Xoʻjalik shirkatlari toʻgʻrisida
(law, 2024-02-21)

1. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi xoʻjalik shirkatlarining tuzilishi, faoliyati, qayta tashkil etilishi va tugatilishi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2. Xoʻjalik shirkatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik
Xoʻjalik shirkatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

3. Xoʻjalik shirkati
Muassislarning (ishtirokchilarning) ulushlariga (hissalariga) boʻlingan ustav fondiga (ustav kapitaliga) ega boʻlgan tijorat tashkiloti xoʻjalik shirkati hisoblanadi, bunday shirkatda muassislar (ishtirokchilar) yoki ulardan ayrimlari shirkat nomidan tadbirkorlik faoliyati yuritishda shaxsan ishtirok etadilar. Xoʻjalik shirkati toʻliq shirkat yoki kommandit shirkat shaklida tuziladi. Xoʻjalik shirkati, agar uning taʼsis shartnomasida boshqacha qoida belgilangan boʻlmasa, nomuayyan muddatga tuziladi. Xoʻjalik shirkati oʻzining mustaqil balansida hisobga olinadigan alohida mol-mulkiga ega boʻladi, oʻz nomidan huquqlarni olishi, majburiyatlarga ega boʻlishi, sudda daʼvogar va javobgar boʻlishi mumkin. Xoʻjalik shirkati qonunchilikda taqiqlanmagan har qanday turdagi faoliyatni amalga oshirishi mumkin. Roʻyxati qonun hujjatlarida belgilanadigan faoliyatning ayrim turlari bilan xoʻjalik shirkati faqat litsenziya asosida shugʻullanishi mumkin. Xoʻjalik shirkati qonunchilikda belgilangan tartibda boshqa yuridik shaxslarning muassisi (ishtirokchisi) boʻlishi, vakolatxonalar va filiallar tashkil etishi mumkin. Xoʻjalik shirkati qonunchilikda belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan eʼtiboran yuridik shaxs sifatida tuzilgan deb hisoblanadi. Xoʻjalik shirkati oʻzining toʻliq firma nomi davlat tilida ifodalangan va xoʻjalik shirkatining joylashgan yeri koʻrsatilgan dumaloq muhrga ega boʻlishga haqli. Xoʻjalik shirkatining muhrida uning firma nomi xoʻjalik shirkatining tanloviga koʻra boshqa tillarda ham ifodalanishi mumkin. Xoʻjalik shirkati oʻzining firma nomi yozilgan shtamplariga va blankalariga, oʻz emblemasiga, shuningdek belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan tovar belgisiga hamda fuqarolik muomalasi ishtirokchilarini, tovarlar, ishlar va xizmatlarni individuallashtiruvchi oʻzga vositalarga ega boʻlishga haqli.

4. Xoʻjalik shirkatining taʼsis shartnomasi
Taʼsis shartnomasi xoʻjalik shirkatining taʼsis etish hujjati hisoblanadi. Taʼsis shartnomasida quyidagi maʼlumotlar boʻladi: taʼsis etilayotgan xoʻjalik shirkatining turi, uning faoliyat sohasi, maqsadlari va muddatlari; muassislarning (ishtirokchilarning) tarkibi; taʼsis etilayotgan xoʻjalik shirkatining firma nomi va pochta manzili; ustav fondining (ustav kapitalining) miqdori va uni hosil qilish tartibi; xoʻjalik shirkati har bir ishtirokchisi ulushining miqdori va nominal qiymati; xoʻjalik shirkati ishtirokchilari hissalarining tarkibi, ularni kiritish muddatlari va tartibi; xoʻjalik shirkatining ustav fondini (ustav kapitalini) koʻpaytirish va kamaytirish tartibi; xoʻjalik shirkatining faoliyatini boshqarish tartibi; foydani taqsimlash va zararni qoplash tartibi; xoʻjalik shirkatini qayta tashkil etish va tugatish tartibi; qonunchilikka zid boʻlmagan boshqa shartlar. Xoʻjalik shirkatining taʼsis shartnomasida, shuningdek uning vakolatxonalari va filiallari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak. Xoʻjalik shirkatining taʼsis shartnomasidagi uning vakolatxonalari va filiallariga oid maʼlumotlar oʻzgarganligi haqidagi axborotlar yuridik shaxslarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organga bildirish tariqasida taqdim etiladi. Taʼsis shartnomasidagi mazkur oʻzgartishlar yuridik shaxslarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organ bunday oʻzgartishlardan xabardor qilingan paytdan eʼtiboran uchinchi shaxslar uchun kuchga kiradi.

5. Xoʻjalik shirkatining ishtirokchilari
Yakka tadbirkorlar va tijoratchi tashkilotlar toʻliq shirkatning ishtirokchilari hamda kommandit shirkatda toʻliq sheriklar boʻlishlari mumkin. Yuridik va jismoniy shaxslar kommandit shirkatda hissa qoʻshuvchilar boʻlishlari mumkin. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, agar qonunchilikda boshqacha qoida belgilangan boʻlmasa, toʻliq shirkatning ishtirokchilari va kommandit shirkatning toʻliq sheriklari, shuningdek kommandit shirkatda hissa qoʻshuvchilar boʻlishga haqli emaslar.

6. Xoʻjalik shirkati ishtirokchilarining huquqlari
Xoʻjalik shirkati ishtirokchilari quyidagilarga haqlidirlar: xoʻjalik shirkatining ishlarini boshqarishda qatnashish, ushbu Qonun 29-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno; xoʻjalik shirkatining faoliyati toʻgʻrisida axborot olish, taʼsis shartnomasida belgilangan tartibda buxgalteriya daftarlari va boshqa hujjatlar bilan tanishish; foydani taqsimlashda ishtirok etish; xoʻjalik shirkati tugatilgan taqdirda, kreditorlar bilan hisob-kitob qilinganidan keyin qolgan mol-mulkning bir qismini yoki uning qiymatini qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda olish. Xoʻjalik shirkatining ishtirokchilari qonunchilikda va shirkatning taʼsis shartnomasida nazarda tutilgan boshqa huquqlarga ham ega boʻlishlari mumkin.

7. Xoʻjalik shirkati ishtirokchilarining majburiyatlari
Xoʻjalik shirkatining ishtirokchilari: ushbu Qonun va taʼsis shartnomasida nazarda tutilgan tartibda, miqdorlarda, usullarda va muddatlarda hissa qoʻshishlari; xoʻjalik shirkatining faoliyati toʻgʻrisidagi sir tutilgan axborotni oshkor qilmasliklari shart. Xoʻjalik shirkatining ishtirokchilari zimmasida qonunchilikda va shirkatning taʼsis shartnomasida nazarda tutilgan boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin. Xoʻjalik shirkati ishtirokchisi ushbu Qonunda va taʼsis shartnomasida nazarda tutilgan oʻz majburiyatlarini bajarmagani oqibatida shirkatga yoki uning ishtirokchilariga zarar yetkazgan taqdirda boshqa ishtirokchilar zararning oʻrni qoplanishini talab qilishga haqlidirlar.

8. Toʻliq shirkat tushunchasi
Ishtirokchilari (toʻliq sheriklari) oʻz oʻrtalarida tuzilgan shartnomaga muvofiq shirkat nomidan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanadigan hamda uning majburiyatlari boʻyicha oʻzlariga qarashli butun mol-mulk bilan javob beradigan shirkat toʻliq shirkat deb hisoblanadi. Shaxs faqat bitta toʻliq shirkatning ishtirokchisi boʻlishi mumkin. Toʻliq shirkatning (bundan buyon matnda shirkat deb yuritiladi) firma nomi yo uning barcha ishtirokchilari nomini (nomlanishini), shuningdek “toʻliq shirkat” degan soʻzlarni yoxud bir yoki bir necha ishtirokchining “va kompaniya” degan soʻzlar qoʻshilgan nomini (nomlanishini), shuningdek “toʻliq shirkat” degan soʻzlarni oʻz ichiga olishi kerak.

9. Shirkatning ustav fondi (ustav kapitali)
Shirkatning ustav fondi (ustav kapitali) uning ishtirokchilari ulushlarining nominal qiymatidan tarkib topadi. Shirkat ustav fondining (ustav kapitalining) miqdori shirkatni davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun hujjatlarni taqdim etish sanasidagi holatga koʻra qonunchilikda belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining ellik baravaridan kam boʻlmasligi kerak. Shirkat ishtirokchisining shirkat ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushining miqdori foizlarda yoki kasr koʻrinishida belgilanadi. Shirkat ishtirokchisi ulushining miqdori uning ulushining nominal qiymati bilan shirkat ustav fondining (ustav kapitalining) oʻzaro nisbatiga muvofiq boʻlishi kerak. Shirkat ishtirokchisi ulushining haqiqiy qiymati shirkat sof aktivlari qiymatining uning shirkat ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushi miqdoriga mutanosib boʻlgan bir qismiga mos boʻladi. Shirkat davlat roʻyxatidan oʻtkaziladigan paytga qadar uning har bir ishtirokchisi oʻz hissasining kamida oʻttiz foizini shirkatning ustav fondiga (ustav kapitaliga) kiritishi shart. Hissaning qolgan qismi taʼsis shartnomasida koʻrsatilgan muddatda kiritilishi lozim boʻlib, bu muddat shirkat davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan eʼtiboran bir yildan oshmasligi kerak.

10. Shirkatning ustav fondiga (ustav kapitaliga) qoʻshiladigan hissalar
Pul, qimmatli qogʻozlar, boshqa ashyolar yoki mulkiy huquqlar yoxud pul bahosiga ega boʻlgan boshqa shaxsga oʻtkaziladigan oʻzga huquqlar ishtirokchilarning shirkat ustav fondiga (ustav kapitaliga) qoʻshadigan hamda shirkatga qabul qilinadigan uchinchi shaxslarning hissalari boʻlishi mumkin. Shirkatning ustav fondiga (ustav kapitaliga) pulsiz hissasining pul hisobidagi bahosi shirkatning barcha ishtirokchilari tomonidan bir ovozdan qabul qilinadigan shirkat ishtirokchilari umumiy yigʻilishining qarori bilan tasdiqlanadi. Shirkatga tegishli mol-mulk unga ustav fondiga (ustav kapitaliga) hissa sifatida foydalanishga berilgan muddat oʻtguniga qadar mol-mulkdan foydalanish huquqi tugatilgan taqdirda, shirkatning mol-mulkni bergan ishtirokchisi shirkatning talabiga binoan unga shunday mol-mulkdan shunga oʻxshash sharoitlarda qolgan muddat mobaynida foydalanganlik uchun toʻlanadigan haqqa teng pul tovoni toʻlashi shart. Pul tovoni shirkat tomonidan uni berish talabnomasi taqdim etilganidan eʼtiboran, agar shirkat ishtirokchilari umumiy yigʻilishining qarori bilan tovon toʻlashning boshqacha tartibi belgilangan boʻlmasa, bir oy ichida bir yoʻla toʻlanishi kerak. Bunday qaror shirkatning ustav fondiga (ustav kapitaliga) hissa sifatida mol-mulkdan foydalanish huquqini bergan va bu huquq muddatidan ilgari tugatilgan shirkat ishtirokchisining ovozini hisobga olmagan holda shirkat ishtirokchilarining umumiy yigʻilishi tomonidan qabul qilinadi. Shirkat ishtirokchisi ustav fondiga (ustav kapitaliga) hissa sifatida shirkatga foydalanish uchun berib qoʻygan mol-mulkdan foydalanish huquqining muddatidan ilgari tugatilganligi uchun shirkat ishtirokchisi tomonidan tovon toʻlashning boshqacha tartibi taʼsis shartnomasida nazarda tutilgan boʻlishi mumkin. Shirkatdan chiqarilgan yoki undan chiqib ketgan ishtirokchi tomonidan shirkatga ustav fondiga (ustav kapitaliga) hissa sifatida foydalanishga berilgan mol-mulk, agar taʼsis shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, u qancha muddatga berilgan boʻlsa, shuncha muddat davomida shirkatning foydalanishida qolaveradi. Oʻz hissasini toʻliq kiritgan shirkat ishtirokchisiga guvohnoma beriladi.

11. Shirkat ustav fondining (ustav kapitalining) koʻpaytirilishi
Shirkat ustav fondini (ustav kapitalini) koʻpaytirishga u toʻliq toʻlanganidan keyingina yoʻl qoʻyiladi. Shirkat ustav fondining (ustav kapitalining) koʻpaytirilishi shirkat mol-mulki hisobiga va (yoki) shirkat ishtirokchilarining qoʻshimcha hissalari hisobiga va (yoki) agar bu shirkatning taʼsis shartnomasida taqiqlangan boʻlmasa, shirkatga qabul qilinadigan uchinchi shaxslarning hissalari hisobiga ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda amalga oshirilishi mumkin. Ustav fondining (ustav kapitalining) koʻpaytirilishi shirkat ishtirokchilari umumiy yigʻilishining bir ovozdan qabul qilingan qaroriga koʻra amalga oshiriladi.

12. Shirkat ustav fondini (ustav kapitalini) uning mol-mulki hisobiga koʻpaytirish
Shirkat ustav fondini (ustav kapitalini) shirkatning mol-mulki hisobiga koʻpaytirish toʻgʻrisidagi qaror shunday qaror qabul qilingan yildan oldingi yil uchun shirkatning buxgalteriya hisoboti maʼlumotlari asosidagina qabul qilinishi mumkin. Shirkat ustav fondi (ustav kapitali) shirkatning mol-mulki hisobiga koʻpaytiriladigan summa shirkat sof aktivlarining qiymati bilan ustav fondi (ustav kapitali) summasi oʻrtasidagi farqdan ortiq boʻlmasligi kerak. Shirkatning ustav fondi (ustav kapitali) ushbu moddaga muvofiq koʻpaytirilganda shirkat barcha ishtirokchilari ulushlarining miqdorlari oʻzgarmagan holda ular ulushlarining nominal qiymati mutanosib ravishda koʻpayadi.

13. Shirkat ustav fondini (ustav kapitalini) uning ishtirokchilarining qoʻshimcha hissalari va shirkatga qabul qilinadigan uchinchi shaxslarning hissalari hisobiga koʻpaytirish
Shirkat barcha ishtirokchilari tomonidan qoʻshimcha hissalar qoʻshish hisobiga shirkatning ustav fondini (ustav kapitalini) koʻpaytirish ishtirokchilarning umumiy yigʻilishi qaroriga binoan amalga oshiriladi, qarorda qoʻshimcha hissalarning umumiy qiymati, shirkat har bir ishtirokchisining qoʻshimcha hissasi qiymatining miqdori, ishtirokchilar tomonidan qoʻshimcha hissalarni qoʻshish muddati belgilanishi kerak. Shirkat ishtirokchilarining umumiy yigʻilishi shirkat ishtirokchisining qoʻshimcha hissa qoʻshish toʻgʻrisidagi arizasi (shirkat ishtirokchilarining arizalari) va (yoki) agar bu shirkatning taʼsis shartnomasida taqiqlangan boʻlmasa, uchinchi shaxsning (uchinchi shaxslarning) uni (ularni) shirkatga qabul qilish va hissa qoʻshish toʻgʻrisidagi arizasi (arizalari) asosida shirkatning ustav fondini (ustav kapitalini) koʻpaytirish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin. Shirkat ishtirokchisining arizasida va uchinchi shaxsning arizasida hissaning miqdori va tarkibi, uni qoʻshish tartibi va muddati, shuningdek shirkat ishtirokchisi yoki uchinchi shaxs shirkatning ustav fondida (ustav kapitalida) ega boʻlishni xohlagan ulush miqdori koʻrsatilgan boʻlishi kerak. Arizada hissalarni qoʻshish va shirkatga aʼzo boʻlib kirishning boshqa shartlari ham koʻrsatilishi mumkin. Shirkatning ustav fondini (ustav kapitalini) koʻpaytirish toʻgʻrisidagi qaror bilan bir vaqtda uning taʼsis shartnomasiga shirkat barcha yoki ayrim ishtirokchilarining (ayrim ishtirokchining) qoʻshimcha hissalarini qoʻshish hisobiga va (yoki) shirkatga uchinchi shaxsning (uchinchi shaxslarning) qabul qilinishi, shirkat ishtirokchilari ulushining nominal qiymati tegishlicha koʻpaytirilishi va (yoki) uchinchi shaxs (uchinchi shaxslar) ulushining nominal qiymati va miqdori aniqlanishi munosabati bilan oʻzgartishlar, zarur hollarda, shuningdek shirkat ishtirokchilari ulushining miqdorlari oʻzgarishi bilan bogʻliq oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qilinishi kerak. Bunda shirkat ishtirokchisi ulushining nominal qiymati uning qoʻshimcha hissasi qiymatidan koʻproq summaga koʻpaytirilishi mumkin emas, shirkatga qabul qilinadigan har bir uchinchi shaxs tomonidan olinadigan ulushning nominal qiymati uning hissasi qiymatidan ortiq boʻlishi mumkin emas. Qoʻshimcha hissalarni qoʻshishning muddati tugagan kundan eʼtiboran bir oydan kechiktirmay shirkat ishtirokchilarining qoʻshimcha hissalarini va (yoki) uchinchi shaxslarning hissalarini qoʻshish yakunlarini tasdiqlash haqida, shuningdek shirkat ustav fondi (ustav kapitali) miqdorini koʻpaytirish, qoʻshimcha hissalar qoʻshgan shirkat ishtirokchilari ulushlarining nominal qiymatini koʻpaytirish va (yoki) uchinchi shaxsning (uchinchi shaxslarning) ulushining nominal qiymati va miqdorini aniqlash, zarur hollarda, shuningdek shirkat ishtirokchilari ulushlarining miqdori oʻzgarishi bilan bogʻliq oʻzgartishlarni shirkatning taʼsis shartnomasiga kiritish toʻgʻrisida shirkat ishtirokchilarining umumiy yigʻilishi tomonidan bir ovozdan qaror qabul qilinishi kerak. Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda, agar hissalar qoʻshishning shirkat ishtirokchilari umumiy yigʻilishi tomonidan belgilangan muddati oʻtganidan keyin, belgilangan qoʻshimcha hissa bir yoki bir necha ishtirokchi tomonidan toʻliq yoki qisman qoʻshilgan boʻlmasa, umumiy yigʻilish: qoʻshimcha hissalar umumiy qiymatining dastlabki belgilangan miqdorini shirkat ishtirokchilarining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushini tegishlicha oʻzgartirgan holda amalda qoʻshilgan hissasi miqdoriga qadar ular amalda qoʻshgan qoʻshimcha hissalarni hisobga olgan holda kamaytirish toʻgʻrisida; qoʻshimcha hissalar umumiy qiymatining dastlabki belgilangan miqdorini shirkat ishtirokchilarining shirkat ustav fondini (ustav kapitalini) koʻpaytirish toʻgʻrisidagi oldingi yigʻilishi qarori bilan belgilangan ulushini saqlab qolish imkoniyatini beradigan miqdorgacha kamaytirish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli. Bu holda shirkat oʻn kunlik muddat ichida oldingi yigʻilish qarori bilan belgilangan ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) shirkat ishtirokchilarining ulushlari oshib ketishiga olib kelgan oʻsha qoʻshgan pul hissalarini shirkat ishtirokchilariga qaytarishi shart. Ushbu moddaning beshinchi qismida nazarda tutilgan shirkatning taʼsis shartnomasidagi oʻzgartishlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun hujjatlar, shuningdek shirkat ishtirokchilari tomonidan qoʻshimcha hissalar va uchinchi shaxslar tomonidan hissalar toʻliq miqdorda qoʻshilganligini tasdiqlovchi hujjatlar yuridik shaxslarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organga taʼsis shartnomasiga oʻzgartishlar shirkat ishtirokchilarining umumiy yigʻilishida tasdiqlangan kundan eʼtiboran bir oydan kechiktirmay taqdim etilmogʻi lozim. Taʼsis shartnomasidagi mazkur oʻzgartishlar shirkat ishtirokchilari va uchinchi shaxslar uchun oʻzgartishlar yuridik shaxslarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organ tomonidan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Ushbu moddaning beshinchi va yettinchi qismlarida nazarda tutilgan muddatlarga rioya etilmagan taqdirda yoxud ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan qoʻshimcha hissalar barcha ishtirokchilar tomonidan toʻliq qoʻshilmagan yoxud ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan qoʻshimcha hissalar umumiy qiymatining dastlabki belgilangan miqdorini kamaytirish toʻgʻrisida bir ovozdan qabul qilinadigan qarorga erishilmagan taqdirda, shirkat ustav fondining (ustav kapitalining) koʻpaytirilishi amalga oshmagan deb eʼtirof etiladi. Bu holda shirkat oʻn kunlik muddat ichida shirkat ishtirokchilariga ular tomonidan kiritilgan qoʻshimcha pul hissalarini qaytarishi shart. Qoʻshimcha hissalar (hissalarning bir qismi) ushbu modda oltinchi qismining uchinchi xatboshisida, shuningdek sakkizinchi qismida koʻrsatilgan muddatda oʻz vaqtida qaytarilmagan taqdirda, shirkat qonunchilikda belgilangan tartibda va muddatlarda foizlar toʻlashi ham shart. Pulsiz hissalar qoʻshgan shirkat ishtirokchilariga shirkat, ushbu modda oltinchi qismining uchinchi xatboshisida, shuningdek sakkizinchi qismida koʻrsatib oʻtilgan hollarda, uch oylik muddatda ularning hissalarini qoʻshilgan shaklida yoki ularning roziligi bilan pul shaklida qaytarishi, hissalar koʻrsatilgan muddatda qaytarilmagan taqdirda esa, hissa sifatida kiritilgan mulkdan foydalana olmaganligi oqibatida boy berilgan foydani ham qoplashi shart.

14. Shirkatning ustav fondini (ustav kapitalini) kamaytirish
Shirkat oʻz ustav fondini (ustav kapitalini) kamaytirishga haqli, ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda esa kamaytirishga majburdir. Shirkat ustav fondini (ustav kapitalini) kamaytirish shirkat ishtirokchilarining shirkat ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarining nominal qiymatini kamaytirish va (yoki) shirkatga tegishli ulushlarning haqini toʻlash orqali amalga oshirilishi mumkin. Shirkat, agar bunday kamaytirish natijasida ustav fondining (ustav kapitalining) miqdori shirkatning taʼsis shartnomasidagi tegishli oʻzgartishlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun hujjatlarni taqdim etish sanasida ushbu Qonunga muvofiq belgilangan ustav fondi (ustav kapitalining) minimal miqdoridan kam boʻlib qolsa, ushbu Qonunga muvofiq shirkat oʻz ustav fondini (ustav kapitalini) kamaytirishga majbur hollarda esa shirkat davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sanadagi holatga koʻra ushbu Qonunga muvofiq belgilangan ustav fondining (ustav kapitalining) minimal miqdoridan kam boʻlib qolsa, shirkat oʻzining ustav fondini (ustav kapitalini) kamaytirishga haqli emas. Shirkat ishtirokchilari ulushlarining nominal qiymatini kamaytirish yoʻli bilan shirkatning ustav fondini (ustav kapitalini) kamaytirish shirkat barcha ishtirokchilari ulushlarining miqdorlari saqlab qolingan holda amalga oshirilmogʻi lozim. Shirkat davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan eʼtiboran bir yil mobaynida uning ustav fondi (ustav kapitali) toʻliq toʻlanmagan taqdirda, shirkat oʻzining ustav fondini (ustav kapitalini) amalda toʻlangan miqdorgacha kamaytirishini eʼlon qilishi va uning kamaytirilganligini belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazishi yoki shirkatni tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi lozim. Agar ikkinchi va har bir keyingi moliya yili tugaganidan keyin shirkat sof aktivlarining qiymati uning ustav fondidan (ustav kapitalidan) kam boʻlib qolsa, shirkat oʻzining ustav fondini (ustav kapitalini) oʻzining sof aktivlari qiymatidan oshmaydigan miqdorgacha kamaytirilishini eʼlon qilishi va bunday kamaytirishni belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazishi shart. Agar ikkinchi va har bir keyingi moliya yili tugaganidan keyin shirkat sof aktivlarining qiymati shirkatning davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi sanasidagi holatiga koʻra ushbu Qonunda belgilangan ustav fondining (ustav kapitalining) minimal miqdoridan kam boʻlib qolsa, shirkat tugatilishi kerak. Shirkat sof aktivlarining qiymati qonunchilikda belgilangan tartibda aniqlanadi. Shirkat kreditorlari shirkatning ustav fondi (ustav kapitali) kamaytirilganligidan xabar topgan sanadan eʼtiboran oʻttiz kun ichida shirkatdan shirkatning tegishli majburiyatlari muddatidan ilgari tugatishini yoki ijro etishini hamda oʻzlari koʻrgan zararning oʻrnini qoplashni yozma ravishda talab qilishga haqlidirlar. Shirkatning ustav fondini (ustav kapitalini) kamaytirish bilan bogʻliq taʼsis shartnomasidagi oʻzgartirishlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi. Ustav fondini (ustav kapitalini) kamaytirish bilan bogʻliq taʼsis shartnomasidagi oʻzgartishlar yuridik shaxslarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organ tomonidan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran shirkat ishtirokchilari va uchinchi shaxslar uchun kuchga kiradi. Ushbu moddada nazarda tutilgan hollarda shirkat ustav fondini (ustav kapitalini) kamaytirish yoki oʻzining tugatilishi toʻgʻrisida uch oylik muddatda qaror qabul qilmasa, kreditorlar shirkat majburiyatlarini muddatidan oldin tugatishini yoki ijro etishini va oʻzlari koʻrgan zararning oʻrnini qoplashni talab qilishga haqlidir. Yuridik shaxslarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organ bunday hollarda shirkatni tugatish toʻgʻrisida sudga talabnoma taqdim etishga haqlidir.

15. Ishtirokchining shirkat ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushining oʻzga shaxsga berilishi
Shirkat ishtirokchisi qolgan ishtirokchilarning roziligi bilan ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) oʻz ulushini yoki uning bir qismini shirkatning boshqa ishtirokchisiga yoxud uchinchi shaxsga berishga haqli. Ulush (ulushning bir qismi) boshqa shaxsga berilganda ulushni (ulushning bir qismini) bergan ishtirokchining huquqi toʻlaligicha yoki huquqning tegishli qismi unga oʻtadi. Ulush (ulushning bir qismi) berilgan shaxs shirkatning majburiyatlari boʻyicha ushbu Qonun 21-moddasining ikkinchi va uchinchi qismlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

16. Shirkat ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushning (ulush bir qismining) shirkat tomonidan olinishi
Shirkat oʻzining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushni (ulushning bir qismini) olishga haqli emas, ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Shirkatning taʼsis shartnomasida shirkat ishtirokchisining ulushidan (ulushining bir qismidan) uchinchi shaxslar foydasiga voz kechish taqiqlangan, shirkatning boshqa ishtirokchilari uni olishdan voz kechgan taqdirda, shuningdek ulushdan (ulushning bir qismidan) shirkatning ishtirokchisi yoki uchinchi shaxs foydasiga voz kechishga rozilik berilmagan taqdirda, agar bunday rozilik olish zarurligi taʼsis shartnomasida nazarda tutilgan boʻlsa, shirkat ishtirokchisining talabiga binoan unga qarashli ulushni (ulushning bir qismini) shirkat olishga majburdir. Bunda shirkat shirkatning ishtirokchisiga bu ulushning (ulush bir qismining) shirkat ishtirokchisining shunday talab bilan murojaat etgan kundan oldingi hisobot davri uchun shirkatning buxgalteriya hisobotlari maʼlumotlari asosida aniqlanadigan haqiqiy qiymatini toʻlashga yoki shirkat ishtirokchisining roziligi bilan unga xuddi shunday qiymatdagi mol-mulkni berishga majburdir. Ulush (ulushning bir qismi) shirkat ishtirokchisi uni shirkat olsin deb talab qoʻygan paytdan eʼtiboran shirkatga oʻtadi. Shirkat ulushning (ulush bir qismining) haqiqiy qiymatini toʻlashga yoki, agar shirkatning taʼsis shartnomasida kamroq muddat nazarda tutilgan boʻlmasa, xuddi shunday qiymatdagi mol-mulkni ulush (ulushning bir qismi) shirkatga oʻtgan paytdan eʼtiboran bir yil ichida berishga majburdir. Ulushning (ulush bir qismining) haqiqiy qiymati shirkat sof aktivlarining qiymati bilan shirkat ustav fondining (ustav kapitalining) miqdori oʻrtasidagi farq hisobiga toʻlanadi. Agar bunday farq yetarli boʻlmasa, shirkat oʻz ustav fondini (ustav kapitalini) yetishmayotgan summaga kamaytirishi shart. Shirkatga qarashli ulushlar shirkat ishtirokchilarining umumiy yigʻilishidagi ovoz berish natijalarini aniqlashda, shuningdek shirkat tugatilgan taqdirda uning foydasi va mol-mulki taqsimlanayotganda hisobga olinmaydi. Shirkatga qarashli ulush shirkatga oʻtgan kundan eʼtiboran bir yil ichida shirkat ishtirokchilari umumiy yigʻilishining qaroriga binoan shirkatning barcha ishtirokchilari oʻrtasida ularning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlariga mutanosib ravishda taqsimlanishi yoxud shirkatning barcha yoki ayrim ishtirokchilariga va (yoki), agar bu shirkatning taʼsis shartnomasida taqiqlangan boʻlmasa, uchinchi shaxslarga sotilishi va haqi toʻliq toʻlanishi lozim. Ulushning taqsimlanmagan yoki sotilmagan qismining haqi shirkatning ustav fondi (ustav kapitali) tegishlicha kamaytirilgan holda toʻlanishi kerak. Ulushni shirkat ishtirokchilari ulushlari miqdorlari oʻzgaradigan tarzda jamiyat ishtirokchilariga sotish, ulushni uchinchi shaxslarga sotish, shuningdek ulushni sotish bilan bogʻliq oʻzgarishlarni shirkatning taʼsis shartnomasiga kiritish shirkat ishtirokchilari umumiy yigʻilishining shirkatning barcha ishtirokchilari tomonidan bir ovozdan qabul qilingan qaroriga binoan amalga oshiriladi.

17. Undiruvni ishtirokchining shirkat ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushiga qaratish
Ishtirokchining oʻz qarzlari boʻyicha undiruvni uning shirkat ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushiga qaratishga ishtirokchining boshqa mol-mulki qarzlarini qoplash uchun yetishmagan taqdirda faqat sudning qaroriga asosan yoʻl qoʻyiladi. Bunday ishtirokchining kreditorlari shirkat mol-mulkining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) qarzdorning ulushiga toʻgʻri keladigan qismini, undiruvni ana shu mol-mulkka qaratish maqsadida, ajratishni talab qilishga haqlidirlar. Shirkat mol-mulkning ajratilishi lozim boʻlgan qismi yoki uning qiymati kreditorlar tomonidan ajratish toʻgʻrisidagi talabnoma taqdim etilgan paytdagi holatga koʻra tuzilgan balans boʻyicha aniqlanadi. Shirkat ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ishtirokchining ulushiga toʻgʻri keladigan mol-mulkka undiruvni qaratish uning shirkatdagi ishtirokini tugatadi va ushbu Qonun 21-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan oqibatlarni keltirib chiqaradi.

18. Shirkatda boshqaruv
Ishtirokchilarning umumiy yigʻilishi shirkatning oliy boshqaruv organi hisoblanadi. Shirkat ishtirokchilari umumiy yigʻilishining vakolatlariga quyidagilar kiradi: shirkat faoliyatining asosiy yoʻnalishlarini belgilash; shirkatni qayta tashkil etish va tugatish; taʼsis shartnomasiga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish; shirkat foydasini (zararlarini) uning ishtirokchilari oʻrtasida taqsimlash toʻgʻrisida qaror qabul qilish; shirkat ustav fondini (ustav kapitalini) koʻpaytirish va kamaytirish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish; yillik hisobotlarni va yillik buxgalteriya balanslarini tasdiqlash; shirkatning taʼsis shartnomasida nazarda tutilgan boshqa masalalarni hal qilish. Shirkat faoliyatini boshqarish uning barcha ishtirokchilarining umumiy kelishuviga binoan amalga oshiriladi. Shirkatning taʼsis shartnomasida qaror ishtirokchilarning koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadigan hollar nazarda tutilishi mumkin. Shirkatning har bir ishtirokchisi, agar taʼsis shartnomasida ishtirokchilar ovozining sonini aniqlashning boshqacha tartibi nazarda tutilgan boʻlmasa, bir ovozga ega boʻladi. Shirkatning har bir ishtirokchisi, u shirkatning ishlarini yuritishga vakolatli yoki vakolatli emasligidan qatʼi nazar, ishlarni yuritishga doir barcha hujjatlar bilan tanishishga haqlidir. Bunday huquqdan voz kechish yoki uni cheklab qoʻyish, shu jumladan shirkat ishtirokchilarining kelishuviga binoan cheklab qoʻyish haqiqiy emas. Shirkatning joriy faoliyatini boshqarish maqsadida taʼsis shartnomasida shirkatning ijro etuvchi organini tuzish nazarda tutilishi mumkin. Ijro etuvchi organni tuzish va uning vakolatlari, uning aʼzolariga haq toʻlash tartibi shirkatning taʼsis shartnomasi hamda boshqa hujjatlari bilan belgilanadi.

19. Shirkatning ishlarini yuritish
Agar taʼsis shartnomasida shirkat ishlari uning barcha ishtirokchilari tomonidan birgalikda yuritishi belgilab qoʻyilmagan yoxud ishlarni yuritish ayrim ishtirokchilarga topshirilmagan boʻlsa, shirkatning har bir ishtirokchisi shirkat nomidan ish yuritishga haqlidir. Shirkat ishlari uning ishtirokchilari tomonidan birgalikda yuritilayotganda har bir bitimni amalga oshirish uchun shirkat barcha ishtirokchilarining roziligi talab qilinadi. Agar shirkat ishlarini yuritish uning ishtirokchilari tomonidan ulardan biri yoki ayrimlariga topshirilsa, qolgan ishtirokchilar shirkat nomidan bitimlarni amalga oshirish uchun shirkat ishlarini yuritish zimmasiga yuklatilgan ishtirokchidan (ishtirokchilardan) ishonchnoma olishlari kerak. Shirkat uchinchi shaxslar bilan munosabatlarda taʼsis shartnomasining shirkat ishtirokchilari vakolatlarini cheklab qoʻyuvchi qoidalariga havola qilishga haqli emas, uchinchi shaxs bitimni amalga oshirish paytida shirkat ishtirokchisining shirkat nomidan ish yuritishga haqqi yoʻqligini bilganligini yoki bilishi lozimligini shirkat isbotlab beradigan hollar bundan mustasno. Shirkat ishlarini yuritish boʻyicha bir yoki bir necha ishtirokchiga berilgan vakolatlar asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, xususan vakolatli shaxs (shaxslar) oʻz vakolatlarini qoʻpol ravishda buzgan hollarda yoki uning (ularning) shirkat ishlarini yuritishga qobiliyatsizligi aniqlanganda, shirkatning bir yoki bir necha boshqa ishtirokchilarining talabiga binoan sud tomonidan toʻxtatilishi mumkin. Sudning qarori asosida shirkatning taʼsis shartnomasiga zarur oʻzgartishlar kiritiladi.

20. Shirkat foydasi va zararlarini taqsimlash
Shirkat foydasi va zararlari uning ishtirokchilari oʻrtasida, agar taʼsis shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, ularning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlariga mutanosib ravishda taqsimlanadi. Shirkatning biror-bir ishtirokchisini foyda yoki zararlarni taqsimlashda ishtirok etishdan chetlatish toʻgʻrisidagi kelishuv haqiqiy emas. Agar shirkat tomonidan koʻrilgan zararlar oqibatida shirkat sof aktivlarining qiymati uning ustav fondi (ustav kapitali) miqdoridan kamayib ketsa, sof aktivlar qiymati ustav fondi (ustav kapitali) miqdoridan oshmagunga qadar shirkat tomonidan olingan foyda ishtirokchilar oʻrtasida taqsimlanmaydi.

21. Shirkat ishtirokchilarining uning majburiyatlari yuzasidan javobgarligi
Shirkat ishtirokchilari shirkatning majburiyatlari yuzasidan oʻz mol-mulklari bilan solidar tarzda subsidiar javobgar boʻladilar. Shirkat taʼsis etilganidan keyin ulushning oʻtkazilishi yoki huquqiy vorislik tartibida unga aʼzo boʻlib kirgan shirkat ishtirokchisi u shirkatga aʼzo boʻlib kirgunga qadar yuzaga kelgan majburiyatlar yuzasidan boshqa ishtirokchilar bilan teng ravishda javobgar boʻladi. Shirkat taʼsis etilganidan keyin yangi ishtirokchini qabul qilish tartibida shirkatga aʼzo boʻlib kirgan shirkat ishtirokchisi u shirkatga aʼzo boʻlib kirgandan keyin yuzaga kelgan majburiyatlar boʻyichagina javobgar boʻladi. Shirkatdan chiqib ketgan ishtirokchi shirkatning u chiqib ketgan paytga qadar yuzaga kelgan majburiyatlari yuzasidan, u shirkatdan chiqib ketgan yil uchun shirkatning faoliyati toʻgʻrisidagi hisobot tasdiqlangan kundan eʼtiboran ikki yil mobaynida, qolgan ishtirokchilar bilan teng ravishda javobgar boʻladi. Shirkat ishtirokchilarining ushbu moddada nazarda tutilgan javobgarlikni cheklash yoki bartaraf etish toʻgʻrisidagi kelishuvi haqiqiy emas.

22. Shirkat ishtirokchilarining tarkibini oʻzgartirish
Shirkat ishtirokchilaridan biri undan chiqib ketgan yoki vafot etgan, ulardan birortasi bedarak yoʻqolgan, muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan yoxud bankrot deb topilgan, ishtirokchilardan biriga nisbatan sudning qaroriga koʻra qayta tashkil etish tadbirlari boshlangan, shirkatda ishtirok etayotgan yuridik shaxs tugatilgan yoxud ishtirokchilardan birining kreditori undirishni mol-mulkning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) uning ulushiga toʻgʻri keladigan qismiga qaratgan hollarda, agar bu shirkatning taʼsis shartnomasida yoki qolgan ishtirokchilarning kelishuvida nazarda tutilgan boʻlsa, shirkat oʻz faoliyatini davom ettirishi mumkin. Shirkat ishtirokchilari biror-bir ishtirokchini qolgan ishtirokchilarning bir ovozdan qabul qilgan qaroriga koʻra va bunga asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, xususan ana shu ishtirokchi oʻz majburiyatlarini qoʻpol ravishda buzgan hollarda yoki uning shirkat ishlarini yuritishga qobiliyatsizligi aniqlanganda, shirkatdan sud tartibida chiqarib yuborishni talab qilishga haqlidirlar. Ushbu moddaning birinchi qismiga muvofiq shirkat oʻz faoliyatini davom ettirgan taqdirda, shuningdek ishtirokchining shirkat mol-mulkidagi ulushi boshqa ishtirokchilarga yoki uchinchi shaxslarga oʻtgan, ishtirokchi shirkatdan chiqarib yuborilgan yoxud shirkatga yangi ishtirokchilar qabul qilingan hollardagina shirkat taʼsis shartnomasiga tegishli oʻzgartishlar kiritilgan holda qayta roʻyxatdan oʻtkazilishi lozim boʻladi.

23. Ishtirokchining shirkatdan chiqib ketishi
Shirkatning ishtirokchisi shirkatda ishtirok etishdan voz kechishini bildirib, undan chiqib ketishga haqli. Nomuayyan muddatga taʼsis etilgan shirkatda ishtirok etishdan voz kechishini ishtirokchi shirkatdan amalda chiqib ketishdan kamida uch oy oldin bildirishi kerak. Muayyan muddatga taʼsis etilgan shirkatda ishtirok etishdan, shirkatning taʼsis shartnomasida belgilab qoʻyiladigan uzrli sababga koʻragina, muddatidan ilgari voz kechish mumkin. Shirkatdan chiqish huquqidan voz kechish toʻgʻrisidagi shirkat ishtirokchilari oʻrtasidagi kelishuv haqiqiy emas.

24. Shirkatga yangi ishtirokchilarni qabul qilish
Shirkatga yangi ishtirokchilar shirkat barcha ishtirokchilarining roziligi bilangina qabul qilinishi mumkin. Yangi ishtirokchilar qabul qilinganda shirkatning taʼsis shartnomasiga: ishtirokchilarning shirkat ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlari yangi miqdoriga; shirkatni boshqarish tartibiga; shirkatning yangi ishtirokchisi tomonidan qoʻshiladigan hissa miqdori, uni qoʻshish tartibi, muddatlari va usuliga oid oʻzgartishlar kiritiladi. Yangi ishtirokchi qabul qilinishi munosabati bilan shirkatning taʼsis shartnomasiga boshqa oʻzgartishlar ham kiritilishi mumkin.

25. Ishtirokchining shirkatdan chiqib ketishi oqibatlari
Shirkatdan chiqib ketgan ishtirokchiga, agar taʼsis shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, shirkat mol-mulkining shu ishtirokchining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushiga toʻgʻri keladigan qismining qiymati toʻlanadi. Chiqib ketayotgan ishtirokchining qolgan ishtirokchilar bilan kelishuviga binoan mol-mulkning qiymatini toʻlash mol-mulkni asli holida berish bilan almashtirilishi mumkin. Shirkat mol-mulkining chiqib ketayotgan ishtirokchiga tegishli qismi yoki uning qiymati chiqib ketish paytidagi holatga koʻra tuziladigan balans boʻyicha aniqlanadi, ushbu Qonun 17-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan hol bundan mustasno. Chiqib ketayotgan ishtirokchiga shirkat shu yili olgan foydaning unga tegishli qismi toʻlanadi. Shirkat ishtirokchisi vafot etgan taqdirda, uning merosxoʻri faqat boshqa ishtirokchilarning roziligi bilan shirkatga kirishi mumkin. Shirkatda ishtirok etgan qayta tashkil etilgan yuridik shaxsning huquqiy vorisi boʻlgan yuridik shaxs, agar shirkatning taʼsis shartnomasida oʻzgacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, boshqa ishtirokchilarning roziligi bilan shirkatga kirishga haqli. Shirkatga kirmagan merosxoʻr (huquqiy voris) bilan hisob-kitoblar ushbu moddaning birinchi, ikkinchi va uchinchi qismlariga muvofiq amalga oshiriladi. Oʻziga tegishli mol-mulkni olgan, lekin shirkatga kirmagan merosxoʻr (huquqiy voris) shirkatning majburiyatlari yuzasidan ushbu Qonun 21-moddasining toʻrtinchi qismiga muvofiq javobgar boʻladi. Ishtirokchilardan biri shirkatdan chiqib ketgan taqdirda, agar taʼsis shartnomasida yoki ishtirokchilarning oʻzga kelishuvida boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, qolgan ishtirokchilarning shirkat ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushi tegishincha koʻpayadi.

26. Shirkat taftish komissiyasi (taftishchisi)
Shirkatning moliyaviy-xoʻjalik faoliyatini nazorat qilib borish uchun shirkatning taʼsis shartnomasida shirkatning taftish komissiyasini tuzish (taftishchini saylash) nazarda tutilishi mumkin. Taftish komissiyasini tuzish tartibi va uning (taftishchining) vakolati shirkatning umumiy yigʻilishi tomonidan tasdiqlanadi. Oʻn besh nafardan ortiq ishtirokchisi boʻlgan shirkatlarda shirkatning taftish komissiyasini tuzish (taftishchini saylash) shart. Shirkat ishtirokchisi boʻlmagan shaxs ham uning taftish komissiyasi aʼzosi (taftishchisi) boʻlishi mumkin. Shirkat taftish komissiyasining (taftishchisining) vazifalarini, agar bu shirkatning taʼsis shartnomasida nazarda tutilgan boʻlsa, shirkat ishtirokchilarining umumiy yigʻilishida aniqlangan, shirkat va uning ishtirokchilari bilan mulkiy manfaatlar boʻyicha bogʻliq boʻlmagan auditorlik tashkiloti amalga oshirishi mumkin. Shirkatning ijro etuvchi organi tarkibiga kiruvchi shaxslar shirkat taftish komissiyasining aʼzolari (taftishchisi) boʻlishlari mumkin emas.

27. Shirkatni qayta tashkil etish va tugatish
Shirkatni qayta tashkil etish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi. Shirkat qonun hujjatlarida nazarda tutilgan asoslarga koʻra, shuningdek shirkatda yagona ishtirokchi qolgan taqdirda tugatiladi. Bunday ishtirokchi shirkatning yagona ishtirokchisiga aylangan paytdan eʼtiboran olti oy ichida yangi ishtirokchilarni qabul qilishga va shirkatni saqlab qolishga, shirkat tomonidan amalga oshirilayotgan faoliyatni moliyalashtirish toʻgʻrisida hissa qoʻshuvchilar bilan shartnoma tuzishga va kommandit shirkat tuzishga, shirkatni qayta tuzish yoki tugatishga haqlidir. Agar shirkatning taʼsis shartnomasida yoki qolgan ishtirokchilarning kelishuvida shirkat oʻz faoliyatini davom ettirishi nazarda tutilgan boʻlmasa, shirkat ushbu Qonun 22-moddasining birinchi qismida koʻrsatilgan hollarda ham tugatiladi.

28. Kommandit shirkat tushunchasi
Shirkat nomidan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiradigan hamda shirkatning majburiyatlari boʻyicha oʻzlarining butun mol-mulklari bilan javob beradigan ishtirokchilar (toʻliq sheriklar) bilan bir qatorda shirkat faoliyati bilan bogʻliq zararlar uchun oʻzlari qoʻshgan hissalar doirasida javobgar boʻladigan hamda shirkat tomonidan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishda ishtirok etmaydigan bir yoki bir necha ishtirokchi (hissa qoʻshuvchi, kommanditchi) mavjud boʻlsa, bunday shirkat kommandit shirkat deb hisoblanadi. Kommandit shirkatda ishtirok etayotgan toʻliq sheriklarning huquqlari va ularning shirkat majburiyatlari boʻyicha javobgarligi ushbu Qonunning toʻliq shirkat ishtirokchilari toʻgʻrisidagi qoidalari bilan belgilanadi. Shaxs faqat bitta kommandit shirkatda toʻliq sherik boʻlishi mumkin. Toʻliq shirkat ishtirokchisi kommandit shirkatda toʻliq sherik boʻla olmaydi. Kommandit shirkatdagi toʻliq sherik oʻsha shirkatning oʻzida hissa qoʻshuvchi va boshqa toʻliq shirkatda ishtirokchi boʻlishi mumkin emas. Kommandit shirkatning firma nomi yo barcha toʻliq sheriklarning nomlarini (nomlanishini) va “kommandit shirkat” degan soʻzlarni yoxud kamida bitta toʻliq sherikning “va kompaniya” degan soʻzlar qoʻshilgan holdagi nomini (nomlanishini), shuningdek “kommandit shirkat” degan soʻzlarni oʻz ichiga olishi kerak. Agar kommandit shirkatning firma nomiga hissa qoʻshuvchining nomi kiritilgan boʻlsa, bunday hissa qoʻshuvchi toʻliq sherikka aylanadi. Agar ushbu Qonunning kommandit shirkat toʻgʻrisidagi qoidalarida boshqacha hol nazarda tutilgan boʻlmasa, kommandit shirkatga nisbatan ushbu Qonunning toʻliq shirkat toʻgʻrisidagi qoidalari qoʻllaniladi.

29. Kommandit shirkatda boshqaruv va uning ishlarini yuritish
Kommandit shirkat faoliyatini boshqarish toʻliq sheriklar tomonidan amalga oshiriladi. Bunday shirkatni uning toʻliq sheriklari tomonidan boshqarish va uning ishlarini yuritish tartibi ular tomonidan ushbu Qonunning toʻliq shirkat toʻgʻrisidagi qoidalariga koʻra belgilanadi. Hissa qoʻshuvchilar kommandit shirkatni boshqarishda va uning ishlarini yuritishda ishtirok etishga ishonchnomasiz boshqa har qanday tarzda uning nomidan ish koʻrishga haqli emaslar. Hissa qoʻshuvchilar shirkatni boshqarish va uning ishlarini yuritish boʻyicha toʻliq sheriklarning xatti-harakatlari xususida bahslashishga haqli emaslar.

30. Kommandit shirkat hissa qoʻshuvchisining huquq va majburiyatlari
Kommandit shirkat hissa qoʻshuvchisi quyidagi huquqlarga ega: taʼsis shartnomasida nazarda tutilgan tartibda shirkatning foydasidan ustav fondiga (ustav kapitaliga) qoʻshgan hissasiga mutanosib qismini olish; shirkatning yillik hisobotlari va balanslari bilan tanishish; moliya yili tugaganidan keyin shirkatdan chiqish va taʼsis shartnomasida nazarda tutilgan tartibda oʻz hissasini olish; ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) oʻz ulushini yoki uning bir qismini boshqa hissa qoʻshuvchiga yoki uchinchi shaxsga berish. Hissa qoʻshuvchilar ulushni (uning bir qismini) uchinchi shaxsga taklif qilingan bahoda sotib olishda uchinchi shaxslar oldida imtiyozli huquqdan foydalanadilar. Hissa qoʻshuvchi tomonidan butun ulushining oʻzga shaxsga oʻtkazilishi uning shirkatdagi ishtirokini tugatadi. Kommandit shirkatning taʼsis shartnomasida hissa qoʻshuvchining boshqa huquqlari ham nazarda tutilishi mumkin. Kommandit shirkatning hissa qoʻshuvchisi shirkatning ustav fondiga (ustav kapitaliga) hissani shirkatning taʼsis shartnomasida belgilangan muddatda qoʻshishi shart. Hissaning qoʻshilganligi hissa qoʻshuvchiga shirkat tomonidan beriladigan ishtirok etish toʻgʻrisidagi guvohnoma bilan tasdiqlanadi.

31. Kommandit shirkatni qayta tashkil etish va tugatish
Kommandit shirkatni qayta tashkil etish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi. Kommandit shirkat unda ishtirok etgan barcha hissa qoʻshuvchilar shirkatdan chiqqan taqdirda, shuningdek ushbu Qonun 27-moddasida nazarda tutilgan toʻliq shirkatni tugatish asoslari boʻyicha tugatiladi. Barcha hissa qoʻshuvchilar shirkatdan chiqqan taqdirda toʻliq sheriklar kommandit shirkatni tugatish oʻrniga uni toʻliq shirkatga aylantirishga haqlidirlar. Kommandit shirkat tugatilgan taqdirda, shu jumladan u bankrot boʻlgan taqdirda, hissa qoʻshuvchilar shirkatning kreditorlarning talablari qondirilganidan keyin qoladigan mol-mulkidan hissalar olishda toʻliq sheriklar oldida imtiyozli huquqqa egadirlar. Shirkatning shundan keyin qolgan mol-mulki toʻliq sheriklar oʻrtasida, agar taʼsis shartnomasida yoki toʻliq sheriklar va hissa qoʻshuvchilarning kelishuvida boshqacha qoida belgilangan boʻlmasa, ularning shirkat ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlariga mutanosib ravishda taqsimlanadi.