KIOTO PROTOKOLINING MUSAFFO RIVOJLANISH MEXANIZMI DOIRASIDA INVESTITSIYA LOYIHALARINI TAYYORLASH VA AMALGA OSHIRISH TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
(resolution, 2022-12-03)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Kioto Protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi doirasida investitsiya loyihalarini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2006-yil 6-dekabrdagi PQ-525-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Kioto Protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi doirasida investitsiya loyihalarini tayyorlash va amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi, vazirliklar va idoralar Adliya vazirligi bilan birgalikda bir oy muddatda oʻzlarining idoraviy normativ hujjatlarini ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar. 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi hududida, mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, yuridik shaxslar tomonidan, xorijiy investorlarni jalb etgan holda Kioto Protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi doirasida jahon bozorida chiqindilar chiqarishning sertifikatlangan qisqartirishlarini sotib olishni nazarda tutuvchi investitsiya loyihalarini tayyorlash va amalga oshirish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi tushunchalardan foydalanilgan: Kioto Protokoli — Birlashgan Millatlar Tashkilotining iqlim oʻzgarishi toʻgʻrisidagi Hadli Konvensiyasi bilan 1997-yil 11-iyulda qabul qilingan, Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan 1999-yil 12-oktabrda ratifikatsiya qilingan va 2005-yil 16-fevraldan boshlab kuchga kirgan, parnik gazlarini atmosferaga chiqarishni qisqartirish mexanizmlarini belgilovchi hujjat; Kioto Protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi (keyingi oʻrinlarda MRM deb ataladi) — unga koʻra Kioto Protokoliga 1-ilovaga kirmagan mamlakatlar oʻz hududida parnik gazlarini atmosferaga chiqarishni qisqartirish boʻyicha loyihalarni amalga oshirishi va bunday loyihalar natijasida olingan chiqindilar chiqarish qisqartirishlarini Kioto Protokoli 1-ilovasiga kirgan mamlakatlar hukumatlariga yoki kompaniyalariga yoxud chiqindilar chiqarishning sertifikatlangan qisqartirishlarini sotib olishdan manfaatdor boʻlgan har qanday tashkilotlarga sotish mumkin boʻlgan mexanizm; Musaffo rivojlanish mexanizmi tartibotlari (keyingi oʻrinlarda MRM tartibotlari deb ataladi) — Birlashgan Millatlar Tashkilotining MRM boʻyicha loyihalarni amalga oshirish uchun iqlim oʻzgarishi toʻgʻrisidagi Hadli Konvensiyasi tegishli hujjatlari bilan belgilangan tartibotlar, mezonlar va talablar; Kioto Protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi boʻyicha Milliy organ (keyingi oʻrinlarda MRM Milliy organi deb ataladi) — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi; Birlashgan Millatlar Tashkilotining MRM boʻyicha iqlim oʻzgarishi toʻgʻrisidagi Hadli Konvensiyasining Ijro etuvchi kengashi (keyingi oʻrinlarda IOʻHKning Ijro etuvchi kengashi deb ataladi) — Birlashgan Millatlar Tashkilotining iqlim oʻzgarishi toʻgʻrisidagi Hadli Konvensiyasi huzuridagi MRM loyihalarini roʻyxatdan oʻtkazish va chiqindilar chiqarishni qisqartirishni sertifikatlash organi; Vakolatli operativ organ — IOʻHK Ijro etuvchi kengashida roʻyxatdan oʻtgan, tavsiya etilayotgan loyihalarning MRM tartibotlariga muvofiqligini tasdiqlashga, loyihalarni roʻyxatdan oʻtkazish uchun IOʻHK Ijro etuvchi kengashiga taqdim etishga, loyihani amalga oshirish vaqtida chiqindilar chiqarishning haqiqatdan oʻzgarganini tasdiqlashga hamda qisqartirilgan chiqindilarni sertifikatlash uchun IOʻHK Ijro etuvchi kengashiga buyurtmanomalar berishga vakil qilingan akkreditatsiya etilgan mustaqil tashkilot; Karbon jamgʻarmalari — MRM loyihalarini tayyorlashda va amalga oshirishda, shuningdek chiqindilarning sertifikatlangan qisqartirishlarini sotishda xizmatlar koʻrsatishga vakil qilingan xalqaro va xususiy tashkilotlar; parnik gazi — Kioto Protokoli bilan nazorat qilinadigan gazlar guruhlaridan biri — CO2, CH4, N2O, HFC5, PFC5, va SF6; chiqindilarni sertifikatlangan qisqartirish — (keyingi oʻrinlarda CHSQ deb ataladi) — MRM investitsiya loyihasini amalga oshirish natijasida olingan va IOʻHKning Ijro etuvchi kengashida sertifikatlashdan oʻtgan, uglerod ikki oksidi ekvivalentining bir metr tonnasiga teng boʻlgan birliklarda oʻlchanadigan chiqindilarning miqdoriy qisqartirilishi; loyiha-texnik hujjatlar — (keyingi oʻrinlarda LTH deb ataladi) — MRM shartlari va mezonlariga, shuningdek ushbu Nizomga muvofiq ishlab chiqiladigan, MRM boʻyicha investitsiya loyihasini amalga oshirishning texnik, tashkiliy, tabiatni muhofaza qilish va moliya-iqtisodiy yechimlarini belgilaydigan hujjat. 3. MRM boʻyicha loyihalarni amalga oshirishga doir takliflarni koʻrib chiqish va tasdiqlash ikki bosqichda amalga oshiriladi. 4. Birinchi bosqichda loyiha tashabbuskori tomonidan MRM Milliy organiga yozma ariza kiritiladi, arizaga MRM boʻyicha nazarda tutilayotgan investitsiya loyihasi toʻgʻrisidagi umumiy axborot ilova qilinadi (keyingi oʻrinlarda loyiha boʻyicha buyurtmanoma deb ataladi). 5. Loyiha boʻyicha buyurtmanoma Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi bilan kelishiladi va u (biroq shu bilan cheklanmagan holda) ushbu Nizomga 1-ilovada koʻrsatilgan axborotdan iborat boʻlishi kerak. Zarurat boʻlganda, loyiha boʻyicha buyurtmanomaga kiritish uchun MRM Milliy organi tomonidan loyiha boʻyicha qoʻshimcha axborot va hujjatlar soʻrab olinishi mumkin. 6. MRM Milliy organi oʻz xodimlaridan iborat ishchi guruh tuzadi. Ishchi guruh buyurtmanoma taqdim etilgan vaqtdan boshlab ikki hafta muddatda loyihani MRM doirasida ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq Barqaror rivojlanish milliy mezonlariga muvofiq amalga oshirish mumkinligini koʻrib chiqadi. 7. Loyihani MRM doirasida amalga oshirish mumkinligi toʻgʻrisidagi masala ijobiy koʻrib chiqilgan taqdirda ishchi guruh MRM Milliy organiga loyiha boʻyicha buyurtmanomani maʼqullash uchun loyihani amalga oshirish mexanizmi boʻyicha xulosa hamda loyihani amalga oshirish uchun investor tanlash boʻyicha tanlov hujjatlariga asosiy talablar bilan birga kiritadi. 8. MRM Milliy organi taklifni taqdim etilgan hujjatlar asosida koʻrib chiqadi va loyihani amalga oshirish mumkinligi toʻgʻrisida yoxud loyihani puxtalashtirish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Loyihani amalga oshirish mumkinligi toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda MRM Milliy organi tomonidan, zarurat boʻlganda, ayni bir vaqtda investor tanlash boʻyicha tanlov komissiyasi tarkibi, tanlovni oʻtkazish muddatlari va loyihani amalga oshirish uchun investor tanlash boʻyicha tanlov hujjatlariga talablar tasdiqlanadi. 9. MRM Milliy organi tomonidan loyihani amalga oshirish toʻgʻrisida ijobiy qaror qabul qilingan taqdirda ishchi guruh uch kun muddatda loyiha tashabbuskorini rasmiy ravishda xabardor qiladi, xabarnomada loyihani amalga oshirishning tavsiya etilayotgan mexanizmini hamda loyihani amalga oshirish uchun investor tanlash boʻyicha tanlov hujjatlariga asosiy talablarni koʻrsatadi. 10. Loyihani Karbon jamgʻarmalari yoki Xalqaro moliya institutlari orqali amalga oshirish mexanizmini tanlashda loyiha-texnik hujjatlarni tayyorlash, investorlarni, vakolatli operativ organlarni va chiqindilarning sertifikatlangan qisqartirishlari xaridorlarini tanlash tegishli Karbon jamgʻarmalari yoki Xalqaro moliya institutlari tomonidan belgilangan tartibotlarga muvofiq amalga oshiriladi. Bundan qatʼi nazar, MRM loyihalari ushbu Nizomning 13—18-bandlariga muvofiq kelishib olinishi va maʼqullanishi kerak, investorni tanlov asosida tanlab olish toʻgʻrisidagi shartlar bundan mustasno. 11. MRM Milliy organi tomonidan tanlov asosida tanlab olish zarurligi koʻrsatilgan taqdirda loyiha tashabbuskori loyihani amalga oshirish uchun Idoralararo kengash tomonidan belgilanadigan muddatlar va talablarga muvofiq investor tanlash boʻyicha tanlov eʼlon qiladi. 12. Investorlarni tanlash boʻyicha tanlovlar qatnashchilari soniga nisbatan cheklashlar belgilanmaydi. 13. Ikkinchi bosqichda tashabbuskor tomonidan MRM Milliy organiga yozma ariza kiritiladi, unga quyidagilar ilova qilinadi: muzokaralar davomida erishilgan dastlabki va yakuniy qiyosiy jadvallar, loyiha tashabbuskori tomonidan tanlangan taklif koʻrsatilgan holdagi tanlov qatnashchilari takliflari. Qiyosiy jadvalda koʻrsatilgan maʼlumotlarning ishonchliligi uchun loyiha tashabbuskori javob beradi; MRM tartibotlariga muvofiq ishlab chiqilgan rus va ingliz tillaridagi loyiha-texnik hujjatlar; loyihani amalga oshirishning oylar boʻyicha jadvali; Gidrometeorologiya xizmati markazining loyiha boʻyicha ijobiy xulosasi; Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasining loyiha boʻyicha ijobiy ekologik xulosasi. Zarurat boʻlganda, MRM Milliy organi tomonidan loyiha tashabbuskoridan va tanlov qatnashchilaridan qoʻshimcha ravishda maʼlumotlar va hujjatlar soʻrab olinishi mumkin. 14. Tashabbuskor tomonidan ushbu Nizomning 13-bandida koʻrsatilgan hujjatlar taqdim etilgan vaqtdan boshlab ikki hafta muddatda ishchi guruh taqdim etilgan LTHning MRM mezonlariga va tartibotlariga muvofiqligini koʻrib chiqadi hamda MRM Milliy organiga tegishli xulosani koʻrib chiqish uchun kiritadi. 15. Quyidagilar MRM Milliy organi tomonidan loyihani baholashning asosiy mezonlari hisoblanadi: loyihani amalga oshirishning umumiy iqtisodiy maqsadga muvofiqligi va samaradorligi; loyihaning ekologiya talablariga muvofiqligi; texnologik asbob-uskunalarning zamonaviy sifat standartlariga muvofiqligi. 16. MRM Milliy organi ikki hafta muddatda takliflarni taqdim etilgan hujjatlar asosida koʻrib chiqadi va loyihani amalga oshirishning mumkinligi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. 17. MRM boʻyicha loyiha amalga oshirilishi moʻljallanayotgan investitsiya loyihasiga qoʻshimcha deb hisoblangan taqdirda asosiy investitsiya loyihasini tayyorlash va ekspertizadan oʻtkazish tartibi ana shunday loyihalar uchun tatbiq etiladigan amaldagi qonunchilikka muvofiq belgilanadi. Asosiy investitsiya loyihasi boʻyicha dastlabki texnik-iqtisodiy asoslash tasdiqlangungacha yoxud Oʻzbekiston Respublikasi va Xalqaro moliya institutlari oʻrtasida oʻzaro hamfikrlik toʻgʻrisidagi memorandum imzolangungacha loyiha boʻyicha buyurtmanoma berish bosqichida MRM boʻyicha loyiha komponentini amalga oshirish yuzasidan MRM Milliy organining ijobiy qarorini olish zarur. Asosiy loyiha boʻyicha texnik-iqtisodiy asoslash uzil-kesil tasdiqlangungacha loyiha-texnik hujjatlar bosqichida MRM boʻyicha loyiha komponentini amalga oshirish yuzasidan MRM Milliy organining ijobiy qarori olinishi zarur. Asosiy investitsiya loyihasini amalga oshirish toʻgʻrisidagi Hukumat qarori MRM boʻyicha loyiha IOʻHK Ijro etuvchi kengashida maʼqullangandan keyin qabul qilinadi. Bunda, istisno hollarda, Vazirlar Mahkamasining tegishli Kotibiyati bilan kelishgan holda asosiy investitsiya loyihasini amalga oshirish toʻgʻrisidagi Hukumat qarorining MRM loyihasi boʻyicha LTH Vakolatli operativ organ tomonidan tasdiqlangandan keyin qabul qilinishiga yoʻl qoʻyiladi. 18. MRM Milliy organining loyihani amalga oshirish toʻgʻrisida ijobiy qarori qabul qilingan taqdirda ishchi guruh loyiha tashabbuskorini rasmiy ravishda xabardor qiladi va IOʻHK Ijro etuvchi kengashiga loyiha boʻyicha maʼqullash xati joʻnatadi. 19. MRM Milliy organidan maʼqullash xati olingandan keyin MRM loyihasi tashabbuskori validatsiya (loyihani tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaror) qilish va keyinchalik loyihani IOʻHK Ijro etuvchi kengashida MRM tartibotlariga muvofiq roʻyxatdan oʻtkazish uchun tegishli Vakolatli organni tanlash boʻyicha masʼul hisoblanadi. 20. Loyiha-texnik hujjatlar ekspertizadan ijobiy oʻtkazilganda va Vakolatli operativ organ tomonidan tasdiqlanganda loyiha tashabbuskori Vazirlar Mahkamasining tegishli Kotibiyatiga MRM loyihasini amalga oshirish toʻgʻrisida Hukumat qarori loyihasini kiritadi. 21. MRM loyihasi tashabbuskori, shuningdek chiqindilar chiqarishning kamayishi monitoringi, MRM talablariga muvofiq chiqindilar chiqarishning qisqarishini tasdiqlash va sertifikatlash boʻyicha tadbirlarning bajarilishi uchun javob beradi. Loyiha tashabbuskori MRM Milliy organiga loyihani amalga oshirishning borishi toʻgʻrisida har chorakda axborot taqdim etadi. 1. Loyihaning maqsadi, faoliyat sohasi va turi. 2. Mulkchilik shakllari koʻrsatilgan holda, loyiha qatnashchilari toʻgʻrisidagi mufassal axborot. 3. Obyektning joylashgan joyi. 4. Mavjud faoliyat toʻgʻrisida axborot. 5. Loyihaning mufassal tavsifi. 6. Boshlangʻich sharoitlarda (MRM loyihasi amalga oshirilmasdan) parnik gazlari chiqindilarining har yilgi qadimgi va hisoblangan hajmi. 7. Foydalanish uchun rejalashtirilayotgan texnologiyalar va asbob-uskunalar toʻgʻrisida axborot. 8. Loyihaning, asbob-uskunalarning va qoʻshimcha investitsiyalarga boʻlgan ehtiyojning moʻljallanayotgan umumiy qiymati toʻgʻrisida axborot. 9. Loyihani amalga oshirishning dastlabki reja-jadvali. 10. Parnik gazlari chiqindilarini qisqartirishning kutilayotgan hajmi. 11. Loyihaning iqtisodiy samaradorligi boʻyicha dastlabki hisob-kitoblar, loyihani amalga oshirishning ekologik va ijtimoiy samaralari. 12. Loyihani amalga oshirishning tavsiya etilayotgan manbalari va mexanizmi. 13. Loyihaning Barqaror rivojlanish milliy mezonlariga muvofiqligi. Iqtisodiy mezonlar: tayyor mahsulot birligi hisobiga energiya va xom ashyo sarfini kamaytirish; zamonaviy texnologiyalarni joriy etish yoʻli bilan ishlab chiqarish samaradorligini yoki tabiiy resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish; Oʻzbekiston Respublikasida bozorning xususiy sektorini rivojlantirishga koʻmaklashish. Ekologik mezonlar: atrof muhitning saqlanishiga va yomonlashishining oldini olishga koʻmaklashish; tabiiy xom ashyo sarfini va ishlab chiqarish chiqitlarini kamaytirish; xom ashyodan takroriy foydalanishga va/yoki tiklanayotgan tabiiy resurslardan foydalanishga yoʻnaltirilgan texnologiyalarni joriy etish; atrof muhitga salbiy taʼsirni kamaytirish. Ijtimoiy mezonlar: aholining ish bilan bandligining oʻsishiga va haqiqiy daromadlarining oshishiga koʻmaklashish; loyihani amalga oshirishga jalb etilgan xodimlarning va loyiha amalga oshirilayotgan hududda yashaydigan aholining sogʻligʻini yaxshilash; aholining tabiiy resurslardan oqilona foydalanish masalalaridan xabardorligini oshirish. Tavsiya etilayotgan investitsiya loyihasi barcha Barqaror rivojlanish milliy mezonlarini qondirishi shart emas, lekin koʻrsatib oʻtilgan mezonlarga muvofiq mamlakatning barqaror rivojlanishiga salbiy taʼsir koʻrsatmasligi kerak.