Sport turi boʻyicha sportchi, trener va sport hakami kasblariga qoʻyiladigan malaka talablarini tasdiqlash toʻgʻrisida
(order, 2022-06-03)

Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq buyuraman: 1. Sport turi boʻyicha sportchi, trener va sport hakami kasblariga qoʻyiladigan malaka talablari ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur malaka talablari Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq, sport turi boʻyicha sportchi, trener va sport hakami kasblariga qoʻyiladigan malaka talablarini belgilaydi. 1. Mazkur malaka talablarida quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: sportchi — tanlagan sport turi yoki sport turlari bilan muntazam shugʻullanadigan, doimo oʻzining sport mahoratini oshirib boradigan va sport tadbirlarida qatnashadigan jismoniy shaxs; trener — trenerlik faoliyati boʻyicha malaka oshirganlik haqidagi sertifikatga ega boʻlgan yoki taʼlim muassasalarining sport faoliyati (faoliyat turlari boʻyicha) hamda jismoniy tarbiya va sport sohasidagi taʼlim yoʻnalishini bitirgan (bunda bitiruvchi tegishli sport turi boʻyicha trener lavozimiga ishga qabul qilinganiga uch yildan oshmagan boʻlishi lozim), shuningdek, oʻquv-mashq, ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarini, sport natijalariga erishish uchun bellashuv faoliyatiga rahbarlikni amalga oshiruvchi jismoniy shaxs; sport hakami — sport turi qoidalariga hamda sport musobaqasi toʻgʻrisidagi nizomga (reglamentga) rioya etilishini taʼminlash uchun jismoniy tarbiya yoki sport tadbiri tashkilotchisi tomonidan vakolat berilgan, maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan va tegishli malaka toifasini olgan jismoniy shaxs. 2. Mazkur malaka talablari sportchi, trener va sport hakami kasblarida ishlashga talabgor yoki ishlayotgan shaxslarga nisbatan tatbiq qilinadi. 3. Sport turi boʻyicha sportchi (terma jamoa aʼzosi boʻlgan sportchi va sportchi-instruktor), trener (trener-oʻqituvchi, trener-instruktor, terma jamoa treneri, terma jamoa katta treneri, terma jamoa bosh treneri) va sport hakami (musobaqa bosh kotibi va uning oʻrinbosari, musobaqa bosh sport hakami va uning oʻrinbosari) hamda ushbu lavozimlarga tavsiya etilayotgan nomzodlar quyidagilarni bilishi kerak: Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasini; jismoniy tarbiya va sport sohasidagi xalqaro hujjatlarni; jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarini; sport mashgʻuloti va faoliyati uslubiyotini; pedagogika, psixologiya, sport tibbiyoti, mehnatni muhofaza qilish, tegishli sanitariya normalari, qoidalari va gigiyena normativlari, texnika va yongʻin xavfsizligi qoidalarini. 4. Sport turi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoasi aʼzosi boʻladigan sportchi va sportchi-instruktor: kattalar — “Sport ustaligiga nomzod” toifasi yoki “Xalqaro toifadagi Oʻzbekiston sport ustasi” yoxud “Oʻzbekiston sport ustasi” sport unvoniga; yoshlar — kamida birinchi sport razryadiga; oʻsmirlar (Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri terma jamoalari oʻsmirlari ham) — kamida oʻsmirlar uchun birinchi sport razryadiga ega boʻlishi lozim. 5. Sport turi boʻyicha sportchiga, paralimpiya hamda surdlimpiya sport turlari boʻyicha terma jamoalar sportchilariga malaka talablari qoʻyilmaydi. 6. Quyidagilar sport turi boʻyicha terma jamoa bosh treneriga qoʻyiladigan malaka talablari hisoblanadi: jismoniy tarbiya boʻyicha oliy maʼlumotga ega boʻlishi; “Oliy toifali trener” malaka toifasiga ega boʻlishi; sport turi boʻyicha trener-oʻqituvchi lavozimida kamida 3 yillik yoki terma jamoaning katta treneri lavozimida kamida 2 yillik ish stajiga ega boʻlishi. 7. Quyidagilar sport turi boʻyicha terma jamoa katta treneriga qoʻyiladigan malaka talablari hisoblanadi: jismoniy tarbiya boʻyicha oliy maʼlumotga ega boʻlishi; “Oliy toifali trener” malaka toifasiga ega boʻlishi; sport turi boʻyicha trener-oʻqituvchi yoki terma jamoaning treneri lavozimida kamida 2 yillik ish stajiga ega boʻlishi. 8. Quyidagilar sport turi boʻyicha terma jamoa treneriga qoʻyiladigan malaka talablari hisoblanadi: jismoniy tarbiya boʻyicha oliy maʼlumotga ega boʻlishi; “Birinchi toifali trener” malaka toifasiga ega boʻlishi; sport turi boʻyicha trener-oʻqituvchi lavozimida kamida 2 yillik ish stajiga ega boʻlishi. 9. Sport turi boʻyicha trener va trener-oʻqituvchi jismoniy tarbiya boʻyicha oliy yoki oʻrta maxsus maʼlumotiga, trener-instruktor esa, jismoniy-tarbiya va sport sohasi boʻyicha yetarli bilim va amaliy tajribaga ega boʻlishi lozim. Trener va trener-oʻqituvchilarning jismoniy tarbiya maʼlumotiga ega boʻlishlari talab etilmaydigan sport turlari roʻyxatida (roʻyxat raqami 2559, 2014-yil 5-fevral) belgilangan sport turlari boʻyicha trener va trener-oʻqituvchilar bundan mustasno. 10. Sport turi boʻyicha trener-oʻqituvchi hamda trener-instruktorlik lavozimiga tavsiya etilayotgan nomzodlarga ish stajiga ega boʻlish talab etilmaydi. 11. Quyidagilar sport turi boʻyicha musobaqa bosh sport hakamiga qoʻyiladigan malaka talablari hisoblanadi: sport turi boʻyicha professional mahoratga ega boʻlishi; “Xalqaro toifali sport hakami” yoki “Milliy toifali sport hakami” yoxud “Birinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga ega boʻlishi; kamida 5 ta musobaqada sport hakami sifatida ishtirok etgan boʻlishi. 12. Quyidagilar sport turi boʻyicha musobaqa bosh sport hakami oʻrinbosariga qoʻyiladigan malaka talablari hisoblanadi: sport turi boʻyicha professional mahoratga ega boʻlishi; “Xalqaro toifali sport hakami” yoki “Milliy toifali sport hakami” yoxud “Birinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga ega boʻlishi; kamida 5 ta musobaqada hakam sifatida ishtirok etgan boʻlishi. 13. Quyidagilar sport turi boʻyicha musobaqa bosh kotibiga qoʻyiladigan malaka talablari hisoblanadi: sport turi boʻyicha professional mahoratga ega boʻlishi; “Xalqaro toifali sport hakami” yoki “Milliy toifali sport hakami” yoxud “Birinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga ega boʻlishi; kamida 3 ta musobaqada hakam sifatida ishtirok etgan boʻlishi. 14. Quyidagilar sport turi boʻyicha musobaqa bosh kotibi oʻrinbosariga qoʻyiladigan malaka talablari hisoblanadi: sport turi boʻyicha professional mahoratga ega boʻlishi; “Xalqaro toifali sport hakami” yoki “Milliy toifali sport hakami” yoxud “Birinchi toifali sport hakami” malaka toifasiga ega boʻlishi; kamida 2 ta musobaqada hakam sifatida ishtirok etgan boʻlishi. 15. Quyidagilar sport turi boʻyicha sport hakamiga qoʻyiladigan malaka talablari hisoblanadi: sport turi boʻyicha professional mahoratga ega boʻlishi; Sport hakamlari va ularning malaka toifalarini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2942, 2017-yil 27-oktabr) muvofiq sport turlari boʻyicha sport hakamlariga beriladigan malaka toifalaridan biriga ega boʻlishi lozim. 16. Sport turi boʻyicha sport hakami lavozimiga tavsiya etilayotgan nomzodlarga ish stajiga ega boʻlish talab etilmaydi. 17. Mazkur malaka talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi. 18. Mazkur malaka talablari Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Oʻzbekiston kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi va Oʻzbekiston Mudofaasiga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti Markaziy Kengashi bilan kelishilgan.