Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 208-moddasi 35-bandining oʻzbekcha matniga oʻzgartish kiritish toʻgʻrisida
(constitution, 2009-02-05)

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi rais oʻrinbosari B. Mirboboyev, sudyalar U. Bozorov, G. Pirjanov va S. Hakimovadan iborat tarkibda, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 83-moddasiga va “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 10-moddasiga amal qilgan holda “Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 208-moddasi 35-bandining oʻzbekcha matniga oʻzgartish kiritish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga kiritish haqidagi ishni ochiq majlisda koʻrib chiqdi. Masala “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 19-moddasiga muvofiq “Elxolding” ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi Kuzatuvchi kengashining raisi D. Shukurovning Konstitutsiyaviy sudga murojaati munosabati bilan sudyalar U. Bozorov, G. Pirjanov va S. Hakimovaning tashabbusi bilan kiritildi. Konstitutsiyaviy sud mazkur masala yuzasidan maʼruzachi sudya S. Hakimovaning axborotini, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirining oʻrinbosari M. Mirzayev, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari E. Gadoyev, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi boshqarmasining boshligʻi I. Golisheva, “Soliq maslahatchilari palatasi” jamoat birlashmasi boshqaruvi aʼzosi I. Indinaning fikrlarini tinglab, ish boʻyicha mavjud hujjatlarni oʻrganib aniqladi: “Elxolding” ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi Kuzatuvchi kengashining raisi D. Shukurov Konstitutsiyaviy sudga yoʻllagan murojaatida soliq organlari tomonidan soliq qonun hujjatlari normalarining bir xilda talqin etilmayotganligi natijasida soliq solish masalalarida yuzaga kelayotgan qiyinchiliklar munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 208-moddasi 35-bandiga sharh berishni soʻragan. Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 208-modda 35-bandining rus tilidagi matniga asosan qoʻshilgan qiymat soligʻidan “kitob mahsulotlari, maktab oʻquv qurollari va koʻrgazmali qoʻllanmalarning, dori vositalari va tibbiyot buyumlarining ulgurji realizatsiya qilinishi” oboroti ozod etiladi. Ushbu bandning oʻzbek tilidagi matnida rus tilidagi “optovaya realizatsiya” soʻzlari “ulgurji savdo” (optovaya torgovlya) deb belgilangan. Shunday qilib, qoʻshilgan qiymat soligʻidan oʻzbek tilidagi matnga asosan “ulgurji savdo” oboroti ozod etilsa, rus tilidagi matnga asosan esa “ulgurji realizatsiya qilish” oboroti ozod etilmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 22-moddasida “realizatsiya qilish” va “savdo faoliyati” tushunchalariga taʼrif berilgan. Unga muvofiq: realizatsiya qilish — sotish, ayirboshlash, begʻaraz berish maqsadida tovarlarni joʻnatish (topshirish), ishlarni bajarish va xizmatlar koʻrsatish, shuningdek garovga qoʻyilgan tovarlarga boʻlgan mulk huquqini garovga quyuvchi tomonidan garovga oluvchiga topshirish; savdo faoliyati — qayta sotish maqsadida olingan tovarlarni sotishga doir faoliyat. “Ulgurji realizatsiya qilish” tushunchasi “ulgurji savdo” tushunchasidan kengroq boʻlib, oʻz ichiga ulgurji savdo, shuningdek, oʻzi ishlab chiqargan mahsulotlarni yetkazib berish, ayirboshlash, begʻaraz berish va boshqalarni qamrab oladi. Mazkur qarorni qabul qilishda Konstitutsiyaviy sud quyidagilarga asoslanadi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 51-moddasiga muvofiq fuqarolar qonun bilan belgilangan soliqlar va mahalliy yigʻimlarni toʻlashga majburdirlar. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 18-moddasi ikkinchi qismiga muvofiq imtiyozlar faqat qonun bilan belgilanib qoʻyiladi va ijtimoiy adolat prinsiplariga mos boʻlishi lozim. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 15-moddasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasida Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlarining ustunligi soʻzsiz tan olinadi. Konstitutsiyaviy sud Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 208-moddasi 35-bandining oʻzbek va rus tillari matnlaridagi mavjud nomuvofiqlik uning amalda qoʻllanilishida xatoliklarga olib kelayotganligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlarining yuqorida koʻrsatilgan normalariga rioya etilishi lozimligi Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 208-moddasi 35-bandining oʻzbekcha matniga oʻzgartish kiritish zaruratini keltirib chiqaradi, deb hisoblaydi. Shu sababli Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 208-moddasi 35-bandining oʻzbekcha matnidagi “savdosi” soʻzi “realizatsiya qilinishi” soʻzlari bilan almashtirilishi lozim. Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 2008-yil 1-yanvargacha amalda boʻlgan tahririda ham aynan shu holatni oʻzida aks etgan 71-modda 32-bandining oʻzbek tilidagi matnida “realizatsiya qilish” atamasi qoʻllanilgan. Bayon qilinganlarga asoslanib va “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 10, 25, 26, 27-moddalariga, “Qonunlar loyihalarini tayyorlash va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga kiritish tartibi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 5, 26-moddalariga amal qilgan holda, Konstitutsiyaviy sud qaror qildi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 208-moddasi 35-bandining oʻzbek va rus tillaridagi matnlarini oʻzaro muvofiqlashtirish maqsadida “Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 208-moddasi 35-bandining oʻzbek tilidagi matniga oʻzgartish kiritish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni loyihasi qonunchilik tashabbusi tartibida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga kiritilsin (ilova qilinadi). 2. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining sudyasi S. Hakimova ushbu Qonun loyihasi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasida koʻrib chiqilayotganida ishtirok etish uchun vakil etib tayinlansin. 3. Ushbu qaror “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi Axborotnomasi” jurnalida chop etilsin. 1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2007-yil 25-dekabrda qabul qilingan OʻRQ-136-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, 12-songa 1-ilova) 208-moddasi 35-bandining oʻzbekcha matnidagi “savdosi” degan soʻz “realizatsiya qilinishi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 2-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.