XORIJIY TIJORAT TASHKILOTLARNING OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI HUDUDIDAGI VAKOLATXONALARINI AKKREDITATSIYA QILISH TARTIBI VA ULARNING FAOLIYATI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
(resolution, 2024-05-09)

Xorijiy firmalar, kompaniyalar, jamiyatlar, korporatsiyalar va boshqa tijorat tashkilotlarning Oʻzbekiston Respublikasidagi vakolatxonalarini akkreditatsiya qilish tartibini va ularning faoliyatini takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Xorijiy tijorat tashkilotlarining Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi vakolatxonalarini akkreditatsiya qilish tartibi va ularning faoliyati toʻgʻrisidagi Nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 3. Ministrlar Sovetining “Oʻzbekiston SSRda xorijiy firmalar, banklar va tashkilotlarning vakolatxonalarini ochish va ularning faoliyati toʻgʻrisida” 1989-yil 28-dekabrdagi 442-son qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Oʻ.T. Sultonov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom xorijiy tijorat tashkilotlarining Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi vakolatxonalarini (keyingi oʻrinlarda “Vakolatxonalar” deb ataladi) akkreditatsiya qilish tartibini va ularning faoliyatini belgilaydi. 2. Ushbu Nizom maqsadlari uchun xorijiy tijorat tashkilotlari deyilganda firmalar, kompaniyalar, korporatsiyalar, jamiyatlar, sheriklar va xorijiy davlat qonun hujjatlariga muvofiq chet elda vakolatxona ochish huquqiga ega boʻlgan, tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishning boshqa tashkiliy-huquqiy shakllari (keyingi oʻrinlarda “Xorijiy firmalar” deb ataladi) tushuniladi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy banklar vakolatxonalarini akkreditatsiya qilish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilanadigan tartibda amalga oshiriladi. 5. Xorijiy firmalar Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻz vakolatxonalarini Oʻzbekiston hududida oʻz manfaatlarini ifodalash va himoya qilish maqsadida ochadilar. 6. Vakolatxonalarni ochish ularni Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar boʻyicha davlat qoʻmitasida (keyingi oʻrinlarda “Akkreditatsiya qiluvchi organ” deb ataladi) akkreditatsiya qilish yoʻli bilan amalga oshiriladi. 7. Vakolatxonalar yuridik shaxslar hisoblanmaydi, xoʻjalik yoki boshqa tijorat faoliyatini amalga oshirmaydilar. 8. Vakolatxona soliq toʻlovchi hisoblanmaydi. Xorijiy firmaga, vakolatxonalarning xorijiy va mahalliy xodimlariga soliq solish Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 9. Akkreditatsiya qiluvchi organ akkreditatsiya qilingan vakolatxonalar toʻgʻrisidagi axborot bir kun muddatda axborot tizimlari orqali “Yuridik shaxslar, faoliyatini vakolatxona, filial yoki doimiy muassasa orqali amalga oshirayotgan chet el yuridik shaxslari va tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxslarning markaziy maʼlumotlar bazasi”ga kiritilishini taʼminlaydi. Bunda vakolatxona bir vaqtning oʻzida joylashgan joyi boʻyicha davlat soliq xizmati organida hisobga qoʻyiladi. 10. Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻz vakolatxonasini ochishdan manfaatdor boʻlgan xorijiy firma akkreditatsiya qiluvchi organga yozma ariza beradi, arizada quyidagilar koʻrsatiladi: a) xorijiy firma faoliyati toʻgʻrisida maʼlumotlar; b) Oʻzbekiston Respublikasi korxonalari va tashkilotlari bilan amaliy va boshqa turdagi aloqalar, bajarilishiga vakolatxona koʻmaklashadigan tuzilgan shartnomalar va bitimlar toʻgʻrisida mufassal maʼlumotlar; v) hamkorlikni rivojlantirish istiqbollari; g) vakolatxonani ochishga ruxsatnoma soʻraladigan muddat. 11. Arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi: a) tijorat tashkilotlari vakolatxonalari boʻyicha — xorijiy firma roʻyxatdan oʻtkazilgan davlatning qonun hujjatlariga muvofiq xorijiy firmaning taʼsis hujjatlari; davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari vakolatxonalari boʻyicha — vakolatxona ochishni moʻljallayotgan organning maqomini va vakolatini belgilovchi meʼyoriy yoki boshqa hujjat; b) xorijiy firma joylashgan mamlakatda uning rasmiy ravishda roʻyxatdan oʻtkazilganligini tasdiqlovchi, tegishli davlat organi tomonidan berilgan hujjat (davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma yoki savdo reyestridan koʻchirma); v) vakolatxona boshligʻiga xorijiy firma tomonidan berilgan, pasporti maʼlumotlari va unga berilayotgan vakolatlar toʻliq koʻrsatilgan holdagi ishonchnoma; g) xorijiy firma rahbariyati tomonidan tasdiqlangan va firma muhri bilan muhrlangan vakolatxona toʻgʻrisidagi nizom. Yuqorida qayd etilgan hujjatlar xorijiy firma roʻyxatdan oʻtkazilgan mamlakatdagi Oʻzbekiston Respublikasi konsullik muassasasida, u mavjud boʻlmagan taqdirda esa, xorijiy firma roʻyxatdan oʻtkazilgan davlatning Tashqi ishlar vazirligida, mazkur mamlakatning Oʻzbekiston Respublikasidagi konsullik muassasasida yoki diplomatik vakolatxonasida belgilangan tartibda qonunlashtirilishi, keyinchalik Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining konsullik boshqarmasida tasdiqlanishi kerak. Agar hujjatlarga apostil qoʻyilgan boʻlsa, legallashtirish talab etilmaydi. Hujjatlar notarial tasdiqlangan davlat yoki rus tilidagi tarjimasi bilan taqdim etiladi. Agar yuqorida koʻrsatib oʻtilgan hujjatlarning bir qismi xorijiy firma mamlakatining qonun hujjatlarida nazarda tutilmagan boʻlsa, xorijiy firma akkreditatsiya qiluvchi organga Tashqi ishlar vazirligining yoxud xorijiy firma taʼsis etilgan mamlakatning Oʻzbekiston Respublikasidagi diplomatik vakolatxonasining tasdiqnomasini taqdim etadi; d) turarjoy boʻlmagan bino egasi boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi yuridik yoki jismoniy shaxsining mazkur binoni vakolatxonaga ijaraga berishga yoki sotishga tayyorligini tasdiqlovchi (ijaraga berish yoki sotish shartlari va muddati koʻrsatilgan) kafolat xati. Agar koʻrsatilgan shaxslar berilayotgan binoning yollovchilari hisoblansa, u holda kafolat xati ushbu binoning egasi bilan kelishilgan boʻlishi kerak. Yuqorida koʻrsatib oʻtilgan roʻyxatdagidan ortiqcha qoʻshimcha materiallarni soʻrab olish taqiqlanadi. Akkreditatsiya qiluvchi organning vakolatxonani akkreditatsiya qilish tartibi buzilishida aybdor boʻlgan xodimlari amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 12. Vakolatxonani akkreditatsiya qilish uchun Oʻzbekiston Respublikasining milliy valyutasida toʻlov undiriladi, u xorijiy firma tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat boji toʻgʻrisida”gi Qonunida belgilangan miqdorda akkreditatsiya qiluvchi organ hisobvaragʻiga oʻtkaziladi. 13. Vakolatxonani akkreditatsiya qilish yuzasidan arizani va ilova qilinadigan hujjatlarni koʻrib chiqish hamda akkreditatsiya qilishga ruxsat berish yoki uni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilish ariza berilgandan keyingi kundan boshlab oʻn ish kuni mobaynida amalga oshiriladi. Akkreditatsiya qiluvchi organ akkreditatsiya qilish yoki akkreditatsiya qilishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan vaqtdan boshlab uch kun mobaynida bu haqda arizachiga yozma ravishda xabar qiladi. 14. Quyidagilar vakolatxonani akkreditatsiya qilishni rad etish uchun asos hisoblanadi: qasddan qalbaki hujjatlar taqdim etish; vakolatxona toʻgʻrisidagi nizomning Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga zidligi; taqdim etilgan hujjatlarning ushbu Nizom talablariga nomuvofiqligi. Rad etish arizachiga aniq fikr-mulohazalar roʻyxatini bayon qilgan holda maʼlum qilinadi. Hujjatlarni takroriy koʻrib chiqishda akkreditatsiya qiluvchi organ tomonidan ilgari arizachiga yozma ravishda bayon qilinmagan yangi fikr-mulohazalarning bildirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Arizachi akkreditatsiya qilishning rad etilishiga rozi boʻlmasa sudga murojaat qilishga haqlidir. 15. Vakolatxona uni ochishga ruxsatnoma (akkreditatsiya qilish toʻgʻrisidagi sertifikat) berilgan kundan boshlab akkreditatsiya qilingan hisoblanadi. 16. Vakolatxonani akkreditatsiya qilish toʻgʻrisida ijobiy qaror qabul qilinganda akkreditatsiya qilish toʻgʻrisidagi sertifikat akkreditatsiya qilish uchun toʻlov akkreditatsiya qiluvchi organ hisob raqamiga tushgandan keyin besh kun mobaynida beriladi. 17. Akkreditatsiya qiluvchi organ tomonidan oʻzi belgilagan shaklda beriladigan akkreditatsiya qilish toʻgʻrisidagi sertifikatda vakolatxona akkreditatsiya qilingan davr koʻrsatiladi. 18. Vakolatxona akkreditatsiya qilish toʻgʻrisidagi sertifikat olingandan keyin oʻn kun muddatda akkreditatsiya qiluvchi organga oʻzining pochta manzili toʻgʻrisida yozma bildirishnoma taqdim etishga majburdir. Akkreditatsiya qiluvchi organ vakolatxonaning pochta manzili toʻgʻrisidagi bildirishnomani olgan kuni maʼlumotlar axborot tizimlari orqali “Yuridik shaxslar, faoliyatini vakolatxona, filial yoki doimiy muassasa orqali amalga oshirayotgan chet el yuridik shaxslari va tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxslarning markaziy maʼlumotlar bazasi”ga kiritilishini taʼminlaydi. 19. Vakolatxonani ochish yuzasidan ruxsatnoma akkreditatsiya qiluvchi organ tomonidan bir yildan uch yilgacha muddatga, xorijiy firma akkreditatsiya qiluvchi organga oʻz vaqtida murojaat qilgan taqdirda uni uzaytirish imkoniyati bilan beriladi. Oʻz funksiyalarini uzoq vaqt davomida amalga oshiradigan vakolatxonalar akkreditatsiya qiluvchi organga har uch yilda bir marta ushbu Nizomning 11-bandida koʻrsatilgan hujjatlarni yangilagan holda taqdim etadilar. 20. Oʻzbekiston Respublikasi hududida vakolatxonaga ega boʻlgan xorijiy firma qayta tashkil etilgan yoki tugatilgan taqdirda vakolatxona akkreditatsiya qiluvchi organni bu haqda ikki hafta muddatda xabardor qilishga majburdir. 21. Vakolatxonani akkreditatsiya qilish muddati uzaytirilgan taqdirda xorijiy firma akkreditatsiya qiluvchi organga qoʻshimcha ravishda quyidagi hujjatlarni topshiradi: a) akkreditatsiya qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisida iltimos qilingan yozma ariza; b) xorijiy firma tomonidan vakolatxona boshligʻiga pasportining maʼlumotlari va unga berilayotgan vakolatlar toʻliq koʻrsatilgan holda berilgan ishonchnoma (akkreditatsiya qiluvchi organga ilgari berilgan ishonchnomaning muddati oʻtgan taqdirda); v) oʻz pochta manzilini yozma ravishda tasdiqlovchi hujjat, ijara shartnomasining yoki egallab turilgan binoga egalik qilish huquqini tasdiqlovchi hujjatning nusxasini ilova qilgan holda. 22. Vakolatxona uni tashkil etgan xorijiy firma tomonidan mol-mulk bilan taʼminlanadi va firma tasdiqlagan vakolatxona toʻgʻrisidagi Nizom asosida faoliyat koʻrsatadi. 23. Vakolatxonaga xorijiy firma ishonchnomasi va oʻz vakolati bayon etilgan vakolatxona toʻgʻrisidagi Nizom asosida ish koʻruvchi vakolatxona boshligʻi rahbarlik qiladi. 24. Vakolatxona boshligʻi akkreditatsiya qiluvchi organga belgilangan shaklda vakolatxona faoliyati toʻgʻrisida har yili bir marta axborot yuboradi. 25. Vakolatxona xodimlari ham xorijiy fuqarolardan, ham Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolaridan iborat boʻlishi mumkin. Vakolatxonaga ishga qabul qilingan xorijiy fuqarolar akkreditatsiya qilinishi kerak. 26. Xorijiy xodimlarni akkreditatsiya qilish boʻyicha ishlarni yuritish vakolatxona boshligʻi yoki berilgan ishonchnoma asosida u vakil qilgan shaxs tomonidan amalga oshiriladi. 27. Xorijiy xodimni akkreditatsiya qilish uchun vakolatxona akkreditatsiya qiluvchi organga vakil qilingan shaxs (vakolatxona boshligʻi yoki xorijiy firma rahbari) tomonidan imzolangan yozma ariza beradi. 28. Akkreditatsiya qilish uchun arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi: a) oʻzbek va ingliz tillarida yozilgan ikki nusxadagi shaxsiy varaqa; b) ikkita fotosurat (3x4 oʻlchamda); v) mazkur Nizomning 11-bandi yettinchi xatboshida nazarda tutilgan tartibda legallashtirilgan yoki apostil qoʻyilgan holda vakolatli shaxs tomonidan imzolangan vakolatxonaga ishga qabul qilish toʻgʻrisidagi xat; g) OIV (odamning immunitet tanqisligi virusi) kasalligi yoʻqligi toʻgʻrisidagi sertifikat; d) milliy pasportning nusxasi. 29. Akkreditatsiya qiluvchi organ tomonidan shaxsiy akkreditatsiya kartochkasini berish ariza berilgan kundan boshlab oʻn ish kuni mobaynida amalga oshiriladi. 30. Xorijiy xodimning akkreditatsiya kartochkasi shaxsiy akkreditatsiyani tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi. 31. Akkreditatsiya qilingan xorijiy xodimlar faqat akkreditatsiya qilingan vakolatxonada Tashqi mehnat migratsiyasi masalalari agentligining ruxsatnomasini olmasdan mehnat faoliyatini amalga oshirishga haqlidirlar. 32. Xorijiy xodimni akkreditatsiya qilish vakolatxona akkreditatsiya qilingan muddatga amalga oshiriladi, biroq u uning amalda boʻlish muddatini keyinchalik uzaytirish mumkinligi sharti bilan oʻn ikki oydan oshib ketmasligi kerak. 33. Oʻzbekiston Respublikasiga kirish vizalari xorijiy xodimlarga ular akkreditatsiya qilingan muddatga beriladi, biroq u akkreditatsiya kartochkasiga asosan oʻn ikki oydan oshib ketmasligi kerak. 34. Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini vakolatxonada ishga qabul qilishni rasmiylashtirish Oʻzbekiston Respublikasining mehnat qonunchiligiga muvofiq amalga oshiriladi. 35. Vakolatxona oʻz ehtiyojlari uchun qilingan xarajatlarni qoplash bilan bogʻliq hisob-kitoblarni amalga oshirishga haqlidir. Bunday xarajatlarga quyidagilar kiradi: — vakolatni amalga oshirish xarajatlari: — vakolatxona ehtiyojlari uchun tovar-moddiy boyliklar xarid qilish boʻyicha sarf-xarajatlar; — vakolatxona xodimlarining ish haqi boʻyicha hisob-kitoblar; — xizmat safari xarajatlari; — ijara, kommunal toʻlovlar va boshqalar. Xorijiy tijorat tashkilotlarining vakolatxonalari qonunchilikda majburiy raqamli markirovkalanishi belgilangan mahsulotlarni raqamli markirovkalash maqsadida markirovka kodlarini taqdim etish, shu jumladan bojxona omborlarda ushbu mahsulotlarni raqamli markirovkalash yuzasidan xizmatlar koʻrsatish uchun hisob-kitoblarni amalga oshirishga haqlidir. Bunda mazkur hisob-kitoblar tijorat faoliyati sifatida qaralmaydi. 36. Vakolatxonalar hisob-kitoblarni xorijiy firma tomonidan ajratilgan mablagʻlar hisobiga amalga oshiradilar. 37. Quyidagilar vakolatxonaning soʻmlardagi mablagʻlari manbalari hisoblanadi: — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda erkin almashtirilgan valyuta; — xorijiy firmaning oʻz qaroriga koʻra vakolatxona ixtiyorida qoladigan Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasidagi mablagʻlar. 38. Vakolatxona faoliyati: — akkreditatsiya muddati tugashi bilan, agar xorijiy firma uni uzaytirish toʻgʻrisida iltimos qilmagan hollarda; — xorijiy firma tugatilgan hollarda; — xorijiy firma qaroriga koʻra; — sud qaroriga koʻra; — akkreditatsiya qilgan organning qaroriga koʻra, vakolatxonani ochish shartlari yoki Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari qoidalari vakolatxona tomonidan buzilgan hollarda toʻxtatiladi. Akkreditatsiya qilgan organning vakolatxona faoliyatini toʻxtatish toʻgʻrisidagi qaroriga rozi boʻlinmagan taqdirda xorijiy firma sudga murojaat qilishga haqlidir. 39. Akkreditatsiya muddati tugashi bilan, shuningdek, akkreditatsiya qilgan organning qaroriga koʻra vakolatxona faoliyati toʻxtatilgan hollarda akkreditatsiya qilgan organ vakolatxonani va xorijiy firmani qabul qilingan qaror toʻgʻrisida xabardor qiladi. 40. Akkreditatsiya qiluvchi organ vakolatxona faoliyatini toʻxtatish toʻgʻrisidagi qaror bir kun muddatda axborot tizimlari orqali “Yuridik shaxslar, faoliyatini vakolatxona, filial yoki doimiy muassasa orqali amalga oshirayotgan chet el yuridik shaxslari va tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxslarning markaziy maʼlumotlar bazasi”ga kiritilishini taʼminlaydi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 21-noyabrdagi 408-son qarori bilan tasdiqlangan Xorijiy fuqarolar va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning Oʻzbekiston Respublikasiga kelishlari va Oʻzbekiston Respublikasidan ketishlari tartibi 6-bandining “a” kichik bandidagi “xorijiy fuqaroni vakolatxona shtatiga kiritilganligini” soʻzlari “vakolatxona xodimining akkreditatsiya qilinganligini” soʻzlari bilan almashtirilsin.