Qurilish sohasida davlat boshqaruvi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(decree, 2025-04-16)

Arxitektura va qurilish sohasini boshqarishning samarali mexanizmlarini joriy etish hududlarning zamonaviy qiyofasini shakllantirish, hayot va tadbirkorlik uchun qulay shart-sharoitlarni yaratishga qaratilgan shaharsozlik faoliyatini sifat jihatidan yangi darajaga koʻtarishning muhim sharti hisoblanadi. Shu bilan birga, tahlillar qurilish sohasida davlat boshqaruvini tashkil etishda zamonaviy shaharsozlik uslublari, normalari va qoidalarini keng joriy qilishga, raqobatni rivojlantirishga, yangi subyektlarning innovatsion gʻoyalar, ishlanmalar va texnologiyalar bilan bozorga kirib kelishiga toʻsqinlik qilayotgan bir qator tizimli muammolarni ochib berdi. Xususan: birinchidan, shaharsozlik faoliyati, loyiha va pudrat xizmatlari bozori, shuningdek, qurilish materiallari ishlab chiqarishning holati hamda rivojlanish tendensiyalari kompleks tahlil qilinmagan, oqibatda hududlarni shaharsozlik jihatidan rivojlantirishning oʻrta muddatli va istiqbolli yoʻnalishlari belgilanmagan; ikkinchidan, arxitektura va qurilish organlarining tashkiliy-shtat tuzilmasi qurilish va rekonstruksiya jarayonlarini toʻliq kuzatib borishni taʼminlash, shuningdek, qurilish-montaj ishlari sifatini samarali nazorat qilish uchun mavjud resurslarni safarbar etishga imkon bermayapti; uchinchidan, arxitektura va qurilish organlari funksiyalarining tarqoqligi hamda ular faoliyatiga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish darajasining pastligi shaharsozlik sohasida davlat xizmatlarini koʻrsatishning maksimal shaffofligi va samaradorligini taʼminlamayapti; toʻrtinchidan, koʻpchilik aholi punktlarining bosh rejalari mavjud emasligi hududlarni kompleks qurishga, ishlab chiqarish va infratuzilma obyektlarini joylashtirishga, tadbirkorlik va ishbilarmonlik faolligini rivojlantirishga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda, shuningdek, qurilish jarayonida puxta oʻylanmagan qarorlarni qabul qilishga sabab boʻlmoqda; beshinchidan, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar ancha eskirgan hamda ularda arxitektura-qurilish ishlarini olib borishning innovatsion uslublarini, energiya samarador va energiya tejaydigan texnologiyalarni keng qoʻllash eʼtiborga olinmagan, bu esa loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqish va obyektlarni qurish sifatiga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda; oltinchidan, qurilish ishlarini tashkil etish, innovatsion gʻoyalar va ishlanmalarni joriy qilishda ayrim hollarda tor idoraviy manfaatning ustunlik qilishi budjet mablagʻlaridan oqilona foydalanmaslikning sabablaridan biri hisoblanadi; yettinchidan, qurilish sohasi va qurilish materiallari sanoatida istiqbolli investitsion loyihalarni, innovatsion gʻoyalar, ishlanmalar va texnologiyalarni ilgari surish va amalga oshirishda, shuningdek, innovatsion mahsulotlarni joriy etish uchun infratuzilmani takomillashtirishda davlat-xususiy sheriklikdan foydalanishga yetarlicha eʼtibor berilmayapti; sakkizinchidan, kadrlar tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning amaldagi tizimi arxitektura-qurilish sohasini jadal rivojlantirish vazifalarini samarali roʻyobga chiqarishga imkon bermayapti, kadrlarni moddiy ragʻbatlantirish darajasining pastligi esa malakali mutaxassislarning tizimdan ketib qolishiga olib kelmoqda. Arxitektura-qurilish sohasini boshqarishning shaharsozlik faoliyatiga innovatsion gʻoyalar, ishlanmalar va ilgʻor axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish imkonini beruvchi zamonaviy tizimni yaratish, koʻrsatilayotgan xizmatlarning shaffofligini taʼminlash maqsadida, shuningdek, 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasi va Oʻzbekiston Respublikasida Maʼmuriy islohotlar konsepsiyasiga muvofiq: 1. Quyidagilar: Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish vazirligi va Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi negizida Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi (keyingi oʻrinlarda Vazirlik deb yuritiladi); Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi huzuridagi Rivojlantirish va moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasi hamda Taʼlim muassasalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi bazasida Vazirlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi tashkil etilsin. 2. Quyidagilar: Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish vazirligi huzuridagi Qurilish sohasida nazorat inspeksiyasi hamda Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi huzuridagi Koʻp xonadonli uy-joy fondidan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi va Ichimlik suvidan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi Vazirlik huzuridagi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi (keyingi oʻrinlarda — Inspeksiya); Qurilishda texnik meʼyorlash va standartlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti Texnik meʼyorlash va standartlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti etib qayta tashkil qilinsin. 3. Quyidagilar: qurilish sohasida tegishli faoliyat turlarini litsenziyalash funksiyasini Vazirlikka oʻtkazgan holda Qurilish sohasida islohotlarning amalga oshirilishi monitoringi va faoliyatni litsenziyalash boʻyicha Respublika komissiyasi; Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi huzuridagi Shaharsozlik faoliyatini axborot bilan taʼminlash markazi; Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi huzuridagi Kapital qurilishda iqtisodiy islohotlar va narxlarni shakllantirish markazi tugatilsin. 4. Quyidagilar Vazirlikning arxitektura va qurilish sohasidagi asosiy vazifalari etib belgilansin: shaharsozlik va qurilish uchun muhandislik-texnik izlanishlar sohasida yagona ilmiy-texnikaviy siyosatni olib borish, mehnat unumdorligini oshirish, qurilish-montaj ishlari qiymatini kamaytirish, resurslardan oqilona foydalanishni taʼminlaydigan energiya samarador va energiya tejaydigan innovatsion loyiha va qarorlarni qurilish faoliyatiga joriy etish; respublika hududida aholini joylashtirishning bosh sxemasini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar, tumanlar, shaharlar hududlarini rejalashtirish sxemalarini, aholi punktlarining bosh rejalarini va boshqa shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish va tasdiqlashni tashkil qilish, ularning amalga oshirilishi ustidan monitoring yuritish, shuningdek, aholi punktlarining shaharsozlik hujjatlariga shaharsozlik faoliyati subyektlari tomonidan rioya etilishi ustidan davlat arxitektura nazoratini amalga oshirish; shaharsozlik sohasida davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha takliflar tayyorlash, arxitektura-qurilish faoliyatini rivojlantirishning uzoq muddatli va oʻrta muddatli davlat dasturlarini ishlab chiqish, hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning tarmoq va hududiy dasturlarini tayyorlashda ishtirok etish; loyiha ishi va qurilish faoliyatini muvofiqlashtirish, loyiha-qidiruv tashkilotlarining ish samaradorligini oshirish va hududiy tarmoqlarini kengaytirish, yakka tartibdagi, namunaviy, takroran qoʻllaniladigan va eksperimental loyihalarni va loyiha yechimlarini ishlab chiqishni tashkil etish, shaharsozlik hujjatlarini ekspertiza qilish; shaharsozlik va shaharsozlik faoliyatining normativ-huquqiy bazasini yanada takomillashtirish va yangilash, idoraviy qurilish norma va qoidalarini ishlab chiqishni muvofiqlashtirish, loyihalash, qurilish, qurilish materiallari va buyumlarini ishlab chiqarish sohasida standartlashtirish ishlarini amalga oshirish; arxitektura, loyihalash va qurilish sohasida malakali kadrlarni tayyorlash, ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarida oʻquv jarayonining darajasi va sifatini tubdan yaxshilash, qurilish sohasida, jumladan chet eldagi yetakchi ilmiy-tadqiqot muassasalarida loyihachilar va mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishga koʻmaklashish; Oʻzbekiston Respublikasi hududida qurilayotgan binolar va inshootlarning zilzilabardoshligini taʼminlash boʻyicha zarur choralar koʻrish, seysmik xavfsizlikning taʼminlanishini texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiqligini baholash hamda nazorat qilish. 5. Belgilanib qoʻyilsinki, Vazirlik: Oʻzbekiston Respublikasida arxitektura, qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiruvchi vakolatli davlat boshqaruvi organi hisoblanadi; Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalardan moliyalashtiriladi. 6. Quyidagilar Inspeksiyaning qurilish sohasidagi asosiy vazifalari etib belgilansin: qurilish obyektlarida (Inspeksiyadan roʻyxatdan oʻtmaydigan obyektlar bundan mustasno) qurilish-montaj ishlarini bajarish va qurilish materiallaridan foydalanishda yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonunchilikka, shaharsozlik norma, qoida va standartlariga soʻzsiz rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish; buyurtmachi texnik nazorat va loyiha tashkilotlari mualliflik nazorati olib borishi ustidan monitoring oʻtkazish. 7. Qurilish-montaj tashkilotlari reyestrini yuritish toʻgʻrisidagi talab bekor qilinsin. Barcha tadbirkorlik subyektlariga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston Respublikasining rivojlanish davlat dasturlarini moliyalashtirish jamgʻarmasidan moliyalashtiriladigan obyektlar qurilishi doirasida tovar (ish, xizmat)larni xarid qilish boʻyicha tanlov (tender) savdolarida belgilangan tartibda ishtirok etish huquqi berilsin. 71. Belgilab qoʻyilsinki, Oʻzbekiston Respublikasi hududlari boʻyicha shaharlar, shaharchalar va qishloq aholi punktlarini puxta rejalashtirishning bosh rejalarini va loyihalarini oʻz ichiga oladigan shaharsozlik hujjatlarining arxiv materiallari davlat mulki hisoblanadi hamda Vazirlar Mahkamasining tegishli qarorisiz uchinchi yuridik va jismoniy shaxslarga berilmaydi, shuningdek, sotilmaydi. 8. Vazirlar Mahkamasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi bilan birgalikda ikki hafta muddatda qurilish sohasida ayrim faoliyat turlarini litsenziyalashning quyidagilarni nazarda tutuvchi soddalashtirilgan mexanizmini tasdiqlasin: litsenziya shartnomasini imzolash zaruratini bekor qilgan holda, aniq va toʻliq litsenziya talablari va shartlarini; litsenziya talabgorining litsenziya talablari va shartlariga muvofiqligini tekshirishning samarali mexanizmini; moddiy javobgarlik hamda litsenziat tomonidan litsenziya talablari va shartlariga rioya etilishini nazorat qilishni. Vazirlik 2018-yilning oxiriga qadar 1-ilovada nazarda tutilgan ilgari berilgan litsenziyalarning ushbu Farmon bilan belgilangan litsenziyalashning yangi mexanizmini hisobga olgan holda qayta rasmiylashtirilishini taʼminlasin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi 2018-yil 1-iyulga qadar muddatda akkreditatsiya mexanizmini joriy etish orqali, jumladan akkreditatsiya organining mustaqilligini taʼminlash, subyektlarning malaka talablariga muvofiqligini baholash tartibini belgilashni nazarda tutgan holda, qurilish sohasida texnik nazoratga oid davlatning ayrim funksiyalarini xususiy sektorga oʻtkazish boʻyicha taklif kiritsin. 10. Qurilish faoliyatini takomillashtirish boʻyicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlar dasturi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Belgilansinki, Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish vaziri, vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar rahbarlari Chora-tadbirlar dasturida nazarda tutilgan tadbirlarning oʻz vaqtida, sifatli va toʻliq bajarilishi uchun shaxsan javob beradi. 11. Vazirlik Adliya vazirligi bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartish va qoʻshimchalar toʻgʻrisidagi takliflarni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 12. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari A.J. Ramatov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi direktori Sh.M. Sodiqov va Oʻzbekiston Respublikasining Bosh prokurori O.B. Murodov zimmasiga yuklansin. T/r Tadbir nomi Amalga oshirish shakli Bajarish muddati Ijro uchun masʼullar I. Qurilish sohasini takomillashtirish boʻyicha tashkiliy-huquqiy masalalar 1. Vazirliklar, idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlarning vazifa va funksiyalarini tanqidiy oʻrganish va qayta koʻrib chiqish orqali qurilish sohasidagi faoliyatda takrorlanishlarni istisno etish maqsadida ularning tashkiliy-shtat tuzilmasi va vakolatlarini optimallashtirish. Normativ-huquqiy hujjat 2018-yil 1-iyungacha Qurilish vazirligi, Loyiha boshqaruvi milliy agentligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Qurilish sohasidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun shaxslarning, jumladan mansabdor shaxslarning maʼmuriy javobgarligini kuchaytirish. Qonun 2018-yil 15-iyungacha Adliya vazirligi, Qurilish vazirligi, Bosh prokuratura, Loyiha boshqaruvi milliy agentligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 3. Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun yer uchastkalarini berish tartibotlarini tubdan takomillashtirish, unifikatsiya qilish va shaffofligini oshirish, shuningdek, qurilish sohasida ruxsat berish tartib-taomillarini qisqartirish, jumladan quyidagilarni nazarda tutish: tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun yer uchastkalarini berish boʻyicha elektron savdolarni tashkil etish yuzasidan maxsus portalni ishlab chiqish, uning ishlashi va doimiy yangilanib borishini taʼminlashni; vakolatli davlat organlarida jismoniy va yuridik shaxslarga yer uchastkalarini berish boʻyicha materiallarni faqat elektron shaklda axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda koʻrib chiqish va kelishishni; hokimlarning jismoniy va yuridik shaxslarga yer uchastkalarini berish toʻgʻrisidagi qarorlarini ular qabul qilingandan keyin bir kun mobaynida maxsus portalda majburiy eʼlon qilishni; qurilish sohasidagi uning rivojlanishiga toʻsiq boʻlayotgan barcha ruxsat beruvchi tartib-taomillarni qayta koʻrib chiqish va bekor qilishni. Normativ-huquqiy hujjat 2018-yil 1-iyulgacha “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasi, Qurilish vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Adliya vazirligi, Loyiha boshqaruvi milliy agentligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 4. Manfaatdor shaxslarga Internet tarmogʻi orqali yer osti muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlari toʻgʻrisidagi axborot va materiallar, topografik xaritalar, hududlarning tasdiqlangan bosh rejalaridan erkin foydalanish imkoniyatini hamda ularning shaffofligini taʼminlash. Normativ-huquqiy hujjat 2018-yil 15-iyulgacha Vazirlar Mahkamasi, Bosh prokuratura, Loyiha boshqaruvi milliy agentligi, manfaatdor vazirlik va idoralar II. Qurilish sohasida texnik jihatdan tartibga solishni takomillashtirish 5. Qurilish xavfsizligiga talablarni shakllantirish, shaharsozlik shartlari va cheklovlarini eʼlon qilish, shuningdek, qurilish sohasi ishtirokchilariga malaka talablarining yangi tartibini joriy etish, jumladan quyidagilarni nazarda tutish: muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlarining (gaz, elektr, issiqlik, suv taʼminoti va kanalizatsiya, telekommunikatsiya va boshqalar) joriy holati, texnik tavsiflari, rejalashtirilayotgan tadbirlar toʻgʻrisidagi axborotlardan erkin foydalanishni taʼminlashni; tuman (shahar)larni rejalashtirishning umumiy makon sxemalari/rejalarini ishlab chiqish boʻyicha xizmatlarni markazlashtirilgan tarzda sotib olishni joriy etish, shuningdek, Internet tarmogʻida eʼlon qilish orqali ulardan erkin foydalanishni taʼminlashni; xalqaro miqyosda tan olingan qurilish xavfsizligi norma va qoidalarini ularni ishlab chiqishga xususiy sektorni jalb etgan holda joriy qilishni; Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish vazirligini shaharsozlik hujjatlarining yagona buyurtmachisi va egasi etib belgilashni. Normativ-huquqiy hujjat 2018-yil 1-avgustgacha Qurilish vazirligi, Loyiha boshqaruvi milliy agentligi, manfaatdor idoralar 6. Akkreditatsiya mexanizmini joriy etish orqali, jumladan akkreditatsiya organining mustaqilligini taʼminlash, subyektlarning malaka talablariga muvofiqligini baholash tartibini belgilashni nazarda tutgan holda, qurilish sohasida texnik nazoratga oid davlatning ayrim funksiyalarini xususiy sektorga oʻtkazish. Normativ-huquqiy hujjat 2018-yil 1-iyulgacha Loyiha boshqaruvi milliy agentligi, Qurilish vazirligi, manfaatdor idoralar 7. Qurilish loyihalarini ekspertizadan oʻtkazish va qurilish obyektlarini inspeksiya qilish tartibini joriy etish, jumladan quyidagilarni nazarda tutish: akkreditatsiyadan oʻtgan tadbirkorlik subyektlarining qurilish loyihalarini ekspertizadan oʻtkazish huquqini; akkreditatsiyadan oʻtgan jismoniy shaxslar — ekspertlarning qurilish obyektlarini inspeksiya qilish huquqini; akkreditatsiyadan oʻtgan subyektlarning faoliyati ustidan shikoyat qilish tartibini, shuningdek, ularning moddiy (moliyaviy) javobgarligini. Normativ-huquqiy hujjat 2018-yil 1-sentabrgacha Loyiha boshqaruvi milliy agentligi, Qurilish vazirligi, manfaatdor idoralar