Psixiatriya yordami koʻrsatish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2018-03-16)

Aholining ruhiy sogʻligʻini tekshiruvdan oʻtkazish, ruhiy holati buzilgan shaxslarni profilaktika qilish, ularga tashxis qoʻyish, ularni davolash, parvarishlash va tibbiy-ijtimoiy jihatdan tiklash tibbiyot sohasidagi davlat siyosatining muhim yoʻnalishi hisoblanadi. Ushbu yoʻnalishda zarur huquqiy va moddiy-texnika bazasi yaratildi, malakali vrach-psixiatrlar bilan taʼminlangan hamda zamonaviy tibbiyot asbob-uskunalari bilan jihozlangan psixiatriya shifoxonalari va psixonevrologiya dispanserlari (keyingi oʻrinlarda — psixiatriya muassasalari) qurildi, aholiga sifatli va oʻz vaqtida psixiatriya yordami koʻrsatilishini tashkil etish boʻyicha choralar koʻrildi. Shu bilan birga, psixiatriya yordami koʻrsatish sohasidagi ishlar holatini kompleks oʻrganish aqliy rivojlanishdagi buzilishning sabablari va shart-sharoitlarini erta aniqlashga, tibbiy xizmatlarning sifatiga salbiy taʼsir qiluvchi qator tizimli kamchilik va muammolar mavjudligini aniqladi. Xususan, psixiatriya muassasalari faoliyatini muvofiqlashtirishning samarali va zamonaviy mexanizmlarini joriy etish, shaxs ruhiy sogʻligʻining hisobini yuritish, uning tekshiruvdan oʻtkazilishini tashkil etish, sifatli tibbiy yordam koʻrsatish choralarini oʻz vaqtida koʻrish maqsadida psixiatriya xizmatini boshqarish tizimini tubdan qayta koʻrib chiqish talab qilinadi. Psixiatriya muassasalarida vrach-psixiatrlarning keskin yetishmasligi kuzatilmoqda, bu esa bemorlarga barcha zarur xizmatlar turlarini koʻrsatish, ularning ehtiyojlarini qondirish, mazkur sohadagi xususiy tibbiyotni, shu jumladan, davlat-xususiy sheriklik shartlarida rivojlantirishga imkon bermayapti. Psixiatriya muassasalarining moddiy-texnika bazasini yaxshilash, ularni zamonaviy diagnostika va laboratoriya asbob-uskunalari bilan jihozlash, bemorlarni parvarishlash va davolash uchun qulay shart-sharoitlar yaratish boʻyicha bir qator qarorlar qabul qilinganligiga qaramay ularning toʻliq bajarilishi taʼminlanmagan. Ruhiy holatlar buzilishining oldini olish va davolash boʻyicha ishni yanada takomillashtirish, Oʻzbekiston Respublikasi psixiatriya xizmati muassasalarining faoliyati samaradorligini oshirish, xususiy tibbiyotni rivojlantirish, malakali vrach-psixiatrlar tayyorlash maqsadida: 1. Aholiga psixiatriya yordami koʻrsatish tizimini tubdan takomillashtirishning asosiy yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilansin: davolash, profilaktika ishlari va ruhiy holatning buzilishini erta aniqlashni tashkil etishning vertikal yaxlit tizimini shakllantirishni taʼminlash orqali psixiatriya yordami koʻrsatish tizimini samarali boshqarish mexanizmini joriy etish; mamlakatning har bir aholi punktida aholining barcha toifalari, ayniqsa, bolalar va oʻsmirlar uchun sifatli va qulay psixiatriya yordami taʼminlash, shuningdek, ruhiy holati buzilgan shaxslarni davolash uchun dori vositalariga sarflanadigan xarajatlarning yagona majburiy normativlarini belgilash; aholiga psixiatriya yordami koʻrsatish sohasida yuqori malakali kadrlar tayyorlash, psixiatriya muassasalarining vrach-psixiatrlarga boʻlgan ehtiyojini qondirish, ularning malakasini muntazam ravishda, shu jumladan, xorijning yetakchi klinikalari va tibbiyot tashkilotlarida oshirib borish; Oʻzbekiston Respublikasi psixiatriya xizmati muassasalarining ayrim funksiyalarini sogʻliqni saqlashning xususiy sektoriga oʻtkazish, aholiga psixiatriya yordami koʻrsatish sohasida davlat-xususiy sherikchiligini rivojlantirish, koʻrsatilayotgan xizmatlar sifatini yaxshilash uchun investitsiyalar jalb qilish; oʻz joniga qasd qilishga uringan shaxslarga tunu-kun shoshilinch yordam koʻrsatilishini taʼminlash, shu jumladan, oʻz joniga qasd qilishning asl sabablari va shart-sharoitlarini aniqlash, oʻz vaqtida ixtisoslashtirilgan yordam koʻrsatish choralarini koʻrish, oʻz joniga qasd qilishning har bir holati haqida psixiatriya muassasalarini zudlik bilan xabardor qilish; psixiatriya sohasida fundamental, amaliy va innovatsion ilmiy tadqiqotlarni faollashtirish, ularning natijalari va yutuqlarini ruhiy holati buzilishining oldini olish, tashxis qoʻyish va davolash samaradorligini oshirishga doir chora-tadbirlarni takomillashtirishga xizmat qiladigan amaliy faoliyatiga keng joriy etish; aholiga psixiatriya yordami koʻrsatish tizimining samarali faoliyatini taʼminlovchi huquqiy bazani takomillashtirish, psixiatiriya muassasalarining, shuningdek, ular boʻlinmalarining moddiy-texnika bazasini yanada mustahkamlash, ularni tibbiyotning zamonaviy asbob-uskunalari va texnikalari bilan jihozlash. 2. 2018-yil 1-maydan boshlab xususiy tibbiyot tashkilotlariga ruhiy holat buzilishini va xulq-atvor buzilishini tashxis qilish va davolash boʻyicha aholiga ayrim xizmatlar koʻrsatishga ruxsat etilsin. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Oʻzbekiston xususiy amaliyot vrachlari uyushmasi bilan birgalikda bir oy muddatda ruhiy holati buzilishini va xulq-atvor buzilishini tashxis qilish va davolash boʻyicha xususiy tibbiyot tashkilotlari tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar roʻyxatini tasdiqlasin. 3. 2018-yil 1-oktabrdan boshlab dispanser kuzatuvi ostidagi shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, ularning psixiatriya muassasalarida qancha muddat boʻlganliklari, berilgan dori vositalari, koʻrsatilgan ijtimoiy xizmatlar va taqdim qilingan imtiyozlardan iborat boʻlgan, shuningdek, bu sohadagi ishlarning holati toʻgʻrisida tezkor axborot olish imkonini beruvchi ushbu shaxslarning yagona elektron reyestri yuritilishi amaliyotga joriy etilsin. Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan birgalikda dispanser kuzatuvi ostida boʻlgan shaxslarning yagona elektron reyestrini yaratish va ushbu bandda belgilangan muddatlarda Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan ishga tushirishni taʼminlasin. 4. 2018-yil 1-apreldan boshlab ichki ishlar organlari oʻz joniga qasd qilingan har bir holat toʻgʻrisida psixiatriya xizmati muassasalariga zudlik bilan xabar berishi belgilab qoʻyilsin. Sogʻliqni saqlash vazirligi Ichki ishlar vazirligi, Bosh prokuratura va boshqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda 2018-yil 1-mayga qadar boʻlgan muddatda psixiatriya muassasalarini oʻz joniga qasd qilish harakatlari toʻgʻrisida majburiy ravishda xabardor etish tartibini ishlab chiqib, tasdiqlasin, shuningdek, aholi oʻrtasida oʻz joniga qasd qilish holatlarining oldini olish masalalarini oʻrgansin va Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi hayʼat majlislarida muhokama qilib borsin. 5. Ruhiy holati buzilgan shaxslarning, shu jumladan, nogironlarning mehnat terapiyasi, ularni yangi kasblarga oʻqitish va ishga joylashtirish uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi psixiatriya muassasalari hududida davlat-xususiy sheriklik shartlarida davolash-ishlab chiqarish korxonalari tuzilsin. Davolash-ishlab chiqarish korxonalari 2018-yil 1-iyuldan 2023-yil 1-yanvargacha yer soligʻi, yuridik shaxslardan olinadigan foyda soligʻi va mulk soligʻidan, shuningdek, yagona soliq toʻlovidan ozod qilinsin. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, boshqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda ushbu bandni amalga oshirish boʻyicha zarur tashkiliy choralar koʻrsin. 6. Quyidagilar: Aholiga psixiatriya yordami koʻrsatish tizimini yanada takomillashtirishga doir birinchi galdagi chora-tadbirlar dasturi 1-ilovaga muvofiq; Psixiatriya muassasalarini 2018-yilda zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlash (qoʻshimcha jihozlash)ga doir chora-tadbirlar dasturi 2-ilovaga muvofiq; 2018 — 2020-yillarda respublika psixiatriya muassasalarining binolarini qurish va rekonstruksiya qilishga doir chora-tadbirlar dasturi 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vaziri A.K. Shodmonov, vazirlik va idoralar rahbarlari koʻrsatib oʻtilgan chora-tadbirlar dasturlarida nazarda tutilgan tadbirlarning oʻz vaqtida, toʻliq va sifatli bajarilishi uchun shaxsan javobgar ekanliklari belgilansin. Moliya vazirligi mazkur qarorning 2-ilovasida koʻrsatilgan tibbiyot asbob-uskunalarini xarid qilish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan zarur mablagʻlarni ajratishni nazarda tutsin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: chora-tadbirlar dasturlari bajarilishining borishini xar oyda tanqidiy muhokama qilib borsin; muhokamalar yakuni boʻyicha topshirilgan vazifalarning muddatlari buzilishi va bajarilishi uzilib qolishiga yoʻl qoʻygan mansabdor shaxslarga nisbatan qatʼiy javobgarlik choralarini qoʻllasin; ikki oy muddatda 2018 — 2020-yillarda vrach-psixiatr tayyorlash, qayta tayyorlash va xorijning yetakchi klinika hamda tibbiyot muassasalarida malakasini oshirish dasturini tasdiqlasin; 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab davlat granti asosida “psixiatriya” yoʻnalishi boʻyicha magistrlarni tayyorlash yuzasidan oliy tibbiyot taʼlim muassasalariga, jumladan Toshkent tibbiyot akademiyasiga — 15 nafar, Toshkent pediatriya tibbiyot instituti, Andijon davlat tibbiyot instituti, Buxoro davlat tibbiyot instituti, Samarqand davlat tibbiyot institutiga — 10 nafardan qabul kvotalarini oshirishni nazarda tutsin. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining Davolash-profilaktika yordamini tashkillashtirish bosh boshqarmasi tarkibida vazirlikning umumiy boshqaruv xodimlari soni doirasida 3 birlik miqdorda psixiatriya yordami masalalari boʻyicha boʻlim tuzilsin. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi ikki hafta muddatda yangi tuzilayotgan boʻlimni yuqori malakali kadrlar, birinchi navbatda, tajribali vrach-psixiatr va nevropatologlar bilan toʻldirsin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab: Toshkent vrachlar malakasini oshirish instituti, Samarqand davlat tibbiyot instituti va Andijon davlat tibbiyot institutlarida bazaviy tibbiyot maʼlumotiga ega boʻlgan vrachlar uchun ularning oʻrtacha oylik ish haqini saqlagan va xizmat safari xarajatlarini qoplagan holda “psixiatriya” va “suitsidologiya” yoʻnalishlarida ixtisoslashuv kurslarini tashkil qilsin; Toshkent vrachlar malakasini oshirish instituti, Toshkent tibbiyot akademiyasi, Toshkent pediatriya tibbiyot instituti, Toshkent tibbiyot akademiyasining Urganch filiali, Toshkent pediatriya tibbiyot instituti Nukus filiali, Andijon davlat tibbiyot instituti va Samarqand davlat tibbiyot institutida “psixiatriya” yoʻnalishi boʻyicha klinik ordinaturada oʻqish uchun oʻrinlar sonini 10 nafargacha oshirsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 1-apreldagi “Sogʻliqni saqlash sohasida xususiy sektorni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-2863-son qarori ilovasining 2-bandidagi rus tili matnidagi “psixicheskix zabolevaniy” soʻzlari “otdelnix psixicheskix zabolevaniy” soʻzlari bilan almashtirilsin. 11. Sogʻliqni saqlash vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflarni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 12. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi R.S. Qosimov, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori O.B. Murodov va Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vaziri A.K. Shodmonov zimmasiga yuklansin. T/r Tadbirlarning nomlanishi Amalga oshirish shakli Ijro muddatlari Masʼul ijrochilar I. PSIXIATRIYA MUASSASALARI SAMARALI FAOLIYATINI TAʼMINLAYOTGAN NORMATIV-HUQUQIY BAZANI TAKOMILLASHTIRISH 1. Qonunchilikka quyidagilarni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish: jinoiy jazo bilan birgalikda tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari qoʻllanishiga olib keladigan “aqli rasolikni istisno etmaydigan ruhiy holati buzilgan shaxslar” atamasini joriy etish; tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari qoʻllanishini uzaytirish, oʻzgartirish yoki bekor qilish masalasi koʻrib chiqilganida, tibbiy komissiyalar tomonidan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari qoʻllanilgan shaxslarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish muddatini belgilash; ruhiy holati buzilishlarini davolash boʻyicha alohida xizmat koʻrsatish huquqini xususiy tibbiyot muassasalariga taqdim qilish; ruhiy holati buzilgan shaxslarni hisobga olish va dinamik kuzatish tartibi. Normativ-huquqiy hujjatlar 2018-yil 10-mayga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (B. Yusupaliyev), Oliy sud (K. Komilov), Bosh prokuratura (N. Rustambekov), Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov), Adliya vazirligi (N. Joʻrayev), AQHMI (F. Muxamedov), Xususiy amaliyot shifokorlari uyushmasi (A. Voisov), manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Psixiatriya yordami koʻrsatish sohasidagi buyruqlar va boshqa idoraviy hujjatlarning bugungi sharoitda aktualligini oʻrganish maqsadida xatlovdan oʻtkazish va uning natijalari boʻyicha ularni qayta koʻrib chiqish, bekor qilish va yangilangan hujjatlarni qabul qilish. Idoraviy hujjatlar 2018-yil iyulga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (B. Yusupaliyev), Adliya vazirligi (N. Joʻrayev), manfaatdor vazirlik va idoralar 3. Ruhiy holati buzilgan shaxslar uchun qoʻshimcha qulay sharoitlar yaratish, sohada xususiy tibbiyotni rivojlantirish nazarda tutuvchi “Psixiatriya yordami koʻrsatish toʻgʻrisida” yangi tahrirdagi Qonun loyihasini ishlab chiqish. Qonun 2018-yil 1-sentabrga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (B. Yusupaliyev), Moliya vazirligi (A. Haydarov), Mehnat vazirligi (A. Hayitov), Kasaba uyushmalari federatsiyasi kengashi (K. Rafikov), Xususiy amaliyot shifokorlari uyushmasi (A. Voisov), manfaatdor vazirlik va idoralar 4. Psixofaol moddalarni suiisteʼmol qilayotgan voyaga yetmaganlar ustidan vasiylik oʻrnatish boʻyicha masalalarni hal etish maqsadida narkologiya muassasalari huzurida vasiylik boʻyicha komissiyalar faoliyatini tashkil qilish maqsadida “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonunini amalga oshirish boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida” Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qaroriga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish Vazirlar Mahkamasining qarori 2018-yil 15-iyunga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (B. Yusupaliyev), Mehnat vazirligi (A. Hayitov), Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Xalq taʼlimi vazirligi (U. Inoyatov), manfaatdor vazirlik va idoralar 5. Psixiatriya shifoxonalari va psixonevrologiya dispanserlari (keyingi oʻrinlarda — psixiatriya muassasalari) huzurida davolash-ishlab chiqarish korxonalari toʻgʻrisida nizomni tasdiqlash, ruhiy holati buzilgan, shu jumladan nogironligi boʻlgan shaxslarni mehnat terapiyasi, yangi kasblarga oʻqitish va ushbu korxonalarga ishga joylashtirish. Idoraviy normativ-huquqiy hujjat 2018-yil 1-iyulga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (B. Yusupaliyev), Moliya vazirligi (A. Haydarov), Iqtisodiyot vazirligi (B. Xodjayev), Mehnat vazirligi (A. Hayitov), Davlat raqobat qoʻmitasi (R. Gʻulomov), manfaatdor vazirlik va idoralar 6. Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirligi hayʼati yigʻilishlarida aholi orasida oʻz joniga qasd qilishni oldini olish masalalarini muntazam oʻrganish va muhokama qilish bilan birga amalga oshirilgan oʻz joniga qasd qilish harakatlari toʻgʻrisida psixiatriya muassasalarini majburiy ravishda xabardor qilish tartibini tasdiqlash. Idoraviy normativ-huquqiy hujjat 2018-yil 1-aprelga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (B. Yusupaliyev), Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov), Bosh prokuratura (N. Rustambekov), Xalq taʼlimi vazirligi (U. Inoyatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Adliya vazirligi (N. Joʻrayev). 7. Ruhiy holati buzilishi tashhislarini Xalqaro kasalliklar va salomatlik bilan bogʻliq boʻlgan muammolar tasnifiga muvofiqlashtirishni taʼminlash (Oʻzbekiston Respublikasida foydalanish uchun moslashtrilgan V MKB-10 klassi) Normativ-huquqiy hujjatlar 2018-yil 1-sentabrga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (B. Yusupaliyev), Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov), Mudofaa vazirligi (A. Azizov), Mehnat vazirligi (A. Hayitov), Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Xalq taʼlimi vazirligi (U. Inoyatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov) II. KADRLARNI TAYYORLASH, QAYTA TAYYORLASH VA MALAKASINI OSHIRISH, RUHIY HOLATLAR BUZILISHINI OLDINI OLISH, DIAGNOSTIKA QILISH VA DAVOLASH, SHU JUMLADAN OʻZ JONIGA QASD QILISHLARNI OLDINI OLISH BOʻYICHA ILMIY TADQIQOTLAR OʻTKAZISH 8. 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab quyidagi oliy tibbiyot taʼlim muassasalariga “psixiatriya” yoʻnalishi boʻyicha davlat granti asosida qabul kvotalarni oshirish: Toshkent tibbiyot akademiyasi — 15 nafar; Toshkent pediatriya tibbiyot instituti, Andijon davlat tibbiyot instituti, Buxoro davlat tibbiyot instituti, Samarqand davlat tibbiyot instituti — 10 nafardan. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori 2018-yil 1-mayga qadar Vazirlar Mahkamasi (K. Akmalov), Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov) 9. Quyidagilarni nazarda tutuvchi kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish: bazaviy tibbiy maʼlumotga ega boʻlgan shifokorlar uchun oʻrtacha oylik ish haqi saqlangan holda va xizmat safari harajatlarini qoplab berib, Toshkent vrachlar malakasini oshirish instituti, Samarqand davlat tibbiyot instituti va Andijon davlat tibbiyot institutida “psixiatriya” yoʻnalishi boʻyicha umumiy qabul kvotasi 28 nafardan kam boʻlmagan va “suitsidologiya” yoʻnalishi boʻyicha umumiy qabul kvotasi 14 nafardan kam boʻlmagan ixtisoslashtirish kurslarini tashkil qilish; “psixiatriya” yoʻnalishi boʻyicha Toshkent vrachlar malakasini oshirish instituti, Toshkent pediatriya tibbiyot instituti, Toshkent tibbiyot akademiyasi Urganch filiali, Toshkent pediatriya tibbiyot instituti Nukus filiali, Andijon davlat tibbiyot instituti, Buxoro davlat tibbiyot instituti va Samarqand davlat tibbiyot instituti klinik ordinaturasida oʻqish uchun 10 nafargacha oʻrinlar sonini koʻpaytirish. Tashkiliy choralar 2018/2019 oʻquv yilidan Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov) 10. 2018 — 2020-yillarda xorijiy davlatlarning yetakchi klinikalari va tibbiyot muassasalarida psixiatr-shifokorlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish boʻyicha Dasturni tasdiqlash. Vazirlar Mahkamasining qarori 2018-yil 10-mayga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Tashqi ishlar vazirligi (A. Komilov) 11. Tarif-malakaviy tavsifnomalar, nizom va taʼlim dasturlarini ishlab chiqish va keyinchalik ularni psixiatriya muassasalari shtatlar normativlariga kiritishni nazarda tutgan holda psixiatriya muassasalari mutaxassislik va lavozimlar nomenklaturasini “ijtimoiy faoliyat boʻyicha mutaxassis”, “ijtimoiy xodim” va “davlat sud eksperti” mutaxassisliklari bilan toʻldirish. Tashkiliy choralar 2018-yil 1-iyunga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Moliya vazirligi (A. Xaydarov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Mehnat vazirligi (A. Hayitov) 12. Oliy taʼlim tibbiyot muassasalari “Psixiatriya” yoʻnalishi boʻyicha magistr va mutaxassislarni oʻqitish (klinik ordinaturalar uchun) boʻyicha oʻquv dasturlariga mamlakatda real suitsidal holatni hisobga olib tayyorlangan “Suitsidologiya asoslari” fanini kiritish. Tashkiliy chora 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Mehnat vazirligi (A. Hayitov) 13. Psixiatriya sohasida fundamental, amaliy va innovatsion ilmiy tadqiqotlar olib borish, natijalari va yutuqlarini ruhiy holati buzilishlari profilaktikasi, diagnostikasi va davolash choralari samaradorligini takomillashtirishga koʻmaklashuvchi amaliy faoliyatini keng joriy etish. Chora-tadbirlar dasturi 2018-yil 1-avgustga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (B. Yusupaliyev), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abdurahmonov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Fanlar akademiyasi (Yu. Yuldashev), AQHMI (F. Muxamedov), manfaatdor vazirlik va idoralar 14. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 21-fevraldagi 95-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish toʻgʻrisida”gi nizomga oʻzgartirishlar kiritish, bunda fuqarolarni tibiy koʻrikdan oʻtkazuvchi chaqiruv (tuman) komissiyasi tarkibidan psixiatrlarni chiqarishni nazarda tutish. Vazirlar Mahkamasining qarori 2018-yil 15-aprelga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Mudofaa vazirligi (A. Azizov), manfaatdor vazirlik va idoralar 15. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida xususiy-davlat sherikchiligi asosida ruhiy holati buzilgan shaxslar, shu jumladan nogironlarning mehnat terapiyasi, yangi kasblarga oʻqitish va ishga joylashtirish uchun davolash-ishlab chiqarish korxonalarini tashkil qilish. Tashkiliy choralar 2018-2019-yillarda Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Investitsiyalar boʻyicha davlat qoʻmitasi (S. Xolmurodov), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimiyati 16. Ijtimoiy-psixologik jihatdan ijtimoiy hayotga moslasha olmaslik va psixologik inqiroz holatidagi shaxslarga yordam berish maqsadida “Ishonch telefonlari” ni tashkil qilishni nazarda tutuvchi chora-tadbirlarni amalga oshirish; tuman (shahar) tibbiyot birlashmalari huzurida ijtimoiy-psixologik yordam xonalarida suitsidal holatdagi shaxslarni aniqlash va ularga ambulator xizmat koʻrsatish; suitsidal holatdan keyingi holatdagi yoki suitsidal tendensiyalari yuzaga kelishi xavfi yuqori boʻlgan shaxslar terapiyasi va ijtimoiy jihatdan tiklash maqsadida Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi va uning filiallari huzurida inqiroz statsionalarini tashkil qilish Tashkiliy choralar 2018-yil 1-iyunga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (B. Yusupaliyev), Moliya vazirligi (A. Xaydarov), Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (A. Axmedxodjayev), Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov), vazirlik va idoralar 17. Aʼzolari oʻz joniga qasd qilgan oilalar bilan ishlash boʻyicha metodik tavsiyalarni ishlab chiqish va tasdiqlash, shuningdek, mazkur tavsiyalarni barcha fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga tarqatish Tashkiliy choralar 2018-yil 1-sentabrga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimiyati, “Mahalla” xayriya jamoat fondi (Sh. Javlonov) 18. Jarohatlovchi vaziyatlarda boʻlgan (notoʻgʻri tarbiya, yaxshi tashkil etilmagan kun tartibi, oiladagi ziddiyatlar, alkogol ichimliklarini isteʼmol qilish) bolalar va oʻsmirlarga eʼtibor berish ishlarini kuchaytirish, alkogolizm, narkomaniya, toksikomaniya boʻyicha birlamchi profilaktika ishlarini faollashtirish, ularning ota-onalari, boshqa yaqin qarindoshlari va qoʻshnilari, shuningdek nodavlat notijorat tashkilotlari ishtirokida davolash-profilaktika, tarbiyaviy va individual ishlarni olib borish. Profilaktik chora-tadbirlar kompleksi tasdiqlash 2018-yil 1-mayga qadar Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Xalq taʼlimi vazirligi (U. Inoyatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Sogʻliqni saqlash vazirligi (B. Yusupaliyev), Mehnat vazirligi (A. Hayitov), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimiyati, “Mahalla” xayriya jamoat fondi (Sh. Javlonov), NNT amalga oshirish — belgilangan muddatlarda 19. Suitsidologik xizmat ishini tashkil qilish tartibini belgilab beruvchi hujjatni ishlab chiqish va tasdiqlash. Buyruq 2018-yil 1-iyulga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov) 20. Oʻz joniga qasd qilishga moyilligi boʻlgan shaxslarga kiritish tartibini belgilab beruvchi, shuningdek ularni maʼnaviy-ahloqiy va psixologik kompleks qoʻllab-quvvatlash mexanizmini belgilab beruvchi hujjatni ishlab chiqish va tasdiqlash. Buyruq 2018-yil 1-iyunga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov) 21. Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi va uning filiallarida shikofor-suitsidolog lavozimini joriy etish. Tashkiliy choralar 2018-yil 1-avgustga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Moliya vazirligi (A. Xaydarov) 22. Xorijiy mutaxassislar ishtirokida suitsidal urinishlarning psixoterapiyasi boʻyicha mahorat darslari, treninglar va ilmiy koferensiyalar oʻtkazishni tashkil qilish. Tashkiliy choralar doimiy ravishda Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), vazirlik va idoralar, NNT 23. Suitsidal urinishlarga olib kelayotgan salomatlik uchun zararli stress va tahlikali-depressiv holatni bartaraf etish imkoniyatlari, belgilari va tarqalishi toʻgʻrisida jamoatchilikni xabardor qilishni oshirish. Axborot-multimediya chora-tadbirlari kompleksi doimiy ravishda MTRK (A. Xadjayev), Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov), “Mahalla” xayriya jamoat fondi (Sh. Javlonov) Xotin-qizlar qoʻmitasi (Sh. Nurmatova), vazirlik va idoralar, OAV III. RUHIY HOLATLAR BUZILISHINI ANIQLASH SIFATINI OSHIRISH VA AHOLIGA PSIXIATRIYA YORDAMI KOʻRSATILISHI SIFATINI YANADA YAXSHILASH. 24. Ilgʻor xorijiy tajribani hisobga olib hamda quyidagilarni nazarda tutuvchi aholining ruhiy salomatligini muhofaza qilish milliy Konsepsiyani ishlab chiqish: ruhiy holati buzilishlari mavjudligi belgilari mavjudligi yuzasidan kamsitishga yoʻl qoʻymaslik, ruhiy holati buzilishlariga duchor boʻlgan shaxslarga huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini amalga oshirish uchun teng sharoitlar yaratib berish; ruhiy holati buzilishlarini davolash va diagnostika qilish, aholiga psixiatriya yordami koʻrsatish tizimini innovatsion rivojlantirish; sogʻliqni saqlash tizimining barcha pogʻonalarida ruhiy holati buzilishiga duchor boʻlgan shaxslarni aniqlash, davolash va reabilitatsiya qilish boʻyicha sifatli tibbiy xizmatlarning ochiqlik darajasini oshirish; “Oʻzbekiston Respublikasi bosh psixiatri” va “Oʻzbekiston Respublikasi bosh suitsidologi” lavozimlarini joriy qilish; maʼmuriyatchilik, idoralararo muvofiqlashtiruv va sektorlararo hamkorlikning samaradorligini oshirish; aholining ruhiy salomatligini muhofaza qilish sohasida tibbiy kadrlar salohiyatini mustahkamlash; aholiga psixiatriya yordami koʻrsatishsohasida xususiy tibbiy amaliyot rivojlanishini ragʻbatlantirish; ruhiy salomatlikni qoʻllab-quvvatlash va ruhiy holat buzilishi alomatlariga ega boʻlgan insonlarga nisbatan salbiy qarashlarning shakllanishi va ularning kamsitilishiga yoʻl qoʻymaslik toʻgʻrisida aholining xabardorlik darajasini oshirish (ruhiy holati buzilishiga duchor boʻlgan shaxs “tamgʻasi”) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori 2018-yilsentabrga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Mehnat vazirligi (A. Hayitov), Moliya vazirligi (A. Xaydarov), Iqtisodiyot vazirligi (B. Xodjayev), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Adliya vazirligi (R. Davletov), AQHMI (F. Muxamedov), Xususiy amaliyot shifokorlari uyushmasi (A. Voisov), manfaatdor vazirlik va idoralar 25. Xususiy tibbiyot muassasalari tomonidan bepul tibbiy xizmat koʻrsatish maqsadida aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari qatoriga ruhiy holati buzilishiga duchor boʻlgan shaxslarni kiritishni nazarda tutgan soliq imtiyozlari taqdim etilishi natijasida (2017-yil 11-avgust kuni 2911-son bilan roʻyxatga olingan) boʻshab qolayotgan mablagʻlar hisobidan aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalariga xususiy tibbiyot muassasalari tomonidan bepul tibbiy xizmat koʻrsatish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga qoʻshimchalar kiritish. Idoraviy normativ-huquqiy hujjat 2018-yil 15-aprelgaqadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Moliya vazirligi (A. Xaydarov), Xususiy amaliyot shifokorlari uyushmasi (A. Voisov), Savdo-sanoat palatasi (A. Ikromov), Adliya vazirligi (R. Davletov) 26. Birlamchi tibbiyot-sanitariya yordam koʻrsatish, tugʻruq, pediatriya muassasalari va skrining markazlarda bolalarning ruhiy holat va xulq-atvor buzilishlarini barvaqt aniqlash, diagnostika qilish va davolashga qaratilgan chora-tadbirlar kompleksini ishlab chiqish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-iyulga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Xalq taʼlimi vazirligi (U. Inoyatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), vazirlik va idoralar 27. Ruhiy holat buzilishlari tarqalganligi, ularning boshlangʻich alomatlari hamda oʻz vaqtida davolamaslik oqibatlari toʻgʻrisida aholining xabardorlik darajasini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar kompleksini ishlab chiqish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov), Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Xalq taʼlimi vazirligi (U. Inoyatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (Sh. Nurmatova), Yoshlar ittifoqi (O. Tadjiyev), “Mahalla” xayriya jamoat fondi (Sh. Javlonov), “Nuroniy” jamgʻarmasi (Sh. Jalilov), MTRK (A. Xadjayev), Oʻzbekiston Informatsion agentligi (A. Kuchimov) 28. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Andijon, Buxoro, Jizzax, Sirdaryo va Xorazm viloyatlarida ambulator psixiatriya yordami koʻrsatayotgan muassasalar shtatida tez tibbiy yordam ixtisoslashgan brigadalari faoliyatini tashkil qilish, shuningdek, Buxoro, Navoiy, Samarqand va Xorazm viloyatida kasallikka chalinish xavfi yuqori boʻlgan guruhidan kichik yoshdagi bolalarni kuzatish va sogʻlomlashtirish maqsadida “goʻdaklar psixiatriyasi” xizmatini joriy etish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2018-yil 1-iyulga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Xalq taʼlimi vazirligi (U. Inoyatov), Moliya vazirligi (A. Xaydarov), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi (S. Sariyev), Andijon viloyati hokimligi (Sh. Abdurahmonov), Buxoro viloyati hokimligi (Oʻ. Barnoyev), Jizzax viloyati hokimligi (E. Saliyev), Navoiy viloyati hokimligi (K. Tursunov), Samarqand viloyati hokimligi (T.Joʻrayev), Sirdaryo viloyati hokimligi (G. Mirzayev), Xorazm viloyati hokimligi (I. Sobirov) 29. Oʻzbekiston Respublikasida Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti Yevropa byurosining “Psixofaol moddalarni isteʼmol qilish bilan bogʻliq ruhiy, nevrologik holat va xulq-atvor buzilishlarida birlamchi sogʻliqni saqlashning tibbiyot-sanitariya yordam koʻrsatish boʻgʻinida tibbiy yordam koʻrsatish boʻyicha Yoʻriqnoma” metodik tavsiyalarini joriy etish imkoniyatini oʻrganish va oʻrganish natijalarini vrachlik amaliyotiga tatbiq etish yuzasidan takliflar tayyorlash. Tahliliy maʼlumotnoma 2018-yil 1-mayga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov) 30. Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining 2017 — 2025-yillar demensiyasiga munosabat bildirish boʻyicha Jamiyat sogʻliqni saqlash sektorining Global harakatlar rejasining tahlili, natijalarini aholiga psixiatriya yordami koʻrsatish tizimiga joriy etish boʻyicha takliflar tayyorlash. Tahliliy maʼlumotnoma 2018-yil 1-iyunga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov) 31. Keyinchalik aholiga psixiatriya yordami koʻrsatish tizimini takomillashtirish boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqqan holda “Ruhiy salomatlik atlasi” dasturi boʻyicha Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti bilan hamkorlik doirasida aholining ruhiy salomatligining davriy populyatsion tadqiqotlarini oʻtkazish. Chora-tadbirlar dasturi 2019-yil 1-yanvarga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shadmanov), manfaatdor vazirlik va idoralar T/r Muassasalar nomlanishi Raqamli EEG tizimi (32-kanalli) UTT (rangli dopler bilan) Avtoklav (100 l) Rentgen — Moslama (raqamli) 1. 1-sonli Respublika psixonevrologiya dispanseri Qoraqalpogʻiston Respublikasi 1 1 1 1 2. 2-sonli Respublika psixonevrologiya dispanseri Qoraqalpogʻiston Respublikasi 1 1 — — 3. Andijon viloyati psixonevrologiya dispanseri 1 1 2 1 4. Buxoro viloyati psixonevrologiya dispanseri - - 1 1 5. Jizzax viloyati psixonevrologiya dispanseri 1 1 1 1 6. Kashkadaryo viloyati psixonevrologiya dispanseri 1 1 2 1 7. Navoiy viloyati psixonevrologiya dispanseri 1 1 1 — 8. Namangan viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi 1 — — 1 9. Samarqand viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi — — 2 1 10. 1-sonli Surxondaryo viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi — 1 1 1 11. 2-sonli Surxondaryo viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi 1 1 1 — 12. Sirdaryo viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi 1 1 1 — 13. Sirdaryo viloyati psixonevrologiya dispanseri 1 — — — 14. Toshkent viloyati psixonevrologiya dispanseri 1 1 1 — 15. 1-sonli Toshkent viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi 1 1 1 — 16. 2-sonli Toshkent viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi 1 1 1 — 17. 1-sonli Fargʻona viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi 1 — 1 — 18. 2-sonli Fargʻona viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi 1 1 1 — 19. Xorazm viloyati psixonevrologiya dispanseri 1 1 1 1 20. Toshkent shahar ruhiy kasalliklar klinik shifoxonasi — — 5 — 21. 1-sonli Toshkent shahar psixonevrologiya dispanseri 1 1 1 — 22. 2-sonli Toshkent shahar psixonevrologiya dispanseri 1 1 1 — 23. Respublika ruhiy kasalliklar klinik shifoxonasi 1 — 1 — 24. Respublika kuzatuv kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasi 1 1 1 1 Jami 20 17 28 10 Narxi 1 dona uskuna uchun (AQSH dollarida) 30 000 60 000 10 000 180 000 Asbob-uskunalarning umumiy qiymati (AQSH dollarida) 600 000 1 020 000 280 000 1 800 000 Hammasi boʻlib 3 700 000 AQSH dollari T/r Muassasalar nomlanishi Quvvati Bahosi (mlrd soʻm)* Shu jumladan yillar boʻyicha 2018-y. 2019-y. 2020 y. Jami respublika boʻyicha oʻrin 1 257 112,0 23,1 67,9 21,0 qatnov. 650 I. QURILISH 1. 2-sonli Toshkent shahar psixonevrologiya dispanseri oʻrin 50 11,0 — 6,0 5,0 qatnov. 300 II. REKONSTRUKSIYA 2. 1-sonli Respublika psixonevrologiya dispanseri Qoraqalpogʻiston Respublikasi (reabilitatsiya boʻlimi, majburiy davolash boʻlimi, toʻsiqlar va hududni obodonlashtirish) oʻrin 55 15,0 3,0 6,0 6,0 qatnov. — 3. Andijon viloyati psixonevrologiya dispanseri (birinchi va ikkinchi boʻlim, maʼmuriyat, qozonxona, oshxona, poliklinika, kir yuvish xonasi, hududni obodonlashtirish) oʻrin 380 12,2 2,2 5,0 5,0 qatnov. 250 4. Buxoro viloyati psixonevrologiya dispanseri (davolash qismi, maʼmuriyat, toʻsiqlar va hududni obodonlashtirish) oʻrin 12 2,6 2,6 — — qatnov. — 5. Qashqadaryo viloyati psixonevrologiya dispanseri (davolash qismi, dorixona, oshxona, kir yuvish xonasi va hududni obodonlashtirish) oʻrin — 5,5 1,5 4,0 — qatnov. 50 6. Namangan viloyati psixonevrologiya dispanseri (davolash qismi va hududni obodonlashtirish) oʻrin 210 12,2 3,5 8,7 — qatnov. — 7. Samarqand viloyati psixonevrologiya dispanseri (davolash qismi, dorixona, toʻsiqlar va hududni obodonlashtirish) oʻrin — 3,5 — 3,5 — qatnov. — 8. 2-sonli Surxondaryo viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi (maʼmuriyat, qabul boʻlimi, laboratoriya, dorixona, buxgalteriya toʻsiqlar va hududni obodonlashtirish) oʻrin boshqa obyektlar 2,5 — 2,5 — qatnov. 9. Surxondaryo viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi (binoning ikkinchi qavati, kanalizatsiya va suv taʼminoti) oʻrin — 3,5 — 3,5 — qatnov. 50 10. Sirdaryo viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi (binoning toʻrtinchi qavati, korpus va boshqa obyektlari) oʻrin 130 6,0 — 6,0 — qatnov. — 11. Toshkent viloyati psixonevrologiya dispanseri (kommunikatsiya, kir yuvish xonasi, toʻsiqlar va hududni obodonlashtirish) oʻrin boshqa obyektlar 2,0 — 2,0 — qatnov. 12. 1-sonli Toshkent viloyatiruhiy kasalliklar shifoxonasi (toʻsiqlar va hududni obodonlashtirish) oʻrin boshqa obyektlar 1,5 — 1,5 — qatnov. 13. 1-sonli Fargʻona viloyati ruhiy kasalliklar shifoxonasi (davolash korpuslari, maʼmuriyat, kir yuvish xonasi, sterilizatsiya, laboratoriya, dorixona, toʻsiqlar va hududni obodonlashtirish) oʻrin 420 7,8 3,3 4,5 — qatnov. — 14. Xorazm viloyati psixonevrologiya dispanseri (kommunikatsiya, toʻsiqlar va hududni obodonlashtirish) oʻrin boshqa obyektlar 3,0 — 3,0 — qatnov. 15. 1-sonli Toshkent shahar psixonevrologiya dispanseri (kir yuvish xonasi, ovqat tayyorlash qismi, dezokamera, laboratoriya) oʻrin boshqa obyektlar 3,5 3,5 — — qatnov. 16. Respublika ruhiy kasalliklar klinik shifoxonasi (1-davolash korpusi, fizoterapiya korpusi va toʻsiqlar) oʻrin boshqa obyektlar 6,0 — 6,0 — qatnov. 17. Respublika kuzatuv kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasi (1, 2-davolash korpuslari, kommunikatsiya va toʻsiqlar) oʻrin boshqa obyektlar 14,2 3,5 5,7 5,0 qatnov.