“Sirli mijoz” va nazorat xaridi tadbirlarini oʻtkazish uchun nodavlat notijorat tashkilotlarining xodimlarini oʻqitish va ularga maxsus sertifikat berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-12-10)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 6-oktabrdagi PQ-296-son “Isteʼmolchilar huquqlarini samarali himoya qilishni tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi qaror qiladi: 1. “Sirli mijoz” va nazorat xaridi tadbirlarini oʻtkazish uchun nodavlat notijorat tashkilotlarining xodimlarini oʻqitish va ularga maxsus sertifikat berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi bilan kelishilgan. 3. Ushbu qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish sohasidagi murojaatlarini koʻrib chiqish, “sirli mijoz” va nazorat xaridi tadbirlarini oʻtkazish uchun nodavlat notijorat tashkilotlarining xodimlarini Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi huzuridagi Raqobat siyosati va isteʼmolchilar huquqlari tadqiqotlari markazida (bundan buyon matnda Markaz deb yuritiladi) tashkil etiladigan oʻquv kursida oʻqitish va ularga maxsus sertifikat berish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: oʻquv kursi — isteʼmolchilarning murojaatlarini koʻrib chiqish, “sirli mijoz” va nazorat xaridi tadbirlarini oʻtkazish uchun nodavlat notijorat tashkilotlari xodimlarida zarur bilim, koʻnikma va malakalarni shakllantirishga qaratilgan oʻquv shakli; talabgor — oʻquv kurslarida oʻz xodimlarini oʻqitish xohishini bildirgan nodavlat notijorat tashkilotlari; tinglovchi — isteʼmolchilarning murojaatlarini koʻrib chiqish, “sirli mijoz” va nazorat xaridi tadbirlarini oʻtkazish yuzasidan zarur bilim, koʻnikma va malakalarni shakllantirish uchun Markaz tomonidan tashkil etilgan oʻquv kursiga qabul qilingan nodavlat notijorat tashkilotining xodimi; oʻquv dasturi — Markaz tomonidan tashkil etilgan oʻquv kursining asosiy mazmuni va metodik tuzilishini aniqlab beruvchi hujjat. 2. Tinglovchilar oʻquv kurslarida Markaz bilan oʻzaro tuzilgan shartnomaga muvofiq oʻqitiladi. Oʻquv kurslari yakuni boʻyicha test sinovini muvaffaqiyatli topshirgan taqdirda tinglovchilarga oʻquv kursini tamomlaganligi haqida maxsus sertifikat (bundan buyon matnda sertifikat deb yuritiladi) beriladi. 3. Tinglovchilar uchun oʻquv kurslarining davomiyligi 18 soatni tashkil etadi. Bunda, talabgorning buyurtmasiga asosan oʻquv kurslari 30 soatgacha uzaytirilishi mumkin. 4. Tinglovchilar uchun oʻquv kurslari Markazda yoki masofaviy taʼlim shaklida tashkil etiladi. 5. Oʻquv kurslari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Markazning rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi. 6. Talabgor oʻz xodimlarini oʻqitish yuzasidan Markazga elektron yoki yozma shaklda murojaat qiladi. Bunda, Markazga kalendar yil davomida uzluksiz murojaat qilinishi mumkin. 7. Markaz tomonidan talabgorning murojaati koʻrib chiqilib, oʻquv kursini tashkil etish uchun shartnoma tuzish mumkinligi haqida uch ish kunida murojaatda koʻrsatilgan elektron pochta yoki yuridik manzilga tegishli xabarnoma yuboriladi. Agar nodavlat notijorat tashkilotlarining ustavida isteʼmolchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish asosiy maqsad va vazifa sifatida nazarda tutilmaganligi aniqlansa, Markaz tomonidan murojaat rad etiladi va bu haqda talabgorga asoslantirilgan holda talabgorga elektron pochta yoki yuridik manzilga tegishli xabarnoma yuboriladi. 8. Tinglovchilar oʻquv kurslariga Markaz direktorining buyrugʻi bilan qabul qilinadi. 9. Markaz talabgor tomonidan oʻquv kursida oʻqish uchun tavsiya etilgan xodimlar sonidan kelib chiqib oʻquv guruhlarini shakllantiradi. Oʻquv guruhlari, qoida tariqasida, 5 nafardan kam boʻlmagan va 30 nafardan koʻp boʻlmagan tinglovchilardan iborat guruhlarda tashkil qilinadi. 10. Oʻquv kurslarining oʻquv dasturlari Markaz tomonidan ishlab chiqilib, Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadi. 11. Oʻquv dasturida quyidagi masalalar qamrab olinadi: isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish sohasidagi murojaatlarni koʻrib chiqish tartibi; “sirli mijoz”, nazorat xaridi tadbirlarini oʻtkazish asoslari va tartibi hamda ushbu tadbirlar natijalarini rasmiylashtirish; savdo, xizmat koʻrsatish va reklama sohalarida amaldagi qonunchilik talablariga rioya etish; isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish asoslari va tartibi; axborot maxfiyligiga rioya etish. 12. Oʻquv kurslarida oʻquv mashgʻulotlari maʼruza, seminar va amaliy mashgʻulotlar shaklida oʻtkaziladi. Oʻquv mashgʻulotlarini oʻtkazish uchun Markaz, Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi, shuningdek boshqa davlat organlari va tashkilotlari mutaxassislari, ilmiy-tadqiqot muassasalari xodimlari (ekspertlari), oliy taʼlim tashkilotlari professor va oʻqituvchilari, xorijiy mutaxassislar shartnoma asosida jalb etilishi mumkin. 13. Oʻquv kurslarini bevosita Markazda oʻqish istagini bildirgan tinglovchilar uchun oʻquv mashgʻulotlari Markaz oʻquv auditoriyasida yoki u tomonidan tanlangan boshqa oʻquv auditoriyalarida, masofaviy taʼlim shaklida oʻqiydigan tinglovchilar uchun maxsus elektron platformalardan foydalangan holda oʻtkaziladi. 14. Barcha turdagi oʻquv mashgʻulotlarining davomiyligi 80 daqiqani, oʻquv mashgʻulotlari oʻrtasidagi tanaffus kamida 10 daqiqani tashkil etadi. 15. Tinglovchilar oʻquv kurslarni tashkil etish va oʻtkazish rejasiga, oʻqish davomiyligiga amal qilishi, shuningdek oʻquv jarayonida shaxsan oʻzi ishtirok etishi talab etiladi. 16. Oʻquv kurslarining yakuni boʻyicha tinglovchilarning bilimi va oʻzlashtirishini baholash maqsadida Markaz tomonidan test sinovlari oʻtkaziladi. 17. Test sinovlari qogʻoz shaklida yoki tegishli dasturiy taʼminot asosida kompyuterlar orqali oʻtkaziladi. 18. Test sinovlarini oʻtkazish uchun Markaz direktorining buyrugʻiga asosan 5 nafardan iborat imtihon komissiyasi tuziladi (bundan buyon matnda komissiya deb yuritiladi) va uning tarkibiga Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi va Markaz xodimlari hamda boshqa davlat organlari va tashkilotlari mutaxassislari, ilmiy muassasalarning professor va oʻqituvchilari kiritiladi. Komissiya ishida aʼzolaridan 3 nafari ishtirok etganda, ushbu komissiya vakolatli (kvorumga ega) hisoblanadi. 19. Komissiya tarkibidan komissiya raisi va masʼul kotib tayinlanadi. 20. Komissiya hujjatlari komissiyaning masʼul kotibi tomonidan yuritiladi. 21. Test sinovlari qogʻoz shaklida oʻtkazilganda, tinglovchilar maxsus videokuzatuv bilan jihozlangan auditoriyada bir-birlariga xalaqit qilmaydigan tarzda, alohida stollarga joylashtirilib, test varaqalari tarqatiladi. 22. Test sinovlari tegishli dasturiy taʼminot asosida kompyuterlar orqali oʻtkazilganda, tinglovchilar maxsus jihozlangan kompyuter xonalarida Markazning masʼul xodimi va komissiya aʼzolarining kuzatuvida, tegishli dasturiy taʼminot orqali elektron tarzda roʻyxatdan oʻtgan holda test sinovlarini topshirishadi. Agar tinglovchi test sinovlarini masofaviy tarzda (onlayn) tegishli dasturiy taʼminotdan foydalangan holda kompyuter orqali topshirsa, ushbu tinglovchi “ZOOM” platformasi orqali Markaz masʼul xodimining va komissiya aʼzolarining videokuzatuvi ostida boʻladi. 23. Test sinovlari paytida har bir tinglovchiga 25 ta savoldan iborat test savollari qogʻoz shaklida yoki tegishli dasturiy taʼminot orqali elektron shaklda taqdim etiladi va toʻgʻri javoblarni belgilash uchun jami 60 daqiqa vaqt belgilanadi. 24. Test sinovlari oʻtkazilayotgan vaqtda aloqa va telekommunikatsiya vositalari (telefon, kompyuter, planshet va boshqalar), kitob hamda shpargalkalardan foydalanishi hamda boshqa shaxslar bilan suhbatlashish taqiqlanadi. Ushbu talablarga rioya qilmagan tinglovchi komissiya aʼzolari tomonidan tuzilgan dalolatnoma asosida test sinovidan chetlashtiriladi. Dalolatnoma tinglovchi ishtirokida rasmiylashtiriladi. Agar tinglovchi dalolatnomaga imzo qoʻyishdan bosh tortsa, bu holat haqida dalolatnomaga tegishli yozuv kiritiladi. Test sinovlarini masofaviy (onlayn) tarzda, tegishli dasturiy taʼminot orqali kompyuterda topshirish jarayonida mazkur bandning birinchi xatboshisida belgilangan harakatlar sodir etilganligi videokuzatuv orqali aniqlangan taqdirda, tinglovchi test sinovidan chetlashtiriladi. Bunda, komissiya aʼzolari tomonidan dalolatnoma rasmiylashtiriladi va videotasvirlar unga ilova qilinadi. Chetlashtirish toʻgʻrisidagi dalolatnomalar test natijalarini hisobga olmaslik uchun asos hisoblanadi. 25. Tinglovchining bilimi va oʻzlashtirishi toʻgʻri javoblar soniga koʻra quyidagicha baholanadi: 21 ta va undan ortiq toʻgʻri javob — “aʼlo”; 16 tadan 21 tagacha toʻgʻri javob — “yaxshi”; 12 tadan 16 tagacha toʻgʻri javob — “qoniqarli”; 12 tagacha toʻgʻri javob — “qoniqarsiz”. 26. Test sinovlari tegishli dasturiy taʼminot asosida kompyuterlar orqali oʻtkazilganda, test natijasi barcha savollar yuzasidan javoblar belgilab boʻlingach yoki javoblarni belgilash uchun ajratilgan 60 daqiqa vaqt tugagach, shu zahoti avtomatik tarzda tegishli dasturiy taʼminot tomonidan eʼlon qilinadi. 27. Test sinovlari qogʻoz shaklida oʻtkazilganda test natijasi barcha savollar yuzasidan javoblar belgilab boʻlingach yoki javoblarni belgilash uchun ajratilgan 60 daqiqa vaqt tugagach, komissiya aʼzolari tomonidan koʻpi bilan 30 minut vaqt ichida eʼlon qilinadi. 28. Test sinovlari natijalari yuzasidan komissiya tomonidan umumiy bayonnoma rasmiylashtiriladi va Markazda doimiy saqlanadi. 29. Test sinovlari natijalariga koʻra, “aʼlo”, “yaxshi” va “qoniqarli” baholarni olgan tinglovchilar test sinovidan muvaffaqiyatli oʻtgan hisoblanadi va ularga test natijalari eʼlon qilingan kunning oʻzidan kechiktirmay sertifikat taqdim etiladi. 30. Test sinovlari natijalariga koʻra, “qoniqarsiz” baho olgan tinglovchilar qayta test sinovlarini topshirish uchun navbatdagi test sinovlarida ishtirok etishi mumkin. Bunda, test sinovini qayta topshirish uchun toʻlov undirilmaydi. 31. Tinglovchi qayta test sinovi natijasida ham “qoniqarsiz” baho olgan taqdirda, sertifikat taqdim etilmaydi. 32. Test sinovlari natijalari aks ettirilgan videoyozuvlar bir yil davomida saqlanadi. 33. Tinglovchilarga berilgan sertifikatlar Markaz tomonidan yuritiladigan yagona elektron reyestrda roʻyxatga olinadi. 34. Tinglovchi test sinovlari natijasidan norozi boʻlgan taqdirda, u natijalar eʼlon qilingan kundan boshlab besh ish kuni ichida apellyatsiya komissiyasiga yozma yoki elektron shaklda apellyatsiya shikoyati berish huquqiga ega. 35. Apellyatsiya komissiyasi Markaz direktorining buyrugʻi asosida besh nafardan iborat tarkibda tuziladi. Apellyatsiya komissiyasi tarkibidan komissiyasi raisi va masʼul kotib tayinlanadi. Apellyatsiya komissiyasiga boshqa tashkilotlardan ham mutaxassislar jalb etilishi mumkin. 36. Apellyatsiya komissiyasi unda aʼzolarning kamida uch nafari qatnashsa, vakolatli (kvorumga ega) hisoblanadi. 37. Bir shaxs bir vaqtning oʻzida imtihon komissiyasi va apellyatsiya komissiyasi aʼzosi boʻlishi mumkin emas. 38. Test sinovi natijalaridan norozi boʻlgan tinglovchi apellyatsiya komissiyasiga yozma yoki elektron shaklda apellyatsiya shikoyati berishi mumkin. 39. Kelib tushgan apellyatsiya shikoyati shu kunning oʻzida kirim qilinib, apellyatsiya komissiyasi masʼul kotibiga beriladi. Apellyatsiya komissiyasi apellyatsiya shikoyatini, u kelib tushgan kundan boshlab uch ish kuni ichida koʻrib chiqadi. 40. Apellyatsiya komissiyasi apellyatsiya shikoyati bilan murojaat qilgan tinglovchini shikoyatni koʻrib chiqish vaqti va joyi haqida ogohlantiradi. 41. Apellyatsiya shikoyati bilan murojaat qilgan tinglovchi mazkur shikoyatni koʻrib chiqishda ishtirok etish huquqiga ega. 42. Apellyatsiya shikoyatini koʻrib chiqishda apellyatsiya komissiyasi test sinovini oʻtkazish bilan bogʻliq materiallarni har tomonlama oʻrganadi. Apellyatsiya komissiyasi tomonidan apellyatsiya shikoyatini koʻrib chiqish davomida tinglovchiga uni qayta baholashga qaratilgan savollar berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 43. Shikoyatni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha apellyatsiya komissiyasi tomonidan quyidagi qarorlardan biri qabul qilinadi: test sinovi natijalarini oʻzgarishsiz qoldirish; test sinovi natijalariga oʻzgartirish kiritish va qayta baholash. 44. Apellyatsiya shikoyatini koʻrishda tinglovchining test sinovi natijasini pasaytirishga yoʻl qoʻyilmaydi. 45. Apellyatsiya komissiyasining koʻrib chiqilishi natijasi komissiyada ishtirok etgan barcha aʼzolar tomonidan tasdiqlanadigan bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. 46. Tinglovchi apellyatsiya komissiyasi yigʻilishida bevosita ishtirok etgan taqdirda komissiya qarori shikoyat koʻrib chiqilgan kunning oʻzida eʼlon qilinadi. Tinglovchi apellyatsiya komissiyasi yigʻilishida ishtirok etmagan taqdirda komissiya qaroridan koʻchirma bir ish kuni ichida tinglovchiga yuboriladi. 47. Apellyatsiya komissiyasi tomonidan test sinovi natijalariga oʻzgartirish kiritilganda hamda tinglovchi test sinovini muvaffaqiyatli topshirgan deb topilganda, unga sertifikat beriladi. 48. Apellyatsiya komissiyasi qarori ustidan tinglovchi yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilishi mumkin. 49. Tinglovchilar quyidagi holatlarda oʻquv kursidan chetlashtiriladi: oʻquv intizomini va ichki tartib-qoidalarni buzganligi uchun; oʻquv mashgʻulotlarini uzrli (kasalligi, xizmat vazifalarini bajarganligi, yaqin qarindoshining vafoti) sabablarsiz 9 akademik soat va undan ortiq qoldirganligi uchun. 50. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar.