Paxtachilik sohasi korxonalarining iqtisodiy-moliyaviy holatini yaxshilashga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(decree, 2025-01-20)

Paxta-toʻqimachilik klasterlarining moliyaviy barqarorligini va paxta xom ashyosini chuqur qayta ishlash uzluksizligini taʼminlash hamda sohada hisob-kitob intizomini mustahkamlash maqsadida: 1. Paxta-toʻqimachilik klasterlarini (keyingi oʻrinlarda — klasterlar) moliyaviy sogʻlomlashtirishga qaratilgan quyidagi choralar belgilansin: Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — Jamgʻarma) kredit resurslari hisobidan 2023-yil hosili uchun paxta xom ashyosini yetishtirish xarajatlariga tijorat banklari tomonidan ajratilgan imtiyozli kreditlarni toʻliq qaytargan, shu bilan birga imtiyozli kreditlarning qoldigʻini qaytarish muddatini 2025-yil 1-aprelga qadar uzaytirgan biroq 2024-yil 1-dekabrga qadar toʻliq qaytargan klasterlarga ushbu kredit boʻyicha foiz toʻlovlari (bank marjasidan tashqari) 2025-yil 1-martga qadar Jamgʻarma hisobidan qaytarib beriladi; 2023-yilgi paxta xom ashyosini yetishtirish xarajatlari uchun klasterlarga ajratilgan imtiyozli kreditlarning, mos ravishda Jamgʻarmaning tijorat banklariga ajratgan kredit resurslarining qoldigʻini qaytarish muddati tijorat banklarining ijobiy xulosasi asosida 2025-yil 1-aprelga qadar uzaytiriladi. 2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar hokimlari va qishloq xoʻjaligi vaziriga: klasterlarni tashkil etish va qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarni ularga biriktirishda talabgorlarning paxtachilik sohasidagi tajribasi, moddiy va moliyaviy salohiyati inobatga olinmaganligi; klaster faoliyati doirasida tuzilgan bitimlar boʻyicha oʻz majburiyatlarini surunkali ravishda bajarmay kelayotgan, tijorat banklari oldidagi kredit qarzlarini muntazam qaytarmayotgan, oʻz moliyaviy salohiyatini inobatga olmasdan yuqori kredit yukini yuzaga keltirgan, fermerlar bilan 2023-yilgi paxta xom ashyosi uchun hanuzgacha toʻliq hisob-kitob qilmagan klasterlar bilan ishlash va tegishli choralarni koʻrishda sustkashlik va masʼuliyatsizlikka yoʻl qoʻyilganligi; klasterlar zimmasiga turli yoʻnalishdagi samarasiz loyihalarni, ularning toʻgʻridan-toʻgʻri faoliyatiga bogʻliq boʻlmagan tadbirlarni amalga oshirishni yuklash orqali klasterlarning moliyaviy holatiga putur yetkazilganligi; elektron tarozi orqali qabul qilingan paxta xom ashyosi va ishlab chiqarilgan paxta tolasini avtomatlashgan majburiy hisobga olish tizimini joriy qilish va uni “Agroplatforma” axborot tizimiga integratsiya qilish boʻyicha ishlar yakunlanmaganligi koʻrsatib oʻtilsin. 3. Belgilansinki, 2024-yil 1-avgustdan boshlab Jamgʻarma kredit resurslari hisobidan tijorat banklari tomonidan ajratiladigan kreditlar boʻyicha klasterlar taʼsischilarining shaxsiy kafilligi qoʻshimcha ravishda rasmiylashtiriladi. 4. Quyidagilarga rozilik berilsin: a) boʻlib-boʻlib toʻlash sharti bilan sotib olingan va sotib olish qiymatining 35 foizi va undan yuqori qismi toʻlangan paxta tozalash zavodlari va paxta qabul qilish maskanlarini (keyingi oʻrinlarda — mulkiy majmua) jalb etiladigan kredit boʻyicha mulkiy majmua sifatida garovga qoʻyishga ruxsat berish. Bunda: mulkiy majmualarni sotib olish boʻyicha toʻlovlarning qolgan qismini amalga oshirish taʼminoti sifatida sugʻurta kompaniyasining toʻlovni amalga oshirmaslik sugʻurta polisi va (yoki) uchinchi shaxs kafilligi yoxud boshqa bank kafolati taqdim etiladi; kredit qarzdorligi hisobiga mulkiy majmualar garov mulki sifatida tijorat banklari tasarrufiga oʻtkazilganda, mulkiy majmuani savdolarga chiqarish ularning faoliyat turlarini saqlab qolish sharti bilan amalga oshiriladi; b) tugatilayotgan “Oʻzpaxtasanoat” AJning mulkiy majmualarini sotib olish boʻyicha klasterlar bilan tuzilgan oldi-sotdi shartnomalarida belgilangan toʻlov grafigi boʻyicha qarzdorliklar muddatini bir yilga uzaytirish. 5. Hisob palatasi boshchiligida Bosh prokuratura, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, Soliq qoʻmitasi, Jamgʻarma, tijorat banklari vakillaridan iborat Majburiyatlarni bajarmagan paxta-toʻqimachilik klasterlarining faoliyatini tartibga solish boʻyicha ishchi guruh tarkibi (keyingi oʻrinlarda — Ishchi guruh) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Vazirlar Mahkamasi (A. Aripov) bir hafta muddatda Ishchi guruhning asosiy vazifalarini belgilab bersin va uning faoliyatini muvofiqlashtirib borsin. Ishchi guruh ikki oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga amalga oshirilgan ishlar yuzasidan axborot kiritsin. 6. Klasterlarning toʻlovga qobiliyatsizligi ishtirokchi sifatidagi shaxsning aybi tufayli vujudga kelgan boʻlsa, klasterning mol-mulki yetarli boʻlmagan taqdirda bunday shaxs zimmasiga uning majburiyatlari boʻyicha subsidiar javobgarlik yuklatilishi mumkinligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga 2-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 8. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va viloyatlar hokimlari hamda qishloq xoʻjaligi vaziri I.Y. Abduraxmonov klasterlarning paxta xom ashyosini qayta ishlashdan tayyor mahsulot ishlab chiqarishgacha boʻlgan quvvatlari samarali ishlashini taʼminlash hamda yuzaga keladigan muammolarni bartaraf etish choralarini koʻrib borsin. Farmon ijrosini nazorat qilish, ijro uchun masʼul vazirlik va idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi Sh.M. Gʻaniyev zimmasiga yuklansin. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 26-fevraldagi “Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi faoliyatini tubdan takomillashtirish toʻgʻrisida”gi PF-6179-son Farmonida: a) 4-bandda: uchinchi xatboshi chiqarib tashlansin; toʻrtinchi va beshinchi xatboshilar tegishincha uchinchi va toʻrtinchi xatboshilar deb hisoblasin; b) 5-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “5. Quyidagilar Jamgʻarmaning asosiy vazifalari etib belgilansin: paxta xom ashyosi, bugʻdoy yetishtirish xarajatlari hamda paxta xom ashyosi xaridi yakuniy hisob-kitoblarini kreditlash; meva, uzum, sabzavot, kartoshka, poliz ekinlari, gul, koʻkatlar va dorivor oʻsimliklar, makkajoʻxori doni, dukkakli va moyli ekinlarni yetishtirish xarajatlarini kreditlash; meva-sabzavot mahsulotlarini qayta ishlovchi, saqlovchi va eksport qiluvchilarga yetishtirilgan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini xarid qilishda talab etiladigan aylanma mablagʻlarni toʻldirish uchun “revolver” kreditlar ajratish; yangi uzumzorlarni barpo qilish, koʻchat tayyorlash va “in-vitro” laboratoriyalarini ishga tushirish loyihalarini amalga oshirish uchun tijorat banklariga kredit resurslarini joylashtirish; ichki bozorda don va non mahsulotlari narxlari barqarorligini taʼminlash uchun zarur hajmdagi bugʻdoyni bozor narxlarida xarid qilish va birja savdolariga qoʻyish; zamonaviy va yuqori unumli qishloq xoʻjaligi texnikalarini imtiyozli lizing shartlarida yetkazib berishni moliyalashtirish; Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjetidan ajratilgan mablagʻlari hisobidan qishloq xoʻjaligi texnikasi lizing yoki kredit shartlarida xarid qilinganda ularning foiz xarajatlari, shuningdek, qishloq xoʻjaligi texnikasi va lazerli qurilmaga ega avtomatlashtirilgan yer tekislash agregati qiymatini qisman qoplash uchun subsidiya berish; tijorat banklariga joylashtirilgan maqsadli kredit resurslari va qarz mablagʻlaridan foydalanishni monitoring qilish; qishloq xoʻjaligini moliyalashtirish va hisob-kitob tizimini raqamlashtirish uchun zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish; rivojlangan xorijiy davlatlarning agrar sohani moliyalashtirish boʻyicha tajribasini oʻrganish va ularni mamlakatimizda joriy qilish”; v) 6-bandning “b” kichik bandi ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “paxta xom ashyosi, bugʻdoy, meva, uzum, sabzavot, kartoshka, poliz ekinlari, gul, koʻkatlar va dorivor oʻsimliklar, makkajoʻxori doni, dukkakli va moyli ekinlarni yetishtirish xarajatlarini hamda paxta xom ashyosi xaridi yakuniy hisob-kitobini kreditlash, shuningdek, meva-sabzavotlarni qayta ishlovchi, saqlovchi va eksport qiluvchilarga yetishtirilgan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini xarid qilishda talab etiladigan aylanma mablagʻlarni toʻldirish uchun “revolver” kreditlar ajratish hamda yangi uzumzorlarni barpo qilish, koʻchat tayyorlash va “in-vitro” laboratoriyalarini ishga tushirish loyihalarini amalga oshirish uchun tijorat banklariga resurs joylashtirish”; g) 13-bandning ikkinchi xatboshisidagi “Jamgʻarma tomonidan kompensatsiya va subsidiyalarni toʻlash Qishloq xoʻjaligi vazirligining buyurtmalari asosida” soʻzlari “Jamgʻarma tomonidan subsidiya toʻlash Iqtisodiyot va moliya vazirligining “Subsidiyalar” portali orqali” soʻzlari bilan almashtirilsin; d) 1-ilovaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: 1. J.A. Qoʻchqorov — Bosh vazir oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri, Kengash raisi 2. Sh.M. Gʻaniyev — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi, Kengash raisining oʻrinbosari 3. J.A. Xodjayev — Bosh vazir oʻrinbosari 4. I.Y. Abduraxmonov — qishloq xoʻjaligi vaziri 5. A.A. Xaitov — Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi raisi 6. A.A. Isroilov — Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasini boshqarish departamenti direktori, Kengash kotibi”; e) 2-ilovadagi “Qishloq xoʻjaligini texnika bilan jihozlashni moliyalashtirish shuʼbasi 2” bloki “Qishloq xoʻjaligini texnika bilan jihozlashni moliyalashtirish boʻlimi 2” bloki bilan almashtirilsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-dekabrdagi “Qishloq xoʻjaligida erkin bozor munosabatlarini yanada rivojlantirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-205-son Farmoni 5-bandining “b” kichik bandi birinchi xatboshisidagi “klasterlarga” soʻzi “klasterlar hamda paxta xom ashyosini qayta ishlash va ip kalava ishlab chiqarish zanjiriga ega toʻqimachilik korxonalariga” soʻzlari bilan almashtirilsin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 19-iyundagi “Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash xarajatlarini moliyalashtirishning uzluksizligini taʼminlash toʻgʻrisida”gi PF-98-son Farmonining 1-bandidagi “12 oy” soʻzlari “24 oy” soʻzlari bilan almashtirilsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-martdagi “Paxtachilik sohasida bozor tamoyillarini keng joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4633-son qarori 2-bandi “b” kichik bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “b) respublikaning barcha hududlarida fermer xoʻjaliklarining ixtiyoriy kooperatsiyalari tashkil etiladi”. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-martdagi “Gʻalla yetishtirish, xarid qilish va sotishga bozor tamoyillarini keng joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4634-son qarorining 6-bandi “a” kichik bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “a) Jamgʻarma kredit resurslari hisobidan tijorat banklari tomonidan fermer xoʻjaliklari, ijara huquqi mavjud boʻlgan yer uchastkasida bugʻdoy yetishtiruvchilar va urugʻchilik xoʻjaliklarining bugʻdoy yetishtirish xarajatlarini kreditlash uchun 12 oy muddatgacha bugʻdoyning normativ hosildorligi umumiy qiymatining: 40 foizigacha yillik 10 foizda (shundan, bank marjasi 2 foiz); 50 foizigacha yillik 12 foizda (shundan, bank marjasi 2 foiz) kreditlar ajratiladi. Bunda fermer xoʻjaliklari, yer maydonlariga egalik qilish huquqi boʻlgan bugʻdoy yetishtiruvchilar va urugʻchilik xoʻjaliklari agrotexnik tadbirlardan kelib chiqib, kredit mablagʻlaridan erkin foydalanadi hamda moddiy resurslar yetkazib beruvchilarni ixtiyoriy tanlaydi”. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 5-apreldagi “2023-yilda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqarish, qayta ishlashni kengaytirish va qoʻllab-quvvatlashning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-113-son qaroriga 4-ilovaning 20-pozitsiyasi “Ijro muddati” ustunidagi “2023-yil” soʻzlari “2023 — 2026-yillar” soʻzlari bilan almashtirilsin.