Yaylovlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanishning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(decree, 2025-09-22)

Yaylovlarni muhofaza qilish, ulardan samarali va oqilona foydalanishni tashkil etish, yaylov xoʻjaligini rivojlantirishni yangi bosqichga olib chiqish, sohada boshqaruvning ixcham va samarali tizimini joriy etish, chorvachilik xoʻjaliklarining yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarini eʼtirof etish maqsadida: 1. Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Ipakchilik va jun sanoatini rivojlantirish qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Ipakchilik qoʻmitasi) tugatilsin. Ipakchilik qoʻmitasining: yaylovlarni boshqarishga oid vazifa va funksiyalari — Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasiga (keyingi oʻrinlarda — Veterinariya qoʻmitasi); pilla yetishtirish va ipakchilik sohasini rivojlantirishga oid vazifa va funksiyalari — Yengil sanoatni rivojlantirish agentligi hamda “Oʻzbekipaksanoat” uyushmasiga; Qorakoʻlchilik va choʻl ekologiyasi ilmiy-tadqiqot instituti hamda Buxoro choʻl-yaylov ozuqabop oʻsimliklar urugʻchiligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi — Veterinariya qoʻmitasi tizimiga; Ipakchilik ilmiy-tadqiqot instituti va Oʻzbekiston tabiiy tolalar ilmiy-tadqiqot instituti — Yengil sanoatni rivojlantirish agentligi tizimiga oʻtkazilsin; Ipakchilik qoʻmitasi balansida boʻlgan moddiy-texnik baza (davlat aktivlari) Yengil sanoatni rivojlantirish agentligiga foydalanish uchun beriladi. 2. Veterinariya qoʻmitasi raisining chorvachilik va yaylov xoʻjaligini rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari lavozimi kiritilsin va quyidagilar uning asosiy vazifalari etib belgilansin: yaylov yerlaridan samarali va maqsadli foydalanish, ularni muhofaza qilish, oʻsimliklar tabiiy plantatsiyalarini yaratishga qaratilgan chora-tadbirlar ishlab chiqish; yaylovlarda oʻsimliklar urugʻchiligini rivojlantirish, yaylov yerlarini ijaraga berishni tashkil etish, shartnomaviy munosabatlarni monitoring qilish; qorakoʻl zotining genofondini saqlash, takror koʻpaytirish va takomillashtirish, seleksiya-naslchilik rejalarini amaliyotga tatbiq etish hamda infratuzilmalarni yaxshilash boʻyicha takliflar ishlab chiqish. 3. Quyidagilar: Veterinariya qoʻmitasi muassisligida davlat muassasasi shaklida Qoraqalpogʻiston, Buxoro, Jizzax, Qashqadaryo, Navoiy, Samarqand va Surxondaryo yaylov xoʻjaliklari (keyingi oʻrinlarda — hududiy yaylov xoʻjaliklari); Veterinariya qoʻmitasi markaziy apparati tuzilmasida Yaylov xoʻjaligini rivojlantirish boshqarmasi tashkil etilsin. Ipakchilik qoʻmitasiga berilgan yaylov yerlari doimiy foydalanish huquqi bilan 1-ilovaga muvofiq hududiy yaylov xoʻjaliklariga oʻtkazilsin. Veterinariya qoʻmitasi, Kadastr agentligi, “Oʻzbekkosmos” agentligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi hamda viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda 2025-yil oxiriga qadar yaylov yerlarini xatlovdan oʻtkazib, ularning amaldagi va davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan maydoni oʻzaro muvofiq boʻlishini taʼminlasin. 4. Yaylov yerlaridan samarali foydalanishni tashkil etish va ularni muhofaza qilish, qorakoʻlchilik, teri va jun sanoati sohalarini yanada rivojlantirish boʻyicha respublika komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — Respublika komissiyasi) tashkil etilsin va uning tarkibi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Quyidagilar Respublika komissiyasining asosiy vazifalari etib belgilansin: yaylov yerlaridan samarali va oqilona foydalanishni tashkil etish, qorakoʻlchilik sohasida davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, ushbu yoʻnalishdagi tadbirkorlik subyektlarining oʻzaro hamkorligini taʼminlash; qorakoʻlchilik sohasini rivojlantirish bilan bogʻliq masalalarni muntazam ravishda muhokama qilib borish hamda bu boradagi mavjud muammolarni hal qilishga qaratilgan choralar koʻrib borish; qorakoʻlchilik sohasini qoʻllab-quvvatlash boʻyicha takliflar ishlab chiqish hamda yaylov ozuqabop ekinlar urugʻchiligini rivojlantirishga doir chora-tadbirlarni belgilash; soha faoliyatini ilmiy asosda yoʻlga qoʻyish, ilmiy-tadqiqotlar, innovatsion ishlanmalar va seleksiya-naslchilik ishlari natijalari amaliyotga keng koʻlamda joriy etilishini taʼminlash. 5. Belgilab qoʻyilsinki: a) hududiy yaylov xoʻjaliklari yaylov yerlarini boshqarish va ulardan foydalanish, oʻzlariga doimiy foydalanish huquqi bilan berilgan yaylovlarni ijaraga berish sohasida oʻrmon xoʻjaliklari uchun belgilangan huquq va majburiyatlardan foydalanadi; b) yaylovlar chorvachilik va boshqa xoʻjaliklarga Respublika komissiyasining qaroriga asosan toʻgʻridan-toʻgʻri ijaraga berilishi mumkin, bunda: talabgor mazkur Farmon kuchga kirgan sanada yoki 2020-yil 1-sentabr holatida tegishli yaylov yeriga nisbatan ijara, doimiy foydalanish yoki doimiy egalik qilish huquqiga ega boʻlishi lozim; talabgor tegishli yaylovdan uzoq yillar samarali va oqilona foydalangan boʻlishi, mazkur holat joyiga chiqqan holda tuziladigan dalolatnoma bilan tasdiqlanishi kerak; Respublika komissiyasining mazkur masaladagi barcha qarorlari 2025-yil oxirigacha boʻlgan muddatda qabul qilinishi va jamoatchilik tanishishi uchun eʼlon qilinishi kerak; qolgan yaylovlar jismoniy va yuridik shaxslarga oʻrmon fondi yerlari uchun belgilangan tartibda “E-auksion” savdo platformasida elektron onlayn auksion savdolari orqali yoki Veterinariya qoʻmitasi bilan qonunchilikda belgilangan tartibda tuziladigan davlat-xususiy sheriklik shartnomalariga muvofiq ijaraga beriladi; v) yaylovlar qirq toʻqqiz yilgacha ijaraga beriladi; g) ijara shartnomalari Respublika komissiyasining qarori yoki elektron onlayn auksion savdolari natijalari toʻgʻrisidagi bayonnomaga asosan hududiy yaylov xoʻjaliklari bilan tuziladi va kadastr organlarida oʻrmon fondi yerlari uchun belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkaziladi; d) yaylov yerlari uchun ijara toʻlovlari hamda elektron onlayn auksion savdolari natijalariga koʻra yaylovlarga ijara huquqini olish uchun toʻlanadigan mablagʻlar operator xarajatlari chegirib tashlangan holda Veterinariya xizmati va chorvachilikni rivojlantirish jamgʻarmasiga oʻtkazilib, uning alohida hisobi yuritiladi; e) hududiy yaylov xoʻjaliklarining doimiy foydalanishdagi yaylov yer maydonlari soliq solinadigan bazaga kiritilmaydi. 6. Iqtisodiyot va moliya vazirligi ikki oy muddatda ushbu Farmonning 5-bandi “e” kichik bandidan kelib chiqib Soliq kodeksiga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishni nazarda tutuvchi qonun loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 7. Veterinariya qoʻmitasi Raqamli texnologiyalar vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda 2025-yil 1-dekabrga qadar yaylovlardan samarali foydalanishni nazarda tutuvchi “E-yaylov” elektron platformasini ishga tushirsin. Bunda Respublika komissiyasi (J. Xodjayev) Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi, Kadastr agentligi, Oʻzgidromet va “Oʻzbekkosmos” agentligining yaylov yer maydonlariga doir avtomatlashtirilgan axborot tizimlari Veterinariya qoʻmitasining “E-yaylov” elektron platformasiga integratsiya qilinishini taʼminlasin. 8. Veterinariya qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi tegishli vazirlik va idoralar bilan birgalikda 2025 — 2027-yillarda mavjud geobotanik tadqiqotlarni amalga oshirib, qayta baholashni va yerlarning haqiqiy normativ qiymati aniqlanishini taʼminlasin. Bunda yaylov yerlarining konturlar va foydalanuvchilar kesimidagi elektron xaritalari ishlab chiqilsin va Qishloq xoʻjaligi vazirligining yagona geoaxborot tizimiga kiritilsin. 9. Respublika komissiyasi (J Xodjayev) ikki oy muddatda 2025 — 2027-yillarga moʻljallangan yaylov yerlarini degradatsiyadan chiqarish va ulardan barqaror foydalanishni taʼminlash boʻyicha milliy dasturni tasdiqlash uchun Hukumatga kiritsin. Bunda quyidagilar nazarda tutilsin: yaylovlardan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilish, saqlash va takror koʻpaytirish maqsadida yaylov almashinuvini taʼminlash; yer egalari tomonidan yaylovlarda qimmatli ozuqabop oʻsimlik turlaridan boʻlgan izen, teresken, quyrovuq, kamforosma, choʻgʻon, erkak oʻt, oq (qora) saksovul ekilishini tashkil qilish; yaylov yerlari boʻyicha yaylovlar almashinishining kalendar rejasi va chorva mollarini oʻtlatishning eng koʻp yoʻl qoʻyiladigan foydalanish normalarini tasdiqlash va monitoring qilish tizimini joriy etish; qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarning ijara huquqini auksion orqali sotishdan tushgan tushumning bir qismini oʻsimliklarga kimyoviy va biologik ishlov berish, oʻsimliklarni himoya qilish, ozuqabop oʻsimliklarni yetishtirish va yaylov degradatsiyasining oldini olish tadbirlariga yoʻnaltirish tizimini joriy qilish. 10. Belgilansinki: Veterinariya qoʻmitasi Ipakchilik qoʻmitasining barcha huquqlari, majburiyatlari va shartnomalari boʻyicha huquqiy vorisi hisoblanadi, bundan pilla yetishtirish va ipakchilik sohasini rivojlantirishga oid huquqlar, majburiyatlar va shartnomalar mustasno; yangi kiritilayotgan Veterinariya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari lavozimi, Yaylov xoʻjaligini rivojlantirish boshqarmasi va hududiy yaylov xoʻjaliklarining shtat birliklari tugatilayotgan Ipakchilik qoʻmitasining 26 ta shtat birligi hamda Veterinariya qoʻmitasining mavjud shtat birliklari doirasida shakllantiriladi. Toshkent shahri Yakkasaroy tumani Shohjahon koʻchasi 1b-uy manzilidagi bino Veterinariya qoʻmitasiga operativ boshqaruv huquqi asosida oʻtkaziladi. 11. Qishloq xoʻjaligi vazirligi: a) bir oy muddatda Veterinariya qoʻmitasi va Davlat aktivlarini boshqarish agentligi bilan birgalikda Ipakchilik qoʻmitasini tugatish bilan bogʻliq tashkiliy vazifalarni yakuniga yetkazsin; b) quyidagilarni: ikki oy muddatda “Oʻzbekipaksanoat” uyushmasi bilan birgalikda Ipakchilik qoʻmitasiga berilgan tutzorlardan samarali foydalanish boʻyicha takliflarni; ikki oy muddatda Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda hududiy yaylov xoʻjaliklari faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi Hukumat qarori loyihasini; uch oy muddatda yaylovlarni ijaraga berish tartibini, ijarachilarning yaylovlardan oqilona foydalanishi, yaylov degradatsiyasining oldini olish va oʻsimlik dunyosini takror koʻpaytirish sohasidagi majburiyatlarini belgilovchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini; uch oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflarni; olti oy muddatda “Yaylovlar toʻgʻrisida”gi Qonunning yangi tahriri loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim farmonlariga 3-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 13. Mazkur Farmonning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul etib Bosh vazir oʻrinbosari J.A. Xodjayev, qishloq xoʻjaligi vaziri I.Yu. Abdurahmonov hamda Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi raisi B.T. Norqobilov belgilansin. Farmon ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin. Hududiy yaylov xoʻjaliklariTumanlar nomiYaylov yer maydoni, ming gektarQoraqalpogʻiston RespublikasiQoraqalpogʻiston yaylov xoʻjaligiBeruniy tumani264,9Toʻrtkoʻl tumani549Amudaryo tumani6Ellikqalʼa tumani317,4Qoraoʻzak tumani373,8Chimboy tumani39Taxtakoʻpir tumani1 353,7Kegeyli tumani15,3Nukus tumani10Boʻzatov tumani70,2Taxiatosh tumani0,7Xoʻjayli tumani6Shumanay tumani18,5Qonlikoʻl tumani8,7Qoʻngʻirot tumani1 294,6Moʻynoq tumani120Jami:16 ta4 447,8Buxoro viloyatiBuxoro yaylov xoʻjaligiOlot tumani133,1Qorovulbozor tumani107,8Kogon tumani5,1Buxoro tumani24,8Qorakoʻl tumani319,8Jondor tumani326,6Gʻijduvon tumani268,1Peshku tumani766,5Shofirkon tumani149,9Romitan tumani179,5Vobkent tumani2Jami:11 ta2 283,2Jizzax viloyatiJizzax yaylov xoʻjaligiForish tumani366,6Gʻallaorol tumani62,1Baxmal tumani38,6Zomin tumani85,1Zarbdor tumani2,3Arnasoy tumani3,8Mirzachoʻl tumani3,49Zafarobod tumani4,6Yangiobod tumani21,6Sharof Rashidov tumani29,7Jizzax shahar1,6Jami:11 ta619,5Qashqadaryo viloyatiQashqadaryo yaylov xoʻjaligiMirishkor tumani209,6Kasbi tumani4,7Muborak tumani222,5Koson tumani59,3Nishon tumani94,5Qarshi tumani8,02Chiroqchi tumani27Koʻkdala tumani54Kitob tumani39,1Shahrisabz tumani21,8Yakkabogʻ tumani39,1Qamashi tumani56,7Gʻuzor tumani166,03Dehqonobod tumani177Jami:14 ta1 179,75Navoiy viloyatiNavoiy yaylov xoʻjaligiTomdi tumani1 914,3Uchquduq tumani2263Konimex tumani1 066,5Nurota tumani386,6Gʻozgʻon shahar51,5Navbahor tumani99,2Xatirchi tumani53,6Karmana tumani45,2Qiziltepa tumani120,6Jami:9 ta6 000,3Samarqand viloyatiSamarqand yaylov xoʻjaligiNurobod tumani336,9Paxtachi tumani85,5Narpay tumani4,7Kattaqoʻrgʻon tumani42,9Pastdargʻom tumani7Qoʻshrabot tumani129,4Payariq tumani40,9Urgut tumani40,9Jami:8 ta688,2Surxondaryo viloyatiSurxondaryo yaylov xoʻjaligiJarqoʻrgʻon tumani22Qumqoʻrgʻon tumani123Shoʻrchi tumani42,4Oltinsoy tumani19,4Denov tumani30,1Uzun tumani35,1Termiz tumani11Bandixon tumani40,3Sherobod tumani116,3Boysun tumani167Jami:10 ta606,6Respublika boʻyicha jami:79 ta15 824,6 J. Xodjayev—Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari, Respublika komissiyasi raisiB. Norqobilov—Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi raisi, Respublika komissiyasi raisining oʻrinbosari J. Xatamov—Bosh prokuror oʻrinbosariI. Abdurahmonov—qishloq xoʻjaligi vaziriA. Abduxakimov—ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziriL. Kudratov—investitsiyalar, sanoat va savdo vaziriB. Zaxidov—kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vaziriB. Islamov—togʻ-kon sanoati va geologiya vaziriSh. Xamrayev—suv xoʻjaligi vaziriI. Norqulov—iqtisodiyot va moliya vazirining birinchi oʻrinbosariF. Poʻlatov—Kadastr agentligi direktoriSh. Kadirov—“Oʻzbekkosmos” agentligi direktoriSh. Ayupov—Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi prezidentiE. Xaitov—Yaylov xoʻjaligini rivojlantirish uyushmasi raisiLavozimiga koʻra—Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, Buxoro, Jizzax, Qashqadaryo, Navoiy, Samarqand va Surxondaryo viloyatlari hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlariLavozimiga koʻra—Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi raisi oʻrinbosari, Respublika komissiyasi kotibi 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 2-sentabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasida pillachilik va qorakoʻlchilikni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-6059-son Farmonining 1 — 8, 14-bandlari hamda Farmonga 2, 2.1, 2.3 — 2.6, 2.8, 2.9, 2.13 va 4-ilovalar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 27-apreldagi “Respublikada kavrak yetishtirishni rivojlantirish va sanoatlashtirishni ragʻbatlantirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-116-son Farmonining 2, 8 va 9-bandlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 25-yanvardagi “Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari faoliyatini samarali yoʻlga qoʻyishga doir birinchi navbatdagi tashkiliy chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-14-son Farmonida: a) 1-ilovada: “4. Qishloq xoʻjaligi vazirligi” boʻlimida: “Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi” pozitsiyasi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “1.Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi1 2411 241shu jumladan, rais oʻrinbosarlari soni33”; 2-pozitsiya chiqarib tashlansin; izohlar qismi quyidagi mazmundagi 5.21-kichik band bilan toʻldirilsin: “5.21. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi huzuridagi Hayvonlarni identifikatsiya qilish, roʻyxatga olish va kuzatish markazi”; b) 2-ilovaning 4.2-kichik bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin; v) 2a-ilovaning 4.2-pozitsiyasi chiqarib tashlansin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 16-fevraldagi “Yaylovlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanishni taʼminlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-24-son Farmonining 4 va 6-bandlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 10-iyundagi “Maʼmuriy islohotlar doirasida qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-90-son Farmonining 3-ilovasi quyidagi tahrirda bayon etilsin: Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasiQoraqalpogʻiston Respublikasi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi, viloyatlar va Toshkent shahar veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boshqarmalariRespublika hayvonlar kasalliklari tashxisi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi davlat markazi *Veterinariya dori vositalari va mahsulotlarni sinovdan oʻtkazish davlat ilmiy nazorat markazi *Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar universiteti“Parrandasanoat” uyushmasi ***“Oʻzbekbaliqsanoat” uyushmasi ***Tumanlar (shaharlar) veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boʻlimlariQoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar hayvonlar kasalliklari tashxisi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi davlat markazlari **Davlat chegarasi va transportda davlat veterinariya nazorati boshqarmasi *Veterinariya ilmiy-tadqiqot instituti“Oʻzbekiston asalarichilari” uyushmasi ***Chorvachilik va parrandachilik ilmiy-tadqiqot instituti“Yaylov xoʻjaligini rivojlantirish” uyushmasi ***Tumanlar (shaharlar) hayvonlar kasalliklari tashxisi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi davlat markazlari **Naslchilik ilmiy-ishlab chiqarish markaziQorakoʻlchilik va choʻl ekologiyasi ilmiy-tadqiqot institutiHayvonlarni identifikatsiya qilish, roʻyxatga olish va kuzatish markazi *Baliqchilik ilmiy-tadqiqot institutiHududiy yaylov xoʻjaliklari **Buxoro choʻl-yaylov ozuqabop oʻsimliklar urugʻchiligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi