Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi X. Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertizasi markazi faoliyatini yanada takomillashtirish hamda sud ekspertlarining malakasini oshirish tizimini tashkil qilish toʻgʻrisida
(resolution, 2025-03-19)

“Sud ekspertizasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Qonun hujjatlarini tarqatish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 2017-yil 8-fevraldagi PQ–2761-son qarori ijrosini taʼminlash, X. Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertizasi markazi (keyingi oʻrinlarda Sud ekspertizasi markazi deb ataladi) faoliyatini yanada takomillashtirish, shuningdek davlat sud ekspertlarining (keyingi oʻrinlarda sud ekspertlari deb ataladi) malakasini va huquqiy bilimlarini oshirish tizimini tashkil qilish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Sud ekspertizasi markazining Buxoro, Jizzax, Navoiy va Namangan hududiy boʻlimlari tashkil etilsin. 3. Sud ekspertlarining malakasini va huquqiy bilimlarini oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi: ikki oy muddatda Buxoro, Jizzax, Navoiy va Namangan viloyatlari hokimliklari bilan birgalikda yangi tashkil etilayotgan Sud ekspertizasi markazining hududiy boʻlimlarini joylashtirish va ish faoliyatini samarali yoʻlga qoʻyish maqsadida ularni bino, mebel, kompyuterlar, boshqa zarur texnika va inventarlar bilan taʼminlash choralarini koʻrsin; Sud ekspertizasi markazining yangi tashkil etilgan hududiy boʻlimlarda joylardagi ehtiyojlar hamda mavjud imkoniyatlarni hisobga olgan holda ekspertiza tadqiqotlarining qoʻshimcha turlarini joriy qilinishini tashkil qilsin; sud ekspertiza xulosalarini xalqaro miqyosda tan olinishi va qoʻllanilishini taʼminlash maqsadida Sud ekspertizasi markazining Odam DNKsi sud biologik ekspertizasi hamda Materiallar, ashyolar va buyumlar kriminalistik ekspertizasi laboratoriyalarining xalqaro ilmiy-texnik talablarga mosligini taʼminlagan holda ularni xalqaro akkreditatsiyadan oʻtkazilishini taʼminlasin; huquqni muhofaza qiluvchi organlar va sudlarning malakali sud ekspertiza xulosalariga boʻlgan ehtiyojlarini, shuningdek ilgʻor xorijiy tajribani hisobga olgan holda sud ekspertizaning yangi, shu jumladan sud lingvistik ekspertizasi, sud avtomobil yoʻllari ekspertizasi va sud kompyuter-texnik ekspertizasi kabi turlarini bosqichma-bosqich amaliyotga tatbiq qilish choralarini koʻrsin; ashyoviy dalillarni qayd qilish boʻyicha maʼlumotlar bazalarini shakllantirish, tadqiqotlarning maqbul metodikalarini tanlash, ekspertiza tadqiqotlarini oʻtkazish muddatlarini qisqartirish, shuningdek Sud ekspertizasi markazini zamonaviy dasturiy taʼminot bilan taʼminlash maqsadida innovatsion loyihalarni amalga oshirsin; bir oy muddatda, ushbu qarordan kelib chiqib, Sud ekspertizasi markazi ustaviga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritsin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi 2017-yilda va har yili Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti parametrlarini shakllantirishda, asoslangan hisob-kitoblarga binoan, Sud ekspertizasi markaziga ushbu qarorning ijrosini taʼminlash uchun zarur mablagʻlar ajratilishini nazarda tutsin. 6. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi X. Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertizasi markazi faoliyatini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida” 2012-yil 14-noyabrdagi 321-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QHT, 2012-y., 46-47-son, 522-modda) 3-ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin. 7. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining adliya vaziri M.M. Ikramov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom “Sud ekspertizasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 271-moddasiga muvofiq davlat sud ekspertlarining malaka oshirish kurslarida muayyan sud-ekspertlik faoliyati boʻyicha malakasini va huquqiy bilimlarini oshirib borish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: davlat sud eksperti (keyingi oʻrinlarda sud eksperti deb ataladi) — davlat sud ekspertiza muassasasining oʻz xizmat vazifalarini bajarish tartibida sud ekspertizasini oʻtkazuvchi sud eksperti; sud-ekspertlik faoliyati — sud ekspertizasini tashkil etish va oʻtkazish boʻyicha faoliyat; vazirliklar va idoralar — sud ekspertizasi muassasalariga ega boʻlgan vazirliklar va idoralar. 3. Sud ekspertlarining malakasini oshirib borish sud ekspertlarining malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat taʼlim talablariga mos ravishda amalga oshiriladi. 4. Sud ekspertlarining malakasini oshirib borish vazirliklar va idoralar tizimida amalga oshiriladi. 5. Sud ekspertlarining huquqiy bilimlari Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Yuridik kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish institutida (keyingi oʻrinlarda — Institut) vazirliklar va idoralarning ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha taqdim qilinadigan buyurtmasiga asosan oshirib boriladi. 6. Institutda sud ekspertlarining huquqiy bilimlarini oshirib borish xarajatlari, shuningdek Institutga asosiy ishdan ajralgan holda boshqa hududlardan yuborilgan sud ekspertlarining oʻqish joyiga kelishi va u yerdan qaytishi boʻyicha bir martalik yoʻl xarajatlari, xizmat safari boʻyicha xarajatlar vazirliklar va idoralarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan qoplanadi. 7. Sud ekspertlari har ikki yilda malakasini va huquqiy bilimlarini oshirib borishi shart. 8. Malakani va huquqiy bilimlarni oshirish oʻz ixtisosligi boʻyicha kamida ikki yillik ish stajiga ega boʻlgan sud ekspertlari uchun tashkil qilinadi. 9. Vazirliklar va idoralar: sud ekspertlarining malakasini oshirish tizimida oʻqishi lozim boʻlgan sud ekspertlarining ehtiyojini aniqlaydi va tarkibini shakllantiradi; huquqiy bilimlarini oshirib borish boʻyicha oʻquv mashgʻulotlarini oʻtkazishda Institutga tashkiliy-metodik jihatdan koʻmaklashadi; sud ekspertlarining malakasini oshirish boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi; sud ekspertlarining huquqiy bilimlarini oshirib borish boʻyicha oʻquv jarayoni sifatini monitoring qiladi. 10. Vazirliklar va idoralar sud ekspertlarining malakasini va huquqiy bilimlarini oshirishning toʻliqligi va oʻz vaqtida amalga oshirilishi uchun masʼuldirlar. 11. Oʻquv jarayonini yuqori ilmiy-uslubiy darajada taʼminlash, malakaviy talablar, oʻquv rejalari va dasturlari asosida kasbiy va huquqiy bilimlar hamda mahoratni doimiy ravishda rivojlantirishga koʻmaklashish uchun zarur boʻlgan nazariy bilimlar, amaliy koʻnikmalar va malakalarni muntazam ravishda yangilab borish sud ekspertlarining malakasini va huquqiy bilimlarini oshirishning maqsadi hisoblanadi. 12. Quyidagilar sud ekspertlarining malakasini va huquqiy bilimlarini oshirishning vazifalari hisoblanadi: sud ekspertlarining kasbiy va huquqiy bilimlari, koʻnikmalari va mahoratlarini uzluksiz yangilab borish mexanizmlarini joriy etish, zamonaviy talablarga muvofiq sud-ekspertlik faoliyati sifatini taʼminlash uchun zarur darajada kasbiy va huquqiy tayyorgarlikni oshirish; malaka oshirishning bevosita va bilvosita shakllarini amaliyotga joriy etish; sud ekspertlari tomonidan zamonaviy multimedia va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini samarali oʻzlashtirish uchun qoʻshimcha shart-sharoitlar yaratish; sud ekspertlarining malakasini va huquqiy bilimlarini oshirish jarayonlarining fan va ishlab chiqarish bilan integratsiyasini taʼminlash, sud ekspertlarining malakasini va huquqiy bilimlarini oshirish tizimini yanada rivojlantirish va modernizatsiya qilish. 13. Sud ekspertlarining malakasini va huquqiy bilimlarini oshirish bevosita va bilvosita shakllarda amalga oshiriladi. 14. Bevosita shaklda malakani va huquqiy bilimlarni oshirish quyidagicha tashkil qilinadi: oʻquv jarayonida ishtirok etish — oʻquv dasturlariga mos holda yangi nazariy va amaliy bilimlar, malaka va koʻnikmalarni oʻzlashtirish; davlat sud ekspertizasi muassasalarida malakaviy amaliyot (stajirovka) oʻtash — sud ekspertlarining amaliy bilimlari, koʻnikma va malakalarini kengaytirish va chuqurlashtirish hamda oʻquv jarayonida olgan nazariy bilimlarini amaliyotda qoʻllash. Sud ekspertlari malakaviy amaliyot (stajirovka) oʻtashni xorijiy davlatlarning sud ekspertlari malakasini oshirishga ixtisoslashgan muassasalarida Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari hamda vazirlik, idoralar va davlat sud ekspertizasi muassasalari bilan xorijiy davlatlarning tegishli muassasalari oʻrtasida tuzilgan shartnomalar, shuningdek xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlar tomonidan sud ekspertizasi muassasalarini rivojlantirish maqsadida ajratiladigan grantlar asosida amalga oshirishlari mumkin. 15. Bilvosita shaklda malakani va huquqiy bilimlarini oshirish — sud ekspertlarining masofadan turib amalga oshiriladigan taʼlim, oʻz bilimini mustaqil oshirishi, tajriba almashishi, davlat sud ekspertizasi muassasalari va Institut tomonidan tashkil etiladigan ekspertlarning seminar, davra suhbati va konferensiyalarda hamda boshqa shu kabi tadbirlarda ishtirok etishi va maʼruzalar bilan chiqishi orqali amalga oshiriladi. 16. Masofadan turib amalga oshiriladigan taʼlim axborot-kommunikatsiya texnologiyalariga asoslanadi va asosiy ishdan ajramagan holda tashkil etiladi. Masofadan turib amalga oshiriladigan taʼlim tegishli oʻquv dasturi asosida tashkil qilinadi hamda malaka oshirishning mustaqil shakli sifatida yoki malakani va huquqiy bilimlarni oshirish bevosita shaklining takribiy qismi sifatida amalga oshirilishi mumkin. 17. Sud ekspertlari oʻzining bilim, koʻnikma va malakasini mustaqil tarzda oshirib borishlari shart. Mustaqil taʼlim sud-ekspertlik faoliyatining ajralmas tarkibiy qismi hisoblanadi. 18. Oʻquv jarayonini tashkil etish Institut hamda vazirliklar va idoralar tomonidan Sud ekspertlarining malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat taʼlim talablariga javob beradigan oʻquv dasturlari asosida amalga oshiriladi. 19. Oʻquv jarayoni guruh tarkibida sud ekspertizalarining bir turi boʻyicha tashkil etiladi. 20. Sud ekspertlarining malakasini va huquqiy bilimlarini oshirishni samarali tashkil qilish uchun Institut hamda vazirliklar va idoralar: oʻqitishning zamonaviy pedagogik uslublari, multimedia va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qoʻllagan holda, sud ekspertizalarining turlari boʻyicha tahliliy qobiliyatlarni va ijodiy fikrlashni rivojlantirishga qaratilgan alohida oʻquv reja va dasturlarini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi; fanlarning sud ekspertiza amaliyoti bilan aloqasini taʼminlaydi, oʻquv jarayonining amaliy yoʻnaltirilganligini, mustaqil taʼlimni, oʻquv jarayonini sud ekspertizasi faoliyatidagi vazifalarni samarali bajarishga yoʻnaltirilganligini kuchaytiradi, oʻquv jarayoniga sud ekspertizasi sohasidagi ilgʻor ilmiy-tadqiqotlar natijalari, pedagogik texnologiyalar, mashgʻulotlar oʻtkazishning samarali shakl va uslublarini joriy etadi; sud ekspertlari tomonidan oʻz mutaxassisligi boʻyicha yangi nazariy bilimlar va zamonaviy tadqiqot usullari, ilgʻor amaliy tajribalar, shuningdek ish faoliyatlarida axborot-texnologiyalaridan foydalanish koʻnikmalarini rivojlantirishni taʼminlaydi; oʻquv jarayoniga taʼlimning interfaol usullari, zamonaviy pedagogika texnologiyalarini, shuningdek Internet jahon axborot tarmogʻidan foydalanib, axborot-kommunikatsiya va masofali taʼlim texnologiyalarini tatbiq qiladi; mamlakatimizda va xorijda ishlab chiqilgan sud ekspertizasi fanlariga taalluqli ilmiy, uslubiy va texnik yangiliklar, ilgʻor tajribalarni oʻrganadi hamda oʻquv jarayoniga joriy qiladi; sud ekspertlarining malakasini va huquqiy bilimlarini oshirish boʻyicha xalqaro tajribani oʻrganadi, shu soha boʻyicha tajriba almashishni tashkil qiladi; oʻquv jarayoniga oid maxsus fanlar boʻyicha adabiyotlarni ishlab chiqadi; sud ekspertizasi tadqiqotlari metodikalarini takomillashtirish, yangi turdagi ekspertizalarni joriy qilish, oʻquv jarayonini rivojlantirishga oid mavzularda konferensiya, simpozium va seminarlar tashkil qiladi hamda bunday anjumanlarda ishtirok etadi; oʻquv jarayonining lozim darajada tashkil qilinishi va oʻtkazilishi uchun javobgar boʻladi. 21. Oʻquv jarayoni muayyan yoʻnalish boʻyicha siklik mashgʻulotlar (kun davomida boshqa turdagi mashgʻulotlarga jalb etmasdan) tarzida amalga oshiriladi. 22. Sud ekspertlarining malakasini oshirish jarayonida malakaviy amaliyot (stajirovka) oʻtkazilishi nazarda tutiladi. 23. Sud ekspertlarining huquqiy bilimlarini oshirib borish vazirliklar va idoralarning buyurtmalariga binoan Institut tomonidan tasdiqlangan reja-grafik asosida amalga oshiriladi. 24. Institutga sud ekspertlarini qabul qilish Institut direktorining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi. 25. Malaka va huquqiy bilimlarini oshirishni oʻtayotgan sud ekspertlariga oʻqishning butun davri mobaynida asosiy ish joyi boʻyicha egallab turgan lavozimi va oʻrtacha oylik ish haqi saqlab qolinadi. 26. Institutga jalb qilingan sud ekspertlari oʻquv jarayonidan quyidagi holatlarda chetlashtiriladi: Institutning ichki tartib-qoidalarini buzganlik uchun; oʻquv dasturlarini oʻzlashtirmaganlik uchun; uzrli sabablarsiz 8 akademik soatdan koʻp oʻquv mashgʻulotlarini qoldirganlik uchun. Uzrli sabablarga koʻra yoki oʻqishning davriyligi va talablariga binoan oʻqishni davom ettira olmagan sud eksperti oʻz arizasiga koʻra oʻquv jarayonidan chetlashtirilishi mumkin. Uzrli sabablarga koʻra oʻqishni davom ettira olmagan sud ekspertiga kelgusida tashkil etiladigan oʻquv guruhlarida oʻqish imkoni beriladi. 27. Institutga jalb qilingan sud ekspertlarini oʻquv jarayonidan chetlashtirish Institut direktorining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi va bu haqda vazirliklar va idoralarga xabar beriladi. 28. Vazirliklar va idoralar tomonidan sud ekspertlarining malakasini oshirish muddati ikki haftadan kam boʻlmasligi kerak. 29. Institutda sud ekspertlarining huquqiy bilimlarini oshirib borish bir haftadan kam boʻlmagan muddatda tashkil etiladi. 30. Oʻquv jarayoni haftasiga koʻpi bilan 36 akademik soat hajmida amalga oshiriladi. 31. Masofali taʼlimda oʻqitish muddati oʻquv jarayoni muddatiga mos holda akademik soatlar bilan aniqlanadi. 32. Oʻquv jarayoniga jalb qilingan sud ekspertlari bilimlarini baholash yakuniy nazoratlar natijasiga koʻra amalga oshiriladi. Malakani oshirish boʻyicha yakuniy nazorat vazirliklar va idoralarda (Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tizimidagi sud ekspertlari uchun –Institutda) test yoki yozma imtihon shaklida oʻtkaziladi. Huquqiy bilimlarni oshirish boʻyicha yakuniy nazorat Institutda test yoki yozma imtihon hamda oʻqish davrida olingan nazariy bilimlar va amaliy koʻnikmalarni aniqlashga qaratilgan suhbat shaklida oʻtkaziladi. 33. Yakuniy nazoratlarni tashkil etish va oʻtkazish uchun vazirliklar va idoralar rahbarlari va Institut direktorining buyruqlari bilan komissiyalar tashkil etiladi. Institutda tashkil etiladigan komissiya tarkibiga vazirliklar va idoralar, oliy taʼlim muassasalari va boshqa tashkilotlarning vakillari ular bilan kelishilgan holda kiritilishi mumkin. Yakuniy nazoratlar natijalari komissiyalar aʼzolari tomonidan imzolanadigan qaydnoma varaqalariga kiritiladi. 34. Oʻquv jarayoniga jalb etilgan va oʻquv dasturini muvaffaqiyatli oʻzlashtirgan sud ekspertlariga tegishli komissiyalar tomonidan ushbu Nizomga 2, 3-ilovalarga muvofiq shakllar boʻyicha sertifikatlar beriladi. 35. Yakuniy nazoratlardan oʻta olmagan yoki uzrli sabablarga koʻra ularda ishtirok eta olmagan sud ekspertiga, uning arizasiga binoan, uch kun muddatda tegishli yakuniy nazoratni qayta topshirish imkoni beriladi. 36. Ushbu Nizomda belgilangan muddatlarda malakasini va/yoki huquqiy bilimlarini oshirmagan yoki yakuniy nazoratlardan takroran oʻta olmagan xodimlar malaka va/yoki huquqiy bilimlarni oshirishdan oʻtmagan deb hisoblanadi. Huquqiy bilimlarni oshirishdan oʻtmagan xodimlar haqidagi maʼlumotnoma Institut tomonidan zarur choralar koʻrish uchun vazirliklar va idoralarga yuboriladi. 37. Malakani va/yoki huquqiy bilimlarni oshirishdan oʻtmagan xodimlarning sud-ekspertlik faoliyati bilan shugʻullanishi hamda ularni sud-ekspertlik faoliyatiga jalb qilish taqiqlanadi. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Yuridik kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti direktori‎________________________ga‎‎‎Davlat sud ekspertlarining huquqiy bilimlarini oshirish kurslarida oʻqishni‎tashkil etish boʻyicha‎ BUYURTMA‎‎‎Davlat sud ekspertlarining huquqiy bilimlarini oshirish kurslarida quyidagi xodim(lar)ni oʻqitish boʻyicha amaliy yordam koʻrsatishingizni soʻrayman:‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎T/r‎Xodim(lar)ning F.I.O.‎‎Xodim(lar)ning lavozimi va maxsus unvoni‎Mutaxassislik yoki yoʻnalish nomi‎‎1.‎‎‎‎‎‎‎2.‎‎‎‎‎‎‎3.‎‎‎‎‎‎‎4.‎‎‎‎‎‎‎5.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎______________________‎‎________________‎‎______________________‎‎(rahbar lavozimi)‎‎(imzo)‎‎(F.I.O.)‎‎ ‎‎‎‏‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI‎ADLIYA VAZIRLIGI‎YURIDIK KADRLARNI QAYTA TAYYORLASH VA MALAKASINI OSHIRISH INSTITUTI‎ Davlat sud ekspertining huquqiy bilimlarini oshirganligi toʻgʻrisida‎ SERTIFIKAT‎№ _______________ ‎‎‎‎‎20___ yil “___” ______________‎‎‎__________________‎ (berilgan joyi) ‎‎‎‎‎‎‎‎‎__________________________________________________________________‎ (Davlat sud ekspertining familiyasi, ismi, otasining ismi)‎‎20___ yil “____” _______________dan 20___ yil “____”_______________gacha ___________________________________ soatli‎______________________________________________________________________ni(huquqiy bilimlarni oshirish kursining nomi)‎‎muvaffaqiyatli tamomladi.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎Komissiya raisi ______________‎‎‎____________________________‎(imzo)‎‎‎‎(F.I.O.)‎(M.Oʻ.)‎‎‎‎‎‎‎‎‎Amal qilish muddati: 2 yil 1. 1-bandning uchinchi va toʻrtinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi X. Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertizasi markazining (keyingi oʻrinlarda Markaz deb ataladi) xodimlarining cheklangan umumiy soni 158 nafar (xizmat koʻrsatuvchi xodimlarni hisobga olmagan holda), ulardan boshqaruv xodimlari 20 nafar boʻlgan tuzilmasi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Oʻzbekiston Respublikasi adliya vaziriga Markaz tuzilmasiga xodimlarning belgilangan umumiy soni va ajratilgan mablagʻlar doirasida oʻzgartirishlar kiritish huquqi berilsin”. 2. 2-bandda: a) quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi qoʻshilsin: “davlat sud ekspertlarining malakasini va huquqiy bilimlarini oshirish boʻyicha faoliyatni tashkil qilish”; b) oltinchi — sakkizinchi xatboshilar tegishli ravishda yettinchi — toʻqqizinchi xatboshilar deb hisoblansin. 3. Qarorga 2-ilova quyidagi tahrirda bayon qilinsin: