NOGIRONLARNI TIBBIY-IJTIMOIY VA KASBIY REABILITATSIYA QILISh SAMARADORLIGINI YANADA OShIRISh ChORA-TADBIRLARI TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2022-02-08)

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2010-yil 11-noyabrdagi 250-son qaroriga muvofiq, shuningdek Nogironlarni tibbiy-ijtimoiy va kasbiy reabilitatsiya qilish samaradorligini yanada oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi toʻgʻrisidagi nizom (yangi tahrirda) 1-ilovaga muvofiq; Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturining yangi shakli 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Belgilab qoʻyilsinki, ushbu qaror qabul qilingungacha rasmiylashtirilgan va berilgan eski namunadagi Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturlari nogironlarni navbatdagi qayta koʻrikdan oʻtkazgungacha yoki ularda koʻrsatilgan reabilitatsiya tadbirlarini amalga oshirish (agar nogironlik muddatsiz belgilangan boʻlsa) tugagungacha haqiqiydir. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi: bir oy muddatda tibbiy-mehnat ekspert komissiyalari (TMEK)ni va tibbiy-maslahat komissiyalari (TMK)ni Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturining yangi shakli bilan zarur miqdorda taʼminlasinlar; TMEK va TMK faoliyatida Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturini shakllantirish va qoʻllanish amaliyoti keng joriy etilishini taʼminlasinlar; nogironlarni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturlarida nazarda tutilgan tegishli reabilitatsiya qilish chora-tadbirlarining korxonalar, muassasalar va tashkilotlar tomonidan amalga oshirilishi yuzasidan doimiy monitoring olib borsinlar hamda reabilitatsiya qilish natijalarini muntazam ravishda baholasinlar. 4. Tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlari nogironlarni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturlarida nazarda tutilayotgan chora-tadbirlarning izchil, oʻz vaqtida va toʻliq amalga oshirilishini taʼminlasinlar. 5. Vazirlar Mahkamasining “Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2009-yil 18-martdagi 75-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2009-y., 3-son, 22-modda) hamda Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida” 2010-yil 24-martdagi 52-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2010-y., 3-son, 12-modda) 1-ilovaning 43-bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom “Oʻzbekiston Respublikasida nogironlarni ijtimoiy himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 14-moddasiga, Vazirlar Mahkamasining “Tibbiy-mehnat ekspertiza xizmati boshqarish tuzilmasini va faoliyatini tashkil etishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2008-yil 8-avgustdagi 175-son qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan hamda nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturini ishlab chiqish va amalga oshirish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomning maqsadlari uchun quyidagi atamalar va taʼriflardan foydalaniladi: nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi (keyingi oʻrinlarda RYaTD deb ataladi) — nogiron uchun reabilitatsiya qilishning maqbul chora-tadbirlari kompleksi, ular nogiron organizmining, shuningdek mehnat faoliyatining muayyan turlarini bajarish qobiliyatining buzilgan yoki yoʻqolgan funksiyalarini tiklashga, kompensatsiya qilishga yoʻnaltirilgan tibbiy, kasbiy, ijtimoiy va boshqa reabilitatsiya qilish chora-tadbirlarini amalga oshirishning ayrim turlari, shakllari, hajmlari, muddatlari va tartibini oʻz ichiga oladi; tibbiy reabilitatsiya qilish — RYaTDning reabilitatsiya qilish chora-tadbirlari, bu tiklash terapiyasi, rekonstruktiv jarrohlik, protezlash va ortezlashdan iborat boʻladi; kasbiy reabilitatsiya qilish — RYaTDning reabilitatsiya qilish chora-tadbirlari, nogironni kasbga yoʻnaltirish, unga kasb taʼlimi berish, kasb-hunar-ishlab chiqarish moslashuvidan va uni ishga joylashtirishdan iborat boʻladi; ijtimoiy reabilitatsiya qilish — RYaTDning reabilitatsiya qilish chora-tadbirlari, ular nogironning oʻziga-oʻzi xizmat koʻrsatish, moʻljal olish, muomala qilish, oʻz xulq-atvorini nazorat qilish, oʻqish va boshqa qobiliyatini tiklashga yoʻnaltirilgan ijtimoiy-muhit boʻyicha moʻljal oldirish va ijtimoiy-maishiy moslashuvdan iborat boʻladi; bajaruvchi tashkilotlar — davolash-profilaktika muassasalari, reabilitatsiya qilish markazlari, bandlikka koʻmaklashuvchi markazlar va RYaTDda tibbiy, kasbiy va ijtimoiy reabilitatsiya tadbirlarining bajaruvchilari etib belgilangan boshqa korxonalar, muassasalar va tashkilotlar. 3. Nogironning RYaTD, tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, bajaruvchi tashkilotlar tomonidan bajarilishi majburiy hisoblanadi. 4. RYaTD nogiron uchun tavsiya tusiga ega, nogiron tibbiy, kasbiy va ijtimoiy reabilitatsiya qilishning u yoki bu turini, shaklini, hajmini, shuningdek umuman dasturni bajarishni rad etish huquqiga ega. Nogiron umuman RYaTDni yoki uning biron-bir qismini bajarishni rad etgan taqdirda bajaruvchi tashkilotlar RYaTDning bajarilmaganligi uchun javob bermaydi. 5. Bajaruvchi tashkilotlar, shuningdek tibbiy-mehnat ekspert komissiyalari (keyingi oʻrinlarda TMEK deb ataladi) va tibbiy maslahat komissiyalari (keyingi oʻrinlarda TMK deb ataladi) tomonidan RYaTDni bajarishda reabilitatsiya qilish tadbirlarini amalga oshirishda izchillik, komplekslilik va uzluksizlik, oʻtkazilgan chora-tadbirlarning samaradorligini doimiy kuzatib borish va nazorat qilish taʼminlanadi. 6. Reabilitatsiya qilish tadbirlarini amalga oshirishda TMEK (TMK) mutaxassislari tekshirib koʻrilayotgan shaxsga reabilitatsiya tadbirlarining maqsadini, vazifalarini, prognoz qilinayotgan natijalarini, tibbiy va ijtimoiy-huquqiy oqibatlarini tushuntirishi hamda tekshirish dalolatnomasida suhbatlashish oʻtkazilgan sanani koʻrsatgan holda tegishli yozuvlarni qayd etishi shart. 7. RYaTD ushbu Nizomga ilovaga muvofiq shakl boʻyicha: 16 va undan katta yoshdagi shaxslar uchun — TMEK tomonidan; 16 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun — TMK tomonidan ishlab chiqiladi. 8. RYaTDni ishlab chiqish quyidagi bosqichlardan iborat boʻladi: reabilitatsiya-ekspert diagnostikasini oʻtkazish; reabilitatsiya potensiali va reabilitatsiya prognozini baholash; nogironga maishiy, ijtimoiy va kasbiy faoliyatni bajarishda buzilgan qobiliyatni tiklash yoki uni kompensatsiya qilish imkonini beradigan tadbirlarni, texnik vositalar va xizmatlarni belgilash. 9. RYaTDni ishlab chiqish nogironning (yoki uning qonuniy vakilining) majburiy ishtirokida TMEK (TMK) tomonidan amalga oshiriladi. 10. Reabilitatsiya-ekspert diagnostikasining murakkab turlarini qoʻllash talab qilinadigan hollarda nogiron RYaTDni toʻldirish va unga tuzatishlar kiritish uchun TMEK (TMK) tomonidan Nogironlarni reabilitatsiya qilish va protezlash milliy markaziga, Oʻzbekiston Respublikasi mintaqaviy reabilitatsiya markazlariga (keyingi oʻrinlarda RM deb ataladi), Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, boshqa vazirliklar va idoralar tizimidagi davolash-profilaktika va diagnostika muassasalariga belgilangan tartibda yuborilishi mumkin. Ishlab chiqilgan RYaTD TMEK (TMK) raisi va nogiron (yoki uning qonuniy vakili) tomonidan imzolanadi, TMEK yoki (TMK) muhri bilan tasdiqlanadi va nogironga (yoki uning qonuniy vakiliga) beriladi, bu toʻgʻrida maxsus roʻyxatdan oʻtkazish jurnallarida tegishli yozuv qayd etiladi. Shu bilan birga nogironga ishlab chiqilgan RYaTDga muvofiq uni tibbiy (kasbiy, ijtimoiy) reabilitatsiya qilish uchun zarur boʻladigan tadbirlar, texnik vositalar va xizmatlarni aniqlash maqsadida u qaysi bajaruvchi tashkilotga murojaat qilishi zarurligi tushuntiriladi. 11. Nogiron (yoki uning qonuniy vakili) ishlab chiqilgan RYaTDni rad etgan taqdirda TMEK (TMK) tomonidan tegishli dalolatnoma tuziladi, unga nogiron (yoki uning qonuniy vakili)ning yozma rad etish xati ilova qilinadi va uning TMEK (TMK) koʻrik dalolatnomasiga qoʻshib qoʻyiladi. Nogiron (yoki uning qonuniy vakili) RYaTD mazmuniga rozi boʻlmagan taqdirda u TMEKning yuqori muassasalariga, sogʻliqni saqlash boshqaruv organlariga yoki belgilangan tartibda sudga yozma ariza berishga haqlidir. 12. Bajaruvchi tashkilotlar nogiron murojaat qilgan kundan eʼtiboran 10 kun muddatda ishlab chiqilgan RYaTDga muvofiq nogironni tibbiy (kasbiy, ijtimoiy) reabilitatsiya qilish uchun zarur boʻlgan tadbirlarni, texnik vositalar va xizmatlarni aniqlashi va RYaTDda qayd etishi reabilitatsiya qilishning masʼul bajaruvchilari, shakllari va muddatlarini koʻrsatishi shart. Bajaruvchi tashkilotlar, zarurat boʻlganda, oʻz imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda, nogironning RYaTDga TMEK (TMK) tomonidan ishlab chiqilgan va nogironning RYaTDda aks ettirilgan tibbiy (kasbiy, ijtimoiy) reabilitatsiya qilish boʻyicha tavsiyalarga qoʻshimcha yoki tuzatish kiritish huquqiga ega. 13. Nogiron RYaTDni yoʻqotib qoʻygan taqdirda tegishli TMEK (TMK) tomonidan yangi RYaTD toʻldiriladi. 14. Bajaruvchi tashkilotlar RYaTDning bajarilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni muntazam ravishda rasmiylashtirib borishi hamda mazkur maʼlumotlarni bajaruvchi tashkilot rahbarining imzosi va muhri bilan tasdiqlashi kerak. 15. RYaTDning bajarilishi monitoringini olib borish va baholash nogironni doimiy ravishda kuzatib borgan va navbatdagi koʻrikdan oʻtkazgan holda TMEK (TMK) tomonidan amalga oshiriladi. 16. RYaTDni bajarish muddati tugagach bajaruvchi tashkilotlar tomonidan TMEK (TMK) bilan birgalikda nogironni tibbiy (kasbiy, ijtimoiy) reabilitatsiya qilish chora-tadbirlarini amalga oshirish natijalari aniqlanadi va RYaTDda qayd etiladi. RYaTDni bajarish natijalarining yakuniy bahosi TMEK (TMK) majlisi kollegial ravishda muhokama qilingandan keyin chiqariladi, rais tomonidan tasdiqlanadi va nogironga (yoki uning qonuniy vakiliga) yetkaziladi. 17. RYaTDda belgilangan tadbirlarning bajarilishini taʼminlamagan bajaruvchi tashkilotlar rahbarlari qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 18. Nogironni RYaTDni ishlab chiqish, uning monitoringini olib borish va uni bajarish natijalarini baholash yuzasidan javobgarlik TMEK (TMK)ga yuklanadi. 19. Nogironni RYaTDni ishlab chiqish va amalga oshirish masalalari boʻyicha paydo boʻladigan nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi. Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi tibbiy-ijtimoiy ekspertiza asosida ishlab chiqilgan, nogiron uchun eng maqbul reabilitatsiya qilish chora-tadbirlari kompleksi boʻlib, u organizmning izdan chiqqan yoki yoʻqolgan funksiyalarini, shuningdek nogironning mehnat faoliyati muayyan turlarini bajarishga boʻlgan qobiliyatlarini tiklashga, ularni kompensatsiya qilishga qaratilgan tibbiy, kasbiy reabilitatsiya qilish chora-tadbirlarini hamda reabilitatsiya qilishning boshqa chora-tadbirlarini roʻyobga chiqarishning ayrim turlari, shakllari, hajmlari, muddatlari va tartibini oʻz ichiga oladi. Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi tashkilotlar bajarishi uchun majburiydir. Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi nogiron uchun tavsiya tusiga ega boʻlib, nogiron reabilitatsiya qilish chora-tadbirlarining u yoki bu turini, shaklini va hajmini, shuningdek dasturning amalga oshirilishini butunlay rad etishi mumkin. Nogiron reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturini butunlay rad etgan yoki bu dasturning ayrim qismlari roʻyobga chiqarilishini rad etgan taqdirda, tegishli tashkilotlar mazkur dasturning yoki dastur ayrim qismlarining bajarilmaganligi uchun javobgar boʻlmaydi.