Patologik-anatomik tadqiqotlar oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2026-03-07)

Oʻzbekiston Respublikasining “Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq buyuraman: 1. Patologik-anatomik tadqiqotlar oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq patologik-anatomik tadqiqotlar oʻtkazish tartibini belgilaydi. 1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: patologoanatom — patologik-anatomik tadqiqotlarni oʻtkazuvchi mutaxassis; biopsiya — odam hayotligida undagi kasallikka tashxis qoʻyish maqsadida patologik-anatomik tadqiqotlar oʻtkazish; autopsiya — davolash-profilaktika muassasalarida vafot etgan shaxslarning oʻlim sabablarini aniqlash maqsadida patologik-anatomik tadqiqotlar oʻtkazish. 2. Patologik-anatomik tadqiqotlar faqat patologoanatom tomonidan oʻtkaziladi. 3. Patologik-anatomik tadqiqotlar biopsiya va autopsiya usullarida amalga oshiriladi. 4. Davolash-profilaktika muassasasida ambulator va statsionar sharoitda davolanayotgan bemorlarga toʻgʻri tashxis qoʻyish va ularni samarali davolash maqsadida tegishliligi boʻyicha Respublika patologik-anatomiya markazi, patologik-anatomiya boʻlimlari hamda hududiy patologik-anatomiya byurolarida (bundan buyon matnda patologik-anatomiya xizmati deb yuritiladi) biopsiya usulida patologik-anatomik tadqiqotlar oʻtkaziladi. 5. Davolash-profilaktika muassasalarida ambulator va statsionar sharoitda davolanayotgan bemorlardan olingan biopsiya materiali yoki jarrohlik amaliyoti jarayonida olingan toʻqima tegishli patologik-anatomiya xizmatiga kasallikni hujayraviy darajada aniqlash uchun yoʻllanma asosida taqdim qilinganda uni patologik-anatomiya xizmatining masʼul xodimi qabul qilib oladi. 6. Masʼul xodim qabul qilib olingan biopsiya materiali yoki jarrohlik amaliyoti jarayonida olingan toʻqima haqidagi maʼlumotlarni taqdim qilingan yoʻllanmaning tegishli qismiga yozib qoʻyadi. Ushbu maʼlumotlar laborant tomonidan yuritiladigan daftarga ham qayd qilinadi. 7. Patologoanatom patologik-anatomik tadqiqot oʻtkazish uchun taqdim etilgan biopsiya materiali yoki jarrohlik amaliyoti jarayonida olingan toʻqimadan mikropreparat tayyorlash uchun kesma oladi. 8. Patologoanatom olingan kesmani mikropreparat tayyorlash uchun yoʻllanma asosida laboratoriyaga topshiradi. 9. Laboratoriyaning masʼul xodimi topshirilgan kesmadan 10 kundan koʻp boʻlmagan muddatda mikropreparat tayyorlaydi. Mikropreparatni tayyorlash qoʻshimcha vaqt talab etgan taqdirda, mazkur muddat yana 10 kungacha uzaytirilishi mumkin. Bunda laboratoriyaning masʼul xodimi muddat uzaytirilganligi toʻgʻrisida shu kunning oʻzida patologoanatomni yozma ravishda xabardor qilishi shart. 10. Laboratoriyaning masʼul xodimi tayyorlangan mikropreparatni shu kunning oʻzida patologoanatomga topshirishi lozim. 11. Patologoanatom tayyorlangan mikropreparatni mikroskop yordamida tahlil qiladi va gistologik tashxis qoʻyadi. 12. Patologoanatom tomonidan qoʻyilgan tashxis va unga tegishli boshqa maʼlumotlar haqida yoʻllanmaning tegishli qismiga yozuv kiritiladi. 13. Yoʻllanmada koʻrsatilgan tashxis va boshqa maʼlumotlar laborant tomonidan yuritiladigan daftarga qayd etiladi va yoʻllanma tegishli davolash-profilaktika muassasasiga yuboriladi. 14. Davolash-profilaktika muassasasida kasallik oqibatida vafot etgan shaxsning murdasida autopsiya usulida patologik-anatomik tadqiqotlar oʻtkazish tegishliligi boʻyicha patologik-anatomiya xizmatlarida amalga oshiriladi. 15. Patologik-anatomiya xizmati masʼul xodimi murdani qabul qilib olishda uning kasallik tarixida qayd etilgan tashxisga asosan murdani qabul qilib oladi. Bunda masʼul xodim tomonidan murdaning tashqi koʻrinishi koʻrikdan oʻtkaziladi. 16. Patologoanatom patologik-anatomik tadqiqotini boshlashdan oldin murdani tashqi holatini koʻrikdan oʻtkazadi. Koʻrikdan oʻtkazish jarayonida jarohat va sinish belgilari mavjudligi aniqlanmasa, patologoanatom tadqiqotni davom ettiradi. 17. Koʻrikdan oʻtkazish jarayonida jarohat va sinish belgilari mavjudligi aniqlangan hollarda, patologoanatom murdada patologik-anatomik tadqiqotini oʻtkazishni rad etadi va bu haqda patologik-anatomiya xizmati rahbarini xabardor qiladi. 18. Patologoanatom murdaning tegishli tana qismini yoradi va murdaning ichki aʼzolarini birma-bir koʻrikdan oʻtkazadi. 19. Murdaning ichki aʼzolarini koʻrikdan oʻtkazishda gistologik tadqiqot uchun har bir ichki organdan 1 santimetrdan katta boʻlmagan hajmdagi namunalar kesib olinadi. Agar davolash-profilaktika muassasasida vafot etgan shaxsning kasallik tarixida u yuqumli kasalliklar oqibatida vafot etganligi koʻrsatilgan boʻlsa, shuningdek, tadqiqotni oʻtkazayotgan patologoanatom murdada yuqumli virus va mikroblar mavjudligiga shubha qilgan hollarda, virusologik va bakteriologik tekshiruv uchun namunalar olinadi. 20. Kesib olingan namunalar shu vaqtning oʻzida tegishliligi boʻyicha gistologik, virusologik yoki bakteriologik laboratoriyaga tekshirish uchun topshiriladi. 21. Topshirilgan namunalar tegishli laboratoriya tomonidan 7 kundan koʻp boʻlmagan muddatda laborator tekshiruvdan oʻtkaziladi. Topshirilgan namunalarning laborator tekshiruvi qoʻshimcha vaqt talab etgan taqdirda, mazkur muddat yana 10 kungacha uzaytirilishi mumkin. Bunda laborator tekshiruvni amalga oshirayotgan masʼul xodim muddat uzaytirilganligi toʻgʻrisida shu kunning oʻzida patologoanatomni yozma ravishda xabardor qilishi shart. 22. Laboratoriya oʻtkazilgan laborator tekshiruv yakunlangan vaqtdan boshlab 1 kun ichida tekshiruv natijalari boʻyicha tegishli patologoanatomga yozma ravishda xulosa taqdim etishi lozim. 23. Patologoanatom tomonidan shu vaqtning oʻzida Patologik-anatomik tadqiqoti bayonnomasi rasmiylashtiriladi. 24. Patologoanatom bayonnomada murdaning har bir organ va toʻqimalarida kuzatilgan morfologik oʻzgarishlar hamda laboratoriya tekshiruvi uchun olingan namunalar bilan bogʻliq maʼlumotlarni, shuningdek, murdaning kasallik tarixidagi maʼlumotlarni aniq koʻrsatishi shart. Bunda patologoanatom murdaga oid boshqa maʼlumotlarni ham bayonnomaga qoʻshimcha sifatida kiritishi mumkin. 25. Laborator tekshiruv natijalari olingandan keyin patologoanatom tomonidan tahlil qilinadi hamda oʻtkazilgan patologik-anatomik tadqiqoti boʻyicha yakuniy tashxis Patologik-anatomik tadqiqoti bayonnomasida rasmiylashtiriladi. 26. Bayonnoma patologik-anatomik tadqiqotni oʻtkazgan patologoanatom, mutaxassislar hamda tegishli boʻlim mudiri tomonidan imzolanadi. 27. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi.