Soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida
(resolution, 2022-04-29)

Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 140-moddasiga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi qaror qiladi: 1. Soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan boshlab kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksiga (bundan buyon matnda Soliq kodeksi deb yuritiladi) muvofiq soliq auditini oʻtkazish tartibini belgilaydi. 1. Soliq auditi soliq organlari tomonidan soliq toʻlovchining muayyan davr uchun soliqlar va yigʻimlarning hisoblanishi hamda toʻlanishining toʻgʻriligini tekshirish maqsadida, uning buxgalteriya, moliya, statistika, bank hamda boshqa hujjatlarini oʻrganish va taqqoslash yoʻli bilan oʻtkaziladi. 2. Jinoyat ishi doirasida soliq toʻlovchining moliya-xoʻjalik faoliyatini taftish etish Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi va Soliq kodeksi talablari asosida oʻtkaziladi. 3. Soliq auditi quyidagi soliq toʻlovchilarda oʻtkaziladi: soliq organida xavfni tahlil etish avtomatlashtirilgan axborot tizimi (“Tahlika-tahlil” dasturiy mahsuloti) orqali aniqlangan, yuqori darajadagi tavakkalchilik (soliq xavfi) toifasiga mansub boʻlgan soliq toʻlovchilarda; kameral soliq tekshiruvi natijasi boʻyicha soliq organining talabnomasiga javoban aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etmagan (shu jumladan, aniqlashtirilgan talabnomadan keyin), aniqlangan tafovutlar boʻyicha asos keltirmagan yoki taqdim qilingan asosnomalar yetarli emas deb topilgan yuqori darajadagi tavakkalchilik (soliq xavfi) toifasiga mansub boʻlgan soliq toʻlovchilarda; ixtiyoriy tugatilayotgan soliq toʻlovchilarda; jinoiy ish qoʻzgʻatilgan soliq toʻlovchilarda; avval oʻtkazilgan soliq auditi chogʻida soliq organiga maʼlum boʻlmagan yangi holatlar aniqlangan soliq toʻlovchilarda. 4. Soliq auditi doirasida soliq organlari tomonidan soliq toʻlovchiga hujjatlar elektron hujjat tarzida soliq toʻlovchining shaxsiy kabinetiga yuboriladi. Yuborilgan hujjatlar soliq toʻlovchi tomonidan oʻqib chiqilganidan keyin, lekin ushbu hujjat joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch kundan kechiktirmay olingan deb hisoblanadi. Agar soliq toʻlovchida soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti mavjud boʻlmasa, hujjatlar buyurtma xat qilib pochta orqali yuboriladi va ular joʻnatilganidan soʻng besh kundan keyin olingan deb hisoblanadi. Hujjatlar soliq toʻlovchiga yoki uning vakiliga shaxsan mazkur hujjatlar olingan sana koʻrsatilgan holda imzo qoʻydirib topshirilishi mumkin. 5. Soliq auditi soliq toʻlovchilarni oldindan xabarnoma yuborish orqali amalga oshiriladi, bundan mazkur bandning ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan holat mustasno. Agar soliqlarni toʻlashdan boʻyin tovlash belgilari mavjud boʻlsa, Yirik soliq toʻlovchilar boʻyicha hududlararo davlat soliq inspeksiyasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar davlat soliq boshqarmalari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi bilan kelishgan holda soliq toʻlovchini oldindan xabardor qilmasdan soliq auditini boshlaydi. Soliq toʻlashdan boʻyin tovlash belgilari Soliq kodeksining 223-moddasiga asosan aniqlanadi. 6. Soliq auditini oʻtkazish uchun soliq organi rahbarining (rahbar oʻrinbosarining) buyrugʻi soliq toʻlovchi tomonidan taqdim etilgan soliq hisobotlarini va (yoki) soliq toʻlovchining faoliyati toʻgʻrisida soliq organida mavjud boshqa maʼlumotlarni oʻrganish va tahlil qilish asosida soliq auditi dasturi tayyorlangandan keyin chiqariladi. Soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruq bilan uni oʻtkazish dasturi ham tasdiqlanadi. Jinoyat ishi yuzasidan oʻtkaziladigan soliq auditi uchun buyruq taftish oʻtkazish toʻgʻrisida qabul qilingan qaror yoki ajrim soliq organiga kelib tushgan kundan boshlab ikki ish kuni mobaynida chiqariladi. 7. Tugatilayotgan soliq toʻlovchilarda roʻyxatdan oʻtkazilgan tegishli organdan soliq organi xabardor qilingan kundan boshlab uch ish kuni mobaynida soliq auditini amalga oshirishga kirishadi. Faoliyatini doimiy muassasa orqali amalga oshirayotgan Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti tugatilayotganda, soliq auditi uning soliq organida hisobga qoʻyilishiga asos boʻlgan hujjatlarda koʻrsatilgan muddat tugagan kundan boshlab uch ish kuni mobaynida boshlanishi lozim. Tugatilayotgan soliq toʻlovchida soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisida buyruq soliq auditini oʻtkazish dasturi tayyorlangan kundan soʻng uch ish kunidan kechiktirmasdan chiqariladi. 8. Soliq auditi: Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar davlat soliq boshqarmalari tomonidan oʻz hududida soliq toʻlovchi sifatida roʻyxatdan oʻtgan soliq toʻlovchilarda; yirik soliq toʻlovchilar boʻyicha hududlararo davlat soliq inspeksiyasi tomonidan yirik soliq toʻlovchilarda; Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan yuqori darajadagi tavakkalchilik (soliq xavfi) toifasiga mansub boʻlgan soliq toʻlovchilarda. Soliq auditida ishtirok etish uchun boshqa soliq organlarining mansabdor shaxslari jalb etilishi mumkin. 9. Soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruqda quyidagilar koʻrsatilishi lozim: soliq auditi oʻtkazish uchun asoslar; soliq toʻlovchining nomi va identifikatsiya raqami; soliq auditini oʻtkazuvchi shaxslarning familiyasi, ismi, otasining ismi va lavozimi; soliq auditini oʻtkazish muddati; soliq auditining maqsadi (tekshiriladigan soliq davrida barcha soliqlar va yigʻimlar yoki ayrim soliq turi). 10. Soliq auditi oʻtkazilayotgan davrda tekshirilayotgan davrning soliq hisobotiga soliq toʻlovchi tomonidan oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Bunda soliq toʻlovchi tomonidan tekshirilayotgan davrning aynan tekshirilayotgan soliq hisobotlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilishi yuzasidan joʻnatilgan qayta hisobotlari qabul qilinmaydi (qaytariladi) va soliq auditi jarayonida soliqlar hisoblanishida hisobga olinmaydi. Soliq auditini oʻtkazish muddati oʻtkazilgan soliq auditi toʻgʻrisida dalolatnoma tuzilgan (imzolangan) kunda tugaydi. Soliq auditida ikki va undan ortiq soliq auditini oʻtkazuvchi shaxslar qatnashganda, tekshirish jarayonini boshqarish va natijalarini umumlashtirish maqsadida buyruqda birinchi koʻrsatilgan tekshiruvchi guruh rahbari hisoblanadi. 11. Soliq organi soliq auditi boshlanishidan kamida oʻttiz kalendar kun oldin soliq toʻlovchiga soliq auditi oʻtkazilishi toʻgʻrisida ushbu Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shaklda xabarnoma yuboradi, bundan soliqlarni toʻlashdan boʻyin tovlash belgilari mavjud boʻlgan, ixtiyoriy ravishda tugatilayotgan hamda jinoyat ishi doirasida taftish oʻtkaziladigan soliq toʻlovchilar mustasno. Xabarnomada soliq auditining boshlanish sanasi, tekshirilishi lozim boʻlgan masalalarning roʻyxati, zarur hujjatlarning dastlabki roʻyxati, shuningdek soliq auditini oʻtkazish uchun zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlar koʻrsatiladi. Soliq toʻlovchi soliq auditi boshlangunga qadar xabarnomada koʻrsatilgan hujjatlar va maʼlumotlarni tayyorlab qoʻyishi lozim. 12. Soliq toʻlovchiga soliq auditi oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi xabarnoma soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti yoki buyurtma xat qilib pochta orqali yuboriladi. 13. Soliq auditi faqat Soliq kodeksining 88-moddasida belgilangan daʼvo qilish muddati oʻtmagan oxirgi soliq auditidan keyingi davrni qamrab olishi mumkin. 14. Soliq organlari soliq toʻlovchining aynan bitta davr uchun aynan bir xil soliqlar boʻyicha bir martadan ortiq soliq auditini oʻtkazishga haqli emas, bundan soliq auditini oʻtkazish chogʻida soliq organiga maʼlum boʻlmagan yangi holatlar aniqlangan hollar mustasno. Yangi holatlar aniqlangan taqdirda soliq organi takroriy soliq auditini tayinlashga haqli. Soliq auditini oʻtkazish chogʻida soliq organiga maʼlum boʻlmagan yangi holatlarga soliq toʻlashdan boʻyin tovlash hamda soliq toʻlovchi tomonidan soliq auditi oʻtkazilgan davrlar uchun soliqlar va yigʻimlar summasining kamayishini nazarda tutuvchi aniqlashtirilgan soliq hisobotlarini taqdim qilinishi kiradi. 15. Soliq auditini oʻtkazish muddati oʻttiz ish kunini tashkil qiladi, bundan mazkur Nizomning 16-bandida nazarda tutilgan holatlar mustasno. 16. Agar mazkur bandda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, soliq auditini oʻtkazish muddati ikki oygacha, alohida hollarda esa — uch oygacha uzaytirilishi mumkin. Soliq auditini oʻtkazish muddati oʻtkazilishi quyidagilar uchun ham uzaytirilishi mumkin: talab qilingan hujjatlar (axborotlar) besh ish kuni ichida taqdim qilinmaganda (uzaytirish hujjatlar talab qilinayotgan har bir shaxs boʻyicha koʻpi bilan bir marta yoʻl qoʻyiladi); chet el davlat organlaridan Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari doirasida axborot olishda; ekspertizalar oʻtkazishda; chet tilida taqdim etilgan hujjatlarni tarjima qilishda (hujjatlar davlat tiliga tarjima qilingan asl nusxalari shaklida yoki notarial tarzda tasdiqlangan shaklda boʻlishi mumkin); soliq auditi jarayonida oʻrganilishi lozim boʻlgan hujjatlar hajmining koʻpligi sababli soliq auditini oʻtkazish uchun buyruqda koʻrsatilgan muddatning yetarli emasligida; yaroqsiz holga kelgan hujjatlarning hamda soliqlar va yigʻimlarni hisoblab chiqarish bilan bogʻliq elektron axborot jismlarni qayta tiklanishida; mutaxassis fikri olinishida; ekspert jalb qilinganda. 17. Soliq auditini oʻtkazishning umumiy muddati olti oydan oshishi mumkin emas. 18. Coliq auditining muddatini uzaytirish soliq auditini oʻtkazuvchi shaxsning asoslantirilgan iltimosnomasiga asosan yuqori turuvchi soliq organining ruxsati bilan amalga oshiriladi. Bunda asoslantirilgan iltimosnoma soliq auditining muddati tugashidan besh ish kuni oldin berilishi kerak. 19. Soliq auditining muddati uzaytirilganda oldingi buyruqning roʻyxatga olish raqami va sanasi koʻrsatilgan holda soliq organi rahbari (rahbar oʻrinbosari) tomonidan qoʻshimcha buyruq chiqariladi. 20. Tekshirilayotgan kalendar yilda tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilishdan olingan jami daromadi bir milliard soʻmdan oshmagan yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlarda soliq auditini oʻtkazish muddati oʻttiz ish kunidan ortiq davom etishi mumkin emas, bundan jinoyat ishi doirasida oʻtkaziladigan soliq auditi (taftish) mustasno. 21. Soliq auditini oʻtkazish muddati soliq toʻlovchiga (soliq agentiga) soliq auditini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruq topshirilgan kunda boshlanadi. 22. Soliq auditini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruq nusxasi soliq toʻlovchiga yoki uning vakiliga buyruqning ikkinchi nusxasiga uni olganligi toʻgʻrisida imzo qoʻydirgan holda topshiriladi. Agarda soliq toʻlovchi yuridik manzilida joylashmaganligi yoki boshqa sabablarga koʻra buyruqni taqdim qilishni imkoni boʻlmaganda, buyruq uning shaxsiy kabinetiga yuboriladi. Soliq toʻlovchida soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti mavjud boʻlmasa, buyruq buyurtma xat qilib pochta orqali yuboriladi. 23. Soliq auditi boshlanishidan oldin soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs quyidagilarni amalga oshirishi lozim: shaxsiy xizmat guvohnomasini va tekshiruv oʻtkazish huquqini beruvchi maxsus guvohnomasini koʻrsatishi; soliq toʻlovchini yoki uning vakilini tekshiruv maqsadi bilan tanishtirishi; “Tekshiruvlarni roʻyxatga olish kitobi”ni toʻldirishi, kitob yoki uning elektron shaklini toʻldirish imkoni mavjud boʻlmagan taqdirda, bu haqda soliq auditi dalolatnomasida qayd etishi; soliq auditini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruqning bir nusxasini soliq toʻlovchiga taqdim etishi; soliq toʻlovchining huquq va majburiyatlarini, shu jumladan tekshiruv ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi yoki tadbirkorlik subyektlarining boshqa tegishli birlashmalarini jalb qilishga haqli ekanligini tushuntirishi. 24. Soliq auditi “Tekshiruvlarni roʻyxatga olish kitobi” toʻldirilganidan soʻng oʻtkaziladi. Soliq auditi dalolatnomasiga “Tekshiruvlarni roʻyxatga olish kitobi”ning toʻldirilgan shakli (qogʻoz shakli toʻldirilganda — elektron shakli toʻldirilmaganligi sababi) yoki kitob taqdim etilmaganda — uning taqdim etilmaganligi toʻgʻrisida soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs tomonidan tegishli yozuv kiritiladi. Soliq auditini oʻtkazuvchi mansabdor shaxs “Tekshiruvlarni roʻyxatga olish kitobi”ni toʻldirishdan bosh tortgan taqdirda, soliq toʻlovchi soliq auditining oʻtkazilishiga yoʻl qoʻymaslikka haqli. 25. Soliq auditi 2022-yil 1-yanvarga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilni soliq auditi tayinlanganligi toʻgʻrisida qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda xabardor qilish orqali oʻtkaziladi. 2022-yil 1-yanvardan boshlab soliq auditi Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimi orqali Nazorat qiluvchi organlar tomonidan tadbirkorlik subyektlari faoliyatida oʻtkaziladigan tekshiruvlarni kelishish va oʻtkazish tartibi haqidagi vaqtinchalik nizomga (roʻyxat raqami 3067, 2018-yil 7-sentabr) asosan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil bilan kelishilgan holda “Tekshiruvlarni roʻyxatga olish kitobi” toʻldirilganidan soʻng oʻtkaziladi. Soliq auditi natijalari soliq organlari tomonidan tekshiruv tamomlangandan keyin uch kun ichida Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimiga kiritiladi. 26. Soliq auditini soliq toʻlovchining hududida oʻtkazishning imkoni boʻlmaganida, soliq auditi soliq organi joylashgan joyda oʻtkaziladi. Bunda soliq auditini oʻtkazish uchun zarur boʻlgan hujjatlar soliq toʻlovchi (tugatuvchi) tomonidan soliq organiga taqdim etiladi. 27. Ixtiyoriy ravishda tugatilayotgan tadbirkorlik subyektlari va yakka tartibdagi tadbirkorlarda soliq auditi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 21-avgustdagi 704-son qarori bilan tasdiqlangan Tadbirkorlik subyektlarini ixtiyoriy tugatish va ularning faoliyatini toʻxtatish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga asosan amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 21-avgustdagi 704-son qarori bilan tasdiqlangan Tadbirkorlik subyektlarini ixtiyoriy tugatish va ularning faoliyatini toʻxtatish tartibi toʻgʻrisidagi nizom qoidalari qoʻllanilmaydigan korxona va tashkilotlar tugatilishida soliq auditi ularni tegishliligi boʻyicha roʻyxatdan oʻtkazuvchi organning xabarnomasi yoki ularning arizasiga binoan amalga oshiriladi. Soliq organida soliq toʻlovchi sifatida hisobga qoʻyilgan Oʻzbekiston Respublikasi norezidentining doimiy muassasasida soliq auditi uning soliq organida hisobga qoʻyilishiga asos boʻlgan arizada yoki unga ilova qilingan shartnomada (mavjud boʻlgan taqdirda) koʻrsatilgan muddat tugaganda oʻtkaziladi. 28. Davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan vaqtdan boshlab moliya-xoʻjalik faoliyatini amalga oshirmagan hamda soliq qarzi mavjud boʻlmagan tijorat tashkilotlarida soliq auditi oʻtkazilmaydi. 29. Ixtiyoriy ravishda tugatilayotgan soliq toʻlovchida soliq auditi oxirgi soliq auditidan keyingi soliq davrini, lekin soliq auditi oʻtkazilayotgan yildan oldingi uch yildan oshmagan davrni qamrab olishi mumkin. 30. Soliq organlarining bevosita soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxslari koʻrsatilgan obyektlar toʻgʻrisidagi aniq maʼlumotlarning tekshirilayotgan shaxs tomonidan taqdim etilgan hujjatlarga asoslangan maʼlumotlarga muvofiqligini aniqlash maqsadida tekshirilayotgan shaxsning tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun foydalaniladigan hududlarini yoki binosini yoxud soliq solish obyektlarini koʻzdan kechirishni oʻtkazishi mumkin. Hudud va binolarni koʻzdan kechirish xolislar ishtirokida amalga oshiriladi hamda zarur boʻlgan hollarda, koʻzdan kechirish chogʻida fotosuratga olish va videoyozuvga tushirish amalga oshiriladi, hujjatlardan koʻchirma nusxalar olinadi yoki koʻzdan kechirish bilan bogʻliq boshqa harakatlar bajariladi. 31. Bevosita soliq auditini oʻtkazuvchi soliq organlari mansabdor shaxslarining tekshirilayotgan shaxsning hududiga yoki binosiga kirishi ushbu mansabdor shaxslar tomonidan xizmat guvohnomalari va soliq organi rahbarining (rahbari oʻrinbosarining) ushbu shaxsning soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyrugʻi (qarori) taqdim etilgan taqdirda amalga oshiriladi. Soliq organlarining soliq auditini oʻtkazuvchi mansabdor shaxslariga mazkur hududlarga yoki binolarga (bundan turar-joy binolari mustasno) kirishiga toʻsqinlik qilingan taqdirda soliq organining mansabdor shaxsi oʻzi va tekshirilayotgan shaxs tomonidan imzolanadigan dalolatnomani ushbu Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shaklda tuzadi. Bunday dalolatnoma asosida soliq organi tekshirilayotgan shaxs toʻgʻrisida oʻzida mavjud boʻlgan maʼlumotlar yoki xuddi shunday soliq toʻlovchilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar asosida toʻlanishi lozim boʻlgan soliq summasini mustaqil tarzda aniqlashga haqli. Tekshirilayotgan shaxs koʻrsatilgan dalolatnomani imzolashni rad etgan taqdirda mazkur dalolatnomaga tegishli qayd kiritiladi. Soliq auditini oʻtkazuvchi shaxsga hududlarga yoki binolarga (bundan turar joy binolari mustasno) kirishiga toʻsqinlik qilingan yoki soliq toʻlovchi roʻyxatga olish maʼlumotlarida koʻrsatilgan manzilida joylashmagan taqdirda, soliq organlari Soliq kodeksining 111-moddasiga muvofiq soliq toʻlovchining bankdagi hisobvaraqlari boʻyicha operatsiyalarni oʻn ish kunidan koʻp boʻlmagan muddatga toʻxtatib turishi mumkin. 32. Hudud va binolarni koʻzdan kechirish uchun ularga kirishga toʻsqinlik qilingan holat boʻyicha dalolatnoma tuzilganidan keyin soliq toʻlovchi tomonidan hudud va binolarga kirishga ruxsat berilgan taqdirda, soliq toʻlovchining banklardagi hisobvaraqlari boʻyicha operatsiyalarni toʻxtatib turish toʻgʻrisidagi qaror bekor qilinadi hamda koʻzdan kechirish belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 33. Hudud va binolar koʻzdan kechirish natijasida ushbu Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shaklda bayonnoma tuziladi. 34. Agarda mazkur soliq solish bilan bogʻliq obyektlar boshqa viloyat hududida joylashgan taqdirda, ushbu obyektlarni koʻzdan kechirish, soliq toʻlovchining mol-mulkini xatlovdan oʻtkazish va savdo qoidalariga rioya qilinishini nazorat qilish soliq auditini oʻtkazuvchi shaxsning murojaati asosida obyekt joylashgan joydagi soliq organi rahbarining (oʻrinbosarining) buyrugʻiga binoan amalga oshiriladi. 35. Soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs soliq toʻlovchidan soliq auditi uchun zarur boʻlgan hujjatlarni talab qilib olishga haqli. Bunda soliq toʻlovchiga hujjatlarni taqdim etish toʻgʻrisidagi talabnoma (bundan buyon matnda talabnoma deb yuritiladi) yuboriladi. Talabnoma soliq toʻlovchiga shaxsan imzo qoʻydirgan holda topshiriladi. Agar talabnomani mazkur usulda topshirish imkoni boʻlmasa, u mazkur Nizomning 4-bandida belgilangan tartibda yuboriladi. Talab qilib olinadigan hujjatlar soliq organiga shaxsan yoki vakil orqali taqdim etilishi, pochta orqali buyurtma xat bilan yuborilishi yoxud telekommunikatsiya aloqa tarmoqlari yoki soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti orqali elektron shaklda topshirilishi mumkin. 36. Soliq auditi davomida talab qilib olingan hujjatlar talabnoma olingan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida taqdim etiladi. Agar tekshirilayotgan shaxs talab qilinayotgan hujjatlarni ushbu muddatda taqdim etish imkoniga ega boʻlmasa, u soliq auditini oʻtkazuvchi shaxsni bu haqda yozma ravishda xabardor qiladi. Soliq toʻlovchi talab qilingan hujjatlarni belgilangan muddatlarda taqdim etishning imkoni yoʻqligi toʻgʻrisida uning sabablarini koʻrsatilgan yozma shakldagi xabarnomani talabnoma olingan kundan keyingi kun davomida yuborishi kerak. Ushbu xabarnomada soliq toʻlovchi talab qilingan hujjatlarni taqdim eta olishi mumkin boʻlgan muddatlar koʻrsatilishi lozim. 37. Soliq organining rahbari (rahbar oʻrinbosari) soliq toʻlovchidan xabarnomani olgan kundan eʼtiboran ikki kun ichida ushbu xabarnoma asosida hujjatlarni taqdim etish muddatlarini uzaytirish yoki muddatlarni uzaytirishni rad etishga haqli boʻlib, bu haqda alohida qaror chiqaradi. 38. Soliq toʻlovchining talab qilinayotgan hujjatlarni taqdim etishni rad etganligi soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs tomonidan ushbu Nizomning 4-ilovasiga muvofiq shaklda tuziladigan hamda soliq toʻlovchi va soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs tomonidan izolanadigan dalolatnomada qayd etiladi. Soliq toʻlovchi dalolatnomani imzolashni rad etgan taqdirda, bu haqda tegishli qayd kiritiladi. Hujjatlarni taqdim etish soliq toʻlovchi tomonidan rad etilganligi yoki belgilangan muddatlarda taqdim etilmaganligi ushbu hujjatlarni olib qoʻyish uchun asos boʻladi. 39. Soliq auditi jarayonida soliq organlariga tekshirilayotgan shaxsning kameral yoki sayyor soliq tekshiruvlari oʻtkazilganda ilgari taqdim etilgan hujjatlarni, shuningdek soliq monitoringini oʻtkazish jarayonida tasdiqlangan koʻchirma nusxalar shaklida taqdim etilgan hujjatlarni tekshirilayotgan shaxsdan talab qilib olishga haqli emas. Agar hujjatlar ilgari soliq organiga asl nusxalar tarzida taqdim etilib, keyinchalik tekshirilayotgan shaxsga qaytarilgan boʻlsa, shuningdek soliq organiga taqdim etilib, bartaraf etib boʻlmaydigan kuch holatlari oqibatida yoʻqotilgan taqdirda, hujjatlar tekshirilayotgan shaxsdan qayta talab qilib olinishi mumkin. 40. Soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs soliq toʻlovchining faoliyatiga taalluqli hujjatlarga (axborotga) ega boʻlgan kontragentdan yoki boshqa shaxslardan ushbu hujjatlarni (axborotni) talab qilib olishga haqli. 41. Agar tekshirilayotgan soliq toʻlovchining faoliyatiga taalluqli hujjatlar (axborot) boshqa hududda hisobda turgan soliq toʻlovchidan (uchinchi shaxsdan) olish talab etilsa, soliq auditini oʻtkazuvchi soliq organi tegishli hujjatlarni (axborotni) talab qilib olish toʻgʻrisida soliq toʻlovchi (uchinchi shaxs) hisobda turgan joyidagi soliq organiga topshiriqnoma yuboradi. Topshiriqnomada soliq auditi jarayonida talab qilib olinadigan hujjatlar (axborot) koʻrsatiladi hamda soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruq nusxasi ilova qilinadi. Topshiriqnoma olingan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida hujjatlar (axborot) qaysi shaxsdan talab qilinayotgan boʻlsa, oʻsha shaxsning hisobda turgan joyidagi soliq organi tomonidan uchinchi shaxsga talabnoma yuboriladi. Talabnomaga hujjatlarni (axborotni) talab qilib olish toʻgʻrisidagi topshiriqnomaning koʻchirma nusxasi ilova qilinadi. 42. Talabnomani olgan shaxs talabnoma olingan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida uni bajaradi yoki talab qilib olinayotgan hujjatlarga (axborotga) ega emasligini habar qiladi. Agar talab etiladigan hujjatlarni (axborotni) mazkur muddatda taqdim etish imkoni boʻlmasa, soliq organi uchinchi shaxsning iltimosnomasiga koʻra ushbu hujjatlarni (axborotni) taqdim etish muddatini uzaytirishga haqli. 43. Soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs soliqlarni va yigʻimlarni hisoblab chiqarish bilan bogʻliq hujjatlarni va elektron axborot jismlarini (soliqqa oid axborotlarni saqlovchi moslamalar, shu jumladan kompyuterning qattiq diski, noutbuklar va boshqalar) Soliq kodeksining 148-moddasida belgilangan tartibda olib qoʻyishga haqli. 44. Hujjatlar va elektron axborot jismlari quyidagi hollarda olib qoʻyiladi: soliq auditini oʻtkazish jarayonida hujjatlarni taqdim etish soliq toʻlovchi tomonidan rad etilganligi yoki belgilangan muddatlarda taqdim etilmaganda; hujjatlarning koʻchirma nusxalari yetarli boʻlmasa hamda soliq organlarida hujjatlarning asl nusxalari yoʻq qilinishi, yashirilishi, oʻzgartirilishi yoki almashtirib qoʻyilishi mumkinligi toʻgʻrisida taxmin qilish uchun yetarlicha asoslar mavjud boʻlganda. 45. Olib qoʻyilgan hujjatlar va elektron axborot jismlarini saqlash zarurati tugagunga qadar saqlab turiladi. Soliq auditi uchun ahamiyati boʻlmagan hujjatlar va elektron axborot jismlari soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs tomonidan koʻzdan kechirib boʻlganidan keyin egalariga darhol qaytarib beriladi. Qaytarilgan hujjatlar va elektron axborot jismlari boʻyicha soliq toʻlovchidan qabul qilib olganligini toʻgʻrisida tilxat olinadi. 46. Hujjatlarning asl nusxalari olib qoʻyilganda, soliq organlari ularning saqlanishini taʼminlashlari shart. 47. Hujjatlar va elektron axborot jismlarini olib qoʻyish ushbu Nizomning 5-ilovasiga muvofiq shakldagi soliq auditini oʻtkazuvchi shaxsning asoslantirilgan qarori asosida amalga oshiriladi. 48. Hujjatlar va elektron axborot jismlarini tungi paytda (soat 23-00 dan 06-00 ga qadar boʻlgan vaqt oraligʻida) olib qoʻyishga yoʻl qoʻyilmaydi. Soliq tekshiruvi predmetiga aloqasi boʻlmagan hujjatlar va buyumlar olib qoʻyilmaydi. 49. Hujjatlar va elektron axborot jismlarini olib qoʻyish xolislar hamda hujjatlari va elektron axborot jismlarini olib qoʻyish amalga oshirilayotgan shaxslar ishtirokida oʻtkaziladi. Barcha olib qoʻyiladigan hujjatlar va elektron axborot jismlari xolislarga hamda olib qoʻyishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarga koʻrsatiladi va zarur boʻlgan taqdirda olib qoʻyilgan joyda oʻraladi. 50. Hujjatlar va elektron axborot jismlarini olib qoʻyish toʻgʻrisida ushbu Nizomning 6-ilovasiga muvofiq shaklda bayonnoma tuziladi va uning koʻchirma nusxasi soliq toʻlovchiga imzo qoʻydirilgan holda taqdim etiladi. 51. Soliq toʻlovchi bayonnomani olishdan bosh tortsa, bayonnomaga tegishli yozuv kiritiladi va bir nusxasi soliq toʻlovchining shaxsiy kabinetiga yoki pochta orqali buyurtma xat bilan yuboriladi. 52. Soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs xodimlar, soliq toʻlovchi va uning vakillari soliq auditining ishtirokchilaridir. 53. Soliq auditi oʻtkazilishida Soliq kodeksining 149 — 153-moddalarida belgilangan tartibda guvoh, ekspert, mutaxassis, tarjimon va xolislar jalb etilishi, shuningdek, agar yuzaga keladigan masalalarni tushuntirish uchun ilm-fan, sanʼat, texnika yoki hunarmandchilik sohasidagi maxsus bilimlar talab etilsa, ekspertiza tayinlanishi mumkin. 54. Ekspert, mutaxassis va tarjimonni jalb qilish uchun soliq organi tomonidan tegishli davlat organlari va tashkilotiga murojaat qilinadi. Mazkur shaxslarni davlat organlari va tashkilotlaridan jalb qilishning imkoni boʻlmagan taqdirda esa, mustaqil ekspert, mutaxassis yoki tarjimonlar shartnoma asosida jalb qilinadi. 55. Soliq auditini amalga oshirishda guvohlardan koʻrsatmalar olishdan avval soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs guvohni koʻrsatmalar berishni rad etganlik yoki bundan bosh tortganlik yoxud bila turib yolgʻon koʻrsatmalar berganlik uchun javobgarlik toʻgʻrisida ogohlantiradi va guvohning bergan koʻrsatmalari yuzasidan ushbu Nizomning 7-ilovasiga muvofiq shaklda bayonnoma tuziladi. Bayonnoma soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs va guvoh tomonidan imzolanadi. 56. Ekspertiza tayinlash toʻgʻrisida soliq organining rahbari (rahbar oʻrinbosari) soliq auditini oʻtkazuvchi shaxsning iltimosnomasi asosida ushbu Nizomning 8-ilovasiga muvofiq qaror qabul qiladi. 57. Soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs soliq toʻlovchini ekspertiza tayinlanganligi toʻgʻrisidagi qaror bilan tanishtiradi va huquqlarini tushuntirib, bu haqida ushbu Nizomning 9-ilovasiga muvofiq bayonnoma tuzadi. 58. Soliq organlari xodimlari xolislar sifatida ishtirok etishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 59. Jamoatchilik nazoratini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi va (yoki) boshqa nodavlat notijorat tashkilotlarning vakillari soliq toʻlovchining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish uchun quyidagi hollarda soliq auditi jarayonida ishtirok etishi mumkin: soliq toʻlovchida Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi aʼzosi ekanligini tasdiqlovchi hujjat mavjud boʻlganda; vakilning xizmat guvohnomasi va tekshirishda qatnashish uchun ishonchnomasi boʻlganda. Vakil soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs oʻz xizmat vazifalarini bajarish chogʻida ular qonuniy faoliyatiga aralashmasligi lozim. 60. Soliq auditi natijasiga koʻra soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs tomonidan mazkur Nizomning 10-ilovasiga muvofiq shaklda uch nusxada soliq auditi dalolatnomasi tuziladi. 61. Soliq auditi dalolatnomasiga tekshiruv davomida aniqlangan soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarining buzilishlari faktlarini tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilinadi. Agar soliq auditi natijasida soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarining buzilishlari aniqlanmagan boʻlsa, bu haqda soliq auditi dalolatnomasida qayd etiladi. 62. Soliq auditi dalolatnomasining barcha nusxalari soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs (shaxslar) tomonidan imzolanadi. Soliq auditi dalolatnomasining bir nusxasi soliq toʻlovchiga soliq auditi tugaganidan keyin uch kun ichida topshiriladi. 63. Soliq toʻlovchining soliq auditi dalolatnomasidagi imzosi uning soliq auditi natijalariga roziligini bildirmaydi. 64. Soliq toʻlovchi soliq auditi dalolatnomasini olishdan bosh tortgan taqdirda, soliq auditini oʻtkazuvchi shaxs bu haqda soliq auditi dalolatnomasiga tegishli yozuv kiritadi. Bunday holda soliq auditi dalolatnomasining bir nusxasi soliq toʻlovchiga pochta orqali buyurtma xat bilan yuboriladi. 65. Soliq toʻlovchi soliq tekshiruvi dalolatnomasida bayon etilgan faktlarga va (yoki) soliq auditini oʻtkazuvchi shaxsning xulosalari hamda takliflariga rozi boʻlmagan taqdirda, soliq auditi dalolatnomasini olgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida tegishli soliq organiga mazkur dalolatnoma boʻyicha umuman yoki uning ayrim holatlari yuzasidan yozma eʼtirozlarini taqdim etishga haqli. 66. Soliq toʻlovchi oʻz eʼtirozlarining asoslanganligini tasdiqlovchi hujjatlarni (ularning tasdiqlangan koʻchirma nusxalarini) yozma eʼtirozlarga ilova qilishga yoki kelishilgan muddatda soliq organiga topshirishga haqli. 67. Soliq auditi materiallari soliq toʻlovchi hisobda turgan joydagi soliq organiga yuboriladi hamda soliq auditi tugagan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay roʻyxatdan oʻtkaziladi va soliq auditi natijasi boʻyicha maʼlumotlar soliq tekshiruvlari hisobini yuritish axborot tizimiga kiritiladi. 68. Soliq auditi materiallarini koʻrib chiqish va natijasi boʻyicha qaror qabul qilish Soliq kodeksida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 69. Mazkur Nizom talablarini buzganlikda aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. 70. Mazkur Nizom talablariga rioya qilmasdan, soliq auditini toʻliq, har tomonlama va holisona oʻtkazmaganligi natijasida budjetga yoki soliq toʻlovchiga yetkazilgan zarar uchun soliq organi rahbari (rahbar oʻrinbosari) hamda soliq auditini oʻtkazgan tekshiruvchilar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. 71. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil va Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.