NODAVLAT NOTIJORAT TASHKILOTLARI FAOLIYATINING KAFOLATLARI TOʻGʻRISIDA
(law, 2025-08-22)

1. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatiga kafolatlar berish, ularning huquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlash, nodavlat notijorat tashkilotlarini qoʻllab-quvvatlash sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2. Nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatining kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik
Nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatining kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatining kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3. Ushbu Qonunning ayrim nodavlat notijorat tashkilotlariga nisbatan qoʻllanilishining oʻziga xos xususiyatlari
Ushbu Qonun tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, nodavlat notijorat tashkilotlariga, shu jumladan kasaba uyushmalari, siyosiy partiyalar, diniy tashkilotlar va boshqa nodavlat notijorat tashkilotlariga nisbatan, agar ularning tashkil etilishini hamda faoliyatini tartibga soluvchi boshqa qonunlarda oʻzgacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa, qoʻllaniladi.

4. Nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatini qoʻllab-quvvatlash kafolatlari
Davlat nodavlat notijorat tashkilotlarining huquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini kafolatlaydi, ularni qoʻllab-quvvatlash shakllari va shartlarini belgilaydi. Yuridik va jismoniy shaxslar qonunchilikka muvofiq nodavlat notijorat tashkilotlarining faoliyatini moliyaviy yoki boshqa jihatdan qoʻllab-quvvatlashlari mumkin.

5. Faoliyat erkinligi kafolatlari
Nodavlat notijorat tashkilotlari qonunchilik bilan taqiqlanmagan har qanday faoliyat turini oʻz ustavlarida belgilangan maqsadlari doirasida amalga oshirishi mumkin. Nodavlat notijorat tashkilotlari oʻz faoliyatida davlat hokimiyati va boshqaruvi organlaridan mustaqildir, qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqa hollarda ularga hisobot bermaydi hamda ularning nazorati ostida boʻlmaydi. Nodavlat notijorat tashkilotlarining faoliyatiga toʻsqinlik qilish yoki aralashish taqiqlanadi.

6. Axborotdan foydalanish kafolatlari
Davlat nodavlat notijorat tashkilotlarining qonunchilikka muvofiq axborotni izlash, olish, tadqiq etish, tarqatish, undan foydalanish va uni saqlashga boʻlgan huquqini taʼminlaydi. Axborotdan foydalanish tegishli materiallarni eʼlon qilish yoʻli bilan hamda ustavda belgilangan faoliyatni amalga oshirish maqsadida zarur axborotni olish uchun davlat organlari va ularning mansabdor shaxslariga soʻrov bilan murojaat qilish huquqining nodavlat notijorat tashkilotlari tomonidan roʻyobga chiqarilishi orqali taʼminlanadi. Nodavlat notijorat tashkilotining soʻroviga iloji boricha qisqa muddatda, agar qonunchilikda boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, soʻrov olingan sanadan eʼtiboran oʻttiz kundan kechiktirmay javob qaytarilishi kerak. Agar organ yoki mansabdor shaxs soʻralayotgan axborotga ega boʻlmasa, oʻziga murojaat etgan nodavlat notijorat tashkilotiga soʻrov olingan sanadan eʼtiboran yetti kundan kechiktirmay bu haqda maʼlum qilishi, shuningdek imkoniyatga qarab, unga bunday axborotga ega boʻlgan organning yoki mansabdor shaxsning nomini maʼlum qilishi shart. Davlat organlari, ularning mansabdor shaxslari nodavlat notijorat tashkilotlariga bu tashkilotlarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldor qonunchilik hujjatlari, hujjatlar, qarorlar hamda boshqa materiallar bilan tanishib chiqish imkoniyatini yaratib berishi shart. Nodavlat notijorat tashkilotlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldor axborot bepul beriladi, qonunchilikda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

7. Mulk huquqi kafolatlari
Nodavlat notijorat tashkilotlarining mulki daxlsiz va qonun bilan muhofaza qilinadi. Nodavlat notijorat tashkilotlarining mol-mulki natsionalizatsiya, rekvizitsiya va musodara qilinmaydi, qonunda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

8. Ishchanlik obroʻsini himoya qilish
Nodavlat notijorat tashkiloti oʻzining ishchanlik obroʻsiga putur yetkazuvchi maʼlumotlar yuzasidan raddiya berilishini sud tartibida talab qilishga haqli. Agar nodavlat notijorat tashkilotining ishchanlik obroʻsiga putur yetkazuvchi maʼlumotlar ommaviy axborot vositalarida tarqatilgan boʻlsa, ayni shu ommaviy axborot vositalarida raddiya berilishi lozim. Agar bunday maʼlumotlar tashkilotdan yuborilgan hujjatda uchrasa, bunday hujjat almashtirilishi yoki chaqirib olinishi kerak. Oʻzining ishchanlik obroʻsiga putur yetkazuvchi maʼlumotlar tarqatilgan nodavlat notijorat tashkiloti bunday maʼlumotlarga raddiya berilishi bilan bir qatorda ularni tarqatish natijasida yetkazilgan zararlarning oʻrni qoplanishini talab qilishga haqli.

9. Intellektual faoliyat natijalarini himoya qilish
Nodavlat notijorat tashkilotining intellektual faoliyatning obyektiv ifoda etilgan natijalariga va uning xususiy alomatlarini aks ettiruvchi vositalarga boʻlgan mutlaq huquqi qonun bilan muhofaza etiladi hamda davlat tomonidan himoya qilinadi.

10. Davlat organlarining gʻayriqonuniy qarorlaridan, ular mansabdor shaxslarining gʻayriqonuniy harakatlaridan (harakatsizligidan) himoya qilish
Nodavlat notijorat tashkilotlari davlat organlarining gʻayriqonuniy qarorlari, ular mansabdor shaxslarining gʻayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi) ustidan boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilish huquqiga ega. Nodavlat notijorat tashkilotlari oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzadigan davlat organlarining gʻayriqonuniy qarorlari, ular mansabdor shaxslarining gʻayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi) ustidan sudga shikoyat qilganda davlat boji toʻlashdan ozod etiladi. Davlat organlarining gʻayriqonuniy qarorlari, ular mansabdor shaxslarining gʻayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi) natijasida nodavlat notijorat tashkilotiga yetkazilgan zararning oʻrni sudning qarori asosida qoplanishi kerak.

11. Davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash shakllari
Davlat nodavlat notijorat tashkilotlarining faoliyatini subsidiyalar, grantlar va ijtimoiy buyurtmalar shaklida qoʻllab-quvvatlashi mumkin. Davlat qonunchilikka muvofiq nodavlat notijorat tashkilotlarining faoliyatini boshqa jihatdan ham qoʻllab-quvvatlashi mumkin. Mamlakatda demokratik oʻzgarishlarni yanada rivojlantirishga va bunda nodavlat notijorat tashkilotlarining faol ishtirok etishiga koʻmaklashish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi huzurida Fuqarolik jamiyati institutlarini qoʻllab-quvvatlash jamoat fondi va uning alohida boʻlinmalari, shuningdek Fond mablagʻlarini boshqarish boʻyicha Parlament komissiyasi tuziladi.

12. Davlat subsidiyasi
Davlat subsidiyasi Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetidan, Qoraqalpogʻiston Respublikasining respublika budjetidan, viloyatlarning viloyat budjetlaridan va Toshkent shahrining shahar budjetidan, davlat maqsadli jamgʻarmalari mablagʻlari hisobidan nodavlat notijorat tashkilotlarini qoʻllab-quvvatlash uchun beriladigan va maxsus loyihalar bilan bogʻliq boʻlmagan moliyaviy yoki boshqa moddiy koʻmakdir. Nodavlat notijorat tashkilotlariga davlat subsidiyalarini ajratish tartibi va shartlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari tomonidan belgilanadi.

13. Davlat granti
Davlat granti nodavlat notijorat tashkilotlariga ijtimoiy foydali maqsadlarga erishishga qaratilgan loyihalarni amalga oshirish uchun tanlov asosida Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti, Qoraqalpogʻiston Respublikasining respublika budjeti, viloyatlarning viloyat budjetlari va Toshkent shahrining shahar budjeti mablagʻlari hisobidan beriladigan pul mablagʻlari va moddiy resurslardir. Nodavlat notijorat tashkilotlariga davlat grantlarini ajratish tartibi va shartlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari tomonidan belgilanadi.

14. Davlat ijtimoiy buyurtmasi
Nodavlat notijorat tashkilotlariga davlat ijtimoiy buyurtmasi sotsial va ijtimoiy ahamiyatga molik loyihalarni amalga oshirish uchun davlat organi va nodavlat notijorat tashkiloti oʻrtasida shartnoma tuzish orqali ishlarni bajarish yoki tadbirlar oʻtkazishga qaratilgan davlat topshirigʻidan iboratdir. Nodavlat notijorat tashkilotlariga davlat ijtimoiy buyurtmasini berish tartibi va shartlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari tomonidan belgilanadi. Davlat organlari har yili sotsial va ijtimoiy ahamiyatga molik loyihalarni amalga oshirish uchun nodavlat notijorat tashkilotlariga budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan bevosita davlat ijtimoiy buyurtmasini berish boʻyicha tanlovlar tashkil etadi. Nodavlat notijorat tashkilotlari tegishli sohalar va tarmoqlardagi muammolarning yechimini nazarda tutuvchi tashabbusli loyihalarni amalga oshirish uchun davlat ijtimoiy buyurtmasini olish toʻgʻrisida davlat organiga taklif kiritishi mumkin. Tashabbusli loyiha belgilangan tartibda davlat organi huzuridagi jamoatchilik kengashi tomonidan ijobiy baholangan taqdirda, uning tashabbuskoriga davlat organining budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan bazaviy hisoblash miqdorining ming baravarigacha miqdordagi davlat ijtimoiy buyurtmasi toʻgʻridan-toʻgʻri shartnoma tuzish yoʻli bilan berilishi mumkin. Sotsial va ijtimoiy ahamiyatga molik loyihalarni amalga oshirish uchun davlat organlari tomonidan nodavlat notijorat tashkilotlariga davlat ijtimoiy buyurtmasi berish, shuningdek tanlov shartlari va uni oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

15. Nizolarni hal etish
Nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatiga kafolatlar berish, ularning huquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlash, nodavlat notijorat tashkilotlarini qoʻllab-quvvatlash sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

16. Nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatining kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatining kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

17. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin; respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

18. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.