Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish davlat markazi toʻgʻrisidagi nizomni hamda Oʻzbekiston Respublikasi hududida ekishga tavsiya qilingan qishloq xoʻjaligi ekinlarining davlat reyestri toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2018-05-11)

“Urugʻchilik toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini bajarish yuzasidan Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar tasdiqlansin: Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish davlat markazi toʻgʻrisidagi Nizom 1-ilovaga muvofiq; Oʻzbekiston Respublikasi hududida ekishga tavsiya qilingan qishloq xoʻjaligi ekinlarining davlat reyestri toʻgʻrisidagi Nizom 2-ilovaga muvofiq. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 26-noyabrdagi 419-son qaroriga 5-ilovaning III boʻlimidagi “Oʻzbekiston davlat urugʻchilik markazi” soʻzlari “Qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish davlat markazi” soʻzlari bilan almashtirilsin. 3. Belgilansinki, “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi”ni mablagʻ bilan taʼminlash budjet va sinov hamda sertifikatsiyalash uchun oʻz xizmatlariga toʻlangan mablagʻlar, shuningdek boshqa mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish davlat markazi (keyingi oʻrinlarda “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi” deb ataladi) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1995-yil 31-oktabrdagi 421-son qaroriga muvofiq tashkil etilgan. “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi” maqomiga koʻra Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi bosh boshqarmasiga tenglashtiriladi. 2. “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi” joylarda boʻlinmalari boʻlgan urugʻlarni sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish davlat organi hisoblanadi. 3. “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi” Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish davlat markazi apparati boʻlinmalaridan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish markazi, qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish viloyat markazlaridan, qishloq xoʻjaligi urugʻlari sifatini nazorat qilish tuman va tumanlararo inspeksiyalar (laboratoriyalar)dan iborat boʻladi va ularga rahbarlik qiladi. 4. “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi” yuridik shaxs hisoblanadi, bank muassasasida hisob-kitob schyotiga, muhrga, shtampga, oʻz nomi oʻzbek va ingliz tillarida yozilgan blanklarga ega boʻladi. 5. “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi” oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga va qonunlariga, Oliy Majlis qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Qishloq va suv xoʻjaligi vazirining buyruqlariga hamda Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi Hayʼatining qarorlariga, Sertifikatsiyalash milliy tizimining asosiy hujjatlariga, boshqa meʼyoriy hujjatlarga, shuningdek mazkur Nizomga amal qiladi. 6. “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi”ning faoliyati budjet va (yoki) sinov va sertifikatsiya uchun oʻz xizmatlariga toʻlangan mablagʻlar hisobiga, shuningdek boshqa mablagʻlar hisobiga mablagʻ bilan taʼminlanadi. 7. “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi”ning boshqaruv tuzilmasi va shtat jadvali Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan tasdiqlanadi. 8. Quyidagilar “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi”ning vazifalari hisoblanadi: qishloq xoʻjaligi ekinlari navlarining genetik sofligi va urugʻlari sifati sohasidagi davlat siyosatining bajarilishini nazorat qilish; urugʻlarni sertifikatsiyalash, akkreditatsiya viloyatiga muvofiq urugʻlarni ishlab chiqaruvchilar va isteʼmol qiluvchilardan qatʼi nazar, urugʻlar sifatini belgilash va nazorat qilish ishlarini olib borish. 9. “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi” yuklangan vazifalarga muvofiq quyidagi funksiyalarni bajaradi: mahalliy boʻlinmalarning barcha qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarining sifati ustidan nazoratni tashkil etish boʻyicha ishlariga rahbarlik qilish; xoʻjaliklarda, korporatsiyalarda va boshqa korxonalarda, muassasalarda urugʻlar va koʻchatlarning nav va ekish sifatlarini aniqlash; urugʻlar sifatini aniqlash usullarini ishlab chiqish, takomillashtirish va tasdiqlash; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish markazi, qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish viloyat markazlari, tuman va tumanlararo inspeksiyalari (laboratoriyalari)ning ishlariga uslubiy rahbarlik qilish; urugʻlarni yetishtirish va sifatini aniqlash boʻyicha davlat standartlarini, yangi uslubiy qoʻllanmalar va yoʻriqnomalarni ishlab chiqishda bevosita qatnashish; yuqori sifatli elita urugʻlar, birinchi va keyingi reproduksiyalar urugʻlarini yetishtirishni, urugʻlarni saqlashni, ularni ekishga tayyorlashni, sifatini aniqlashni hamda xoʻjaliklar va korxonalarning, mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, davlat standartiga, mavjud yoʻriqnomalar va qoidalarga rioya qilgan holda tejab sarflashini nazorat qilish; urugʻchilik sohasidagi jahon yutuqlarini joriy etish, jahon standartlari asosida urugʻlar sifatini aniqlash va nazorat qilish, standart urugʻlarga sifat sertifikatlari berish; urugʻlarning ekish va nav sifatlarini aniqlashda barcha manfaatdor yuridik tashkilotlar va jismoniy shaxslarning qatnashishiga yordam berish; mutaxassislarni tanlash va joy-joyiga qoʻyish, ularning malakasini oshirish va attestatsiyadan oʻtkazish; oʻz vakolatlari doirasida ilmiy-tadqiqot institutlari, seleksiya, urugʻchilik, konstruktorlik va loyihalash tashkilotlari bilan birgalikda shartnomalar asosida ish rejalarini, yangi texnologik liniyalar va asbob-uskunalarni ishlab chiqish yuzasidan buyurtmalar berish; navlarni joylashtirish; navlarni rayonlashtirish hamda Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan miqdorda navli urugʻlar tayyorlash rejalari bajarilishini nazorat qilish; yangi usullar, kimyoviy preparatlarni shartnoma asosida sinash, shuningdek urugʻchilikda va urugʻchilik nazorati ishida qoʻllaniladigan boshqa takliflarning samaradorligini aniqlash va ularni joriy etishga tavsiya qilish; qishloq xoʻjaligi ekinlarining rayonlashtirilgan va istiqbolli navlarining nav sofligini tuproqda tahlil qilish va ularning natijalarini manfaatdor tashkilotlarga berish, qishloq xoʻjaligi ekinlari aprobatsiyasi toʻgʻri oʻtkazilishini nazorat qilish; ekinlar boʻyicha urugʻlik arxivi saqlanishini tashkil etish hamda urugʻlik arxivlarini toʻgʻri saqlash va yuritishda viloyat urugʻchilik markazlari va mintaqaviy laboratoriyalarga amaliy yordam koʻrsatish; oʻz faoliyatini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi, qishloq va suv xoʻjaligi viloyat boshqarmalari, Oʻzbekiston Qishloq xoʻjaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi va boshqa manfaatdor tashkilotlar bilan hamkorlikda yuritish; sertifikatsiyalanmagan va davlat standartiga javob bermaydigan urugʻlarning tarqatilishini taqiqlash; qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini yetishtirish, tayyorlash, saqlash, qayta ishlash va ekish boʻyicha qoidalarni buzgan aybdor shaxslarni javobgarlikka tortish toʻgʻrisida taqdimnomalar berish; ilmiy-tadqiqot institutlari va boshqa tashkilotlarning mutaxassislarini urugʻlarni tekshirish va tahlil qilish ishiga jalb etish; qonun hujjatlariga muvofiq boshqa funksiyalarni bajarish. 10. “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi” va uning barcha boʻlinmalari inspektorlari qonun hujjatlariga muvofiq qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlaridan foydalanish va ularni yetishtirish ustidan nazoratni amalga oshiradilar. 11. “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi” boshligʻi qishloq xoʻjaligi urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat inspektori hisoblanadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish markazining boshligʻi, shuningdek qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish viloyat markazlari boshliqlari tegishli ravishda viloyatlar qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlari sifatini nazorat qilish boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar davlat inspektorlari hisoblanadilar. 12. Qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat inspektori, “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi” inspektorlari, viloyatlarning davlat inspektorlari, qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish boʻyicha tuman inspektorlari oʻz vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga egadirlar: urugʻlarning sifat koʻrsatkichlari ishonchliligini va davlat standartlariga muvofiqligini tekshirish maqsadida zarur tekshirishlar oʻtkazish uchun ularning namunalarini olish; muhofaza qilinadigan navlarning urugʻlaridan gʻayriqonuniy (foydalanishni taqiqlash; istalgan urugʻlik yetishtiruvchining, yetkazib beruvchining va savdo tashkilotining hududiga kirish; urugʻchilik dalalari va urugʻlik partiyalari boʻyicha zarur axborotni, hujjatlarni va namunalarni olish; urugʻlarning qonun hujjatlarini buzgan holda yetishtirilishi, saqlanishi, sotilishini toʻxtatish yoki taqiqlash; urugʻlik partiyalarining nav va ekish sifati sertifikatisiz hamda fitosanitariya sertifikatisiz tashilishini taqiqlash; respublikaga boshqa davlatlardan urugʻlarning nav va ekish sifati sertifikatisiz, fitosanitariya sertifikatisiz va karantini ruxsatnomasisiz keltirilishiga yoʻl qoʻymaslik. 13. “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi”ga Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vaziri tomonidan tayinlanadigan boshliq boshchilik qiladi. 14. Boshliq “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi”ga yuklangan funksiyalarning bajarilishi uchun toʻliq javob beradi. 15. Boshliq “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi”ning mol-mulki va mablagʻlarini tasarruf etadi hamda ularning saqlanishi uchun javobgar hisoblanadi, bankda joriy va boshqa schyotlar ochadi, buyruqlar chiqaradi, mehnat shartnomalari tuzadi. “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi” nomidan ishonchnomasiz ish koʻradi hamda sud muassasalarida va boshqa muassasalar va tashkilotlarda uning manfaatlarini ifodalaydi. 16. Boshliq mehnat toʻgʻrisidagi qonunlarga muvofiq: oʻz oʻrinbosarlarini, “Oʻzdavurugʻnazoratmarkazi” boʻlimlari boshliqlari va laboratoriyalari mudirlarini ishga qabul qiladi va ishdan boʻshatadi; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirining taqdimnomasiga binoan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish markazi boshligʻini ishga qabul qiladi va ishdan boʻshatadi; qishloq va suv xoʻjaligi viloyat boshqarmalari boshliqlarining taqdimnomasiga koʻra qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻlarini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish viloyat, tuman va tumanlararo markazlar boshliqlarini ishga qabul qiladi va ishdan boʻshatadi. 1. Oʻzbekiston Respublikasi hududida ekishga tavsiya qilingan qishloq xoʻjaligi ekinlarining davlat reyestri toʻgʻrisidagi Nizom (keyingi oʻrinlarda Nizom deb ataladi) ekishga tavsiya qilingan qishloq xoʻjaligi ekinlarining Davlat reyestrini (keyingi oʻrinlarda Reyestr deb ataladi) joriy etish bilan bogʻliq ish tartibini amalga oshirish maqsadida amalga kiritiladi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligining qishloq xoʻjaligi ekinlari nav sinovi boʻyicha davlat komissiyasi (keyingi oʻrinlarda Davlat komissiyasi deb ataladi) Reyestrni yuritadi va Reyestrni yuritish bilan bogʻliq ish tartibini amalga oshiradi: seleksiya yutuqlari boʻyicha, shu jumladan seleksiya yutuqlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari boʻyicha muhofaza qilish qobiliyati mezonlariga javob bermaydiganlar boʻyicha buyurtmalar qabul qiladi, buyurtma berilgan ekinlarni sinovdan oʻtkazadi, ekishga tavsiya qilingan ekinlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni roʻyxatdan oʻtkazadi va eʼlon qiladi. 3. Davlat komissiyasi Reyestrni yuritish bilan bogʻliq ish tartibini amalga oshirishda Oʻzbekiston Respublikasining “Seleksiya yutuqlari toʻgʻrisida”, “Urugʻchilik toʻgʻrisida”gi qonunlariga, boshqa qonun hujjatlariga va mazkur Nizomga amal qiladi. 4. Davlat budjeti mablagʻlari, roʻyxatdan oʻtkazish yigʻimlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishgan holda Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan tasdiqlangan Davlat komissiyasi tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar va materiallar uchun toʻlanadigan haq Reyestrni joriy etish bilan bogʻliq ish tartibini amalga oshirishni mablagʻ bilan taʼminlash manbalari hisoblanadi. 5. Quyidagilar Reyestrni yuritishda Davlat komissiyasining asosiy vazifalari hisoblanadi: a) patent egasining xohishiga koʻra muhofaza hujjatlari bilan himoya qilingan qishloq xoʻjaligi ekinlarini roʻyxatdan oʻtkazish va ekishga tavsiyalar berish; b) muhofaza hujjatlari bilan himoya qilinmagan qishloq xoʻjaligi ekinlarini roʻyxatdan oʻtkazish va ekishga tavsiyalar berish; v) Oʻzbekiston Respublikasi hududida ekishga tavsiya qilingan seleksiya yutuqlari sohasida axborot faoliyatini tashkil etish va amalga oshirish; g) Oʻzbekiston Respublikasida seleksiya sohasidagi ilmiy-tadqiqot ishlarini va ijodiy yutuqlarni rivojlantirishga koʻmaklashish. 6. Davlat komissiyasi Reyestrni yuritishda quyidagi huquqlarga egadir: a) patent egasining xohishiga koʻra, muhofaza hujjatlari bilan himoya qilingan qishloq xoʻjaligi ekinlarini roʻyxatdan oʻtkazish va ekishga tavsiya berish; b) buyurtmalar qabul qilish, muhofaza hujjatlari bilan himoya qilinmagan qishloq xoʻjaligi ekinlari sinovini amalga oshirish; v) egasining xohishiga koʻra muhofaza hujjatlari bilan himoya qilinmagan qishloq xoʻjaligi ekinlarini roʻyxatdan oʻtkazish va ekishga tavsiya berish; g) muhofaza qobiliyati mezonlariga javob bermaydigan, biroq ekishga tavsiya qilish maqsadida xoʻjalik jihatidan foydaliligi boʻyicha sinovdan oʻtgan qishloq xoʻjaligi ekinlarini Reyestrda roʻyxatdan oʻtkazish. Xoʻjalik jihatidan foydaliligi boʻyicha sinovlar quyidagi tavsiflarni aniqlashi kerak; hosildorlik, kasalliklar va zararkunandalarga chidamlilik, tashqi muhit sharoitlariga (sovuqqa chidamlilik, qurgʻoqchilikka chidamlilik) taʼsirchanlik, olinadigan mahsulot sifati. Kiritiladigan seleksiya yutugʻi Reyestrda taqdim etilganlardan bir yoki ikki muhim xoʻjalik-biologik tavsifiga koʻra yaxshiroq boʻlishi, qolganlari boʻyicha esa ular darajasida boʻlishi yoki Reyestrga kiritilgan seleksiya yutuqlaridan uncha past boʻlmasligi kerak. Sinovlar kamida ikki yil oʻtkaziladi, koʻp yillik ekinlar boʻyicha toʻliq hosil berishning kamida ikki yilida oʻtkaziladi; d) Reyestrni yuritishda zarur hujjatlarning yagona shakllarini belgilash; e) Reyestrni yuritish bilan bogʻliq boʻlgan ish tartibini amalga oshirishga oid qoidalar va tushuntirishlarni ishlab chiqish, qabul qilish va nashr etish; j) egalari va patent egalari tomonidan boʻlimlarning xulosalari va Ekspert komissiya qarorlari yuzasidan berilgan eʼtirozlar va shikoyatlarni koʻrib chiqish; z) roʻyxatdan oʻtkazish yigʻimlarini undirish, shuningdek, Davlat komissiyasi tomonidan koʻrsatilgan xizmatlar va taqdim etilgan materiallar uchun haq undirish; i) amaldagi qonun hujjatlariga va mazkur Nizom vazifalariga muvofiq: — noshirlik va reklama faoliyatini amalga oshirish uchun noshirlik huquqlariga ega boʻlish, ilmiy-uslubiy va axborot materiallari, davriy nashrlar, audiovizual va boshqa bosma mahsulotlarni chiqarish va tarqatish; — roʻyxatdan oʻtkazish yigʻimlarini, turli xizmatlar koʻrsatish va materiallar taqdim etilganligi uchun tushumlarni oʻtkazishga schyotlar, shu jumladan valyuta schyotlari ochish va keyinchalik ulardan foydalanish; k) Reyestrni yuritish bilan bogʻliq ish tartibini amalga oshirish uchun mamlakatimiz mutaxassislarini va xorijiy mutaxassislarni jalb etish; l) ekishga tavsiya qilingan qishloq xoʻjaligi ekinlaridan foydalanish huquqlarini berish toʻgʻrisidagi shartnomalarni, bu huquqlarni boshqaga berish toʻgʻrisidagi shartnomalarni roʻyxatdan oʻtkazish. 7. Reyestr Davlat komissiyasi tomonidan yagona nusxada yuritiladi hamda oʻzida har biri seleksiya yutugʻining hayot jarayoni bilan bogʻliq muayyan harakatlarni aks ettiruvchi bir necha ishlarni ifodalaydi. Navni Reyestrga kiritish va undan chiqarish boʻyicha qabul qilinadigan bevosita uzil-kesil qaror ip oʻtkazib tikilgan, tartib raqami qoʻyilgan va muhr bosilgan daftarga kiritiladi. Mazkur daftar qishloq xoʻjaligi ekinlari yangi navlarini va duragaylarini roʻyxatdan oʻtkazish va muhofaza qilish boʻlimida doimiy ravishda saqlanadi. Reyestrga seleksiya yutuqlarini boshqa seleksiya yutuqlaridan aniq farqlash uchun zarur boʻlgan barcha maʼlumotlar kiritiladi. 8. Ekishga tavsiya qilingan qishloq xoʻjaligi ekinlarini roʻyxatdan oʻtkazishda Reyestrga quyidagi maʼlumotlar kiritiladi: oʻsimlikning jinsi, turi (xili); navning nomi; ariza beruvchi, manzil, mamlakat kodi; buyurtmaning tartib raqami; ustunlik sanasi; qishloq xoʻjaligi ekinlari navlari Reyestrda roʻyxatdan oʻtkazilgan sana; qishloq xoʻjaligi ekinlari navlari mualliflari; qishloq xoʻjaligi ekinlari originatorining nomi va manzili; vositachining nomi va manzili. 9. Qishloq xoʻjaligi ekinlari navlarini Reyestrda roʻyxatdan oʻtkazish Davlat komissiyasining qishloq xoʻjaligi ekinlarini ekishga tavsiya qilish toʻgʻrisidagi qarori tasdiqlangandan va tegishli roʻyxatdan oʻtkazish yigʻimlari toʻlangandan keyin 6 oydan kechikmay amalga oshiriladi. 10. Reyestrni yuritish bilan bogʻliq ish tartibini amalga oshirishda Davlat komissiyasining qarorlaridan norozi boʻlgan shaxslar Davlat komissiyasining ishi yuzasidan qonunda belgilangan tartibda shikoyat qilish huquqiga egadirlar. 11. Agar: nazorat sinovlari oʻtkazishda seleksiya yutugʻining oʻz tavsifiga muvofiq kelmay qolganligi aniqlansa; seleksiya yutugʻi xoʻjalik jihatidan foydaliligini yoʻqotgan boʻlsa; seleksiya yutugʻini Reyestrda saqlash uchun roʻyxatdan oʻtkazish yigʻimlari toʻlanmagan boʻlsa; seleksiya yutugʻi 4 yildan ortiq vaqtda xoʻjalik muomalasiga kiritilmasa; ariza beruvchining seleksiya yutugʻini Reyestrdan chiqarish toʻgʻrisidagi arizasi berilgan boʻlsa, seleksiya yutugʻi Reyestrdan chiqariladi.