati oʻtkazilgan elektron onlayn-auksion natijalariga koʻra belgilanadi. Elektron onlayn-auksionga qoʻyiladigan yer uchastkalarining boshlangʻich narxi ularning elektron onlayn-auksionga qoʻyish paytidagi bozor qiymatiga teng qilib belgilanadi. Zakalat miqdori va qadam narxi boshlangʻich narx foizlarida va pulda ifodalangan tarzda belgilanadi. Elektron onlayn-auksionni tashkil etish xizmatlari uchun toʻlov savdolar tashkilotchisi va elektron onlayn-auksion tashabbuskori oʻrtasida tuziladigan shartnomaga muvofiq undiriladi.

30. Urbanizatsiyani rivojlantirish jamgʻarmasiga berilgan yer uchastkalarini xususiylashtirish tartibi
Urbanizatsiyani rivojlantirish jamgʻarmasiga berilgan yer uchastkalari boʻsh turgan yer uchastkalari uchun ushbu bobda nazarda tutilgan tartibda va shartlarda elektron onlayn-auksion orqali realizatsiya qilinadi.

31. Xususiylashtirilgan yer uchastkasiga boʻlgan xususiy mulk huquqi
Xususiylashtirilgan yer uchastkalari xususiy mulk va fuqarolik muomalasi obyektlaridir. Xususiylashtirilgan yer uchastkasiga boʻlgan xususiy mulk huquqi unga boʻlgan huquq Koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarning va ularga doir bitimlarning davlat reyestriga elektron tarzda tegishli yozuv kiritish orqali davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan eʼtiboran yuzaga keladi. Xususiylashtirilgan yer uchastkalariga boʻlgan xususiy mulk huquqi daxlsizdir va u “Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq davlat tomonidan himoya qilinadi.

32. Xususiylashtirilgan yer uchastkalari mulkdorlarining huquqlari
Xususiylashtirilgan yer uchastkalarining mulkdorlari quyidagi huquqlarga ega: xususiylashtirilgan yer uchastkasiga yuridik va jismoniy shaxslarning, davlatning huquqlarini hamda qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini buzmagan holda, oʻz xohishiga koʻra va oʻz manfaatlari yoʻlida erkin egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish, shu jumladan undan garov predmeti sifatida foydalanish, yuridik shaxsning ustav kapitaliga (ustav fondiga) hissa sifatida kiritish, ijaraga berish; xususiylashtirilgan yer uchastkasiga boʻlgan mulk huquqining har qanday buzilishi bartaraf etilishini talab qilish; xususiylashtirilgan yer uchastkasida mustaqil ravishda xoʻjalik yuritish; uy-joy, ishlab chiqarish, madaniy-maishiy va boshqa imoratlar hamda inshootlarni qurish, ularni qayta qurish va buzish.

33. Xususiylashtirilgan yer uchastkalari mulkdorlarining majburiyatlari
Xususiylashtirilgan yer uchastkalarining mulkdorlari: yer uchastkasidan foydalanishda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga rioya etishi; boshqa yer uchastkalarining mulkdorlariga yetkazilgan zararning oʻrnini belgilangan tartibda qoplashi; yer uchastkalarini olish chogʻida oʻz zimmasiga yuklatilgan investitsiya majburiyatlarini bajarishi shart.

34. Yer uchastkalariga boʻlgan mulk huquqi vujudga kelishining alohida hollari
Chet ellik fuqarolar va Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari boʻlgan yuridik shaxslar, shuningdek fuqaroligi boʻlmagan shaxslar, agar Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksida va xalqaro shartnomalarida boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, xususiylashtirilgan yer uchastkalarini olish huquqiga ega emas. Yer uchastkalariga boʻlgan huquqni xususiylashtirilgan yer uchastkalarini olish huquqiga ega boʻlmagan chet ellik yuridik va jismoniy shaxslarga, fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga oʻtkazish maqsadida tuzilgan hujjatlar, bitimlar va amalga oshirilgan boshqa harakatlar haqiqiy emasdir. Yuridik va jismoniy shaxslar bankrot boʻlganligi, merosni qabul qilib olganligi, yuridik shaxs qayta tashkil etilganligi yoki tugatilganligi oqibatida va boshqa holatlarda yer uchastkalariga boʻlgan mulk huquqi xususiylashtirilgan yer uchastkalarini olish huquqiga ega boʻlmagan chet ellik yuridik va jismoniy shaxslarga, fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga oʻtgan taqdirda, olingan yer uchastkalari bunday holat yuzaga kelgan paytdan eʼtiboran olti oy ichida oʻzga shaxsga oʻtkazilishi lozim.

35. Xususiylashtirilgan yer uchastkasini mulkdordan olib qoʻyish
Xususiylashtirilgan yer uchastkasini mulkdordan olib qoʻyishga faqat mulkdorning majburiyatlari boʻyicha undiruv qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda va tartibda ushbu yer uchastkasiga qaratilganda, shuningdek natsionalizatsiya, rekvizitsiya va musodara qilish tartibida yoʻl qoʻyiladi.

36. Undiruv qaratilgan, olib qoʻyilayotgan xususiylashtirilgan yer uchastkasining qiymatini aniqlash
Mulkdorning majburiyatlari boʻyicha undiruv qaratilgan, olib qoʻyilayotgan xususiylashtirilgan yer uchastkasining qiymati “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq aniqlanadi. Olib qoʻyilayotgan xususiylashtirilgan yer uchastkasining baholovchi tashkilot tomonidan belgilangan qiymati yuzasidan sudda nizolashilishi mumkin.

37. Xususiylashtirilgan yer uchastkasini natsionalizatsiya qilish
Natsionalizatsiya yuridik va jismoniy shaxslarga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan, natsionalizatsiya qilinayotgan yer uchastkasiga boʻlgan mulk huquqini toʻlov asosida davlat tasarrufiga oʻtkazishdan iboratdir. Xususiylashtirilgan yer uchastkasini natsionalizatsiya qilish: faqat davlat va jamoat ehtiyojlari uchun hamda yer uchastkasi mulkdorining roziligi olinganida amalga oshiriladi; yer uchastkasining mulkdori va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolat bergan davlat organi oʻrtasida teng shartlar asosida tuziladigan yer uchastkasining oldi-sotdi shartnomasi bilan rasmiylashtiriladi; xususiylashtirilgan yer uchastkasining shartnoma qiymatini va boshqa zararlarning oʻrnini davlat tomonidan oldindan qoplash sharti bilan amalga oshiriladi. Xususiylashtirilgan yer uchastkasini davlat va jamoat ehtiyojlari uchun natsionalizatsiya qilishga faqat: mudofaa va davlat xavfsizligi, muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning ehtiyojlari, erkin iqtisodiy zonalarni tashkil etish va ularning faoliyat koʻrsatishi uchun yerlar berish; Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalaridan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarish; foydali qazilmalar konlarini aniqlash va qazib olish; avtomobil va temir yoʻllarni, aeroportlarni, aerodromlarni, aeronavigatsiya obyektlarini va aviatexnika markazlarini, temir yoʻl transporti obyektlarini, koʻpriklar, metropolitenlar, tonnellarni, energetika tizimlari obyektlarini va elektr uzatish tarmoqlarini, aloqa tarmoqlarini, kosmik faoliyat obyektlarini, magistral quvurlarni, muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlarini qurish (rekonstruksiya qilish); aholi punktlari bosh rejalarining Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan obyektlarni qurishga taalluqli qismini ijro etish maqsadlarida, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlarida toʻgʻridan-toʻgʻri nazarda tutilgan boshqa hollarda yoʻl qoʻyiladi. Xususiylashtirilgan yer uchastkasini tijorat maqsadida natsionalizatsiya qilishga yoʻl qoʻyilmaydi. Yer uchastkasining oldi-sotdi shartnomasini tuzishni davlat organi tomonidan tashabbus qilish yer uchastkalari natsionalizatsiya qilinishi rejalashtirilayotgan manfaatdor shaxslar bilan ochiq muhokama oʻtkazilganidan, shuningdek koʻriladigan naf va chiqimlar baholanganidan keyin amalga oshiriladi. Natsionalizatsiya qilinayotgan yer uchastkasi shartnoma qiymatining va boshqa zararlarning oʻrnini qoplash natsionalizatsiya qilinayotgan mol-mulkka boʻlgan mulk huquqi davlatga oʻtkaziladigan paytga qadar toʻliq hajmda amalga oshiriladi yoki yer uchastkasi mulkdorining xohishiga koʻra boshqa teng qiymatdagi yer uchastkasi mulk qilib beriladi. Natsionalizatsiya qilinayotgan yer uchastkasi shartnoma qiymatining oʻrnini qoplash toʻlovi bir vaqtning oʻzida amalga oshiriladi. Uni boʻlib-boʻlib toʻlashni nazarda tutuvchi natsionalizatsiyani amalga oshirishga yoʻl qoʻyilmaydi. Davlat organi va xususiylashtirilgan yer uchastkasi mulkdori oʻrtasida yer uchastkasi oldi-sotdi shartnomasini tuzish boʻyicha kelishmovchiliklar ustidan sud tartibida nizolashish mumkin. Natsionalizatsiya qilingan yer uchastkasining amalda davlatga oʻtishi qaysi mulkdorning va boshqa shaxslarning natsionalizatsiya qilinayotgan yer uchastkasiga nisbatan huquqlari natsionalizatsiya qilish chogʻida tugatilayotgan yoki cheklanayotgan boʻlsa, faqat oʻsha mulkdor va boshqa shaxslar tomonidan teng qiymatdagi toʻlov olinganidan keyin amalga oshirilishi mumkin. Yer uchastkasi keyinchalik denatsionalizatsiya qilingan taqdirda, sobiq mulkdorlar uni xususiylashtirishda ustuvor huquqqa ega boʻladi.

38. Xususiylashtirilgan yer uchastkasini rekvizitsiya qilish
Xususiylashtirilgan yer uchastkasi tabiiy ofatlar, falokatlar, epidemiyalar, epizootiyalar hollarida va favqulodda xususiyatga ega boʻlgan boshqa holatlarda uning mulkdoridan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga muvofiq olib qoʻyilishi (rekvizitsiya qilinishi) mumkin, bunda xususiylashtirilgan yer uchastkasining mulkdoriga yetkazilgan zararlarning oʻrni qoplanib, unga rekvizitsiya toʻgʻrisida hujjat beriladi. Xususiylashtirilgan yer uchastkasini rekvizitsiya qilish faqat fuqarolarning, jamiyat va davlatning huquqlari va qonuniy manfaatlarini favqulodda holatlar munosabati bilan yuzaga keladigan tahdidlardan himoya qilish maqsadida amalga oshiriladi. Rekvizitsiya amalga oshirilishi bilan bogʻliq boʻlgan holatlarning amal qilishi tugagach, rekvizitsiya qilingan yer uchastkasining sobiq mulkdori saqlanib qolgan mol-mulkini oʻziga qaytarishni talab qilishga haqli. Rekvizitsiya qilingan yer uchastkasini uning mulkdoriga qaytarib berishning imkoni boʻlmagan taqdirda, ushbu yer uchastkasi bozor qiymatining oʻrni qoplanadi yoki uning xohishiga koʻra teng qiymatdagi boshqa yer uchastkasi mulk qilib beriladi. Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan holatlar yuzaga kelgan taqdirda, yer uchastkasini rekvizitsiya qilish zarurati mavjud boʻlmaganda yer uchastkasi ushbu holatlarning amal qilish muddati davrida vaqtincha foydalanish uchun egallanishi mumkin va yer uchastkasining mulkdoriga uning huquqlari vaqtincha cheklanishi tufayli yetkazilgan zararlarning oʻrni qoplanadi. Yer uchastkasining mulkdoriga rekvizitsiya qilingan yer uchastkasining bozor qiymati qaysi baholashga muvofiq qoplansa, oʻsha baholash, rekvizitsiya qilish yoki yer uchastkasi mulkdorining huquqlarini vaqtincha cheklash munosabati bilan yetkazilgan zararlar yuzasidan xususiylashtirilgan yer uchastkasining mulkdori tomonidan sud tartibida nizolashilishi mumkin.

39. Xususiylashtirilgan yer uchastkasini musodara qilish
Xususiylashtirilgan yer uchastkasi jinoyat-protsessual qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda mulkdordan sud qarori asosida olib qoʻyilishi (musodara qilinishi) mumkin.

40. Nizolarni hal etish
Yer uchastkalarini xususiylashtirish sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

41. Yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

42. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va sanoat vazirligi hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

43. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin; davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

44. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun 2020-yil 1-martdan eʼtiboran kuchga kiradi.