Mahallalarda yoshlar bilan ishlash tizimi samaradorligini oshirishga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(decree, 2025-09-10)

“Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi hamda joriy yilning 30-iyun kuni oʻtkazilgan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoshlar bilan uchrashuvi doirasida belgilangan ustuvor vazifalarga muvofiq yoshlar bilan ishlash tizimi, jumladan, mahallalardagi yoshlar yetakchilari faoliyati samaradorligini oshirish maqsadida qaror qilaman: 1. Quyidagilar mahallalarda yoshlar bilan ishlash tizimini takomillashtirishning asosiy maqsadlari etib belgilansin: (a) yoshlar muammolari bilan individual va manzilli ishlash orqali yoshlar yetakchilari faoliyati samaradorligini oshirish; (b) yoshlarning kasbiy qiziqishlarini barvaqt aniqlash orqali mehnat bozoriga raqobatbardosh kadr sifatida kirib borishini taʼminlash; (v) yoshlarning mafkuraviy immunitetini kuchaytirish orqali ular ongiga turli salbiy taʼsir koʻrsatuvchi gʻoyaviy tahdidlarga mahalla darajasida qarshi kurashish; (g) yoshlarga oid maʼlumotlarni yigʻish, tahlil qilish va doimiy ravishda yangilab borish jarayonlarini raqamlashtirish orqali yoshlarning ijtimoiy ahvoli haqidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirishga jalb etiladigan mehnat resurslari samaradorligini oshirish. 2. Umummilliy rivojlanish maqsadlariga erishishda yoshlar salohiyatidan unumli foydalanish mahallalarda yoshlar bilan ishlash tizimining ustuvor vazifasi etib belgilansin. Bunda “Ulkan maqsadlar, samarali mehnat, oqilona turmush” gʻoyasi asosida yoshlarda ulkan marralarni zabt etishda oʻziga boʻlgan ishonch va iroda shakllantiriladi, bilim va intizom bilan mehnat qilish koʻnikmalari kuchaytiriladi, ular oʻrtasida sogʻlom turmush tarzi va oʻz axloqi bilan boshqalarga oʻrnak boʻlish kabi hayotiy qadriyatlar ommalashtiriladi. 3. Quyidagilar mahallalardagi yoshlar yetakchilarining asosiy vazifalari etib belgilansin: (a) yoshlarning oʻziga boʻlgan ishonchini oshirish, jamiyat uchun foydali va umummilliy manfaatlarga xizmat qilishga qaratilgan loyihalarni mahalla darajasida amalga oshirish; (b) yoshlarning shaxsiy rivojlanishiga, ularning iqtidori va isteʼdodini roʻyobga chiqarishga qaratilgan tadbirlarni tashkil etish, “Besh tashabbus olimpiadasi”ni yoshlar oʻrtasida keng targʻib qilish; (v) mehnat bozoriga kirib kelayotgan yoshlarning tadbirkorlik koʻnikmalari va oʻz taqdiri uchun masʼuliyat hissini kuchaytirish orqali bandligiga koʻmaklashish; (g) “Yoshlar daftari”ga kiritilgan yoshlarga koʻrsatiladigan yordamning ijtimoiy hamkorlik tamoyiliga asoslanishini taʼminlash. Ushbu bandda nazarda tutilgan asosiy vazifalarga bogʻliq boʻlmagan boshqa vazifa va topshiriqlarni yoshlar yetakchilari zimmasiga yuklash taqiqlanadi. Mahallalarda yoshlar bilan ishlash masalalarini muvofiqlashtirish boʻyicha respublika komissiyasi yoshlar yetakchilari vazifalariga kirmaydigan ishlarga jalb etilmasligini qatʼiy nazoratga olsin. 4. “Mahalla yettiligi” va taʼlim muassasalari oʻrtasida yoshlar, jumladan, umumtaʼlim maktablarining bitiruvchi sinf oʻquvchilarini qoʻllab-quvvatlash boʻyicha quyidagi hamkorlik qilish tizimi joriy etilsin: (a) maktablarning maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosarlari har oyda sinf rahbari va maktab psixologi hamkorligida xulq-atvorida muayyan murakkabliklar kuzatilgan oʻquvchilar hamda bitiruvchi sinf oʻquvchilari oʻrtasida qoʻshimcha fanlar, xorijiy tillar va kasblarni oʻrganish, sport turlari bilan shugʻullanish hamda mehnat faoliyatiga qiziqish bildirgan oʻquvchilarni aniqlaydi. Ushbu oʻquvchilarning roʻyxati shakllantirilib, belgilangan tartibda yoshlar yetakchisi va mahalla raisiga taqdim etiladi; (b) yoshlar yetakchilari: (i) maktablarning maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosarlari tomonidan taqdim etilgan roʻyxat asosida bitiruvchi sinf oʻquvchilarining fan, xorijiy tillar, sport turlari bilan shugʻullanishiga va kasblarni oʻrganish istagi boʻlgan oʻquvchilarning “Kelajak” markazlari hamda xususiy oʻquv markazlarida tahsil olishiga koʻmaklashadi; (ii) xulq-atvorida muayyan murakkabliklar kuzatilgan oʻquvchilar uchun ularning qiziqishlari va ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda individual rivojlanish yoʻnalishlarini belgilaydi; (iii) mahalla hududidagi murabbiylar, kasb egalari va tadbirkorlar bilan hamkorlikda oʻquvchilar uchun ustozlik tizimini yoʻlga qoʻyadi; (iv) xulq-atvorida muayyan murakkabliklar kuzatilgan oʻquvchilarni davlat va nodavlat taʼlim muassasalaridagi toʻgaraklarga yoʻnaltiradi; (v) hokim yordamchilari mehnat faoliyatini olib borish istagi boʻlgan maktab oʻquvchilarini tegishli mahalla hududida joylashgan korxonalarga yoʻnaltirib, ularning kasb oʻrganishiga va kelgusida ishga joylashishiga, tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻyish uchun zarur vositalar bilan taʼminlashga koʻmaklashadi; (g) mahalla raislari: (i) xulq-atvorida muayyan murakkabliklar kuzatilgan oʻquvchilarning ota-onalari bilan doimiy muloqot oʻrnatadi hamda ularning masʼuliyatini oshirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi; (ii) ota-onalarga farzand tarbiyasi, maʼnaviy-axloqiy qoʻllab-quvvatlash va xulq-atvordagi muammolarni bartaraf etish yuzasidan tavsiyalar taqdim etadi; (iii) yoshlar bilan doimiy muloqot oʻtkazib, ularning kasbiy qiziqishini oʻrganadi, mehnat bozoriga raqobatbardosh kadr sifatida kirib borish jarayonida ularga yoʻl-yoʻriq koʻrsatib boradi; (iv) ishsiz yoshlarni ularning qiziqishidan kelib chiqqan holda mahalladagi tajribali tadbirkorlarga kasb-hunar oʻrganish uchun yoʻnaltiradi, kasbiy oʻsishini kuzatib boradi hamda oʻzining mustaqil tadbirkorlik faoliyatini boshlashiga koʻmaklashadi; (v) yoshlarning fanlarni oʻrganishi, axborot texnologiyalarini oʻzlashtirishi, kitobxonlik, sport bilan shugʻullanishi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish boʻyicha tashabbuslar ishlab chiqadi. Ushbu bandda nazarda tutilgan chora-tadbirlar boʻyicha xarajatlar zarur hollarda belgilangan tartibda “Yoshlar daftari” jamgʻarmalari hamda mahalliy budjetning qoʻshimcha manbalari hisobidan amalga oshiriladi. 5. Yoshlar ishlari agentligi 2026-yil 1-fevralga qadar “Yoshlar daftari” va “Yoshlar portali” elektron platformalari negizida quyidagi imkoniyatlarga ega boʻlgan “Yoshlar yagona elektron platformasi” axborot tizimini (keyingi oʻrinlarda — Yoshlar yagona elektron platformasi) yaratsin: (a) yoshlarning demografik va ijtimoiy holati, bandligi, taʼlim olishiga oid maʼlumotlar asosida “Yoshlar balansi”ni shakllantirish; (b) yoshlarga oid davlat siyosatining samaradorligini baholash va uning natijalarini aniqlash; (v) yoshlarning qiziqishlarini aniqlash boʻyicha sotsiologik soʻrovlar oʻtkazish, uning natijalarini avtomatik tahlil qilish; (g) yoshlarga oid mavjud imtiyozlar, preferensiyalar va imkoniyatlar toʻgʻrisida maʼlumot berish; (d) shaxsga doir maʼlumotlar boʻyicha amalga oshirilgan soʻrovlarning raqamli izlarini saqlash. Yoshlar ishlari agentligi Yoshlar yagona elektron platformasi buyurtmachisi etib belgilansin. 6. Ushbu Farmonning 1-ilovasiga muvofiq, vazirlik va idoralar: (a) tegishli axborot tizimlari va maʼlumotlar bazalarini Yoshlar ishlari agentligi soʻroviga asosan bir oy muddatda Yoshlar yagona elektron platformasiga “Elektron hukumat” tizimining idoralararo platformasi orqali integratsiya qilishni taʼminlasin; (b) uch oy muddatda Yoshlar yagona elektron platformasiga oʻzlarining axborot tizimlari va maʼlumotlar bazalarini integratsiya qilish uchun tegishli infratuzilma yaratish hamda raqamlashtirilgan maʼlumotlar bazalarini shakllantirish choralarini koʻrsin. Raqamli texnologiyalar vazirligi “Elektron hukumat” tizimining idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali integratsiya jarayonlarini muvofiqlashtirib borsin va zarur texnik choralar koʻrsin. Bunda integratsiya qilinadigan axborot tizimlari va maʼlumotlar bazalari orqali uzatiladigan maʼlumotlar ushbu Farmonga 1-ilovada belgilangan muddatlarda yangilab borilishi taʼminlansin. 7. Belgilansinki, 2026-yil 1-fevraldan boshlab “Yoshlar daftari” jamgʻarmasidan koʻrsatiladigan ijtimoiy yordamlar boʻyicha arizalarni taqdim etish, ularni koʻrib chiqish natijasi boʻyicha qaror qabul qilish bilan bogʻliq barcha maʼmuriy tartib-taomillar Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali hamda Yoshlar yagona elektron platformasi orqali amalga oshiriladi. 8. Yoshlar ishlari agentligi: (a) Adliya vazirligi, Raqamli texnologiyalar vazirligi hamda masʼul vazirlik va idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda mazkur Farmonning 7-bandidan kelib chiqib, “Yoshlar daftari” jamgʻarmasi orqali ijtimoiy yordamlarni koʻrsatish tartibini ishlab chiqsin va Vazirlar Mahkamasiga kiritsin; (b) yoshlar yetakchilari faoliyatining eng muhim samaradorlik koʻrsatkichlarini mazkur Farmonning 3-bandida koʻrsatilgan asosiy vazifalar asosida qayta koʻrib chiqib, ular faoliyatining samaradorlik koʻrsatkichlarini baholash inson omilisiz avtomatik tarzda Yoshlar yagona elektron platformasida amalga oshirilishini taʼminlasin; (v) ikki oy muddatda Yoshlar yagona elektron platformasidan foydalanuvchi hududiy, tuman (shahar) boʻlinmalari, yoshlar yetakchilari hamda Yoshlar ishlari agentligi tizimidagi boshqa tuzilmalarning shaxsga doir maʼlumotlardan foydalanish hajmlari va chegaralarini belgilasin. 9. 2026-yildan boshlab har yili Yoshlarga oid davlat siyosatining amalga oshirilishi toʻgʻrisidagi milliy maʼruzani eʼlon qilish amaliyoti joriy etilsin. Bunda: (a) Yoshlar ishlari agentligi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Sport vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda yoshlarga oid davlat siyosati boʻyicha sotsiologik soʻrovlar oʻtkazish dasturi va baholash metodologiyasini ishlab chiqsin; (b) Yoshlarga oid davlat siyosatining amalga oshirilishi toʻgʻrisidagi milliy maʼruzani tayyorlash uchun zarur statistik maʼlumotlarni olish hamda sotsiologik soʻrovlar oʻtkazish Yoshlar yagona elektron platformasi orqali amalga oshirilsin; (v) Yoshlarga oid davlat siyosatining amalga oshirilishi toʻgʻrisida milliy maʼruza har yili 30-iyun — Yoshlar kuni arafasida Yoshlar ishlari agentligi tomonidan eʼlon qilib boriladi. 10. 2026-yil 1-yanvarga qadar Yoshlar ishlari agentligi tizimida topshiriqlarni respublikadan mahallagacha yetkazish va nazorat qilish boʻyicha elektron hujjat aylanish tizimi joriy etilsin hamda ish yuritish tartibi toʻliq raqamlashtirilgan holda amalga oshirilishi yoʻlga qoʻyilsin. Yoshlar ishlari agentligi Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda ushbu bandda nazarda tutilgan elektron tizimlarning oʻz muddatida va sifatli ishga tushirilishini taʼminlasin. 11. Ushbu Farmonning 5 va 9-bandlarida nazarda tutilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish xarajatlari Yoshlar ishlari agentligining Yoshlarga oid davlat siyosatini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari va qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan qoplanadi. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga 2-ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar kiritilsin. 13. Mazkur Farmon ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib Yoshlar ishlari agentligi direktori A.Z. Saʼdullayev belgilansin. 14. Farmon ijrosi uchun masʼul tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 21-dekabrdagi “Mahalla institutining jamiyatdagi rolini tubdan oshirish va uning aholi muammolarini hal etishda birinchi boʻgʻin sifatida ishlashini taʼminlashga qaratilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-209-son Farmoniga 3-ilovaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: 1. Yoshlarning oʻziga boʻlgan ishonchini oshirish, jamiyat uchun foydali va umummilliy manfaatlarga xizmat qilishga qaratilgan loyihalarni mahalla darajasida amalga oshirish. 2. Yoshlarning shaxsiy rivojlanishiga, ularning iqtidori va isteʼdodini roʻyobga chiqarishga qaratilgan tadbirlarni tashkil etish, “Besh tashabbus olimpiadasi”ni yoshlar oʻrtasida keng targʻib qilish. 3. Mehnat bozoriga kirib kelayotgan yoshlarning tadbirkorlik koʻnikmalari va oʻz taqdiri uchun masʼuliyat hissini kuchaytirish orqali bandligiga koʻmaklashish. 4. “Yoshlar daftari”ga kiritilgan yoshlarga koʻrsatiladigan yordamning ijtimoiy hamkorlik tamoyiliga asoslanishini taʼminlash. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 19-yanvardagi “Mahallalarda yoshlar bilan ishlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-92-son qarorida: a) 2-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “2. Quyidagilar mahalladagi yoshlar yetakchisining (keyingi oʻrinlarda — Yetakchi) asosiy vazifalari etib belgilansin: yoshlarning oʻziga boʻlgan ishonchini oshirish, jamiyat uchun foydali va umummilliy manfaatlarga xizmat qilishga qaratilgan loyihalarni mahalla darajasida amalga oshirish; yoshlarning shaxsiy rivojlanishiga, ularning iqtidori va isteʼdodini roʻyobga chiqarishga qaratilgan tadbirlarni tashkil etish, “Besh tashabbus olimpiadasi”ni yoshlar oʻrtasida keng targʻib qilish; mehnat bozoriga kirib kelayotgan yoshlarning tadbirkorlik koʻnikmalari va oʻz taqdiri uchun masʼuliyat hissini kuchaytirish orqali bandligiga koʻmaklashish; “Yoshlar daftari”ga kiritilgan yoshlarga koʻrsatiladigan yordamning ijtimoiy hamkorlik tamoyiliga asoslanishini taʼminlash”; b) 2-ilovaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: