Depozitar operatsiyalar hisobini yuritish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
(order, 2025-06-16)

Oʻzbekiston Respublikasining “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 2-sentabrdagi PQ-291-son “Kapital bozorini rivojlantirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman: 1. Depozitar operatsiyalar hisobini yuritish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqiy va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil hamda Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan. 3. Mazkur buyruq 2025-yil 1-iyuldan boshlab kuchga kiradi. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasida qimmatli qogʻozlar hisobini tashkil etish va yuritishning yagona tamoyillari, depozitar operatsiyalarni bajarish, hujjatlar aylanishi va ichki nazoratni tashkil etish tartibini, shuningdek hisobotlarni tuzish tartibini belgilaydi. 1. Ushbu Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: vakolatli davlat organi — Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi; “Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi” AJ (bundan buyon matnda Markaziy depozitariy deb yuritiladi) — depo hisobvaraqlari boʻyicha qimmatli qogʻozlarni saqlashning, bunday qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olishning va qimmatli qogʻozlar harakatining yagona tizimini taʼminlovchi tashkilot; hisob tashkiloti — qonunchilik hujjatlariga muvofiq oʻz mijozlarining topshirigʻiga koʻra yoki ularning nomidan depozitar operatsiyalarni amalga oshirish, shuningdek qimmatli qogʻozlarni hisobga olish va ularga boʻlgan huquqlarni oʻtkazish huquqiga ega boʻlgan yuridik shaxs; deponent — depo hisobvaragʻiga ega boʻlgan shaxs; depozitar tizim — Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladigan qimmatli qogʻozlarni saqlash, hisobga olish va ularga boʻlgan huquqlarni oʻtkazish tizimi; qimmatli qogʻozlarni nominal saqlovchi (bundan buyon matnda nominal saqlovchi deb yuritiladi) — qimmatli qogʻozlar egasining yoki u vakil qilgan shaxsning topshirigʻiga koʻra qimmatli qogʻozlarni hisobga olishni, ularga boʻlgan huquqlarni tasdiqlashni va oʻtkazishni qimmatli qogʻozlarning egasi boʻlmagan holda amalga oshirish huquqiga ega yuridik shaxs (investitsiya vositachisi, markaziy depozitariy, broker, kastodian, bank va boshqalar), shu jumladan chet ellik yuridik shaxs; qimmatli qogʻozlarning emissiya risolasi — emitent va u chiqaradigan qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shuningdek investorning qimmatli qogʻozlar olish toʻgʻrisidagi qaroriga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan boshqa axborotni aks ettiruvchi hujjat; hisobga olish registrlari (bundan buyon matnda hisob registrlari deb yuritiladi) — ushbu Qoidalarda belgilangan qimmatli qogʻozlarni saqlash va qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish boʻyicha yozuvlar tizimi; depo hisobvaragʻi — deponentning qimmatli qogʻozlarini saqlash va qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish uchun moʻljallangan depozitar tizimning hisob registrlaridagi yozuvlar majmui; xorijiy nominal hisobvaraq — chet ellik nominal saqlovchi tomonidan Markaziy depozitariyda bevosita bitta chet ellik benefitsiar mulkdor nomiga toʻgʻridan-toʻgʻri individual hisobvaraq yoki omnibus hisobvaraq shaklida ochiladigan depo hisobvaragʻining turi; omnibus hisobvaraq — nominal saqlovchi tomonidan Markaziy depozitariyda ochiladigan nominal hisobvaraq turi boʻlib, unda barcha xorijiy benefitsiar egalariga va (yoki) nominal saqlovchilarga, shu jumladan chet ellik nominal saqlovchilarga tegishli boʻlgan qimmatli qogʻozlarning miqdori va qiymati jamlangan holda hisobga olinadi; toʻgʻridan-toʻgʻri individual hisobvaraq — chet ellik nominal saqlovchi tomonidan Markaziy depozitariyda bevosita chet ellik benefitsiar mulkdor nomidan va uning nomiga ochiladigan depo hisobvaragʻi; emissiyaviy depo hisobvaragʻi — Markaziy depozitariyda ochiladigan va unga saqlash uchun qabul qilingan qimmatli qogʻozlar chiqarilishlarini belgilangan tartibda deponentlarning depo hisobvaraqlariga, shu jumladan chet ellik nominal saqlovchilarning vakillik hisobvaraqlariga oʻtkazilgunga qadar hisobga olish, shuningdek bekor qilinishi lozim boʻlgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun moʻljallangan depo hisobvaragʻi; depozitar operatsiyalar — ushbu Qoidalarga muvofiq hisob registrlarida bajariladigan operatsiyalar. 2. Ushbu Qoidalarning maqsadi quyidagilarni taʼminlashdan iborat: deponentlarning qimmatli qogʻozlarini tegishli tarzda saqlash, hisobga olish va ularga boʻlgan huquqlarni tasdiqlash; depozitar operatsiyalarni toʻgʻri bajarish; depozitar operatsiyalarni amalga oshirishda yagona yondashuvni qoʻllash; amalga oshirilgan operatsiyalarni depozitar tizimning hisob registrlarida oʻz vaqtida va aniq aks ettirish; chiquvchi hisobotlarni tegishli ravishda rasmiylashtirish; deponentlarning qimmatli qogʻozlari bilan bogʻliq depozitar operatsiyalarni oʻtkazishda xatolar yuzaga kelishining oldini olish; operatsiyalarning toʻgʻri bajarilganligini keyinchalik tekshirish imkoniyatini yaratish. 3. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasida depozitar operatsiyalarni amalga oshiruvchi barcha subyektlar uchun majburiy hisoblanadi. 4. Ushbu Qoidalar deponentning qimmatli qogʻozlarini saqlash va (yoki) ularga boʻlgan huquqlarni hisobga olish boʻyicha depozitar operatsiyalarga nisbatan tatbiq etiladi. 5. Depozitar operatsiyalar obyekti deganda Oʻzbekiston Respublikasi hududida chiqarilgan va ularga boʻlgan huquqlarni hisobga olish qonunchilik hujjatlariga muvofiq depo hisobvaraqlarida amalga oshiriladigan qimmatli qogʻozlar tushuniladi. Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida chiqarilgan qimmatli qogʻozlar (bundan buyon matnda xorijiy qimmatli qogʻozlar deb yuritiladi) ham depozitar operatsiyalar obyekti boʻlishi mumkin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi hududida hujjatsiz shaklda muomalaga chiqarilgan qimmatli qogʻozlarning barcha turlari va ularning muomalaga chiqarilganligini tasdiqlovchi hujjatlar Markaziy depozitariyda saqlanadi. 7. Oʻzbekiston Respublikasi hududida chiqarilgan qimmatli qogʻozlar vakolatli davlat organida roʻyxatdan oʻtkazilib, Markaziy depozitariyda hisobga qoʻyilgandan soʻng hisob tashkilotlari tomonidan hisobga olinadi. 8. Hisob tashkilotlari oʻz mijozlarining hisobvaraqlarida ularning Markaziy depozitariydagi hisobvaraqlarida jamlab hisobga olib boriladigan hujjatsiz qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlari hisobini yuritadi. 9. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari ushbu Qoidalar talablariga muvofiq depozitar hisobni yuritishga oid birlamchi hujjatlarni, shuningdek qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish va oʻtkazish bilan bogʻliq hujjatlarni hisobga olish tizimini (bundan buyon matnda hujjatlarni hisobga olish tizimi deb yuritiladi) tashkil etadilar. 10. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari oʻz deponentlari haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan hisob registrlarini yuritishlari shart. 11. Hisob registridagi yozuvlar deponentni identifikatsiya qilish imkonini beradigan maʼlumotlarni, shuningdek qimmatli qogʻozlar boʻyicha daromadlar va (yoki) toʻlovlar oʻtkaziladigan bank hisobvaragʻi rekvizitlarini oʻz ichiga olishi lozim. 12. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari oʻzlari tasdiqlagan ichki hujjatlarga muvofiq hisobga olish boʻyicha xizmatlar koʻrsatilayotgan qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi yozuvlarni oʻz ichiga olgan hisob registrlarini yuritishlari shart. Bunday yozuvlar qimmatli qogʻozlarni aniq identifikatsiyalash imkonini beradigan maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi zarur. 13. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari oʻtkazilgan barcha depozitar operatsiyalar toʻgʻrisidagi yozuvlarni operatsiyalar jurnalida xronologik tartibda yuritishlari shart. 14. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari oʻzlarining ichki hujjatlarida quyidagilarni belgilashi shart: depozitar operatsiyalar va hujjat aylanishini, shu jumladan yozuvlarni kiritish, shuningdek tarkibiy boʻlinmalarining hujjatlarni qayta ishlash, saqlash va foydalanish vakolatlarini cheklash tartibini; har bir deponentning qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarini alohida hisobga olishni taʼminlaydigan va qoʻllab-quvvatlaydigan depozitar operatsiyalarni hisobga olish qoidalarini; xodimlari va uchinchi shaxslar tomonidan koʻrsatilgan axborotdan oʻz manfaatlari yoʻlida foydalanishga yoʻl qoʻymaydigan tarzda axborotdan foydalanish huquqlarini cheklash va maxfiyligini taʼminlash tartibini; qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq axborotni tegishli darajada himoya qilishni; deponentlarning shikoyatlari va soʻrovlarini koʻrib chiqish tartibini. 15. Markaziy depozitariyning depozitar operatsiyalarni amalga oshirishdagi asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: Markaziy depozitariyda depo hisobvaragʻiga ega boʻlgan deponentlarning har biriga tegishli boʻlgan qimmatli qogʻozlar hamda moliyaviy vositalarning soni va nominal qiymatini hisobga olish; qimmatli qogʻozlarni saqlash; deponentning Markaziy depozitariydagi depo hisobvaragʻidan tegishli koʻchirma bergan holda uning qimmatli qogʻozlarga boʻlgan mulk huquqini va boshqa ashyoviy huquqlarini tasdiqlash; mijozlarining qimmatli qogʻozlariga majburiyatlar yuklatilganligi, shuningdek ularning toʻxtatilganligi faktlarini hisobga olish; mijozlarning hisobvaraqlari boʻyicha qimmatli qogʻozlarning mavjudligi va harakati, ularning holati toʻgʻrisidagi axborotning maxfiyligini taʼminlash; qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda vakolatli davlat organi, monopoliyaga qarshi davlat organi, shuningdek sud, surishtiruv va tergov organlarining qarorlari asosida deponentning depo hisobvaragʻi boʻyicha qimmatli qogʻozlar bilan operatsiyalarni cheklash faktlarini roʻyxatdan oʻtkazish (qayd etish); vakolatli davlat organining, davlat soliq xizmati organining, monopoliyaga qarshi davlat organining, shuningdek sudning, surishtiruv va tergov organlarining yozma talablariga koʻra oʻz faoliyatiga taalluqli maʼlumotlarni qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda taqdim etish; qimmatli qogʻozlar egalarining reyestrlarini yuritish. 16. Markaziy depozitariy depozitar operatsiyalarni amalga oshirishda quyidagi xizmatlarni ham koʻrsatishga haqli: qimmatli qogʻozlar bilan tuzilgan bitimlar natijasida yuzaga kelgan oʻzaro majburiyatlar va talablarni aniqlash va hisobga olish (kliring); deponentlarning qimmatli qogʻozlar bilan operatsiyalarni amalga oshirish va qimmatli qogʻozlar boʻyicha daromadlar olish bilan bogʻliq pul mablagʻlaridagi hisobvaraqlarini yuritish; nominal saqlovchini, shu jumladan chet ellik nominal saqlovchini Markaziy depozitariyda saqlanayotgan qimmatli qogʻozlari boʻyicha qimmatli qogʻozlar egalari reyestriga kiritish; qimmatli qogʻozlar egasi boʻlgan mulkdorning topshirigʻiga asosan aksiyadorlarning umumiy yigʻilishlarida uning manfaatlarini ifodalash va ovoz berish; nominal saqlovchi hisoblanadigan qimmatli qogʻozlar egalari roʻyxatlari va reyestrlarini tuzish; qimmatli qogʻozlarni harakatsizlantirish. 17. Qimmatli qogʻozlarni saqlash va harakatsizlantirish bilan faqat Markaziy depozitariy shugʻullanadi. 18. Hisob tashkilotlarining depozitar operatsiyalarni amalga oshirishdagi funksiyalari quyidagilardan iborat: har bir mijozning qimmatli qogʻozlari soni va nominal qiymatini hamda pul mablagʻlari hisobini yuritish, deponent bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq qimmatli qogʻozlar bilan bitimlar va operatsiyalarni amalga oshirish; qimmatli qogʻozlar bilan bogʻliq operatsiyalarning ichki hisobini yuritish, shuningdek ichki nazoratni tashkil etish va amalga oshirish; deponentning depo hisobvaragʻidan tegishli koʻchirma bergan holda uning qimmatli qogʻozlarga boʻlgan mulk huquqini va boshqa ashyoviy huquqlarini tasdiqlash; mijozlarining qimmatli qogʻozlariga majburiyatlar yuklatilganligi, shuningdek ularning toʻxtatilganligi faktlarini hisobga olish; mijozlarning hisobvaraqlari boʻyicha qimmatli qogʻozlarning mavjudligi va harakati, ularning holati toʻgʻrisidagi axborotning maxfiyligini taʼminlash; vakolatli davlat organining, davlat soliq xizmati organining, monopoliyaga qarshi davlat organining, shuningdek sudning, surishtiruv va tergov organlarining yozma talablariga koʻra oʻz faoliyatiga taalluqli maʼlumotlarni qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda taqdim etish; oʻzi nominal saqlovchi boʻlgan qimmatli qogʻozlarning saqlovchilari va egalari roʻyxatlarini tuzish. 19. Hisob tashkilotlari: shartnomada va ushbu Qoidalarda nazarda tutilgan barcha harakatlarni bajaradi; Markaziy depozitariydan qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi hujjatlar va maʼlumotlarni oladi hamda ularni mijozlarga beradi; mijozlardan olingan hujjatlar va maʼlumotlarni Markaziy depozitariyga topshiradi; qimmatli qogʻozlar egalari reyestrini shakllantirish uchun oʻz mijozlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Markaziy depozitariyga taqdim etadi. 20. Markaziy depozitariy bilan depo hisobvaragʻi shartnomasini tuzgan va unda depo hisobvaragʻiga ega boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar Markaziy depozitariyning deponentlari hisoblanadi. 21. Qimmatli qogʻozlar egalari (mulkdorlari), qimmatli qogʻozlar emitentlari, nominal saqlovchilar, shu jumladan chet ellik nominal saqlovchilar, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari va norezidentlari boʻlgan jismoniy shaxslar Markaziy depozitariyning deponentlari boʻlishi mumkin. 22. Qimmatli qogʻozlar egalari (mulkdorlari) va qimmatli qogʻozlar emitentlari hisob tashkilotlarining deponentlari boʻlishi mumkin. 23. Deponent va Markaziy depozitariy yoki hisob tashkiloti oʻrtasidagi deponentning qimmatli qogʻozlarini saqlash va (yoki) ularga boʻlgan huquqlarni hisobga olish, shuningdek boshqa xizmatlarni koʻrsatish boʻyicha huquqiy munosabatlar depozitar shartnoma bilan belgilanadi. 24. Depozitar shartnoma yozma shaklda tuziladi va quyidagi shartlarni oʻz ichiga oladi: shartnomaning predmeti; shartnoma tomonlarining huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi; deponentning qimmatli qogʻozlarni tasarruf etish toʻgʻrisidagi topshiriqnomasini Markaziy depozitariy yoki hisob tashkilotiga taqdim etish tartibi; Markaziy depozitariy yoki hisob tashkilotining deponentning topshiriqlarini bajarish majburiyatlari; Markaziy depozitariy yoki hisob tashkiloti tomonidan qimmatli qogʻozlar egalariga ularning qimmatli qogʻozlari boʻyicha huquqlarini amalga oshirishda koʻmaklashish bilan bogʻliq xizmatlarni koʻrsatish, jumladan tegishli maʼlumot va hujjatlarni qimmatli qogʻozlar egasidan emitentga hamda emitentdan qimmatli qogʻozlar egasiga yetkazish tartibi; shartnomaning amal qilish muddati, uni oʻzgartirish va bekor qilish asoslari hamda tartibi; Markaziy depozitariy yoki hisob tashkilotining deponentga hisobot berish tartibi va shakli; Markaziy depozitariy yoki hisob tashkilotining xizmatlariga haq toʻlash miqdori va tartibi. Depozitar shartnomada qonunchilik hujjatlari va mazkur Qoidalarga zid boʻlmagan boshqa shartlar ham kiritilishi mumkin. 25. Agar deponent emitent boʻlsa, depozitar shartnoma Emissiyaviy depo hisobvaragʻi shartnomasi deb yuritiladi. 26. Agar deponent oʻz mijozlarining qimmatli qogʻozlarini ishonchli boshqarishni amalga oshiruvchi shaxs boʻlsa, depozitar shartnoma Ishonchli boshqaruvchining depo hisobvaragʻi shartnomasi deb nomlanadi. 27. Agar deponent nominal saqlovchi, shu jumladan xorijiy nominal saqlovchi boʻlsa, depozitar shartnoma Nominal saqlovchi yoki chet ellik nominal saqlovchi bilan korrespondentlik aloqalari toʻgʻrisidagi shartnoma deb nomlanadi. Ushbu shartnomada tomonlarning korrespondentlik depo hisobvaraqlari boʻyicha qimmatli qogʻozlar qoldiqlarini muntazam ravishda solishtirib borish majburiyatlari nazarda tutilishi kerak. 28. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari deponentning qimmatli qogʻozlari bilan bogʻliq depozitar operatsiyalarni uning yozma (elektron) topshiriqnomalari yoki operatsiyalarni amalga oshirish uchun asos boʻlgan hujjatlar asosida amalga oshirishlari shart, bundan quyidagi holatlar mustasno: depozitar operatsiya sud, surishtiruv va tergov organining qarori asosida bajarilsa; depozitar operatsiya qonunchilik hujjatlarida belgilangan vakolatlari doirasida vakolatli davlat organining farmoyishi asosida bajarilsa; depozitar operatsiya emitent tomonidan korporativ harakatlar amalga oshirilishi tufayli bajarilsa; depozitar operatsiya vakillik depo hisobvaraqlari boʻyicha tafovutlarni tartibga solishda bajarilsa. 29. Depo topshiriqnomasining shakli va mazmuni Markaziy depozitariy va hisob tashkilotining ichki hujjatlari bilan belgilanadi. 30. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti ushbu Qoidalarga muvofiq deponentlarga hisobotlar va xabarlarni taqdim etadi. 31. Hisobotlar va xabarlar deponentga depo hisobvaragʻi kartochkasida va (yoki) depozitar shartnomada koʻrsatilgan shaklda yuboriladi. Deponent xabarlarni uzatish usuli haqida koʻrsatma bermagan boʻlsa, Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti xabarni uzatish usulini oʻzi belgilashi mumkin. 32. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotining maʼlumotlari deponent maʼlumotlariga mos kelmagan taqdirda, deponent Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga mavjud nomuvofiqliklar toʻgʻrisidagi xabarnomani, shuningdek oʻz maʼlumotlarining toʻgʻriligini tasdiqlovchi maʼlumotlarni yuboradi. Tafovutlarni koʻrib chiqish natijasida tafovutlarni bartaraf etish dalolatnomasi tuziladi. Agar qimmatli qogʻozlar egalarining huquqlarini buzmasa, ushbu dalolatnoma asosida tuzatish kirituvchi oʻtkazmalar amalga oshiriladi. 33. Quyidagi maʼlumotlar Markaziy depozitariyning veb-saytida eʼlon qilinadi: Markaziy depozitariyning reglamentlari va (yoki) boshqa hujjatlariga kiritilgan oʻzgartirishlar; qimmatli qogʻozlar emitentlarining korporativ hodisalari, agar ushbu maʼlumot mazkur emitentning yoki chiqarilishning barcha qimmatli qogʻozlari egalariga taalluqli boʻlsa; Markaziy depozitariyning tariflari; Markaziy depozitariyning rekvizitlari va ish tartibi. 34. Depozitar hisobni yuritishning asosiy tamoyillari quyidagilardan iborat: depozitar hisobni Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlarining buxgalteriya balansidan tashqarida yuritish; depozitar hisobni qimmatli qogʻozlarning soni boʻyicha yuritish; depozitar hisobni hisob registrlaridan foydalangan holda depo hisobvaraqlarida yuritish; depo hisobvaraqlarida qimmatli qogʻozlarni ikkiyoqlama yozuv tamoyili boʻyicha hisobga olish. Bunda, har bir qimmatli qogʻoz passiv va aktiv analitik depo hisobvaraqlarida aks ettiriladi; qimmatli qogʻozlar boʻyicha balansga rioya qilish. Bunda, passiv analitik hisobvaraqlarda hisobga olingan bir turdagi qimmatli qogʻozlarning umumiy soni aktiv analitik hisobvaraqlardagi shu turdagi qimmatli qogʻozlarning umumiy soniga teng boʻlishi lozim. 35. Depozitar hisobni yuritishda quyidagilarga yoʻl qoʻyilmaydi: depo hisobvaraqlarida operatsion kun yopilganidan keyin qimmatli qogʻozlarning salbiy qoldiqlari yuzaga kelishiga; deponent tomonidan qimmatli qogʻozlarni deponentning depozitar operatsiyani amalga oshiruvchi boshqa subyektda ochilgan depo hisobvaragʻiga oʻtkazishga, shu jumladan ushbu oʻtkazma uchun haq belgilash yoʻli bilan toʻsqinlik qilishga. 36. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti depozitar hisob registrlarida maʼlumotlarni oʻz vaqtida, uzluksiz, hujjatli hamda oʻzaro bogʻliq holda aks ettirish yoʻli bilan passiv va aktiv analitik depo hisobvaraqlarida qimmatli qogʻozlarning ichki analitik hisobini yuritishi, shuningdek amalga oshirilayotgan depozitar operatsiyalar boʻyicha hujjatlar va axborotlarning qogʻoz va (yoki) elektron shakllarda saqlanishini taʼminlashi shart. 37. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti tomonidan qabul qilingan ichki hisob tartibi mazkur Qoidalarga zid boʻlmasligi hamda Markaziy depozitariy va hisob tashkilotida qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi hisobotni (depo balansini) shakllantirish imkonini berishi kerak. 38. Ichki hisobni tashkil etish uchun Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti rahbari javobgar hisoblanadi. 39. Har bir deponentga Markaziy depozitariy va hisob tashkilotida deponentning qimmatli qogʻozlarini hisobga olish uchun alohida depo hisobvaragʻi ochiladi. 40. Depo hisobvaragʻi yoki boshqa passiv hisobvaraq ochilganda, Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti tomonidan depo hisobvaragʻiga noyob raqam (kod) berilishi mumkin. 41. Depo hisobvaraqlari va boshqa passiv hisobvaraqlar ularga bir vaqtning oʻzida qimmatli qogʻozlar oʻtkazilmasdan ochilishi mumkin. 42. Depo hisobvaragʻini ochish uchun Markaziy depozitariy yoki hisob tashkilotiga deponent anketasi va depo hisobvaragʻi ochilayotgan shaxsni identifikatsiyalash imkonini beruvchi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan hujjatlar taqdim etiladi hamda depozitar shartnoma va (yoki) qoʻshilish shartnomasi tuziladi. 43. Deponent oʻziga tegishli boʻlmagan depo hisobvaragʻidan qimmatli qogʻozlar bilan operatsiyalarni amalga oshirish uchun foydalanishga haqli emas. 44. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti deponentga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan va ishonchli boshqaruv shartnomasi yoki boshqa shartnomalar asosida berilgan qimmatli qogʻozlarning alohida hisobini yuritish, shuningdek yangi chiqarilgan, soʻndirilishi va bekor qilinishi lozim boʻlgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun har xil turdagi depo hisobvaraqlarini ochishi mumkin. 45. Depozitar hisob tizimi passiv analitik depo hisobvaraqlarining quyidagi turlarini yuritishni nazarda tutishi lozim: mulkdorning (egasining) depo hisobvaragʻi — deponentning oʻziga mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquq asosida tegishli boʻlgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun moʻljallangan hisobvaraq; emissiyaviy depo hisobvaragʻi — Markaziy depozitariyda ochilgan va emitentning joylashtirish, soʻndirish, bekor qilish jarayonida boʻlgan qimmatli qogʻozlari chiqarilishlarini hisobga olish uchun moʻljallangan hisobvaraq; tranzit emissiyaviy depo hisobvaragʻi — emitentning qimmatli qogʻozlarini ushbu emitentga xizmat koʻrsatuvchi investitsiya vositachisida joylashtirish, soʻndirish va sotib olish uchun ochiladigan hisobvaraq; ishonchli boshqaruvchining depo hisobvaragʻi — ishonchli boshqaruvchiga berilgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun moʻljallangan hisobvaraq; omnibus hisobvaraq — nominal saqlovchi tomonidan Markaziy depozitariyda ochiladigan nominal hisobvaraq turi boʻlib, unda barcha xorijiy benefitsiar egalariga va (yoki) nominal saqlovchilarga, shu jumladan chet ellik nominal saqlovchilarga tegishli boʻlgan qimmatli qogʻozlarning miqdori va qiymati jamlangan holda hisobga olinadi; segregatsiyalangan omnibus hisobvaraq — nominal saqlovchining mijozi uchun Markaziy depozitariyda ochiladigan alohida depo hisobvaraq; shaxsiy investitsiya hisobvaragʻi — Oʻzbekiston Respublikasi 18 yoshga toʻlgan fuqarosining qimmatli qogʻozlari va mablagʻlari hisobini yuritish uchun investitsiya vositachisi tomonidan ochiladigan hisobvaraq; nominal saqlovchining depo hisobvaragʻi — nominal saqlovchi tomonidan faqat Markaziy depozitariyda ochiladigan hisobvaraq; qimmatli qogʻozlarni garovga oluvchining depo hisobvaragʻi — garov toʻgʻrisidagi shartnomasiga muvofiq garovga oluvchi tomonidan garovga olingan qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish uchun ochiladigan hisobvaraq; talab qilib olinguncha depo hisobvaragʻi (vaqtinchalik depo hisobvaragʻi, aniqlanmagan shaxslar hisobvaragʻi) — Markaziy depozitariy bilan shartnomaga ega boʻlmagan, shuningdek oʻz faoliyatini toʻxtatgan hisob tashkiloti deponentlarining qimmatli qogʻozlarini hamda egalari aniqlanmagan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun moʻljallangan hisobvaraq; tranzit depo hisobvaragʻi — Markaziy depozitariy tomonidan mijozlarning qimmatli qogʻozlarini jamlash va taqsimlash boʻyicha depozitar operatsiyalarni amalga oshirish yoki boshqa depozitar operatsiyalarni oʻtkazish uchun ochiladigan hisobvaraq. 46. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti oʻz funksiyalarini amalga oshirish uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa turdagi depo hisobvaraqlarini ham ochishi mumkin. 47. Markaziy depozitariy tomonidan xorijiy davlatning hisob tashkiloti, xorijiy davlatning markaziy depozitariysi va xalqaro hisob-kitob-kliring tashkilotlarida saqlanayotgan (hisobga olingan) qimmatli qogʻozlar boʻyicha ushbu tashkilotlar uchun alohida aktiv depo hisobvaraqlari ochiladi. 48. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti aktiv depo hisobvaraqlarini kodlashtirish tartibini oʻzi belgilaydi. 49. Markaziy depozitariyning hisob tizimi quyidagi aktiv analitik depo hisobvaraqlarini yuritishni nazarda tutishi kerak: asosiy (ichki) saqlash joyi depo hisobvaragʻi — qonunchilik hujjatlariga muvofiq chiqarilgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun moʻljallangan hisobvaraq; saqlash joyi boʻyicha depo hisobvaragʻi — Markaziy depozitariyning xalqaro depozitariyda, xorijiy davlatning markaziy depozitariysida yoki xorijiy bank-kastodianda ochilgan hisobvaragʻida turgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun moʻljallangan hisobvaraq. 50. Markaziy depozitariy tomonidan ochiladigan aktiv depo hisobvaraqlari quyidagi maqomlarga ega boʻlishi mumkin: faol — depo hisobvaragʻi boʻyicha barcha operatsiyalarga ruxsat beriladi. Agar mijoz toʻgʻrisidagi barcha maʼlumotlar maʼlum boʻlsa va Markaziy depozitariyga barcha hujjatlar taqdim etilgan boʻlsa, hisobvaraq “faol” maqomiga ega boʻladi. Markaziy depozitariy depo hisobvaragʻi faol boʻlgan taqdirda, mijozdan topshiriqni ijro etish uchun qabul qiladi; nofaol — depo hisobvaragʻining boʻlimlari nol qoldiqlarga ega boʻladi. Axborot operatsiyalaridan tashqari barcha operatsiyalar taqiqlanadi. Nofaol depo hisobvaragʻining maqomini oʻzgartirish mumkin emas; bloklangan — depo hisobvaragʻidagi qimmatli qogʻozlar qoldiqlarining oʻzgarishiga olib keladigan har qanday operatsiyalar taqiqlanadi, bundan qonunchilik hujjatlari normalarini qoʻllash oqibatida (masalan, tugatilgan emitentning qimmatli qogʻozlarini hisobdan chiqarish) yoki emitentning tashabbusi bilan (masalan, qimmatli qogʻozlarni konvertatsiya qilish) amalga oshiriladigan operatsiyalar mustasno. Bunda, axborot operatsiyalari va maʼmuriy operatsiyalarni amalga oshirish, shu jumladan bloklangan depo hisobvaragʻining maqomini oʻzgartirish mumkin. 51. Passiv depo hisobvaragʻi va subhisobvaraq faol, nofaol, bloklangan, hisobga kiritishga ruxsat berilgan, hisobdan chiqarishga ruxsat berilgan maqomlariga ega boʻlishi mumkin. 52. Deponentlarning va ular mijozlarining qimmatli qogʻozlarini alohida hisobga olinishini taʼminlash uchun Markaziy depozitariy tomonidan deponentning depo hisobvaragʻida subhisobvaraqlar ochilishi mumkin. 53. Saqlash yoki hisobga olishning turli rejimlariga ega boʻlgan qimmatli qogʻozlar hisobi muayyan turdagi depo hisobvaragʻining boʻlimlarida yuritiladi. 54. Qimmatli qogʻozlarni depo hisobvaragʻining boʻlimidan tashqarida hisobga olish mumkin emas. Agar depo hisobvaragʻi yoki boshqa hisobvaraqda birorta ham boʻlim ochilmagan boʻlsa, depo hisobvaragʻi yoki depo hisobvaragʻida ochiladigan boshqa hisobvaraq (subhisobvaraq) oʻz funksional vazifasini bajara olmaydi. 55. Depo hisobvaragʻining boʻlimlari hisobi ushbu boʻlimlarda yuritiladigan qimmatli qogʻozlar bilan ruxsat etilgan operatsiyalar majmuini belgilaydi. 56. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotida foydalaniladigan depo hisobvaragʻining tuzilmasi mazkur Qoidalarni hisobga olgan holda tuzilishi lozim. 57. Depo hisobvaraqlari va (yoki) subhisobvaraqlarning istalgan turini ochish bilan bir vaqtda ularning “Asosiy” boʻlimi ochiladi. Boshqa boʻlimlar zaruratga qarab ochiladi. 58. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti tomonidan vakolatli davlat organiga, shuningdek hisob tashkiloti tomonidan Markaziy depozitariyga beriladigan hisobotlarning yagona tizimini taʼminlash uchun sintetik hisob tashkil etiladi. 59. Deponent depo hisobvaragʻini mustaqil tasarruf etish yoki oʻzining depo hisobvaragʻi boʻyicha operatorni tayinlash huquqiga ega. Depo hisobvaragʻi operatori tayinlangan paytdan eʼtiboran depo hisobvaragʻini tasarruf etish boʻyicha barcha vakolatlar depo hisobvaragʻi operatoriga oʻtadi, bundan depozitar shartnomada nazarda tutilgan hollar mustasno. 60. Qonunchilik hujjatlarida belgilangan hollarda depo hisobvaragʻi operatori deponent bilan kelishmasdan tayinlanishi mumkin. 61. Qonunchilik hujjatlarida belgilangan hollarda depo hisobvaragʻining operatori sifatida davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, vasiylik yoki homiylik organlari yoxud boshqa shaxslar tayinlanishi mumkin. 62. Deponent (yoki depo hisobvaragʻi operatori) alohida subhisobvaraqlar yoki depo hisobvaragʻining boʻlimlari boʻyicha turli operatorlarni tayinlashi mumkin. Bunda, subhisobvaraq yoki depo hisobvaragʻi boʻlimi boʻyicha barcha topshiriqnomalarni subhisobvaraq operatori yoki depo hisobvaragʻi boʻlimi operatori beradi. 63. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti bilan depo hisobvaragʻi operatori va subhisobvaraq operatori (depo hisobvaragʻi boʻlimi operatori) oʻrtasidagi munosabatlar depo hisobvaragʻi va (yoki) subhisobvaraq (depo hisobvaragʻi boʻlimi) operatori shartnomasi yoki ularning deponentlar hisobvaraqlarini tasarruf etish boʻyicha munosabatlarini belgilovchi boshqa hujjat bilan belgilanadi. 64. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti depo hisobvaragʻi operatorining harakatlari oqibatida yoki Markaziy depozitariy va hisob tashkilotining depo hisobvaragʻi operatorining vakolatlarini chaqirib olish toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qilmaganligi natijasida yetkazilgan zarar uchun deponent oldida javobgar boʻlmaydi. 65. Deponent (depo hisobvaragʻi operatori) Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga taqdim etiladigan topshiriqnomalarni imzolash va Markaziy depozitariy va hisob tashkilotida vakillik qilish boʻyicha vakolatlarga ega boʻlgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga taqdim etishi shart. 66. Deponent Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga topshiriqnomalarni imzolash va vakillik qilish huquqiga ega boʻlgan shaxslarning vakolatlari va amal qilish muddati koʻrsatilgan imzolari namunalari kartochkasini taqdim etishi shart. 67. Deponent Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga xabar qilingan topshiriqnomalarni imzolash va vakillik qilish huquqiga ega boʻlgan shaxslarning vakolatlari toʻxtatilganligi yoki oʻzgartirilganligi toʻgʻrisida Markaziy depozitariy va hisob tashkilotini darhol yozma shaklda xabardor qilishi va ularning imzolari namunalari boʻlgan yangi kartochkani taqdim etishi shart. 68. Deponent Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti bilan munosabatlar uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan barcha faktlar, jumladan deponentning huquqiy maqomi, manzili, Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti bilan oʻzaro munosabatlar usuli bilan bogʻliq oʻzgarishlar toʻgʻrisida darhol yozma ravishda xabardor qilishi shart. Bunda, deponent Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga tegishli oʻzgartirishlarni koʻrsatgan holda zarur hujjatlarni taqdim etishi lozim. 69. Deponent Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga topshiriqnomalar, soʻrovlar yoki boshqa hujjatlarni, shu jumladan deponentning depo hisobvaragʻi boʻyicha operatsiyalarni oʻtkazish tashabbusini mustaqil ravishda berish huquqiga ega emas, agar u tomonidan vakolatlari toʻxtatilmagan depo hisobvaragʻining ilgari tayinlangan operatori mavjud boʻlsa, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan holatlar mustasno. 70. Hisob registrlari depozitar xizmatlarni, shu jumladan qimmatli qogʻozlarni hisobga olishni amalga oshirishda zarur boʻlgan hujjatlar boʻlib, ular depozitar hisob obyektlarining joriy holatini va depozitar operatsiyani amalga oshirish uchun zarur boʻlgan harakatlarni roʻyxatdan oʻtkazish uchun qoʻllaniladi. 71. Hisob registrlari maʼlumotnomalar, anketalar, kartochkalar va jurnallardan iborat boʻladi. 72. Kartochka depozitar hisob obyektlarining joriy holati aks ettiriladigan hisob registridir. 73. Jurnal depozitar operatsiyalarga taalluqli ketma-ket yozuvlar aks ettiriladigan hisob registridir. 74. Depozitar operatsiyani amalga oshirishda boshqa hisob registrlaridan foydalanish mumkin. Hisob registrlari asosan elektron tizimlarda shakllanadi. 75. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti quyidagi asosiy hisob registrlarini yuritishi lozim: deponentning anketasi; qimmatli qogʻozlarning chiqarilish anketasi; qimmatli qogʻozlar emissiyasi anketasi; deponentlar maʼlumotnomasi; depo hisobvaraqlari maʼlumotnomasi; depo hisobvaraqlarining boʻlimlari maʼlumotnomasi; depo subhisobvaraqlari maʼlumotnomasi; qimmatli qogʻozlar maʼlumotnomasi; qabul qilingan topshiriqnomalarni hisobga olish jurnali; operatsion jurnal(lar); depo hisobvaraqlarini roʻyxatga olish jurnali; depo hisobvaraqlarining aylanmalari va qoldiqlari jurnali; yakuniy hisobotlarni hisobga olish jurnali. 76. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti ushbu Qoidalarda keltirilgan tamoyillarga rioya qilgan holda hisob registrlariga va ularni yuritish usullariga oʻzgartirishlar kiritish huquqiga ega. 77. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti hisob registrlariga yozuvlarni ochiq operatsion kun davomida kiritadi. 78. Hisob registriga yozuvlar faqat deponent anketasi yoki uning vakili tomonidan taqdim etilgan hujjatlar asosida kiritiladi. 79. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari depozitar tizimga kirim qilingan va chiqarilgan barcha hujjatlarning hisobini yuritilishini taʼminlaydi. 80. Hujjatlarni roʻyxatdan oʻtkazish Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti tomonidan qabul qilingan yoki shakllantirilgan kunda hujjatlarni hisobga olish yoʻli bilan amalga oshiriladi. 81. Hujjatlarni roʻyxatdan oʻtkazish yozuvlarida quyidagilar boʻlishi kerak: hujjatning nomi; roʻyxatdan oʻtkazishda unga beriladigan noyob raqam; deponentning familiyasi, ismi va otasining ismi yoki yuridik shaxsning nomi hamda deponentni identifikatsiyalovchi maʼlumotlar (agar mavjud boʻlsa); hujjat yuborilgan (taqdim etilgan) sana; hujjatlarni hisobga olish tizimida hujjatni roʻyxatdan oʻtkazish (qabul qilish) sanasi va vaqti; hujjatlarni hisobga olish tizimiga yozuv kiritgan shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi. 82. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga biryoʻla bir nechta topshiriqnomalar (bundan buyon matnda chiqim hujjatlar toʻplami deb yuritiladi) yuborilgan (taqdim etilgan) taqdirda, ularni bitta hujjat sifatida roʻyxatdan oʻtkazish mumkin. 83. Hujjatlarni hisobga olish tizimi elektron hujjatlarni shakllantirish, yuborish va olish uchun moʻljallangan dasturiy taʼminot vositalarini oʻz ichiga olishi mumkin. 84. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti depo hisobvaragʻi (boshqa hisobvaraq), depo subhisobvaragʻi yoki depo hisobvaragʻi boʻlimi boʻyicha har bir yozuvning kiritilishini, shuningdek operatsiyalar jurnalida deponent, qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning oʻzgarishi haqidagi har bir yozuvni roʻyxatdan oʻtkazadi. 85. Yozuvlar kiritilishini roʻyxatdan oʻtkazish ularni kiritish bilan bir vaqtda amalga oshiriladi. 86. Operatsiyalar jurnalida quyidagilar boʻlishi kerak: depo hisobvaragʻi yoki depo subhisobvaragʻining raqami yoxud hisobga olish registrining yakka tartibdagi belgisi, depo hisobvaragʻi boʻlimining raqami; depozitar operatsiyaning turi (depo hisobvaragʻi, depo subhisobvaragʻi yoki depo hisobvaragʻi boʻlimini ochish (yopish), depo hisobvaragʻi boʻyicha yozuv kiritish, amalga oshiriladigan operatsiyaning boshqa turi); hujjatning roʻyxatdan oʻtkazishda berilgan raqami; depozitar operatsiyani amalga oshirish sanasi va vaqti; depozitar operatsiyani amalga oshirgan shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi yoki yuridik shaxsning nomi. 87. Operatsiyalar jurnalida Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish uchun zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlar boʻlishi mumkin. 88. Deponentlar maʼlumotnomasi deponentni identifikatsiya qilish va deponentning qimmatli qogʻozlariga boʻlgan huquqlarni hisobga olishda u bilan oʻzaro hamkorlik qilish uchun yetarli boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. 89. Deponent maʼlumotnomasini yuritish tamoyillari quyidagilardan iborat: maʼlumotnomani deponentlarni roʻyxatga olish noyob raqamlarining oʻsishi boʻyicha yuritish; maʼlumotnoma yozuvini deponent anketasi va depo hisobvaragʻi kartochkasi asosida toʻldirish. 90. Depo hisobvaraqlari maʼlumotnomasi Markaziy depozitariy va hisob tashkilotida ochilgan depozitar hisobni yuritish uchun yetarli boʻlgan barcha aktiv va passiv analitik depo hisobvaraqlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. 91. Depo hisobvaraqlari maʼlumotnomasini yuritishda quyidagilarga rioya qilinishi lozim: passiv depo hisobvaragʻi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yuridik yoki jismoniy shaxsning anketasi, depo hisobvaragʻi yoki subhisobvaragʻi kartochkasi, depo hisobvaragʻi operatori kartochkasi maʼlumotlari asosida toʻldirish; aktiv analitik depo hisobvaragʻi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Markaziy depozitariy yoki hisob tashkilotining farmoyishi asosida toʻldirish; yopiq depo hisobvaragʻining kodi qayta ishlatmaslik; depo hisobvaragʻida nolga teng boʻlmagan qimmatli qogʻozlar qoldiqlari mavjud boʻlganda, depo hisobvaragʻini yopmaslik. 92. Depo hisobvaragʻi boʻlimlari maʼlumotnomasi aktiv va passiv analitik depo hisobvaraqlarida ochilgan depo hisobvaraqlari boʻlimlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. 93. Depo hisobvaraqlari boʻlimlari boʻyicha maʼlumotnomani yuritishda quyidagilarga rioya qilinishi lozim: depo hisobvaragʻi boʻlimini depo hisobvaragʻi doirasida ochish; depo hisobvaragʻining har bir boʻlimi depo hisobvaragʻi boʻlimlarining muayyan turi bilan bogʻliq boʻlishi; depo hisobvaragʻining boʻlimida nolga teng boʻlmagan qimmatli qogʻozlar qoldiqlari mavjud boʻlganda, depo hisobvaragʻi boʻlimini yopmaslik. 94. Qimmatli qogʻozlar maʼlumotnomasi qimmatli qogʻozlarning depozitar hisobini tashkil etish uchun yetarli boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi va maʼlumotnomani yuritishda quyidagilarga rioya qilinishi lozim: qimmatli qogʻozlar maʼlumotnomasini Markaziy depozitariy tomonidan shakllantiriladigan qimmatli qogʻozlar tavsifi asosida oldindan toʻldirish; qimmatli qogʻozlar maʼlumotnomasida nolga teng boʻlmagan qimmatli qogʻozlar qoldiqlari mavjud boʻlganda, qimmatli qogʻozlar maʼlumotnomasini faolsizlantirilishiga yoʻl qoʻymaslik. 95. Hisobga olish jurnallari quyidagilardan iborat: kirim topshiriqnomalarni hisobga olish jurnali; maʼmuriy operatsiyalar jurnali; axborot operatsiyalari jurnali; depo hisobvaragʻi jurnali; depo hisobvaragʻi aylanmasi va qoldiqlari jurnali; chiqim hujjatlarni hisobga olish jurnali. 96. Kirim topshiriqnomalarni hisobga olish jurnali kirim depozitar topshiriqnomalarni va depozitar operatsiyalarni bajarish boʻyicha farmoyishlarni roʻyxatdan oʻtkazish maqsadida yuritiladi. 97. Maʼmuriy operatsiyalar jurnali Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti tomonidan amalga oshiriladigan maʼmuriy operatsiyalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. 98. Axborot operatsiyalari jurnali Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti tomonidan amalga oshirilgan axborot operatsiyalarini hisobga olish maqsadida yuritiladi. 99. Depo hisobvaragʻi jurnali depo hisobvaragʻi boʻyicha buxgalterlik operatsiyalarini hisobga olish uchun yuritiladi. Jurnal depo hisobvaraqlaridagi qimmatli qogʻozlar qoldigʻining oʻzgarishiga olib kelgan barcha buxgalterlik operatsiyalari toʻgʻrisidagi yozuvlarni oʻz ichiga oladi. 100. Depo hisobvaragʻi aylanmasi va qoldiqlari jurnali maʼlum bir operatsion kunda depo hisobvaraqlaridagi qimmatli qogʻozlar aylanmalari va qoldiqlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni olish maqsadida yuritiladi. 101. Chiqim hujjatlarni hisobga olish jurnali Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti tomonidan depozitar operatsiyalar va hisobotlarni bajarishda shakllantiriladigan chiqim hujjatlarni roʻyxatdan oʻtkazish uchun yuritiladi. 102. Hisobga olish jurnallari xronologik tartibda va elektron shaklda yuritiladi. 103. Depozitar operatsiyalar quyidagi turlarga boʻlinadi: maʼmuriy operatsiyalar; buxgalteriya operatsiyalari; axborot operatsiyalari; kompleks depozitar operatsiyalar. 104. Maʼmuriy operatsiyalar — depo hisobvaraqlaridagi qoldiqlarning oʻzgarishiga olib kelmaydigan depozitar hisob obyektlarini, shuningdek boshqa maʼlumotlar va hisob registrlarini ochish, rekvizitlarini oʻzgartirish va yopish boʻyicha depozitar operatsiyalardir. 105. Buxgalteriya operatsiyalari — depo hisobvaraqlaridagi qimmatli qogʻozlar qoldiqlarini oʻzgartiruvchi depozitar operatsiyalardir. 106. Axborot operatsiyalari — depo hisobvaraqlari va boshqa hisob registrlarining holati yoki depozitar operatsiyalarning bajarilishi toʻgʻrisidagi hisobotlar, koʻchirmalar va maʼlumotnomalarni shakllantirish bilan bogʻliq boʻlgan depozitar operatsiyalardir. 107. Kompleks depozitar operatsiyalar — tarkibiy elementlari sifatida turli xildagi operatsiyalar, jumladan buxgalteriya, maʼmuriy va axborot operatsiyalarini oʻz ichiga olgan operatsiyalardir. 108. Qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarning hisobga olinishini taʼminlash va qimmatli qogʻozlar muomalasiga xizmat koʻrsatish uchun Markaziy depozitariy quyidagi operatsiyalarni amalga oshiradi: qimmatli qogʻozlarni hisobga olish; qimmatli qogʻozlarni saqlashga qabul qilish; qimmatli qogʻozlarni hisobga qabul qilish; qimmatli qogʻozlarni saqlash; qimmatli qogʻozlarni saqlashdan olish; qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish; qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni tasdiqlash; qimmatli qogʻozlarga majburiyatlar yuklanishini hisobga olish; qimmatli qogʻozlar egalarining reyestrlarini yuritish; hisob tashkilotlari va chet ellik nominal saqlovchilarning depo hisobvaraqlarini yuritish; deponentlarning yoki ular vakolat bergan shaxslarning topshiriqnomalari asosida depo hisobvaraqlari boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirish; qimmatli qogʻozlarning uyushgan savdolarida qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar natijalari boʻyicha qimmatli qogʻozlar boʻyicha hisob-kitoblarni va pul mablagʻlaridagi hisob-kitoblarni belgilangan tartibda amalga oshirish; Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlari tomonidan chiqarilgan, Oʻzbekiston Respublikasi hududida muomalaga kiritilgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish; Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari tomonidan chiqarilgan, Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida muomalaga kiritilgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish; agar qonunchilikda boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, investitsiya fondlari tomonidan chiqarilgan va ularga tegishli qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish; Deponentlarning yagona bazasini yuritish; Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari tomonidan chiqarilgan emissiyaviy qimmatli qogʻozlarga xalqaro kodlarni berish; qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish bilan bogʻliq boshqa operatsiyalarni bajarish. 109. Qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarning hisobga olinishini taʼminlash va qimmatli qogʻozlar muomalasiga xizmat koʻrsatish uchun hisob tashkiloti quyidagi operatsiyalarni amalga oshiradi: qimmatli qogʻozlarni hisobga qabul qilish; qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish; qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni tasdiqlash; deponentlarning yoki ular vakolat bergan shaxslarning topshiriqlari asosida depo hisobvaraqlari boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirish; qimmatli qogʻozlarga majburiyatlar yuklanishini hisobga olish; Markaziy depozitariyning talabiga koʻra qimmatli qogʻozlar egalari reyestrini shakllantirish uchun zarur boʻlgan qimmatli qogʻozlar egalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etish; Markaziy depozitariydan olingan maʼlumotlar asosida oʻzida hisobga olinadigan qimmatli qogʻozlar va ularning emitentlari rekvizitlariga oʻzgartirishlar kiritish; qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish bilan bogʻliq boshqa operatsiyalarni bajarish. 110. Emitent tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻozlarga nisbatan korporativ harakatlarni amalga oshirishda Markaziy depozitariy quyidagi operatsiyalarni amalga oshiradi: qimmatli qogʻozlar chiqarilishini hisobga olish; qimmatli qogʻozlar chiqarilishini joylashtirish; qimmatli qogʻozlar chiqarilishini maydalash; qimmatli qogʻozlar chiqarilishini yiriklashtirish; qimmatli qogʻozlarni ayirboshlash; qimmatli qogʻozlarni bekor qilish; qimmatli qogʻozlar chiqarilishini soʻndirish; aksiyadorlik jamiyati ustav fondi miqdorini oʻzgartirish; emitentni qayta tashkil etish; emitent tomonidan korporativ harakatlarni amalga oshirish bilan bogʻliq boshqa operatsiyalarni bajarish. 111. Emitent tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻozlarga nisbatan korporativ harakatlarni amalga oshirishda hisob tashkilotlari quyidagi operatsiyalarni amalga oshirishi mumkin: qimmatli qogʻozlar chiqarilishini joylashtirish; emitentning oʻzi chiqargan qimmatli qogʻozlarini keyinchalik qayta sotish, bekor qilish yoki soʻndirish uchun sotib olishi; emitent tomonidan korporativ harakatlarni amalga oshirish bilan bogʻliq boshqa operatsiyalarni bajarish. 112. Agar Markaziy depozitariy va hisob tashkilotining ichki hujjatlariga muvofiq hujjatlarni elektron raqamli imzo bilan imzolash yoki qonunchilik hujjatlariga zid boʻlmagan shaklda tasdiqlash tartibi belgilangan boʻlsa, depozitar operatsiyalarni amalga oshirishda qogʻoz shaklidagi hujjatlar talab etilmaydi. 113. Maʼmuriy operatsiyalarga quyidagi operatsiyalar kiradi: depo hisobvaragʻini ochish; depo hisobvaragʻining anketa maʼlumotlarini oʻzgartirish; depo hisobvaragʻini yopish; depo hisobvaragʻining boʻlimini ochish; depo hisobvaragʻi yoki depo hisobvaragʻi boʻlimining operatorini tayinlash. 114. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti depo hisobvaragʻini ochish uchun jismoniy va yuridik shaxslarni Deponentlarning yagona bazasida roʻyxatdan oʻtkazishi va ularga roʻyxatdan oʻtkazilgan shaxsning kodini berishi lozim. Deponentlarning yagona bazasida roʻyxatdan oʻtkazish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 29-apreldagi 196-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi depozitar tizimida deponentlarning yagona bazasi tizimi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq amalga oshiriladi. 115. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti bilan tuzilgan depo hisobvaragʻi shartnomasi depo hisobvaragʻini ochish uchun asos hisoblanadi. 116. Aktiv analitik depo hisobvaragʻini yopish faqat ushbu depo hisobvaragʻidagi barcha qimmatli qogʻozlar hisobdan chiqarilgandan soʻng amalga oshiriladi. 117. Deponentning passiv analitik depo hisobvaragʻini ochish boʻyicha depozitar operatsiyaning mazmuni Markaziy depozitariy va hisob tashkilotining hisob registrlariga depozitar operatsiyalarni amalga oshirish imkonini beruvchi deponent toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni kiritish hisoblanadi. 118. Depo hisobvaraqlarini ochish, shu jumladan masofaviy xizmat koʻrsatish tizimlari orqali ochish tartibi va depo hisobvaraqlarini ochish uchun taqdim etiladigan hujjatlar roʻyxati Markaziy depozitariy va hisob tashkilotining ichki hujjatlari bilan belgilanadi. 119. Depo hisobvaragʻini ochish uchun zarur boʻlgan hujjatlar Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga quyidagilar taqdim etilishi mumkin: shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatgan holda qimmatli qogʻozlar egasining oʻzi tomonidan; qimmatli qogʻozlar egasining vakolatli shaxsi tomonidan, unda amaldagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq rasmiylashtirilgan ishonchnoma mavjud boʻlgan taqdirda. 120. Deponentning anketa maʼlumotlari oʻzgargan taqdirda, deponent bu haqda Markaziy depozitariy va hisob tashkilotini yozma ravishda xabardor qilishi hamda quyidagi hujjatlarni taqdim etishi shart: deponentning anketasiga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida topshiriqnoma; barcha zarur oʻzgartirish va qoʻshimchalarni oʻz ichiga olgan deponentning anketasi; tegishli oʻzgartirishlar kiritilganligini tasdiqlovchi hujjatlarning nusxalari (zarurat boʻlganda). Yuridik shaxsning topshiriqnomalarni imzolash huquqiga ega boʻlgan vakolatli shaxslari oʻzgargan taqdirda: yangi vakolatli shaxslarning imzolari namunalari va yuridik shaxsning muhr izi (muhr mavjud boʻlgan taqdirda) tushirilgan kartochka; vakolatli shaxslarning vakolatlarini tasdiqlovchi hujjatlarning nusxalari. 121. Ishonchnoma muddatidan oldin chaqirib olingan taqdirda, deponent vakolatli vakilning vakolat muddati tugashidan uch kun oldin bu haqda Markaziy depozitariy va hisob tashkilotini yozma ravishda xabardor qilishi shart. 122. Deponentning anketa maʼlumotlarini oʻzgartirish Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti tomonidan Deponentlarning yagona bazasiga oʻzgartirish kiritish yoʻli bilan amalga oshiriladi. 123. Deponentning anketa maʼlumotlari oʻzgarganligi toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qilinmagan taqdirda, Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti deponent tomonidan xat-xabarlar, shuningdek boshqa maʼlumotlar olinmaganligi yoki kechiktirilganligi uchun javobgar boʻlmaydi. 124. Depo hisobvaragʻini yopish Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti tomonidan hisob registrlariga depo hisobvaragʻi boʻyicha soʻrovlarga javob berishdan boshqa har qanday harakatlarni amalga oshirish mumkin emasligini taʼminlovchi yozuvlarni kiritishdan iborat. 125. Depo hisobvaragʻini yopish depozitar shartnoma bekor qilinishi natijasida amalga oshiriladi. 126. Yopiq depo hisobvaragʻini qayta ochishga yoʻl qoʻyilmaydi. Yopilgan depo hisobvaragʻining raqami takroran ishlatilmaydi. 127. Mulkdorning (egasining) depo hisobvaragʻida quyidagi turdagi boʻlimlar ochilishi mumkin: asosiy; garovda bloklangan; zakalatda bloklangan; uyushmagan birjadan tashqari bozorda qimmatli qogʻozlar bilan birjadan tashqari bitimlar tuzish uchun bloklangan; vakolatli davlat organining koʻrsatmasiga asosan bloklangan; monopoliyaga qarshi davlat organining koʻrsatmasiga asosan bloklangan; huquqni muhofaza qiluvchi yoki sud organlarining qaroriga asosan bloklangan; xatlash boʻyicha bloklangan; savdolar uchun bloklangan; REPO boʻyicha savdolar uchun bloklangan; REPO bitimi boʻyicha bloklangan. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti oʻz funksiyalarini amalga oshirish uchun depo hisobvaraqlarida boshqa boʻlimlarni ham ochishi mumkin. 128. Asosiy boʻlim muomalada boʻlishi cheklanmagan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun qoʻllaniladi. Depo hisobvaragʻidagi asosiy boʻlim mulkdor (egasi), nominal saqlovchi va chet ellik nominal saqlovchilarning depo hisobvaraqlari ochilganda avtomatik tarzda ochiladi. 129. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari tomonidan garovda bloklangan, uyushmagan birjadan tashqari bozorda qimmatli qogʻozlar bilan birjadan tashqari bitimlar tuzish uchun bloklangan va boshqa boʻlimlar qimmatli qogʻozlarga nisbatan muayyan cheklovlar mavjudligini tasdiqlovchi hujjatlar (garov shartnomasi, oldi-sotdi shartnomasi va boshqalar) asosida ochiladi. 130. Zakalatda bloklangan boʻlimi mulkdorning (egasining) depo hisobvaragʻida ochilishi mumkin. 131. Vakolatli davlat organining koʻrsatmasiga asosan bloklangan, monopoliyaga qarshi davlat organining koʻrsatmasiga asosan bloklangan, huquqni muhofaza qiluvchi yoki sud organlarining qaroriga asosan bloklangan va boshqa boʻlimlar Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari tomonidan tegishli organlar tomonidan taqdim etilgan qimmatli qogʻozlarga nisbatan cheklovlar mavjudligini tasdiqlovchi hujjatlar asosida ochiladi. 132. Joylashtirilish jarayonida, qayta sotib olingan, bekor qilinadigan yoki soʻndirish uchun boʻlimlari faqat emissiyaviy depo hisobvaragʻida ochilishi mumkin. 133. Joylashtirilish jarayonida boʻlimi yangi joylashtirilayotgan qimmatli qogʻozlar chiqarilishini hisobga olish uchun ochiladi. 134. Qayta sotib olingan boʻlimi emitent tomonidan qayta sotib olingan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun ochiladi. 135. Bekor qilinadigan yoki soʻndirish uchun boʻlimi bekor qilinadigan yoki soʻndiriladigan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun ochiladi. 136. Joylashtirilgan, qayta sotib olingan, bekor qilinadigan yoki soʻndirish uchun boʻlimlari emissiyaviy depo hisobvaragʻi ochilganda avtomatik tarzda ochiladi. 137. REPO boʻyicha savdolar uchun bloklangan boʻlimi qayta sotib olish sharti bilan qimmatli qogʻozlar oldi-sotdi bitimining birinchi qismi ijro etilguniga qadar qimmatli qogʻozlar sotuvchisining depo hisobvaragʻida ochiladi. 138. REPO bitimi boʻyicha bloklangan boʻlimi qayta sotib olish sharti bilan qimmatli qogʻozlar oldi-sotdi bitimining birinchi qismi boʻyicha qimmatli qogʻozlar xaridorining depo hisobvaragʻida ochiladi. 139. Aktiv maqomidagi depo hisobvaragʻida quyidagi boʻlimlar ochilishi mumkin: asosiy — har qanday cheklovlardan xoli boʻlgan va fuqarolik-huquqiy bitimlar tuzilishi mumkin boʻlgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun; yoʻlda — Markaziy depozitariyning nominal saqlovidan chiqariladigan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun. Bunda, chiqarish vaqti mobaynida ushbu qimmatli qogʻozlar bilan fuqarolik-huquqiy bitimlar tuzilishi mumkin emas; korporativ hodisalar — korporativ hodisalar munosabati bilan cheklovlar qoʻyilgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun. Bunda, ushbu hodisa sodir boʻlgan vaqt davomida qimmatli qogʻozlar bilan fuqarolik-huquqiy bitimlar amalga oshirilishi mumkin emas; bloklash — qonunchilik hujjatlariga muvofiq vakolatli davlat organining qarori bilan qimmatli qogʻozlarning saqlanishini taʼminlash maqsadida fuqarolik-huquqiy bitimlar tuzishga vaqtinchalik taqiq qoʻyilgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun. Markaziy depozitariy oʻz funksiyalarini amalga oshirish uchun aktiv maqomidagi depo hisobvaraqlarida boshqa boʻlimlarni ham ochishi mumkin. 140. Depo hisobvaragʻidagi boʻlimni yopish faqat tegishli boʻlimdagi barcha qimmatli qogʻozlar hisobdan chiqarilgandan soʻng amalga oshiriladi. 141. Depo hisobvaragʻining boʻlimi boʻyicha operatorni tayinlash depo hisobvaragʻi boʻyicha operatorni tayinlash uchun belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 142. Oʻzbekiston Respublikasi hududida chiqarilgan qimmatli qogʻozlarni saqlashga qabul qilish operatsiyasi kirim buxgalteriya operatsiyasiga kiradi va aktiv depo hisobvaragʻini debetlash va passiv depo hisobvaragʻini kreditlashdan iborat boʻladi. 143. Hujjatsiz qimmatli qogʻozlarni saqlashga qabul qilish qimmatli qogʻozlarning muomalaga chiqarilganligini tasdiqlovchi hujjatlarni qabul qilishdan iborat boʻladi va qimmatli qogʻozlar chiqarilishini Markaziy depozitariyda hisobga olish amalga oshiriladi. 144. Operatsiyaning bajarilishi natijasida Markaziy depozitariy operatsiyaning bajarilishi toʻgʻrisidagi hisobotni shakllantiradi yoki deponentning depo hisobvaragʻidan koʻchirmani taqdim etadi. 145. Xorijiy qimmatli qogʻozlarni hisobga qabul qilish operatsiyasi kirim buxgalteriya operatsiyasi hisoblanib, deponent hisobvaragʻini kreditlash va saqlash joyi boʻyicha depo hisobvaragʻini (NOSTRO) debetlashdan iborat. 146. Qimmatli qogʻozlarni hisobga qabul qilish operatsiyasi saqlanishi boshqa xorijiy depozitariyda amalga oshiriladigan xorijiy qimmatli qogʻozlarni Markaziy depozitariyga oʻtkazishda xorijiy qimmatli qogʻozlarni hisobga olishda amalga oshiriladi. 147. Qimmatli qogʻozlarni saqlashdan chiqarish operatsiyasi chiqim buxgalteriya operatsiyasiga kiradi va aktiv depo hisobvaragʻini kreditlash va passiv depo hisobvaragʻini debetlashdan iborat boʻladi. 148. Qimmatli qogʻozlarni olib qoʻyish qimmatli qogʻozlar chiqarilishi bekor qilinganda amalga oshiriladi. Qimmatli qogʻozlarni olib qoʻyish qimmatli qogʻozlar chiqarilishi hisobdan chiqarilganda, Markaziy depozitariy tomonidan amalga oshiriladi. 149. Deponentning depo hisobvaragʻidan majburiyatlar bilan bogʻliq boʻlmagan qimmatli qogʻozlar chiqarish mumkin. 150. Qimmatli qogʻozlar deponentning depo hisobvaragʻidan va qimmatli qogʻozlar saqlangan Markaziy depozitariyning aktiv hisobvaragʻidan hisobdan chiqariladi. 151. Xorijiy qimmatli qogʻozlarni hisobdan chiqarish operatsiyasi chiqim buxgalteriya operatsiyasi hisoblanib, deponentning passiv hisobvaragʻini debetlash va saqlash joyi boʻyicha depo hisobvaragʻini (NOSTRO) kreditlashdan iborat. 152. Xorijiy qimmatli qogʻozlarni hisobdan chiqarish operatsiyasi qimmatli qogʻozlarni bunday qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olishni amalga oshiruvchi Markaziy depozitariydan ushbu qimmatli qogʻozlarni saqlashni amalga oshiruvchi xorijiy depozitariyga hisobdan chiqarishda amalga oshiriladi. 153. Qimmatli qogʻozlarni koʻchirish operatsiyasi koʻchirish buxgalteriya operatsiyasi turiga kiradi va qimmatli qogʻozlarni saqlash joyining bir hisobvaragʻidan hisobdan chiqarish va ularni saqlash joyining boshqa hisobvaragʻiga oʻtkazishdan iborat boʻladi. 154. Qimmatli qogʻozlarni oʻtkazish operatsiyasini oʻtkazish buxgalteriya operatsiyasi turiga kiradi va qimmatli qogʻozlarni bir depo hisobvaragʻidan boshqasiga hisobdan chiqarishdan iborat boʻladi. Bunda, Markaziy depozitariyda hisobga olinadigan qimmatli qogʻozlarning umumiy soni oʻzgarmaydi. 155. Qimmatli qogʻozlarni oʻtkazish operatsiyasi qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni oʻtkazish bilan birga yoki ularga boʻlgan huquqlarni oʻtkazmasdan ham amalga oshirilishi mumkin. 156. Qimmatli qogʻozlarni oʻtkazish topshiriqnomada koʻrsatilgan hisob-kitob kunida amalga oshiriladi. 157. Qimmatli qogʻozlar oʻtkazmalari quyidagi turlarga boʻlinadi: ichki oʻtkazma; tashqi oʻtkazma; bitta depo hisobvaragʻi doirasida oʻtkazish. 158. Qimmatli qogʻozlarning ichki oʻtkazmasi qimmatli qogʻozlar Markaziy depozitariy yoki bitta hisob tashkiloti ichida oʻtkazilganda amalga oshiriladi. 159. Qimmatli qogʻozlarning tashqi oʻtkazmasi qimmatli qogʻozlar Markaziy depozitariydan hisob tashkilotiga yoki bir hisob tashkilotidan boshqa hisob tashkilotiga oʻtkazilganda amalga oshiriladi. 160. Qimmatli qogʻozlarni bitta depo hisobvaragʻi doirasida oʻtkazish qimmatli qogʻozlarni depo hisobvaragʻining bir boʻlimidan boshqa boʻlimiga oʻtkazishda amalga oshiriladi. 161. Qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlar quyidagi hollarda oʻtkaziladi: savdo tizimlaridan tashqarida qimmatli qogʻozlar bilan fuqarolik-huquqiy bitimlar tuzilganda; savdo tizimlarida qimmatli qogʻozlar sotib olinganda; qimmatli qogʻozlar hadya qilinganda; qimmatli qogʻozlar meros qilib qoldirilganda; yuridik shaxsning huquqiy vorisligida; sud qaroriga koʻra; qonunchilik hujjatlarida belgilangan boshqa hollarda. 162. Savdo tizimlaridan tashqarida fuqarolik-huquqiy bitimlarni tuzish natijasida qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni oʻtkazish qimmatli qogʻozlarni va boshqa hujjatlarni oʻtkazish uchun depo topshiriqnomalari asosida amalga oshiriladi. 163. Savdo tizimlarida tuzilgan bitimlar natijalari boʻyicha qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni oʻtkazish kliring topshiriqnomasi asosida Markaziy depozitariy va (yoki) hisob tashkiloti tomonidan amalga oshiriladi. 164. Qimmatli qogʻozlarni hadya qilishda qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni oʻtkazish qimmatli qogʻozlarni beruvchi va qabul qiluvchidan qimmatli qogʻozlarni oʻtkazish uchun depo topshiriqnomalari va qimmatli qogʻozlarni hadya qilish toʻgʻrisidagi tegishli shartnoma asosida amalga oshiriladi. 165. Qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni oʻtkazish qimmatli qogʻozlarni beruvchining va qimmatli qogʻozlarni qabul qiluvchining qimmatli qogʻozlarni oʻtkazishga doir topshiriqnomalari va merosxoʻrning meros boʻlgan huquqini tasdiqlovchi hujjat asosida amalga oshiriladi. 166. Yuridik shaxsning huquqiy vorisligi natijasida qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish topshirish hujjati (qoʻshib yuborish, qoʻshib olish yoki oʻzgartirish) yoki taqsimlash balansi (boʻlish yoki ajratib chiqarish) asosida amalga oshiriladi. 167. Sudning qaroriga koʻra qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish undiruvchi, qarzdor yoki davlat ijrochisining depo topshiriqnomalari asosida amalga oshiriladi. Depo topshiriqnomasiga sudning qarori (hal qiluv qarori, ajrimi), zaruratga koʻra ijro hujjatining nusxalari ilova qilinadi. 168. Bir depozitariy doirasida qimmatli qogʻozlarni oʻtkazish beruvchining qimmatli qogʻozlarni hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi depo topshiriqnomalari va qabul qiluvchining elektron metchingdan keyin qimmatli qogʻozlarni kirim qilish toʻgʻrisidagi depo topshiriqnomasi (potensial qarama-qarshi topshiriqnomalarni izlash va ikkala topshiriqnoma parametrlari mos kelgan taqdirda tegishli topshiriqnomani aniqlash mexanizmi) asosida amalga oshirilishi mumkin. 169. Qarama-qarshi depo topshiriqnomalarini izlash operatsiyasi topshiriqnomalar kvitovkasi deb ataladi. Qarama-qarshi depo topshiriqnomasini izlash uch ish kuni mobaynida amalga oshirilishi mumkin. 170. Qimmatli qogʻozlarga majburiyatlar yuklanishini hisobga olish boʻyicha operatsiyalar qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarning oʻtishi bilan bogʻliq boʻlmagan ichki depozitar oʻtkazmalarga kiradi. 171. Qimmatli qogʻozlarga majburiyatlar yuklash qimmatli qogʻozlar oʻtkazilishining oldini olish uchun qimmatli qogʻozlarga cheklovlar qoʻyish hisoblanadi. 172. Qimmatli qogʻozlarga majburiyatlar yuklatilishini hisobga olish boʻyicha depozitar operatsiyalarga quyidagilar kiradi: qimmatli qogʻozlarni garovga qoʻyish va garovdan chiqarish; qimmatli qogʻozlarni zakalatga qoʻyish va zakalatdan chiqarish; qimmatli qogʻozlarni deponentning yoki depo hisobvaragʻi operatorining topshiriqnomasiga koʻra bloklash; vakolatli davlat organining koʻrsatmasiga binoan qimmatli qogʻozlarni bloklash; monopoliyaga qarshi davlat organining koʻrsatmasiga binoan qimmatli qogʻozlarni bloklash; huquqni muhofaza qiluvchi va sud organlarining koʻrsatmasiga binoan qimmatli qogʻozlarni bloklash; Markaziy depozitariy va hisob tashkilotining koʻrsatmasiga binoan qimmatli qogʻozlarni bloklash. 173. Qimmatli qogʻozlarni garovga qoʻyish depozitariyning hisob registrlariga qimmatli qogʻozlarni garovga qoʻyish toʻgʻrisidagi yozuvlarni kiritish boʻyicha depozitar operatsiya hisoblanadi. 174. Qimmatli qogʻozlarni garovga qoʻyish boʻyicha depozitar operatsiyaning mazmuni deponent-garovga qoʻyuvchining hisobvaragʻidagi qimmatli qogʻozlarni u tomonidan asosiy boʻlimdan garovda bloklangan boʻlimiga oʻtkazishdan iborat. 175. Qimmatli qogʻozlarni garovga qoʻyishda Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga qonunchilikda belgilangan tartibda tuzilgan garov shartnomasiga muvofiq qimmatli qogʻozlarni garovga qoʻyish uchun deponent-garovga qoʻyuvchining depo topshiriqnomasi va deponent-garovga oluvchining depo topshiriqnomasi taqdim etiladi. 176. Garovga oluvchida depo hisobvaragʻi mavjud boʻlmagan taqdirda, Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti garovga oluvchiga depo hisobvaragʻini ochadi. 177. Qimmatli qogʻozlarni garovga qoʻyish topshiriqnomasi topshiriqnomada koʻrsatilgan kunda bajariladi. 178. Qimmatli qogʻozlarni garovga qoʻyishda, agar garov toʻgʻrisidagi shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, garovga qoʻyuvchida qimmatli qogʻozlarga egalik qilishdan kelib chiqadigan huquqlar (masalan, boshqarish huquqi va daromad olish huquqini amalga oshirish boʻyicha vakolatlar) saqlanib qoladi. 179. Qimmatli qogʻozlarga egalik qilish bilan bogʻliq boshqa huquqlarni (imtiyozli huquqni amalga oshirish, konvertatsiya, qimmatli qogʻozlarni soʻndirish va boshqalar) amalga oshirish boʻyicha vakolatlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilanadi. 180. Qimmatli qogʻozlarni garovdan chiqarish quyidagi asoslarga koʻra amalga oshiriladi: garovga qoʻyuvchining majburiyatlari bajarilishi munosabati bilan garovning bekor boʻlishi; garovga qoʻyuvchining majburiyatlari bajarilmaganligi munosabati bilan garovning bekor boʻlishi. 181. Garovga qoʻyuvchi tomonidan garov shartnomasi boʻyicha majburiyatlar bajarilganda, Markaziy depozitariy yoki hisob tashkilotiga garovga qoʻyuvchi va garovga oluvchidan qimmatli qogʻozlarni garovdan chiqarish toʻgʻrisida topshiriqnoma taqdim etiladi. 182. Qimmatli qogʻozlarni garovdan chiqarish boʻyicha depozitar operatsiyaning mazmuni deponent-garovga qoʻyuvchining hisobvaragʻidagi qimmatli qogʻozlarni garovga qoʻyilgan boʻlimidan asosiy boʻlimga oʻtkazishdan iborat. 183. Qimmatli qogʻozlarni zakalatga qoʻyishda Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga deponent-garovga qoʻyuvchi va garovga oluvchining qimmatli qogʻozlarni zakalatga berish haqidagi topshiriqnomasi taqdim etiladi. 184. Qimmatli qogʻozlarni zakalatga berish toʻgʻrisidagi topshiriqnoma shartnomada koʻrsatilgan kunda bajariladi. 185. Qimmatli qogʻozlarni zakalatdan chiqarish garovga qoʻyuvchi tomonidan garov shartnomasi boʻyicha majburiyatlar bajarilgandan soʻng garovga qoʻyuvchi va garovga oluvchining zakalatdan chiqarish haqidagi topshiriqnomalari asosida amalga oshiriladi. 186. Garovga qoʻyuvchi tomonidan zakalat shartnomasi boʻyicha majburiyatlar bajarilmagan taqdirda, zakalatga berilgan qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarning oʻtkazilishi qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 187. Qimmatli qogʻozlarni bloklash Markaziy depozitariy va hisob tashkilotining hisob registrlariga ushbu qimmatli qogʻozlarning hisobvaraqlar boʻyicha harakatini muayyan muddatga toʻxtatib qoʻyishga olib keladigan yozuvlarni kiritish boʻyicha depozitar operatsiya hisoblanadi. 188. Vakolatli davlat organining koʻrsatmasiga asosan qimmatli qogʻozlarni blokirovka qilish uchun Markaziy depozitariy va hisob tashkilotiga quyidagi hujjatlar taqdim etiladi: vakolatli davlat organining masʼul shaxslari tomonidan imzolangan va muhri bilan tasdiqlangan koʻrsatma; qimmatli qogʻozlarni blokirovka qilish uchun asos boʻladigan hujjatlar. 189. Vakolatli davlat organining qimmatli qogʻozlarni bloklash toʻgʻrisidagi koʻrsatmasida quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak: deponent va uning depo hisobvaragʻi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; bloklanayotgan qimmatli qogʻozlar va ularning soni; bloklash sababi; bloklash muddati. 190. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti vakolatli davlat organining koʻrsatmasi taqdim etilgan kunda qimmatli qogʻozlarni vakolatli davlat organining koʻrsatmasi boʻyicha bloklangan boʻlimiga oʻtkazishi va quyidagi maʼlumotlarni hisobda aks ettirishi lozim: bloklash sababi; bloklash amalga oshirilishiga asos boʻlgan hujjatning rekvizitlari; bloklash muddati. 191. Qimmatli qogʻozlarni bloklash toʻgʻrisidagi topshiriqnoma Markaziy depozitariyga kelib tushgan taqdirda, Markaziy depozitariy savdo tizimlariga, hisob tashkilotlariga, chet ellik nominal saqlovchilarga topshiriqnoma olingan kunda qimmatli qogʻozlarni bloklash toʻgʻrisida xabarnoma yuboradi. Topshiriqnoma mahalliy vaqt bilan soat 16:00 dan keyin qabul qilingan taqdirda, xabarnoma keyingi operatsion kunning 09:15 dan kechiktirmay yuboriladi. 192. Markaziy depozitariy bloklash toʻgʻrisidagi topshiriqnomada koʻrsatilgan qimmatli qogʻozlarni bloklash bilan bogʻliq operatsiyalarni topshiriqnoma olingan kunda amalga oshiradi. Topshiriqnoma mahalliy vaqt bilan soat 16:00 dan keyin qabul qilingan taqdirda, operatsiyalar keyingi operatsion kunning 09:25 dan kechiktirmay amalga oshiriladi. 193. Hisob tashkilotlari va chet ellik nominal saqlovchilar Markaziy depozitariyning bloklash toʻgʻrisidagi xabarnomasida koʻrsatilgan qimmatli qogʻozlarni bloklash bilan bogʻliq operatsiyalarni xabarnoma olingan kunda amalga oshiradi. Xabarnoma mahalliy vaqt bilan soat 16:00 dan keyin qabul qilingan taqdirda, operatsiyalar keyingi operatsion kunning 09:15 dan kechiktirmay amalga oshiriladi. 194. Qimmatli qogʻozlar xaridorning depo hisobvaragʻiga yetkazib berilgan paytda ularning harakatini bloklash toʻgʻrisidagi topshiriqnoma kelib tushgan taqdirda, qimmatli qogʻozlar xaridorning hisobvaragʻiga oʻtkazilgandan keyin bloklanadi. 195. Vakolatli davlat organining koʻrsatmasi boʻyicha bloklangan qimmatli qogʻozlarni Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari faqat vakolatli davlat organining qimmatli qogʻozlarni blokdan chiqarish koʻrsatmasi boʻyicha blokdan chiqarishi mumkin, bundan yuridik shaxs tugatilganligi munosabati bilan qimmatli qogʻozlarning blokdan chiqarilishi holati mustasno. 196. Ilgari taqdim etilgan topshiriqnomalar va hujjatlar asosida bloklangan qimmatli qogʻozlarni qayta bloklashga yoʻl qoʻyilmaydi. 197. Huquqni muhofaza qiluvchi va sud organlarining qimmatli qogʻozlarni bloklash toʻgʻrisidagi qarori (hal qiluv qarori, ajrimi yoki boshqa hujjat) quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi zarur: deponent va uning depo hisobvaragʻi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; bloklanayotgan qimmatli qogʻozlar va ularning soni; bloklash sababi; bloklash muddati. 198. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti huquqni muhofaza qiluvchi yoki sud organlarining qimmatli qogʻozlarni deponentning hisobvaragʻida bloklash toʻgʻrisidagi qarori (hal qiluv qarori, ajrimi yoki boshqa hujjat) taqdim etilgan kuni qimmatli qogʻozlarni huquqni muhofaza qiluvchi yoki sud organlarining farmoyishiga muvofiq bloklangan boʻlimiga oʻtkazadi. 199. Sud organlarining qarori (ajrimi) bilan bloklangan va sud qarori bilan bloklangan boʻlimida turgan qimmatli qogʻozlarni blokdan chiqarish toʻgʻrisidagi sudning qaroriga (ajrimiga) asosan blokdan chiqariladi va deponent hisobvaragʻidagi asosiy boʻlimga oʻtkaziladi yoki sud qaroriga muvofiq uchinchi shaxsning hisobvaragʻiga oʻtkaziladi (daʼvogar, merosxoʻr, davlat yoki boshqalar foydasiga). 200. Qimmatli qogʻozlar deponentning depo hisobvaragʻida deponentning yoki hisobvaraq operatorining topshiriqnomasiga koʻra quyidagi hollarda bloklanishi mumkin: qimmatli qogʻozlar birja va birjadan tashqari savdo tizimlarida sotish uchun qoʻyilganda; uyushmagan qimmatli qogʻozlar bozorida (toʻgʻridan-toʻgʻri oldi-sotdi shartnomalari boʻyicha) bitimlar tuzishda deponentning qimmatli qogʻozlarni yetkazib berish boʻyicha majburiyatlari mavjud boʻlganda; qonunchilikda belgilangan boshqa hollarda. 201. Qimmatli qogʻozlar birja va birjadan tashqari savdo tizimlariga sotish uchun qoʻyilganda, qimmatli qogʻozlar Markaziy depozitariydagi savdo tizimi ishtirokchisining hisobvaragʻidagi (hisob tashkiloti hisobvaragʻi yoki deponentning oʻz hisobvaragʻi) savdoga qoʻyilgan boʻlimida bloklanadi. 202. Qimmatli qogʻozlar deponentning topshirigʻiga koʻra blokirovka qilinganda, Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti qimmatli qogʻozlarni deponentning topshirigʻiga koʻra blokirovka qilingan boʻlimiga oʻtkazadi. 203. Deponentning hisobvaragʻidagi qimmatli qogʻozlar blokirovka qilinganda, Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti qimmatli qogʻozlar bloklangan vaqtdan boshlab ikki ish kuni ichida bu haqda deponentni xabardor qilishi shart. 204. Qimmatli qogʻozlar chiqarilishi Emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishlarining yagona davlat reyestridan chiqarilgan taqdirda, vakolatli davlat organining bu haqidagi xabari asosida Markaziy depozitariy qimmatli qogʻozlarni hisobdan chiqarish uchun ularni blokdan chiqaradi. Qimmatli qogʻozlar hisobdan chiqarilgan paytdan boshlab ikki ish kuni ichida Markaziy depozitariy deponentlarga va ushbu qimmatli qogʻozlarni blokirovka qilgan organlarga tegishli xabarnoma yuboradi. 205. Markaziy depozitariyda saqlanayotgan qimmatli qogʻozlar boʻyicha tashqi oʻtkazmalar uch tomonlama sxema asosida amalga oshiriladi. 206. Depozitar tizim doirasida qimmatli qogʻozlarning tashqi oʻtkazmalarini amalga oshirishga faqat operatsion kun boshida LORO va NOSTRO vakillik hisobvaraqlari boʻyicha qimmatli qogʻozlar qoldigʻi mos keladigan hisob tashkilotlariga ruxsat etiladi. 207. Tashqi oʻtkazmalar faqat bloklanmagan qimmatli qogʻozlar boʻyicha amalga oshirilishi mumkin. 208. Qimmatli qogʻozlarning tashqi oʻtkazmasini amalga oshirishda bir hisob tashkilotidan hisobdan chiqariladigan qimmatli qogʻozlar soni boshqa hisob tashkilotida hisobga olinadigan qimmatli qogʻozlar soniga teng boʻlishi kerak. 209. Markaziy depozitariyda saqlanayotgan qimmatli qogʻozlarning tashqi oʻtkazmalarida qimmatli qogʻozlarni hisobdan chiqarish va kirim qilish operatsiyasi bir operatsiya kunida amalga oshirilishi kerak. 210. Qimmatli qogʻozlarni depozitar tizimdagi bir hisob tashkilotidan boshqa hisob tashkilotiga oʻtkazish solishtirish yoʻli bilan amalga oshiriladi, quyidagi holatlar bundan mustasno: qimmatli qogʻozlarni emitentning Markaziy depozitariydagi emissiyaviy hisobvaragʻidan emitentga xizmat koʻrsatuvchi hisob tashkilotidagi tranzit emissiyaviy hisobvaragʻiga oʻtkazish; global operatsiyalarni amalga oshirishda, qimmatli qogʻozlar chiqarilishini bekor qilish yoki soʻndirishda qimmatli qogʻozlarni hisob tashkilotidan Markaziy depozitariyga oʻtkazish; hisob tashkilotining faoliyati toʻxtatilganda, hisob tashkiloti deponentlarining qimmatli qogʻozlarini Markaziy depozitariyga oʻtkazish. 211. Hisob tashkilotlarining LORO vakillik hisobvaraqlari boʻyicha qimmatli qogʻozlar oʻtkazmalarining toʻgʻri amalga oshirilishi uchun Markaziy depozitariy javobgar boʻladi. 212. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari tashqi oʻtkazma topshiriqnomalari hamda xabarnomalarning oʻz vaqtida shakllantirilishi va yuborilishi uchun javobgardir. 213. Aloqa kanallari orqali uzatiladigan axborotning saqlanishi va tashqi oʻtkazmalarning bajarilishi Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti oʻrtasidagi shartnoma va (yoki) oʻzaro hamkorlik reglamentida nazarda tutiladi. 214. Qimmatli qogʻozlarni beruvchi deponent xizmat koʻrsatuvchi hisob tashkilotiga qimmatli qogʻozlarni oʻzining depo hisobvaragʻidan hisobdan chiqarish va qimmatli qogʻozlarni qabul qiluvchi hisob tashkilotining depo hisobvaragʻiga oʻtkazish uchun depo topshiriqnomasini taqdim etadi. 215. Depo topshiriqnomasi belgilangan talablarga muvofiq boʻlsa, hisob tashkiloti quyidagi amallarni bajaradi: depo topshiriqnomasida koʻrsatilgan hisob-kitob kunida qimmatli qogʻozlarni tashqi oʻtkazma orqali hisobdan chiqarish uchun topshiriqnoma tayyorlaydi; depo topshiriqnomasida koʻrsatilgan miqdordagi qimmatli qogʻozlarni hisobga olish uchun depozitar operatsiyalarni oʻtkazish zarurligi haqida qabul qiluvchi hisob tashkilotini xabardor qiladi; qabul qiluvchi hisob tashkilotining amaliyotni oʻtkazishga tayyorligi tasdiqlanganda, deponentning topshiriqnomasida koʻrsatilgan miqdordagi qimmatli qogʻozlarni qabul qiluvchi deponentning depo hisobvaragʻiga va qabul qiluvchi hisob tashkilotining hisobvaragʻiga oʻtkazish boʻyicha tashqi oʻtkazma depo operatsiyasini bajaradi hamda depozitar operatsiyaning toʻgʻri bajarilganligini tekshiradi. 216. Depo topshiriqnomasi belgilangan talablarga muvofiq boʻlmasa, hisob tashkiloti deponentni tashqi oʻtkazma topshiriqnomasini bajarish imkonsizligi toʻgʻrisida xabardor qiladi. 217. Qimmatli qogʻozlarni qabul qiluvchi deponent hisob tashkilotiga oʻz depo hisobvaragʻiga qimmatli qogʻozlarni beruvchi deponentning hisobvaragʻidan qabul qilish uchun tashqi oʻtkazma topshiriqnomasini beradi. 218. Qimmatli qogʻozlarni qabul qiluvchi hisob tashkiloti qimmatli qogʻozlarni kirim qilish uchun tashqi oʻtkazma depo topshiriqnomasi asosida: qabul qiluvchi deponentning topshiriqnomasida koʻrsatilgan hisob-kitob sanasi bilan qimmatli qogʻozlarni hisobga qabul qilish uchun depo topshiriqnomasini (qimmatli qogʻozlarni deponent hisobvaragʻiga va NOSTRO hisobvaragʻiga kirim qilish uchun topshiriqnoma) shakllantiradi; yetkazib beruvchining hisob tashkilotini topshiriqnomada koʻrsatilgan miqdordagi qimmatli qogʻozlarni hisobdan chiqarish boʻyicha depozitar operatsiyalarni oʻtkazish zarurligi haqida xabardor qiladi; qimmatli qogʻozlarni yetkazib beruvchi hisob tashkilotining LORO hisobvaragʻidan Markaziy depozitariydagi oʻzining LORO hisobvaragʻiga qimmatli qogʻozlarni kirim qilish uchun elektron depo topshiriqnomasini shakllantiradi. 219. Kontragentlarning hisob tashkilotlari Markaziy depozitariyga LORO hisobvaraqlari boʻyicha qimmatli qogʻozlarni hisobdan chiqarish va kirim qilish uchun shakllangan qarama-qarshi elektron tashqi oʻtkazma topshiriqnomalarini yuboradi. 220. Markaziy depozitariy hisob tashkilotlarning LORO hisobvaraqlari boʻyicha qimmatli qogʻozlarni hisobdan chiqarish va kirim qilish uchun qarama-qarshi tashqi oʻtkazma depo topshiriqnomalarining qidiruvini tashkil etadi hamda qarama-qarshi tashqi oʻtkazma topshiriqnomalari muvaffaqiyatli topilganda, ushbu topshiriqnomalarni kvitovka qiladi va qimmatli qogʻozlarni beruvchi hisob tashkilotining LORO hisobvaragʻidan qimmatli qogʻozlarni qabul qiluvchi hisob tashkilotining LORO hisobvaragʻiga oʻtkazishni amalga oshiradi. Markaziy depozitariy yetkazib beruvchi va qabul qiluvchi hisob tashkilotlariga qimmatli qogʻozlar oʻtkazilganligi toʻgʻrisida xabarnomalarni yuboradi. 221. Tashqi oʻtkazma topshiriqnomalarini izlash muvaffaqiyatsiz boʻlgan taqdirda, Markaziy depozitariy hisob tashkilotlariga depo topshiriqnomalarini hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi hisobotni yuboradi. 222. Qimmatli qogʻozlarni beruvchi va oluvchining hisob tashkilotlari qimmatli qogʻozlar oʻtkazilganligi toʻgʻrisida Markaziy depozitariydan olingan xabarnoma hamda qimmatli qogʻozlarni hisobdan chiqarish va kirim qilish toʻgʻrisidagi ichki topshiriqnomalari asosida qimmatli qogʻozlarni oʻz deponentlarining hisobvaraqlariga hisobdan chiqaradi va oʻtkazadi. 223. Hisob tashkilotlari oʻz mijozlariga tashqi oʻtkazma topshiriqnomalarining bajarilishi toʻgʻrisida hisobotlar taqdim etadi. 224. Markaziy depozitariy tomonidan qimmatli qogʻozlar chiqarilishini (emissiyasini) hisobga olish emitent va qimmatli qogʻozlar chiqarilishi haqidagi maʼlumotlarni Markaziy depozitariyning hisob registrlarida qayd etish orqali amalga oshiriladi. 225. Qimmatli qogʻozlar chiqarilishini (emissiyasini) hisobga olish quyidagi hujjatlarga asosan amalga oshiriladi: davlat qimmatli qogʻozlari va Markaziy bank obligatsiyalari uchun qimmatli qogʻozlarning global sertifikati; korporativ qimmatli qogʻozlar uchun davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi emitentning qarori; qimmatli qogʻozlar emissiya risolasi (qimmatli qogʻozlar ommaviy joylashtirilgan holda). 226. Markaziy depozitariy quyidagi hollarda qimmatli qogʻozlar chiqarilishini hisobga olish yoki qimmatli qogʻozlarga xizmat koʻrsatish uchun qabul qilishni rad etishga haqli: qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qaror vakolatli davlat organi tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilmagan boʻlsa (korporativ qimmatli qogʻozlar uchun), bundan qonunchilikda nazarda tutilgan holatlar mustasno; emitentning nomi notoʻgʻri yoki noaniq koʻrsatilgan boʻlsa; qimmatli qogʻozning turi va xili notoʻgʻri koʻrsatilgan boʻlsa; qimmatli qogʻozlarning nominal qiymati va chiqarish hajmi notoʻgʻri koʻrsatilgan boʻlsa; Markaziy depozitariyga taqdim etilgan axborot va hujjatlar qimmatli qogʻozlar chiqarilishini tavsiflash uchun yetarli boʻlmasa. 227. Markaziy depozitariy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishi hisobga qoʻyilganidan keyin qimmatli qogʻozlarni emitentning depo hisobvaragʻiga qabul qiladi. 228. Xorijiy qimmatli qogʻozlarni Markaziy depozitariyda hisobga olish xorijiy qimmatli qogʻozlarning maʼlumotlari va hujjatlari asosida amalga oshiriladi. 229. Markaziy depozitariy quyidagi hollarda xorijiy qimmatli qogʻozlarni hisobga olishni rad etadi: Markaziy depozitariyga taqdim etilgan maʼlumot va hujjatlar xorijiy qimmatli qogʻozni hisobga olish uchun yetarli boʻlmasa; moliyaviy vositalar hujjatli shaklda chiqarilgan boʻlsa; qimmatli qogʻozlarni hisobga olish qimmatli qogʻozlar muomalasining shartlari yoki qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlangan yoxud chiqarish shartlarida koʻzda tutilmagan boʻlsa; qimmatli qogʻozlar muomalasining muddati tugagan yoki roʻyxatdan oʻtkazuvchi tashkilotdan qimmatli qogʻozlar chiqarilishini (qoʻshimcha chiqarilishini) joylashtirishni va ular bilan operatsiyalarni toʻxtatib turish haqida xabarnoma olingan boʻlsa. 230. Qimmatli qogʻozlarning muayyan chiqarilishi bilan bogʻliq boʻlgan Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlarining barcha yoki aksariyat hisob registrlari holatini oʻzgartiruvchi depozitar operatsiya global operatsiya deb yuritiladi. 231. Markaziy depozitariy tomonidan global operatsiyalar emitent tomonidan quyidagi korporativ harakatlar oʻtkazilganda amalga oshiriladi: qimmatli qogʻozlarni ayirboshlash; qimmatli qogʻozlarni maydalash; qimmatli qogʻozlarni yiriklashtirish; emitentning oʻz kapitali hisobidan chiqarilgan qoʻshimcha aksiyalarni taqsimlash (kapitallashtirish); qimmatli qogʻozlarni bekor qilish. 232. Global operatsiyani oʻtkazish tashabbuskori emitent yoki uning topshirigʻiga koʻra Markaziy depozitariy, shuningdek Markaziy depozitariyga xorijiy qimmatli qogʻozlarini nominal saqlovchi hisobvaragʻi ochgan chet ellik markaziy depozitariy hisoblanadi. 233. Depozitar tizimdagi global operatsiyalarni Markaziy depozitariy boshlab beradi. 234. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari depozitar operatsiyalarni yagona axborot tizimida (dasturiy taʼminotda) amalga oshirgan taqdirda, global operatsiyalar Markaziy depozitariy tomonidan mustaqil ravishda amalga oshirilishi mumkin. 235. Markaziy depozitariy emitentning qarorini olganidan soʻng qimmatli qogʻozlar egalarini, shu jumladan hisob tashkilotlarini, chet ellik nominal saqlovchilarni va savdo tashkilotchilarini emitentning kutilayotgan korporativ harakatlari hamda mazkur qimmatli qogʻozlar savdosini vaqtincha bloklash va (yoki) toʻxtatib turish toʻgʻrisida xabardor etadi. 236. Qimmatli qogʻozlarni ayirboshlashga doir global operatsiyaning mohiyati deponentlarning depo hisobvaraqlarida bir chiqarilishdagi qimmatli qogʻozlarni boshqa chiqarilishdagi qimmatli qogʻozlarga almashtirish (hisobdan chiqarish va kirim qilish)dan iborat. 237. Markaziy depozitariy qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qarorga hamda Markaziy depozitariyga (xorijiy qimmatli qogʻozlarining nominal saqlovchisi hisobvaragʻi ochilgan xorijiy depozitariy tomonidan) taqdim etilgan yangi chiqarilgan qimmatli qogʻozlarning nominal saqlovchi hisobvaragʻiga oʻtkazilgan miqdori haqidagi koʻchirmaga muvofiq ayirboshlash amaliyotini bajaradi. Hisob-kitob maʼlumotlari va oʻtkazilgan qimmatli qogʻozlar soni oʻrtasida nomuvofiqlik mavjud boʻlsa, Markaziy depozitariy nizoli vaziyat hal etilmaguncha amaliyotni amalga oshirmaydi. 238. Qimmatli qogʻozlarni ayirboshlash uchun asos sifatida nominal saqlovchining hisobvaragʻi boʻyicha ayirboshlash bajarilganligini tasdiqlovchi Markaziy depozitariy tomonidan beriladigan koʻchirma xizmat qiladi. Xorijiy qimmatli qogʻozlar ayirboshlangan taqdirda, xorijiy qimmatli qogʻozlarning nominal saqlovchi hisobvaragʻi ochilgan xorijiy markaziy depozitariy tomonidan berilgan koʻchirma asos boʻladi. 239. Markaziy depozitariy vakolatli davlat organi tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilgan emitentning qarorini yoki nominal saqlovchi hisobvaragʻi ochilgan xorijiy depozitariydan maʼlumot olgan paytdan boshlab bir ish kuni ichida ayirboshlashni amalga oshirish tartibi haqidagi axborotni shartnomada yoki mijozning anketasida koʻrsatilgan usulda mijozga yetkazadi. 240. Qimmatli qogʻozlarni ayirboshlash boʻyicha operatsiyaning bajarilishi toʻgʻrisidagi hisobot Markaziy depozitariy tomonidan operatsiya bajarilgan kunda taqdim etiladi. 241. Hisob tashkilotlari qimmatli qogʻozlarni ayirboshlash boʻyicha operatsiyalarni faqat Markaziy depozitariy tomonidan taqdim etilgan quyidagi hujjatlar mavjud boʻlganda boshlash huquqiga ega: barcha zarur axborot koʻrsatilgan holda qimmatli qogʻozlarni ayirboshlash oʻtkazilganligi toʻgʻrisida Markaziy depozitariyning xabarnomasi; qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qarorda belgilangan sanada ayirboshlash oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi Markaziy depozitariyning topshiriqnomasi. 242. Hisob tashkilotlari ayirboshlash operatsiyasini amalga oshirish uchun qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qarorda belgilangan sanada: ayirboshlash qilinadigan qimmatli qogʻozlarni deponentlarning depo hisobvaraqlaridan va NOSTRO aktiv hisobvaragʻidan hisobdan chiqarishni amalga oshiradi; ayirboshlash qilinadigan qimmatli qogʻozlarni deponentlar hisobvaraqlariga va NOSTRO aktiv hisobvaragʻiga oʻtkazishni amalga oshiradi; ayirboshlash qilinadigan qimmatli qogʻozlar hisobdan chiqarilganligi toʻgʻrisidagi xabarnoma va ayirboshlash qilingan qimmatli qogʻozlarning tegishli miqdorini hisobdan chiqarish uchun LORO vakillik hisobvaragʻi boʻyicha topshiriqnomani Markaziy depozitariyga yuboradi. 243. Hisob tashkilotlari deponentlarning soʻrovlari boʻyicha qimmatli qogʻozlarni ayirboshlashni amalga oshirish uchun asos boʻlgan hujjatlarni ham taqdim etadilar. 244. Qimmatli qogʻozlarni maydalashda (yiriklashtirishda) global operatsiyaning mazmuni emitent tomonidan belgilangan koeffitsiyentga muvofiq va emitentning qarori bilan belgilangan muddatda nominal qiymati kamayganda (koʻpayganda) depo hisobvaraqlarida muayyan chiqarilishdagi qimmatli qogʻozlar sonining kamayishi (koʻpayishi)dan iborat. 245. Hisob tashkilotlari qimmatli qogʻozlarni maydalash (yiriklashtirish) boʻyicha operatsiyalarni faqat Markaziy depozitariy tomonidan taqdim etilgan quyidagi hujjatlar mavjud boʻlganda boshlash huquqiga ega: barcha zarur maʼlumotlar koʻrsatilgan holda emitent tomonidan qimmatli qogʻozlarni maydalash (yiriklashtirish) oʻtkazilganligi toʻgʻrisida Markaziy depozitariyning xabarnomasi; maydalash (yiriklashtirish) amalga oshiriladigan qimmatli qogʻozlarni deponentlar hisobvaraqlaridan hisobdan chiqarish va maydalash (yiriklashtirish) amalga oshiriladigan tegishli miqdordagi qimmatli qogʻozlarni kirim qilish yoʻli bilan bajarish toʻgʻrisidagi Markaziy depozitariyning xizmat topshirigʻi. 246. Hisob tashkilotlari deponentlarning soʻrovlari boʻyicha qimmatli qogʻozlarni maydalash (yiriklashtirish)ni amalga oshirish uchun asos boʻlgan hujjatlarni ham taqdim etadilar. 247. Markaziy depozitariy emitent tomonidan chiqarilgan aksiyalarni emitentning oʻz kapitali hisobidan taqsimlash (kapitallashtirish) operatsiyasini emitentning qaroriga muvofiq ravishda amalga oshiradi. 248. Aksiyalarni aksiyadorlarga taqsimlash roʻyxatida koʻrsatilgan hisob tashkiloti: emitentning Markaziy depozitariyda emissiyaviy hisobvaragʻidan qimmatli qogʻozlarni hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi xabarnoma elektron shaklda olinganidan keyin bir ish kunidan kechiktirmay aksiyalarni emitentning tegishli tranzit emissiyaviy hisobvaragʻiga oʻtkazishni amalga oshiradi; bir ish kunidan kechiktirmay emitentning tegishli tranzit emissiyaviy hisobvaragʻiga aksiyalar oʻtkazilganligi toʻgʻrisida Markaziy depozitariyni elektron shaklda xabardor qiladi; besh ish kunidan kechikmay emitentning tranzit emissiyaviy hisobvaragʻidan aksiyalarni aksiyadorlarning depo hisobvaraqlariga oʻtkazishni amalga oshiradi. 249. Qimmatli qogʻozlarni bekor qilish quyidagi hollarda amalga oshiriladi: chiqarish amalga oshmagan deb topilganda; emitent qayta tashkil etilganda yoki tugatilganda; tegishli sud qarori mavjud boʻlganda; mazkur Qoidalarda nazarda tutilgan holatlarda qimmatli qogʻozlarning yangi chiqarilishida; obligatsiyalar chiqarilishi soʻndirilganda; bitta chiqarilishdagi barcha qimmatli qogʻozlar ayirboshlanganda; qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hollarda. 250. Qimmatli qogʻozlarni bekor qilishda global operatsiyaning mazmuni qimmatli qogʻozlarni deponentlarning hisobvaraqlaridan hisobdan chiqarish va ushbu chiqarilishni Markaziy depozitariyda hisobdan chiqarishdan iborat. 251. Qimmatli qogʻozlarni bekor qilish operatsiyasi bir necha bosqichda amalga oshiriladi. Depozitar tizimda qimmatli qogʻozlarni bekor qilish jarayoni vakolatli davlat organining qimmatli qogʻozlarni muomaladan chiqarish toʻgʻrisidagi qaroriga asosan amalga oshiriladi. Bu jarayonda qimmatli qogʻozlar depo hisobvaraqlaridan hisobdan chiqariladi va bekor qilinayotgan qimmatli qogʻozlar hisobdan olib qoʻyiladi. 252. Xorijiy qimmatli qogʻozlarni bekor qilish (soʻndirish) boʻyicha operatsiya xorijiy markaziy depozitariyning qimmatli qogʻozlar bekor qilinganligi toʻgʻrisidagi xabarnomasiga muvofiq amalga oshiriladi. 253. Markaziy depozitariy qimmatli qogʻozlar chiqarilishini bekor qilish boʻyicha operatsiyaning bajarilishi toʻgʻrisidagi hisobotni operatsiya bajarilgan kunda taqdim etadi. 254. Axborot operatsiyalari Markaziy depozitariy va hisob tashkilotining depo hisobvaraqlari va boshqa hisob registrlari holati yoki depozitar operatsiyalarning bajarilishi toʻgʻrisidagi hisobotlar, koʻchirmalar va maʼlumotnomalarni shakllantirish va (yoki) taqdim etish bilan bogʻliq boʻlgan depozitar operatsiyalar hisoblanadi. Axborot operatsiyalariga quyidagilar kiradi: hisobotlar va koʻchirmalarni shakllantirish hamda deponentlarga berish; qimmatli qogʻozlar egalari reyestrlarini shakllantirish va berish; Markaziy depozitariy va hisob tashkilotining oʻtkazilgan operatsiyalar toʻgʻrisida deponentlarga axborot taqdim etish bilan bogʻliq boshqa operatsiyalari. 255. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti ichki hisob registrlari maʼlumotlariga asoslanib, ichki hisobotni hamda deponentlar va vakolatli organlarga hisobotlarni tayyorlaydi. 256. Deponent oʻz hisobvaragʻidagi qimmatli qogʻozlar haqida, shuningdek oʻziga tegishli qimmatli qogʻozlardan kelib chiqadigan boshqa huquqlarning amalga oshirilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotni erkin olish huquqiga ega. 257. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti deponentning talabiga binoan depozitar shartnomada belgilangan muddatda deponentga ochilgan depo hisobvaraqlari boʻyicha amalga oshirilgan operatsiyalar toʻgʻrisidagi hisobotlarni va (yoki) ushbu depo hisobvaraqlaridan koʻchirmalarni taqdim etadi. 258. Depozitar operatsiyalarni amalga oshirishni boshqarish, nazorat qilish va rejalashtirish uchun Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti ichki hisobot turlarini mustaqil ravishda belgilaydi. 259. Deponentlar va vakolatli davlat organiga zarur hisobotlarni oʻz vaqtida taqdim etish uchun javobgarlik Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti rahbari zimmasiga yuklanadi. 260. Deponentga hisobotni taqdim etish usuli axborot soʻrovi bilan belgilanadi. Deponent tomonidan taqdim etilgan axborot soʻrovida axborotni taqdim etish usuli koʻrsatilmagan hollarda, axborot depo hisobvaragʻi egasining anketasida yoki depozitar shartnomada koʻrsatilgan usulda taqdim etiladi. 261. Taqdim etiladigan depozitar xizmatlar, depo topshiriqnomalarini rasmiylashtirish, emitent tomonidan global operatsiyalarni amalga oshirish uchun asos boʻladigan hujjatlar, shu jumladan qimmatli qogʻozlardan daromadlarni toʻlash toʻgʻrisidagi xabarnomalar va boshqa xabarnomalar Markaziy depozitariyning veb-saytida joylashtiriladi. Ushbu joylashtirish bilan bir vaqtda Markaziy depozitariy mijoz anketasi yoki depozitar shartnomada koʻrsatilgan elektron pochta manzillariga ham xabarnoma yuboradi. 262. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti tomonidan vakolatli davlat organiga hisobotlar qonunchilikda belgilangan tartibda taqdim etiladi. 263. Qimmatli qogʻozlar egalarining reyestrini shakllantirish Markaziy depozitariy va investitsiya vositachilarining hisob registrlaridan emitent va u tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻozlar hamda qimmatli qogʻozlar egalarining anketa maʼlumotlari, ularga tegishli boʻlgan qimmatli qogʻozlarning soni, nominal qiymati, turi, shuningdek qimmatli qogʻozlarga majburiyatlar yuklatilganligi faktlari toʻgʻrisidagi axborotlarni yigʻish va ishlov berish yoʻli bilan Markaziy depozitariy tomonidan amalga oshiriladi. 264. Depozitar operatsiyalarni amalga oshirishga doir hujjatlarning namunaviy shakllari (ariza, anketa, imzo va muhr namunalari kartochkalari, topshiriqnomalar va boshqalar) Markaziy depozitariy tomonidan ishlab chiqiladi va vakolatli davlat organi bilan kelishilgandan soʻng Markaziy depozitariyning rasmiy veb-saytiga hisob tashkilotlari va manfaatdor shaxslar foydalanishi uchun joylashtiriladi. 265. Markaziy depozitariy va hisob tashkilotlari axborotning maxfiyligini taʼminlashi shart. 266. Qimmatli qogʻozlar bozorida maxfiy axborotni oshkor qilish qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibda amalga oshiriladi. 267. Mijozlarning hisobvaraqlari boʻyicha maʼlumotlar — ularning oʻzlariga yoki vakillariga, oʻz vakolatlariga taalluqli masalalar yuzasidan — monopoliyaga qarshi davlat organiga, davlat soliq xizmati organlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosiga, sudlarga, qoʻzgʻatilgan jinoyat ishi boʻlgan taqdirda esa tergov va surishtiruv organlariga beriladi. 268. Mijozlarning — jismoniy shaxslarning hisobvaraqlari boʻyicha maʼlumotlar ularning egalari vafot etgan taqdirda, merosxoʻrlarga yoki hisobvaraqning egasi koʻrsatgan shaxslarga, oʻz ish yurituvidagi meros ishlari yuzasidan notarial idoralarga beriladi, chet el fuqarolariga nisbatan esa chet davlatning konsullik muassasalariga beriladi. 269. Maxfiy axborot vakolatli davlat organiga quyidagi hollarda: qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi faktlarini koʻrib chiqayotganda; Qimmatli qogʻozlar komissiyalari xalqaro tashkiloti aʼzolari boʻlgan boshqa davlatlarning qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli organlariga ularning yozma soʻroviga koʻra axborot berganda oshkor qilinadi. 270. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq maxfiy axborot qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda va tartibda maxsus vakolatli davlat organiga taqdim etiladi. 271. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti oʻz vazifalarini bajarishning barcha bosqichlarida Markaziy depozitariy va hisob tashkilotining hisob registrlaridagi maʼlumotlarni muntazam ravishda solishtirib borish orqali ichki nazorat tizimini tashkil qilishi shart. 272. Ichki nazorat depozitar operatsiyalarning bajarilishini har oyda tekshirishga asoslangan boʻlishi kerak. Ichki nazorat natijalari boʻyicha bayonnoma rasmiylashtiriladi va qoidabuzarliklar aniqlangan taqdirda, ularni zudlik bilan bartaraf etish choralari koʻriladi. 273. Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti hujjatlarni qabul qilish, yaratish, hisobga olish, saqlash va berishning ichki tartibini ishlab chiqishi va tasdiqlashi shart. 274. Ichki nazoratni amalga oshirish tartibi quyidagilarni oʻz ichiga oladi: Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti faoliyatidagi tavakkalchiliklarni aniqlash va baholash, depozitar faoliyatni amalga oshirishda yuzaga keladigan tavakkalchiliklarni minimallashtirish boʻyicha zarur choralarni koʻrish va ularning bajarilishini nazorat qilish; Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti tomonidan qonunchilik hujjatlarining talablari, shuningdek deponentlar bilan tuzilgan shartnomalar va bitimlar shartlari bajarilishini nazorat qilish; Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti xodimlarining operatsion tartib-taomillar va lavozim majburiyatlarini bajarishda belgilangan vakolatlar va tartib-taomillarga rioya etilishini nazorat qilish; Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti tomonidan ijro etish jarayonida yuzaga keladigan manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish; Markaziy depozitariy va hisob tashkiloti hisob tizimida depozitar operatsiyalarning lozim darajada aks ettirilishi ustidan nazoratni amalga oshirish; Markaziy depozitariyga va hisob tashkilotiga saqlash uchun topshirilgan aktivlar va depozitar hisob materiallarining saqlanishi ustidan nazoratni amalga oshirish; hisob maʼlumotlarini ruxsatsiz foydalanishdan himoya qilish tizimining ishonchliligi ustidan nazoratni amalga oshirish; ichki hisobot va vakolatli davlat organlariga taqdim etiladigan hisobotning toʻgʻri va oʻz vaqtida tuzilishi ustidan nazoratni amalga oshirish; maxfiy axborotdan ruxsatsiz foydalanishning oldini olish chora-tadbirlarini belgilash. 275. Mazkur Qoidalar talablarini buzganlikda aybdor shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.