Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya qilishni tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2024-06-13)

Oʻzbekiston Respublikasining “Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasida transplantatsiya jarrohlik amaliyotlarini joriy etish, transplantatsiya xizmatini rivojlantirishning huquqiy asoslarini mustahkamlash hamda ushbu sohada qonuniylikka rioya etishning qatʼiy nazoratini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq; Transplantatsiya obyektlari boʻlishi mumkin boʻlgan tirik donordan yoki inson murdasidan olinadigan inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari roʻyxati 2-ilovaga muvofiq; Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini oladigan hamda transplantatsiya qiladigan davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasalari roʻyxati 3-ilovaga muvofiq; Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashish, ularni saqlash, Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi: a) 2024-2025-yillarda davlat tibbiyot oliy taʼlim muassasalarining klinikalarida ushbu muassasalarning budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan zamonaviy molekulyar-genetik va immuno-gistokimyo laboratoriyalarini tashkil etish, shuningdek, Sogʻliqni saqlash vazirligi tasdiqlagan jihozlash standartlariga asosan davlat tibbiyot oliy taʼlim muassasalari klinikalarining transplantatsiya boʻlimlarini tashkil etish va jihozlash choralarini koʻrsin; b) 2024-yil 1-avgustga qadar davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasalarida inson murdasidan olinadigan koʻz shox pardasi va uning qismlari bankini yaratish boʻyicha asoslangan takliflarni ishlab chiqsin hamda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin; v) 2024-yil 1-sentabrga qadar: inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari donorligiga qarshi koʻrsatma boʻladigan kasalliklar roʻyxatini; retsipiyent va tirik donorni har taraflama tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish, retsipiyentga aʼzosining va (yoki) toʻqimasining transplantatsiyasi zarurligi, tirik donorga tibbiy xulosasini taqdim etish toʻgʻrisidagi xulosalarni berish tartibini; davlat sogʻliqni saqlash tizimidagi tibbiyot muassasalarida retsipiyent hamda tirik donorni transplantatsiyaga tayyorlash va amaliyotdan keyingi reabilitatsiyasi va kuzatuvda boʻlish tartibini; keratoplastika amaliyotining bajarilishini yanada koʻpaytirish va bunda bemorlar xavfsizligini taʼminlash maqsadida xorijiy davlatlardan olib kelinadigan “donor koʻz shox pardasi” bioprotezlarini tibbiyot tashkilotlarida qoʻllash tartibini tasdiqlasin; g) Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda 2024-yil 1-noyabrga qadar “Donorlarning, retsipiyentlarning, shuningdek inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining yagona davlat reyestri” axborot tizimini (keyingi oʻrinlarda — Yagona davlat reyestri) ishlab chiqsin hamda amaliyotga joriy etsin. Bunda: Yagona davlat reyestrini ishlab chiqish va keyinchalik qoʻllab-quvvatlash bilan bogʻliq xarajatlar Davlat budjetidan Sogʻliqni saqlash vazirligiga ajratilgan mablagʻlar doirasida amalga oshirilishi belgilansin; ushbu sohada ish yuritishni yengillashtirish maqsadida Yagona davlat reyestrida shakllangan maʼlumotlarning idoralararo elektron hamkorlik orqali taqdim etilishi nazarda tutilsin; tegishli vazirlik va idoralarning axborot tizimlari hamda axborot resurslarini Yagona davlat reyestriga “Elektron hukumat” tizimining idoralararo platformasi orqali integratsiyalashuvi yoʻlga qoʻyilsin; d) Tibbiyotni rivojlantirish davlat maqsadli jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan transplantatsiya yoʻnalishida faoliyat yurituvchi 80 nafargacha mutaxassislarni 2024-yilda va tasdiqlangan reja-jadvalga muvofiq 2025 — 2027-yillar davomida har yili 100 nafargacha mutaxassislarni nufuzli xorijiy tibbiyot muassasalari va markazlariga malaka oshirish uchun yuborsin; e) 2024-yil 1-dekabrga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman), Oʻzbekiston musulmonlari idorasi, Bosh prokuratura, Oliy sud, Ichki ishlar vazirligi, Adliya vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati va boshqa manfaatdor tashkilotlar xulosalari asosida hamda xalqaro tajribani puxta oʻrgangan holda: akkreditatsiyadan oʻtgan nodavlat tibbiyot tashkilotlariga ham inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini olish hamda ularning transplantatsiyasini amalga oshirishga ruxsat berish; inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini uning murdasidan tiriklik chogʻida notarial tartibda tasdiqlangan yozma roziligi mavjud boʻlmagan hollarda olish yuzasidan asoslangan takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. Bunda aʼzolari va (yoki) toʻqimalari boshqa inson hayotini saqlab qolishda ishlatilgan shaxsning oila aʼzolarini qoʻllab-quvvatlash boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganib chiqish nazarda tutilsin; yo) ikki oy muddatda manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin; j) uch oy muddatda Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan birgalikda inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasidagi ishlarni, shu jumladan, donor va retsipiyentni transplantatsiya amaliyotiga tayyorlash, oʻtkazish va reabilitatsiyasi jarayoni bilan bogʻliq barcha xarajatlarni Davlat budjeti, shuningdek, qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan qoplash yuzasidan asoslangan takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi: ikki oy muddatda hududlarda transplantatsiya amaliyotini yoʻlga qoʻyish bilan bogʻliq boʻlgan zarur tibbiy texnika va boshqa jihozlarga boʻlgan ehtiyojini aniqlasin; aniqlangan ehtiyojdan kelib chiqib, 2024-2025-yillar davomida hududlardagi tibbiyot muassasalarini Sogʻliqni saqlash vazirligiga Davlat budjetidan ajratilgan mablagʻlar doirasida, xalqaro moliya institutlari kredit va grant mablagʻlari hamda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan zarur tibbiy texnika va boshqa jihozlar bilan taʼminlash choralarini koʻrsin. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vaziri v.b. A.A. Xudayarov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq tirik donordan yoki inson murdasidan olingan aʼzolar va (yoki) toʻqimalarni transplantatsiya qilish tartibini belgilaydi. 2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: bosh miyaning oʻlimi — bosh miya barcha vazifalarining toʻliq va asl holiga qaytmaydigan tarzda toʻxtashi; inson aʼzosi — inson organizmida muayyan vazifani bajaruvchi turli xil hujayralar va toʻqimalarning alohida majmui; inson toʻqimasi — umumiy kelib chiqishi, tuzilishi va inson organizmida bajaradigan vazifalariga koʻra birlashgan hujayralar hamda hujayralararo moddalar majmui; retsipiyent — oʻziga nisbatan inson aʼzosining va (yoki) toʻqimasining transplantatsiyasi bajariladigan inson; tirik donor — oʻzidan aʼzolarning va (yoki) toʻqimalarning transplantatsiya uchun olinishiga ixtiyoriy ravishda, bepul asosda, notarial tartibda tasdiqlangan yozma rozilik bergan inson; transplantatsiya — retsipiyentda mavjud boʻlmagan yoxud shikastlangan, oʻzining muhim hayotiy vazifalarini bajarishga qodir boʻlmagan aʼzolarni va (yoki) toʻqimalarni tirik donordan yoki inson murdasidan olingan aʼzolarga va (yoki) toʻqimalarga jarrohlik amaliyoti yoki muolaja oʻtkazish yoʻli bilan almashtirish. 3. Oʻzbekiston Respublikasining “Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya qilishda jismoniy hamda yuridik shaxslarga inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining oldi-sotdisi taqiqlanadi. 4. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini olish, shuningdek, ularning transplantatsiyasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan roʻyxat boʻyicha davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasalari tomonidan amalga oshiriladi. 5. Tirik donordan yoki inson murdasidan aʼzolarni va (yoki) toʻqimalarni transplantatsiya qilish faqat boshqa jarrohlik amaliyotlari yoki muolajalar retsipiyent hayotini saqlab qolishni yoxud uning sogʻligʻi tiklanishini kafolatlay olmagan taqdirda qoʻllanilishi mumkin. 6. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari retsipiyentlarga inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi zarurligi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosa (keyingi oʻrinlarda — tibbiy xulosa) asosida transplantatsiya qilinadi. 7. Tibbiy xulosa transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi sogʻliqni saqlash tizimi davlat tibbiyot muassasasining (keyingi oʻrinlarda — tibbiyot muassasasi) davolovchi shifokori, transplantologi, anesteziologi, nevropatologi, zaruratga koʻra boshqa ixtisosliklar boʻyicha shifokorlardan iborat tarkibdagi mutaxassis-shifokorlarning konsiliumi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi belgilagan tartibda beriladi. 8. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya qilish ushbu Nizomga ilovada keltirilgan sxema asosida amalga oshiriladi. 9. Tirik donordan aʼzolarni va (yoki) toʻqimalarni retsipiyentga transplantatsiya qilish uchun olishga, agar donor: aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini olish boʻyicha boʻlajak jarrohlik amaliyoti yoki muolaja munosabati bilan oʻz sogʻligʻi uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqida kamida oʻttiz kun oldin yozma shaklda, videoyozuvga qayd etgan holda ogohlantirilgan boʻlsa; oʻz aʼzosini va (yoki) toʻqimalarini olishga boʻlgan roziligini ixtiyoriy ravishda, bepul asosda, notarial tartibda tasdiqlangan yozma shaklda bildirgan boʻlsa; har taraflama tibbiy tekshiruvdan oʻtgan boʻlsa hamda uning aʼzosini va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya qilish uchun olish mumkinligi toʻgʻrisida mutaxassis-shifokorlarning tibbiy xulosasi mavjud boʻlsa, yoʻl qoʻyiladi. 10. Tirik donor va retsipiyent oʻz xohishiga koʻra inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasini amalga oshirish uchun tibbiyot muassasasiga murojaat qiladi. 11. Tibbiyot muassasasining davolovchi shifokori: a) tirik donor va retsipiyent murojaat qilgan kuni: tibbiyot muassasasiga oʻzining tirik donori bilan kelgan retsipiyent bilan dastlabki suhbat oʻtkazib, boʻlajak jarrohlik amaliyoti va shu munosabat bilan ularning sogʻligʻida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqida tushuntirish beradi, donor va retsipiyentdan imzolangan tilxat olish orqali ularni yozma ravishda ogohlantiradi hamda uni videoyozuvga qayd etadi; tirik donor va retsipiyentga tibbiy tekshiruvdan oʻtishi uchun yoʻllanma beradi; b) tibbiy tekshiruv natijalari taqdim etilgan kundan boshlab bir ish kuni ichida tibbiy tekshiruv natijalarini retsipiyentni transplantatsiya amaliyotiga muhtojligi hamda tirik donorning transplantatsiya amaliyotiga layoqatliligi toʻgʻrisida tibbiy xulosa olish uchun transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasasining tibbiy konsiliumiga taqdim etadi. 12. Tibbiyot muassasasining tibbiy konsiliumi tibbiy tekshiruvning natijalari taqdim etilgan kuni: retsipiyent va tirik donorning tibbiy tekshiruv natijalarini koʻrib chiqadi; retsipiyentga inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiyasi amaliyotiga muhtojligi, tirik donorga esa transplantatsiya amaliyotiga layoqatliligi toʻgʻrisida tibbiy xulosa beradi yoki xulosa berishni rad etadi. 13. Tekshiruv natijalariga koʻra transplantatsiya amaliyoti quyidagi salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin boʻlsa, tibbiy xulosa berish rad etiladi: tirik donorning sogʻligʻiga, koʻrish, nutq, eshitish qobiliyatining yoʻqolishiga; aʼzosining (insonning transplantatsiya qilinayotgan aʼzosi va (yoki) toʻqimasi bundan mustasno) funksiyalari qisman yoki toʻliq yoʻqolishiga; ruhiyatining buzilishiga; mehnat qobiliyatining oʻttiz uch foizdan ortiq barqaror yoʻqolishiga; sogʻligʻining boshqa buzilishlariga sabab boʻladigan tarzda ziyon yetkazishiga sabab boʻlsa. 14. Retsepiyent tibbiy konsiliumning ijobiy xulosasini olgan kundan boshlab oʻn kun ichida inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiyasi amaliyotiga muhtojligi, tirik donor transplantatsiya amaliyotiga layoqatliligi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosani notarial idoraga taqdim qiladi. 15. Notarial idora retsipiyent va tirik donor murojaat qilgan kuni tirik donorning notarial tartibda roziligini tasdiqlaydi. 16. Tirik donor va retsipiyent notarial tasdiqlangan rozilik olingandan soʻng oʻn ish kuni ichida transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasasiga tibbiy tekshiruvlar natijalarini, inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi zarurligi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosani hamda donorning notarial tartibda tasdiqlangan roziligini taqdim qiladi. 17. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasasi retsipiyent va tirik donor murojaat qilgan kuni: tirik donor va retsipiyent haqidagi maʼlumotlarni “Donorlar, retsipiyentlar, shuningdek, inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining yagona davlat reyestri” axborot tizimiga (keyingi oʻrinlarda — Yagona davlat reyestri) kiritadi; retsipiyent va tirik donor juftligi mavjud hollarda retsipiyent va donorni shifoxonaga joylashtiradi; inson murdasi aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiya amaliyoti uchun olinishida donorni Yagona davlat reyestri orqali aniqlaydi. 18. Boʻlajak jarrohlik amaliyoti yoki muolaja amalga oshirilishi munosabati bilan oʻz sogʻligʻi uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqida retsipiyent va (yoki) tirik donor bilan davolovchi shifokori tomonidan yana bir marotaba suhbat oʻtkazilib, tushuntirish beriladi, donor va retsipiyentlardan imzolangan tilxat olinib, imzo qoʻydirib yozma ravishda ogohlantiriladi. Bunda shifokorlar, retsipiyent va tirik donor bilan suhbat jarayoni retsipiyent va tirik donorni ogohlantirgan holda majburiy tartibda videoyozuvga olinadi. 19. Donor va retsipiyent oʻrtasida inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining oldi-sotdisi amalga oshirilmayotganligi hamda tirik donorning transplantatsiya amaliyotiga majburlanmayotganligi toʻgʻrisida bergan ogʻzaki va yozma maʼlumotlarni berishi, tasdiqlashi va maʼlum qilishi retsipiyent va tirik donorni ogohlantirilgan holda majburiy videotasvirda qayd etilishi lozim. 20. Retsipiyent belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilgan boʻlsa yoki oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan yoxud retsipiyent jarrohlik amaliyotini oʻtkazish va uni videotasvirga olish uchun rozilik olishning imkoni boʻlmasa, uning ota-onasi yoki boshqa qonuniy vakilining yozma roziligi olinadi. 21. Oʻzidan rozilik olish imkoni mavjud boʻlmagan, hayoti aniq (muqarrar) xavf ostida boʻlgan retsipiyentlarga ota-onasi yoki qonuniy vakilining roziligini olmagan holda, zarur inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya qilishga trasplantatsiya boʻyicha tibbiy konsiliumning rasmiy xulosasi bilan yoʻl qoʻyiladi. 22. Retsipiyent va tirik donorning transplantatsiya amaliyotiga roziligi olingandan soʻng transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasasi tomonidan transplantatsiya amaliyoti bajariladi. Bunda aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini olish boʻyicha boʻlajak jarrohlik amaliyoti yoki muolaja munosabati bilan oʻz sogʻligʻi uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqida kamida oʻttiz kun oldin yozma shaklda, videoyozuvga qayd etgan boʻlishi shart. 23. “Kesishmali” donorlik boʻlganda, transplantatsiya amaliyoti bir vaqtning oʻzida oʻsha juftliklar oʻrtasida bajariladi. 24. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya qilish jarayoni majburiy tartibda videoyozuvga olinib, transplantatsiya amaliyotida ishtirok etadigan har bir tibbiyot xodimining harakatlari qamrab olinishi (videotasvirda aks etishi) lozim. 25. Transplantatsiya amaliyoti oʻtkaziladigan jarrohlik va yordamchi xonalar zarur hamda yetarli miqdordagi videokamera bilan jihozlanishi, videoyozuv jarayoniga jarrohlik maydoni, transplantatsiya amaliyotining barcha bosqichlari, donor va retsipiyentga takroriy aralashuvlar, shuningdek, inson murdasidan aʼzo va (yoki) toʻqimalarni olish hamda ularga yordamchi stolda ishlov berish bosqichlari toʻliq va uzluksiz tasvirga olinishi shart. 26. Inson aʼzosi va (yoki) toʻqimalarini donordan retsipiyentgacha keltirish jarayoni uzluksiz va toʻliq videotasvirga olinishi lozim (operatsiya xonalari, koridorlar videokamera bilan taʼminlanishi kerak). 27. Transplantatsiya jarayoni operatsiya stolining ustida oʻrnatilgan operatsion lampaga joylashtiriladi va operatsiya xonasining umumiy kuzatuv videokameralari orqali tasvirga olinadi. Bunda videoyozuv jarayoni ovoz yozish uskunalari bilan taʼminlanishi kerak. 28. Videotasvir belgilangan tartibda jarrohlik xonasida jarrohlik amaliyotiga tayyorgarlik ishlari boshlanishi bilan yozib olinishi va bemor jarrohlik amaliyotidan jarrohlik xonasidan olib chiqilishiga qadar davom etishi lozim. 29. Transplantatsiya amaliyoti bilan bogʻliq barcha videotasvirlar tibbiyot muassasasi tomonidan arxivlashtiriladi va elektron shaklda saqlash uchun shifoxona arxiviga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligiga taqdim etiladi, shuningdek, xatga ilova qilingan holda maxsus axborot tashuvchi qurilmada tibbiyot muassasasi joylashgan yerdagi viloyat (shahar) darajasidagi hududiy ichki ishlar organiga yetkazib beriladi. 30. Transplantatsiya amaliyoti bilan bogʻliq barcha videotasvirlar Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining maxsus elektron tizimida himoyalangan maʼlumotlar bazalarida saqlanishi lozim. Tibbiyot muassasasi maʼmuriyati transplantatsiya amaliyotining barcha bosqichlari videotasvirga olinishi va saqlanishi uchun shaxsan javobgar boʻladi. 31. Ichki ishlar organlaridan masʼul etib biriktirilgan shaxs tibbiyot muassasasi tomonidan videoyozuv aslining dublikatini ichki ishlar organlariga topshiradi va shaxs dublikatni olganligini yozma ravishda tasdiqlaydi. 32. Videoyozuvdagi transplantatsiya amaliyotining barcha bosqichlari haqidagi axborot oshkor etilishiga yoʻl qoʻyilmaydigan shifokor sirini tashkil etadi, qonunchilikda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. 33. Tirik donor va retsipiyent transplantatsiya amaliyotidan soʻng zarur tibbiy tavsiyalar bilan tibbiyot muassasasidan chiqarilib, hududiy tibbiyot muassasalari dispanser nazoratiga yuboriladi. 34. Inson murdasidan aʼzolarni va (yoki) toʻqimalarni olishga uning tiriklik chogʻida notarial tartibda tasdiqlangan yozma roziligi mavjud boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi. Bunda oʻlim sababining kelgusida sud-tibbiy ekspertiza doirasida oʻrganilishi talab etiladigan murdadan transplantatsiya uchun inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari olinmaydi. 35. Inson bosh miyasining oʻlimini qayd etish asosida beriladigan oʻlim toʻgʻrisidagi xulosa va yaqin qarindoshlarining yozma roziligi mavjud boʻlgan taqdirda, inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari uning murdasidan transplantatsiya uchun olinishi mumkin. 36. Inson bosh miyasining oʻlimini qayd etishda va murda donorning qarindoshlariga aʼzo va (yoki) toʻqimalarni olish boʻyicha tushuntirish ishlari bosh va (yoki) masʼul shifokor, davolovchi va (yoki) navbatchi shifokor, anesteziolog-reanimatolog, nevropatolog va (yoki) neyroxirurg tomonidan oʻtkaziladi. Bunda transplantologlarning hamda inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini olishni taʼminlovchi brigadalar aʼzolarining ishtirok etishi taqiqlanadi. 37. Inson bosh miyasining oʻlimi qayd etilgan shaxsning yaqin qarindoshlariga aʼzo va (yoki) toʻqimalarni olish boʻyicha tushuntirish ishlari videotasvirga olish uskunalari bilan jihozlangan xonada, tibbiyot muassasasi maʼmuriyati vakili, davolovchi (navbatchi) shifokor, reanimatolog, miya oʻlimini tasdiqlagan komissiya aʼzolari va ichki ishlar organlarining vakili ishtirokida oʻtkaziladi. Bunda vafot etgan shaxs tiriklik chogʻida oʻz murdasidan aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini olishga rozi ekanligini notarial tasdiqlab qoldirganligi bayon qilinib, yaqin qarindoshlariga maʼlum qilinadi. 38. Inson bosh miyasining oʻlimi qayd etilgan shaxsning yaqin qarindoshlariga aʼzo va (yoki) toʻqimalarni olish boʻyicha tushuntirish ishlari videotasviri tibbiyot muassasasi tomonidan arxivlashtiriladi hamda mazkur Nizomning 29 va 30-bandlaridagi tartibga muvofiq saqlanishi taʼminlanadi. 39. Yagona davlat reyestri inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasalarining axboroti asosida Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan shakllantiriladi va yuritiladi. 40. Yagona davlat reyestrida: aʼzolarning va (yoki) toʻqimalarning potensial retsipiyentlari; oʻziga nisbatan aʼzolar (aʼzoning bir qismi) va (yoki) toʻqimalarning transplantatsiyasi bajarilgan retsipiyentlar; oʻzidan aʼzolar va (yoki) toʻqimalar olinishiga notarial tartibda tasdiqlangan yozma rozilik bergan tirik donorlar; oʻzining biologik oʻlim yuz berish holati aniqlanganidan keyin tanasidan (tanasining qoldiqlaridan) aʼzolar va (yoki) toʻqimalar olinishiga tiriklik chogʻida notarial tartibda tasdiqlangan yozma rozilik bergan shaxslar; oʻzidan transplantatsiya uchun aʼzolar va (yoki) toʻqimalar olingan donorlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar aks ettiriladi. 41. Yagona davlat reyestri orqali tirik donor va inson murdasidan olinadigan hamda transplantatsiya qilinadigan aʼzolar va (yoki) toʻqimalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning donorlar hamda retsipiyentlar bilan oʻzaro muvofiqligi aniqlanadi. 42. Yagona davlat reyestridagi maʼlumotlardan Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi va transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasalari foydalanadi. 43. Inson bosh miya oʻlimi aniqlanganidan keyin tibbiyot muassasasi rahbariyati yoki masʼul navbatchi shifokor Yagona davlat reyestrida ushbu shaxs inson murdasi donorlari roʻyxatida mavjud yoki mavjud emasligi haqida soʻrovnoma joʻnatadi. 44. Soʻrovnomada qayd etilgan shaxs Yagona davlat reyestrining inson murdasi donorlari roʻyxatida mavjud boʻlsa, tizimdagi kutish roʻyxatida ushbu donorga mos potensial retsipiyent mavjudligini aniqlab, mazkur retsipiyent roʻyxatga qoʻyilgan tibbiyot muassasasiga xabar beriladi va soʻrovnoma yuborgan tibbiyot muassasasiga bu haqida maʼlumot yetkaziladi. 45. Yagona davlat reyestridagi barcha maʼlumotlar shifokor siri hisoblanib, foydalanuvchilar ularni oshkor etmaslikka majburdirlar. 46. Yagona davlat reyestrining kutish roʻyxatiga transplantatsiyaga muhtoj retsipiyent haqida quyidagi maʼlumotlar kiritiladi: shaxsga doir maʼlumotlari (jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami (keyingi oʻrinlarda — JSHSHIR) asosida shakllantiriladi), yashash manzili va bogʻlanish uchun telefon raqami; transplantatsiya amaliyotiga muhtojligi toʻgʻrisida xulosa; qon guruhi va immunologik tekshiruvlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; roʻyxatga olingan tibbiyot muassasa toʻgʻrisidagi maʼlumot. 47. Yagona davlat reyestrining kutish roʻyxatiga kiritilgan bemorlar transplantatsiya amaliyoti oʻtkazilganidan soʻng amaliyot bajarilgan bemorlar roʻyxatiga oʻtkazilib, vafotiga qadar nazoratda turadi. 48. Transplantatsiya amaliyoti bajarilgan bemorlar boʻyicha Yagona davlat reyestriga quyidagi maʼlumotlari kiritiladi: shaxsga doir maʼlumotlari (JSHSHIR asosida shakllantiriladi); donor maʼlumotlari (tirik donor yoki inson murdasi); bajarilgan transplantatsiya amaliyoti sanasi; koʻchirilgan inson aʼzosi va (yoki) toʻqimasi nomi; shifoxonaga yotqizilgan va chiqarilgan sanasi; buyurilgan immunosupressiv dori vositalari; transplantatsiya amaliyotidan keyingi asoratlar; koʻchirilgan inson aʼzosi faoliyatining toʻxtashi va uning sabablari; oʻlim holati. 49. Yagona davlat reyestriga inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini uning murdasidan olishga tiriklik chogʻidagi notarial tartibda tasdiqlangan yozma roziligi mavjud boʻlgan donor haqida quyidagi maʼlumotlar kiritiladi: shaxsga doir maʼlumotlar (JSHSHIR asosida shakllantiriladi); tiriklik chogʻidagi notarial tartibda tasdiqlangan yozma roziligi. Bunda retsipiyentlarning shaxsga doir maʼlumotlari va axborot tizimlarida mavjud boʻlgan boshqa maʼlumotlar idoralararo elektron hamkorlik yoʻli orqali “Elektron hukumat” tizimining idoralararo integratsiyalashuv platformasidan foydalangan holda olinadi. 50. Yagona davlat reyestridagi maʼlumotlar bilan toʻliq hajmda ishlash huquqi inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini oladigan hamda transplantatsiya qiladigan davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasalari va Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining Yagona davlat reyestrini yuritishga masʼul shaxslariga beriladi hamda ularga maxfiy hujjatlar bilan ishlash huquqini beruvchi ruxsatnoma rasmiylashtiriladi. Boshqa tibbiyot tashkilotlariga Yagona davlat reyestridan cheklangan hajmda foydalanishga ruxsat etiladi. 51. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasidagi xalqaro hamkorlik xalqaro shartnomalarga hamda Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga muvofiq amalga oshiriladi. 52. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasida tibbiyot xodimlarining malakasi xorijiy tibbiyot markazlari va klinikalaridan tibbiyot mutaxassislarini Oʻzbekistonga taklif qilish, “mahorat darslari”ni oʻtkazish, Oʻzbekiston tibbiyot mutaxassislarini ilgʻor xorijiy tibbiyot markazlari va klinikalariga yuborish orqali amalga oshiriladi. Tibbiyot xodimlarining malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlash va stajirovkadan oʻtkazish Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligiga ajratilgan mablagʻlar hamda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar doirasida moliyalashtiriladi. 53. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasalarining xalqaro hamda xorijiy tashkilotlar bilan oʻzaro munosabatlari belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi orqali amalga oshiriladi. 54. Donor va retsipiyent inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiya qilinishi bilan bogʻliq boʻlgan, shuningdek, asoratlar yuzaga kelganda Davlat budjetidan ushbu maqsadlar uchun ajratilgan mablagʻlar hisobidan Oʻzbekiston Respublikasining “Inson aʼzolari va toʻqimalarini transplantatsiyasi toʻgʻrisida”gi Qonuni va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq zarur tibbiy yordam oladi. 55. Ushbu Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar. Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Bajarish muddatlari 1-bosqich Tirik donor va retsipiyent Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasini amalga oshirish uchun transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasalariga (keyingi oʻrinlarda — tibbiyot muassasasi) murojaat qiladi. Tirik donor va retsipiyent xohishiga koʻra 2-bosqich Tibbiyot muassasasining davolovchi shifokori 1. Tibbiyot muassasasiga oʻzining tirik donori bilan kelgan retsipiyent bilan dastlabki suhbat oʻtkazib, boʻlajak jarrohlik amaliyoti va shu munosabat bilan ularning sogʻligʻida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqida tushuntirish beradi, donor va retsipiyentdan imzolangan tilxat olish orqali ularni yozma ravishda ogohlantiradi hamda uni videoyozuvga qayd etadi. Tirik donor va retsipiyent murojaat qilgan kuni 2. Tirik donor va retsipiyentga tibbiy tekshiruvdan oʻtishi uchun yoʻllanma beradi. Tirik donor va retsipiyent murojaat qilgan kuni 3. Tibbiy tekshiruv natijalarini retsipiyentni transplantatsiya amaliyotiga muhtojligi hamda tirik donorning transplantatsiya amaliyotiga layoqatliligi toʻgʻrisida tibbiy xulosa olish uchun transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasasining tibbiy konsiliumiga taqdim etadi. Tibbiy tekshiruv natijalari taqdim etilgan kundan boshlab bir ish kuni ichida 3-bosqich Transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasasining tibbiy konsiliumi 1. Retsipiyent va tirik donorning tibbiy tekshiruv natijalarini koʻrib chiqadi. 2. Retsipiyentga inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiyasi amaliyotiga muhtojligi, tirik donorga esa transplantatsiya amaliyotiga layoqatliligi toʻgʻrisida tibbiy xulosa beradi yoki xulosa berishni rad etadi. Tibbiy tekshiruvning natijalari taqdim etilgan kuni 4-bosqich Retsepiyent, Notarial idora 1. Retsipiyent inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiyasi amaliyotiga muhtojligi, tirik donor transplantatsiya amaliyotiga layoqatliligi toʻgʻrisida ijobiy tibbiy xulosani notarial idoraga taqdim qiladi. Xulosa olgandan boshlab 10 kun ichida 2. Notarial idora tirik donorning notarial tartibda roziligini tasdiqlaydi. Murojaat qilingan kunda 5-bosqich Tirik donor va retsipiyent Transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasasiga tibbiy tekshiruvlar natijalarini, inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi zarurligi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosani hamda donorning notarial tartibda tasdiqlangan roziligini taqdim qiladi. Notarial tasdiqlangan rozilik olingandan soʻng 10 ish kuni ichida 6-bosqich Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasasi 1. Tirik donor va retsipiyentni Yagona davlat reyestriga kiritadi. 2. Retsipiyent va tirik donor juftligi mavjud hollarda retsipiyent va donorni shifoxonaga joylashtiradi. Inson murdasi aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiya amaliyoti uchun olinishida retsipiyentni Yagona davlat reyestri orqali aniqlaydi. Retsipiyent va tirik donor murojaat qilgan kuni 7-bosqich Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasasi 1. Retsipiyent yoki tirik donordan boʻlajak jarrohlik amaliyoti yoki muolaja amalga oshirilishi munosabati bilan oʻz sogʻligʻi uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqida va transplantatsiya amaliyotiga majburlanmayotganligi toʻgʻrisida yana bir marotaba yozma shaklda rozilik oladi hamda uni videoyozuvga qayd etadi. Jarrohlik amaliyotidan 1 kun oldin yoki jarrohlik amaliyoti kuni 2. Transplantatsiya zarurligi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosa asosida shifokor-transplantologlar tomonidan transplantatsiya amaliyoti bajariladi hamda ushbu jarayonni majburiy tartibda videoyozuvga qayd etadi. Aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini olish boʻyicha boʻlajak jarrohlik amaliyoti yoki muolaja munosabati bilan oʻz sogʻligʻi uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqida yozma shaklda, videoyozuvga qayd etilgandan kamida oʻttiz kundan keyin 3. Tirik donor va retsipiyentni transplantatsiya amaliyotidan soʻng zarur tibbiy tavsiyalar bilan tibbiyot muassasasidan chiqarib, hududiy tibbiyot muassasalari dispanser nazoratiga yuboradi. Transplantatsiya amaliyoti bajarilganidan soʻng T/r Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari nomi I. Inson aʼzolari 1. Buyrak 2. Jigar va jigar boʻlagi II. Inson toʻqimalari 3. Gemapoetik suyak koʻmigining oʻzak hujayralari 4. Tomirlar (yirik tomirlar qismlari) 5. Koʻz shox pardasi va uning qismlari T/r Tibbiyot muassasasi nomi 1. Akademik V. Vohidov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan xirurgiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi 2. Respublika ixtisoslashtirilgan nefrologiya va buyrak transplantatsiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi 3. Respublika ixtisoslashtirilgan gematologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi 4. Respublika ixtisoslashtirilgan urologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi 5. Bolalar onkologiyasi, gematologiyasi va immunologiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi 6. Respublika ixtisoslashtirilgan koʻz mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi va uning filiallari 7. Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi va uning Qoraqalpogʻiston Respublikasi hamda viloyatlardagi filiallari 8. Bolalar milliy tibbiyot markazi 9. Milliy tibbiyot markazi 10. U. Xalmuratov nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi koʻp tarmoqli tibbiyot markazi 11. Viloyatlar koʻp tarmoqli tibbiyot markazlari 12. Davlat tibbiyot oliy taʼlim muassasalari klinikalari 13. Tibbiyot xodimlarining kasbiy malakasini rivojlantirish markazining koʻp tarmoqli klinikasi 14. Transplantatsiyani amalga oshirish uchun zarur tibbiy uskuna va salohiyatli tibbiyot xodimlariga ega boʻlgan tuman (shahar) markaziy shifoxonalari (mazkur roʻyxatdagi respublika tibbiyot markazlari nazorati va ularning mutaxassislari ishtirokida) 1. Mazkur Nizom inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashish, ularni saqlash, Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kirish tartibini belgilaydi. Ushbu Nizom “donor koʻz shox pardasi” bioprotezlarini xorijiy davlatlardan Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kirishga nisbatan tatbiq etilmaydi. 2. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashish, ularni saqlash, Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kirish quyidagi holatlarda amalga oshiriladi: davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasalarida inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarning transplantatsiya amaliyotini oʻtkazish; inson murdasidan olinadigan aʼzolar va (yoki) toʻqimalarni transplantatsiyani amalga oshiruvchi tibbiyot muassasalari oʻrtasida taqsimlash; inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini tibbiyot muassasalariga yoʻnalish boʻyicha yetkazish. 3. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashish, ularni saqlash, Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan Ichki ishlar vazirligiga hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasiga (keyingi oʻrinlarda — Bojxona qoʻmitasi) taqdimnoma kiritiladi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan kiritilgan taqdimnomada tashish, saqlash, bojxona hududiga olib kirish soʻralayotgan inson aʼzosi va (yoki) toʻqimasi toʻgʻrisida maʼlumot, qayerdan olib kelinayotganligi, qayerga olib borilishi, qaysi manzilda qancha muddat saqlab turilishi koʻrsatiladi. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Bojxona qoʻmitasi oʻn kun muddat ichida kelib tushgan taqdimnomani koʻrib chiqadi hamda unda koʻrsatilgan tibbiyot muassasasiga inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashish, ularni saqlash, Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kirish uchun tegishli ruxsatnoma beradi yoki ruxsatnoma berishni rad etadi. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan Ichki ishlar vazirligi va Bojxona qoʻmitasi oʻrtasidagi axborot almashinuvining elektron shaklda olib borilishiga yoʻl qoʻyiladi. 7. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashish, ularni saqlash va Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kirish ishlarni rasmiylashtirish, tegishli vakolatli davlat organlarini xabardor etish va jarayonda ishtirok etish uchun davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasasida alohida tibbiyot xodimi masʼul etib tayinlanadi. 8. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashish va Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kirish uchun masʼul boʻlgan shaxslar (keyingi oʻrinlarda — masʼul shaxs) Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini tashish, saqlash va ular bilan ishlash qoidalari boʻyicha oʻqitiladi. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini tashish, saqlash va ular bilan ishlash qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlanadi. 9. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasasiga yetkazilishi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi hamda Ichki ishlar vazirligi xabardor etilgan holda masʼul shaxs kuzatuvida amalga oshiriladi. 10. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashish, ularni saqlash, Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kirish quyidagilarga rioya etilgan holda amalga oshiriladi: sovutish va termoizolyatsiya uskuna (konteyner)larining mavjudligi va ularda belgilangan harorat rejimini doimiy taʼminlash; inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini tashishda ularning nomi boʻyicha termoizolyatsiya konteynerlarida alohida saqlash; izolyatsiya paketlarining mavjudligi va steril sharoitni yaratish. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Bojxona qoʻmitasidan ruxsatnoma berilgan inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasasiga toʻsiqlarsiz yetkazilishi taʼminlanadi. 12. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini termoizolyatsiya konteynerlarida Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashish maxsus jihozlangan transport vositasida amalga oshiriladi. 13. Inson murdasining aʼzolari va (yoki) toʻqimalari yigirma toʻrt soat ichida transplantatsiya amaliyotini amalga oshiruvchi davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasasiga yetkazib beriladi. 14. Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashish, ularni saqlash, Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kirish tartibiga rioya etilishi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Ichki ishlar vazirligi hamda Bojxona qoʻmitasi tomonidan nazorat qilinadi. 15. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikka muvofiq javob beradilar.