OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING JINOYAT-PROTSESSUAL, XOʻJALIK PROTSESSUAL VA FUQAROLIK PROTSESSUAL KODEKSLARIGA OʻZGARTIShLAR VA QOʻShIMChALAR KIRITISh TOʻGʻRISIDA
(code, 2018-04-01)

“490-modda. Jinoyat ishini apellatsiya, kassatsiya yoki nazorat tartibida koʻruvchi sudning vakolatlari
Sud jinoyat ishini apellatsiya, kassatsiya yoki nazorat tartibida koʻrib, quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi: 1) sudning hukmi yoki ajrimini (qarorini) oʻzgarishsiz qoldiradi; 2) hukmni yoki ajrimni (qarorni) oʻzgartiradi; 3) hukmni yoki ajrimni (qarorni) bekor qiladi va ishni qoʻshimcha tergovga yoki yangitdan sudda koʻrish uchun joʻnatadi yoxud ishni tugatadi. Nazorat instansiyasi sudi jinoyat ishini nazorat tartibida koʻrib, apellatsiya yoki kassatsiya ajrimini bekor qiladi, shuningdek agar keyin sud ajrimlari, qarorlari chiqarilgan boʻlsa, ularni ham bekor qiladi va ishni yangitdan apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrib chiqishga oʻtkazadi. Apellatsiya instansiyasi sudi, agar birinchi instansiya sudi tomonidan yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarni toʻldirish va protsessual qoidabuzarliklarni bartaraf etish imkoniyati boʻlsa, toʻliq yoki qisman sud tergovi oʻtkazish va hukmga oʻzgartishlar kiritishga haqlidir. Kassatsiya va nazorat instansiyasi sudi, agar birinchi instansiya sudi tomonidan yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarni toʻldirish va protsessual qoidabuzarliklarni bartaraf etish imkoniyati boʻlsa, qisman sud tergovi oʻtkazish va hukmga oʻzgartishlar kiritishga haqlidir. Yuqori instansiya sudi asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, mahkumni oʻta xavfli retsidivist deb topishga, unga tarbiya koloniyasi yoki jazoni ijro etish koloniyasining qattiqroq turini belgilashga, jinoyat oqibatida yetkazilgan zararni qoplash miqdorini koʻpaytirishga haqlidir. Yuqori instansiya sudi hukmning ayrim mahkumlarga qoʻyilgan ayblov qismini yoki fuqaroviy daʼvo qismini bekor qilishga yoki oʻzgartirishga haqlidir”; 23) 491-moddasining matnidagi “kassatsiya” degan soʻz “apellatsiya, kassatsiya” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 24) 493-moddasining matnidagi “kassatsiya” degan soʻz “apellatsiya, kassatsiya” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 25) 494-moddasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“494-modda. Jazoni kuchaytirishga va ogʻirroq jinoyatga doir qonun moddalarini qoʻllanishga yoʻl qoʻyilmasligi
Sud jinoyat ishini apellatsiya, kassatsiya yoki nazorat tartibida koʻrgan vaqtida jazoni kuchaytirishga, shuningdek ogʻirroq jinoyatga doir qonun moddalarini qoʻllashga haqli emas. Ogʻirroq jinoyatga doir qonun moddalarini qoʻllash zarurligi munosabati bilan yoxud jazoning yengilligi uchun jabrlanuvchi tomonidan shikoyat berilgan yoki prokuror tomonidan protest bildirilgan hollardagina ana shu asoslar boʻyicha apellatsiya yoki kassatsiya tartibida hukm bekor qilinishi va ish yangitdan sudda koʻrish uchun yuborilishi mumkin. Oqlov hukmi yuqori sud tomonidan faqat prokurorning apellatsiya yoki kassatsiya protesti, jabrlanuvchining yoki uning vakilining shikoyati yoxud oqlangan shaxsning, uning himoyachisining yoki qonuniy vakilining apellatsiya yoki kassatsiya shikoyati, shuningdek nazorat tartibida berilgan protest boʻyicha bekor qilinishi mumkin”; 26) 495-moddasining birinchi va ikkinchi qismlaridagi “kassatsiya” degan soʻz “apellatsiya, kassatsiya” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 27) 496-moddasining matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Jinoyat ishini apellatsiya, kassatsiya yoki nazorat tartibida koʻrayotgan sudning ajrimida (qarorida) quyidagilar aks ettirilgan boʻlishi lozim: 1) ajrim (qaror) chiqarilgan vaqt va joy; 2) ajrim (qaror) chiqargan sudning nomi va tarkibi, ishni koʻrishda qatnashgan prokuror va boshqa shaxslar; 3) apellatsiya, kassatsiya shikoyati, apellatsiya, kassatsiya yoki nazorat tartibida protest bergan shaxs; 4) shikoyat yoki protest berilgan hukmning, ajrimning (qarorning) qaror qismi mazmuni; 5) shikoyatning, protestning, ularga nisbatan bildirilgan eʼtirozlarning mazmuni, ishda ishtirok etayotgan shaxslar tushuntirishlarining qisqacha bayoni va prokurorning fikri; 6) shikoyat, protest boʻyicha sudning qarori. Shikoyat, protest qanoatlantirilmay qoldirilgan taqdirda, ularda keltirilgan vajlar qanday sabablarga koʻra asossiz yoki ahamiyatsiz deb topilganligi ajrimda (qarorda) koʻrsatilishi lozim. Hukm, ajrim (qaror) bekor qilingan yoki oʻzgartirilgan hollarda apellatsiya, kassatsiya yoki nazorat instansiyasi sudi qonunning qaysi moddalaridagi talablar buzilganligini hamda bekor qilinayotgan yoki oʻzgartirilayotgan qarorning asossizligi nimadan iborat ekanligini koʻrsatib oʻtishi lozim. Ish apellatsiya, kassatsiya yoki nazorat instansiyasi sudi tomonidan qoʻshimcha tergovga yoki yangitdan sudda koʻrish uchun yuborilayotganda aniqlanishi lozim boʻlgan holatlar koʻrsatilishi zarur. Apellatsiya, kassatsiya va nazorat instansiyasi sudi ushbu Kodeksning 298 va 300-moddalarida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, shuningdek tegishli mansabdor shaxslarning eʼtiborini surishtiruv, dastlabki tergov oʻtkazishda va sud muhokamasida yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarga jalb qilish zarur boʻlganda xususiy ajrim chiqaradi. Ajrim sudning toʻliq tarkibi tomonidan, sud rayosatining qarori raislik qiluvchi tomonidan, Plenum qarori esa Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi va Plenum kotibi tomonidan imzolanadi. Chiqarilgan ajrim (qaror) raislik qiluvchi yoki sud tarkibidagi sudyalardan biri tomonidan sud majlisi zalida darhol oʻqib eshittiriladi”; 28) 497-moddasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“497-modda. Ajrimni (qarorni) ijro etish uchun yuborish
Ajrim (qaror) chiqarilganidan keyin u uzogʻi bilan besh sutka ichida jinoyat ishi bilan birga qoʻshib hukm yoki apellatsiya yoxud kassatsiya ajrimi chiqargan sudga yoki boshqa sudga, ish qoʻshimcha tergovga joʻnatilgan taqdirda esa, ayblov xulosasini tasdiqlagan prokurorga ijro etish uchun yuboriladi. Qamoqdan ozod etilishi lozim boʻlgan mahkumni, agar u sud majlisida qatnashayotgan boʻlsa, ozod etishga doir ajrim (qaror) zalning oʻzidayoq ijro etiladi. Boshqa hollarda ajrim (qaror) chiqarilgan vaqtdan eʼtiboran uzogʻi bilan yigirma toʻrt soat ichida uning nusxasi sud tomonidan jazoni ijro etish muassasasi maʼmuriyatiga yuboriladi”; 29) Kodeks quyidagi mazmundagi 551-bob bilan toʻldirilsin:

4971. Apellatsiya tartibida shikoyat beriladigan va protest bildiriladigan qarorlar
Sudning qonuniy kuchga kirmagan hukmlari ustidan apellatsiya tartibida shikoyat berish yoki protest bildirish mumkin. Birinchi instansiya sudining sud muhokamasi vaqtida chiqarilgan ajrimi ustidan apellatsiya tartibida shikoyat berish va protest bildirish hukm ustidan shunday harakatlarni sodir etish bilan bir paytning oʻzida amalga oshirilishi mumkin.

4972. Hukm ustidan apellatsiya tartibida shikoyat berish va protest bildirish huquqiga ega boʻlgan shaxslar
Mahkum, uning himoyachisi, qonuniy vakili, shuningdek jabrlanuvchi, uning vakili sudning qonuniy kuchga kirmagan hukmi ustidan shikoyat berishga, prokuror va uning oʻrinbosari esa, protest bildirishga haqlidir. Fuqaroviy daʼvogar, fuqaroviy javobgar va ularning vakillari hukmning fuqaroviy daʼvoga daxldor qismi ustidan shikoyat berishga haqlidir. Sudda oqlangan shaxs, uning himoyachisi va qonuniy vakili hukmning oqlash sabablari va asoslariga doir qismi ustidan shikoyat berishga haqlidir. Mazkur moddaning birinchi, ikkinchi va uchinchi qismlarida koʻrsatilgan shaxslar apellatsiya instansiyasi sudining ajrimi ustidan nazorat tartibida shikoyat berish yoki protest bildirishga haqlidir.

4973. Hukmlar ustidan apellatsiya tartibida shikoyat berish va protest bildirish tartibi
Quyidagilarning: 1) jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudlarining qonuniy kuchga kirmagan hukmlari ustidan — Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudiga, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlariga; 2) okrug va hududiy harbiy sudlarning qonuniy kuchga kirmagan hukmlari ustidan — Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudiga apellatsiya tartibida shikoyat berish va protest bildirish mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudining, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining hukmlari ustidan, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining hukmlari ustidan berilgan apellatsiya shikoyatlari va protestlari ayni shu sudlarning oʻzi tomonidan koʻrib chiqiladi. Apellatsiya shikoyatlari va protestlari hukm chiqargan sud orqali beriladi. Shikoyat yoki protest bevosita apellatsiya instansiya sudiga topshirilgan boʻlsa, sud ushbu Kodeks 479-moddasining ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qismlarida nazarda tutilgan talablarni bajarish uchun ularni hukm chiqargan sudga yuboradi.

4974. Hukm ustidan apellatsiya shikoyatlari va protestlari berish muddati
Birinchi instansiya sudining hukmi ustidan apellatsiya shikoyatlari va protestlari hukm eʼlon qilingan kundan eʼtiboran oʻn sutka ichida, mahkum, oqlangan shaxs, jabrlanuvchi tomonidan esa ularga hukmning nusxasi topshirilgan kundan eʼtiboran shunday muddat ichida berilishi mumkin. Hukm ustidan shikoyat berish uchun belgilangan muddat ichida ish suddan talab qilib olinishi mumkin emas. Taraflar shu vaqt mobaynida ish bilan sud binosida tanishishga haqlidir. Belgilangan muddatdan keyin berilgan shikoyat yoki protest oqibatsiz qoldiriladi, bu haqda ularni bergan shaxslarga xabar qilinadi.

4975. Apellatsiya shikoyati yoki protesti berish muddatini tiklash tartibi
Hukm ustidan shikoyat berish yoki protest bildirish muddati uzrli sabablarga koʻra oʻtkazib yuborilgan hollarda apellatsiya shikoyati yoki protesti berish huquqiga ega boʻlgan shaxslar hukm chiqargan sudga muddatni tiklash soʻralgan iltimosnoma bilan murojaat qilishlari mumkin. Zarur hollarda bu masala iltimosnoma bergan shaxsning ishtirokida hal qilinadi. Oʻtkazib yuborilgan muddatni tiklashning rad etilganligi ustidan yuqori sudga shikoyat berish yoki protest bildirish mumkin, u muddatni tiklashga va ishni xususiy shikoyat yoki protest boʻyicha koʻrib chiqishga haqlidir. Bunda ushbu Kodeks 479-moddasining ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qismlarida nazarda tutilgan talablar bajarilishi lozim.

4976. Hukm ustidan apellatsiya shikoyati yoki protesti berish oqibatlari
Apellatsiya shikoyati berilishi yoki apellatsiya protesti bildirilishi hukmni ijro etishni toʻxtatib turadi. Hukm ustidan shikoyat berish va protest bildirish uchun belgilangan muddat tugagach, hukm chiqargan sud ushbu Kodeks 479-moddasining ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qismlarida nazarda tutilgan talablarni bajarib, ishni shikoyatlar, protestlar hamda ular yuzasidan bildirilgan eʼtirozlar, shuningdek taqdim etilgan qoʻshimcha materiallar bilan birga oʻn kundan kechiktirmay apellatsiya instansiyasi sudiga yuboradi. Bu muddat alohida hollarda yuqori sud raisi yoki uning oʻrinbosari tomonidan koʻpi bilan yigirma kunga uzaytirilishi mumkin.

4977. Apellatsiya shikoyati va protestining mazmuni
Apellatsiya shikoyati va protestida quyidagilar koʻrsatilishi lozim: 1) shikoyat, protest yoʻllanayotgan sudning nomi; 2) shikoyat bergan shaxs, uning protsessual mavqeyi, yashash joyi yoki turish manzili toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; 3) hukmni chiqargan sudning nomi, hukm chiqarilgan sana, shikoyat berilayotgan va protest bildirilayotgan hukm kimga nisbatan chiqarilgan boʻlsa, shu shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; 4) shikoyat, protest bergan shaxsning vajlari, uning fikriga koʻra hukm yoki boshqa qarorning notoʻgʻriligi nimadan iborat ekanligi hamda iltimosining mohiyati; 5) arizachi oʻz talablarini asoslayotgan va apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan tekshirilishi lozim boʻlgan dalillar, shu jumladan ilgari birinchi instansiya sudida tekshirilmagan dalillar; 6) shikoyatga, protestga ilova qilinayotgan materiallar roʻyxati; 7) shikoyat, protest berilgan sana hamda shikoyat, protest beruvchi shaxsning imzosi.

4978. Apellatsiya shikoyati yoki protestini qaytarib olish
Hukm ustidan shikoyat bergan yoki protest bildirgan shaxs oʻz shikoyati yoki protestini qaytarib olishga haqlidir. Protestni qaytarib olish huquqiga yuqori turuvchi prokuror ham ega. Mahkum oʻz himoyachisining shikoyatini qaytarib olishga haqlidir.

4979. Birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan shikoyat berish va protest bildirish
Ish boʻyicha birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan u chiqarilgan kundan eʼtiboran oʻn kunlik muddatda ushbu Kodeksning 4972-moddasida nazarda tutilgan shaxslar tomonidan xususiy shikoyat berilishi yoki xususiy protest bildirilishi mumkin. Hukm chiqarish bilan yakunlangan sud muhokamasi chogʻida chiqarilgan ajrim ustidan shikoyat berilgan yoxud protest bildirilgan taqdirda, hukm ustidan shikoyat berish yoki protest bildirish uchun belgilangan muddat tugagandan keyingina ish apellatsiya instansiyasi sudiga yuboriladi. Sud muhokamasi chogʻida chiqarilgan va dalillarni tekshirish tartibiga, protsess ishtirokchilarining iltimosnomalariga, ehtiyot chorasini tanlash, uni oʻzgartirish yoki bekor qilishga, shuningdek sud majlisi zalida tartib saqlashga oid ajrimlar ustidan mazkur moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan tartibda shikoyatlar berish va protestlar bildirish mumkin emas. Bularga qarshi eʼtirozlar apellatsiya shikoyati yoxud apellatsiya protestiga kiritilishi mumkin. Ushbu ish boʻyicha taraf hisoblanmagan shaxslar ham sud ajrimi ustidan, basharti ajrim ularning manfaatlariga daxldor boʻlsa, shikoyat berishga haqlidir.

49710. Apellatsiya instansiyasi sudi majlisini tayinlash
Birinchi instansiya sudining raisi apellatsiya shikoyati yoki protesti tushgan ishni yuqori turuvchi sudda koʻrib chiqiladigan kun va joyni belgilaydi, ushbu Kodeksning 4972-moddasida koʻrsatilgan shaxslar bundan xabardor qilinadi. Guvohlar, ekspertlar va mutaxassislar sud majlisiga sudning ixtiyoriga binoan taklif qilinadilar.

49711. Apellatsiya instansiyasida ish yuritish tartibi
Apellatsiya instansiyasida ish yuritish birinchi instansiya sudidagi ish yuritish qoidalari boʻyicha, shuningdek ushbu bobda bayon etilgan qoidalar boʻyicha oʻtkaziladi. Ish koʻriladigan joy va sana haqida vaqtida xabardor qilingan shaxslarning hozir boʻlmasligi ishni koʻrish va qaror chiqarishga monelik qilmaydi. Raislik qiluvchi qanday ish koʻrilishini maʼlum qiladi va taraflarning kelgan-kelmaganligini aniqlaydi, soʻngra sud tarkibi aʼzolarining, prokurorning, sud kotibining, agar tarjimon majlisda ishtirok etayotgan boʻlsa, tarjimonning hamda himoyachining familiyasi va ismini eʼlon qiladi, rad qilish haqida arzlar bor-yoʻqligini tekshiradi. Raislik qiluvchi hozir boʻlgan protsess ishtirokchilariga ularning apellatsiya instansiyasida ishni koʻrish chogʻidagi huquqlarini tushuntiradi. Shundan keyin raislik qiluvchi hozir boʻlgan taraflardan iltimoslari bor-yoʻqligini soʻraydi va bildirilgan iltimoslar boʻyicha apellatsiya instansiyasi ajrim chiqaradi. Ishni koʻrish sudyalardan birining maʼruzasi bilan boshlanadi. U ishning mohiyati, shikoyat yoki protestning vajlari hamda ularga qarshi bildirilgan eʼtirozlarning mohiyatini bayon qiladi. Sudga qoʻshimcha materiallar taqdim etilgan yoxud sudning oʻzi bunday materiallarni talab qilib olgan hollarda raislik qiluvchi yoki sudya ularni oʻqib eshittiradi va ishda ishtirok etayotgan shaxslarga tanishish uchun taqdim qiladi. Raislik qiluvchi apellatsiya shikoyati bergan shaxsga, apellatsiya shikoyati va protesti kimga nisbatan berilgan boʻlsa oʻsha shaxsga, ularning himoyachilari va vakillariga, soʻngra esa prokurorga soʻz beradi. Agar berilgan apellatsiya shikoyatlari orasida prokurorning apellatsiya protesti boʻlsa, soʻz birinchi navbatda unga beriladi. Sud taraflarning soʻzlarini eshitib, hukmning qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini lozim darajada tekshirib koʻrishni taʼminlash zaruratidan kelib chiqib, bevosita sud majlisida tekshiriladigan dalillar hajmini aniqlash toʻgʻrisida; sud majlisiga sudlanuvchini, jabrlanuvchilarni, guvohlarni, ekspertlar va zarurat boʻlsa, boshqa shaxslarni chaqirish toʻgʻrisida; sudlanuvchiga nisbatan ehtiyot chorasini saqlab qolish, tanlash, bekor qilish yoki oʻzgartirish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Shundan keyin sud sud majlisiga chaqirilgan sudlanuvchini, guvohlarni, jabrlanuvchilarni soʻroq qilish yoʻli bilan dalillarni tekshirishga, shuningdek taraflarning iltimosi boʻyicha hamda oʻzining tashabbusi bilan hujjatlarni, bayonnomalarni va ishga oid boshqa materiallarni oʻqib eshittirishga kirishadi. Dalillarni tekshirish tartibi taraflarning fikrlari inobatga olingan holda sud tomonidan belgilanadi. Birinchi instansiya sudida soʻroq qilingan guvohlar, agar sud taraflarning iltimosi boʻyicha yoki oʻzining tashabbusi bilan ularni chaqirishni zarur deb topgan boʻlsa, apellatsiya instansiyasi sudida soʻroq qilinadilar. Taraflar yangi guvohlarni chaqirish, ekspertiza oʻtkazish, ularga birinchi instansiya sudi tomonidan tekshirib koʻrish rad etilgan ashyoviy dalillar va hujjatlarni talab qilib olish toʻgʻrisida iltimos qilishga haqlidir. Arz qilingan iltimoslarni hal etish ushbu Kodeksning 438-moddasi qoidalari asosida amalga oshiriladi, bunda apellatsiya instansiyasi sudi iltimos birinchi instansiya sudida qanoatlantirilmagan degan asosda iltimosni qanoatlantirishni rad etishga haqli emas. Dalillarni tekshirish tugagach, sudya taraflardan sud tergoviga qoʻshimcha qilish haqida iltimoslari bor-yoʻqligini surishtiradi, sud bu iltimoslarni hal etadi va sud muzokaralariga oʻtadi.

49712. Sud muzokaralari. Sudlanuvchining oxirgi soʻzi
Sud muzokaralari ushbu Kodeksning 449-moddasi qoidalari asosida oʻtkaziladi, bunda shikoyat, protest bergan shaxs birinchi boʻlib soʻzga chiqadi. Sud muzokaralari tamom boʻlganidan keyin raislik qiluvchi sudlanuvchiga, agar u ishtirok etayotgan boʻlsa, oxirgi soʻz beradi, shundan keyin sud qaror chiqarish uchun maslahatxonaga kiradi.

49713. Apellatsiya instansiya sudining vakolatlari
Sud ishni apellatsiya tartibida koʻrib, oʻzining ajrimi bilan: 1) birinchi instansiya sudining hukmini oʻzgarishsiz, shikoyat yoki protestni esa qanoatlantirishsiz qoldirishga; 2) birinchi instansiya sudining ayblov hukmini bekor qilish va oqlov hukmi chiqarishga; 3) birinchi instansiya sudining ayblov hukmini bekor qilish va ishni tugatishga; 4) birinchi instansiya sudi hukmini oʻzgartirishga; 5) birinchi instansiya sudining hukmni bekor qilish va ushbu Kodeks 419-moddasining birinchi qismida koʻrsatilgan asoslar boʻyicha ishni qoʻshimcha tergov yuritish uchun yuborishga; 6) birinchi instansiya sudining hukmini yoki ajrimini bekor qilish va ishni yangitdan sudda koʻrish uchun yuborishga haqli. Agar birinchi instansiya sudi ish yuzasidan kamchiliklarga yoki sud tergovini bir tomonlama olib borishga yoxud jiddiy boʻlmagan protsessual qoidabuzarliklarga yoʻl qoʻygan boʻlsa, apellatsiya instansiyasi ishni birinchi instansiya sudiga yangitdan sudda koʻrishga yubormay, kamchiliklarni toʻldirish, protsessual qoidabuzarliklarni bartaraf etish choralarini koʻradi hamda koʻrib chiqish natijalarini inobatga olgan holda hukmga oʻzgartirishlar kiritadi. Apellatsiya instansiyasi sudi qarorida qanday asoslarga koʻra birinchi instansiya sudining hukmi toʻgʻri deb, shikoyat yoki protestning vajlari esa asossiz deb topilganligi, birinchi instansiya sudining hukmini bekor qilishga yoki uni oʻzgartirishga nimalar asos boʻlganligi koʻrsatilishi kerak. Apellatsiya instansiyasi qaror qabul qilayotganda birinchi instansiya sudi tomonidan tekshirib koʻrilgan va ishonchli deb topilgan dalillarga apellatsiya shikoyatlari, protestlarini koʻrib chiqishda tekshirilgan yangi dalillarni qoʻshgan holda tayanishga haqlidir. Qaror ushbu Kodeksning 473-moddasi qoidalari asosida eʼlon qilinadi.

49714. Apellatsiya instansiyasi sud majlisining bayonnomasi
Apellatsiya instansiyasi sudida sud majlisining kotibi ushbu Kodeksning 426-moddasida nazarda tutilgan qoidalar asosida bayonnoma yuritadi. Sud majlisi bayonnomasi yuzasidan mulohazalar berilishi mumkin, ular ushbu Kodeksning 427-moddasida nazarda tutilgan tartibda koʻrib chiqiladi.

49715. Xususiy shikoyat va protestlarni hal qilish tartibi
Xususiy shikoyat yoki protest apellatsiya shikoyatlari yoki protestlari bilan bir vaqtda koʻrib chiqiladi. Xususiy shikoyat yoki protestni hal qila turib, raislik qiluvchi sud muhokamasi barcha ishtirokchilarining fikrini soʻraydi, zarur hollarda jinoyat ishining berilgan shikoyat yoki protestga aloqador materiallarini oʻqib eshittiradi. Xar bir xususiy shikoyat yoki protest boʻyicha sud oʻsha erning oʻzida yoki maslahatxonada ajrim chiqaradi. Ish yuzasidan faqat xususiy shikoyat yoki protest tushgan boʻlsa, hukm chiqargan sud apellatsiya shikoyati berish yoki protest bildirish uchun belgilangan muddat tugashi bilan ishni yuqori sudga yuboradi. Xususiy shikoyat yoki protestni hal qilish sud tomonidan shikoyat yoki protest bergan shaxsni, shuningdek uning tomonidan kelishi soʻralgan shaxslarni yoxud sudning oʻzi lozim deb topgan shaxslarni taklif etgan holda amalga oshiriladi. Xususiy shikoyat yoki protest boʻyicha chiqarilgan sud ajrimi qatʼiy hisoblanadi.

49716. Apellatsiya instansiyasi qarorlarining qonuniy kuchga kirishi
Apellatsiya instansiyasi qarorlari eʼlon qilinishi bilanoq darhol qonuniy kuchga kiradi.

49717. Apellatsiya instansiyasida shikoyat ishni qoʻshimcha koʻrish
Baʼzi mahkumlarga daxli boʻlgan, belgilangan muddatda yuborilgan apellatsiya shikoyati yoki protesti biror sababga koʻra apellatsiya instansiyasi sudiga boshqa mahkumlarning jinoyat ishi koʻrib boʻlinganidan keyin kelib tushsa yoki oʻtkazib yuborilgan muddat ushbu Kodeksning 4975-moddasida nazarda tutilgan tartibda sud tomonidan tiklansa, shuningdek mahkumning, uning himoyachisining yoki qonuniy vakilining apellatsiya shikoyati, ushbu mahkumga doir ish protsessining boshqa ishtirokchisi bergan apellatsiya shikoyati yoxud protesti boʻyicha koʻrib chiqilganidan soʻng kelib tushgan boʻlsa, apellatsiya instansiyasi sudi bunday shikoyat yoki protestni koʻrib chiqishi va u boʻyicha ajrim chiqarishi shart. Bu ajrim avval chiqarilgan ajrimga zid boʻlsa, ish bir yoki har ikkala ajrim ustidan protest berish masalasini hal qilish uchun nazorat tartibida protest bildirish vakolatiga ega boʻlgan sud raisiga joʻnatiladi. Ishni qoʻshimcha koʻrish tartibi kechikib kelgan xususiy shikoyat va xususiy protestni hal qilishga ham taalluqlidir.

49718. Apellatsiya instansiyasi sudining ajrimi
Apellatsiya instansiyasi sudi ishni koʻrish natijalari boʻyicha ajrim chiqaradi. Ajrim sudyalarning koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ajrim barcha sudyalar tomonidan imzolanadi. Ovoz berishda ozchilikni tashkil etgan sudya ajrimga imzo qoʻyib, oʻzining alohida fikrini yozma ravishda bayon qilishga haqlidir. Apellatsiya instansiyasi sudining ajrimi ustidan nazorat tartibida shikoyat berilishi va protest bildirilishi mumkin”; 30) 498-moddasining nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “498-modda. Hukm va ajrim ustidan kassatsiya tartibida shikoyat berish va protest bildirish huquqiga ega boʻlgan shaxslar”; birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Mahkum, uning himoyachisi, qonuniy vakili, shuningdek jabrlanuvchi, uning vakili sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi va ajrimi ustidan, agar ish apellatsiya tartibida koʻrilgan boʻlmasa, kassatsiya tartibida shikoyat berishga haqlidir. Ushbu Kodeksning 511-moddasida koʻrsatilgan shaxslar qonuniy kuchga kirgan hukm va ajrim (qaror) ustidan, agar ish apellatsiya tartibida koʻrilgan boʻlmasa, kassatsiya tartibida protest bildirishga haqlidir”; 31) 499-moddasining birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Quyidagilarning: 1) jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudlarining qonuniy kuchga kirgan hukmlari ustidan — Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudiga, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlariga; 2) Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudining, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining qonuniy kuchga kirgan hukmlari ustidan — shu sudlarning sudlov hayʼatlariga; 3) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining qonuniy kuchga kirgan hukmlari ustidan — shu sudning sudlov hayʼatiga; 4) okrug va hududiy harbiy sudlarning qonuniy kuchga kirgan hukmlari ustidan — Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudiga, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining qonuniy kuchga kirgan hukmlari ustidan esa shu sudning sudlov hayʼatiga kassatsiya tartibida shikoyat berish va protest bildirish mumkin”; 32) 500-moddasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“500-modda. Sud hukmlari, ajrimlarini (qarorlarini) kassatsiya tartibida qayta koʻrib chiqishga yoʻl qoʻyiladigan muddat
Shikoyat yoki protestda ogʻirroq jinoyatga doir qonun moddalarini qoʻllash zarurligi, jazoni kuchaytirish yoki mahkumning ahvolini ogʻirlashtiradigan boshqa oʻzgarishlar nazarda tutilgan boʻlsa, sudning ayblov hukmini yoki ajrimini (qarorini), shuningdek sudning oqlov hukmini yoxud ishni tugatish toʻgʻrisidagi ajrimini (qarorini) kassatsiya tartibida qayta koʻrib chiqishga ular qonuniy kuchga kirganidan keyin bir yil mobaynidagina yoʻl qoʻyiladi”; 33) 501-moddasi chiqarib tashlansin; 34) 502-moddasining matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Hukm chiqargan sud ushbu Kodeks 479-moddasining ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qismlarida nazarda tutilgan talablarni bajarib, bir oylik muddat ichida ishni shikoyatlar, protestlar va ular yuzasidan bildirilgan eʼtirozlar, shuningdek taqdim etilgan qoʻshimcha materiallar bilan birga kassatsiya instansiyasi sudiga yuboradi. Bu muddat alohida hollarda yuqori sud raisi yoki uning oʻrinbosari tomonidan koʻpi bilan yigirma kunga uzaytirilishi mumkin”; 35) 504-moddasi chiqarib tashlansin; 36) 505-moddasining birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Birinchi instansiya sudining raisi kassatsiya shikoyati yoki protesti tushgan ish kassatsiya instansiyasi sudida koʻriladigan kun va joyni belgilaydi, bu haqda ushbu Kodeksning 498-moddasida koʻrsatilgan shaxslar xabardor qilinadi”; 37) 507-moddasi chiqarib tashlansin; 38) 508-moddasining birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Baʼzi mahkumlarga daxli boʻlgan kassatsiya shikoyati yoki protesti biror sababga koʻra kassatsiya instansiyasi sudiga boshqa mahkumlarning jinoyat ishi koʻrib boʻlinganidan keyin kelib tushsa, shuningdek mahkumning, uning himoyachisining yoki qonuniy vakilining kassatsiya shikoyati, ushbu mahkumga doir ish protsessning boshqa ishtirokchisi bergan kassatsiya shikoyati yoki protesti boʻyicha koʻrib chiqilganidan soʻng kelib tushgan boʻlsa, kassatsiya instansiyasi sudi bunday shikoyat yoki protestni koʻrib chiqishi va u boʻyicha ajrim chiqarishi shart”; 39) 510-moddasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“510-modda. Hukm va ajrim (qaror) ustidan nazorat tartibida shikoyat berish huquqiga ega boʻlgan shaxslar
Apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrib chiqilgan ishlar boʻyicha chiqarilgan hukm va ajrim (qaror) ustidan ushbu Kodeksning 498-moddasida koʻrsatilgan shaxslar nazorat tartibida shikoyat berishlari mumkin”; 40) 511-moddasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“511-modda. Hukm va ajrim (qaror) ustidan nazorat tartibida protest bildirish huquqiga ega boʻlgan shaxslar
Chiqarilgan hukmlar va ajrimlar (qarorlar) bilan birga ishlarni nazorat tartibida koʻrib chiqishga ular faqat apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrib chiqilganidan keyin qonunda protest bildirish huquqi berilgan sud raisi, prokuror yoki ularning oʻrinbosarlari protest bildirgandagina yoʻl qoʻyiladi. Quyidagilar protest bildirishga haqli: 1) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi — barcha instansiya sudlarining hukmlari va ajrimlari (qarorlari) ustidan, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining oʻrinbosarlari, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori, uning oʻrinbosarlari — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qarorlaridan tashqari, har qanday sudning hukmlari va ajrimlari (qarorlari) ustidan; 2) Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudining raisi, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining raislari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurori, viloyatlar va Toshkent shahar prokurorlari hamda ularga tenglashtirilgan prokurorlar — jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudlarining hukmlari va ajrimlari ustidan; ishni apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrgan tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudi, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlari sudlov hayʼatlarining ajrimlari ustidan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudi, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlari tomonidan birinchi instansiya boʻyicha koʻrilgan ishlar boʻyicha apellatsiya va kassatsiya ajrimlari bundan mustasno; 3) Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy prokurori — okrug va hududiy harbiy sudlarning hukmlari va ajrimlari ustidan, ishni apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrgan Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining ajrimlari ustidan, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi tomonidan birinchi instansiya boʻyicha koʻrilgan ishlar boʻyicha apellatsiya va kassatsiya ajrimlari bundan mustasno”; 41) 512-moddasining ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Ishlarni jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudlaridan talab qilib olish huquqiga Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudi raisining oʻrinbosari, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlari raislarining oʻrinbosarlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurorining, viloyatlar va Toshkent shahar prokurorlarining oʻrinbosarlari, tuman, shahar prokurorlari va ularning oʻrinbosarlari ham egadir. Ishlarni okrug va hududiy harbiy sudlardan talab qilib olish huquqiga Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi raisining oʻrinbosarlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy prokurorining oʻrinbosarlari, okruglar harbiy prokurorlari va ularning oʻrinbosarlari ham egadir”; 42) 516-moddasi ikkinchi qismining birinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Hukmni yoki ajrimni (qarorni) qonunga xilof va asossiz deb topgan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori, ularning oʻrinbosarlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudining raisi, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining raislari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurori, viloyatlar va Toshkent shahar prokurorlari hamda ularga tenglashtirilgan prokurorlar protest bildiradilar va ishni shu protest bilan birga tegishli nazorat instansiyasi sudiga yuboradilar”; 43) 517-moddasi matnining birinchi jumlasidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori” degan soʻzlar chiqarib tashlansin; 44) 519-moddasining matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudining, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining rayosatlari mazkur sudlarning jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudlari koʻrgan ishlar boʻyicha chiqarilgan tegishli apellatsiya va kassatsiya ajrimlari ustidan bildirilgan protestlar boʻyicha ishlarni koʻradilar. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudi, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlari rayosatlarining qarorlari ustidan, shuningdek mazkur sudlar tomonidan birinchi instansiya tariqasida koʻrilgan ishlar boʻyicha chiqarilgan apellatsiya va kassatsiya ajrimlari ustidan bildirilgan protestlar boʻyicha ishlarni koʻradi. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining rayosati mazkur sudning okrug va hududiy harbiy sudlar tomonidan koʻrilgan ishlar boʻyicha chiqarilgan apellatsiya va kassatsiya ajrimlari ustidan bildirilgan protestlar boʻyicha ishlarni koʻradi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Harbiy hayʼati Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi rayosatining qarorlari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi birinchi instansiya tariqasida koʻrgan ishlar boʻyicha mazkur sud chiqargan apellatsiya va kassatsiya ajrimlari ustidan bildirilgan protestlar boʻyicha ishlarni koʻradi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosati Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudlov hayʼatlarining apellatsiya va kassatsiya ajrimlari ustidan, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudlov hayʼatlarining nazorat tartibida chiqarilgan ajrimlari ustidan bildirilgan protestlar boʻyicha ishlarni koʻradi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Plenumi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosatining qarorlari ustidan nazorat tartibida bildirilgan protestlar boʻyicha ishlarni koʻradi. Zarur hollarda protestlar boʻyicha ishlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudini, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlarini, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudini chetlab oʻtib, nazorat tartibida bevosita Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining sudlov hayʼatlari tomonidan koʻrilishi mumkin”; 45) 520-moddasining matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Nazorat instansiyasi sudida jinoyat ishi ushbu Kodeksning 506-moddasida nazarda tutilgan qoidalarga binoan koʻriladi. Agar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha Oliy sudining, jinoyat ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining rayosatida ishni koʻrish chogʻida protestni qanoatlantirish tarafdorlari bilan qarshilar ovozi teng kelib qolsa, protest mahkum (oqlangan shaxs) foydasiga hal qilingan hisoblanadi, mahkumning (oqlangan shaxsning) ahvolini ogʻirlashtirish haqidagi masala qoʻyilgan protest esa rad etiladi”; 46) 521-moddasining matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Nazorat instansiyasi sudi birinchi instansiya sudi chiqargan hukmni qonunga xilof va asossiz deb topib, bu hukmni hamda shuningdek apellatsiya yoki kassatsiya ajrimini, shuningdek nazorat tartibida chiqarilgan ajrimlar va qarorlarni, agar ular tufayli hukm oʻzgarishsiz qoldirilgan boʻlsa, bekor qiladi yoki oʻzgartiradi. Bunda ushbu Kodeks 490-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan qarorlardan biri qabul qilinishi mumkin. Protestni koʻrib chiqayotgan sud oldingi hukm yoki ajrim asossiz ravishda bekor qilingan yoki oʻzgartirilgan, apellatsiya, kassatsiya yoki nazorat tartibida ishni koʻrish chogʻida qonunning buzilishiga yoʻl qoʻyilgan va bu ajrim yoki qarorni toʻgʻri chiqarishga taʼsir qilgan yoki taʼsir qilishi mumkin edi deb eʼtirof etgan taqdirda apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudining ajrimlari, nazorat instansiyasi sudining ajrimlari va qarorlari ham bekor qilinishi yoki oʻzgartirilishi lozim. Sud nazorat tartibida chiqarilgan ajrim yoki qarorni bekor qilar ekan, birinchi instansiya sudining hukmini va apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudining ajrimini oʻzgartirishlar bilan yoki oʻzgartirishsiz oʻz kuchida qoldirishga haqlidir”; 47) 528-moddasining matnidagi “kassatsiya” degan soʻzlar “apellatsiya” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 48) 531-moddasi ikkinchi qismining ikkinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Ish apellatsiya, kassatsiya yoki nazorat tartibida koʻrilganda hukm oʻzgartirilgan boʻlsa, hukm nusxasiga apellatsiya, kassatsiya yoki nazorat instansiyasi sudining ajrimi yoxud qarori nusxasi ilova qilinadi”; 49) 540-moddasidagi “tuman (shahar) sudi” degan soʻzlar “jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin; 50) 541-moddasining ikkinchi va uchinchi qismlaridagi “tuman (shahar) sudining”, “tuman (shahar) sudi” degan soʻzlar tegishli kelishikdagi “jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.