“Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga muvofiq pensiyalarni toʻlashga xarajatlarni qoplash tartibi toʻgʻrisida Nizomni tasdiqlash haqida
(law, 2023-12-15)

“Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. “Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga muvofiq pensiyalarni toʻlashga xarajatlarni qoplash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom “Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga (keyingi oʻrinlarda Qonun deb ataladi) muvofiq: xodimlarning mehnat vazifalarini bajarish bilan bogʻliq holda mehnatda mayiblanish va kasb kasalligi oqibatida tayinlangan boquvchisini yoʻqotganlik va nogironlik pensiyalarini; Qonunning 12-moddasi “b” bandiga muvofiq tayinlangan pensiyalarni; Qonunning 14-moddasiga (yoshga doir pensiyalarni muddatidan oldin tayinlash) asosan tayinlangan pensiyalarni toʻlashga yoʻnaltirilgan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda Pensiya jamgʻarmasi deb ataladi) mablagʻlarini qoplash tartibini belgilaydi. Bunda korxonalar va tashkilotlar (keyingi oʻrinlarda tashkilot deb ataladi) tomonidan pensiyalarni toʻlashga xarajatlarni qoplashga toʻlov ushbu Nizomda nazarda tutilgan tartibda: xodimlarning mehnat vazifalarini bajarish bilan bogʻliq holda mehnatda mayiblanish yoki kasb kasalligi oqibatida tayinlangan boquvchisini yoʻqotganlik pensiyalari boʻyicha 2016-yil 1-yanvardan boshlab; Qonunning 12-moddasi “v” — “j” bandlariga muvofiq tayinlangan pensiyalar boʻyicha 2016-yil 1-yanvargacha amalga oshiriladi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining “Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish tartibi haqida” 1993-yil 3-sentabrdagi 939-XII-son qarorining 3-bandiga muvofiq tashkilotlar xodim Qonunning 7-moddasida nazarda tutilgan pensiya yoshiga yetguniga qadar mazkur Qonun 12-moddasining “b” bandiga muvofiq tayinlangan pensiyalar boʻyicha pensiyalar toʻloviga xarajatlarni qoplaydigan toʻlovni 100 foiz miqdorida, lekin ushbu Nizomda nazarda tutilgan minimal miqdordan kam boʻlmagan miqdorda Pensiya jamgʻarmasiga oʻtkazadilar. 3. Pensionerning yashash joyi boʻyicha Pensiya jamgʻarmasining hududiy boshqarmasi har oyda keyingi oyning 1-sanasiga qadar tashkilotga mehnat vazifalarini bajarish bilan bogʻliq holda mehnatda mayiblanish va kasb kasalligi oqibatida tayinlangan boquvchisini yoʻqotganlik va nogironlik pensiyalarini toʻlashga xarajatlarni qoplash toʻgʻrisida regress talabnomani yuboradi. 4. Tashkilotlar har oyda mehnat vazifalarini bajarish bilan bogʻliq holda olingan mehnatda mayiblanish va kasb kasalligi oqibatida tayinlangan boquvchisini yoʻqotganlik va nogironlik pensiyalari toʻlangan oydan keyingi oyning 25-sanasigacha mazkur xarajatlarni qoplovchi toʻlovni Pensiya jamgʻarmasiga oʻtkazadilar. 5. Pensionerning yashash joyi boʻyicha Pensiya jamgʻarmasining tuman (shahar) boʻlimi har oyda oyning 15-sanasigacha Pensiya jamgʻarmasining tuman (shahar) boʻlimi soliq hisobiga qoʻyilgan joydagi davlat soliq xizmati organiga mazkur Nizomning 3-bandida koʻrsatilgan Pensiya jamgʻarmasi tuman (shahar) boʻlimining xarajatlari boʻyicha qarzdorligi summasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etadi. 6. Pensionerning hisobga turgan joyi boʻyicha Pensiya jamgʻarmasi hududiy boshqarmalari mazkur Nizomning 3-bandida koʻrsatilgan pensiyalarni toʻlashga sarflangan mablagʻlarning, ular tashkilotlar tomonidan oʻz vaqtida toʻlanmagan taqdirda, qonunchilikka muvofiq regress daʼvo arizalari boʻyicha tashkilotlardan undirilishini taʼminlaydilar. 7. Xodim mehnatda mayiblanish va kasb kasalligi oqibatida mehnat qobiliyatini har xil ish beruvchilarda yoʻqotgan taqdirda har bir ish beruvchi mablagʻlarni solidar tartibda qoplaydi. Agar mehnatda mayiblanish va kasb kasalligi oqibatida mehnat qobiliyatini yoʻqotish darajasini birlamchi aniqlashda (birinchi ish beruvchida) nogironlik guruhi belgilanmagan boʻlib, keyinchalik esa yangi olingan mehnatda mayiblanish yoki kasb kasalligi oqibatida mehnat qobiliyatini yoʻqotish darajasi nogironlik guruhini belgilash bilan birga oshirilgan boʻlsa, pensiyalarni toʻlashga sarflangan Pensiya jamgʻarmasi xarajatlarini qoplash nogironlik guruhi qaysi ish beruvchi davrida belgilangan boʻlsa, shu ish beruvchi tomonidan amalga oshiriladi. 8. Mehnatda mayiblanish yoki kasb kasalligi uchun javobgar tashkilot tugatilgan taqdirda tugatish komissiyasi (tugatuvchi) tashkilotning tugatish kuniga tayinlangan pensiya miqdorida kapitallashtirilishni hisobga olgan holda ajratmalarni majburiy ravishda quyidagi tartibda amalga oshiradi: a) mehnatda mayiblanish va kasb kasalligi oqibatidagi nogironlik boʻyicha pensiyalarni toʻlashga: agar nogironlik muayyan davrga belgilangan boʻlsa, nogironlikning amal qilish muddatiga, biroq kamida besh yil uchun; agar nogironlik muddatsiz belgilangan boʻlsa, ajratmalarni hisoblab chiqish sanasida xodimlar Oʻzbekiston Respublikasida kutilayotgan umr koʻrish yoshiga yetgungacha boʻlgan muddatga; b) boquvchisini yoʻqotganlik pensiyalari boʻyicha mehnatga qobiliyatsiz oila aʼzolariga nisbatan: oʻn sakkiz yoshga yetmagan oila aʼzolariga — ular ushbu yoshga yetgunlariga qadar; vafot etgan boquvchining bolalari, aka-ukalari, opa-singillari yoki nabiralarini boqish bilan mashgʻul boʻlgan oila aʼzolariga — boquvchining bolalari, aka-ukalari, opa-singillari yoki nabiralari, ishlovchilarga bolaga qarash uchun ish haqi saqlanmagan taʼtilda boʻlish huquqini beradigan yoshga toʻlgunga qadar; ota, ona, oʻgay ota, oʻgay ona, xotin, erga — agar ular Qonunning 7-moddasida nazarda tutilgan pensiya yoshiga toʻlgan yoki nogironligi boʻlgan shaxs boʻlsalar, shuningdek buva va buviga — agar qonunga muvofiq ularni boqishi shart boʻlgan kishilar boʻlmasa, ajratmalarni hisoblab chiqish sanasida ular Oʻzbekiston Respublikasida kutilayotgan umr koʻrish yoshiga yetgunga qadar boʻlgan muddatga. 9. Agar Oʻzbekiston Respublikasida kutilayotgan umr koʻrish yoshi va mehnat vazifalarini bajarishda mehnatda mayiblanish yoki kasb kasalligi oqibatida boquvchisini yoʻqotganlik va nogironlik pensiyasiga huquqi boʻlgan fuqaro yoshi oʻrtasidagi farq 5 yildan kam boʻlsa, shuningdek, agar fuqaroning yoshi Oʻzbekiston Respublikasida kutilayotgan umr koʻrish yoshidan koʻp boʻlsa, u holda mablagʻlar kamida 5 yil uchun toʻlanishi lozim. 10. Tashkilotlar xodim Qonunning 7-moddasida nazarda tutilgan pensiya yoshiga yetguniga qadar Qonunning 12-moddasi “b” kichik bandiga muvofiq tayinlangan, biroq ushbu nizomning 11-bandiga muvofiq belgilanadigan uning eng kam miqdoridan kam boʻlmagan pensiyalarni toʻlashga oʻtgan yil uchun Pensiya jamgʻarmasining amaldagi xarajatlarini har yili 1-fevralgacha toʻliq qoplaydilar. Koʻrsatib oʻtilgan xarajatlarni qoplash tashkilot soliq hisobiga qoʻyilgan joydagi davlat soliq xizmati organlarining xizmat koʻrsatuvchi banklarida ochilgan Pensiya jamgʻarmasining tegishli daromadlar tranzit hisob raqamlariga oʻtkaziladi. 11. Qonunning 12-moddasi “b” bandiga muvofiq tayinlangan pensiyalarni toʻlashga xarajatlarni qoplash uchun zarur summalarning minimal miqdori quyidagi tartibda aniqlanadi: Qonun 12-moddasining “b” bandida nazarda tutilgan ish joylariga ega boʻlgan tashkilotlar ana shunday ish oʻrinlarining roʻyxatini, kasblar, lavozimlar nomini, mazkur ish joylarida ishlovchi ishchilarning yillik oʻrtacha sonini, ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazish natijalarini hisobga olgan holda aniqlaydilar; ushbu ish joylaridan mazkur yil davomida imtiyozli shartlarda pensiyaga chiqadigan xodimlarning soni ularning yillik oʻrtacha sonining 3 foizi miqdorida qabul qilinadi. Qonunning 31-moddasiga muvofiq ularga tegishli pensiya miqdorini aniqlash uchun koʻrsatib oʻtilgan kasblarda ishlagan xodimlarning oʻrtacha oylik ish haqi oldingi yil maʼlumotlari boʻyicha hisoblab chiqariladi. Pensiya miqdori koʻrsatib oʻtilgan oʻrtacha oylik ish hajmining 60 foiziga teng boʻladi. 12. Pensiya jamgʻarmasining pensioner hisobda turgan joydagi tuman (shahar) boʻlimlari har yili 15-yanvarga qadar Qonunning 12-moddasi “b” bandiga muvofiq imtiyozli shartlarda yoshga doir pensiya oluvchilar — 60 yoshgacha erkaklar va 55 yoshgacha ayollar roʻyxatini oldingi yil uchun amalga oshirilgan xarajatlar miqdorini va tashkilotlar nomini va soliq toʻlovchining identifikatsiya raqamini koʻrsatgan holda tashkilot boshqa mintaqada joylashgan taqdirda — Pensiya jamgʻarmasining tashkilot soliq hisobiga qoʻyilgan joydagi hududiy boshqarmasiga va tuman (shahar) boʻlimiga yetkazadilar. Pensiya jamgʻarmasining tashkilot soliq hisobiga qoʻyilgan joydagi hududiy boshqarmasi va tuman (shahar) boʻlimi koʻrsatib oʻtilgan pensiyalarni toʻlashga oldingi yil uchun Pensiya jamgʻarmasining amaldagi xarajatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning, shu jumladan Pensiya jamgʻarmasining pensionerlarni hisobga olish joyidagi hududiy boshqarmalaridan va tuman (shahar) boʻlimlaridan olingan maʼlumotlarni hisobga olgan holda umumiy toʻplamini chiqaradi va 20-yanvargacha uni tegishli tashkilotga yetkazadi. Tashkilot tegishli maʼlumotlar olingan kundan boshlab oʻn kun muddatda koʻrsatib oʻtilgan pensiyalarni toʻlashga oldingi yil uchun Pensiya jamgʻarmasining amaldagi xarajatlarini solishtirib chiqishi shart. 13. Pensiya jamgʻarmasining tashkilot soliq hisobiga qoʻyilgan joydagi hududiy boshqarmasi va tuman (shahar) boʻlimi har yili 1-fevralgacha har bir tashkilot boʻyicha (soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami koʻrsatilgan holda) xodim Qonunning 7-moddasida nazarda tutilgan pensiya yoshiga yetkuniga qadar Qonunning 12-moddasi “b” bandiga muvofiq tayinlangan pensiyalarni toʻlash uchun oldingi yil uchun Pensiya jamgʻarmasining amaldagi xarajatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning umumiy toʻplamini tashkilot soliq hisobiga qoʻyilgan joyidagi davlat soliq xizmati organiga yetkazadi. Pensiya jamgʻarmasining tashkilot soliq hisobiga qoʻyilgan joydagi hududiy boshqarmalari va tuman (shahar) boʻlimlari qonunchilikka muvofiq ushbu Nizomning 10-bandida koʻrsatilgan mablagʻlarni, ular tashkilotlar tomonidan oʻz vaqtida toʻlanmagan taqdirda, regress daʼvolar boʻyicha tashkilotlardan undirib olishi mumkin. 14. Tashkilot tugatilayotganda tugatish komissiyasi (tugatuvchi) majburiy tartibda Qonunning 12-moddasi “b” bandida nazarda tutilgan ish oʻrinlari boʻyicha eng kamida minimal talab qilingan maxsus ish stajiga ega boʻlgan shaxslarga ular Qonunning 7-moddasida nazarda tutilgan pensiya yoshiga yetgunga qadar boʻlgan muddatga pensiyalar toʻlash uchun ketadigan mablagʻlarni, ajratmani amalga oshirish kunida belgilangan pensiya miqdorida kapitallashtirilishni hisobga olgan holda ajratadilar. Pensiya miqdori Qonunning 31-moddasiga muvofiq aniqlangan oʻrtacha oylik ish haqining 60 foiziga teng boʻladi. 15. Pensiya jamgʻarmasining tuman (shahar) boʻlimlari har oyda Qonunning 14-moddasiga muvofiq muddatidan oldin yoshga doir pensiyalar tayinlangan shaxslarning roʻyxatini, amalga oshirilgan xarajatlarni koʻrsatgan holda, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining Bandlik Bosh boshqarmalarining Aholi bandligiga koʻmaklashish tegishli tuman (shahar) markazlariga (keyingi oʻrinlarda Aholi bandligiga koʻmaklashish markazlari deb ataladi) yetkazadilar. 16. Aholi bandligiga koʻmaklashish markazlari har oyda pensiya toʻlangan oydan keyingi oyning 15-sanasigacha Pensiya jamgʻarmasiga mazkur Nizomning 15-bandida koʻrsatilgan xarajatlarni qoplovchi mablagʻlarni ishsiz Qonunning 7-moddasida belgilangan pensiya yoshiga yetguniga qadar oʻtkazadilar. 17. Pensioner hisobda turgan joy boʻyicha Pensiya jamgʻarmasining tuman (shahar) boʻlimi mazkur Nizomning 15-bandida koʻrsatilgan Pensiya jamgʻarmasi tuman (shahar) boʻlimi amalga oshirgan xarajatlar boʻyicha Aholi bandligiga koʻmaklashish markazlarining qarzdorligi summalari haqidagi maʼlumotlarni davlat soliq xizmati organiga har oyda oyning 15-sanasigacha taqdim etadilar. 18. Pensioner hisobda turgan joy boʻyicha Pensiya jamgʻarmasining hududiy boshqarmalari mazkur Nizomning 15-bandida koʻrsatilgan pensiyalarni toʻlashga ketgan mablagʻlarni Aholi bandligiga koʻmaklashish markazlaridan, ular tomonidan oʻz vaqtida toʻlanmagan taqdirda, qonunchilikka muvofiq regress daʼvo arizalari boʻyicha undirishlari mumkin. 19. Pensiya jamgʻarmasi hududiy boshqarmalari va davlat soliq xizmati organlari xarajatlarning toʻliq va oʻz vaqtida qoplanishi yuzasidan nazoratni mazkur Nizomda belgilangan tartibda amalga oshiradilar. Tushumlarning oʻz vaqtida va toʻliqliligini taʼminlash maqsadida Pensiya jamgʻarmasining hududiy boshqarmalari va davlat soliq xizmati organlari axborot almashinuvi boʻyicha oʻzaro hamkorlikni, shu jumladan axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda amalga oshiradilar. Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi mehnat shart-sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohat yetkazish xavfi boʻyicha ish oʻrinlarini attestatsiyadan oʻtkazish natijalarining davlat ekspertizasi asosida tegishli tashkilotlar hisobi yuritilishini taʼminlaydi va shu jumladan axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanilgan holda axborot ayirboshlash boʻyicha Pensiya jamgʻarmasi bilan oʻzaro hamkorlik qiladi. 191. Tugatilayotgan tashkilotning mol-mulki yetishmaganligi tufayli qondirilmagan qarzdorligi summasi umidsiz soliq qarzdorligini hisobdan chiqarish uchun nazarda tutilgan tartibda hisobdan chiqarilishi kerak. Bunda ushbu tashkilot boʻyicha xarajatlarni qoplash summasini bundan keyin hisoblash umidsiz qarzdorlik hisobdan chiqarilgan sanadan boshlab toʻxtatiladi. 20. Mazkur Nizomning 3, 10 va 15-bandlarida koʻrsatilgan pensiyalarni toʻlashga xarajatlar oʻz vaqtida qoplanmaganligi uchun oʻtkazilishi lozim boʻlgan summaning har bir kechiktirilgan kuni uchun 0,033 foizi miqdorida, lekin qarzdorlikning 100 foizidan koʻp boʻlmagan miqdorda penya hisoblanadi. 21. Tashkilot qayta tashkil etilgan (qoʻshib yuborish, qoʻshib olish, boʻlish, ajratish, oʻzgartirish) taqdirda mazkur Nizomning 3, 10 va 15-bandlarida koʻrsatilgan pensiyalarni toʻlashga xarajatlarni qoplash majburiyati uchun uning huquqiy vorisi javob beradi. Xarajatlarni toʻlash toʻgʻrisidagi barcha talablar (daʼvolar) ham unga beriladi. 22. Mazkur Nizomning buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. 1. Vazirlar Mahkamasining “Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasining Qonunini roʻyobga chiqarish uchun zarur boʻlgan normativ hujjatlarni tasdiqlash haqida” 1994-yil 11-maydagi 249-son qarori. 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularning baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida” 2001-yil 1-martdagi 103-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2001-y., 3-son, 13-modda) ilovaning 6-bandi. 3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Fuqarolarning pensiya taʼminoti tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2009-yil 30-dekabrdagi PF-4161-son Farmoni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi tuzilmasini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2009-yil 30-dekabrdagi PQ-1251-son hamda “Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasining tashkiliy tuzilmasini shakllantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2009-yil 30-dekabrdagi PQ-1252-son qarorlari)” 2010-yil 24-martdagi 52-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2010-y., 3-son, 12-modda) 1-ilovaning 5-bandi.