Suv isteʼmolchilari uyushmalari faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2023-09-28)

Suv xoʻjaligi infratuzilmasini modernizatsiya qilish va texnologik qayta jihozlash hamda suv xoʻjaligi sohasini boshqarish tizimini takomillashtirish borasida keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Shu bilan birga, suv isteʼmolchilari uyushmalari (keyin oʻrinlarda uyushmalar deb ataladi), fermer va dehqon xoʻjaliklari, klaster tashkilotlari hamda boshqa suv istemolchilarining (keyingi oʻrinlarda suv isteʼmolchilari deb ataladi) sugʻorish tarmoqlari, ulardagi gidrotexnik inshootlar va suv olish joylarining texnik holati, shuningdek, oʻzaro suv xoʻjaligi munosabatlari, suvning hisob-kitobi va suvdan samarali foydalanishning holati qoniqarsiz ahvolda hamda quyidagi tizimli kamchiliklarga yoʻl qoʻyilmoqda: birinchidan, uyushmalar faoliyati ularga yuklangan vazifalarga mutanosib ravishda tashkil qilinmagan. Uyushmalarning ijro organlari soha boʻyicha malakali rahbar va mutaxassislar bilan taʼminlanmagan. Uyushmalar rahbarlariga qishloq xoʻjaligi va u bilan bogʻliq boshqa vazifalar yuklatilgan boʻlib, suv xoʻjaligi boʻyicha asosiy vazifalar eʼtibordan chetda qolmoqda; ikkinchidan, uyushmalarning suv isteʼmolchilari bilan suv isteʼmoli boʻyicha shartnomaviy munosabatlari talab darajasida yoʻlga qoʻyilmagan, shartnomaviy majburiyatlar ijrosi yuzasidan tizimli nazorat qilinmaydi. Uyushmalar tomonidan koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlar oʻz vaqtida va toʻliq amalga oshirilmayapti. Natijada uyushmalarning moliyaviy holati yomonlashib, ish haqi, budjet va budjetdan tashqari jamgʻarmalar, elektr energiyasi uchun va boshqa majburiy toʻlovlardan qarzdorligi yuqoriligicha qolmoqda; uchinchidan, uyushmalarni binolar bilan taʼminlash, ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va faoliyatini samarali tashkil etish bilan bogʻliq boshqa tashkiliy masalalar hokimliklar va mutasaddi tashkilotlar eʼtiboridan chetda qolmoqda; toʻrtinchidan, suv isteʼmolchilarining suv olish joylarini suvni boshqarish va hisobga olish vositalari bilan jihozlashga, sugʻorish tarmoqlarini va ulardagi gidrotexnik inshootlarni taʼmirlashga, suvni tejaydigan texnologiyalarni keng joriy qilishga eʼtibor berilmayapti, suvning hisob-kitobini yuritish qoniqarsiz holatda. Qishloq xoʻjaligida suvni boshqarish tizimini va suv isteʼmoli boʻyicha shartnomaviy munosabatlarni yanada takomillashtirish, suv isteʼmolchilariga koʻrsatiladigan suv xoʻjaligi xizmatlarini hamda sugʻorish va kollektor-drenaj tarmoqlarining texnik holatini yaxshilash, suv resurslarini oqilona boshqarish va ulardan samarali foydalanishni taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Suv isteʼmolchilari, uyushmalar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari, Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, Adliya vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashining mavjud uyushmalar negizida har bir tuman (Quvasoy shahri)da bittadan uyushmani 1-ilovaga muvofiq koʻrsatkichlar asosida tashkil etish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin. 2. Quyidagilar uyushmalar faoliyatining ustuvor yoʻnalishlari etib belgilansin: fermer va dehqon xoʻjaliklari, tomorqa yer egalari, klaster tashkilotlari va boshqa suv isteʼmolchilari (keyingi oʻrinlarda suv isteʼmolchilari deb ataladi) oʻrtasida oʻzaro suv xoʻjaligi munosabatlarini tartibga solish hamda suv isteʼmoli boʻyicha shartnomaviy munosabatlarni yoʻlga qoʻyish; suv xoʻjaligi va qishloq xoʻjaligi tashkilotlari hamda mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda suv isteʼmolchilarining suv isteʼmoli rejalari va suv olish limitlarini ishlab chiqish hamda belgilangan tartibda tasdiqlash, ajratilgan limit doirasida suv yetkazib berish, uning hisob-kitobini va tizimli monitoringini olib borish; suv xoʻjaligi tashkilotlari bilan birgalikda uyushma va uning gidrouchastkalarini malakali kadrlar bilan butlash hamda ularning faoliyatini samarali tashkil qilish; mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda oʻz hisobidagi sugʻorish tarmoqlari va ulardagi gidrotexnik inshootlarni taʼmirlash va tiklash, suv isteʼmolchilarining suv olish joylarini suvni boshqarish va hisobga olish vositalari bilan jihozlash hamda ularning ichki sugʻorish tarmoqlarini taʼmirlash va tiklash ishlarini tashkil qilish; suv xoʻjaligi tashkilotlari bilan birgalikda sugʻorish tarmogʻini rekonstruksiya qilish va qurish, sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash ishlarini belgilangan tartibda tashkil qilish; oʻz hisobidagi suv xoʻjaligi obyektlaridan maqsadli foydalanish, ularni texnik soz holda saqlash; suv xoʻjaligi tashkilotlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda suvni boshqarishda innovatsion usullarni joriy etish, suv isteʼmolchilari tomonidan tomchilatib sugʻorish va suvni tejaydigan boshqa texnologiyalar joriy qilinishini tashkil qilish. 3. Belgilab qoʻyilsinki: suv isteʼmoli rejalari, suv olish limitlari, biznes-rejalari uyushmaning umumiy yigʻilishi tomonidan tasdiqlanadi; qayta tashkil etilayotgan uyushmalar davlat roʻyxatidan oʻtkazilayotganda davlat boji toʻlovlaridan, istisno tariqasida, ozod qilinadi. 4. Uyushmalarning ijrochi direktorlari lavozimiga suv xoʻjaligi sohasi boʻyicha oliy maʼlumotli, ish tajribasiga ega boʻlgan shaxslarni tayinlash tavsiya etilsin. 5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va tumanlar (Quvasoy shahri) hokimlari Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi hamda Suv xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda: uyushmalarni qayta tashkil etish masalalariga koʻmaklashsin; uyushmalar tomonidan suv isteʼmolchilariga koʻrsatilgan suv xoʻjaligi xizmatlari uchun toʻlovlar oʻz vaqtida amalga oshirilishni tashkil qilishda yordam koʻrsatsinlar; uyushmalar faoliyatini samarali tashkil etishda amaliy yordam koʻrsatsinlar. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi: uyushmalarni vazirlik tizimidagi tashkilotlar binosiga tekin foydalanish huquqi asosida joylashtirsin; mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda uyushmalarni malakali mutaxassislar bilan taʼminlash va ularning malakasini oshirish choralarini koʻrsin; Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda uyushmalarga suv isteʼmoli boʻyicha rejalarni ishlab chiqish, suv olish limitlarini tasdiqlash, shartnomalar tuzish hamda suvning hisob-kitobini yuritishda tizimli ravishda amaliy yordam koʻrsatsin; uyushmalarga sugʻorish tarmoqlarini taʼmirlash va tiklash, suv olish joylarini suvni boshqarish va hisobga olish vositalari bilan jihozlash, suvni tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy qilish ishlarini tashkil qilishda koʻmaklashsin; mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda uyushmalarning suv xoʻjaligi obyektlarini modernizatsiyalash, qurish va rekonstruksiya qilish ishlarini belgilangan tartibda tashkil qilsin; uyushmalar bilan birgalikda suv xoʻjaligi obyektlari va suv resurslaridan foydalanish boʻyicha namunaviy tartibni ishlab chiqsin hamda uni joriy qilishda koʻmaklashsin. 7. Belgilab qoʻyilsinki: uyushmalar tomonidan barcha suv isteʼmolchilariga koʻrsatiladigan suv xoʻjaligi xizmatlari uchun toʻlovlar miqdori uyushmalarning umumiy yigʻilishida har yili tasdiqlanadi hamda belgilangan tartibda shartnomalar asosida amalga oshiriladi; 2020-yil 1-yanvardan boshlab qishloq xoʻjaligi korxonalariga boshoqli don yetishtirish xarajatlarini moliyalashtirish maqsadida ajratiladigan kreditlar hisobidan uyushmalarga suv xoʻjaligi xizmati xarajatlari uchun ajratiladigan mablagʻ jami kreditlarning 1 foizidan kam boʻlmagan miqdorda, paxta xomashyosini yetishtirish xarajatlarini moliyalashtirish uchun ajratiladigan kreditlarda esa 2 foizdan kam boʻlmagan miqdorda belgilanishi tavsiya etiladi. Ushbu bandning uchinchi xat boshisida nazarda tutilgan mablagʻlar suv isteʼmolchilari tomonidan ularga uyushmalar koʻrsatadigan xizmatlar uchun toʻlanishi majburiy hisoblanadi. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Suv xoʻjaligi obyektlari xavfsizligini va suvdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi suvdan foydalanish va suv isteʼmoli boʻyicha qonunchilik hujjatlari talablariga amal qilinishi, uyushmalar tomonidan suv limit asosida yetkazib berilishi hamda suv isteʼmolchilari tomonidan suvdan oqilona foydalanilishi ustidan tizimli ravishda nazorat oʻrnatsin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi va Energetika vazirligining: uyushmalarning elektr energiyasi, soliq va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha 2019-yil 1-aprel holatiga koʻra qarzlarni toʻlash muddatini 2022-yilga qadar uzaytirish hamda ularni 2-ilovaga muvofiq jadvalga asosan 2024-yil 31-dekabrga qadar toʻliq qoplash; uyushmalarga soliq va yigʻimlar boʻyicha hisoblangan penyalarni hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi takliflariga rozilik berilsin. Uyushmalar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, tumanlar (Quvasoy shahri) hokimliklari bilan birgalikda ushbu qarorga 2-ilovada nazarda tutilgan qarzdorlik belgilangan muddatlarda toʻlanishi uchun masʼuldirlar. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi uyushmalarga soliq va yigʻimlar boʻyicha hisoblangan penyalarni hisobdan chiqarsin. 11. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining Agrar va oziq-ovqat sohalarini rivojlantirish masalalari boʻyicha maslahatchisi A.J. Vaxabov, Oʻzbekiston suv xoʻjaligi vaziri Sh.R. Xamrayev va Oʻzbekiston Respublikasi adliya vaziri R.Q. Davletov zimmasiga yuklansin. Mavjud uyushmalar soni Mavjud uyushmalar negizida yangidan tashkil qilinadigan uyushmalar soni Yangidan tashkil qilinadigan uyushmalarning hududiy gidrouchastkalari* soni Qoraqalpogʻiston Respublikasi 127 15 127 viloyatlar: Andijon 99 14 99 Buxoro 131 11 131 Jizzax 116 12 116 Qashqadaryo 152 13 152 Navoiy 55 6 55 Namangan 134 11 134 Samarqand 41 14 41 Surxondaryo 151 13 151 Sirdaryo 108 8 108 Toshkent 148 15 148 Fargʻona 128 16 128 Xorazm 113 10 113 Jami 1503 158 1503 mln soʻm Elektr energiyasidan Soliq va yigʻimlardan jami qarzdorlik jami qarzdorlikni toʻlash muddatlari asosiyqarzdorlik penya asosiy qarzdorlikni toʻlash muddatlari 2022-yil 2023-yil 2024-yil 2022-yil 2023-yil 2024-yil Qoraqalpogʻiston Respublikasi 648 276 216 216 216 viloyatlar: Andijon 13789 4 596,3 4 596,3 4 596,4 3 888 1 376 1 296 1 296 1 296 Buxoro 756 263 252 252 252 Jizzax 19823 6 607,7 6 607,7 6 607,6 1 440 503 480 480 480 Qashqadaryo 4899 1 633,0 1 633,0 1 633,0 3 096 993 1 032 1 032 1 032 Navoiy 8079 2 693,0 2 693,0 2 693,0 936 268 312 312 312 Namangan 4351 1 450,3 1 450,3 1 450,4 2 988 1 175 996 996 996 Samarqand 2 088 571 696 696 696 Surxondaryo 12 4,0 4,0 4,0 2 124 709 708 708 708 Sirdaryo 56380 18 793,3 18 793,3 18 793,4 3 960 1 434 1 320 1 320 1 320 Toshkent 27526 9 175,3 9 175,3 9 175,4 1 116 350 372 372 372 Fargʻona 5567 1 855,7 1 855,7 1 855,6 5 040 1 601 1 680 1 680 1 680 Xorazm 25 8,3 8,3 8,4 900 324 300 300 300 Jami 140 451,0 46 817,0 46 817,0 46 817,2 28 980 9 843 9 660 9 660 9 660