ULGURJI VA BIRJA SAVDOSINI TASHKIL ETISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2025-04-23)

“Birjalar va birja faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Ulgurji va birja savdosini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2001-yil 27-apreldagi PF-2836-son Farmoniga muvofiq hamda respublikada ulgurji va birja savdosini tashkil etishni yanada rivojlantirish va takomillashtirish, moddiy-texnika resurslari narxlarining asossiz oshirilishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 5. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi: 2001-yil 1-sentabrgacha Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bilan birgalikda tugatilayotgan “Oʻzulgurjibirjasavdo”uyushmasi tizimiga kirgan tashkilotlarning xususiylashtirilishi va tashkil etilishi natijalarini puxta oʻrganib chiqsin. Qonunchilik buzilishlari aniqlangan taqdirda belgilangan tartibda ularni bartaraf etish chora-tadbirlari koʻrilsin, aybdor shaxslar esa javobgarlikka tortilsin; “Oʻzulgurjisavdo” aksiyadorlik kompaniyasi ustav jamgʻarmasini tugatilayotgan “Oʻzulgurjibirjasavdo” uyushmasining mol-mulki va 1-ilovada koʻrsatilgan tashkilotlar aksiyalarining davlatga tegishli paketlari qiymati hisobiga bir oy muddatda shakllantirsin; aksiyalarning davlat mulkiga tegishli paketini kompaniyaning shakllantirilgan ustav jamgʻarmasining 25 foizidan ortiq boʻlmagan, mehnat jamoasi ulushi — 10 foizgacha miqdorda saqlab qolinishini nazarda tutuvchi “Oʻzulgurjisavdo” kompaniyasi aksiyalari emissiyasi prospektini ikki oy muddatda roʻyxatdan oʻtkazsin; 3-ilovaga* muvofiq hududiy aksiyadorlik jamiyatlarining ustav jamgʻarmalari tarkibini ularning ustav jamgʻarmasining koʻpi bilan 25 foizi davlat mulki, 10 foizgachasi mehnat jamoasi ulushi boʻlishini taʼminlagan holda uch oy muddatda oʻzgartirsin. Hududiy aksiyadorlik jamiyatlariga ishonchli boshqaruvchilarni tanlov asosida, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari bilan kelishgan holda belgilangan tartibda tayinlasin. 6. Quyidagilar: Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi hududiy tovar-xom ashyo birjalari aksiyadorlarining Oʻzbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasiga uning filiallari huquqi bilan, ulardan savdo maydonchalari sifatida foydalangan va birja savdolarining yagona elektron tizimini joriy etgan holda qoʻshilishi toʻgʻrisidagi; Oʻzbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasining uning huzurida metall buyumlar, yogʻoch-taxta va qurilish materiallari sotish boʻyicha ixtisoslashgan savdo maydonlari tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifi qabul qilinsin. 7. Oʻzbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasining tashkiliy tuzilmasi 4-ilovaga muvofiq maʼqullansin. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi: 2002-yil 1-yanvargacha hududiy tovar-xom ashyo birjalarini Oʻzbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasiga qoʻshib yuborish va birja savdolarining yagona elektron tizimini joriy etish boʻyicha zarur tashkiliy chora-tadbirlarni amalga oshirsin. 9. Belgilab qoʻyilsinki: “import shartnomalari boʻyicha tovar-xom ashyo birjalari yoki yarmarkalarning hisob-kitob-kliring palatalarida norezident-sotuvchining hisob raqamiga oʻtkazilgan mablagʻlar faqat birja va koʻrgazma-yarmarka savdolarida tuzilgan eksport shartnomalari, bojxona bojlari, sud xarajatlari hamda birja shartnomalarini tuzish va ijro etish bilan bevosita bogʻliq xizmatlar (vositachilik yigʻimlari, brokerlik haqlari, tashish xarajatlari va qonunchilikka muvofiq boshqa xarajatlar) toʻlovlari uchun ishlatilishi mumkin; mahsulotlarni tovar-xom ashyo birjalarining ochiq elektron savdolarida sotishdan norezidentlar tomonidan olingan mablagʻlardan birja brokerlari Oʻzbekiston Respublikasining tijorat banklari orqali ichki valyuta bozorida xorijiy valyutani sotib olish (sotish) uchun norezidentlar bilan tuzilgan shartnomalar asosida foydalanishi mumkin; birjalar va yarmarkalarning hisob-kitob-kliring palatalari hisob raqamlarida boʻlgan mablagʻlardan foydalangan holda, pul talabnomasidan voz kechish boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirish taqiqlanadi; birja brokerlari mahsulotlarni tovar-xom ashyo birjalarining ochiq elektron savdolarida sotishdan olingan mablagʻlar hisobiga mijoz-norezident nomidan xorijiy valyutani sotib olishga (sotishga) tijorat banklariga buyurtmanomalar berish, norezidentlar — yuridik shaxslar esa — Oʻzbekiston Respublikasining tijorat banklarida hisob raqamlari ochish va mahsulotlarni tovar-xom ashyo birjalarining ochiq elektron savdolarida sotishdan olingan mablagʻlar hisobiga xorijiy valyutani sotib olish (sotish) huquqiga egadir. Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasi, shu jumladan uning filiallari, istisno tariqasida, mul soligʻi toʻlashdan besh yil muddatga ozod qilinadi, boʻshab qolayotgan mablagʻlar uning moddiy-texnika bazasini mustahkamlashga, elektron birja savdolarining yagona tizimini shakllantirishga yoʻnaltiriladi. 10. Birja savdolari orqali sotiladigan mahsulotlar narxlarining sunʼiy ravishda oshirilishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida birja savdosi qatnashchilari tomonidan vositachilik ajratmalarining birjalar belgilaydigan miqdorlari belgilangan tartibda moliya organlarida kelishib olinishi belgilab qoʻyilsin. 11. Vazirlar Mahkamasining Qurilish va qurilish materiallari sanoati, transport va aloqa kompleksi, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda: metall buyumlar, yogʻoch-taxta materiallari, boshqa qurilish materiallari, shu jumladan chet eldan keltiriladigan, turli tovarlar muomalada boʻladigan birja bozori shakllantirilishini; birja savdolariga respublika korxonalarida va xorijiy moddiy-texnika resurslari yetkazib beruvchilarda ehtiyoj katta boʻlgan mahsulotlar keng jalb etilishini taʼminlasinlar. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi, Moliya vazirligi, Davlat mulki qoʻmitasi, Davlat bojxona qoʻmitasi bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan tovar-xom ashyo birjalari hamda “Oʻzkoʻrgazmasavdo” ochiq aksiyadorlik jamiyatining yarmarka savdolari orqali faqat erkin almashtiriladigan valyutaga eksportga sotiladigan tovarlar roʻyxati yuzasidan takliflar kiritsinlar. 13. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston ulgurji va birja savdosi boʻyicha respublika aksionerlik uyushmasi – “Oʻzulgurjibirjasavdo”ni tashkil etish va uning faoliyati masalalari toʻgʻrisida” 1994-yil 14-martdagi 136-son qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. Hukumatning 5-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 14. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi T.A. Alimov va Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Oʻ.Q. Ismoilov zimmasiga yuklansin. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Birja va yarmarka savdosi samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1999-yil 15-apreldagi 174-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1999-y., 4-son, 19-modda) bilan tasdiqlangan Birja va yarmarka savdolarida tuzilgan kontraktlar boʻyicha tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni sotish, sotib olish va ularni olib chiqib ketish tartibidagi: 13-band “birja” soʻzidan keyin “yoki uning filiali” soʻzlari bilan toʻldirilsin; koʻrsatib oʻtilgan Tartib quyidagi mazmundagi 16-17-bandlar bilan toʻldirilsin: “16. Birjaning barcha qatnashchilari, shu jumladan hududiy savdo maydonlaridan foydalanuvchi brokerlar uchun real vaqt rejimida tashkil etilgan birja savdosi natijalari boʻyicha tuzilgan eksport kontrakti: tasdiqlangan Tovar-xom ashyo birjalari birja savdolarida tuziladigan kontraktlar boʻyicha identifikatsiya tartib raqamlari berish tartibiga muvofiq birja tomonidan roʻyxatdan oʻtkaziladi; birja yoki uning filiali tomonidan rasmiylashtiriladi va muhri bilan tasdiqlanadi. Eksport kontraktida: oʻtkazilgan birja savdosi sanasi: birja savdosi protokolining tartib raqami koʻrsatilishi shart. hujjatlarda koʻrsatilgan, 5-bandda sanab oʻtilgan maʼlumotlarning ishonchliligi uchun ularni imzolagan mansabdor shaxslar javob beradilar. Eksport kontraktlari (jumladan, birja filiallari tomonidan rasmiylashtirilgan va tasdiqlangan kontraktlar)ning toʻgʻri rasmiylashtirilishi va roʻyxatdan oʻtkazilishi uchun birja javob beradi. 17. Birja va yarmarka savdolarida tuzilgan eksport kontraktlari norezidentlari tomonidan milliy valyutada haq toʻlash faqat respublikaning vakolatli banklarida ochilgan xorijiy banklarning “Loro” korrespondentlik hisob raqamlari orqali yoki birjalarning hisob-kitob-kliring palatalaridagi importchilarning hisob raqamlaridan amalga oshirilishi mumkin”. Koʻrsatilgan Tartibning 16—20-bandlari tegishli ravishda 18—22-bandlar deb hisoblansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 6-maydagi 223-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT., 1999-y., 5-son, 25-modda) bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Tovar-xom ashyo birjalari savdolarida import kontraktlari tuzish tartibida: 2-bandning birinchi xatboshiga “chopar bilan yoki faksimil aloqa orqali (oʻz xohishiga koʻra)” soʻzlari qoʻshilsin; 5-band quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Birjaning barcha qatnashchilari, shu jumladan hududiy savdo maydonlaridan foydalanuvchi brokerlar uchun real vaqt rejimida tashkil etilgan birja savdosi natijalari boʻyicha tuzilgan import kontrakti: tasdiqlangan Tovar-xom ashyo birjalari birja savdolarida tuziladigan kontraktlar boʻyicha identifikatsiya tartib raqamlari berish tartibiga muvofiq birja tomonidan roʻyxatdan oʻtkaziladi; birja yoki uning filiali tomonidan rasmiylashtiriladi va muhri bilan tasdiqlanadi. Import kontraktida: real vaqt rejimida oʻtkazilgan birja savdosining sanasi; birja savdosi protokolining tartib raqami koʻrsatilishi shart. hujjatlarda koʻrsatilgan, 2-bandda sanab oʻtilgan maʼlumotlarning ishonchliligi uchun ularni imzolagan mansabdor shaxslar javob beradilar. Import kontraktlari (shu jumladan birja filiallari tomonidan rasmiylashtirilgan va tasdiqlangan kontraktlar)ning toʻgʻri rasmiylashtirilishi va roʻyxatdan oʻtkazilishi uchun birja javob beradi”. 7-bandda “birja” soʻzidan keyin “yoki uning filiali”soʻzlari qoʻshilsin.