Ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini inventarizatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomani tasdiqlash haqida
(order, 2024-08-19)

Oʻzbekiston Respublikasining “Radiatsiyaviy xavfsizlik toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2009-yil 13-avgustdagi 231-sonli “Radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar, shuningdek yadroviy materiallar aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga asosan buyuraman: 1. Ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini inventarizatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasining “Radiatsiyaviy xavfsizlik toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2009-yil 13-avgustdagi 231-sonli “Radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar, shuningdek yadroviy materiallar aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq, ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini inventarizatsiyadan oʻtkazish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Yoʻriqnomada quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: ionlashtiruvchi nurlanish manbai (INM) — oʻzidan ionlashtiruvchi nurlanish chiqaruvchi yoki chiqarishga qodir boʻlgan qurilma va (yoki) radioaktiv modda; INM aylanishi subyekti — Oʻzbekiston Respublikasi hududida qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini qazib olish, ishlab chiqarish, hosil qilish, qayta ishlash, ulardan foydalanish, ularni saqlash, ularga xizmat koʻrsatish, ularni tashish, shu jumladan ularning Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali olib oʻtilishi, zararsizlantirilishi va koʻmib tashlanishi boʻyicha INM aylanishi sohasidagi faoliyatni amalga oshiradigan yuridik shaxslar; radioaktiv moddalar — ionlashtiruvchi nurlanishni tarqatadigan, yadroviy materiallar jumlasiga kirmaydigan moddalar; radioaktiv chiqindilar — keyinchalik foydalanish uchun moʻljallanmagan, tarkibidagi radionuklidlarning aktivlik darajasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan koʻrsatkichlardan yuqori boʻlgan har qanday agregat holatidagi moddalar; radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar aylanishi subyektlari — Oʻzbekiston Respublikasi hududida qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilarni qazib olish, ishlab chiqarish, hosil qilish, qayta ishlash, ulardan foydalanish, ularni saqlash, ularga xizmat koʻrsatish, ularni tashish, shu jumladan ularning Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali olib oʻtilishi, zararsizlantirilishi va koʻmib tashlanishi boʻyicha radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar aylanishi sohasidagi faoliyatni amalga oshiradigan yuridik shaxslar. 2. INMlar inventarizatsiyadan quyidagi maqsadlarda oʻtkaziladi: respublika, idoraviy va mintaqaviy darajada INMlar aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tizimining birlamchi maʼlumotini shakllantirish; INM aylanishi subyektlarida INMning mavjud miqdorini aniqlash; INMning nobudgarchiligi, ulardan ruxsat berilmagan foydalanish va ularni talon-toroj qilishning oldini olishni taʼminlash; INMning mavjudligi va ular saqlanadigan joylarning oʻzgarishi toʻgʻrisida davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlarga xolisona va ishonchli axborot taqdim etish. 3. INM aylanishi subyektlari tomonidan: radioaktiv moddalar hamda ular joylashgan joylar — yiliga bir marta; radioaktiv chiqindilar va ular saqlanadigan va koʻmiladigan punktlar hamda radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar aylanishi subyektlari kuzatuv chegarasida joylashgan radionuklidlar bilan zararlangan hududlar — besh yilda bir marta inventarizatsiyadan oʻtkazilishi kerak. 4. Radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar aylanishi subyektlarining tashkiliy-huquqiy shakli oʻzgargan, u tugatilgan yoki qayta tashkil qilingan, radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar bilan ishlash butunlay toʻxtatilgan, oʻgʻirlik, radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar turgan yoki saqlanadigan punktlarga (joylarga) ruxsat berilmagan taʼsir oʻtkazish aniqlangan taqdirda, favqulodda holatlar oqibatlari bartaraf qilingandan keyin radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar navbatdan tashqari inventarizatsiyadan oʻtkaziladi. 5. Inventarizatsiyadan oʻtkazishdan oldin INM aylanishi subyekti rahbari INMlarni inventarizatsiyadan oʻtkazish uchun masʼul shaxslar tayinlanadi va INMlar bilan muomalada boʻlish uchun yetarli malakaga ega boʻlgan mutaxassislardan tashkil topgan INMlarni inventarizatsiyadan oʻtkazish komissiyasini shakllantiradi. 6. INM aylanishi subyekti tomonidan inventarizatsiyadan oʻtkazishda: radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilarning mavjud miqdori hamda holati aniqlanadi; radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilarning mavjud miqdori buxgalteriya hisobidagi maʼlumotlar bilan solishtiriladi; radioaktiv moddalarning ularning pasport hujjatlaridagi maʼlumotlariga muvofiqligi tekshiriladi; INMlarni inventarizatsiyadan oʻtkazish boʻyicha tegishli hujjatlar toʻldiriladi va ularning yuborilishi taʼminlanadi. 7. INM aylanishi subyektlari tomonidan: radioaktiv moddalar hamda ular joylashgan joylar inventarizatsiyadan oʻtkazilishi natijasi boʻyicha maʼlumot — mazkur Yoʻriqnomaning 1-ilovaga muvofiq shaklda; radioaktiv chiqindilar hamda ular saqlanadigan va koʻmiladigan punktlar inventarizatsiyadan oʻtkazilishi natijasi boʻyicha maʼlumot — mazkur Yoʻriqnomaning 2-ilovasiga muvofiq shaklda; radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar aylanishi subyektlari kuzatuv chegarasida joylashgan radionuklidlar bilan zararlangan hududlar inventarizatsiyadan oʻtkazilishi natijasi boʻyicha maʼlumot — mazkur Yoʻriqnomaning 3-ilovasiga muvofiq shaklda rasmiylashtiriladi. 8. INM aylanishi subyektlari tomonidan oʻtkazilgan inventarizatsiya natijalari boʻyicha rasmiylashtirilgan maʼlumotlar kuzatuv xati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasiga joriy yilning 1-fevraligacha yuboriladi. 9. Mazkur Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Ichki ishlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Fanlar akademiyasi bilan kelishilgan.