Referendum uchastkalari hamda referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2023-05-13)

“Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Qonunning 18-moddasiga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi qaror qiladi: 1. Referendum uchastkalari hamda referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining rasmiy veb-saytida eʼlon qilinsin. 3. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi raisining oʻrinbosari B. Kuchkarov zimmasiga yuklansin. Mazkur Nizom “Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Qonunga muvofiq referendum uchastkalarini tuzish, referendumni oʻtkazuvchi uchastka komissiyalarining (bundan buyon matnda uchastka komissiyalari deb yuritiladi) tarkibini tasdiqlash va uchastka komissiyalari faoliyatining tartibini belgilaydi. 1. Referendum uchastkalari tumanlar, shaharlar hokimlarining taqdimnomasiga binoan referendum oʻtkazuvchi okrug komissiyalari (bundan buyon matnda okrug komissiyalari deb yuritiladi) tomonidan tuziladi. Harbiy qismlarda referendum uchastkalari qismlar yoki harbiy qoʻshilmalar komandirlarining taqdimnomasiga binoan okrug komissiyalari tomonidan tuziladi. Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida referendum uchastkalarini tuzish, uchastka komissiyalarini shakllantirish tartibi va ularning boshqa oʻziga xos xususiyatlari Markaziy saylov komissiyasi tomonidan tasdiqlanadigan alohida nizom bilan belgilanadi. 2. Referendum uchastkalari referendum tayinlash toʻgʻrisidagi qaror eʼlon qilinganidan keyin oʻn besh kundan kechikmay tuziladi. Harbiy qismlarda, olis va borish qiyin boʻlgan yerlarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida ham referendum uchastkalari ana shu muddatda, ayrim hollarda esa istisno tariqasida referendum oʻtkazishga kamida besh kun qolganda tuziladi. 3. Referendum uchastkalari referendumda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolarning, qoida tariqasida, kamida yigirma va koʻpi bilan uch ming nafaridan iborat etib tuziladi. 4. Uchastka komissiyasi okrug komissiyasi tomonidan referendum tayinlash toʻgʻrisidagi qaror eʼlon qilinganidan keyin yigirma besh kundan kechikmay besh — oʻn toʻqqiz nafar aʼzodan, shu jumladan rais, rais oʻrinbosari va kotibdan iborat tarkibda tuziladi. Uchastka komissiyasi tarkibining soni zarur hollarda koʻpaytirilishi yoki kamaytirilishi mumkin. 5. Yigirma bir yoshga toʻlgan, oʻrta yoki oliy maʼlumotga, qoida tariqasida, saylov va referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish borasida ish tajribasiga ega boʻlgan, aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtibor qozongan fuqarolar uchastka komissiyasining aʼzolari boʻlishi mumkin. Referendum oʻtkazuvchi boshqa komissiyalarning aʼzolari, siyosiy partiyalarning aʼzolari, viloyat, tuman va shahar hokimlari, prokuratura organlarining, sudlarning mansabdor shaxslari, fuqarolarning tashabbuskor guruhi tarkibiga kiruvchi shaxslar uchastka komissiyasining aʼzosi boʻlishi mumkin emas. 6. Uchastka komissiyasi aʼzolarining yarmidan koʻpi bitta tashkilotdan tavsiya etilishi mumkin emas, bundan Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, harbiy qismlarda, sanatoriylarda, dam olish uylarida, kasalxonalarda, boshqa statsionar davolash muassasalarida, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum qilish joylarida tashkil etilgan uchastka komissiyalari mustasno. Uchastka komissiyasi aʼzolarining qolgan yarmini shakllantirishda quyidagi zaxiralardan foydalanish tavsiya etiladi: saylov va referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish borasida ish tajribasiga ega, aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtibor qozongan fuqarolar; nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari vakillari; huquqiy bilim va malakaga ega shaxslar (yuriskonsultlar, advokatlar va h.k.); xorijiy tillarni biladigan mutaxassislar. 7. Saylov jarayonini boshqarish axborot tizimi (bundan buyon matnda SJBAT deb yuritiladi) va Saylovchilarning yagona elektron roʻyxati (bundan buyon matnda SYAER deb yuritiladi) kompyuter dasturlari bilan ishlash uchun har bir uchastka komissiyasi tarkibida axborot kommunikatsiya texnologiyalari sohalarida bilim va amaliy koʻnikmaga ega kamida ikki nafar shaxs (asosiy va zaxira) boʻlishi tavsiya etiladi. 8. Uchastka komissiyalari tarkibida, shu jumladan rahbarlik lavozimlarida ayol va erkaklarning teng vakilligini taʼminlashga, shuningdek, nogironligi boʻlgan ijtimoiy faol fuqarolarni tarkibga kiritilishiga eʼtibor qaratilishi kerak. 9. Referendumni tayinlash toʻgʻrisidagi qaror eʼlon qilinganidan keyin fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar oʻz tashabbusiga koʻra yoki xalq deputatlari tuman, shahar Kengashlarining takliflariga asosan uchastka komissiyasi aʼzoligiga nomzodlar zaxirasini shakllantiradi. Harbiy qismlar, sanatoriylar va dam olish uylari, kasalxonalar hamda boshqa statsionar davolash muassasalari rahbarlari tomonidan uchastka komissiyasi aʼzoligiga nomzodlar mazkur tashkilot xodimlari orasidan referendum tayinlash toʻgʻrisidagi qaror eʼlon qilinganidan keyin yigirma kundan kechikmay okrug komissiyasiga tasdiqlash uchun tavsiya etiladi. 10. Referendum uchastkalari tuzilganidan keyin: fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan — fuqarolar yigʻinida yoki fuqarolar vakillarining yigʻilishida yoxud fuqarolar yigʻini majlisida; jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar tomonidan — mehnat jamoalari yigʻilishida uchastka komissiyasi aʼzoligiga nomzodlar zaxirasi muhokama qilinadi hamda yigʻilish (majlis) natijasi bayon bilan rasmiylashtirilib, xalq deputatlari tuman, shahar Kengashlariga koʻrib chiqish uchun taklif qilinadi. 11. Xalq deputatlari tuman, shahar Kengashlari referendum tayinlash toʻgʻrisidagi qaror eʼlon qilinganidan keyin yigirma kundan kechikmay fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar tomonidan bildirilgan takliflarni oʻz majlislarida reglamentda belgilangan tartibda muhokama etadi. Muhokama natijalariga koʻra uchastka komissiyasi aʼzoligiga nomzodlarni tavsiya etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi va nomzodlarning tuzilgan roʻyxati oʻsha kunning oʻzida tegishli okrug komissiyasiga tasdiqlash uchun kiritiladi. 12. Harbiy qismlarda, shuningdek olis va borish qiyin boʻlgan hududlardagi fuqarolar turgan joylarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida referendum uchastkalari referendumga kamida 5 kun qolganda tuzilsa, okrug komissiyalariga referendum uchastkalarini tuzish toʻgʻrisida taqdimnoma bilan birga uchastka komissiyasi aʼzoligiga nomzodlarni tavsiya etish toʻgʻrisidagi qaror ham taqdim qilinadi. 13. Uchastka komissiyasining tarkibi tegishli okrug komissiyasining qarori bilan tasdiqlanadi. 14. Uchastka komissiyasining tarkibini tasdiqlash toʻgʻrisidagi okrug komissiyasining qarori mahalliy davlat hokimiyati organlarining rasmiy veb-saytlarida va boshqa manbalarda eʼlon qilinadi. 15. Quyidagi hollarda uchastka komissiyasi aʼzosi oʻz arizasiga yoki uni komissiya aʼzosi etib tasdiqlagan organning qaroriga koʻra komissiya tarkibidan chiqariladi: referendum oʻtkazuvchi boshqa komissiya tarkibiga saylanganda; siyosiy partiyaga aʼzo boʻlganda; viloyat, tuman, shahar hokimi etib tayinlanganda (tasdiqlanganda); prokuratura yoki sudga masʼul lavozimga tayinlanganda (saylanganda). Uchastka komissiyasi aʼzosi oʻz xohishiga binoan bergan arizasiga koʻra boshqa hollarda ham uni komissiya aʼzosi etib tasdiqlagan organning qarori bilan komissiya tarkibidan chiqarilishi mumkin. 16. Uchastka komissiyasi aʼzosi “Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Qonun talablarini buzgan yoki zimmasidagi majburiyatlariga muntazam ravishda eʼtiborsizlik qilgan taqdirda, u komissiya aʼzosi etib tasdiqlagan organning qarori bilan vakolatlaridan mahrum etilishi mumkin. Bunda komissiya aʼzosining “Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Qonun talablarini buzganligi yoki zimmasidagi majburiyatlarga muntazam ravishda eʼtiborsizlik qilganligiga oid holat u aʼzo boʻlgan komissiyaning dalolatnomasi bilan rasmiylashtiriladi. 17. Uchastka komissiyasi aʼzosi komissiya tarkibidan chiqarilgan yoki komissiya aʼzolarining soni koʻpaytirilgan hollarda komissiyaning yangi aʼzosi mazkur Nizomda belgilangan tartibda tasdiqlanadi. 18. Uchastka komissiyasining raisi, rais oʻrinbosari, kotibi yoki boshqa aʼzolaridan biri komissiyaning qaroriga binoan referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish davrida ishlab chiqarish yoki xizmat vazifalarini bajarishdan ozod qilinishi mumkin. 19. Uchastka komissiyasi aʼzosi oʻz vakolat muddati tugaguniga qadar referendum davrida ish beruvchining tashabbusi bilan ishdan boʻshatilishi yoki uning roziligisiz boshqa ishga oʻtkazilishi mumkin emas. 20. Uchastka komissiyasi raisi, rais oʻrinbosari, kotibi va aʼzolariga tegishincha mazkur Nizomning 1, 2, 3 yoki 4-ilovasiga muvofiq shakldagi guvohnoma beriladi. Uchastka komissiyasi raisining guvohnomasi okrug komissiyasi raisi tomonidan imzolanadi va okrug komissiyasining muhri bilan tasdiqlanadi. Uchastka komissiyasi raisining oʻrinbosari, komissiya kotibi va aʼzolarining guvohnomalari uchastka komissiyasi raisi tomonidan imzolanadi va uchastka komissiyasining muhri bilan tasdiqlanadi. 21. Uchastka komissiyasi oʻz faoliyatini qonuniylik, kollegiallik, oshkoralik va adolatlilik prinsiplari asosida amalga oshiradi. 22. Uchastka komissiyasi ishining tashkiliy shakli uning zaruratga qarab oʻtkaziladigan majlisi hisoblanadi. Uchastka komissiyasining majlisi, agar unda majlis oʻtkazilayotgan kundagi komissiya aʼzolari umumiy sonining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etayotgan boʻlsa, vakolatli hisoblanadi. 23. Uchastka komissiyasining majlisi raisning tashabbusiga koʻra yoki komissiya aʼzolari umumiy tarkibining kamida uchdan bir qismi talabiga binoan chaqirilishi mumkin. 24. Uchastka komissiyasining qarori ochiq ovoz berish yoʻli orqali komissiya aʼzolari umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng boʻlib qolgan taqdirda, raislik qiluvchining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi. 25. Uchastka komissiyasi oʻz faoliyatini ochiq va oshkora amalga oshiradi. Majlisda kun tartibi, unda ishtirok etayotgan komissiya aʼzolarining ismi, familiyasi, otasining ismi, koʻrilgan har bir masala boʻyicha ovoz berish natijalari, qabul qilingan qaror aks etgan bayonnoma yuritiladi. Bayonnoma raislik qiluvchi va kotib tomonidan imzolanadi. Bayonnomaga majlisda qabul qilingan qaror, xulosalar va boshqa hujjatlar, shuningdek komissiya aʼzolarining u yoki bu masala yuzasidan alohida fikrlari yozma shaklda ilova qilinadi. 26. Uchastka komissiyasining majlislarida yuqori turuvchi komissiya aʼzolari, siyosiy partiyalardan, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan, fuqarolar tashabbuskor guruhlaridan kuzatuvchilar (bundan buyon matnda mahalliy kuzatuvchilar deb yuritiladi), ommaviy axborot vositalarining vakillari, boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar ishtirok etishi mumkin. Majlislarga mahalliy davlat hokimiyati organlari, jamoat birlashmalari vakillari va boshqalar taklif etilishi mumkin. 27. Uchastka komissiyasining referendumga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir barcha tadbirlarida, shuningdek referendum kuni ovoz berish xonalarida va ovozlarni sanab chiqishda mahalliy kuzatuvchilar, ommaviy axborot vositalarining vakillari, boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar ishtirok etish huquqiga ega. Ularning vakolatlari tegishli hujjatlar bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak. 28. Uchastka komissiyasi: referendum uchastkasi boʻyicha ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatini SYAER asosida tuzadi; fuqarolarni ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati bilan tanishtiradi, roʻyxatda yoʻl qoʻyilgan xatolar va noaniqliklar toʻgʻrisidagi arizalarni qabul qiladi hamda koʻrib chiqadi va roʻyxatga tegishli oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi masalani hal etadi; uchastka komissiyasi ovoz beruvchi fuqarolarni roʻyxat bilan tanishib chiqish joyi va vaqti toʻgʻrisida xabardor qiladi; referendum kuni oʻz yashash joyida boʻlish va ovoz berishda ishtirok etish imkoniyatiga ega boʻlmagan va muddatidan oldin ovoz bergan ovoz beruvchi fuqarolardan toʻldirilgan ovoz berish byulletenlarini (bundan buyon matnda byulleten deb yuritiladi) yopiq konvertlarda qabul qilib oladi; aholini referendum kuni va ovoz berish joyi toʻgʻrisida xabardor etadi; binoning yashirin ovoz berish kabinalari yoki xonalari, ovoz berish qutilari, shuningdek boshqa jihozlar bilan mazkur Nizomning 5, 6 va 7-ilovalariga muvofiq tayyorlab qoʻyilishini taʼminlaydi; referendum kuni uchastkada ovoz berishni tashkil etadi; sogʻligʻining holatiga yoki boshqa sabablarga koʻra ovoz berish binosiga kela olmagan ovoz beruvchi fuqarolarning iltimosiga binoan ular turgan joyda ovoz berishni tashkil etadi; ovozlarni sanab chiqadi; ovoz beruvchi fuqarolarning va referendum boshqa ishtirokchilarining murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi. “Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. 29. Uchastka komissiyasi raisi: uchastka komissiyasi faoliyatiga rahbarlik qiladi; uchastka komissiyasi majlislarini chaqiradi, ularda raislik qiladi va uni oʻtkazish tartibini belgilaydi; komissiya aʼzolari oʻrtasida vazifalarni taqsimlaydi; davlat organlari, xalqaro tashkilotlar, jamoat birlashmalari bilan munosabatlarda uchastka komissiyasi nomidan ishtirok etadi; uchastka komissiyasi joylashgan bino va ovoz berish xonasining jihozlanishini tashkil etadi; uchastka komissiyasining qarorlarini, uchastka komissiyasi raisining oʻrinbosari, komissiya kotibi va aʼzolarining guvohnomalarini hamda boshqa hujjatlarni imzolaydi; jismoniy va yuridik shaxslardan kelib tushgan murojaatlarni komissiya aʼzolari oʻrtasida koʻrib chiqish uchun taqsimlaydi; ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritilganlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning toʻgʻriligini tekshirish uchun uchastka komissiyasi aʼzolarining uyma-uy aylanib chiqishini tashkillashtiradi va muvofiqlashtirib boradi. uchastka komissiyasi aʼzolarining ovoz berish kunidagi vazifalarini belgilaydi; mahalliy kuzatuvchilar, ommaviy axborot vositalarining vakillari, boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlar kuzatuvchilari bilan komissiya nomidan ish olib boradi; referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish jarayonidagi huquqbuzarliklar aniqlangan taqdirda, bu haqida okrug komissiyasini yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlarni xabardor qiladi; referendum yakunlari eʼlon qilinganidan soʻng komissiya faoliyatiga oid hujjatlarni tegishliligi boʻyicha shahar va tuman davlat arxiviga hamda shahar va tuman hokimliklariga topshiradi; “Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Qonunga hamda mazkur Nizomga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. Uchastka komissiyasi raisi oʻz vakolatlarini bajara olmagan, shuningdek uchastka komissiyasi raisi boʻlmagan taqdirda, uning vakolatlari rais oʻrinbosari yoki uchastka komissiyasi qarori bilan komissiya aʼzolaridan birining zimmasiga yuklatiladi. 30. Uchastka komissiyasi raisining oʻrinbosari: komissiya aʼzolarining faoliyatini muvofiqlashtirib boradi; uchastka komissiyasi aʼzolarining malakasini oshirish va ularning faoliyatini uslubiy jihatdan taʼminlashni tashkil etadi; ommaviy axborot vositalari vakillari bilan aloqalar oʻrnatadi, ularda komissiya faoliyatini har tomonlama yoritilishini tashkillashtiradi; mahalliy kuzatuvchilar, ommaviy axborot vositalarining vakillari, boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilarni tegishli referendum oʻtkazuvchi komissiya tomonidan berilgan hujjatlar asosida roʻyxatga olishni tashkillashtiradi; jismoniy va yuridik shaxslarni, shuningdek ularning vakillarini qabul qiladi va ularning murojaatlarini belgilangan tartibda koʻrib chiqishni tashkil etadi; uchastka komissiyasi aʼzolarini jalb etgan holda komissiya qarorlari ijrosini taʼminlaydi; uchastka komissiyasi raisining topshiriqlarini bajaradi; oʻz vakolatlari doirasida uchastka komissiyasining boshqa aʼzolariga topshiriqlar beradi; “Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Qonunga hamda mazkur Nizomga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. Uchastka komissiyasi raisining oʻrinbosari oʻz vakolatlarini bajara olmagan, shuningdek u boʻlmagan taqdirda, uning vakolatlari komissiya kotibi yoki uchastka komissiyasi qarori bilan komissiya aʼzolaridan birining zimmasiga yuklatiladi. 31. Uchastka komissiyasi kotibi: uchastka komissiyasi majlislarini tashkillashtiradi, muhokama etiladigan masalalar boʻyicha qaror va boshqa hujjatlar loyihalarini tayyorlaydi; uchastka komissiyasi aʼzolarini komissiya majlisi oʻtkazilishi vaqti va joyi haqida xabardor qiladi; uchastka komissiyasi raisi va rais oʻrinbosari topshiriqlarini bajaradi; uchastka komissiyasining faoliyatiga taalluqli ish hujjatlarini nomenklatura asosida yuritadi; okrug komissiyasi kotibidan SJBATga kirish uchun tegishli maʼlumotlarni oladi; ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatini SYAERdan yuklab oladi va komissiya raisiga taqdim etadi; “Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Qonunga hamda mazkur Nizomga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. 32. Uchastka komissiyasining aʼzosi: uchastka komissiyasi raisi tomonidan taqsimlangan taqsimotga asosan oʻziga yuklatilgan vazifalarni hamda rais va uning oʻrinbosari topshiriqlarini oʻz vaqtida, sifatli bajaradi; uchastka komissiyasi majlislarida qatnashadi; koʻrib chiqish oʻziga yuklatilgan jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini belgilangan muddatlarda koʻrib chiqilishini taʼminlaydi; uchastka komissiyasi raisi tomonidan ovoz berish kunidagi belgilangan vazifalarning oʻz vaqtida va sifatli bajarilishini taʼminlaydi; referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish jarayonidagi huquqbuzarliklar aniqlangan taqdirda, ular toʻgʻrisida darhol rais yoki rais oʻrinbosarini xabardor qiladi; ovoz beruvchi fuqaroning shaxsini tasdiqlovchi hujjati asosida uning ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatidagi maʼlumotlarini tekshiradi, unga ovoz berish uchun ovoz berish byulletenini imzo qoʻydirib topshiradi; kuzatuvchilarga va ommaviy axborot vositalari vakillariga ovoz berish jarayonini kuzatish uchun shart-sharoitlar yaratadi. “Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Qonunga hamda mazkur Nizomga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. 33. Uchastka komissiyasining aʼzosi quyidagi huquqlarga ega: komissiya majlislari haqida oldindan xabardor boʻlish; komissiya majlislarida ishtirok etish; komissiya vakolatiga kiritilgan masalalar yuzasidan taklif kiritish va mazkur masala boʻyicha ovoz berish oʻtkazilishini talab qilish; komissiyaning referendumga oid hujjatlari bilan tanishish hamda bu hujjatlarning nusxalarini olish; komissiya majlisida muhokama etilgan masalalar yuzasidan ovoz berish va uning qarorlarini qonunda belgilangan tartibda imzolash. 34. Davlat organlari va jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar uchastka komissiyalariga oʻz vakolatlarini amalga oshirishida koʻmaklashishi, ularning ishi uchun zarur maʼlumotlarni taqdim etishi shart. 35. Uchastka komissiyasi referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan davlat organlariga hamda jamoat birlashmalarining organlariga, korxonalarga, muassasalarga, tashkilotlarga, mansabdor shaxslarga murojaat qilish huquqiga ega, ular qoʻyilgan masalani koʻpi bilan uch kunlik muddatda koʻrib chiqishi va uchastka komissiyasiga javob qaytarishi shart. 36. Uchastka komissiyasining oʻz vakolatlari doirasida qabul qilgan qarori barcha davlat organlari, siyosiy partiyalar va boshqa jamoat birlashmalari, mehnat jamoalari va harbiy qismlar, korxonalarning, muassasalarning va tashkilotlarning rahbarlari ijro etishi uchun majburiydir. 37. Uchastka komissiyasi mazkur Nizomning 8-ilovasiga muvofiq shakldagi muhrga ega boʻladi. 38. Uchastka komissiyasi okrug komissiyasi tomonidan tasdiqlanganidan soʻng quyidagi tadbirlarni amalga oshiradi: bir kunlik muddatda uchastka komissiyasining birinchi tashkiliy majlisida quyidagi masalalarni koʻrib chiqadi: uchastka komissiyasining referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishga doir ish rejasini tasdiqlash; uchastka komissiyasi aʼzolari oʻrtasida vazifalarni taqsimlash; uchastka komissiyasi aʼzolari tomonidan fuqarolarning har kunlik qabulini tashkil etish; uchastka komissiyasi aʼzolarining navbatchiligini tashkil qilish; uchastka komissiyasining ish hujjatlari nomenklaturasini ishlab chiqish, tasdiqlash va amalda qoʻllash toʻgʻrisida qaror qabul qilish. 39. Uchastka komissiyasi joylashgan binoni belgilangan tartibda jihozlashga zarur boʻlgan tashkiliy ishlarni amalga oshiradi. 40. Ovoz beruvchi fuqarolarni uchastka komissiyasining telefon raqami, ish vaqti va ovoz berish joyi haqida xabardor qiladi. 41. Ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatlarining tuzilishini va ularning referendumga kamida oʻn kun qolganida hamma tanishib chiqishi uchun taqdim etilishini taʼminlaydi. Ushbu roʻyxatda faqat ovoz beruvchi fuqarolarning familiyasi, ismi, otasining ismi va tugʻilgan yili koʻrsatiladi. Sanatoriylar va dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin boʻlgan yerlarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan uchastkalarda esa ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlari ovoz berish kuniga yetti kun qolganida hamma tanishishi uchun taqdim qiladi. Ushbu roʻyxatda faqat ovoz beruvchi fuqarolarning familiyasi, ismi, otasining ismi va tugʻilgan yili koʻrsatiladi. 42. Referendum uchastkasi hududida yashovchi birinchi marta ovoz beruvchi, bemor, yoshi ulugʻ hamda imkoniyati cheklangan, nogironligi boʻlgan ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatini shakllantiradi. 43. Okrug komissiyalaridan dalolatnoma asosida byulletenlarni hamda Brayl alifbosi asosida tayyorlangan trafaretni qabul qilib oladi va ularning saqlanishini taʼminlaydi. 44. Ovoz beruvchi fuqarolarni ovoz berish kuni, vaqti va joyi toʻgʻrisida referendumdan kamida oʻn kun oldin xabardor qiladi. 45. Okrug komissiyasidan olingan byulletenlarni ikki nafar uchastka komissiyasi aʼzosining imzosi va komissiya muhri bilan tasdiqlaydi hamda ularning saqlanishini taʼminlaydi. 46. Referendum uchastkalarida ovoz berishni tashkil etish va uni oʻtkazish uchun zarur boʻlgan binolar va jihozlarni davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar uchastka komissiyalari ixtiyoriga bepul berib turadilar. Lozim boʻlgan darajada jihozlangan ovoz berish xonalari tuman va shahar hokimliklari tomonidan uchastka komissiyalariga referendum oʻtkaziladigan kundan kamida oʻn bir kun oldin taqdim etilishi kerak. 47. Uchastka komissiyalari joylashgan binolar oʻrnatilgan tarzda jihozlanishi va quyidagilarga ega boʻlishi kerak: Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi (binoning ustida va ichida); Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi (binoning ichida); referendum uchastkasining tartib raqami koʻrsatilgan peshlavha; yorugʻ va keng ovoz berish xonasi; qulflanadigan seyf yoki metall shkaf; yozuv anjomlari bilan taʼminlangan yashirin ovoz berish kabinalari (1000 nafargacha ovoz beruvchi fuqaro uchun kamida 2 ta, 2000 nafargacha ovoz beruvchi fuqaro uchun kamida 3 ta, 3000 nafargacha ovoz beruvchi fuqaro uchun kamida 4 ta); jismoniy imkoniyati cheklangan shaxslar uchun moʻljallangan yashirin ovoz berish kabinalari; statsionar ovoz berish qutisi; koʻchma ovoz berish qutisi; plastmassali plombalar (umumiy 7 dona, shundan, 3 tasi statsionar ovoz berish qutisi uchun, 1 tasi koʻchma ovoz berish qutisi uchun, 1 tasi qop uchun, 2 tasi zaxira uchun); uchastka komissiyasining muhri; zarur mebellar, orgtexnika vositalari (kompyuter, printer, skaner, nusxa koʻchiruvchi uskuna, UPS), telefon, televizor; ikkitadan kam boʻlmagan SJBAT talablariga javob beruvchi kompyuter va ularga kerakli boʻlgan moslamalar (UPS, printer, skaner va boshqalar) hamda uzluksiz Internet aloqasi; kuzatuvchilar uchun alohida joylar; yongʻinga qarshi vositalar. Uchastka komissiyasi joylashgan bino va unga olib boruvchi yoʻlaklar ozoda va taʼmirlangan, yoritish moslamalari oʻrnatilgan boʻlishi kerak. Ovoz berish binosida yoki bevosita uning oldida uchastka komissiyasi stend jihozlaydi, unga ovoz berish byulletenining namunasi va uni toʻldirish tartibi joylashtiriladi, agar referendumga qonun loyihasi qoʻyilgan boʻlsa, stendga shu loyihaning matni ham joylashtiriladi. Agar referendumga qoʻyilgan qonun loyihasi amaldagi qonunning bekor qilinishini yoki unga oʻzgartishlar yoxud qoʻshimchalar kiritilishini nazarda tutsa, stendga bekor qilinishi, oʻzgartirilishi yoxud qoʻshimchalar kiritilishi taklif qilinayotgan amaldagi qonun matni joylashtiriladi. 48. Referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishga taalluqli maʼlumotlar joylashtiriladigan stendlarda quyidagilar joylashtiriladi: referendum sanasiga bagʻishlangan plakatlar (Oʻzbekiston Respublikasi referendumiga___ kun qoldi); referendum uchastkasining xaritasi; uchastka komissiyasi aʼzolarining tarkibi, ish rejasi, navbatchilik jadvali; referendumga qoʻyilgan masala haqida axborot; fuqarolar murojaati uchun Markaziy saylov komissiyasining ishonch telefoni yoki elektron manzili, okrug komissiyasi, tegishli tuman (shahar) sudi va prokuraturasining telefon raqamlari aks ettirilgan maʼlumotlar; ovoz berish tartibi; ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati; referendumga oid infografik koʻrinishdagi tushuntirish materiallari va axborotlar. 49. Ovoz berish xonasiga olib boruvchi yoʻllarda referendum uchastkasining mazkur Nizomning 9-ilovasida belgilangan shakldagi koʻrsatkichlari koʻrinarli joylarga joylashtirilishi kerak. 50. Uchastka komissiyasi binosi peshtoqiga mazkur Nizomning 10-ilovasida belgilangan shaklda referendum uchastkasi tartib raqami yozilgan peshlavha joylashtiriladi, binoga kirish joyida nogironlar aravachasiga moslashtirilgan nishab yoʻlaklari (panduslar) boʻlishi va ularning belgilangan talablarga (eni kamida 90 santimetr, chiqish burchagi 30° dan koʻp boʻlmagan) mos kelishi kerak. 51. Uchastka komissiyasida yuritiladigan quyidagi ish yuritish daftari va jildlari boʻlishi lozim: uchastka komissiyasining qarorlari, bayonnomalari va dalolatnomalarining jildi; kirish, chiqish hujjatlarini, shu jumladan murojaatlarni roʻyxatga olish daftari va jildi; kuzatuvchilarni roʻyxatga olish daftari. 52. Ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati uchastka komissiyasi tomonidan SYAER asosida tuziladi. Har bir fuqaro ovoz beruvchi fuqarolarning faqat bitta roʻyxatiga kiritilishi mumkin. Referendum kuniga qadar yoki referendum kuni oʻn sakkiz yoshga toʻlgan, roʻyxat tuzilayotgan paytda mazkur referendum uchastkasi hududida doimiy yoki vaqtincha istiqomat qilayotgan Oʻzbekiston Respublikasining barcha fuqarolari ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritiladi. Roʻyxatga ovoz beruvchi har bir fuqaroning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi va turar joy manzili kiritiladi. Qonunga muvofiq hamda sudning qarori asosida referendumda ishtirok etish huquqidan mahrum etilgan fuqarolar ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritilmaydi. 53. Uchastka komissiyasi kotibi SJBATga kirish huquqini olish uchun okrug komissiyasiga murojaat qiladi. Okrug komissiyasi kotibi SJBATga kirish huquqini uchastka komissiyasi kotibiga taqdim qiladi. Uchastka komissiyasi tuzilganidan soʻng uch kun ichida komissiyaning kotibi SJBATga kirib taqsimlangan mazkur uchastkada ovoz beruvchi fuqarolarning dastlabki roʻyxatini yuklab oladi. Komissiya kotibi ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatini tekshirib chiqadi, chop etadi va uchastka komissiyasi raisiga taqdim qiladi. Uchastka komissiyasining raisi komissiya aʼzolariga ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritilgan fuqarolar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning toʻgʻriligini aniqlashtirish uchun taqsimlaydi. 54. Uchastka komissiyasi ovoz beruvchi fuqarolarning dastlabki roʻyxatini olganidan soʻng mazkur referendum uchastkasi hududida yashovchi ovoz beruvchi fuqarolarni aniqlashtirish choralarini koʻradi. Hokimliklar, tegishli idoralar, shu jumladan mahalla fuqarolar yigʻinlari, profilaktika inspektorlari uchastka komissiyasi soʻroviga asosan mazkur referendum uchastkasi hududida istiqomat qilayotgan fuqarolar haqida maʼlumotlarni 24 soat ichida taqdim etishlari shart. Uchastka komissiyasi aʼzolari referendum uchastkasi hududida yashovchi ovoz beruvchi fuqarolar toʻgʻrisida maʼlumotlarga zarurat boʻlganda, uyma-uy aylanib chiqish orqali aniqlik kiritadi. Uchastka komissiyasi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatini tuzish ishlariga jamoatchilik vakillari va volontyorlarni jalb qilishi mumkin. Tuman va shahar hokimliklari ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlarini aniqlashtirish ishlariga koʻmaklashadi. Uchastka komissiyasi aʼzolari uyma-uy aylanib chiqish vaqtida fuqarolarning ovoz berish kuni ushbu referendum uchastkasi hududida boʻlish-boʻlmasligiga, ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatidagi ushbu fuqarolarga oid maʼlumotlarda xato-kamchiliklar bor yoʻqligiga aniqlik kiritadi. Referendum uchastkasi hududida vaqtincha istiqomat qilayotgan fuqarolar borligi aniqlansa, biroq ular ushbu referendum uchastkasida ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritilmagan boʻlsa hamda oʻzaro suhbat chogʻida ularning ovoz berish kuni ushbu referendum uchastkasi hududida boʻlishi aniqlansa, ulardan xohishiga koʻra mazkur Nizomning 11-ilovasiga muvofiq namunadagi ariza olinadi. Agarda fuqaro ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati bilan tanishish jarayonida oʻzi haqidagi maʼlumotlar xato kiritilgan yoki oʻzi istiqomat qilayotgan hududdan boshqa hududda joylashgan referendum uchastkasidagi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritilganligini aniqlagan taqdirda, bevosita oʻzi istiqomat qilib turgan hududdagi referendum uchastkasiga borib, yuqorida qayd etilgan namunadagi ariza bilan murojaat qilishi mumkin. Fuqaroning arizasi komissiya raisi yoki kotibi tomonidan qaydlov daftarida roʻyxatga olinadi, shundan soʻng SJBATda belgilangan shakldagi elektron soʻrovnoma toʻldiriladi va ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga oʻzgartirish kiritish uchun tegishincha respublika, viloyat yoki tuman ishchi guruhiga (bundan buyon matnda ishchi guruhi deb yuritiladi) avtomatik tarzda yuboriladi. Ishchi guruh elektron soʻrovnomani koʻrib chiqadi va SJBATdagi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga oʻrnatilgan tartibda tegishli oʻzgartirish kiritadi. Arizasiga binoan referendum uchastkasi oʻzgartirilgan yoki ariza bilan murojaat qilmagan fuqaroni boshqa referendum uchastkasiga oʻtkazilishiga yoki tortib olinishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Ariza rad etilgan hollarda uchastka komissiyasi fuqaroga uning arizasi rad etilishining asoslari koʻrsatilgan holda maʼlumotnoma berishi shart. 55. Ovoz beruvchi fuqaroning oʻz xohishiga koʻra bergan arizasiga muvofiq quyidagilar ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga oʻzgartirish va tuzatishlar kiritish uchun asos boʻlishi mumkin: ovoz beruvchi fuqaroning tegishli referendum uchastkasi hududida doimiy yoki vaqtincha istiqomat qilishi; yoshi oʻn sakkizga toʻlganligini tasdiqlovchi hujjat; sudning fuqaroni referendumda ishtirok etish huquqidan mahrum etish toʻgʻrisidagi qarori bekor qilinganligini tasdiqlovchi hujjat. 56. Harbiy qismlardagi harbiy xizmatchi-ovoz beruvchi fuqarolarning, shuningdek harbiy xizmatchilarning harbiy qismlar joylashgan hududlarda yashovchi oila aʼzolari va boshqa ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxati harbiy qismlarning komandirlari taqdim etadigan maʼlumotlar asosida tuziladi. Harbiy qismlardan tashqarida istiqomat qiluvchi harbiy xizmatchilar yashash joylari boʻyicha umumiy asoslarda ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritiladi. Sanatoriylarda va dam olish uylarida, kasalxonalarda va boshqa statsionar davolash muassasalarida, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan referendum uchastkalari boʻyicha ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatlari mazkur muassasalar rahbarlari tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar asosida uchastka komissiyasi tomonidan tuziladi. Sanatoriylarda va dam olish uylarida, kasalxonalarda va boshqa statsionar davolash muassasalarida, shuningdek qamoqda saqlash joylarida tashkil etilgan referendum uchastkalaridagi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritilgan fuqarolar haqida ushbu uchastka komissiyasi bunday fuqarolarni doimiy yoki vaqtincha yashash joyidagi uchastka komissiyasiga axborot yetkazish choralarini koʻrishi lozim. Xabardor qilingan uchastka komissiyasi oʻz referendum uchastkasidagi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga ushbu ovoz beruvchi fuqaro boshqa referendum uchastkasida ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritilganligi haqida yozuv kiritadi hamda uni yakuniy bayonnomada referendum uchastkasidagi ovoz beruvchi fuqarolarning umumiy soniga kiritmaydi. 57. Ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatini aniqlashtirish ishlari olib borilayotgan vaqtda fuqarolarga muddatidan oldin ovoz berishni amalga oshirish imkoniyati va boshqa huquqlari tushuntiriladi. 58. Ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlari referendumga kamida oʻn kun qolganida uchastka komissiyasi kotibi tomonidan SJBATdan yuklab olinadi, chop qilinadi, uchastka komissiyasi raisi va kotibi tomonidan imzolanadi, uchastka komissiyasi muhri bilan tasdiqlanadi va hamma tanishib chiqishi uchun taqdim etiladi. Ushbu roʻyxatda faqat ovoz beruvchi fuqarolarning familiyasi, ismi, otasining ismi va tugʻilgan yili koʻrsatiladi. Uchastka komissiyasi ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlari hamma tanishib chiqishi uchun taqdim etilganidan keyin ham aniqlangan xato-kamchiliklarni bartaraf etish maqsadida referendumga besh kun qolguniga qadar ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlariga oʻzgartirish kiritish uchun ishchi guruhlarga elektron soʻrovnoma yuborishi mumkin. Ishchi guruhlar elektron soʻrovnomani shu kunning oʻzida koʻrib chiqib, belgilangan tartibda hal etadi. Sanatoriylarda va dam olish uylarida, kasalxonalarda va boshqa statsionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin boʻlgan hududlardagi fuqarolar turgan joylarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan uchastkalarda ovoz beruvchi fuqarolarning yakuniy roʻyxati referendumga uch kun qolganida hamma tanishib chiqishi uchun taqdim etiladi. Ushbu roʻyxatda faqat ovoz beruvchi fuqarolarning familiyasi, ismi, otasining ismi va tugʻilgan yili koʻrsatiladi. 59. Ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlariga oʻzgartishlar kiritish referendumga besh kun qolganida toʻxtatiladi. Uchastka komissiyasi kotibi referendumga uch kun qolganida oʻz hududidagi ovoz beruvchi fuqarolarning oxirgi roʻyxatlarini SJBATdan yuklab oladi, chop etadi va uchastka komissiyasi raisiga taqdim qiladi. Ushbu roʻyxat uchastka komissiyasi raisi va kotibi tomonidan imzolanadi, uchastka komissiyasi muhri bilan tasdiqlanadi hamda ovoz berish kuni ushbu roʻyxatdan foydalaniladi. 60. Ovoz berish kuni biron-bir sabab bilan ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kirmay qolgan ovoz beruvchi fuqarolar shaxsini, fuqaroligi va yashash joyini (ushbu referendum uchastkasi hududida doimiy yashash joyi yoki vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olinganligini) tasdiqlovchi hujjat asosida uchastka komissiyasi raisiga yozma ariza bilan murojaat qiladi. Ovoz beruvchi fuqaroning murojaati asosida qaydlov daftariga uning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi, yashash joyi haqida tegishli yozuv kiritadi va ushbu maʼlumotlar uchastka komissiyasi raisi yoki kotibining va fuqaroning imzosi bilan tasdiqlanadi. Shundan soʻng fuqaroni ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati ilovasiga kiritish masalasi quyidagi harakatlar ketma-ketligida hal etiladi: 1-harakat: uchastka komissiyasi raisi fuqaroning referendum uchastkasini SJBATdan izlab topadi; 2-harakat: izlab topilgan referendum uchastkasidagi komissiya raisi bilan aloqa vositasi (telefon) orqali bogʻlanadi. Rais bilan bogʻlanish imkoniyati boʻlmagan taqdirda 3 va 4-harakatlarni amalga oshirish boʻyicha tegishli ishchi guruhga xabar beriladi; 3-harakat: ushbu uchastkada fuqaroning ovoz bergan/bermaganligini aniqlaydi; 4-harakat: ovoz bermaganlik fakti aniqlanganidan soʻng, fuqaroning ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati ilovasi asosida ovoz berayotganligi haqida maʼlum qiladi (fuqaroni ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritgan uchastka komissiyasini xabardor qiladi); 5-harakat: fuqaroni mazkur Nizomning 12-ilovasiga muvofiq ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati ilovasiga kiritadi va unga byulleten beradi. Xabardor qilingan uchastka komissiyasi raisi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga ushbu fuqaro boshqa referendum uchastkasida ovoz berganligi haqida maʼlumot kiritadi hamda yakuniy bayonnomani toʻldirish paytida uni uchastkadagi ovoz beruvchi fuqarolarning umumiy soniga qoʻshib hisoblamaydi. Quyidagi hollarda fuqaroni ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati ilovasiga kiritish rad etiladi: fuqaro SJBATdagi referendum uchastkasi boʻyicha ovoz bergan boʻlsa; fuqaro doimiy yoki vaqtincha roʻyxatga olinmagan yashash joyi boʻyicha uchastka komissiyasiga murojaat qilgan boʻlsa. Bunda uchastka komissiyasi raisi fuqaroning doimiy yoki vaqtinchalik yashash joyi boʻyicha boshqa referendum uchastkasida ovoz berishi kerakligini tushuntiradi. 61. Referendum kuni oʻz yashash joyida boʻlish imkoniyatiga ega boʻlmagan ovoz beruvchi fuqaro muddatidan oldin ovoz berish huquqiga ega. 62. Muddatidan oldin ovoz berish referendumga oʻn kun qolganida boshlanadi va referendumga uch kun qolganida tugallanadi. 63. Muddatidan oldin ovoz berishni oʻtkazish vaqti Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi va ovoz beruvchi fuqarolarning, kuzatuvchilarning, eʼtiboriga ommaviy axborot vositalari orqali yetkaziladi. 64. Uchastka komissiyalari referendum uchastkasidagi ovoz beruvchi fuqarolar umumiy sonining besh foizi miqdorida byulletenlarni hamda konvertlarni okrug komissiyasidan muddatidan oldin ovoz berish boshlanishiga kamida uch kun qolganida oladilar. 65. Muddatidan oldin ovoz berishni amalga oshirish uchun ovoz beruvchi fuqaro referendum kunida boʻla olmasligining sabablari (taʼtil, xizmat safari, xorijga chiqish va hokazo) koʻrsatilgan ariza asosida tegishli uchastka komissiyasidan byulleten va konvertni oladi. Uchastka komissiyasi ovoz beruvchi fuqarodan referendum kunida boʻla olmasligining sabablarini tasdiqlovchi qoʻshimcha hujjatlarni talab qilishi taqiqlanadi. 66. Ovoz beruvchi fuqaro byulletenni olganligi haqida tegishli uchastka komissiyasining kamida ikki nafar aʼzosi hozirligida mazkur Nizomning 13-ilovasiga muvofiq shakldagi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati koʻchirmasiga imzo qoʻyadi. Uchastka komissiyasi aʼzosi muddatidan oldin ovoz bergan ovoz beruvchi fuqaroni SJBATdagi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatida muddatidan oldin ovoz bergan fuqaro sifatida belgilashi shart. 67. Byulleten maxsus jihozlangan yashirin ovoz berish kabinasida yoki xonasida ovoz beruvchi fuqaro tomonidan mustaqil qaror qabul qilishi orqali toʻldiriladi. Bunda fuqaro oʻzi ovoz berayotgan variant roʻparasida, oʻng tomonda joylashgan boʻsh kvadratga “+” yoki “” yoxud “x” belgisini qoʻyadi. Ovoz beruvchi fuqaro toʻldirilgan byulletenni konvertga soladi va yelimlab yopadi. 68. Ovoz beruvchi fuqaro toʻldirilgan byulletenni yopiq konvertda uchastka komissiyasi aʼzosiga topshiradi. Uchastka komissiyasining aʼzosi ovoz beruvchi fuqaro hozirligida konvertning yopiqligini tekshiradi va konvertning yelimlangan joyiga uchastka komissiyasining ikki nafar aʼzosining imzolari qoʻyilib, ular komissiyaning muhri bilan tasdiqlanadi. Konvert referendum kuni ovoz berish jarayoni yakunlanguniga qadar uchastka komissiyasining seyfida saqlanadi. 69. Referendum kuni ovoz berish binosi uchastka komissiyasi aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi hozir boʻlganda ochiladi. Bunda, mahalliy kuzatuvchilar, ovoz beruvchi fuqarolar, ommaviy axborot vositalarining vakillari, boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar hozir boʻlishlari mumkin. 70. Uchastka komissiyasi raisi yoki rais oʻrinbosari tomonidan komissiya aʼzolarining ovoz berish kunidagi vazifalari belgilanadi. 71. Uchastka komissiyasi aʼzolariga komissiyaning ikki nafar aʼzosi tomonidan imzolangan, muhr bilan tasdiqlangan holda tayyorlab qoʻyilgan byulletenlar mazkur Nizomning 14-ilovasiga muvofiq shakldagi dalolatnoma asosida topshiriladi. Ovoz beruvchi fuqarolarga tartibli ravishda byulletenlarni berish maqsadida, har bir uchastka komissiyasi aʼzosiga ovoz beruvchi fuqarolar familiyasi alifbo ketma-ketligida ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati asosida taqsimlab beriladi. 72. Ovoz berish kuni referendum uchastkasida soat 8:00 da Oʻzbekiston Respublikasining Davlat madhiyasi yangraydi. Uchastka komissiyasining raisi ovoz berish boshlanganligini eʼlon qiladi. 73. Uchastka komissiyasining raisi komissiya aʼzolari hozirligida ovoz berish qutilarining boʻshligini tekshiradi va ularni bir marotaba ishlatiladigan plastmassa plombalar bilan plombalaydi. Plombalar raqami koʻrsatilgan holda mazkur Nizomning 15-ilovasiga muvofiq shaklda dalolatnoma tuziladi. 74. Uchastka komissiyasi raisi tomonidan referendum uchastkasidagi ovoz beruvchi fuqarolar soni, okrug komissiyasidan olingan byulletenlarning soni, shuningdek, muddatidan oldin ovoz bergan fuqarolar soni maʼlum qilinadi. 75. Uchastka komissiyasi raisi yoki uning oʻrinbosari mahalliy kuzatuvchilar, ommaviy axborot vositalarining vakillari, boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilarni tegishli referendum oʻtkazuvchi komissiya tomonidan berilgan mandati va shaxsini tasdiqlovchi hujjati asosida roʻyxatga oladi. Uchastka komissiyasi ularni roʻyxatga olgandan keyin ularga oʻz vakolatlarini toʻlaqonli hamda toʻsqinliksiz amalga oshirishi uchun sharoit yaratib beradi. 76. Uchastka komissiyasi raisi, rais oʻrinbosari yoki kotibi tomonidan ovoz berish boshlanganligi haqida aloqa vositalari orqali okrug komissiyasiga xabar beriladi. 77. Ovoz beruvchi fuqarolarga taqdim etilgan byulletenlar sonining hisobi har soatda yuritib boriladi. 78. Uchastka komissiyasi raisi ovoz berishni tashkil etish va oʻtkazishni muvofiqlashtirib boradi hamda nazorat qiladi, zarurat boʻlganda komissiya aʼzolariga yordam koʻrsatadi, ular vaqtinchalik yoʻq boʻlgan hollarda ularni boshqa aʼzolar bilan almashtiradi. 79. Uchastka komissiyasi uchastkadagi roʻyxat boʻyicha ovoz berishda ishtirok etuvchi har bir ovoz beruvchi fuqaroga bir donadan ortiq byulleten berilmasligini taʼminlaydi. Ovoz beruvchi har bir fuqaroga bittadan ortiq byulleten berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Buzib qoʻyilgan byulletenni ovoz beruvchi fuqaroning iltimosiga koʻra yangisiga almashtirib berilganligi bundan mustasno. 80. Qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylari rahbarlarining taqdimnomasiga asosan referendum uchastkalari okrug komissiyasi qarori bilan tuziladi. Bu referendum uchastkalari ular joylashgan hududdagi referendum okruglariga kiradi. Ayrim hollarda, manzil-koloniyasi maʼmuriyatining tegishli okrug komissiyasiga bergan taklifiga asosan mazkur muassasalarda saqlanayotgan ovoz beruvchi fuqarolar koʻchma ovoz berish qutisi orqali ovoz beruvchi fuqarolarning turgan joyida ovoz berishi uchun manzil-koloniyasi joylashgan hududdagi referendum uchastkasiga biriktirish toʻgʻrisida okrug komissiyasining qarori qabul qilinishi mumkin. 81. Qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarining rahbari tomonidan uchastka komissiyasi aʼzoligiga nomzodlar mazkur muassasa xodimlari orasidan okrug komissiyasiga tasdiqlash uchun tavsiya etiladi. Zarurat tugʻilganida, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarining rahbari tomonidan “Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida”gi Qonunning 23-moddasiga muvofiq boshqa shaxslar va jamoatchilik vakillari ham uchastka komissiyasi aʼzoligiga nomzod sifatida tavsiya etilishi mumkin. 82. Qamoqda saqlash joylarida ushlab turilgan hamda qamoqqa olingan shuningdek, ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan va uncha ogʻir boʻlmagan jinoyatlar sodir etganligi uchun sudning hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan shaxslar qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan referendum uchastkalaridagi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritiladi. 83. Qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan referendum uchastkalari boʻyicha ovoz beruvchi fuqarolarning roʻyxatlari mazkur muassasalar rahbarlari tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar asosida uchastka komissiyasi tomonidan tuziladi. 84. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi markazlashgan tartibda qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan referendum uchastkalaridagi ovoz beruvchi fuqarolar haqidagi maʼlumotlarni ovoz berish kuniga kamida bir oy qolgunga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat personallashtirish markaziga Saylovchilar yagona elektron roʻyxatiga tuzatishlar kiritish uchun yuboradi. Agarda mazkur muassasalarda tuzilgan referendum uchastkalaridagi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatida oʻzgarishlar amalga oshirilsa, ovoz berish kuniga kamida besh kun qolgunga qadar ushbu maʼlumotlar ham Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat personallashtirish markaziga yetkazib berish choralari koʻriladi. 85. Manzil-koloniyalarida referendum uchastkalari tuzilmagan holatlarda, ular biriktirilgan uchastka komissiyalariga muassasadagi ovoz beruvchi fuqarolar haqidagi maʼlumotlar ushbu muassasa rahbari tomonidan ovoz berish kuniga kamida yetti kun qolganida taqdim etiladi. 86. Kuzatuvchilar va akkreditatsiyadan oʻtgan ommaviy axborot vositalari vakillari qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan referendum uchastkalariga borishi haqida uchastka komissiyasini kamida uch kun oldin xabardor qilishi kerak. 87. Uchastka komissiyasi, oʻz navbatida, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarining maʼmuriyatiga mazkur Nizomning 86-bandida koʻrsatilgan shaxslar haqidagi maʼlumotlarni (ularning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan yili, referendumda kim sifatida ishtirok etishi) ushbu muassasaga toʻsiqsiz kirib-chiqishlari uchun taqdim etadi. Qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarining maʼmuriyati ularning kirib chiqishi va xavfsizligini taʼminlash, ichki tartib-qoidalariga rioya etishi uchun masʼul hisoblanadi. 88. Qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarining ichki-tartib qoidalari va rejimidan kelib chiqib, ovoz beruvchi fuqarolar ovoz berish binosiga kichik guruhlarga boʻlingan holda olib kelinadi. Referendum uchastkasi tuzilmagan manzil-koloniyalarida biriktirilgan uchastka komissiyasi tomonidan ovoz beruvchi fuqarolarning turgan joyida ovoz berish tashkil etiladi. Biriktirilgan uchastka komissiyasi mazkur fuqarolarni ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati ilovasiga kiritadi. 89. Ovoz berish referendum kuni soat 8:00 dan 20:00 gacha oʻtkaziladi. 90. Ovoz berish binosiga kelgach, ovoz beruvchi fuqaro uchastka komissiyasining aʼzosiga oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatadi (pasport, ID-karta, harbiy guvohnoma, yangi namunadagi milliy haydovchilik guvohnomasi, fuqarolik pasportini yoʻqotgan fuqarolarga ichki ishlar organlari tomonidan berilgan vaqtinchalik maʼlumotnoma, jazoni oʻtab boʻlganlik yoki jazodan ozod qilinganlik toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma) hamda ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga imzo qoʻyadi. Shundan keyin unga byulleten beriladi. Boshqa shaxs uchun ovoz bermoqchi boʻlgan fuqaroga byulleten berish taqiqlanadi. Ovoz beruvchi fuqaroning iltimosiga binoan byulletenni toʻldirish uchun Brayl alifbosi asosida tayyorlangan trafaret beriladi. 91. Ovoz beruvchi fuqaro byulletenni olgach, uni yashirin ovoz berish kabinasida yoki xonasida toʻldiradi. Bunda fuqaro oʻzi ovoz berayotgan variant roʻparasida, oʻng tomonda joylashgan boʻsh kvadratga “+” yoki “” yoxud “x” belgisini qoʻyadi. Ovoz beruvchi fuqaroning ovoz berish byulletenini toʻldirish jarayonini suratga yoki videoga olish, uni tarqatish, shu jumladan ijtimoiy tarmoqlarga joylashtirish taqiqlanadi. 92. Byulletenni toʻldirish chogʻida ovoz beruvchi shaxsdan boshqa shaxslarning hozir boʻlishi taqiqlanadi. 93. Byulletenni mustaqil ravishda toʻldirish imkoniyatiga ega boʻlmagan ovoz beruvchi fuqaro oʻz xohishiga koʻra yashirin ovoz berish kabinasiga yoki xonasiga boshqa shaxsni taklif qilishga haqli, bundan uchastka komissiyasi tarkibiga kiradigan shaxslar, kuzatuvchilar va ommaviy axborot vositalari vakillari mustasno. 94. Toʻldirilgan byulletenni fuqaro ovoz berish qutisiga tashlaydi. Ovoz berish qutilari uchastka komissiyasi aʼzolariga hamda kuzatuvchilarga koʻrinib turishi kerak. Buzib qoʻyilgan byulleten fuqaroning iltimosiga koʻra yangisi bilan almashtirilishi mumkin. Buzib qoʻyilgan byulletenlar hisobga olinishi, bekor qilinishi va alohida saqlanishi lozim. 95. Referendum kuni ovoz berish vaqtida uchastka komissiyasi binosida quyidagilar hozir boʻlishi mumkin: tegishli uchastka komissiyasi aʼzolari; tegishli okrug komissiyasi aʼzolari, Markaziy saylov komissiyasi aʼzolari; mahalliy kuzatuvchilar; ommaviy axborot vositalarining vakillari; boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar; referendum uchastkasidagi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati boʻyicha ovoz berishda ishtirok etuvchi fuqarolar. Ovoz berish vaqtida uchastka komissiyasi binosida hozir boʻlishga ruxsat etilgan shaxslardan tashqari boshqa shaxslarning boʻlishiga ruxsat etilmaydi. Binoda ushbu zarur tartibni saqlab turish masʼuliyati uchastka komissiyasining zimmasida boʻladi. Uchastka komissiyasi binosida hozir boʻlishga ruxsat etilgan shaxslar (ovoz beruvchi fuqarolardan tashqari) tegishli komissiyalar tomonidan berilgan maqomini tasdiqlovchi mandat (guvohnomasi)ni boshqalarga koʻrinadigan holda taqqan boʻlishlari shart. Uchastka komissiyasi ovoz berib boʻlgan ovoz beruvchi fuqaroni binodan chiqarib yuborish choralarini koʻradi. 96. Uchastka komissiyasining aʼzosi, kuzatuvchi yoki ommaviy axborot vositasi vakillari ovoz berish sirini oshkor qilsa yoxud fuqarolarning xohish-irodasiga taʼsir koʻrsatishga harakat qilsa, uchastka komissiyasining aʼzosi komissiya ishida ishtirok etishdan chetlashtiriladi, kuzatuvchi, ommaviy axborot vositasi vakillari esa ovoz berish binosidan darhol chiqarib yuboriladi. Bu haqda uchastka komissiyasi qaror qabul qiladi. 97. Uchastka komissiyasi raisi ovoz berish binosida tinchlik saqlanishi va tartibga rioya qilinishini taʼminlash, ovoz berish va ularni sanab chiqishda gʻayriqonuniy toʻsqinliklar vujudga kelganida ichki ishlar yoki milliy gvardiya xodimlariga murojaat qilishi mumkin. Bunda, ichki ishlar yoki milliy gvardiya xodimlari zudlik bilan voqea joyiga yetib kelishlari lozim. Ichki ishlar va milliy gvardiya xodimlari tomonidan referendum uchastkasi hududidagi tartibsizlik, gʻayriqonuniy xatti-harakatlar bartaraf etilganidan soʻng uchastka komissiyasi raisi koʻrsatmasi asosida referendum uchastkasi binosini tark etishlari va ovoz berish jarayoniga xalaqit bermaydigan joyga joylashishlari shart. 98. Ayrim ovoz beruvchi fuqarolar sogʻligining holatiga yoki boshqa sabablarga koʻra ovoz berish binosiga kela olmagan hollarda, tegishli uchastka komissiyasi ovoz berishni ushbu ovoz beruvchi fuqarolarning referendum kuni yoki referendum kuniga qadar qilgan yozma yoki ogʻzaki murojaatiga binoan ular turgan joyda tashkil etadi. Bunda uchastka komissiyasi aʼzosi qaydlov daftariga ovoz beruvchi fuqaroning familiyasi, ismi, otasining ismi, yashash joyi, murojaat qilingan vaqti haqida tegishli yozuv kiritadi va ushbu maʼlumotlar uchastka komissiyasi aʼzosining imzosi bilan tasdiqlanadi. 99. Uchastka komissiyasi tomonidan ovoz beruvchi fuqaro turgan joyda ovoz berishni tashkil etish referendum kunidagi ish hajmi va vaziyatdan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi. Fuqarolarning murojaatlari boʻyicha yoʻlga tushadigan uchastka komissiyasining aʼzolari murojaatlar soniga teng miqdordagi byulletenlarni imzo chekib oladilar. Fuqarolar murojaatlarining soni, shuningdek ishlatilgan va qaytarilgan ovoz berish byulletenlarining soni mazkur Nizomning 16-ilovasiga muvofiq shaklda alohida dalolatnomada qayd etiladi. 100. Uchastka komissiyasining kamida ikki nafar aʼzosi koʻchma quti bilan ovoz beruvchi fuqaroning turgan joyiga yuboriladi, ular ovoz beruvchi fuqaroning xohish-irodasi sir saqlanishiga rioya etilgan holda ovoz berish amalga oshirilishini taʼminlaydi. Bunda kuzatuvchilar va ommaviy axborot vositalari vakillari hozir boʻlishi mumkin. 101. Turgan joyida ovoz bergan ovoz beruvchi fuqarolar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar haqida uchastka komissiyasi aʼzosi tomonidan mazkur Nizomning 17-ilovasiga muvofiq shakldagi ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatidan koʻchirmaga tegishli yozuv kiritiladi va ovoz beruvchi fuqaro byulleten olganligini tasdiqlab, ushbu roʻyxatdagi familiyasi qarshisiga imzo chekadi. 102. Ovoz beruvchi fuqaro yashirin ovoz berib boʻlganidan soʻng ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatining tegishli joyiga (ovoz beruvchi fuqaroning familiyasi qarshisiga) “turgan joyida ovoz berdi” yozuvi kiritiladi. 103. Uchastka komissiyasining raisi yoki rais oʻrinbosari soat 20:00 da ovoz berish tugaganligini eʼlon qiladi. Referendum uchastkasi binosida hozir boʻlgan ovoz beruvchi fuqarolarga ovoz berish uchun imkoniyat beriladi (agar ovoz beruvchi fuqarolar bor boʻlsa). 104. Harbiy qismlarda, sanatoriylarda, dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin boʻlgan hududlardagi fuqarolar turgan joylarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan referendum uchastkalarida roʻyxatga kiritilgan barcha fuqarolar ovoz berib boʻlgan boʻlsa, uchastka komissiyasi ovoz berish tugaganligini istalgan vaqtda eʼlon qilishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan referendum uchastkalarida ovoz berish qutilarini soat 20:00 dan oldin ochish va ovozlarni sanab chiqishga yoʻl qoʻyilmaydi. 105. Ovoz beruvchi fuqarolarning ovozlarini sanab chiqish uchastka komissiyasi aʼzolari tomonidan ovoz berish qutilarida mavjud boʻlgan byulletenlar boʻyicha amalga oshiriladi. Ovoz beruvchi fuqarolarning ovozlarini sanab chiqish faqatgina ovoz berish binosida oʻtkaziladi. 106. Uchastka komissiyasi tomonidan ovozlarni sanab chiqish, ovozlarni sanab chiqish natijalari toʻgʻrisidagi bayonnomalarni toʻldirish jarayonida quyidagilar hozir boʻlishlari mumkin: mahalliy kuzatuvchilar; ommaviy axborot vositalarining vakillari; boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar. Mazkur jarayonda uchastka komissiyasi binosida hozir boʻlishga ruxsat etilgan shaxslardan tashqari boshqa shaxslarning boʻlishi taqiqlanadi. 107. Referendum uchastkasida ovozlarni sanab chiqish natijalari mazkur Nizomning 18-ilovasiga muvofiq shaklda uchastka komissiyasining referendum uchastkasida ovozlarni sanab chiqish natijalari toʻgʻrisidagi bayonnomasi bilan rasmiylashtiriladi. 108. Uchastka komissiyasi aʼzolari ovoz berish tugaganidan soʻng qonunchilikda belgilangan harakatlar ketma-ketligida quyidagi vazifalarni amalga oshiradi: 1-harakat: ovozlarni sanashni boshlashdan oldin stollar birlashtiriladi, barcha yozuv ashyolari (ruchka, qalam va boshqa vositalar) hammaning eʼtiboriga havola qilingan holda chetga olib qoʻyiladi; 2-harakat: okrug komissiyasidan olingan byulletenlarning soni aniqlanadi va yakuniy bayonnomaga kiritiladi. 3-harakat: foydalanilmagan va buzilgan byulletenlar sanab chiqiladi va yuqori chap burchagini kesish yoki byulletenning orqa tomonida tegishli belgi qoʻyish yoʻli bilan bekor qilinadi, bu haqda yakuniy bayonnomaga tegishli yozuv kiritiladi. 4-harakat: ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati (boshqa referendum uchastkasida ovoz berganligi haqida maʼlumot kiritilganlar bundan mustasno) va mazkur roʻyxat ilovasi boʻyicha mazkur uchastkadagi ovoz beruvchi fuqarolarning umumiy soni aniqlanadi va yakuniy bayonnomaga kiritiladi. 5-harakat: koʻchma va statsionar ovoz berish qutilarni ochishdan oldin komissiya aʼzolari tomonidan ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati va ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati ilovasining har bir varagʻiga shu varaq boʻyicha byulleten olganlarning umumiy soni haqidagi maʼlumotlar kiritiladi; maʼlumotlar kiritilganidan keyin ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati va ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati ilovasining har bir varagʻi ushbu maʼlumotlarni kiritgan komissiya aʼzosi tomonidan imzolanadi va varaqlardagi raqamlar umumlashtiriladi; ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatining barcha sahifalari boʻyicha yakuniy umumiy maʼlumotlarni komissiya raisi eʼlon qiladi, ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatining oxirgi varagʻiga kiritadi, oʻz imzosi va uchastka komissiyasining muhri bilan tasdiqlaydi hamda ushbu maʼlumotlar yakuniy bayonnomaga kiritiladi; 6-harakat: ovoz berish qutilaridagi bir martalik plombadagi mavjud raqamlar plombalash dalolatnomasidagi raqamlar bilan solishtiriladi. Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan referendum uchastkalarida maxsus qop(lar)dagi bir marotaba ishlatiladigan plastmassa plombadagi mavjud raqamlar tegishli dalolatnomadagi raqamlar bilan ham solishtiriladi; 7-harakat: muddatidan oldin ovoz berilgan byulletenlar solingan yopiq konvertlar ovoz berish qutisiga tashlanadi. 8-harakat: avval koʻchma soʻngra statsionar ovoz berish qutilari (Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan referendum uchastkalarida maxsus qoplar ham) ochiladi. Byulletenlar stol ustiga toʻkiladi va ovoz berishda ishtirok etgan ovoz beruvchi fuqarolar (ovoz berish qutilaridagi byulletenlar) soni aniqlanadi hamda ushbu maʼlumotlar yakuniy bayonnomaga kiritiladi; 9-harakat: referendumga qoʻyilgan masalani yoqlab va qarshi ovoz berilgan byulletenlarni oʻqib eshittirgan va namoyish etgan holda alohida-alohida bogʻlamlarga ajratadi. Byulletenning haqiqiyligiga shubha tugʻilsa, masala uchastka komissiyasi tomonidan ovozga qoʻyish orqali hal etiladi. Byulletenni haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisida qaror qabul qilinsa, uchastka komissiyasi uning orqa tomonida haqiqiy emasligining sabablarini koʻrsatadi. Bu yozuv uchastka komissiyasi kamida uch aʼzosining imzolari bilan tasdiqlanadi. 10-harakat: referendumga qoʻyilgan masala boʻyicha yoqlab yoki qarshi berilgan ovozlar alohida-alohida sanab chiqish orqali aniqlanadi va yakuniy bayonnomaga kiritiladi; Referendumga qoʻyilgan masala boʻyicha yoqlab yoki qarshi ovoz berilgan byulletenlar alohida-alohida bogʻlam qilib oʻraladi. Bogʻlamda ovozlar soni koʻrsatiladi. 11-harakat: quyidagi byulletenlar ovozlarni sanab chiqishda haqiqiy emas deb topiladi: belgilanmagan shakldagi byulletenlar (hajmi, rangi, qogʻoz sifati, bosmaxona shrifti va hokazolar boʻyicha farqlanuvchi); uchastka komissiyasi tomonidan tasdiqlanmagan byulletenlar; ovoz berish chogʻida bittadan ortiq kvadratga “+” yoki “” yoxud “x” belgisi qoʻyilgan yoki bitta ham kvadratga bunday belgi qoʻyilmagan byulletenlar; qoʻshimcha ravishda yozuvlar kiritilgan byulletenlar. Haqiqiy emas deb topilgan byulletenlar sanaladi, alohida bogʻlam qilib oʻraladi va ularning soni yakuniy bayonnomaga kiritiladi. 109. Zarur harakatlar amalga oshirilganidan keyin komissiya yakuniy majlis oʻtkazadi. Unda ovoz berish va ovozlarni sanab chiqish vaqtida yoʻl qoʻyilgan qonunbuzilishlar haqida shikoyat yoki arizalar kelib tushgan boʻlsa, bunday shikoyat yoki arizalar koʻrib chiqiladi. 110. Ovozlarni sanab chiqish natijalari toʻgʻrisidagi bayonnoma tuzishdan oldin komissiya raisi hozir boʻlganlar eʼtiboriga ovoz berish kunida va ovoz beruvchi fuqarolar ovozlarini sanab chiqish tugagunicha komissiyaga kelib tushgan shikoyatlar (arizalar) va ular boʻyicha qabul qilingan qarorlar haqidagi axborotni yetkazadi. Tegishli bayonnomaga ilova qilinadigan dalolatnomalar va boshqa hujjatlarni koʻrsatib oʻtadi. Komissiya faoliyati boʻyicha eʼtirozlar, shikoyatlar bor-yoʻqligini aniqlaydi, zarurat boʻlsa komissiya ushbu eʼtiroz yoki shikoyatlarni koʻrib chiqadi va qaror qabul qiladi. 111. Uchastka komissiyasi referendum uchastkasida ovozlarni sanab chiqish natijalari toʻgʻrisidagi bayonnomani tasdiqlash toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Shundan keyin komissiya raisi, rais oʻrinbosari, kotibi va boshqa aʼzolari tomonidan ovozlarni sanab chiqish natijalari haqidagi bayonnoma ikkita nusxada toʻldiriladi, imzolanadi va uchastka komissiyasi muhri bilan tasdiqlanadi. Uchastka komissiyasining referendum uchastkasida ovozlarni sanab chiqish natijalari toʻgʻrisidagi bayonnomaga biron-bir tarzda oʻzgartirishlar kiritishga yoʻl qoʻyilmaydi. Agar uchastka komissiyasining referendum uchastkasida ovozlarni sanab chiqish natijalari toʻgʻrisidagi bayonnomasini toʻldirish vaqtida komissiyaning ayrim aʼzolari hozir boʻlmasalar, bu haqda yigʻilish bayonnomasida ularning hozir boʻlmaganliklari sabablari koʻrsatib oʻtiladi. Shundan soʻng uchastka komissiyasining referendum uchastkasida ovozlarni sanab chiqish natijalari toʻgʻrisidagi bayonnomasi uchastka komissiyasining raisi yoki rais oʻrinbosari tomonidan oʻqib eshittiriladi hamda mazkur bayonnomaning koʻchirma nusxasi hamma tanishib chiqishi uchun uchastka komissiyasi binosiga kamida qirq sakkiz soat muddatga darhol osib qoʻyiladi. Ovozlarni sanab chiqish jarayonida ishtirok etayotgan kuzatuvchilar uchastka komissiyasi bayonnomasining tasdiqlangan koʻchirma nusxasini soʻrab olishga haqli. 112. Uchastka komissiyasining referendum uchastkasida ovozlarni sanab chiqish natijalari toʻgʻrisidagi bayonnomasini imzolash vaqtida bayonnoma mazmuni yuzasidan norozi boʻlgan komissiya aʼzosi oʻzining alohida fikrini yigʻilish bayonnomasiga ilova qilishga haqli, bu haqda bayonnomada qayd etiladi. 113. Uchastka komissiyasining referendum uchastkasida ovozlarni sanab chiqish natijalari toʻgʻrisidagi bayonnomasining koʻchirma nusxasi axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda darhol tegishli okrug komissiyasiga taqdim etiladi, birinchi asl nusxa rais yoki uning oʻrinbosari tomonidan ichki ishlar organlari xodimlari kuzatuvida okrug komissiyasiga olib borib topshiriladi. Okrug komissiyasida uchastka komissiyasining referendum uchastkasida ovozlarni sanab chiqish natijalari toʻgʻrisidagi bayonnomasi notoʻgʻri toʻldirilganligi yoki arifmetik xatolar mavjudligi aniqlanganda, uchastka komissiyasi qoʻshimcha majlis oʻtkazadi va xatoliklarni tuzatadi. Avvalgi bayonnomani asoslari koʻrsatilgan holda bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi hamda yangi qaror bilan tuzatilgan bayonnoma tasdiqlanadi. Hamma tanishib chiqishi uchun osib qoʻyilgan bayonnoma yangisi bilan almashtiriladi va okrug komissiyasiga taqdim etiladi. 114. Uchastka komissiyasi raisining oʻrinbosari va kotibi “yoqlab” va “qarshi” ovoz berilgan byulletenlar bogʻlamlariga berilgan ovozlar sonini yozadi va bogʻlamlarni qopga tartib bilan soladi. Soʻngra haqiqiy emas deb topilgan byulletenlar bogʻlami ustiga “Haqiqiy emas deb topilgan byulletenlar” deb yozadi va yoniga sonini yozib qopga joylashtiradi. Undan keyin foydalanilmagan va buzib qoʻyilib bekor qilingan byulletenlarni bogʻlamga oʻrab, ustiga “Foydalanilmagan va buzib qoʻyilib bekor qilingan byulletenlar” deb yozadi, ushbu yozuv yoniga sonini yozadi va qopga joylashtiradi. Byulletenlar joylashtirilgach, ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxati va ovozlarni sanab chiqish boʻyicha bayonnomaning ikkinchi nusxasi va unga ilova qilingan hujjatlar ham qopga joylashtiriladi. Qop plomba bilan plombalanadi va qopni plombalanganligi haqida dalolatnoma tuziladi. Soʻngra qop seyfga joylashtirilib, uchastka komissiyasi raisi imzosi va muhri bilan muhrlanadi. 115. Mahalliy kuzatuvchilar, ovoz beruvchi fuqarolar, referendumning boshqa ishtirokchilari (bundan buyon matnda murojaat etuvchilar deb yuritiladi) bevosita oʻzlari yoki vakillari orqali ariza, taklif va shikoyat bilan uchastka komissiyalariga murojaat qilishlari mumkin. Murojaatlar ogʻzaki, yozma yoxud elektron shaklda berilishi mumkin. Murojaatlar, ularning shakli va turidan qatʼiy nazar, bir xil ahamiyatga ega. 116. Jismoniy shaxsning murojaatida jismoniy shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi, uning yashash joyi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan boʻlishi kerak. Yuridik shaxsning murojaatida yuridik shaxsning toʻliq nomi, uning joylashgan yeri (pochta manzili) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan boʻlishi kerak. Jismoniy va yuridik shaxsning murojaatida uchastka komissiyasining tartib raqami, murojaat yuborilayotgan mansabdor shaxsning lavozimi va (yoki) familiyasi, ismi, otasining ismi koʻrsatilgan, shuningdek, murojaatning mohiyati bayon etilgan boʻlishi kerak. Murojaatlarda murojaat etuvchilarning elektron pochta manzili, aloqa telefonlari koʻrsatilishi mumkin. Murojaatlar davlat tilida yoki boshqa tillarda berilishi mumkin. 117. Murojaat etuvchilarga uchastka komissiyalariga yakka yoki jamoa tartibida murojaat etish huquqi kafolatlanadi. 118. Murojaat etish huquqi ixtiyoriy amalga oshiriladi. Hech kim biron-bir murojaatni yoqlab yoxud unga qarshi qaratilgan harakatlarda ishtirok etishga majbur qilinishi mumkin emas. Murojaat etish huquqining amalga oshirilishi boshqa jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlarini, erkinliklarini hamda qonuniy manfaatlarini, shuningdek, jamiyat va davlat manfaatlarini buzmasligi kerak. 119. Murojaat etuvchilarning yozma roziligisiz, ularning shaxsiga doir biron-bir maʼlumot oshkor etilmasligi shart. 120. Jismoniy va yuridik shaxslardan kelib tushgan murojaatlar uchastka komissiyasi raisi tomonidan komissiya aʼzolari oʻrtasida koʻrib chiqish uchun taqsimlanadi. Uchastka komissiyasi referendumni oʻtkazish davrida jismoniy va yuridik shaxslarning “Oʻzbekiston Respublikasi referendumi toʻgʻrisida”gi Qonun talablari buzilganligi yoki referendumni tashkil etishning boshqa masalalari xususida oʻziga kelib tushgan murojaatlarini oʻz vakolatlari doirasida koʻrib chiqadi. Murojaatlarni koʻrib chiqish jarayonida tekshiruvlar oʻtkazilishi mumkin. Murojaatlarga uch kunlik muddatda, agarda referendumga olti kundan kam vaqt qolganida yoki ovoz berish kuni kelib tushgan murojaatlarni esa darhol koʻrib chiqib, yozma javob beriladi. Murojaatda koʻtarilgan masala joyida ijobiy hal etilsa, murojaat etuvchining roziligi bilan yozma javob berilmasligi mumkin. 121. Murojaatlar qaydlov daftarida roʻyxatga olinishi lozim. Murojaatni qabul qilishni va roʻyxatdan oʻtkazishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. Uchastka komissiyasining raisi murojaatni koʻrib chiqish va unga doir qaror qabul qilish uchun komissiyani chaqiradi va uning majlisini oʻtkazadi. Majlisga manfaatdor shaxslar taklif etilishi mumkin. Uchastka komissiyasi murojaatni qabul qilishni yoki koʻrib chiqishni qonunga xilof ravishda rad etgan taqdirda yoxud murojaatni koʻrib chiqish natijasi yuzasidan murojaat etuvchi norozi boʻlsa, ular ustidan sudga shikoyat qilishi mumkin. 122. Qoʻyilgan masalalarni hal etish oʻz vakolatiga kirmaydigan uchastka komissiyasiga kelib tushgan murojaat uch kunlik muddatda tegishli organlarga murojaat yuborgan shaxs bu haqda xabardor qilingan holda yuboriladi. 123. Quyidagilar koʻrib chiqilmaydi: anonim murojaatlar; jismoniy va yuridik shaxslar vakillari orqali yuborilgan murojaatlar, agar ularning vakolatlarini tasdiqlovchi hujjatlar boʻlmasa; qonunda belgilangan boshqa talablarga mos kelmaydigan murojaatlar. Murojaatlar koʻrmay qoldirilganda tegishli xulosa tuziladi, u uchastka komissiyasi raisi yoki rais oʻrinbosari tomonidan tasdiqlanadi. Murojaat etuvchi vakilining vakolatini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud emasligi sababli murojaatlar koʻrmay qoldirilganligi toʻgʻrisida murojaat qiluvchi tegishli tartibda xabardor qilinadi. 124. Murojaat etuvchilarni, ularning vakilini, ularning oila aʼzolarini, ular oʻz huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini roʻyobga chiqarish yoki himoya qilish maqsadida davlat organlariga, referendumni oʻtkazuvchi komissiyalarga va ularning mansabdor shaxslariga murojaat etganligi, shuningdek, murojaatlarda oʻz fikrini bildirganligi va tanqid qilganligi munosabati bilan taʼqib etish man etiladi. Murojaat etuvchilarni taʼqib qilish qonunchilikda belgilangan tartibda javobgarlikka sabab boʻladi. 125. Murojaatni koʻrib chiqqan uchastka komissiyalari aʼzolari uni koʻrib chiqish vaqti, natijalari va qabul qilingan qaror toʻgʻrisida murojaat yuborgan shaxsni xabardor qilishi shart. 126. Murojaat etuvchilar uchastka komissiyalarining murojaatlarni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha va boshqa qarorlari ustidan ushbu qarorlar qabul qilinganidan keyin besh kun ichida sudga shikoyat qilishi mumkin. 127. Sudning hal qiluv qarori chiqarilishi bilanoq darhol tegishli uchastka komissiyasiga va murojaat etuvchiga topshirishi lozim. 128. Referendum toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi. 129. Referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish sohasidagi huquqbuzarliklar boʻyicha maʼmuriy ish yuritishni rasmiylashtirish Markaziy saylov komissiyasining 2019-yil 11-sentabrdagi 934-son qarori bilan tasdiqlangan Saylov komissiyalari va referendum oʻtkazuvchi komissiyalar tomonidan saylov va referendumni tashkil etish hamda oʻtkazish sohasidagi huquqbuzarliklarga oid ishlarni rasmiylashtirish boʻyicha yoʻriqnoma asosida amalga oshiriladi. 130. Oʻzbekiston Respublikasi referendumiga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq hujjatlar Markaziy saylov komissiyasining 2019-yil 19-sentabrdagi 939-son qarori bilan tasdiqlangan Saylov va referendumga tayyorgarlik koʻrish hamda ularni oʻtkazish bilan bogʻliq boʻlgan hujjatlarni saqlash, arxivga topshirish va yoʻq qilish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga muvofiq saqlash uchun tayyorlanadi hamda topshiriladi. 131. Uchastka komissiyasi tomonidan referendum jarayonida foydalanilgan komissiya muhri, ovoz berish qutilari, yashirin ovoz berish kabinalari, Davlat gerbi va bayrogʻi kabi moddiy qiymatliklar tegishli ravishda tuman va shahar hokimliklari tashkiliy-nazorat guruhining masʼul shaxslariga dalolatnoma asosida topshiriladi va ularning javobgarligida saqlanadi. 132. Milliy gvardiya qoʻriqlash boʻlinmalari yoki ichki ishlar xodimlari byulletenlar olingan kundan boshlab byulletenlar hamda boshqa hujjatlar saqlanadigan binoning qoʻriqlanishini taʼminlaydi. 133. Uchastka komissiyalari referendum yakunlari rasmiy eʼlon qilinganidan keyin oʻz faoliyatini tugatadi. Koʻchma ovoz berish qutilari binodan tashqarida ovoz berish uchun moʻljallangan. Oldindan ovoz berish uchun koʻchma ovoz berish qutilarining soni tegishli uchastka komissiyasining qarori bilan belgilanadi va ularning har biriga tartib raqami qoʻyilgan boʻlishi kerak. Ovoz berish qutilari ular muhrlangan paytdan to ochilgungacha uchastka komissiyasi aʼzolari, kuzatuvchilarning nazoratida boʻlishi lozim. Ovoz berish qutilarining saqlanishi yuzasidan nazorat olib borish komissiya qarori bilan belgilanadigan uchastka komissiyasi aʼzosi zimmasiga yuklatiladi. Yashirin ovoz berish kabinasi u joylashgan xonada hozir boʻlganlar tomonidan ovoz beruvchi fuqaroning yashirin ovoz berishini kuzatishga imkon bermaydigan va uning oʻz xohish-irodasini erkin bildirishini taʼminlaydigan darajada oʻralgan holda tashkil etiladi. Kabinaning balandligi 2 metr va eni 0,75 metr boʻlishi kerak. Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining rezina muhri diametri 35 mm aylana shaklda boʻlib, markazdan 17,5 mm uzoqlikda asosiy aylana va undan 1 mm masofada yana bir aylana oʻtkazilgan. Ikkinchi aylana tagida aylana boʻyicha “Referendum o΄tkazuvchi uchastka komissiyasi *”* yozuvi bor, ushbu yozuv tagida aylana boʻyicha “Toshkent shahar *”*. Ushbu matnning tagidan yana bir ichki aylana, markazdan 0,8 mm uzoqlikda oʻtkazilgan boʻlib, aylananing ichida referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi tartib raqami tasvirlangan. ARIZA Referendumda ovoz berish huquqimni taʼminlash maqsadida meni yashash manzilimga tegishli boʻlgan _____-son referendum uchastkasining ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritishingizni soʻrayman. Mening shaxsiy maʼlumotlarim: Familiyasi, ismi,otasining ismi Tugʻilgan yili, oyi va kuni Pasport (yoki ID kartasi) seriyasi va raqami Yashash manzili Telefon raqami Fuqaro _______________ ______________________________________ Imzo F.I.O. Uchastka komissiyasi aʼzosi _______________ __________________________________ Imzo F.I.O. OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI REFERENDUMI OVOZ BERUVCHI FUQAROLAR ROʻYXATI ILOVASI ________________________-referendum okrugi 20__ y. “___”_______________ (referendum sanasi) ___________REFERENDUM UCHASTKASI T/r Familiyasi, ismi, otasining ismi Turar joyi (turar joyni tasdiqlovchi hujjatga asosan) SYAERda ovoz beruvchi fuqarolar roʻyxatiga kiritilgan referendum uchastkasining raqami, tuman yoki shahar, viloyat (referendum uchastkasi telefon raqami) Uchastka komissiyasi raisi imzosi Uchastka komissiyasi kotibi imzosi Fuqaroning ovoz berish byulletenini olganligi haqidagi imzosi OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI REFERENDUMI OVOZ BERUVCHI FUQAROLAR ROʻYXATIDAN KOʻCHIRMA (muddatidan oldin ovoz berganlar boʻyicha) ______-referendum okrugi 20__ y. “___”_______________ (referendum sanasi) ___________ REFERENDUM UCHASTKASI T/r Familiyasi, ismi, otasining ismi Tugʻilgan yili, oyi, kuni Turar joyi Fuqaroning ovoz berish byulletenini olganligi haqidagi imzosi 1 2 3 4 5 Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasida ovoz berish byulletenlarini komissiya aʼzolariga taqsimlab berish dalolatnomasining namunasi ______-referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining DALOLATNOMASI 20__ yil ___ ___________ Toshkent shahri Ushbu dalolatnoma referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi raisi va aʼzosi oʻrtasida ovoz berish byulletenlarini topshirish va qabul qilib olish toʻgʻrisida tuzildi. Oʻzbekiston Respublikasi referendumi boʻyicha ________ ta ovoz berish byulletenlari topshirildi va qabul qilib olindi. Topshirdim: ____-referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi raisi: _______________________ ______________ (F.I.O) (imzo) Qabul qildim: ____-referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi aʼzosi: ______________________ ______________ (F.I.O) (imzo) Ovoz berish qutisini plombalash toʻgʻrisida dalolatnoma namunasi ___-referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining DALOLATNOMASI 20__ yil ___ ___________ Toshkent shahri Qatnashdilar: Referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi aʼzolari Ushbu dalolatnoma ovoz berish qutisini plombalash toʻgʻrisida. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilangan tartib asosida ovoz berish qutilari __________-sonli, ____________-sonli, ________-sonli va koʻchma quti __________-sonli raqamlangan plombalar bilan plombalandi. ____-referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi raisi: _______________________ ______________ (F.I.O) (imzo) ____-referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasi kotibi: ______________________ ______________ (F.I.O) (imzo) Turgan joyida ovoz berishni tashkil etish uchun ovoz berish byulletenlarini olish toʻgʻrisida dalolatnoma namunasi ___-referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyasining DALOLATNOMASI Biz, quyidagi imzo chekuvchilar ___________________________________________________ning (referendum okrugining tartib raqami va nomi) ______________________________________________________ uchastka komissiyasining aʼzolari: (uchastka komissiyasining tartib raqami) _______________________________________________________________________________________ (F.I.O.) _______________________________________________________________________________________, (F.I.O.) 20__ yil “__” _______ kuni _____________________________________________________________da (ovoz berish oʻtkazilgan joy nomi) Turgan joyida ovoz berishni tashkil etish uchun ovoz berish byulletenlari olinganligi va ovoz beruvchi fuqarolarga berilganligi haqida ushbu dalolatnomani tuzdik. Ovoz beruvchi fuqaroning turgan joyida ovoz berishni tashkil etish uchun _______________ nafar fuqarolardan kelib tushgan murojaatlarga asosan __________________________________ ovoz berish byulleten(lar)i olindi. (soni raqam va yozma shaklda aks ettirilishi lozim) _______________________________________________ovoz berish byulleten(lar)i _________________ (soni raqam va yozma shaklda aks ettirilishi lozim) nafar fuqaro(lar)ga berildi. Ishlatilgan byulletenlar: ___________________________________________. (soni raqam va yozma shaklda aks ettirilishi lozim) Qaytarilgan byulletenlar, shundan: Foydalanilmagan:__________________________________________________; (soni raqam va yozma shaklda aks ettirilishi lozim) Buzilgan: _________________________________________________________. (soni raqam va yozma shaklda aks ettirilishi lozim) Ovoz beruvchi fuqaroning turgan joyida ovoz berishni oʻtkazgan uchastka komissiyasi aʼzolari: ________________________ ________________________ (imzo) (F.I.O.) ________________________ ________________________ M.Oʻ. (imzo) (F.I.O.) OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI REFERENDUMI OVOZ BERUVCHI FUQAROLAR ROʻYXATIDAN KOʻCHIRMA (turgan joyida ovoz berganlar boʻyicha) ______-referendum okrugi 20__ y. “___”_______________ (referendum sanasi) ___________REFERENDUM UCHASTKASI T/r Familiyasi, ismi, otasining ismi Tugʻilgan yili, oyi, kuni Turar joyi Fuqaroning ovoz berish byulletenini olganligi haqidagi imzosi 1 2 3 4 5