OBODONLASHTIRISH XODIMLARINI MODDIY RAGʻBATLANTIRISHNI KUCHAYTIRISH CHORA-TADBIRLARI TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2026-05-22)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi aholi punktlarini obodonlashtirishni yaxshilash yuzasidan qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2009-yil 22-yanvardagi PQ-1045-son qarorining 7-bandini bajarish yuzasidan Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. “Oʻzkommunxizmat” agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi hamda Moliya vazirligining xodimlarning ish haqini oʻrtacha 1,25 baravar oshirishni nazarda tutuvchi Shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari xodimlari mehnatiga haq toʻlashning tarmoq tarif setkasini 2010-yil 1-yanvardan boshlab joriy etish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin. 2. Shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari xodimlari mehnatiga haq toʻlashning 1-ilovaga muvofiq tarmoq tarif setkasi 2010-yil 1-yanvardan boshlab amalga kiritilsin. 3. Shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari xodimlari mehnatiga haq toʻlash va ularni moddiy ragʻbatlantirish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi budjet parametrlarini shakllantirishda Shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari xodimlari mehnatiga haq toʻlashning tarmoq tarif setkasidan kelib chiqqan holda 2010-yildan boshlab obodonlashtirish xodimlari ish haqiga xarajatlarni nazarda tutsin. 5. Oʻzkommunxizmat” agentligi Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiquvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. Vazirliklar va idoralar bir hafta muddatda ilgari qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar. 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari N.M.Xanov zimmasiga yuklansin. T/rLavozimlar nomiTarif koeffitsiyentiBoshqaruv va muhandis-texnik xodimlar1.Boshqarma boshligʻi3,21711. Boshqarma boshligʻining birinchi oʻrinbosari3,1002.Boshqarma boshligʻi oʻrinbosari3,0263.Bosh muhandis3,0264.Bosh buxgalter, reja iqtisodiyot boʻlimi boshligʻi2,8555.Bosh iqtisodchi, bosh agranom, bosh mexanik, landshaft boʻyicha bosh dizayner, bosh energetik, raqamlashtirish va matbuot xizmati boʻyicha bosh mutaxassis2,7556.Boʻlim, xizmat, otryad va uchastka boshliqlari (kadrlar boʻlimi va reja-iqtisod boʻlimidan tashqari)2,6857.Kadrlar boʻlimi boshligʻi2,3548.Yetakchi mutaxassislar: muhandislar va texniklar (barcha mutaxassisliklar boʻyicha), agronom, iqtisodchi, buxgalter, mexanik, landshaft boʻyicha muhandis, dendrolog, ishlab chiquvchi dizayner, loyiha oldi hujjatlarni tayyorlovchi, mexanik, avtokolonnalar boshliqlari2,3549.Mutaxassislar: muhandislar va texniklar (barcha mutaxassisliklar boʻyicha), agronom, iqtisodchi, buxgalter, bezatuvchi rassom, mexanik, arxitektor, yuridik maslahatchi, florodizayner, kadrlar boʻlimi inspektorlari2,037Asosiy ishlab chiqarish xodimlari10.6-razryadli ishchilar: uchastka masteri, brigadir, katta dispetcher1,88111.5-razryadli ishchilar: elektrik, elektr gaz payvandlovchi, tokar, nasos qurilmalari mashinisti, barcha turdagi chilangarlar (jumladan, avtotransport chilangarlari), yuk va maxsus avtomobillar 1-klass haydovchilari, elektr uskunalarini taʼmirlash va xizmat koʻrsatish elektromontyori, gaz payvandlovchi, sozlovchi mexanik, traktorchi, buldozerchi, avariya brigadasi ishchisi, ishchi-bezatuvchi, avtokran mashinistlari, ekskavatorva kompressor mashinisti, shinalarni hisobga olish texnigi, YOMM operatori, avtotransport nazoratchisi, koʻkalamzorlashtiruvchi (koʻkalamzorlashtirish xoʻjaligi ishchisi), maysa oʻruvchi (kichik mexanizatsiya ishchisi), irrigator, avtotransport dispetcheri, yoʻl ishchisi, avtoturargoh operatori1,7312.4-razryadli ishchilar: elektrik, elektr gaz payvandlovchi, tokar, nasos qurilmalari mashinisti, traktorchi, koʻkalamzorlashtiruvchi (koʻkalamzorlashtirish xoʻjaligi ishchisi), irrigator. elektr uskunalarini taʼmirlash va xizmat koʻrsatish elektromontyori, barcha turdagi chilangarlar (jumladan, avtotransport chilangarlari), oʻziyurar mexanizatsiyalashgan qurilma va transport yigʻishtirish mashinalari mashinisti (haydovchisi), gaz payvandlovchi, stropalchi, sozlovchi mexanik, buldozerchi, duradgor, yuk va maxsus avtomobillar 2-klass haydovchilari, qabriston nazoratchisi, avariya brigadasi ishchisi, obodonlashtirish ishchisi, maysa oʻruvchi (kichik mexanizatsiya ishchisi),shlangchi-purkovchi, dispetcher, yoʻl ishchisi1,58613.3-razryadli ishchilar: elektrik, elektr uskunalarini taʼmirlash va xizmat koʻrsatish elektromontyori, elektr gaz payvandlovchi, barcha turdagi chilangarlar (jumladan, avtotransport chilangarlari), nasos qurilmasi mashinisti, tokar, traktorchi, koʻkalamzorlashtiruvchi (koʻkalamzorlashtirish xoʻjaligi ishchisi), irrigator (ariq va drenaj tizimini qurish va taʼmirlash ishchisi), daydi hayvonlarni tutuvchi ishchilar. gaz payvandlovchi, mirob (ariq-drenaj tizimiga suv berishni tartibga soluvchi ishchi), yuk va maxsus avtomobillar 3-klass haydovchilari, hududlarni qoʻlda yigʻishtiruvchi farrosh, oʻziyurar mexanizatsiyalashgan qurilma va transport yigʻishtirish mashinalari mashinisti (haydovchisi), stropalchi, elektromotorlar motorchisi, buldozerchi, duradgor, bogʻbon, tashqi bezak ishchisi, parklar va bogʻlardagi hojatxonalar farroshi, avariya brigadasi ishchisi, YOMMni quyuvchi, maysa oʻruvchi (kichik mexanizatsiya ishchisi), agrotexnik, yoʻl ishchisi1,44714.2-razryadli ishchilar: elektrik, elektr uskunalarini taʼmirlash va xizmat koʻrsatish elektromontyori, elektr gaz payvandlovchi, nasos qurilmasi mashinisti, tokar, traktorchi, koʻkalamzorlashtiruvchi (koʻkalamzorlashtirish xoʻjaligi ishchisi), barcha turdagi chilangarlar (jumladan, avtotransport chilangarlari), irrigator (ariq va drenaj tizimini qurish va taʼmirlash ishchisi), mirob (ariq-drenaj tizimiga suv berishni tartibga soluvchi ishchi), gaz payvandlovchi, oʻziyurar mexanizatsiyalashgan qurilma va transport yigʻishtirish mashinalari mashinisti (haydovchisi), stropalchi, buldozerchi, duradgor, bogʻbon, tashqi bezak ishchisi, hududlarni qoʻlda yigʻishtiruvchi farrosh, parklar va bogʻlardagi xojatxonalar farroshi, daydi hayvonlarni tutuvchi ishchilar, avariya brigadasi ishchisi, har xil ishlarni bajaruvchi ishchi, yoʻl ishchisi1,31615.1-razryadli ishchilar: irrigator (ariq va drenaj tizimini qurish va taʼmirlash ishchisi), hududlarni qoʻlda yigʻishtiruvchi farrosh, avtochilangar, elektr gaz payvandlovchi, gaz payvandlovchi, koʻkalamzorlashtiruvchi (koʻkalamzorlashtirish xoʻjaligi ishchisi), qabriston qorovuli, daydi hayvonlarni tutuvchi ishchilar, taʼmirlovchi-chilangar, nasos qurilmasi mashinisti, xar xil ishlarni bajaruvchi ishchi.1,196Texnik xodimlar:16.Ombor mudiri, kassir, tibbiy hamshira.1,88117.Rahbar kotibasi, ish yurituvchi, dispetcher.1,447Xizmat koʻrsatuvchi xodimlar:18.Yengil avtomobil haydovchisi.1,31619.Qorovul, binolar farroshi.1,0 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi aholi punktlarini obodonlashtirishni yaxshilash yuzasidan qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2009-yil 22-yanvardagi PQ-1045-son qaroriga muvofiq shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda boshqarmalar deb ataladi), Toshkent shahar hokimligi huzuridagi Obodonlashtirish bosh boshqarmasi hamda Mustaqillik maydonini koʻkalamzorlashtirish, obodonlashtirish va saqlash departamenti, shuningdek ixtisoslashtirilgan boshqarmalar va Fuqarolarga xizmat koʻrsatish boshqarmasi xodimlari mehnatiga haq toʻlash va ularni moddiy ragʻbatlantirish tartibini belgilaydi. 2. Boshqarmalar xodimlari mehnatiga haq toʻlash tizimi: boshqarmalar xodimlarining lavozim maoshlarini; lavozim maoshlariga qonunchilikka muvofiq belgilangan qoʻshimcha toʻlovlar va ustamalarni; boshqarmalar xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmalaridan toʻlanadigan mukofotlarni oʻz ichiga oladi. 3. Boshqarmalar xodimlari mehnatiga haq toʻlash boshqarma rahbari tomonidan tasdiqlangan va moliya organlarida roʻyxatdan oʻtkazilgan shtatlar jadvaliga muvofiq belgilangan tarif stavkalari (lavozim maoshlari) boʻyicha amalga oshiriladi. 4. Boshqarmalar xodimlarining tarif stavkalari (lavozim maoshlari) Shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari xodimlari mehnatiga haq toʻlashning tarmoq tarif setkasi (keyingi oʻrinlarda tarmoq tarif setkasi deb ataladi) asosida belgilanadi. 5. Tarmoq tarif setkasining tarif koeffitsiyentlari mehnatga haq toʻlash guruhlaridan kelib chiqqan holda belgilanadi. Birinchi guruhga Nukus shahar va viloyatlar markazlari — shaharlar boshqarmalari kiradi. Ikkinchi guruhga Qoraqalpogʻiston Respublikasi hamda viloyatlarning boshqa shahar va tumanlari boshqarmalari kiradi. Toshkent shahar hokimligi huzuridagi Obodonlashtirish bosh boshqarmasi hamda Mustaqillik maydonini koʻkalamzorlashtirish, obodonlashtirish va saqlash departamenti, shuningdek ixtisoslashtirilgan boshqarmalar, Toshkent shahar Fuqarolarga xizmat koʻrsatish boshqarmasi va tumanlar obodonlashtirish boshqarmalari uchun tarmoq tarif setkasining tarif koeffitsiyentlari qonunchilikka muvofiq belgilanadi. 6. Tarmoq tarif setkasining tarif koeffitsiyentlari xodimning lavozimi va malakasiga qarab tabaqalangan. Shtat jadvalini shakllantirishda ishchi kasblari (mutaxassisliklar) boʻyicha malaka razryadlari va tarif koeffitsiyentlari ishlarni sifatli bajarish uchun talab qilinadigan malakadan (kasblar boʻyicha ishlarning oʻrtacha razryadidan) kelib chiqib belgilanadi. Ishning talab qilinadigan malakasini belgilashda xizmat koʻrsatiladigan doiraning xususiyatlari va obodonlashtirish obyektining ahamiyati hisobga olinadi. 7. Xodimning tarif stavkasi (lavozim maoshi) xodimning tegishli lavozimi, kasbi va malakasi uchun belgilangan tarif koeffitsiyentini, shuningdek ushbu boshqarma tegishli boʻlgan guruhni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining tegishli qarori bilan belgilangan mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoriga koʻpaytirish yoʻli bilan aniqlanadi. 8. Xodimlarning tarif stavkalarini (lavozim maoshlarini) oʻzgartirish: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining tegishli qarorlariga muvofiq budjet tashkilotlari xodimlarining ish haqi oshirilganda; xodim ushbu boshqarmada boshqa lavozimga oʻtganda yoki ishchiga yuqoriroq malaka razryadi berilganda amalga oshiriladi. 9. Mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq boshqarmalarning xodimlariga tarif stavkasiga: ish vaqtidan tashqari ishlaganlik hamda dam olish va bayram kunlari ishlaganlik uchun – soatbay tarif stavkasidan kelib chiqib ikki baravar miqdorida; tungi vaqtlarda ishlaganlik uchun – soatbay tarif stavkasidan kelib chiqib 1,5 baravar miqdorida; bir necha kasbda (lavozimda) ishlaganlik, xizmat koʻrsatish doirasini kengaytirganlik va oʻzining asosiy ishi bilan birgalikda vaqtincha boʻlmagan xodimning vazifalarini bajarganlik uchun – asosiy kasb (lavozim) boʻyicha xodim uchun belgilangan mehnat normasidan ortiqcha amalda bajarilgan ish uchun soatbay tarif stavkasi miqdorida qoʻshimcha toʻlovlar toʻlanadi. Soatbay tarif stavkasi miqdori xodimning tarif stavkasini ish vaqti normal davom etgan taqdirda ish soatlarining oʻrtacha oylik soniga boʻlish yoʻli bilan aniqlanadi. Xodimlarning dam olish kunlari ichki tartib qoidalari bilan belgilanadi. Soat 22.00 dan soat 6.00 gacha ishlangan vaqt tungi vaqt hisoblanadi. Obodonlashtirish sohasi tashkilotlari, “Qaynarsoy issiqlik manbai”, “Qaynarsoy suvoqova” va “Qaynarsoynur” davlat muassasalari hamda Alohida ahamiyatga ega koʻchalarni obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boshqarmasi xodimlariga oylik tarif stavkasining (lavozim maoshining) 30 foizi miqdorida ustama belgilanadi. obodonlashtirish boshqarmalari xodimlariga ovqatlanish uchun mehnatga haq toʻlashning qonunchilikda belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining bir baravari miqdorida kompensatsiya toʻlanadi; obodonlashtirish boshqarmalari hamda Alohida ahamiyatga ega koʻchalarni obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boshqarmasi Qaynarsoy issiqlik manbai”, “Qaynarsoy suvoqova” va “Qaynarsoynur” davlat muassasalari xodimlariga ovqatlanish uchun mehnatga haq toʻlashning qonunchilikda belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining bir baravari miqdorida kompensatsiya toʻlanadi; faoliyati hayvonlarning jasadlarini zararsizlantirish va utilizatsiya qilish bilan bevosita bogʻliq boʻlgan obodonlashtirish boshqarmalarining nazoratsiz hayvonlarni tutish boʻlimlari xodimlariga mehnatning zararli sharoitlari uchun — lavozim maoshiga 20 foiz miqdorida ustamalar belgilanadi. Obodonlashtirish sohasi tashkilotlari, “Qaynarsoy suvoqova” va “Qaynarsoynur” davlat muassasalari hamda Alohida ahamiyatga ega koʻchalarni obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boshqarmasi xodimlariga obodonlashtirish sohasidagi uzluksiz umumiy ish staji (uzoq muddatli xizmati) uchun quyidagi miqdorlarda har choraklik mukofot toʻlanadi: haydovchilarning mehnatga haq toʻlash boʻyicha amaldagi tarmoq tarif setkasiga 1,228 miqdorida tarmoq koeffitsiyenti qoʻllanadi; Yuqorida koʻrsatib oʻtilgan qoʻshimcha toʻlovlarga xarajatlar boshqarma xarajatlarining yillik smetasida aks ettiriladi. 91. Uzluksiz ish staji quyidagi holatlarda lavozimda ishlashga kirganda: tashkilotlar tugatilgani (qayta tashkil etilgani) yoki shtat qisqargani yoxud doimiy yashash joyi oʻzgargani sababli tashkilotlardan ishdan boʻshagan kundan boshlab uch oydan kechikmay ishga kirganda; oʻz xohishiga koʻra (uzrli sabab boʻyicha), shu jumladan, eri yoki xotini boshqa yashash joyiga oʻtganda (oʻtish vaqti bir oylik muddatga kiritilmaydi) tashkilotlardan ishdan boʻshagan kundan boshlab bir oydan kechikmay ishga kirganda. 92.Obodonlashtirish sohasi tashkilotlari xodimlariga Obodonlashtirish boshqarmalarini rivojlantirish jamgʻarmalari mablagʻlari hisobidan lavozim maoshining 200 foizigacha har oylik ustama belgilanadi. 10. Roʻyxati qonunchilikda belgilangan noqulay tabiiy-iqlim sharoitli joylarda rayon koeffitsiyentlari boʻyicha tarif stavkasiga (lavozim maoshiga) ustamalar toʻlanadi. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining alohida qarorlari bilan belgilangan tarif stavkasi (lavozim maoshi)ning foizlarida hisoblab chiqiladigan boshqa qoʻshimcha toʻlovlar va ustamalar miqdori ushbu Nizom kuchga kirgan paytdan boshlab tarmoq tarif setkasi boʻyicha belgilangan tarif stavkasi (lavozim maoshi)ning foizlarida hisoblab chiqiladi. 12. Har bir boshqarmada tashkil etiladigan boshqarma xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasi mukofotlash va moddiy yordamning manbai hisoblanadi. Boshqarma xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasi ushbu boshqarma tomonidan har yili nazarda tutiladigan mehnatga haq toʻlash jamgʻarmasining 15 foizi miqdorida budjet mablagʻlari hisobiga hosil qilinadi. 13. Xodimlarni mukofotlash umuman boshqarma boʻyicha belgilangan koʻrsatkichlar bajarilishi sharti bilan yil choragidagi ish yakunlari boʻyicha amalga oshiriladi. Oʻzining funksional vazifalarini oʻz vaqtida va sifatli bajarish hamda boshqarma faoliyati natijalariga shaxsiy ulush qoʻshish xodimlarga mukofot yozishning asosiy koʻrsatkichi hisoblanadi. Xodimlarning har bir toifasi boʻyicha mukofotlashning aniq koʻrsatkichlari kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishgan holda boshqarma rahbari tomonidan belgilanadi. Bir xodim hisobiga choraklik mukofot miqdori tarmoq tarif setkasi boʻyicha uning tarif stavkasi (lavozim maoshi) hamda uzluksiz ish stajining bir oylik qismining 50 foizidan ortiq boʻlishi mumkin emas. 14. Quyidagilar xodimlar mehnatini baholashning asosiy mezonlari hisoblanadi: ishlab chiqarish topshiriqlari sifatli va oʻz vaqtida bajarilishini taʼminlash; biriktirilgan xizmat koʻrsatish doirasiga va boshqarmaning yuritishidagi obodonlashtirish obyektlariga xizmat koʻrsatishning belgilangan normalari va qoidalariga qatʼiy rioya qilishni taʼminlash; xizmat koʻrsatish doirasini zarur tarzda saqlash masalalari boʻyicha aholining asoslangan tanbeh va shikoyati yoʻqligi. 15. Asoslash hamda moliya-xoʻjalik faoliyati boʻyicha buxgalteriya va tezkor hisobga olish maʼlumotlari ilova qilingan holda boshqarmaning tegishli boʻlinmasi rahbarining bildirgisi xodimga mukofot yozish toʻgʻrisidagi masalani koʻrib chiqish uchun asos hisoblanadi. 16. Mukofotlash toʻgʻrisidagi qaror boshqarma rahbarining buyrugʻi bilan kamida 5 kishidan (toq son boʻlishi shart), shu jumladan komissiya raisi – boshqarma rahbari, rahbarning oʻrinbosari, bosh buxgalter, kasaba uyushmasi qoʻmitasi raisi va boshqarma boʻlinmasi rahbarlaridan iborat tarkibda tashkil etilgan komissiya tomonidan qabul qilinadi. 17. Komissiyaning ish tartibi kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishilgan holda boshqarma rahbari tomonidan belgilanadi. Komissiyaning majlislari, qoidaga koʻra, har chorakda, ayrim hollarda esa – zaruriyatga koʻra oʻtkaziladi. Mukofotlash toʻgʻrisidagi qaror ochiq ovoz berish yoʻli bilan qabul qilinadi. Komissiya aʼzolarining kamida uchdan biri ovoz bergan taqdirda qaror qabul qilingan deb hisoblanadi. 18. Mukofot amalda ishlangan vaqt uchun beriladi. Mehnat shartnomasi toʻxtatilishi (xodim tomonidan oʻz mehnat majburiyatlari buzilishi sababli mehnat shartnomasi toʻxtatilishi bundan mustasno) yoki ishga qabul qilish, harbiy xizmatga chaqirish yoki boshqa uzrli holatlar munosabati bilan mukofot yoziladigan toʻliq ishlanmagan davrda mukofot amalda ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda tayinlanadi. 19. Ishlab chiqarish va texnologik yoʻriqnomalar, ichki mehnat tartibi qoidalari buzilishida aybdor boʻlgan, jiddiy kamchiliklarga yoʻl qoʻygan xodimlar mukofotdan toʻliq yoki qisman mahrum qilinadi. Yuqorida koʻrsatib oʻtilgan buzishlarga yoʻl qoʻygan xodimlarni mukofotdan mahrum qilish (mukofotni kamaytirish), ushbu buzishlarga yoʻl qoʻyilgan yoki buzishlar aniqlangan davr uchun amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 181-moddasiga muvofiq intizomiy jazo berishda xodim ushbu jazo berilgan davr uchun mukofotdan toʻliq mahrum qilinadi. Yoʻl qoʻyilgan buzishlar va kamchiliklar uchun xodimlarga mukofot kamaytirilishi yoki toʻlanmasligi mumkin. Pasaytiruvchi koʻrsatkichlar roʻyxati kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishgan holda boshqarma rahbari tomonidan belgilanadi. 20. Boshqarmada kamida oʻn yil ishlagan xodimlarga pensiyaga chiqish munosabati bilan ular bilan tuzilgan mehnat shartnomasi toʻxtatilganda boshqarmada ishlangan har bir yil uchun mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining 35,2 foizi miqdorida, biroq xodimning 5 tarif stavkasi (lavozim maoshi)dan ortiq boʻlmagan miqdorda bir yoʻla nafaqa toʻlanadi. 21. Xodimlarga mukofot toʻlash komissiyaning bayonnomasi asosida boshqarma rahbarining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi. 22. Boshqarma rahbari xodimlar mehnatini normalashtirish va hisobga olish tashkil etilishi, xodimlarga tarif stavkalari (lavozim maoshlari) belgilanishining toʻgʻriligi, ustamalar va qoʻshimcha toʻlovlar hisoblab chiqilganligi, mukofotlar yozilganligi uchun shaxsan javob beradi.