Baholovchi malaka sertifikatini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2018-08-30)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 24-apreldagi PQ-843-sonli “Baholovchi tashkilotlar faoliyatini yanada takomillashtirish va koʻrsatilayotgan xizmatlar sifati uchun ularning masʼuliyatini oshirish toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi qaror qiladi: 1. Baholovchi malaka sertifikatini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin: Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasining 2003-yil 12-maydagi 01/06-01-sonli “Baholovchi ixtisosligini olishlari uchun jismoniy shaxslarni attestatsiya (qayta attestatsiya)dan oʻtkazishga oid nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qarori (2003-yil 26-may, roʻyxat raqami 1244 — Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining meʼyoriy hujjatlari axborotnomasi, 2003-y., 9-10-sonlar); Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasining 2006-yil 1-dekabrdagi 01/19-18/05-sonli “Professional baholovchiga qoʻyiladigan malaka talablari toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori (2007-yil 2-mart, roʻyxat raqami 1660 —Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-y., 9-10-sonlar, 91-modda). 3. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatiga olingan kundan boshlab oʻn kun oʻtgach kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Baholash faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-y., 9-son, 208-modda), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 24-apreldagi PQ-843-sonli “Baholovchi tashkilotlar faoliyatini yanada takomillashtirish va koʻrsatilayotgan xizmatlar sifati uchun ularning masʼuliyatini oshirish toʻgʻrisida”gi qarori (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 18-son, 145-modda)ga muvofiq baholovchining malaka sertifikatini olish uchun malaka imtihonini oʻtkazish, baholovchining malaka sertifikatini berish, muddatini uzaytirish, amal qilishini toʻxtatib qoʻyish va bekor qilish tartibini belgilaydi. 1. Baholovchining malaka sertifikati (keyingi oʻrinlarda matnda malaka sertifikati deb yuritiladi) jismoniy shaxsga, agarda u baholovchi tashkilotning shtatida tursa yoki baholovchi tashkilot tomonidan u bilan fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnoma tuzilgan boʻlsa, mulkni baholashni amalga oshirish huquqini beradi. Malaka sertifikati 5 yillik muddatga beriladi va uning amal qilish muddati besh yillik muddatlarga uzaytirilishi mumkin. 2. Malaka sertifikatiga ega boʻlgan har bir baholovchi malaka sertifikati olingan yildan keyingi keladigan yildan boshlab har yili Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda matnda Davlat raqobat qoʻmitasi deb yuritiladi) tomonidan, baholovchilarning professional birlashmalari takliflarini hisobga olgan holda, belgilangan tartibda tasdiqlanadigan malaka oshirish dasturlari boʻyicha 40 soatdan kam boʻlmagan malaka oshirish kurslarida oʻqishi shart. 3. Malaka sertifikatini olish uchun talabgor boʻlgan jismoniy shaxs (keyingi oʻrinlarda matnda talabgor deb yuritiladi) malaka imtihonini muvaffaqiyatli topshirgan taqdirda, unga Davlat raqobat qoʻmitasi tomonidan mazkur Nizom qoidalariga muvofiq malaka sertifikati beriladi. 4. Malaka sertifikatini olishga talabgor quyidagi talablarga javob berishi kerak: a) oliy iqtisodiy, yuridik yoki texnik maʼlumotga hamda baholovchi yoki baholovchining yordamchisi lavozimida soʻnggi besh yilda kamida bir yil ish stajiga ega boʻlish; yoxud oliy maʼlumotga hamda soʻnggi besh yilda baholovchi yoki baholovchining yordamchisi lavozimida kamida ikki yil ish stajiga ega boʻlish. Bunda xorijiy davlatlarda olingan oliy maʼlumot yoki ilmiy daraja belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasidagi maʼlumotga ekvivalent deb topilgan taqdirda eʼtiborga olinadi; b) Davlat raqobat qoʻmitasi tomonidan, baholovchilarning professional birlashmalari takliflarini hisobga olgan holda, belgilangan tartibda tasdiqlanadigan dastur boʻyicha baholovchilar tayyorlash markazlarida maxsus oʻquv kursini tugatganligi toʻgʻrisida sertifikatga ega boʻlish, bunda oʻqish tugagan paytdan boshlab hujjatlar topshirilgungacha oʻtgan vaqt bir yildan oshmasligi kerak. Baholovchining xalqaro sertifikatiga ega boʻlgan talabgorlar baholovchilarni tayyorlash markazlarida maxsus oʻquvdan oʻtmasdan malaka imtihonini topshirishga qoʻyiladilar. 5. Malaka sertifikatini olish uchun talabgor Davlat raqobat qoʻmitasiga 1-ilovaga muvofiq malaka imtihonini topshirish uchun ruxsat berish toʻgʻrisidagi arizani unga quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda taqdim etadi: a) 2-ilovaga muvofiq toʻldirilgan soʻrovnoma; b) pasport nusxasi; v) oliy maʼlumot toʻgʻrisidagi diplomning yoxud vakolatli davlat organining xorijiy taʼlim muassasasida olingan oliy maʼlumot toʻgʻrisidagi hujjatning nostrifikatsiyalash (ekvivalentligini qayd etish) toʻgʻrisidagi guvohnomasining nusxasi; g) mehnat daftarchasining nusxasi; d) 4 x 6 hajmdagi 2 dona fotosurat; e) baholovchilarni tayyorlash markazlarida maxsus oʻquv kursini tugatganligi toʻgʻrisidagi sertifikatning (talabgorning oʻquv kursini tugatganligi toʻgʻrisidagi sertifikatning berilgan vaqtidan boshlab hujjatlar topshirilgungacha oʻtgan vaqt bir yildan oshmagan boʻlishi shart) yoki baholovchining xalqaro sertifikatining nusxasi; j) malaka imtihonidan oʻtish va malaka sertifikati berilishi uchun eng kam oylik ish haqining bir baravari miqdoridagi yigʻim toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjat. Talabgordan mazkur bandda nazarda tutilmagan hujjatlarni taqdim etilishini talab qilishga yoʻl qoʻyilmaydi. 6. Hujjatlar talabgor tomonidan Davlat raqobat qoʻmitasiga bevosita yoxud ularning olinganligi toʻgʻrisidagi bildirishnoma bilan pochta aloqasi vositasi orqali yetkazib berilishi mumkin. 7. Davlat raqobat qoʻmitasi ariza tushgan kundan boshlab uch kunlik muddatda talabgorning malaka imtihoniga qoʻyilishi yoki qoʻyilmasligi haqida qaror qabul qiladi. 8. Quyidagi asoslarga koʻra talabgor malaka imtihoniga kiritilmaydi: a) mazkur Nizomning 4-bandi talablariga javob bermaganda; b) mazkur Nizomning 5-bandida koʻrsatilgan hujjatlarni toʻliq boʻlmagan hajmda va lozim tarzda rasmiylashtirmay taqdim etganda; v) taqdim etgan hujjatlarda notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlarning mavjudligi aniqlanganda; g) sud tartibida moliya-xoʻjalik munosabatlari sohasida muayyan lavozimni egallash yoki ushbu sohada muayyan faoliyat bilan shugʻullanish huquqidan mahrum etilganda. Mazkur holatda Davlat raqobat qoʻmitasi talabgorni imtihonga qoʻyishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi va shu kunning oʻzida ariza beruvchiga yozma ravishda asoslangan rad javobini yuboradi. 9. Talabgorni malaka imtihoniga qoʻyish yuzasidan qaror qabul qilinganda imtihonga qoʻyilgan shaxslar roʻyxati imtihon komissiyasiga taqdim etiladi. Bunda malaka imtihoni guruhlar shakllanishiga qarab, hujjatlar tushgan kundan boshlab ikki oyda kamida bir marotaba oʻtkaziladi. 10. Imtihon komissiyasining tarkibi va ish tartibi Davlat raqobat qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadi. 11. Malaka imtihoniga qoʻyilgan talabgorlar uni oʻtkazish sanasi, vaqti va joyi haqida imtihon oʻtkaziladigan kundan kamida 10 kun oldin xabardor qilinadilar. 12. Malaka imtihoniga qoʻyilmagan talabgor malaka imtihoniga qoʻyilmaslikka sabab boʻluvchi kamchiliklarni bartaraf etgandan keyingina qayta ariza berishi mumkin. 13. Talabgor uning shaxsini tasdiqlovchi pasporti yoki boshqa hujjatini koʻrsatgan holda malaka imtihoniga qoʻyiladi. Pasport yoki uning shaxsini tasdiqlovchi boshqa hujjatga ega boʻlmagan, yoxud malaka imtihoniga kechikkan talabgorlar imtihonga qoʻyilmaydi va u kelmagan hisoblanadi va navbatdagi malaka imtihonidan oʻtadigan talabgorlar roʻyxatiga kiritiladi. 14. Agarda talabgor Davlat raqobat qoʻmitasiga hujjatlarni topshirgan vaqtdan boshlab ikki marotaba malaka imtihoniga kelmasa, taqdim etilgan hujjatlar unga qaytariladi. Bunda malaka imtihonidan oʻtish uchun toʻlangan yigʻim summasi qaytarib berilmaydi. Talabgor tomonidan hujjatlarni qayta topshirish mazkur boʻlimda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 15. Malaka imtihoni talabgorlarni guruhlarga boʻlgan holda kompyuterda topshiriladigan test sinovlari orqali oʻtkaziladi. 16. Test savollari variantlari va ularning javoblari Davlat raqobat qoʻmitasi tomonidan, baholovchilarning professional birlashmalari va oʻquv markazlari takliflarini hisobga olgan holda, belgilangan tartibda tasdiqlangan baholovchilarning oʻquv dasturi asosida ishlab chiqiladi. Test savollari mazmuni sohaga oid normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilishiga hamda yangi normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilinishiga qarab muntazam ravishda takomillashtirib boriladi. 17. Test dasturi kamida 75 ta savoldan iborat boʻlib, oʻquv dasturining barcha boʻlimlarini aks ettirishi kerak. Test natijalari ijobiy deb topilishi uchun toʻgʻri javoblar miqdori berilgan savollar miqdorining kamida 80 foizini tashkil etishi kerak. 18. Malaka imtihonini topshirish jarayonida talabgorga quyidagilar taqiqlanadi: a) normativ-huquqiy hujjatlar, maxsus adabiyotlar yoki boshqa materiallardan (maʼlumotlardan) foydalanish; b) uyali aloqa vositasi va boshqa aloqa vositalaridan foydalanish; v) boshqa talabgorlar bilan suhbatlashish; g) imtihon oʻtkazilayotgan xonadan tashqariga chiqish. Xonadan chiqqanlar qaytadan imtihonga qoʻyilmaydi. Ushbu talablarni buzgan talabgorlar auditoriyadan chiqarib yuboriladi va malaka imtihonidan oʻtmagan hisoblanadi. Begona shaxslarga malaka imtihonida ishtirok etishga ruxsat berilmaydi. 19. Malaka imtihonini topshirish jarayonida imtihon javoblarini ajratilgan vaqt ichida toʻliq berishga ulgurmagan talabgorlar malaka imtihonidan oʻtmagan deb hisoblanadilar. Malaka imtihonidan oʻtmagan talabgorlarga ular tomonidan toʻlangan yigʻim puli qaytarilmaydi. Malaka imtihonidan oʻtmagan talabgor malaka imtihonidan oʻtish va malaka sertifikati berilishi uchun yigʻim toʻlash sharti bilan belgilangan tartibda takroran imtihondan oʻtish uchun hujjatlarni taqdim etishga haqli, bunda malaka imtihoni oʻtkazilgan kundan boshlab kamida bir oy vaqt oʻtgan boʻlishi kerak. 20. Imtihon natijalari imtihon komissiyasi tomonidan malaka imtihoni oʻtkazilgan kundan soʻng uch kunlik muddatda bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. 21. Test javoblari hamda imtihon komissiyasining bayonnomalari belgilangan tartibda Davlat raqobat qoʻmitasida saqlanadi. 22. Malaka imtihoni natijalari Davlat raqobat qoʻmitasining buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. 23. Malaka sertifikati mutaxassisning fotosurati yopishtirilgan maxsus blankda 3-ilovaga muvofiq shaklda rasmiylashtiriladi va Oʻzbekiston Respublikasining barcha hududlarida yuridik kuchga egadir. 24. Malaka sertifikatining blankalari qatʼiy hisobda turadigan hujjatlar hisoblanadi, hisobga olish seriyasiga, tartib raqamiga va himoyalanganlik darajasiga ega boʻladi. Malaka sertifikatining blankalari Davlat raqobat qoʻmitasi buyurtmanomasiga koʻra “Davlat belgisi” davlat ishlab chiqarish birlashmasida bosmaxona usulida tayyorlanadi. 25. Malaka sertifikati Davlat raqobat qoʻmitasi tomonidan imtihon komissiyasi bayonnomalari olingandan keyin 10 kun muddatda rasmiylashtiriladi va malaka sertifikatining egasiga yoki boshqa shaxsga (notarius tomonidan tasdiqlangan ishonchnoma asosida) baholovchilar reyestriga imzosi qoʻyilgach belgilangan tartibda beriladi. 26. Agar talabgor malaka sertifikatini rasmiylashtirish kunidan boshlab uch oy ichida uni olishga kelmasa yoki uni olishdan yozma ravishda ixtiyoriy bosh tortsa Davlat raqobat qoʻmitasi mazkur sertifikatning amal qilishini toʻxtatish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin. Bunda talabgorlarga ular tomonidan toʻlangan yigʻim summasi qaytarilmaydi. 27. Malaka imtihoni natijalari boʻyicha malaka imtihonidan oʻtmagan deb tan olingan talabgorlar malaka imtihoni oʻtkazilgan kundan boshlab oʻttiz kalendar kuni mobaynida Davlat raqobat qoʻmitasiga apellatsiya berish huquqiga ega. Apellatsiya yozma ravishda taqdim etiladi. Davlat raqobat qoʻmitasi bir hafta muddatda berilgan apellatsiyani koʻrib chiqadi va qabul qilingan qaror haqida ariza beruvchiga yozma xabar yuboradi. 28. Apellatsiyani koʻrib chiqish natijalari yuzasidan quyidagi qarorlardan biri qabul qilinadi: a) imtihon natijalarini oʻzgarishsiz qoldirish va apellatsiyani qanoatlantirishni rad etish toʻgʻrisida; b) apellatsiyaga bergan shaxs uchun takroran malaka imtihoni oʻtkazish toʻgʻrisida. 29. Imtihon natijalarini oʻzgarishsiz qoldirish va shikoyatni qanoatlantirishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror quyidagi hollarda qabul qilinadi: a) apellatsiya ushbu Nizom talablariga taalluqli boʻlmasa; b) apellatsiyada koʻrsatilgan vajlar oʻz tasdigʻini topmasa. 30. Takroran malaka imtihoni oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror apellatsiya bergan shaxsga nisbatan malaka imtihoni mazkur Nizom talablariga zid ravishda oʻtkazilganligi hollari aniqlangan taqdirda qabul qilinadi. 31. Davlat raqobat qoʻmitasi tomonidan apellatsiya bergan talabgor uchun takroran malaka imtihoni oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, mazkur Nizomda belgilangan tartibda takroran malaka imtihoni oʻtkaziladi. 32. Talabgor takroran apellatsiya berishi mumkin emas. 33. Davlat raqobat qoʻmitasining qarori ustidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibga muvofiq sudga shikoyat qilinishi mumkin. 34. Malaka sertifikati egasi mazkur sertifikatning amal qilish muddati tugashiga kamida uch oy qolganda Davlat raqobat qoʻmitasiga malaka sertifikati muddatini uzaytirish toʻgʻrisida 1-ilovaga muvofiq ariza bilan murojaat qiladi. Arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinishi lozim: a) 2-ilovaga muvofiq toʻldirilgan soʻrovnoma; b) baholovchining malaka sertifikatining asl nusxasi; v) malaka oshirish kurslarini tamomlaganligi haqidagi hujjatning nusxasi; g) malaka imtihonidan oʻtish va malaka sertifikatining amal qilish muddatini uzaytirish uchun eng kam oylik ish haqining bir baravari miqdoridagi yigʻim toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjat. 35. Malaka sertifikati muddatining uzaytirilishi mazkur Nizomning 34-bandida belgilangan talablarga rioya etilganda va malaka sertifikatining egasi malaka imtihonini muvaffaqiyatli topshirgan taqdirda amalga oshiriladi. Malaka sertifikatining amal qilish muddati mazkur sertifikatning blankida koʻrsatilgan amal qilish muddati tugagan paytdan boshlab uzaytiriladi. Malaka imtihonidan oʻtmagan baholovchi malaka imtihonidan oʻtish uchun yigʻim toʻlash sharti bilan qayta malaka imtihonidan oʻtish huquqiga ega. 36. Malaka sertifikatining amal qilish muddatining uzaytirilishi belgilangan tartibda mazkur sertifikatning blankida maxsus belgi (yozuvni) qayd etish orqali amalga oshiriladi. Malaka sertifikati blankida uning muddatini uzaytirishga taalluqli toʻldirilmagan qatorlar mavjud boʻlmagan taqdirda, malaka sertifikati egasiga avvalgi roʻyxatga olish raqami qoʻyilgan yangi malaka sertifikati beriladi. Ilgari berilgan baholovchining malaka sertifikati blanki Davlat raqobat qoʻmitasi tomonidan belgilangan tartibda yoʻq qilinadi. 37. Malaka sertifikati egasining familiyasi, ismi, sharifi yoki pasport maʼlumotlari oʻzgargan taqdirda, u 10 kun ichida Davlat raqobat qoʻmitasiga malaka sertifikatini qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisida ariza berishi shart, bunda arizaga qayta rasmiylashtirilishi lozim boʻlgan sertifikatning asl nusxasi bilan birga tegishli oʻzgarishlarni tasdiqlovchi hujjatlarning asl nusxalari ilova qilinadi. Malaka sertifikatini qayta rasmiylashtirish uchun baholovchi eng kam oylik ish haqining 50 foizi miqdorida yigʻim toʻlaydi. 38. Malaka sertifikatining qayta rasmiylashtirilishi uning egasi tomonidan ariza berilgan paytdan boshlab 5 kun mobaynida amalga oshiriladi, bunda avvalgi raqam va ilgari belgilangan amal qilish muddati koʻrsatilgan malaka sertifikatining yangi blanki beriladi, ilgari berilgan malaka sertifikati blanki Davlat raqobat qoʻmitasi tomonidan belgilangan tartibda yoʻq qilinadi. 39. Yoʻqotilgan yoki yaroqsiz holga kelgan malaka sertifikatining oʻrniga malaka sertifikati egasining arizasiga koʻra dublikat berilishi mumkin. Malaka sertifikatining egasi malaka sertifikatining yoʻqolganligi haqida matbuotda eʼlon berishi va eʼlon nusxasini Davlat raqobat qoʻmitasiga taqdim etishi kerak. 40. Malaka sertifikati dublikatida uning avvalgi qayd etilgan raqami va ilgari belgilangan amal qilish muddati yoziladi, yangi blankning yuqoridagi burchagiga “Dublikat” yozuvi koʻrsatilgan boʻlishi kerak. Yaroqsiz holga kelgan malaka sertifikati Davlat raqobat qoʻmitasiga qaytarilishi va belgilangan tartibda tugatilishi lozim. 41. Dublikat berishda eng kam oylik ish haqining 50 foizi miqdorida yigʻim undiriladi. 42. Quyidagilar malaka sertifikatining amal qilishini toʻxtatish uchun asos hisoblanadi: baholovchining arizasi; baholash faoliyatini amalga oshirishda qonun hujjatlari talablarini muntazam yoki bir marta qoʻpol ravishda buzish; baholovchi tomonidan baholash davomida olingan maʼlumotlarni mulkdor yoki baholash buyurtmachisining ruxsatisiz oshkor qilish, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno; moliya-xoʻjalik munosabatlari sohasida muayyan lavozimni egallash yoki muayyan faoliyat bilan shugʻullanish huquqidan mahrum qilish tarzidagi jazoni nazarda tutuvchi qonuniy kuchga kirgan sud hukmi; fuqaroni belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz yoki muomalaga layoqati cheklangan deb eʼtirof etish toʻgʻrisidagi sud qarori. 43. Malaka sertifikatining amal qilishini toʻxtatish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan sanadan boshlab uning amal qilishi toʻxtatiladi. Baholovchi tashkilot litsenziyasining amal qilishi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan yoʻl qoʻyilgan qonun buzilishlari uchun toʻxtatilgan taqdirda, litsenziyaning amal qilishini toʻxtatish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanadan boshlab baholovchi tashkilot litsenziyasining amal qilishi toʻxtatilishiga sababchi boʻlgan qonun buzilishlariga yoʻl qoʻygan rahbarning va baholovchining malaka sertifikatlari amal qilishi toʻxtatiladi. 44. Baholash faoliyatini amalga oshirishda malaka sertifikatining amal qilishini toʻxtatish uchun asos boʻladigan qonun hujjatlari talablarining bir marta qoʻpol ravishda buzilishiga quyidagilar kiradi: baholash faoliyati toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda baholashni amalga oshirishda xolislikni taʼminlamaslik; baholash toʻgʻrisidagi hisobotni va ekspert xulosasini notoʻgʻri tuzish; baholash ishlarini oʻtkazishda olingan maxfiy axborotni mulkdor yoki baholash buyurtmachisining ruxsatisiz oshkor qilish, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno; baholovchining nazorat yoki huquqni muhofaza qilish organlari tomonidan oʻtkaziladigan tekshiruvlarda va boshqa tadbirlarda oʻzi shtatida turadigan yoki fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnoma tuzgan baholovchi tashkilotning tegishli ruxsatnomasisiz (buyrugʻisiz) mutaxassis sifatida qatnashishi. 45. Malaka sertifikati quyidagi hollarda Davlat raqobat qoʻmitasining qaroriga binoan bekor qilinadi: Davlat raqobat qoʻmitasining malaka sertifikatini berish toʻgʻrisidagi qarorining noqonuniyligi sud tomonidan eʼtirof etilganda; sertifikat qalbaki hujjatlardan foydalangan holda olinganda. 46. Malaka sertifikatini bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror malaka sertifikati berilgan sanadan boshlab amal qiladi. 47. Baholovchilar qonun hujjatlarini buzganlik uchun malaka sertifikatlari bekor qilingan yoki ularning amal qilishi toʻxtatilganligi toʻgʻrisida qaror qabul qilingan vaqtdan boshlab uch yil mobaynida malaka sertifikatini takroran olish uchun imtihonga qoʻyilmaydi. 48. Malaka sertifikatini bekor qilish yoki uning amal qilishini toʻxtatish toʻgʻrisidagi qaror ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinib boriladi. 49. Davlat raqobat qoʻmitasining malaka sertifikatini bekor qilish yoki uning amal qilishini toʻxtatish toʻgʻrisidagi qarori 5 kunlik muddatda malaka sertifikatining egasi va baholovchi ishlayotgan baholash tashkilotiga yuboriladi. 50. Baholovchi uning malaka sertifikatini bekor qilish yoki amal qilishini toʻxtatish toʻgʻrisidagi qarorni olgan kundan boshlab 10 kun mobaynida oʻz sertifikatini Davlat raqobat qoʻmitasiga belgilangan tartibda tugatish uchun qaytarishi shart. 51. Davlat raqobat qoʻmitasi tomonidan malaka sertifikatiga ega boʻlgan baholovchilarning reyestri yuritiladi va unda quyidagi maʼlumotlar qayd etiladi: malaka sertifikati olingan sana, uni olgan shaxsning familiyasi, ismi, sharifi va imzosi; pasport maʼlumotlari va turar joyi; ish joyi; malaka sertifikatining hisobga olish seriyasi, raqami va berilgan sanasi; malaka sertifikatining amal qilish muddati uzaytirilganligi, amal qilishi toʻxtatilganligi, bekor qilinganligi, qayta rasmiylashtirilganligi hamda dublikat berilganligi toʻgʻrisida maʼlumotlar. 52. Davlat raqobat qoʻmitasining malaka sertifikatini amal qilishini toʻxtatish yoki uni bekor qilish toʻgʻrisidagi qarori yuzasidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sudga shikoyat qilinishi mumkin. 53. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish, raqobat va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash davlat qoʻmitasi bilan kelishilgan.