Favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqida Oʻzbekiston Respublikasi aholisiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazishning avtomatlashtirilgan tizimini yaratish va rivojlantirish toʻgʻrisida
(resolution, 2023-08-14)

Oʻzbekiston Respublikasining “Aholini va hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi va “Fuqaro muhofazasi toʻgʻrisida”gi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish boʻyicha Harakatlar strategiyasi toʻgʻrisida” 2017-yil 7-fevraldagi PF-4947-son hamda “Favqulodda vaziyatlarning oldini olish va bartaraf etish tizimi samaradorligini tubdan oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2017-yil 1-iyundagi PF-5066-son farmonlarini bajarish, Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlarda ularning oldini olish va harakat qilish davlat tizimi kuch va vositalarining harakat qilishga tayyorgarligini oshirish, shuningdek aholiga favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqida oʻz vaqtida xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining Dasturiy-texnik vositalar majmuasi bazasida favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqida Oʻzbekiston Respublikasi aholisiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazishning avtomatlashtirilgan tizimini (keyingi oʻrinlarda XMAT deb ataladi) yaratish toʻgʻrisidagi taklifi qabul qilinsin. 2. Quyidagilar: Favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqida Oʻzbekiston Respublikasi aholisiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazishning avtomatlashtirilgan tizimining tashkiliy-funksional tuzilmasi 1-ilovaga muvofiq; Favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqida Oʻzbekiston Respublikasi aholisiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazishning avtomatlashtirilgan tizimi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Quyidagilar XMATning asosiy vazifalari etib belgilansin: favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqida maʼlumotlarni yigʻish, ishlov berish, saqlash va yetkazish texnologik jarayoni majmuini avtomatlashtirishni taʼminlash, favqulodda vaziyatlar holatida muhofaza usullari va aholining harakatlari, yuzaga kelgan vaziyat toʻgʻrisida aholiga xabar berish va maʼlumotlarni yetkazishda barcha jarayonlarni real vaqt koʻlamida monitoring qilish; favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqida respublika aholisiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazish; boshqaruv organlari, Oʻzbekiston Respublikasi favqulodda vaziyatlarda ularning oldini olish va harakat qilish Davlat tizimi kundalik boshqaruv organlari, respublika hududida favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish uchun moʻljallangan va ajratiladigan (jalb qilinadigan) maxsus tayyorlangan kuch va vositalarga favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi toʻgʻrisida xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazish. 4. XMATni yaratish buyurtmachisi etib: respublika darajasida va mahalliy darajada — Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi; lokal darajada — boʻysunuvida potensial xavfli obyekt mavjud tashkilotlar; obyekt darajasida — xodimlar soni ellik nafardan ortiq boʻlgan tashkilotlar belgilansin. 5. Belgilab qoʻyilsinki: Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi toʻgʻrisida respublika aholisiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazish sohasidagi tadbirlarga umumiy rahbarlik qiluvchi va muvofiqlashtiruvchi markaziy organ hisoblanadi; lokal darajada va obyekt darajasida XMATni yaratish boʻyicha barcha texnik, loyihaoldi va loyiha hujjatlari Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi bilan kelishilishi shart. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi: 2018 — 2022-yillar davrida mavjud xabar berish tizimini demontaj va modernizatsiya qilishni, shuningdek respublika darajasidagi va mahalliy darajadagi XMATni bosqichma-bosqich ishga tushirishni amalga oshirsin; obyekt darajasidagi va lokal darajadagi XMATni yaratish va ishga tushirish tadbirlari borishining har yillik tekshiruvini amalga oshirsin va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga XMATning texnik holati toʻgʻrisida axborot kiritsin. 7. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari: respublika darajasidagi va mahalliy darajadagi XMATni yaratish, ishlatish va saqlashda Favqulodda vaziyatlar vazirligiga amaliy yordam koʻrsatsinlar; respublika darajasidagi, mahalliy va lokal darajadagi XMAT vositalarining saqlanishi taʼminlanishini tashkil etsinlar. 8. Belgilansinki, XMATni yaratish, ishlatish va saqlash tadbirlarini moliyalashtirish: respublika darajasida va mahalliy darajada — Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligiga har yili ajratiladigan budjet mablagʻlari; lokal darajada va obyekt darajasida — tashkilotlarga har yili ajratiladigan budjet mablagʻlari hamda tashkilotlarning oʻz mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi. XMAT qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga yaratilishi (saqlanishi) mumkin. 9. Belgilab qoʻyilsinki, Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlar: Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining soʻrovlari boʻyicha respublika darajasidagi va mahalliy darajadagi XMAT vositalarini montaj qilish uchun xonalar, maydonlar, antenna-machta qurilmalari va boshqa obyektlarni bepul taqdim etadilar; oʻz hududlarida oʻrnatilgan XMAT vositalarining saqlanishini taʼminlaydilar. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri — Fuqaro muhofazasi boshligʻining “Oʻzbekiston Respublikasi Fuqaro muhofazasi markazlashgan xabar berish tizimiga ekspluatatsion-texnik xizmat koʻrsatishni tashkillashtirish boʻyicha Nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida” 2004-yil 21-dekabrdagi 3-son buyrugʻi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 11. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari — “Oʻzbekiston temir yoʻllari” AJ boshqaruvi raisi A.J. Ramatov va Oʻzbekiston Respublikasi favqulodda vaziyatlar vaziri R.M. Djoʻrayev zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqida aholiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazishning avtomatlashtirilgan tizimining (keyingi oʻrinlarda XMAT deb ataladi) maqsadi, asosiy vazifalari, uni yaratish, saqlash va undan foydalanish tartibini belgilaydi. 2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: Favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqida aholiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazishning avtomatlashtirilgan tizimi — favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqidagi maʼlumotlarni yigʻish, ishlov berish, saqlash va tarqatish, shuningdek favqulodda vaziyatlarda aholining harakatlari va muhofaza usullari, yuzaga kelgan vaziyat toʻgʻrisida aholiga xabar berish va maʼlumotlarni yetkazishda barcha jarayonlarni real vaqt koʻlamida monitoring qilish dasturiy-texnik vositalari majmui; maʼlumotlar markazi — favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqidagi maʼlumotlarni yigʻish, ishlov berish, saqlash, qabul qilish va tarqatish xizmati; terminal majmui — maʼlumotlarni qabul qilish, ishlov berish va audio- va vizual xabarlarni aks ettirish, shuningdek odamlarning ommaviy yigʻilish joylaridagi holat haqidagi maʼlumotlarni axborot markaziga axborotlashtirish vositalari orqali qabul qilish va tarqatish. 3. XMAT toʻrt darajadan iborat boʻladi: respublika, mahalliy, lokal va obyekt. XMAT darajasiga qarab, xabar berish va maʼlumot (axborot yetkazishni) quyidagi tartibda taʼminlaydi: respublika darajasida — umuman respublika aholisini; mahalliy darajada — Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri aholisini; lokal darajada — potensial xavfli obyektdan zarar yetishi mumkin boʻlgan zonadagi aholini; obyekt darajasida — obyekt ishchilarini. 4. XMATni yaratishdan maqsad — aholini va Oʻzbekiston Respublikasi favqulodda vaziyatlarda harakat qilish va ularning oldini olish Davlat tizimi boshqaruv organlari (FVDT)ni favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi toʻgʻrisidagi ishonchli va tezkor maʼlumotlar bilan taʼminlashdan iborat. 5. Quyidagilar XMATning asosiy vazifalari hisoblanadi: favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqidagi maʼlumotlarni yigʻish, ishlov berish, saqlash va tarqatish texnologik jarayoni majmuini avtomatlashtirishni taʼminlash, shuningdek favqulodda vaziyatda muhofaza usullari va aholining harakatlari, yuzaga kelgan vaziyat toʻgʻrisida aholiga xabar berish va maʼlumotlarni yetkazishda barcha jarayonlarni real vaqt koʻlamida monitoring qilish; favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqida respublika aholisiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazish. rahbar organlarga, FVDT kundalik boshqaruv organlariga, respublika hududida favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish uchun moʻljallangan va ajratiladigan (jalb qilinadigan) maxsus tayyorlangan kuchlar va vositalarga favqulodda vaziyatlar xavfi yoki sodir boʻlganligi haqidagi maʼlumotlarni yetkazish. 6. XMAT respublika, mahalliy va obyekt axborot markazlari, terminal majmualari va boʻlingan avtomatlashtirilgan quyi tizimlardan iborat boʻladi. Respublika axborot markazi — Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi Favqulodda vaziyatlarda boshqaruv markazi tarkibida tashkil etiladi. U rejalashtirish va axborot operatsiyalarini oʻtkazish, quyi axborot markazlari faoliyatini nazorat qilish, maʼlumotlarni tahlil qilish, aholiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazish tizimi va terminal majmui faoliyatining ishlash qobiliyatini nazorat qilish uchun moʻljallangan. Mahalliy axborot markazi — hududiy favqulodda vaziyatlar boshqarmalari tarkibida tashkil etiladi. U rejalashtirish va axborot operatsiyalarini oʻtkazish, javobgarlik zonasida terminal majmui translatsiyalarini boshqarish, maʼlumotlarni tahlil qilish, aholiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazish tizimi va terminal majmui faoliyatining ishlash qobiliyatini nazorat qilish uchun moʻljallangan. Obyekt axborot markazi — potensial xavfli obyektlarda hamda ellik nafardan koʻp xodimlari boʻlgan obyektlarda tashkil etiladi. U axborot operatsiyalarini oʻtkazish, javobgarlik zonasida terminal majmui translatsiyalarini boshqarish, aholiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazish tizimi va terminal majmui faoliyatining ishlash qobiliyatini nazorat qilish uchun moʻljallangan. Potensial xavfli obyektlar tarkibidagi obyekt axborot markazi zarar yetishi mumkin boʻlgan zonalardagi barcha aholiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazishni taʼminlashi kerak. 7. Terminal komplekslari joylashgan va oʻrnatilgan terminal majmui tarkibiga koʻra quyidagilardan iborat boʻladi: axborot tablosi, oʻtuvchi yozuvlar qurilmasi, tovushni kuchaytiruvchi vositalar, videokuzatuv kameralari, radiotsion va kimyoviy nazorat vositalari va h.k. 8. Tarqatilgan avtomatlashtirilgan quyi tizimlar axborot markazlari va terminal komplekslari oʻrtasida uygʻunlikni taʼminlash uchun moʻljallangan boʻlib, ommaviy axborot yetkazishning quyi tizimi, kuzatish va maʼlumot yigʻish, aloqa va axborot uzatish, axborot xavfsizligi, radiatsion va kimyoviy nazorat, tovushning hamohangligi va axborotning uzatilishi, XMATni boshqarish va nazorat qilish va boshqalarni oʻz ichiga oladi. 9. Respublika va viloyat darajasidagi XMATlar Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari bilan hamkorlikda, har yili ajratiladigan budjet mablagʻlari hisobidan yaratiladi va saqlanadi. Respublika va viloyat darajasidagi XMATlar qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga ham yaratilishi va saqlanishi mumkin. 10. Lokal va obyekt darajasidagi XMATlar potensial xavfli obyektlar hamda ellik nafardan ortiq xodimlari boʻlgan obyektlar tomonidan har yili ajratiladigan budjet mablagʻlari, tashkilotlarning oʻz mablagʻlari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga yaratiladi va saqlanadi. 11. XMAT faoliyati uchun moʻljallangan bogʻlovchi liniyalar va maʼlumotlarni uzatish kanallari Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan ustuvor tartibda, telekommunikatsiya xizmat tariflarini kamaytirish boʻyicha tashkilotning imtiyozini hisobga olgan holda, shartnoma asosida taqdim etiladi. Bunda, XMAT tasarrufida boʻlgan boshqarmalar bilan shartnoma tuzgan Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligining tegishli boʻlinmalariga, shartnoma shartlariga muvofiq, bogʻlovchi liniyalar va maʼlumotlarni uzatish kanallarining sozligi uchun toʻliq javobgarlik yuklanadi. 12. XMAT faoliyati uchun elektr tarmoqlari “Oʻzbekenergo” AJ boʻlinmalari tomonidan ustuvor tartibda elektr xizmatlaridan foydalanish uchun tarif xizmatlarini pasaytirish boʻyicha tashkilotning imtiyozini hisobga olgan holda, shartnoma asosida taqdim etiladi. 13. XMATga foydalanish-texnik xizmat koʻrsatish XMAT tasarrufidagi boshqarmalar va aloqa va axborotlashtirish vositalaridan foydalanish, ularni sozlash va xizmat koʻrsatish sohasida oʻz faoliyatini yurituvchi tashkilotlar oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida amalga oshiriladi. XMAT qaramogʻida boʻlgan vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar XMATga foydalanish-texnik xizmat koʻrsatish uchun asosiy detallar, butlovchi va tarkibiy qismlar zaxirasini yaratadilar. 14. XMATga foydalanish-texnik xizmat koʻrsatish davriy reglament ishlari, kompleks va texnik tekshirishlarni oʻz ichiga oladi. Respublika va viloyat darajasida XMATni ishlatish va unga foydalanish-texnik xizmat koʻrsatish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi. Lokal va obyekt darajasidagi XMATni ishlatish va unga foydalanish-texnik xizmat koʻrsatish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi bilan kelishilgan holda tashkilotlar tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi. 15. Aholiga xabar berish va maʼlumot (axborot) yetkazishda translatsiya qilish uchun teleradiokanallarni ishlatish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi tomonidan belgilanadi. 16. Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyatni amalga oshiruvchi mobil aloqa operatorlari orqali aholiga xabar berish va maʼlumotlarni yetkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan belgilanadi. 17. Kundalik faoliyat rejimida terminal kompleksidan ijtimoiy reklama, reklama-marketing va respublika aholisiga tegishli boshqa ijtimoiy muhim maʼlumotlar translatsiyasi uchun foydalanish mumkin. Bunda kundalik faoliyat rejimida reklama materiallari translatsiyasi terminal kompleksi ekranlarida efir vaqtining yetmish besh foizidan ortiq boʻlmagan hajmda amalga oshirilishi kerak. Qolgan vaqtda XMAT aholiga tayyorgarlik va fuqaro muhofazasi borasida favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish, yongʻin xavfsizligini taʼminlash va jamoat tartibini saqlash boʻyicha axborotlar translatsiyasi amalga oshiriladi. 18. Kuchaytirilgan faoliyat rejimida reklama materiallari translatsiyasi terminal kompleksi ekranlarida efir vaqtining ellik foizidan ortiq boʻlmagan hajmda amalga oshirilishi kerak. Qolgan vaqtda XMAT orqali sodir boʻlgan favqulodda vaziyatlarning oldini olish yoki ularning oqibatlarini kamaytirish boʻyicha aholini, kuch va vositalar harakatlari, boshqaruv organlari tavsiyalari, yuzaga kelayotgan vaziyat toʻgʻrisida aholiga maʼlumot yetkazish va tayyorgarlik boʻyicha translatsiya amalga oshiriladi. 19. Favqulodda vaziyat rejimida efirning toʻliq vaqtidan favqulodda vaziyat sodir boʻlganligi toʻgʻrisida aholiga xabar yetkazishda va ularni tayyorlashda, yuzaga kelgan vaziyatda aholi harakatlari boʻyicha maʼlumotlarni translatsiya qilishda foydalaniladi. 20. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradilar.