Isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlarini ishlab chiqarishni va ularning aylanmasini nazorat qilish boʻyicha “tahlika-tahlil” tizimini joriy etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2026-01-19)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish inspeksiyasi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” 2019-yil 5-fevraldagi PQ-4162-son qarori ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlarini ishlab chiqarishni va ularning aylanmasini nazorat qilish boʻyicha “tahlika-tahlil” tizimini joriy etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin: isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlarini ishlab chiqaruvchilar, shuningdek, alkogol mahsulotlarini ulgurji savdosi bilan shugʻullanuvchi tashkilotlarda mahsulot ishlab chiqarilishi va ularning aylanmasi sohasida huquqbuzarlik xavfini avtomatik tarzda inson omili aralashmagan holda tahlil qilish; tadbirkorlik subyektlari tomonidan litsenziya talablari va shartlariga rioya etilishini toʻliq tahlil qilish hamda yakuniy natijalarni balli tizim orqali huquqbuzarlik xavfi darajasini baholash; tizim maʼlumotlari asosida shakllantirilgan roʻyxatga asosan tashkilotlarda tekshirish oʻtkazish yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilga murojaat qilish tartibi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi: ikki oy muddatda isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlarini ishlab chiqarishni va ularning aylanmasini nazorat qilish maqsadida “tahlika-tahlil” tizimi ishlab chiqilishini hamda Moliya vazirligi huzuridagi Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish inspeksiyasi faoliyatiga 2020-yil 1-maydan joriy etilishini; 2020-yil 1-iyulga qadar “tahlika-tahlil” tizimida oʻzaro axborot almashinuvi tartib-taomillarini yoʻlga qoʻyish maqsadida Moliya vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi va Davlat bojxona qoʻmitasining axborot tizimlari hamda “Asl belgisi” mahsulotlarni markirovkalash va kuzatib borish milliy axborot tizimi bilan integratsiyalashuvini taʼminlasin. 3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining moliya-iqtisodiyot va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — iqtisodiyot va sanoat vaziri J.A. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish hamda vinochilikni rivojlantirish agentligida (keyingi oʻrinlarda — Agentlik) isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlarini ishlab chiqarishni va ularning aylanmasini nazorat qilish boʻyicha “tahlika-tahlil” tizimini (keyingi oʻrinlarda tizim deb ataladi) joriy etish tartibini belgilaydi. 2. Tizimda isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlarini ishlab chiqaruvchilar, shuningdek, alkogol mahsulotlarini ulgurji savdosi bilan shugʻullanuvchi tashkilotlarda (keyingi oʻrinlarda tashkilotlar deb ataladi) mahsulot ishlab chiqarilishi va ularning aylanmasi sohasida huquqbuzarlik (keyingi oʻrinlarda huquqbuzarlik deb ataladi) xavfi avtomatik tarzda inson omili aralashmagan holda tahlil qilish orqali amalga oshiriladi. Agentlik tomonidan tizimda maʼlumotlarni kiritish va tahlil etish ushbu Nizomga ilovaga muvofiq sxema boʻyicha amalga oshiriladi. 3. Tizim Agentlikdagi mavjud ichki hamda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi va Davlat bojxona qoʻmitasi tomonidan taqdim etilgan tashqi maʼlumotlarga asosan quyidagi yoʻnalishlarda: isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlari ishlab chiqarish, shuningdek, alkogol mahsulotlarining ulgurji savdosi faoliyatini amalga oshirish boʻyicha litsenziya talablari va shartlarining buzilishini; isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlarini ishlab chiqarish uchun sarflangan xom ashyo va yordamchi materiallarning tayyor mahsulotga nisbatan mutanosibligini; isteʼmol etil spirtini ishlab chiqaruvchi korxonalarda ishlab chiqarilgan mahsulot namunalarining sinovdan oʻtkazish natijalari boʻyicha muntazam ravishda (bir yil davomida ikki va undan ortiq marta) qayta ishlab chiqarish jarayoniga qaytarilishini; Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash boʻyicha respublika degustatsiya komissiyasining Alkogolli mahsulotlarning xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik reglament talablariga muvofiq emasligi toʻgʻrisidagi qarorini; isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlarini ishlab chiqarish va ularning aylanmasi bilan bogʻliq hisobotlar boʻyicha muntazam ravishda qayta hisob-kitoblarning amalga oshirilganligini; mahsulotlarni saqlash, transportda tashish va realizatsiya qilishda hujjatlar boʻlmasligi holatlarini; tashkilotlar hisobot davri mobaynida dastlab roʻyxatga olingan yuridik manzilini yoki texnologik jihozlarni muntazam ravishda oʻzgartirib borilganligini; ishlab chiqarilgan isteʼmol va texnik etil sirti, alkogol va tamaki mahsulotlarini markirovkasiz yoki qalbaki aksiz markali mahsulotlarni realizatsiya qilish holatlarini; jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan aynan bir tashkilot faoliyatidan noroziligi haqidagi murojaatlarni tahlil qiladi. 4. Tizim mazkur Nizomning 3-bandida belgilangan yoʻnalishlarga asosan tadbirkorlik subyektlari tomonidan litsenziya talablari va shartlariga rioya etilishini toʻliq tahlil qiladi hamda yakuniy natijalarni balli tizim orqali huquqbuzarlik xavfi darajasini baholaydi. Huquqbuzarlik xavfi darajasining balli tizimi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil (keyingi oʻrinlarda vakolatli organ deb ataladi) bilan kelishilgan holda Agentlikning buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. 5. Tizim orqali tashkilotlarda huquqbuzarlik xavfi darajasi balli tizimda tahlillar davomida aniqlangan kamchiliklar soni va ogʻirlik darajasidan kelib chiqib amalga oshiriladi. 6. Agentlik tomonidan tizim maʼlumotlari asosida shakllantirilgan tashkilotlarda huquqbuzarlik xavfi darajasi tahlili muntazam oʻtkazib boriladi. 7. Aniqlangan holatlar yuzasidan Agentlik tomonidan tashkilotlarda huquqbuzarlik sodir etish xavfi darajasidan kelib chiqib, tekshirish oʻtkazish yuzasidan belgilangan tartibda vakolatli organga murojaat qilinadi. 8. Tizim tahlili natijalariga koʻra xavflilik darajasidan kelib chiqib, tadbirkorlik subyektlari uch toifaga boʻlinadi: huquqbuzarlik sodir etish xavfi yuqori boʻlgan tashkilotlar; huquqbuzarlik sodir etish xavfi oʻrtacha boʻlgan tashkilotlar; huquqbuzarlik sodir etish xavfi past boʻlgan tashkilotlar. 9. Agentlik tomonidan huquqbuzarlik sodir etish xavfi yuqori, oʻrtacha yoki past boʻlgan tashkilotlar roʻyxati tizim maʼlumotlari asosida shakllantiriladi. 10. Tizim maʼlumotlari asosida shakllantirilgan roʻyxatga asosan huquqbuzarlik sodir etish xavfi yuqori tashkilotlarda tekshirish oʻtkazish yuzasidan vakolatli organga murojaat qilinadi. 11. Tizim maʼlumotlari asosida shakllantirilgan roʻyxatda keltirilgan tashkilotlarga Agentlik tomonidan huquqbuzarlik sodir etish xavfi oʻrtachaligi toʻgʻrisida aniqlangan tafovut hamda kamchiliklar batafsil bayon qilingan holda yozma ravishda xabarnoma yuboriladi. Aniqlangan tafovut va kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan tashkilotlar tomonidan aniqlashtirilgan qayta maʼlumot hamda asoslantiruvchi hujjatlar taqdim etilmaganda yoki taqdim etilgan maʼlumotlarda huquqbuzarliklar bartaraf etilmaganligi aniqlanganda, Agentlik tekshirish oʻtkazish yuzasidan vakolatli organga murojaat qiladi. 12. Agentlik tomonidan huquqbuzarlik sodir etish xavfi past boʻlgan tashkilotlarga aniqlangan tafovut hamda kamchiliklar batafsil bayon qilingan holda yozma ravishda xabarnoma yuboriladi va ular faoliyati tekshirilmaydi. 13. Huquqbuzarlik sodir etish xavfni tahlil etish natijalaridan norozi boʻlgan shaxslar yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilishga haqli. 14. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. Bosqich Subyektlar Mexanizm Muddatlar 1-bosqich Oʻzbekiston Respublikasi Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish hamda vinochilikni rivojlantirish agentligi Isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlarini ishlab chiqarishni va ularning aylanmasini nazorat qilish boʻyicha “tahlika-tahlil” tizimiga ishlab chiqaruvchi va savdo tashkilotlari tomonidan kiritilgan maʼlumotlarni tahlil qilib boradi. Ish kunlari 2-bosqich 1. Davlat soliq qoʻmitasi 2. Davlat bojxona qoʻmitasi 1. Isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi korxonalar hamda alkogol mahsulotlari ulgurji savdosi tashkilotlari tomonidan taqdim etilgan soliq hisobotlarining maʼlumotlarini Agentlikga elektron koʻrinishda taqdim etadi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi hududiga import qilingan isteʼmol va texnik etil spirti, alkogol va tamaki mahsulotlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni elektron koʻrinishda Agentlikga taqdim etadi. 1. Soliq hisobotlari taqdim etilgan kun2. Import qilingandan keyingi ish kuni 3-bosqich Oʻzbekiston Respublikasi Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish hamda vinochilikni rivojlantirish agentligi Taqdim etilgan maʼlumotlar asosida korxonalar tomonidan litsenziya talablariga rioya etilishini tahlil qiladi hamda yakuniy natijalarni balli tizimi orqali huquqbuzarlik xavfi darajasini baholaydi. Har oyda, hisobot oyidan keyingi oyning 5 sanasigacha 4-bosqich Oʻzbekiston Respublikasi Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish hamda vinochilikni rivojlantirish agentligi Huquqbuzarlik sodir etish xavfi darajasidan kelib chiqib, zarur hollarda tekshirish oʻtkazish yuzasidan belgilangan tartibda vakolatli organga murojaat qiladi. 1 (bir) ish kunida 5-bosqich Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil Agentlikning murojaatini koʻrib chiqib, tekshirishga ruxsat etish yoki etmaslik masalasini hal qiladi. Belgilangan tartibda 6-bosqich Oʻzbekiston Respublikasi Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish hamda vinochilikni rivojlantirish agentligi Vakolatli organning ruxsati asosida korxonani qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tekshiradi va natijalari asosida tegishli choralarni koʻradi. Belgilangan tartibda