Undirilishi umidsiz deb eʼtirof etilgan soliq qarzini hisobdan chiqarish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2024-07-18)

Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 96-moddasiga asosan Davlat soliq qoʻmitasi qaror qiladi: 1. Undirilishi umidsiz deb eʼtirof etilgan soliq qarzini hisobdan chiqarish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror 2020-yil 1-sentabrdan kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (bundan buyon matnda Soliq kodeksi deb yuritiladi), Fuqarolik kodeksi va “Toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq undirilishi umidsiz deb eʼtirof etilgan soliq qarzini hisobdan chiqarish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizom talablari budjet tashkilotlari, davlat korxonalari va notijorat tashkilotlariga nisbatan tatbiq etilmaydi. 2. Soliq qarzi soliq organi tomonidan qabul qilingan qarorga asosan undirilishi umidsiz deb eʼtirof etiladi va hisobdan chiqariladi. Undirilishi umidsiz deb eʼtirof etilgan soliq qarzining hisobi ularni hisobdan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilgan soliq organi tomonidan yuritiladi. 3. Subsidiar tartibda koʻrilgan choralar natijasida soliq qarzi hisobdan chiqarilgandan keyin undirilgan soliq qarzi aynan hisobdan chiqarilgan soliq qarzi uchun hisobga olinadi. 4. Soliq qarzi quyidagi hollarda undirilishi umidsiz deb eʼtirof etiladi: yuridik shaxs tugatilganda — yuridik shaxsning mol-mulki yetarli emasligi va (yoki) shu yuridik shaxsning muassislari (ishtirokchilari) tomonidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan miqdorda va tartibda uning soliq qarzini uzish imkoni boʻlmaganligi sababli uning Soliq kodeksining 91-moddasida nazarda tutilgan tartibda uzilmay qolganda; yakka tartibdagi tadbirkor yoki jismoniy shaxs bankrot deb eʼtirof etilganda — qarzdorning mol-mulki yetarli emasligi sababli soliq qarzi (uning qismi) uzilmay qolganda; jismoniy shaxs vafot etganda yoki jismoniy shaxs vafot etgan deb eʼlon qilinganda — uning mol-mulki yetarli emasligi sababli, shu jumladan meros davlat mulkiga oʻtgan taqdirda, uning soliq qarzi Soliq kodeksining 94-moddasida nazarda tutilgan tartibda uzilmay qolganda; vafot etgan jismoniy shaxsning merosxoʻri boʻlmaganda yoki merosxoʻr (merosxoʻrlar) meros olish huquqidan voz kechganda; soliq organi soliq qarzini undirishning belgilangan muddati oʻtishi munosabati bilan uni undirish imkoniyatini yoʻqotganligi toʻgʻrisida sud tomonidan qaror qabul qilinganda, shu jumladan sud tomonidan soliq qarzini undirish toʻgʻrisida ariza berishning oʻtkazib yuborilgan muddatini tiklashni rad etish haqida ajrim chiqarilganda; chet el yuridik shaxs soliq organidan hisobdan chiqarilganda, doimiy muassasaning mol-mulki yetarli emasligi va Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti boʻlgan yuridik shaxs tomonidan toʻlash imkonsizligi sababli soliq qarzi toʻlanmaganda. Mazkur bandning yettinchi xatboshisiga asosan soliq qarzi undirilishi umidsiz deb eʼtirof etilganidan soʻng chet ellik yuridik shaxslar soliq organida qaytadan hisobga qoʻyilganda yoki faoliyati tiklanganda soliq qarzi ham qayta tiklanadi. 5. Quyidagilar soliq qarzini undirilishi umidsiz deb eʼtirof etish va uni hisobdan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilish vakolatiga ega: mazkur Nizomning 4-bandi ikkinchi — beshinchi xatboshilarida nazarda tutilgan holatlarda, yuridik shaxs joylashgan hududdagi yoki jismoniy shaxsning yashash joyi boʻyicha soliq organi; mazkur Nizomning 4-bandi oltinchi va yettinchi xatboshilarida nazarda tutilgan holatlarda soliq toʻlovchi yoki soliq agenti hisobda turgan joydagi soliq organi. 6. Soliq toʻlovchi joylashgan joydagi soliq organining soliq qarzini undirilishi umidsiz deb eʼtirof etish va uni hisobdan chiqarish toʻgʻrisida qarori soliq toʻlovchining boshqa hududlarda soliq majburiyati yuzaga kelgan soliq organlari yoki yirik soliq toʻlovchilari boʻyicha hududlararo soliq inspeksiyasi (agar qarzdor yirik soliq toʻlovchi boʻlsa) tomonidan ijro etilishi shart. 7. Soliq qarzini undirilishi umidsiz deb eʼtirof etish va uni hisobdan chiqarish toʻgʻrisida qaror yuqori turuvchi soliq organi tomonidan notoʻgʻri hisoblangan soliq qarzi aniqlangan taqdirda bekor qilinishi mumkin. 8. Soliq qarzini undirilishi umidsiz deb eʼtirof etish va uni hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi qaror ushbu Nizomning 9-bandida keltirilgan hujjatlar taqdim etilgan kundan boshlab uch ish kunidan kechiktirmay mazkur Nizomning ilovasiga muvofiq shaklda soliq organi rahbari (oʻrinbosari) tomonidan qabul qilinadi. 9. Quyidagi hujjatlar soliq qarzini undirilishi umidsiz deb eʼtirof etish va uni hisobdan chiqarish uchun asos boʻladi: qarzdor yuridik shaxs, chet el yuridik shaxslar yoki yakka tartibdagi tadbirkorning toʻlovga qobiliyatsizlik taomillariga koʻra tugatishga doir ish yurituvi tamomlanganligi toʻgʻrisidagi sud ajrimi asosida soliq toʻlovchini yagona davlat reyestridan chiqarilganligi toʻgʻrisida Davlat xizmatlari markazining maʼlumotnomasi; chet el yuridik shaxsni soliq organidan hisobdan chiqarilganligini tasdiqlovchi maʼlumotnoma va toʻlanmagan soliq qarzi boʻyicha mol-mulk yetarli emasligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonuniga asosan davlat ijrosining koʻrilgan choralar natijasiz boʻlganligi va soliq qarzini undirish imkonsizligi haqidagi qarori; qarzdor jismoniy shaxsning vafot etganligi toʻgʻrisida guvohnoma yoki vafot etgan deb eʼlon qilinganligi toʻgʻrisidagi sud ajrimi, merosxoʻrlarning merosdan voz kechganligi yoki merosxoʻrlarning yoʻqligi sababli, merosni egasiz deb topish toʻgʻrisida sud qarori; soliq organi soliq qarzini undirishning belgilangan muddati oʻtishi munosabati bilan uni undirish imkoniyatini yoʻqotganligi yoki soliq qarzini undirish toʻgʻrisida ariza berishning oʻtkazib yuborilgan muddatini tiklashni rad etganligi toʻgʻrisida sud qarori. jismoniy shaxsning mol-mulkini sotish tartib-taomilini tamomlash toʻgʻrisidagi sud ajrimi, bundan sud ajrimida majburiyatlardan ozod etish qoidasi qoʻllanilmasligi koʻrsatilgan holatlar hamda toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisidagi ish tamomlanganidan keyin sud tomonidan qarzdor jismoniy shaxsni majburiyatlardan ozod etish haqidagi qoida qoʻllanilmasligi toʻgʻrisida ajrim chiqarilgan holatlar mustasno. 10. Jismoniy shaxsning vafot etganligi haqida maʼlumotlar soliq organi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vaziriligi bilan kelishilgan holda maxsus elektron hujjat almashish tizimi orqali yoki soliq organining soʻrovi asosida Davlat xizmatlari markazidan olinadi. Vafot etgan jismoniy shaxs yashash joyidagi soliq organi ushbu shaxsning merosxoʻri (merosxoʻrlari) toʻgʻrisida axborot olingan paytdan eʼtiboran bir oy ichida uni (ularni) soliq qarzi mavjudligi toʻgʻrisida xabardor qiladi. 11. Soliq qarzini undirilishi umidsiz deb eʼtirof etish va uni hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan sanadan keyingi ish kunidan kechiktirmay soliq organi soliq toʻlovchining shaxsiy kartochkasiga tegishli yozuv kiritadi. Bunda, ushbu yozuvni shaxsiy kartochkaga kiritish alohida modul orqali amalga oshiriladi hamda soliq qarzini hisobdan chiqarish toʻgʻrisida soliq organi qarorisiz soliq toʻlovchining shaxsiy kartochkasiga yozuv kiritilishi taqiqlanadi. 12. Undirilishi umidsiz deb eʼtirof etilgan soliq qarzini hisobdan chiqarishda ortiqcha toʻlov yuzaga kelishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Jismoniy shaxsning umidsiz deb topilgan yoki undiruvi merosxoʻr(lar)ga qaratilgan soliq qarziga hisoblangan penya va jarimalar summasi undirilishi umidsiz deb eʼtirof etiladi va hisobdan chiqariladi. 13. Hisobdan chiqarilgan undirilishi umidsiz deb eʼtirof etilgan soliq qarzi hisobi soliq organi tomonidan maxsus elektron dasturi orqali olib boriladi va asos boʻlgan hujjatlar ushbu dasturga elektron koʻrinishida saqlab (biriktirib) qoʻyiladi. 14. Hisobdan chiqarilgan undirilishi umidsiz soliq qarzi boʻyicha hujjatlar soliq organining qarori qabul qilingan sanadan boshlab besh yil davomida soliq qarzini hisobdan chiqargan soliq organida alohida ish jildida saqlanadi. 15. Soliq organi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligiga hamda Xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlariga hisobdan chiqarilgan undirilishi umidsiz soliq qarzlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar har oy yakuni bilan keyingi oyning 5 sanasiga qadar kiritib boriladi. 16. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.