Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish hamda qishloq xoʻjaligiga oid boʻlmagan ehtiyojlar uchun yer uchastkalari berish, shuningdek obyektlarni qurishga ruxsatnomalar berish tartibini tubdan soddalashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2018-07-03)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Ishbilarmonlik muhitini tubdan yaxshilash va tadbirkorlikka yanada keng erkinlik berish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2012-yil 18-iyuldagi PF-4455-son Farmoniga muvofiq, shuningdek shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun yer uchastkalari berish tizimini yanada soddalashtirish, obyektlarni qurishga ruxsat beruvchi tartibotlar soni, muddatlari va qiymatini tubdan qisqartirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagicha tartib oʻrnatilsin, unga muvofiq: yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash hamda ularni vakolatli organlar bilan kelishish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasining hududiy boʻlinmalari, shuningdek Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri davlat korxonasining tegishli tumanlar (shaharlar)dagi filiallari tomonidan “bir oyna” tamoyili boʻyicha amalga oshiriladi; berilgan ariza qonun hujjatlarida belgilangan muddat mobaynida vakolatli organlar tomonidan asosli rad etilmagan taqdirda, berilgan buyurtmanomalar maʼqullangan deb hisoblanadi (murakkablik (xavf)ning maksimal toifasiga ega boʻlgan obyektlar bundan mustasno); yer uchastkalari berish uchun zarur boʻlgan materiallarni tayyorlash va kelishish jarayoniga davlat organlari tomonidan ariza beruvchilarning jalb etilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 2. Quyidagilar: Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun aholi punktlarida yer uchastkalari berish, qurilish obyektlarini loyihalashtirish va roʻyxatdan oʻtkazish, shuningdek obyektlarni foydalanishga qabul qilish tartibi toʻgʻrisida nizom 1-ilovaga muvofiq; Qishloq xoʻjaligiga oid boʻlmagan ehtiyojlar, shuningdek ikki va undan ortiq tumanlar (shaharlar) yoki viloyatlar hududida joylashtiriladigan obyektlar qurilishi uchun aholi punktlari tashqarisidan yer uchastkalari berish tartibi toʻgʻrisida Nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga: yer uchastkalarini tanlash va berish boʻyicha materiallarni vakolatli tashkilotlar bilan kelishish tartibotini amalga oshirishning, shuningdek qurilishga ruxsatnomalar berishning elektron tizimini keng joriy etish; tumanlar (shaharlar) arxitektura va qurilish boʻlimlari (boshqarmalari) huzuridagi xoʻjalik hisobidagi ishlab chiqarish boʻlimlari faoliyatini takomillashtirish; qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflar kiritsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari B.I.Zakirov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga va Shaharsozlik kodeksiga muvofiq aholi punktlarida yuridik va jismoniy shaxslarga shaharsozlik faoliyati uchun yer uchastkalarini doimiy, vaqtincha foydalanish va ijaraga berish, obyektlarni qurish loyihasini ishlab chiqish, obyektlarni roʻyxatdan oʻtkazish, shuningdek ularni foydalanishga qabul qilish tartibini belgilaydi. Ushbu Nizom talablari yer uchastkalarini: aholi punktlari yerlari tarkibiga kirmaydigan yerlardan; ikkita va undan koʻp tumanlar (shaharlar) yoki viloyatlar hududida joylashadigan obyektlarni qurish uchun; loyihalarni maxsus iqtisodiy zonalarda amalga oshiradigan investorlar uchun; Oʻzbekiston milliy avtomagistrali boʻylab yoʻl boʻyi infratuzilmasi va servis obyektlari qurish uchun berishga tatbiq etilmaydi. tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun maydoni 1 gektargacha va 1 gektar boʻlgan yer uchastkalarini tanlov asosida berishga. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: aholi punktlarining yerlari — shaharlar va posyolkalar, shuningdek qishloq aholi punktlari chegaralari doirasidagi yerlar; yer uchastkasi — belgilangan chegaraga, maydonga, manzilga, huquqiy rejimga va davlat yer kadastrida aks ettiriladigan boshqa tavsiflarga ega boʻlgan yer fondining bir qismi; davlat yer kadastri — yerlarning tabiiy, xoʻjalik va huquqiy rejimi, ularning toifalari, sifat tavsifi va qimmati, yer uchastkalarining manzili va oʻlchamlari, ularning yer egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlari boʻyicha taqsimlanishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va hujjatlar tizimi; yer uchastkasini yuridik va jismoniy shaxslarga berish (realizatsiya qilish) — yer uchastkasini joylashtirish, uni tanlash va ajratish materiallarini tayyorlash hamda yer uchastkasi berish yuzasidan davlat hokimiyati tegishli organi tomonidan qaror qabul qilish boʻyicha chora-tadbirlar kompleksi; yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalariga boʻlgan huquqi — yuridik va jismoniy shaxslarga beriladigan yer uchastkasiga egalik qilish, undan foydalanish va uni ijaraga olish huquqi; yer uchastkasini olib qoʻyish — yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkasiga yoki uning bir qismiga boʻlgan huquqlarini toʻxtatish boʻyicha qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladigan yuridik harakat; aholi punkti chegarasi — shahar, posyolka, qishloq aholi punkti yerlarining shaharsozlik va yer tuzish hujjatlariga muvofiq belgilangan tartibda tasdiqlanadigan tashqi chegaralari; aholi punktining bosh rejasi — hayot faoliyati muhitini shakllantirishning kompleks shartlarini, aholi punktlarini hududiy rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlarini belgilovchi shaharsozlik hujjati; qishloq (ovul) fuqarolari yigʻini hududini meʼmoriy rejalashni tashkil etish loyihasi — aholining yashash sharoitlarini yaxshilashni taʼminlashni, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini yanada rivojlantirishni, atrof muhitni muhofaza qilishni, tabiiy, odam va moddiy resurslardan foydalanishni taʼminlaydigan qishloq aholi punktlarining rejali tuzilmasini, toʻla qimmatli arxitektura qiyofasini yaratgan holda qishloq (ovul) fuqarolari yigʻini hududini kompleks rivojlantirish va zonalashtirishdan iborat asosiy shaharsozlik vazifalari yechimlarini nazarda tutuvchi kompleks shaharsozlik hujjati; qurilish loyihasi — binolar, inshootlar va boshqa obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish va mukammal taʼmirlash, shuningdek obodonlashtirish ishlari qiymatini belgilaydigan, hajmiy-rejali, konstruktiv va texnik yechimlarni belgilaydigan, obyektni qurishga ruxsat berish uchun asos hisoblanadigan hujjatlar; shaharsozlik faoliyati — tegishli davlat hokimiyati organlarining, yuridik va jismoniy shaxslarning fuqarolar, ijtimoiy va davlat manfaatlari, shuningdek hududlar va aholi punktlarining milliy, tarixiy-madaniy, ekologik, tabiiy xususiyatlari hisobga olingan holda hududlarni, aholi punktlarini rivojlantirishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish, yer uchastkalaridan foydalanish, qurilish materiallari va buyumlar ishlab chiqarish turlarini belgilash, binolar, inshootlar va boshqa obyektlarni loyihalash, qurish hamda rekonstruksiya qilish sohasidagi faoliyati; davlat shaharsozlik kadastri — davlat shaharsozlik kadastri obyektlari, ularning geografik holati, huquqiy maqomi, miqdor va sifat tavsiflari hamda iqtisodiy bahosi toʻgʻrisidagi yangilab boriladigan ishonchli maʼlumotlar tizimi; Respublika komissiyasi — yer uchastkalarini egalik qilishga, foydalanishga va ijaraga berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida tashkil etiladigan doimiy ishlovchi komissiya. 3. Yer uchastkalarini joylashtirishda shaharsozlik, iqtisodiy, ekologik, sanitariya va boshqa talablar qonun hujjatlarida belgilanadi. 4. Yuridik yoki jismoniy shaxslar egalik qilayotgan, foydalanayotgan, ijaraga olgan yoki ularning mulki boʻlgan yer uchastkasini shaharsozlik faoliyati uchun berish faqat ushbu uchastka ulardan belgilangan tartibda olingandan (haq toʻlab olingandan) keyin amalga oshiriladi. Yer uchastkasini olib qoʻyish hamda uy-joylarni, boshqa imoratlar, inshootlar yoki dov-daraxtlarni koʻchirish toʻgʻrisidagi qaror bosh rejalarga, shuningdek turar joy tumanlarini va aholi punktlari mikrorayonlarini batafsil rejalashtirish va qurish loyihalariga muvofiq qabul qilinadi. 5. Qurilish uchun yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash hamda ularni vakolatli organlar bilan kelishish tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) tomonidan bir joyning oʻzida tamoyili boʻyicha amalga oshiriladi. 6. Yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash va kelishish ishlari yuridik yoki jismoniy shaxs bilan shartnomaviy asosda bajariladi. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) tomonidan shartnomaviy majburiyatlarni bajarish natijasida tushgan mablagʻlar boʻlim (boshqarma)ning hisob-kitob raqamiga oʻtkaziladi, ushbu Nizomda nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno. 7. Yer uchastkalari berish bilan bogʻliq shaharsozlik faoliyati aholi punktlari va aholi punktlariaro hududlarni rivojlantirish va qurish boʻyicha quyidagi shaharsozlik hujjatlariga (keyingi oʻrinlarda shaharsozlik hujjatlari deb ataladi) asoslanadi: aholi punktlarining bosh rejalari; shahar va posyolka chegaralarining loyihalari; aholi punktlari hududlarini rivojlantirishning tarmoq sxemalari; qishloqlar (ovullar) fuqarolar yigʻinlari hududlarini meʼmoriy rejalashtirishni tashkil etish loyihalari (HMRTL); aholi punkti hududi qismlarining batafsil rejalashtirish loyihalari (BRL); qurish loyihalari. 8. Aholi punktining bosh rejasisiz, qishloqlar (ovullar) fuqarolar yigʻinlari hududlarini meʼmoriy rejalashtirishni tashkil etish loyihasisiz va aholi punkti hududi qismlarining batafsil rejalashtirish loyihasisiz aholi punktlari hududida yer uchastkalari berish taqiqlanadi, ushbu Nizomda nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno. 9. Yer uchastkasi berilishidan manfaatdor boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar soʻralayotgan yer uchastkasi joylashgan joydagi tuman (shahar) hokimiga ariza beradilar. Toshkent shahrida yuridik va jismoniy shaxslar yer uchastkasi berish toʻgʻrisidagi ariza bilan shahar hokimiga murojaat qiladilar. Yer uchastkasi berish toʻgʻrisidagi arizada yer uchastkasi zarur boʻlgan maqsadlar, uning joylashgan joyi va oʻlchami, talab qilinadigan maydonning asoslanishi, qurilish ishlarini boshlash va tugallashning taxminiy muddatlari, yuridik shaxsning pochta manzili, rekvizitlari yoki jismoniy shaxsning pasporti maʼlumotlari koʻrsatilgan boʻlishi kerak. 10. Tuman (shahar) hokimi ikki kun mobaynida yuridik va jismoniy shaxslarning arizasini obyektni qurish uchun yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash uchun tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yuboradi. 11. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) yuridik va jismoniy shaxslar bilan tuzilgan shartnoma asosida yigirma uch kun mobaynida yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlaydi va vakolatli organlar (tashkilotlar) bilan kelishadi. Yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlaganlik va kelishganlik uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan miqdorda toʻlov undiriladi. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlashga va vakolatli organlar (tashkilotlar) bilan kelishishga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan bajariladigan ishlarning 15 foizi miqdoridan kam boʻlmagan avans toʻlovi amalga oshirilgandan soʻng kirishadi. 12. Yer uchastkasini tanlash ishlarini bajarish davomida: uning umumiy maydoni aniqlanadi; shaharsozlik va yer tuzish hujjatlari, yer va shaharsozlik kadastrlari maʼlumotlari oʻrganiladi; obyektlar qurish uchun yer uchastkasini, birinchi navbatda, qishloq xoʻjaligi uchun moʻljallanmagan yerlardan yoki qishloq xoʻjaligini yuritish uchun yaroqsiz yoxud sifati yomon qishloq xoʻjaligi yerlaridan tanlash imkoniyati oʻrganiladi; yer uchastkalari qishloq xoʻjaligi maqsadidagi va oʻrmon fondi yerlaridan tanlangan holatlarda alohida qimmatli, unumdor sugʻoriladigan yerlarni, hududning mavjud arxitekturaviy rejalashtirish va ichki xoʻjalik tashkiloti tashkil etilishini eng toʻliq darajada saqlab qolish, ekologik vaziyatni yaxshilash va saqlash, eroziya jarayonlarini, yerlarning botqoqlanishini toʻxtatish zarurligi hisobga olinadi; yer uchastkalarini tanlashda binolar va inshootlarning, ayniqsa uy-joylarning asossiz ravishda buzib tashlanishiga yoʻl qoʻymaslik, suv xoʻjaligi obyektlaridan, muhandislik infratuzilmasidan foydalanishda noqulayliklar yaratmaslik imkoniyati qidiriladi; tanlanayotgan yer uchastkasida binolar, inshootlar va uy-joylarning, shu jumladan, oʻzboshimchalik bilan qurilgan uy-joylarning, yerosti muhandislik tarmoqlarining mavjudligi, qishloq xoʻjaligi yerlarining tarkibi aniqlanadi; atmosfera havosini ifloslantirish manbalari hisoblanadigan obyektlar atrofida kengligi joylashtiriladigan ishlab chiqarish klassi bilan aniqlanadigan sanitariya-himoya zonasini taʼminlash imkoniyati hisobga olinadi. Yer uchastkasi berish toʻgʻrisidagi arizada yuridik va jismoniy shaxs tomonidan yer uchastkasining aniq joylashgan joyi koʻrsatilmaganda, shuningdek muayyan zaruriyat paydo boʻlganda yer uchastkalari bir necha variantlarda tanlanishi mumkin. 13. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) tomonidan obyektni qurish uchun yer uchastkasini tanlash materiallari quyidagi tarkibda tayyorlanadi: koʻrib chiqilayotgan hududning yer uchastkasini joylashtirish plani (tegishli aholi punktining 1:2000 masshtabli navbatchi planidan (mavjud boʻlganda) yoki vaziyat plani aks ettirilgan 1:10000 masshtabli qishloq xoʻjaligi xaritasidan nusxa); obyektning arxitektura-rejalashtirish nuqtai nazaridan baholash imkonini beradigan erkin masshtabdagi fasadlari eskizi va bosh rejasi (yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash yuzasidan shartnoma tuzishda yuridik yoki jismoniy shaxs tomonidan taqdim etiladi); yer uchastkasining kamida ikki tomondan oʻrab turgan obyektlar bilan bogʻliq holdagi (15 x 20 sm oʻlchamli) fotosurati. 14. Yer uchastkasini joylashtirish plani quyidagilar bilan kelishiladi: tuman (shahar) hokimi; tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimi; tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish qoʻmitasiga, shuningdek, viloyatlar va Toshkent shahar ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish boshqarmalariga (keyingi oʻrinlarda Davlat ekologiya qoʻmitasi hududiy organi deb yuritiladi); tuman (shahar) sanitariya-epidemiologiya xizmati; davlat yongʻin nazorati hududiy organi; madaniy meros yodgorliklarini qoʻriqlash zonasida obyekt qurish uchun yer uchastkasi tanlashda — madaniy meros obyektlarini qoʻriqlash va ulardan foydalanish hududiy inspeksiyasi; tabiiy hududlar, magistral quvurlar, temir yoʻl va avtomobil yoʻllari, elektr quvvati uzatish va aloqa liniyalari qoʻriqlanadigan muhofaza, suv muhofazasi va sanitariya-himoya zonalarida, shuningdek aerodromlar hamda chiqindilar va boshqa zaharli moddalarni koʻmish joylari yaqinida yer uchastkalarini tanlashda — tegishli rejimli hududlar va inshootlardan foydalanuvchi tashkilotlar; ulardan yer uchastkalari olinayotgan yuridik va jismoniy shaxslar (yuridik shaxslarning yuqori boshqaruv organlari mavjud boʻlgan taqdirda yer uchastkasini joylashtirish rejasi yuqori organlar bilan kelishiladi); yer uchastkasi qishloq xoʻjaligi yerlaridan ajratilgan holatlarda — qishloq va suv xoʻjaligi organlari; yer uchastkasi avtomobillarning toʻxtab turish joylari va yoʻl harakati xavfsizligiga taʼsir koʻrsatadigan boshqa obyektlar uchun ajratilgan holatlarda — davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmatining hududiy organi bilan kelishiladi. Yer uchastkasini joylashtirish planini vakolatli tuman (shahar) organlari va boshqa shaxslar bilan kelishish uch kun mobaynida amalga oshiriladi. Joylashtirishning kelishilgan plani kelishilgan organlar tomonidan koʻrsatilgan muddatda taqdim etilmagan taqdirda yer uchastkasini joylashtirish plani kelishilgan deb hisoblanadi (murakkabligi (xavfliligi) jihatidan IV va V toifalardagi obyektlar bundan mustasno) . 15. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni tuman (shahar) hokimining xati bilan tegishliligiga koʻra Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari huzuridagi yer uchastkalarini berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiquvchi komissiyaga yuboradi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari huzuridagi yer uchastkalarini berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiquvchi komissiya Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va viloyat hokimi rahbarligida toʻrt kun mobaynida yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni koʻrib chiqadi va maʼqullangan taqdirda tegishli ravishda rasmiylashtirilgan bayon bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Arxitektura va qurilish qoʻmitasi yoki viloyat arxitektura va qurilish bosh boshqarmasining xati bilan ularni bosh loyiha-qidiruv tashkilotlariga kelishish uchun yuboradi. Toshkent shahrida yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni bosh loyiha-qidiruv tashkilotlariga kelishish uchun Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi yuboradi. 16. Yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallar yetti kun mobaynida Toshkent, Samarqand shaharlarida, Toshkent viloyatining shaharlari, tumanlarning maʼmuriy markazlari va posyolkalarda — “ToshkentboshplanLITI” davlat unitar korxonasi bosh loyiha-qidiruv tashkiloti bilan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi hamda boshqa viloyatlarning shaharlari, tumanlarning maʼmuriy markazlari va posyolkalarda — “OʻzshaharsozlikLITI” davlat unitar korxonasi bosh loyiha-qidiruv tashkiloti bilan, qishloq aholi punktlarida — “Qishloqqurilishloyiha” masʼuliyati cheklangan jamiyati bosh loyiha-qidiruv tashkiloti bilan kelishiladi. Bosh loyiha-qidiruv tashkilotlari bilan kelishish ular tomonidan, yer uchastkasini joylashtirish rejasi ilova qilingan holda, vakolatli mansabdor shaxs imzolagan va tashkilot muhri bilan tasdiqlangan ijobiy xulosani Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasiga, viloyat yoki Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasiga yuborish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Bosh loyiha-qidiruv tashkilotlari bilan faqat yer uchastkasini joylashtirish plani kelishiladi. Mazkur yer uchastkasida qurilishi moʻljallanayotgan obyektning plani va fasadlarni kelishish talab qilinmaydi. Bosh loyiha-qidiruv tashkilotlari bilan kelishish boʻyicha xarajatlar ular tomonidan joriy qurilish ustidan mualliflik nazoratini va mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan shartnomalar asosida amalga oshirilayotgan aholi punktlarining bosh rejalarini bajarish monitoringini olib borishdan tushadigan mablagʻlar hisobiga qoplanadi. 17. Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi, viloyat yoki Toshkent shahar arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi yer uchastkasi tanlash boʻyicha kelishilgan materiallar olingandan keyin bir ish kuni mobaynida ularni yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash uchun tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yuboradilar. 18. Shaharlar va shaharchalar (tuman markazlari)dagi ilgari ishlab chiqilgan va tasdiqlangan loyihalar boʻyicha qurilishi tugallangan maʼmuriy markazlar, turarjoy mikrorayonlari hududlarida joylashtiriladigan holatlarda yer uchastkasi tanlash boʻyicha materiallar, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Ijtimoiy va fuqaro obyektlarini loyihalash va qurishda tegishli tartib oʻrnatish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2011-yil 27-dekabrdagi PQ-1666-son qarori bilan tuzilgan Qurish va rekonstruksiya qilish Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati darajasida tasdiqlanishi kerak boʻlgan obyektlarning manzilli roʻyxatlarini tasdiqlash boʻyicha Hukumat komissiyasi bilan, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda kelishiladi. 19. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) oʻn kungacha boʻlgan muddatda, yer uchastkasi tanlash boʻyicha materiallar asosida uni ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlaydi va vakolatli organlar bilan kelishadi, yer uchastkasi ajratish dalolatnomasini belgilangan tartibda rasmiylashtiradi. Yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlaganlik va kelishganlik uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan miqdorda toʻlov undiriladi. 22. Yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) tomonidan tuman (shahar) komissiyasiga kelishish uchun kiritiladi. Tuman (shahar) komissiyasi yer uchastkasi ajratish materiallarini uch kun mobaynida koʻrib chiqadi va kelishilgan taqdirda, ularni belgilangan shakldagi, tuman (shahar) komissiyasi aʼzolari va masʼul kotibi imzolari bilan tasdiqlangan yer uchastkasi ajratish dalolatnomasini tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga qaytaradi. Yer uchastkasi ajratish dalolatnomasi faqat aʼzolari tanlanayotgan yer uchastkasi ularning manfaatlariga taalluqli boʻlgan tashkilotlarning vakillari boʻlgan tuman (shahar) komissiyasi tomonidan imzolanadi. Toshkent shahrida, shuningdek Toshkent viloyatining Qibray, Zangiota, Toshkent, Boʻstonliq va Parkent tumanlarida yer uchastkasi ajratish materiallari tegishli ravishda Vazirlar Mahkamasining “Toshkent shahrida yer uchastkalari berish va ulardan maqsadli foydalanish tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2008-yil 22-avgustdagi 189-son hamda “Toshkent viloyatida yuridik va jismoniy shaxslarga yer uchastkalari berish va ulardan maqsadli foydalanish tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2009-yil 20-yanvardagi 16-son qarorlari bilan tashkil etilgan komissiyalar tomonidan, belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi. 23. Yer uchastkasi ajratish boʻyicha quyidagi materiallar tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) tomonidan tuman (shahar) hokimiga koʻrib chiqish uchun kiritiladi: tuman (shahar) hokimining tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimi bilan kelishilgan qarori loyihasi; yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallar; yer uchastkasi ajratish dalolatnomasi; tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimi bilan kelishilgan yer uchastkasining uning chegaralarini aniq koʻrsatish imkonini beradigan masshtabdagi rejasi (rejada yer uchastkasining chegaralari chiziladi, uchastkalar bir necha yuridik va jismoniy shaxslarning yerlardan ajratilgan taqdirda ushbu yer uchastkalarining chegaralari ham chiziladi, burilish nuqtalari koordinatlari boʻyicha chegaralarning tavsifi keltiriladi); yangi yer uchastkalari yoki kvartira olishni xohlovchilar koʻrsatilgan holdagi (mavjud boʻlganda) fuqarolarning koʻchiriladigan oilalari roʻyxati; yer uchastkalari mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilari va ijarachilarining koʻrgan boshqa zararlari miqdorini, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishlari nobudgarchiliklari miqdorini (mavjud boʻlganda) aniqlash dalolatnomasi; yer uchastkasi oʻrmon xoʻjaligi korxonalari tasarrufidan chiqarilgan taqdirda, ajratilgan yer uchastkasining texnik tekshirish dalolatnomasi; baholovchi tashkilotning buziladigan binolar va inshootlar bahosi toʻgʻrisidagi hisoboti (mavjud boʻlsa); Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida davlat ekologik ekspertizasi toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash haqida” 2001-yil 31-dekabrdagi 491-son qarorida nazarda tutilgan obyektlar boʻyicha Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi organining davlat ekologiya ekspertizasi toʻgʻrisidagi xulosasi; tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimining tanlangan yer uchastkasining yer qonunchiligi talablariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosasi; tuman (shahar) sanitariya-epidemiologiya xizmati xulosasi; tuman (shahar) davlat yongʻin nazorati hududiy organi xulosasi; 24. Tuman (shahar) hokimi oʻz vakolati doirasida, yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida ikki kun mobaynida qaror qabul qiladi va uni yer uchastkasini ajratish va uning chegaralarini naturada koʻrsatish boʻyicha yigʻmajildni shakllantirish uchun, yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar nusxalarini ilova qilgan holda, tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga taqdim etadi. 25. Yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisidagi qarorda quyidagi masalalar aks ettirilishi kerak: yer uchastkasi kimga, qanday maqsadlar uchun va qancha muddatga (er vaqtincha foydalanishga va ijaraga berilganda aniq muddati koʻrsatiladi) beriladi, shuningdek, mavjud boʻlganda, yerlari olib qoʻyiladigan (haq toʻlab olinadigan) yer mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilari va ijarachilarining nomi; yer uchastkalari mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilari va ijarachilarining yerlari boʻyicha (mavjud boʻlganda) berilayotgan yer uchastkasining umumiy maydoni; yer uchastkalari mulkdorlariga, egalariga, foydalanuvchilari va ijarachilariga qoplanishi kerak boʻlgan koʻrilgan zararlari miqdorlari hamda ularni toʻlash muddatlari (mavjud boʻlganda); qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishlari nobudgarchiliklari miqdorlari hamda ularni toʻlash muddatlari (mavjud boʻlganda); yer uchastkasini unumdor qilishning zarurligi, olib qoʻyilgan yer uchastkasini uning mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilari va ijarachilariga qaytarish shartlari (mavjud boʻlsa); tuproqning unumdor qatlamini koʻchirib olishning zarurligi (mavjud boʻlganda); suv muhofazasi, ekologik, yongʻinga qarshi, sanitariya shartlari va talablari (zarurat boʻlganda); Tuman (shahar) hokimining yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisidagi qaroriga, uning ajralmas qismi sifatida, ajratilayotgan yer uchastkasining chegaralari rejasi ilova qilinadi. 26. Qishloq xoʻjaligida foydalanilayotgan yerlarni qishloq xoʻjaligidan boshqa maqsadlar uchun ajratish ularning amalda zarurligiga koʻra hamda, qoidaga koʻra, ularda yetishtirilgan hosil yigʻishtirib olingandan keyin amalga oshiriladi. 27. Yer uchastkasini vaqtincha foydalanishga (qurilish davriga) berishda qarorda yer uchastkasi berilayotgan aniq muddat nazarda tutiladi. Vaqtincha foydalanishga berilgan yer uchastkalari belgilangan muddatda yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan qaytarilmaganda, tegishli davlat hokimiyati organlari yer uchastkasini uning olib qoʻyilgan (haq toʻlab olingan) egasi, foydalanuvchisi, ijarachisi va mulkdoriga yoki ularning huquqiy vorisiga, huquqiy vorisi boʻlmagan taqdirda esa — yer zaxirasi tarkibiga qaytarishi mumkin. Foydalanish muddati uzaytirilganda qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishining yoʻqotishlari qoʻshimcha ravishda qoplanadi, shundan keyin uzaytirilgan muddatda vaqtincha foydalanishga ajratilgan yer uchastkasidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi. 28. Yer uchastkasini mavjud korxonalar, binolar va inshootlarni kengaytirish uchun ajratishda ilgari ajratilgan yerlar tekshiruvdan oʻtkaziladi, ulardan belgilangan maqsadda foydalanganligi, shuningdek buzilgan yerlarni unumdor qilish ishlarining holati tekshiriladi. Yer uchastkasini qoʻshimcha ravishda ajratish vaqtincha foydalanish uchun ilgari ajratilgan yer uchastkasi belgilangan maqsadda foydalanish uchun yaroqli holatga keltirilgandan keyin amalga oshiriladi. 29. Yer uchastkasi maydonidan qatʼi nazar, yer uchastkalarini shahar chegaralari doirasida ajratish (Toshkent shahridan tashqari) shahar hokimi vakolatiga kiradi, qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi tashkilotlarining yerlari bundan mustasno. Yer uchastkasi qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi yerlaridan ajratilgan taqdirda yer uchastkalari ajratish boʻyicha materiallar shahar hokimi tomonidan uch kun muddatda tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga yoki viloyat hokimiga tasdiqlash uchun yuboriladi. 30. Tuman hokimining vakolatiga bir nafar yer egasi va yerdan foydalanuvchiga quyidagilardan oʻn gektargacha oʻlchamda yer uchastkasi ajratish kiradi: qishloq xoʻjaligi uchun moʻljallangan yerlardan, ularni tubdan yaxshilash boʻyicha ishlar olib borilgan sugʻoriladigan yerlar, pichanzorlar va yaylovlar bundan mustasno; oʻrmon fondi yerlaridan, oʻrmon oʻsimliklari bilan qoplangan yerlar bundan mustasno; sanoat, transport, aloqa, mudofaa va boshqa maqsadlar uchun moʻljallangan yerlardan; suv fondi yerlaridan. Tuman hokimining vakolatiga, yer uchastkasi oʻlchami va yerlarning turlaridan qatʼi nazar, zaxira yerlardan yer uchastkasi ajratish ham kiradi. 31. Yer uchastkasi ajratish tuman (shahar) hokimining vakolatiga kirmaydigan holatlarda, yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar ikki kun mobaynida tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga va viloyat hokimiga koʻrib chiqish uchun yuboriladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimlari yer uchastkasi ajratish boʻyicha tushgan materiallarni yer uchastkalarini berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha tegishli komissiyalarga uch kun mobaynida yuboradilar. Komissiyalar taqdim etilgan materiallar va hujjatlarni koʻrib chiqib, ushbu yer uchastkasini aniq obyekt qurilishi uchun berishning maqsadga muvofiqligi yoki nomuvofiqligi toʻgʻrisida besh kun mobaynida oʻz xulosasini yuboradilar. 32. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari oʻz vakolatlari doirasida, komissiyalarning ijobiy xulosasi asosida yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida besh kun mobaynida qaror qabul qiladilar. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari vakolatiga barcha yerlardan yer uchastkalari ajratish kiradi, quyidagilar bundan mustasno: kadastr bahosi oʻrtacha tuman bonitet balidan 20 foizdan ziyod oshadigan, alohida qimmatli unumdor sugʻoriladigan qishloq xoʻjaligi yerlari; alohida muhofaza qilinadigan hududlardagi yerlar (tabiatni muhofaza qilish, sogʻlomlashtirish, rekreatsion va tarixiy-madaniy joylar); shahar atrofidagi yerlar va shaharlarning yashil zonalari yerlari; ilmiy-tadqiqot tashkilotlari va taʼlim muassasalarining tajriba dalalari yerlari; oʻrmon oʻsimliklari bilan qoplangan yerlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimlari yer uchastkalari ajratish boʻyicha materiallarni qabul qilingan qaror bilan birga tegishli tuman (shahar) hokimiga qaytaradi, u yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish uchun ularni tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga beradi. 33. Yer uchastkasi ajratish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari vakolatiga kirmaydigan holatlarda yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar ikki kun mobaynida Respublika komissiyasiga yuboriladi. Respublika komissiyasi yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni oʻn kun mobaynida koʻrib chiqadi, oʻz xulosasini protokol bilan rasmiylashtiradi, yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida tegishli Hukumat qarori loyihasini tayyorlaydi va belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritadi. 34. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Respublika komissiyasining ijobiy xulosasi asosida yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida yetti kun mobaynida qaror qabul qiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolatiga quyidagilardan: davlat mulkida boʻlgan barcha yerlardan yer ajratish, shu jumladan mahalliy davlat hokimiyati organlari vakolatiga kiradigan yer uchastkalaridan; alohida qimmatli, unumdor sugʻoriladigan yerlardan; muhofaza qilinadigan hududlardagi yerlar (tabiatni muhofaza qilish, sogʻlomlashtirish, rekreatsion va tarixiy-madaniy joylar)dan; shahar atrofidagi va shaharlarning yashil zonalaridagi yerlardan; ilmiy-tadqiqot tashkilotlari va taʼlim muassasalarining tajriba dalalari yerlaridan; oʻrmon oʻsimliklari bilan qoplangan yerlardan; yer uchastkalari ijaraga berilganda — xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi korxonalar, xalqaro birlashmalar va tashkilotlar, xorijiy yuridik va jismoniy shaxslarga yer uchastkalari ajratish kiradi. Qaror qabul qilingandan keyin yer uchastkalari ajratish boʻyicha materiallar ikki kun mobaynida tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlariga qaytariladi, ular materiallarni tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga beradilar. 35. Tuman (shahar) hokimligi yer uchastkalari ajratish toʻgʻrisida qabul qilingan qaror haqida ulardan yer uchastkasi olinayotgan (haq toʻlab olinayotgan) yer egalari, yerlarning foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlarini ikki kun mobaynida yozma shaklda xabardor qiladi. 36. Yerlarning egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlari tegishli davlat hokimiyati organlarining yerlarni olib qoʻyish (haq toʻlab olish) toʻgʻrisidagi qaroridan yoki yerlarni olib qoʻyish (haq toʻlab olish) shartlaridan norozi boʻlishganda ular yuzasidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shikoyat qilishlari mumkin. 38. Tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri davlat korxonasining tegishli tuman (shahar)dagi filiali ishtirokida yer uchastkasi chegaralarini quyidagi muddatlarda naturaga koʻchiradi: Toshkent shahrida, Nukus shahrida va viloyatga boʻysunuvchi shaharlarda — yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qilingandan keyin uch kun mobaynida mavjud topografiya materiallari asosida; boshqa aholi punktlarida — yer uchastkasining topografik xaritasi ishlab chiqilgandan keyin. Yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish ishlarini amalga oshirish uchun “OʻzGAShKLITI” davlat unitar korxonasining loyiha-qidiruv tashkiloti vakolatxonasi shartnoma asosida jalb etiladi. Yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish ishlarini amalga oshirganlik uchun eng kam oylik ish haqining ikki baravari miqdorida toʻlov undiriladi. Yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish ishlari qiymati yer uchastkasini tanlash va ajratish materiallarini tayyorlash boʻyicha shartnomaga kiritiladi. Yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish ishlarini bajarish natijasida tushgan mablagʻlar “OʻzGAShKLITI” davlat unitar korxonasi loyiha-qidiruv tashkiloti vakolatxonasining hisob-kitob raqamiga oʻtkaziladi. 39. Yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish ishlari davomida yer uchastkasi ajratish boʻyicha yigʻmajild uch nusxada shakllantiriladi, uning bir nusxasi tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) tomonidan yer uchastkasiga egalik qilish huquqini davlat roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisidagi guvohnomani olish uchun tegishli buyurtmanoma bilan birga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri davlat korxonasining tegishli tuman (shahar)dagi filialiga beriladi. 40. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri davlat korxonasining tegishli tuman (shahar)dagi filiali yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida qabul qilingan qaror va yer uchastkasi ajratish boʻyicha yigʻmajild asosida ikki kun mobaynida yer uchastkasiga boʻlgan huquqni davlat roʻyxatidan belgilangan tartibda oʻtkazadi hamda tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga yuridik yoki jismoniy shaxs nomiga rasmiylashtirilgan yer uchastkasiga huquqni belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisidagi guvohnomani taqdim etadi. Yer uchastkasiga boʻlgan huquqni davlat roʻyxatidan oʻtkazganlik va guvohnoma berganlik uchun toʻlov undirilmaydi. 44. Hokimning yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisidagi qarori, yer uchastkasi ajratish boʻyicha yigʻmajildning bir nusxasi, texnik shartlar bilan birga ishlab chiqilgan arxitektura-rejalashtirish topshirigʻi, shuningdek yer uchastkasiga boʻlgan mulk huquqini davlat roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisidagi guvohnoma yer uchastkasini tanlash va ajratish materiallarini tayyorlash boʻyicha ishlarning qiymati yuridik va jismoniy shaxs tomonidan toʻlangan sanadan boshlab ikki kundan kechikmay yuridik va jismoniy shaxslarga taqdim etiladi. 45. Shaharsozlik hujjatlari mavjud boʻlmaganda yer uchastkasi berish ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq sxema boʻyicha amalga oshiriladi. 46. Tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlari mavjud boʻlganda yer uchastkasi berish, shuningdek obyektni loyihalash uchun zarur hujjatlarni taqdim etish ushbu Nizomning 9—14 va 18—44-bandlariga muvofiq amalga oshiriladi. 47. Shaharsozlik hujjatlari mavjud boʻlgan taqdirda yer uchastkasi berish ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq sxema boʻyicha amalga oshiriladi. 48. Yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni koʻrib chiqishda tegishli davlat hokimiyati organlari, tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlari, tuman (shahar), viloyat, Toshkent shahar komissiyalari, Respublika komissiyasi oʻz vakolatlari doirasida quyidagi holatlarda obyekt qurilishi uchun yer uchastkasi joylashtirilishini rad etish huquqiga ega: yongʻinga qarshi, sanitariya va tabiatni muhofaza qilish normalari buzilishi mumkin boʻlgan holatlarda; ulardan yer uchastkalari olib qoʻyilayotgan yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari yoki mulkdorlarining huquqlari va qonuniy manfaatlari kamsitilganda. Yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallar ular belgilangan roʻyxatga muvofiq taqdim etilmagan taqdirda qaytarilishi mumkin. Rad etish asoslangan boʻlishi va yozma shaklda taqdim etilishi kerak. 49. Tegishli davlat organi, komissiya tomonidan rad etilgan taqdirda, materiallar tegishli asoslar bilan, belgilangan tartibda tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi)ga qaytariladi, u ariza bergan yuridik yoki jismoniy shaxsni ikki kun mobaynida bu toʻgʻrida xabardor qiladi. 69. Yer uchastkasiga boʻlgan huquq Oʻzbekiston Respublikasi Yer kodeksida nazarda tutilgan holatlarda toʻxtatiladi. 70. Yer uchastkalarini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni kelishishni amalga oshiruvchi davlat boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining va tashkilotlarning mansabdor shaxslari ushbu Nizom talablarining buzilganligi uchun qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 71. Shartnomaviy majburiyatlar bajarilmaganda yoki zarur darajada bajarilmaganda, “Davarxitektqurilish” qoʻmitasining yer uchastkalarini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlashni amalga oshiruvchi hududiy boʻlinmalari, shuningdek loyiha tashkilotlari tuzilgan shartnomalarga, Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksiga, “Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, shuningdek boshqa qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 72. Obyektlarni qurishni amalga oshiruvchi shaxslar qurilish normalari va qoidalariga rioya etilishi, shuningdek qurilish maydonida yongʻin xavfsizligi va sanitariya qoidalari talablarini bajarishning taʼminlanishi yuzasidan qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 73. Yer uchastkalari berish, obyektlarni qurish, roʻyxatdan oʻtkazish, shuningdek ularni foydalanishga qabul qilish jarayonida paydo boʻladigan nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga va Shaharsozlik kodeksiga muvofiq qishloq xoʻjaligiga oid boʻlmagan ehtiyojlar uchun yuridik va jismoniy shaxslarga aholi punktlari tashqarisidan, shuningdek ikki va undan ortiq tumanlar (shaharlar) yoki viloyatlar hududida joylashtiriladigan obyektlar qurilishi uchun yer uchastkalarini doimiy, vaqtincha foydalanishga va ijaraga berish tartibini belgilaydi. Ushbu Nizom talablari: aholi punktlari yerlaridan; maxsus iqtisodiy zonalarda loyihalarni amalga oshiruvchi investorlar uchun; Oʻzbekiston milliy avtomagistrali boʻylab yoʻl boʻyi infratuzilmasi va servis obyektlari qurish uchun yer uchastkalari berilishiga tatbiq etilmaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: aholi punktlarining yerlari — shaharlar va posyolkalar, shuningdek qishloq aholi punktlari doirasidagi yerlar; yer uchastkasi — belgilangan chegaraga, maydonga, manzilga, huquqiy rejimga va davlat yer kadastrida aks ettiriladigan boshqa tavsiflarga ega boʻlgan yer fondining bir qismi; davlat yer kadastri — yerlarning tabiiy, xoʻjalik va huquqiy rejimi, ularning toifalari, sifat tavsifi va qimmati, yer uchastkalarining manzili va oʻlchamlari, ularning yer egalari, foydalanuvchilari, ijarachilari va mulkdorlari boʻyicha taqsimlanishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va hujjatlar tizimi; yer uchastkasini yuridik va jismoniy shaxslarga berish — yer uchastkasini joylashtirish, uni tanlash va ajratish materiallarini tayyorlash, yer uchastkasi berish yuzasidan davlat hokimiyati tegishli organi tomonidan qaror qabul qilish boʻyicha chora-tadbirlar kompleksi; yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalariga boʻlgan huquqi — yuridik va jismoniy shaxslarga beriladigan yer uchastkasiga egalik qilish, undan foydalanish va uni ijaraga olish huquqi; yer uchastkasini olib qoʻyish — yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkasiga yoki uning bir qismiga boʻlgan huquqlarini toʻxtatish boʻyicha qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladigan yuridik harakat; aholi punktlarining chegarasi — shahar, shaharcha, qishloq aholi punkti yerlarining shaharsozlik va yer tuzish hujjatlariga muvofiq belgilangan tartibda tasdiqlanadigan chegaralari; qishloq (ovul) fuqarolari yigʻini hududini meʼmoriy rejalashni tashkil etish loyihasi — aholining yashash sharoitlarini taʼminlashni, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini yanada rivojlantirishni, atrof muhitni muhofaza qilishni, tabiiy, odam va moddiy resurslardan foydalanishni taʼminlaydigan qishloq aholi punktlarining rejali tuzilmasini, toʻla qimmatli arxitektura qiyofasini yaratgan holda qishloq (ovul) fuqarolari yigʻini hududini kompleks rivojlantirish va zonalashtirishdan iborat asosiy shaharsozlik vazifalari yechimlarini taʼminlaydigan kompleks shaharsozlik hujjati; Respublika komissiyasi — yer uchastkalarini egalik qilish, foydalanish va ijaraga berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida tashkil etiladigan doimiy ishlovchi komissiya. 3. Yer uchastkalarini joylashtirishda yer tuzish, shaharsozlik, iqtisodiy, ekologik, sanitariya talablari va boshqa talablar qonun hujjatlarida belgilanadi. 4. Yuridik yoki jismoniy shaxslarga qishloq xoʻjaligiga oid boʻlmagan ehtiyojlar uchun egalik qilayotgan, foydalanayotgan, ijaraga olgan yoki ularning mulki boʻlgan yer uchastkasini qishloq xoʻjaligi ehtiyojlariga oid boʻlmagan ehtiyojlar uchun berish faqat ushbu uchastka ulardan belgilangan tartibda olingandan (sotib olingandan) keyin amalga oshiriladi. 5. Qurilish uchun yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash va ularni vakolatli organlar bilan kelishish Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri davlat korxonasining tegishli tuman (shahar)dagi filiallari (keyingi oʻrinlarda filiallar deb ataladi) tomonidan “bir oyna” tamoyili boʻyicha amalga oshiriladi. 6. Yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash va ularni kelishish yuridik va jismoniy shaxslar bilan shartnoma asosida bajariladi. Filiallar tomonidan shartnoma majburiyatlari bajarilishi natijasida tushgan mablagʻlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri tegishli davlat korxonalarining hisob-kitob raqamiga oʻtkaziladi. 7. Shaharsozlik hujjatlarisiz yer uchastkalari berish taqiqlanadi, ushbu Nizomda nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno. 8. Yer uchastkasi berilishidan manfaatdor boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar soʻralayotgan yer uchastkasi joylashgan joydagi tuman (shahar) hokimiga ariza beradilar. Ikki va undan ortiq tumanlar yoki viloyatlar hududida joylashtiriladigan yer uchastkalarida obyektlar qurishda yuridik va jismoniy shaxslar ariza bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga yoki viloyat hokimiga murojaat qiladilar. Yer uchastkasi berish toʻgʻrisidagi arizada yer uchastkasi uning uchun zarur boʻlgan maqsadlar, uning joylashgan joyi va oʻlchami, soʻralayotgan maydon, qurilish ishlarini boshlash va tugallashning taxminiy muddatlari, pochta manzili, yuridik shaxsning rekvizitlari yoki jismoniy shaxsning pasportiga oid maʼlumotlar koʻrsatilishi kerak. 9. Tuman (shahar) hokimligi ikki kun mobaynida yuridik yoki jismoniy shaxslarning arizasini obyektni qurish uchun yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash uchun filialga yuboradi. Yer uchastkasi ikki yoki undan ortiq tumanlar yoki viloyatlar hududida joylashgan hollarda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi yoki viloyat hokimi ikki kun muddatda arizani yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash uchun tegishli tumanlar (shaharlar) hokimlariga va Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri tegishli davlat korxonasiga yuboradi. 10. Filial yigirma uch kun mobaynida yuridik va jismoniy shaxslar bilan tuzilgan shartnoma asosida yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlaydi va vakolatli organlar (tashkilotlar) bilan kelishadi. Yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarning tayyorlanganligi va kelishilganligi uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan miqdorda toʻlov undiriladi. Davlat korxonasi yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlashga va vakolatli organlar (tashkilotlar) bilan kelishishga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan bajariladigan ishlarning 15 foizi miqdoridan kam boʻlmagan avans toʻlovi amalga oshirilgandan soʻng kirishadi. 11. Yer uchastkasini tanlash ishlarini bajarish davomida: uning umumiy maydoni aniqlanadi; yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilar, ijarachilar va mulkdorlar tarkibi, shuningdek qishloq xoʻjaligi va boshqa yer turlari (mavjud boʻlgan taqdirda) aniqlanadi; yer tuzish hujjatlari, yer kadastri maʼlumotlari oʻrganiladi; obyektlar qurish uchun yer uchastkasini birinchi navbatda qishloq xoʻjaligidan boshqa maqsadlarga moʻljallangan yoki qishloq xoʻjaligini yuritish uchun yaroqsiz boʻlgan yerlardan, yoxud yomon sifatli qishloq xoʻjaligi yerlaridan tanlash imkoniyati oʻrganiladi; qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlardan va oʻrmon fondi yerlaridan yer uchastkalari tanlangan hollarda alohida qimmatli unumdor sugʻoriladigan yerlarni, hududning mavjud arxitektura-rejalashtirish va xoʻjalik ichki tashkil etilishini maksimal saqlab qolish zarurligi, ekologik vaziyatni yaxshilash va saqlab qolish, eroziya jarayonlarini, yerlarning botqoqlikka aylanishini toʻxtatish hisobga olinadi; yer uchastkalarini binolar va inshootlarni, ayniqsa uy-joylarni asossiz buzib tashlashni, suv xoʻjaligi obyektlaridan va muhandislik infratuzilmasidan foydalanishga noqulayliklar yaratishni istisno etadigan tarzda tanlash imkoniyati qidiriladi; tanlangan yer uchastkasida binolar va inshootlar, uy-joylar, shu jumladan oʻzboshimchalik bilan qurilgan uy-joylar, yer osti muhandislik tarmoqlari mavjudligi aniqlanadi; atmosfera havosi ifloslanishi manbalari hisoblangan obyektlar atrofida sanitariya-himoya zonasini taʼminlash imkoniyati hisobga olinadi, uning kengligi joylashtirilayotgan ishlab chiqarishning darajasi bilan belgilanadi. Yer uchastkasi berish toʻgʻrisidagi arizada yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan yer uchastkasi aniq joylashgan joy koʻrsatilmagan taqdirda, shuningdek muayyan zaruriyat paydo boʻlganda bir necha variantlarda yer uchastkalari tanlanishi mumkin. 12. Filial tomonidan quyidagi tarkibda obyekt qurilishi uchun yer uchastkasini tanlash materiallari tayyorlanadi: yer uchastkasini joylashtirish plani (tanlanayotgan yer uchastkasi tasvirlangan holda qishloq xoʻjaligi xaritasidan nusxa); kamida ikki tomondan atrofdagi obyektlar bilan bogʻliqlikda yer uchastkasining fotosurati (15x20 sm) (uzun inshootlar bundan mustasno). 13. Yer uchastkasini joylashtirish plani: tuman (shahar) hokimi; tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimi; tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi); tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish qoʻmitasiga, shuningdek, viloyatlar va Toshkent shahar ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish boshqarmalariga (keyingi oʻrinlarda Davlat ekologiya qoʻmitasi hududiy organi deb yuritiladi); tuman (shahar) sanitariya-epidemiologiya xizmati; davlat yongʻin nazorati hududiy organi; madaniy meros yodgorliklarini muhofaza qilish zonasida obyekt qurilishi uchun yer uchastkasini tanlashda – madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish hududiy inspeksiyasi; yer uchastkalarini tabiiy hududlar, magistral quvurlar, temir yoʻl va avtomobil yoʻllari, elektr uzatish va aloqa liniyalarining, suv muhofazasi va sanitariya-himoya zonalaridan, shuningdek aerodromlar hamda chiqindilarni va boshqa zaharli moddalarni koʻmish joylari yaqinida tanlashda – tegishli rejimli hududlar va inshootlardan foydalanuvchi va ularni ishlatuvchi tashkilotlar; ulardan yer uchastkalari olib qoʻyiladigan yuridik va jismoniy shaxslar (yuridik shaxslarning yuqori boshqaruv organlari mavjud boʻlgan taqdirda yer uchastkasini joylashtirish plani yuqori turuvchi organlar bilan kelishiladi); qishloq xoʻjaligi maqsadidagi yerlardan ajratilgan hollarda – qishloq va suv xoʻjaligi organlari; avtomobil turar joylari va yoʻl harakati xavfsizligiga taʼsir koʻrsatuvchi boshqa obyektlar uchun yer uchastkasi ajratilgan hollarda – yoʻl harakati xavfsizligi davlat xizmati hududiy organi bilan kelishiladi. Yer uchastkasini joylashtirish planini tuman (shahar) organlarining vakolatli vakillari va boshqa shaxslar bilan kelishish besh kun mobaynida amalga oshiriladi. Tegishli organlar tomonidan joylashtirishning kelishilgan plani koʻrsatilgan muddatda taqdim etilmagan taqdirda, yer uchastkasini joylashtirish plani kelishilgan deb hisoblanadi (murakkablikning IV va V toifalariga ega boʻlgan obyektlar bundan mustasno). Yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallar birinchi navbatda faqat tuman arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) bilan kelishiladi. Yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni tuman arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) maʼqullagandan soʻng ular boshqa vakolatli organlar (tashkilotlar) bilan kelishishga yuboriladi. Yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallar vakolatli organlar (tashkilotlar) bilan kelishilganda yer uchastkasini joylashtirish planiga ularning rahbarlari imzosi qoʻyiladi. Vakolatli organlar (tashkilotlar) rahbarlarining imzosi ushbu organning (tashkilotning) muhri bilan tasdiqlanadi. 14. Filial yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni tuman (shahar) hokimining xati bilan tegishliligiga koʻra Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyat hokimliklari huzuridagi yer uchastkalarini berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiquvchi komissiyaga yuboradi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari huzuridagi yer uchastkalarini berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiquvchi komissiya Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va viloyat hokimi rahbarligida toʻrt kun mobaynida yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallarni koʻrib chiqadi va maʼqullangan taqdirda tegishli ravishda rasmiylashtirilgan bayon bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Arxitektura va qurilish qoʻmitasi yoki viloyat arxitektura va qurilish bosh boshqarmasining xati orqali ularni “Qishloqqurilishloyiha” MChJga yuboradi. 15. Yer uchastkasini joylashtirish plani yetti kun mobaynida bosh loyiha-qidiruv tashkiloti “Qishloqqurilishloyiha” MChJ bilan kelishiladi. Bosh loyiha-qidiruv tashkiloti bilan kelishish Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasiga yoki viloyat arxitektura va qurilish bosh boshqarmasiga vakolatli shaxs tomonidan imzolangan va tashkilotning muhri bilan tasdiqlangan yer uchastkasini joylashtirish plani ilova qilgan holda ijobiy xulosa yuborish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Yer uchastkasini joylashtirish planini bosh loyiha-qidiruv tashkiloti bilan kelishish xarajatlari mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan shartnomalar asosida “Qishloqqurilishloyiha” MChJ tomonidan amalga oshiriladigan aholi punktlarining bosh rejalari amalga oshirilishi uchun joriy qurilish va monitoring ustidan mualliflik nazoratini yuritishdan tushgan mablagʻlar hisobiga qoplanadi. 16. Qoraqalpogʻiston Respublikasi “Davarxitektqurilish” qoʻmitasi yoki viloyat arxitektura va qurilish bosh boshqarmasi yer uchastkasini joylashtirishning kelishilgan plani olingandan keyin bir ish kuni mobaynida uni yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash uchun filialga yuboradi. 17. Filial oʻn kungacha boʻlgan muddatda yer uchastkasini tanlash boʻyicha materiallar asosida uni ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlaydi va vakolatli organlar bilan kelishadi. Yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar tayyorlanganligi va kelishilganligi uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan miqdorda toʻlov undiriladi. 18. Yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlash davomida: yer egalari, foydalanuvchilar, ijarachilar va yer uchastkalari mulkdorlarining tarkibi, yer turlari boʻyicha ulardan olib qoʻyiladigan maydon (mavjud boʻlgan taqdirda) aniqlanadi; Vazirlar Mahkamasining “Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan fuqarolarga va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash tartibi toʻgʻrisida Nizomni tasdiqlash haqida” 2006-yil 29-maydagi 97-son va “Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish hamda qishloq xoʻjaligiga oid boʻlmagan boshqa ehtiyojlar uchun yer uchastkalari berish tartibini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2011-yil 25-maydagi 146-son qarorlari bilan belgilangan tartibda yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilar, ijarachilar va mulkdorlardan yer olib qoʻyilishi (sotib olinishi) munosabati bilan ularning zararlari miqdori hamda qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiligi miqdori aniqlanadi; yer uchastkasini rekultivatsiya qilish zarurligi va uning yoʻnalishi aniqlanadi (qishloq xoʻjaligida, oʻrmon, baliqchilik xoʻjaligida yoki boshqa maqsadlarda foydalanish uchun), tuproqning unumdor qatlamini koʻchirib olish zarurligi; yangi yer uchastkalari yoki kvartira (mavjud boʻlgan taqdirda) olishni xohlovchilar koʻrsatilgan holda fuqarolarning koʻchirilayotgan oilalari tarkibi aniqlanadi; yer uchastkasining har bir egasi, foydalanuvchisi, ijaraga oluvchisi va mulkdori bilan ulardan yer uchastkasini olib qoʻyishga (sotib olishga) rozilik va uning shartlari toʻgʻrisida bayonnomalar rasmiylashtiriladi; har bir olib qoʻyiladigan (sotib olinadigan) yer uchastkasi yerining chegaralari tushirilgan holda ajratiladigan yer uchastkasining chegaralari plani tuziladi. Materiallar yer uchastkasini ajratish dalolatnomasi bilan rasmiylashtiriladi, unda yuqorida sanab oʻtilgan maʼlumotlar aks ettiriladi. Dalolatnomaga: yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilar, ijarachilar va mulkdorlarning zararlari hisob-kitobi (mavjud boʻlgan taqdirda); qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklari hisob-kitobi (mavjud boʻlgan taqdirda); baholash tashkilotining buzilayotgan binolar va inshootlarni baholash toʻgʻrisidagi hisoboti (mavjud boʻlgan taqdirda); oʻrmon xoʻjaligi korxonalaridan oʻrmon yerlari olib qoʻyilgan taqdirda ular tomonidan tuzilgan ajratiladigan yer uchastkasini texnik tekshirish dalolatnomasi; yer uchastkasining tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) hamda tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimi bilan kelishilgan uning chegaralarini aniq koʻrsatish imkonini beradigan masshtabdagi plani (planda yer uchastkasi chegaralari chiziladi, agar bir necha yuridik va jismoniy shaxslarning yerlaridan uchastkalar ajratilayotgan taqdirda, ushbu yer uchastkalarining chegaralari ham chiziladi). 20. Filial tomonidan yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar kelishish uchun tuman (shahar) komissiyasiga kiritiladi. Tuman (shahar) komissiyasi uch kun mobaynida yer uchastkasi ajratish materiallarini koʻrib chiqadi va, kelishilgan taqdirda, ularni komissiya aʼzolari tomonidan imzolangan tuman (shahar) komissiyasi majlisining bayonnomasi bilan birgalikda davlat korxonasiga qaytaradi. Toshkent viloyatining Qibray, Zangiota, Toshkent, Boʻstonliq va Parkent tumanlarida yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar Vazirlar Mahkamasining “Toshkent viloyatida yuridik va jismoniy shaxslarga yer uchastkalari berish tartibini yanada takomillashtirish va ulardan maqsadli foydalanish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2009-yil 20-yanvardagi 16-son qarori bilan tashkil etilgan komissiya tomonidan belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi. 21. Yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar filial tomonidan tuman (shahar) hokimiga koʻrib chiqish uchun kiritiladi. Materiallar tarkibida quyidagilar boʻladi: tuman (shahar) hokimining tuman yer resurslari va davlat kadastri boʻlimi hamda tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) bilan kelishilgan qarori loyihasi; tuman (shahar) komissiyasi majlisining bayonnomasi; yer uchastkasi ajratish dalolatnomasi; baholash tashkilotining buzilayotgan binolar va inshootlarni baholash toʻgʻrisidagi hisoboti (mavjud boʻlgan taqdirda); Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida davlat ekologik ekspertizasi toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash haqida” 2001-yil 31-dekabrdagi 491-son qarorida nazarda tutilgan obyektlar boʻyicha davlat tabiatni muhofaza qilish organining davlat ekologik ekspertizasi toʻgʻrisidagi xulosasi; tuman (shahar) sanitariya-epidemiologiya xizmatining xulosasi. 22. Tuman (shahar) hokimi oʻz vakolatlari doirasida ikki kun mobaynida yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi va uni yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar nusxalarini ilova qilgan holda yer uchastkasi ajratish boʻyicha ishni shakllantirish va uning chegaralarini naturaga koʻchirish uchun filialga taqdim etadi. 23. Tuman (shahar) hokimining yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni tasdiqlash toʻgʻrisidagi qarorida quyidagi masalalar aks ettirilishi kerak: yer uchastkasi kimga, qanday maqsadlar uchun va qancha muddatga (er vaqtincha foydalanishga va ijaraga berilganda aniq muddati koʻrsatiladi) beriladi, shuningdek yerlari olib qoʻyiladigan (sotib olinadigan) yer mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilar va ijaraga oluvchilar nomi; yer uchastkalari mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilar va ijarachilarning yerlari boʻyicha (mavjud boʻlganda) berilayotgan yer uchastkasining umumiy maydoni, shuningdek olinayotgan qishloq xoʻjaligi yerlarining sifati (bonitet ballari); yer uchastkalari mulkdorlari, egalari, foydalanuvchilar va ijarachilarning qoplanishi kerak boʻlgan (mavjud boʻlganda) koʻrilgan zararlari miqdori; qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishlari nobudgarchiliklari miqdori (mavjud boʻlganda); yer uchastkasini rekultivatsiya qilishning zarurligi, olib qoʻyilgan yer uchastkasini mulkdorlar, yer egalari, foydalanuvchilar va ijarachilarga qaytarish shartlari; tuproqning unumdor qatlamini koʻchirib olishning zarurligi (mavjud boʻlganda); suv muhofazasi, ekologik, yongʻinga qarshi, sanitariya shartlari va talablari (zarurat boʻlganda); Tuman (shahar) hokimining yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisidagi qaroriga, uning ajralmas qismi sifatida, ajratilayotgan yer uchastkasining chegaralari plani ilova qilinadi. 24. Qishloq xoʻjaligidan boshqa maqsadlar uchun qishloq xoʻjaligida foydalaniladigan yerlarni ajratish ularning amalda zaruriy miqdoriga qarab va, qoidaga koʻra, ularda yetishtirilgan hosil yigʻishtirib olingandan keyin amalga oshiriladi. 25. Vaqtincha foydalanish (qurilish davrida) uchun yer uchastkasi berishda qarorda yer uchastkasi beriladigan aniq muddat koʻrsatiladi. Vaqtincha foydalanish uchun berilgan yer uchastkalari yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan belgilangan muddatda qaytarilmagan taqdirda davlat hokimiyatining tegishli organlari belgilangan tartibda yer uchastkasini yer uchastkalari ulardan olib qoʻyilgan (sotib olingan) ularning egalari, foydalanuvchilar, ijarachilar va mulkdorlarga yoki ularning huquqiy vorislariga, huquqiy vorislar mavjud boʻlmaganda esa – zaxira yerlar tarkibiga qaytarishi mumkin. Foydalanish muddati uzaytirilganda qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiligi qoʻshimcha ravishda qoplanadi, shundan keyin vaqtincha foydalanish uchun ajratilgan yer uchastkasidan uzaytirilgan muddatga foydalanishga yoʻl qoʻyiladi. 26. Mavjud korxonalar, binolar va inshootlarni kengaytirish uchun yer uchastkasi ajratishda, shuningdek ochiq usulda foydali qazilmalarni kavlab olish uchun yer uchastkasi ajratishda oldin ajratilgan yerlar tekshiriladi, ulardan belgilangan maqsadlarga koʻra foydalanish, shuningdek buzilgan yerlarning rekultivatsiyasi boʻyicha ishlarning holati tekshiriladi. Yer uchastkasini qoʻshimcha ravishda ajratish oldin vaqtincha foydalanish uchun ajratilgan yer uchastkasi undan belgilangan maqsadlarda foydalanish uchun yaroqli holatga keltirilgandan keyin amalga oshiriladi. 27. Tuman hokimining vakolatiga bir yer egasiga va yerdan foydalanuvchiga oʻn gektargacha maydonda quyidagilardan: qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlardan, sugʻoriladigan yerlardan, tubdan yaxshilash boʻyicha ishlar bajarilgan pichanzorlar va yaylovlar bundan mustasno; oʻrmon fondi yerlaridan, oʻrmon oʻsimliklari bilan qoplangan yerlar bundan mustasno; sanoat, transport, aloqa, mudofaa yerlaridan va boshqa maqsaddagi yerlardan; suv fondi yerlaridan yer uchastkalari ajratish kiradi. Tuman hokimi vakolatiga yer uchastkasining maydonidan va yer turlaridan qatʼi nazar, zaxira yerlardan yer uchastkasi ajratish ham kiradi. 28. Yer uchastkasi ajratish tuman hokimining vakolatiga kirmaydigan hollarda yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallar ikki kun mobaynida tuman hokimi tomonidan koʻrib chiqish uchun tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga yoki viloyat hokimiga yuboriladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimlari uch kun mobaynida yer uchastkasi ajratish boʻyicha tushgan materiallarni yer uchastkalari berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha tegishli komissiyalarga yuboradi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar komissiyalari taqdim etilgan materiallarni koʻrib chiqib, besh kun mobaynida ushbu yer uchastkasini aniq obyektni qurish uchun berishning maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida oʻz xulosasini beradi. 29. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimlari oʻz vakolatlari doirasida komissiyalarning ijobiy xulosasi asosida besh kun mobaynida yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimlari vakolatlariga barcha yerlardan yer uchastkalari ajratish kiradi, quyidagilar bundan mustasno: alohida qimmatga ega boʻlgan unumdor sugʻoriladigan yerlar — kadastr bahosi oʻrtacha tuman bonitet balidan 20 foizdan koʻp boʻlgan qishloq xoʻjaligi yerlari; alohida muhofaza qilinadigan hududlardagi yerlar (tabiatni muhofaza qilish, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya va tarixiy-madaniy maqsadlarga moʻljallangan yerlar); shahar atrofidagi yerlar va shaharlarning yashil zonalari yerlari; ilmiy-tadqiqot tashkilotlari va taʼlim muassasalarining tajriba dalalari yerlari; oʻrmon oʻsimliklari bilan qoplangan yerlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimlari yer uchastkasi ajratish boʻyicha materiallarni tegishli tuman hokimining qarori bilan birgalikda qaytaradi, tegishli tuman hokimi ularni yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish uchun filialga beradi. 30. Yer uchastkasi ajratish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimlari vakolatiga kirmaydigan hollarda yer uchastkalari ajratish boʻyicha materiallar ikki kun mobaynida Respublika komissiyasiga yuboriladi. Respublika komissiyasi oʻn kun mobaynida yer uchastkalari ajratish boʻyicha materiallarni koʻrib chiqadi, oʻzining xulosasini bayonnoma bilan rasmiylashtiradi, yer uchastkalari ajratish toʻgʻrisida tegishli Hukumat qarori loyihasini tayyorlaydi va belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritadi. 31. Vazirlar Mahkamasi Respublika komissiyasining ijobiy xulosasi asosida yetti kun mobaynida yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining vakolatiga quyidagilardan: davlat mulkida boʻlgan barcha yerlardan yer ajratish, shu jumladan, mahalliy davlat hokimiyati organlari vakolatiga kiradigan yer uchastkalaridan; alohida qimmatga ega boʻlgan, unumdor sugʻoriladigan yerlardan yer ajratish; alohida muhofaza qilinadigan hududlardagi yerlardan (tabiatni muhofaza qilish, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya va tarixiy-madaniy maqsadlarga moʻljallangan yerlardan); shahar atrofidagi yerlar va shaharlarning yashil zonalaridan; ilmiy-tadqiqot tashkilotlari va taʼlim muassasalarining tajriba dalalaridan; oʻrmon oʻsimliklari bilan qoplangan yerlardan; yer uchastkalari ijaraga berilganda — xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi korxonalar, xalqaro birlashmalar va tashkilotlar, xorijiy yuridik va jismoniy shaxslarga yer uchastkalari ajratish kiradi. Qaror qabul qilingandan keyin yer uchastkalari ajratish boʻyicha materiallar ikki kun mobaynida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga yoki viloyatlar hokimlariga qaytariladi, ular materiallarni ikki kun mobaynida belgilangan tartibda filialga beradi. 32. Yer uchastkalari ajratish boʻyicha materiallarni tasdiqlash boʻyicha qabul qilingan qaror toʻgʻrisida tuman (shahar) hokimligi ikki kun mobaynida ulardan yer uchastkalari olib qoʻyilayotgan (sotib olinayotgan) yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilar, ijaraga oluvchilar va mulkdorlarni yozma shaklda xabardor qiladi. 33. Yer uchastkalari egalari, foydalanuvchilar, ijaraga oluvchilar va mulkdorlar davlat hokimiyati tegishli organlarining yer uchastkasini olib qoʻyish (sotib olish) toʻgʻrisidagi qaroridan yoki olib qoʻyish (sotib olish) shartlaridan norozi boʻlganda ular yuzasidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shikoyat qilishlari mumkin. 34. Filial yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qilingandan keyin uch kun mobaynida tuman (shahar) arxitektura va qurilish boʻlimi (boshqarmasi) ishtirokida yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchiradi va yer uchastkasi ajratish boʻyicha yigʻmajildni tayyorlaydi. Yer uchastkasi chegaralarini naturaga koʻchirish ishlarini olib borganligi uchun eng kam oylik ish haqining ikki barobari miqdorida toʻlov undiriladi. 35. Filial yer uchastkasi chegaralari naturaga koʻchirilgandan keyin ikki kun mobaynida belgilangan tartibda yer uchastkasiga boʻlgan huquqni davlat roʻyxatidan oʻtkazadi va belgilangan tartibda yuridik yoki jismoniy shaxsning nomiga rasmiylashtirilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqni davlat roʻyxatidan oʻtkazganligi toʻgʻrisidagi guvohnomani rasmiylashtiradi. Yer uchastkasiga boʻlgan huquqni davlat roʻyxatidan oʻtkazganlik va guvohnoma berganlik uchun toʻlov undirilmaydi. 36. Tuman hokimining yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisidagi qarori va yer uchastkasiga boʻlgan huquqni davlat roʻyxatidan oʻtkazganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma yuridik va jismoniy shaxslarga ular tomonidan yer uchastkasini ajratish va tanlash boʻyicha materiallarni tayyorlash ishlari qiymati toʻlangan sanadan boshlab ikki kundan kechikmay taqdim etiladi. 37. Shaharsozlik hujjatlari boʻlmaganda yer uchastkasi berish ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq sxema boʻyicha amalga oshiriladi. 38. Shaharsozlik hujjatlari mavjud boʻlganda yer uchastkasini berish ushbu Nizomning 8—13, 17—36-bandlariga muvofiq amalga oshiriladi. 39. Shaharsozlik hujjatlari mavjud boʻlgan taqdirda yer uchastkasini berish ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq sxema boʻyicha amalga oshiriladi. 40. Yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni koʻrib chiqishda tegishli davlat hokimiyati organlari, tuman (shahar), viloyat komissiyalari, Respublika komissiyasi oʻz vakolatlari doirasida quyidagi hollarda: yongʻinga qarshi, sanitariya va tabiatni muhofaza qilish normalari buzilishi mumkin boʻlgan hollarda; yer uchastkalari olib qoʻyilayotgan yer egalari, foydalanuvchilar, ijarachilar yoki mulkdorlarning huquqlari va qonuniy manfaatlari kamsitilganda obyektni qurish uchun yer uchastkasi joylashtirilishini rad etish huquqiga ega. Yer uchastkasini tanlash va ajratish boʻyicha materiallar belgilangan roʻyxatga muvofiq taqdim etilmaganda qaytariladi. Rad etish asoslangan boʻlishi va yozma shaklda taqdim etilishi kerak. 41. Tegishli davlat organi, komissiya rad etgan taqdirda materiallar tegishli asoslar bilan birgalikda belgilangan tartibda filialga qaytariladi, u ikki kun mobaynida bu haqda ariza bergan yuridik yoki jismoniy shaxsni xabardor qiladi. 42. Qurilish obyektlarini loyihalashtirish va roʻyxatdan oʻtkazish, shuningdek obyektlarni foydalanishga qabul qilish tartibi Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun aholi punktlarida yer uchastkalari berish, qurilish obyektlarini loyihalashtirish va roʻyxatdan oʻtkazish, shuningdek obyektlarni foydalanishga qabul qilish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomga muvofiq belgilanadi. 43. Yer uchastkasiga boʻlgan huquq Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksida nazarda tutilgan hollarda toʻxtatiladi. 44. Davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari va yer uchastkalarini tanlash va ajratish boʻyicha materiallar kelishilgan tashkilotlarning mansabdor shaxslari ushbu Nizom talablari buzilganligi uchun qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 45. Shartnoma majburiyatlari bajarilmagan yoki zarur darajada bajarilmagan taqdirda yer uchastkalarini tanlash va ajratish boʻyicha materiallarni tayyorlovchi filial hamda loyiha tashkilotlari tuzilgan shartnomalarga, Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksiga, “Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, shuningdek boshqa qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 46. Yer uchastkalari ajratish bilan bogʻliq holda paydo boʻladigan nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi. 1. Vazirlar Mahkamasining “Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish hamda qishloq xoʻjaligiga oid boʻlmagan boshqa ehtiyojlar uchun yer uchastkalari berish tartibini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2011-yil 25-maydagi 146-son qarorining 1-bandi ikkinchi xatboshi va qarorga 1-ilova (Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati QT, 2011-y., 5-son, 40-modda). 2. Vazirlar Mahkamasining “Shaharsozlik faoliyati sohasida ruxsat berish tartibotlari va davlat nazorati tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2011-yil 29-iyuldagi 222-son qarorining 1-bandi toʻrtinchi xatboshi va qarorga 3-ilova (Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati QT, 2011-y., 7-son, 67-modda). 3. Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 2-noyabrdagi 294-son qaroriga ilovaning 32-bandi “a” kichik bandi (Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati QT, 2011-y., 11-son, 85-modda). 4. Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 17-fevraldagi 42-son qaroriga ilovaning 7-bandi (Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati QT, 2012-y., 2-son, 10-modda). 5. Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 30-maydagi 149-son qaroriga ilovaning 4-bandi (Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati QT, 2011-y., 5-son, 37-modda). 6. Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 1-noyabrdagi 313-son qaroriga 1-ilovaning 111 va 112-bandlari (Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati QT, 2012-yil, 44-son, 507-modda).