Yerga oid munosabatlarda korrupsiyaviy omillarni bartaraf etish mexanizmlarini yanada takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2025-09-18)

Yer uchastkalaridan samarali foydalanish tizimini yoʻlga qoʻyish, yerlar, ayniqsa, qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar talon-toroj qilinishining hamda yer sohasidagi korrupsion omillarning oldini olish choralari natijadorligini oshirish, sohada nazoratni amalga oshirishda inson omilini kamaytirish maqsadida qaror qilaman: 1. Quyidagilar ushbu qarorni qabul qilishdan koʻzlangan asosiy maqsadlar etib belgilansin: (a) yer uchastkalaridan samarali foydalanish tizimini yoʻlga qoʻyish, yerlar, ayniqsa, qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar talon-toroj qilinishining oldini olish, mazkur jarayonlarga axborot texnologiyalarini keng joriy qilish orqali sohada raqamlashtirish jarayonlarini jadallashtirish; (b) yer uchastkalarini oʻzboshimchalik bilan egallash hamda bunday yerlarda noqonuniy qurilmalar qurishning oldini olish borasida raqamli texnologiyalardan keng foydalanish orqali yagona nazorat tizimini joriy etish hamda vakolatli idoralar oʻrtasida hamkorlikni yanada kuchaytirish; (v) yerlardan samarali foydalanish, ular oʻzboshimchalik bilan egallab olinishining oldini olish mexanizmlarini takomillashtirish. 2. Quyidagilar maʼlumot uchun qabul qilinsin: (a) davlat yer nazorati Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi (keyingi oʻrinlarda — “Oʻzagroinspeksiya”), Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi (keyingi oʻrinlarda — Kadastr agentligi), Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Ekologiya vazirligi), Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Qurilish vazirligi), Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi (keyingi oʻrinlarda — maxsus vakolatli davlat organlari) tomonidan amalga oshirilishi; (b) “E-YER NAZORAT” avtomatlashtirilgan axborot tizimiga (keyingi oʻrinlarda — “E-YER NAZORAT” tizimi) yer munosabatlariga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz vaqtida kiritish va huquqbuzarlikka oid ishlarni koʻrib chiqish natijalari toʻgʻrisida maʼlumotlarni joylashtirish uchun Kadastr agentligi, Oliy sud, Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, “Oʻzagroinspeksiya”, Ekologiya vazirligi, Qurilish vazirligi, Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi, Majburiy ijro byurosi va ularning hududiy boʻlinmalari hamda tegishli mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari masʼul hisoblanishi. 3. Belgilansinki: (a) Kadastr agentligining “E-YER NAZORAT” tizimi davlat yer nazoratini yuritishning yagona elektron platformasi hisoblanadi; (b) 2026-yil 1-yanvar sanasidan boshlab maxsus vakolatli davlat organlarining yer qonunchiligiga rioya qilmaslik, jumladan, yer uchastkalaridan maqsadsiz va samarasiz foydalanish, yerlarni oʻzboshimchalik bilan egallash, oʻzboshimchalik bilan bino va inshootlarni qurish holatlarini barvaqt aniqlash, ularga tegishli choralar koʻrishga oid vazifa va funksiyalari faqatgina “E-YER NAZORAT” tizimi orqali amalga oshiriladi; (v) kosmik suratlarni qayta ishlash va tahlil qilish orqali aniqlangan yerga oid qonunbuzarlik ehtimoli yuqori boʻlgan holatlar boʻyicha maʼlumotlar “Raqamli hukumat” tizimi idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali “E-YER NAZORAT” tizimiga yuboriladi. Bunda “Oʻzbekkosmos” agentligi davlat kosmik monitoringini amalga oshirish boʻyicha tasdiqlangan loyihalar doirasida yer uchastkalaridan maqsadsiz va samarasiz foydalanish, yerlarni oʻzboshimchalik bilan egallash, bunday yerlarda noqonuniy qurilmalar qurish holatlarini bir yilda ikki marotaba Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan aerokosmik monitoring orqali aniqlaydi; (g) manfaatdor vazirlik va idoralarning budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan qoʻshimcha aerokosmik monitoring oʻtkazilishi mumkin; (d) aerokosmik monitoringni amalga oshirish uchun zarur maʼlumotlar tegishli vazirlik va idoralar tomonidan belgilangan tartibda “Oʻzbekkosmos” agentligiga begʻaraz taqdim etiladi. 4. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahri hokimliklari va Kadastr agentligining yer uchastkalaridan maqsadsiz va samarasiz foydalanish, yerlarni oʻzboshimchalik bilan egallash, oʻzboshimchalik bilan bino va inshootlarni qurish bilan bogʻliq huquqbuzarlik darajasiga qarab quyidagicha hududlarga boʻlish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin: (a) “qizil” toifadagi hudud — yer uchastkalaridan maqsadsiz va samarasiz foydalanish, yerlarni oʻzboshimchalik bilan egallash hamda oʻzboshimchalik bilan bino va inshootlarni qurish ehtimoli yuqori hududlar; (b) “sariq” toifadagi hudud — yer uchastkalaridan maqsadsiz va samarasiz foydalanish, yerlarni oʻzboshimchalik bilan egallash hamda oʻzboshimchalik bilan bino va inshootlarni qurish ehtimoli oʻrta hududlar; (v) “yashil” toifadagi hudud — yer uchastkalaridan maqsadsiz va samarasiz foydalanish, yerlarni oʻzboshimchalik bilan egallash hamda oʻzboshimchalik bilan bino va inshootlarni qurish ehtimoli past hududlar. Kadastr agentligi maxsus vakolatli davlat organlari bilan birgalikda uch oy muddatda hududlarni “qizil”, “sariq” va “yashil” toifalarga boʻlish mezonlari va ularda amalga oshiriladigan chora-tadbirlar boʻyicha Hukumat qarori loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. Bunda “qizil” toifadagi hududlarda maxsus dronlardan foydalangan holda har chorakda kamida bir marotaba, “sariq” toifadagi hududlarda maxsus samolyot yordamida har olti oyda kamida bir marotaba monitoring kuzatuvlari olib borilishi, aniqlangan qonun buzilishi holatlari bartaraf etilgunga qadar maxsus vakolatli davlat organlarining asosiy kuch va vositalari safarbar etilishi nazarda tutilsin. 5. “Oʻzbekkosmos” agentligi tomonidan amalga oshiriladigan kosmik monitoring natijalarida aniqlangan yer uchastkalaridan maqsadsiz va samarasiz foydalanish, yerlarni oʻzboshimchalik bilan egallash hamda oʻzboshimchalik bilan bino va inshootlarni qurish ehtimoli yuqori boʻlgan holatlarga oid dastlabki maʼlumotlar “E-YER NAZORAT” tizimi orqali quyidagicha: (a) qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar toifasi boʻyicha — “Oʻzagroinspeksiya”ga; (b) muhofaza etiladigan tabiiy hududlar egallagan yerlar, ustuvor ravishda ekologik, ilmiy, madaniy, estetik, rekreatsiya va sanitariya-sogʻlomlashtirish maqsadlarida foydalaniladigan yerlar, oʻrmonlar, “Yashil makon” umummilliy loyihasi doirasida tashkil etilgan zonalar, tabiiy suv havzalari, xavfli chiqindilar koʻmilgan hamda saqlanayotgan maxsus ombor va chiqindi poligonlariga moʻljallangan yerlar boʻyicha — Ekologiya vazirligiga; (v) binolarni, inshootlarni yoki boshqa obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish va kapital taʼmirlashga taqiqlar (cheklovlar) belgilangan zonalarda ushbu ishlarni bajarish yoki aholi punktlarining tasdiqlangan bosh rejalariga, ularni rejalashtirish va qurish loyihalariga zid ravishda (bosh rejalarda nazarda tutilmagan) binolar va inshootlarni loyihalashtirish, rekonstruksiya qilish va qurish holatlari boʻyicha — Qurilish vazirligiga; (g) koʻp kvartirali uydagi joylarning mulkdorlariga doimiy foydalanish huquqi asosida ajratilgan koʻp kvartirali uyga tutash yer uchastkalari, Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi ruxsatnomasi talab etiladigan qurilish obyektlari boʻyicha — Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasiga; (d) qolgan barcha toifalar boʻyicha — Kadastr agentligiga manzilli taqdim etib boriladi. Bunda kelib tushgan maʼlumotlar maxsus vakolatli davlat organlari tomonidan oʻrganilib, vakolat doirasida tegishli choralar koʻriladi yoki huquqbuzarliklarni koʻrib chiqish vakolatiga ega organga yuboriladi. “E-YER NAZORAT” tizimiga kelib tushgan maʼlumotlar maxsus vakolatli davlat organlari tomonidan asossiz qaytarilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 6. Kadastr agentligi maxsus vakolatli davlat organlari bilan birgalikda uch oy muddatda quyidagilarni nazarda tutuvchi davlat yer nazoratini yuritishda “E-YER NAZORAT” tizimidan foydalanish tartibi haqidagi nizom loyihasini ishlab chiqib, Vazirlar Mahkamasiga kiritilishini taʼminlasin: (a) yerga oid qonunbuzilish holatlarini davlat kosmik monitoring natijalarini qayta ishlash orqali aniqlash hamda maʼlumotlarni “E-YER NAZORAT” tizimi orqali maxsus vakolatli davlat organlariga elektron shaklda manzilli yuborish tartibini; (b) maxsus vakolatli davlat organlari tomonidan “E-YER NAZORAT” tizimida yerga oid qonunbuzilish holatlari toʻgʻrisidagi ishlarni yuritish, davlat yer nazorati hujjatlarini rasmiylashtirish, koʻrib chiqish va qaror qabul qilish yoki “E-YER NAZORAT” tizimi orqali huquqbuzarliklarni koʻrib chiqish vakolatiga ega organga yuborish tartibini. Bunda davlat yer nazorati toʻgʻrisidagi ishlarni planshet va kompyuter yordamida rasmiylashtirish nazarda tutilsin; (v) “E-YER NAZORAT” tizimiga yuborilgan maʼlumotlarni maxsus vakolatli davlat organlariga tegishliligi boʻyicha avtomatik tarzda taqsimlash imkoniyatlarini; (g) yerga oid qonunbuzilish holatlarini aniqlash va ular yuzasidan oʻtkazilgan davlat yer nazorati tadbirlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni (yozma koʻrsatma, maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi bayonnoma, jarimalarni qoʻllash toʻgʻrisidagi qarorlar va sud qarorlari va hokazo) toʻplash, saqlash va tahlil qilish qoidalarini; (d) davlat yer nazorati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning yagona markazlashtirilgan elektron tizimini yuritish tartibini. 7. “E-YER NAZORAT” tizimini tegishli davlat organlari va tashkilotlarining axborot tizimlari bilan toʻgʻridan-toʻgʻri integratsiya qilish boʻyicha “yoʻl xaritasi” ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 8. Maxsus vakolatli davlat organlari yerga oid huquqbuzarliklarni aniqlovchi inspektorlarning faoliyatini toʻliq raqamlashtirib, maxsus planshetlar va yonkameralar bilan jihozlanishini taʼminlasin. 9. “E-YER NAZORAT” tizimini sifatli va uzluksiz faoliyat koʻrsatishini hamda maxsus vakolatli davlat organlarining tizimdan samarali foydalanishlarini taʼminlash boʻyicha masʼul organ etib Kadastr agentligi, “E-YER NAZORAT” tizimining operatori etib “Kompyuterlashtirish, geoaxborot texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirish markazi” davlat muassasasi belgilansin. 2026-yil 1-yanvardan boshlab shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq maxsus vakolatli davlat organlarining yer qonunchiligiga rioya qilmaslik, jumladan, yerlardan maqsadsiz va samarasiz foydalanish, yerlarni oʻzboshimchalik bilan egallash hamda oʻzboshimchalik bilan bino va inshootlarni qurish holatlarini barvaqt aniqlash, ularga tegishli choralar koʻrish doirasida aniqlagan huquqbuzarliklar boʻyicha undirilgan jarimalarning 2 foizi “E-YER NAZORAT” tizimi operatoriga yoʻnaltiriladi. 10. Kadastr agentligi Raqamli texnologiyalar vazirligi, Bosh prokuratura, Oliy sud, Ichki ishlar vazirligi, Majburiy ijro byurosi bilan birgalikda “E-YER NAZORAT” tizimini Ijro intizomi idoralararo yagona elektron tizimi (edo.ijro.uz), “E-maʼmuriy ish”, “Adolat”, “E-material” axborot tizimlari, Ijro ishi yurituvlari yagona elektron bazasi bilan integratsiya qilishni taʼminlasin. 11. Belgilansinki: (a) “E-YER NAZORAT” tizimini yuritishda davlat yer nazorati toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha guvoh, jabrlanuvchi, xolis va huquqbuzar ularning elektron raqamli imzosidan (barmoq izi yoki grafik imzo) foydalangan holda identifikatsiya qilinadi hamda ishni koʻrib chiqayotgan maxsus vakolatli davlat organlarining mansabdor shaxslari tomonidan nazorat tadbiri natijasi toʻgʻrisidagi ishlar va ishga taalluqli hujjatlar QR kod bilan tasdiqlanadi; (b) davlat yer nazorati toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha elektron shakldagi maʼlumotlar arxivini (ish hujjatlarining elektron shaklini) qonunchilik hujjatlarida belgilangan muddatlarda saqlash Kadastr agentligi tomonidan amalga oshiriladi; (v) “E-YER NAZORAT” tizimidagi maʼlumotlar maxsus vakolatli davlat organlarining mansabdor shaxslari foydalanadigan maʼlumotlar hisoblanadi hamda mazkur mansabdor shaxslar “E-YER NAZORAT” tizimidagi maʼlumotlar bilan faqat qonunchilik hujjatlari asosida zimmasiga yuklangan vazifalarni amalga oshirish uchun tanishishi va foydalanishi mumkin. 12. Kadastr agentligi maxsus vakolatli davlat organlari bilan birgalikda ikki oy muddatda yerga oid huquqbuzarliklarni aniqlash, yer uchastkalaridan oqilona foydalanish va muhofaza qilishda jamoatchilik nazoratini kuchaytirish maqsadida: (a) jismoniy va yuridik shaxslar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari raislari, hokim yordamchilariga qurilishi boshlangan har qanday bino yoki inshootlarning qonuniyligini aniqlash, yerlardan maqsadsiz va samarasiz foydalanish, yerlarni oʻzboshimchalik bilan egallash hamda oʻzboshimchalik bilan bino va inshootlarni qurish boʻyicha maxsus vakolatli davlat organlariga “E-YER NAZORAT” tizimi orqali xabar va soʻrov yuborish imkoniyatlarini yaratsin va bunday imkoniyatlar haqida aholiga ommaviy axborot vositalari orqali keng tushuntirish ishlarini amalga oshirsin; (b) yer uchastkalarini oʻzboshimchalik bilan egallab olish, oʻzboshimchalik bilan egallab olingan, ajratilgan yer uchastkasiga tutash boʻlgan va tutash boʻlmagan yer uchastkalarida qurilish ishlarini amalga oshirish, sugʻoriladigan yerlarni oʻzboshimchalik bilan egallab olishga yoʻl qoʻymaslik boʻyicha choralar koʻrmaganlik holatlari boʻyicha ichki ishlar organlari tayanch punktlarining profilaktika inspektorlari tomonidan maʼmuriy huquqbuzarliklar boʻyicha tuzilgan bayonnomani “E-YER NAZORAT” tizimi orqali maxsus vakolatli davlat organiga yuborish imkoniyatini yaratsin. 13. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari, tuman (shahar) hokimliklari: (a) har chorakda yerga oid huquqbuzarliklarni aniqlash, bartaraf etish va barvaqt oldini olish boʻyicha belgilangan vazifalar ijrosini muhokama qilgan holda tegishli chora-tadbirlar belgilab borsin; (b) har bir tuman (shahar)ning “qizil” va “sariq” toifadagi mahallalarida kamida ikkitadan mahallani yerga oid huquqbuzarliklardan xoli hududga aylantirish choralarini koʻrib borsin. 14. Yer maydonlaridan samarali va maqsadli foydalanish, yer maydonlarini oʻzboshimchalik bilan egallash va bunday yerlarda noqonuniy qurilmalar qurilishining oldini olish hamda bu borada korrupsion omillarga barham berish, samarali monitoringni amalga oshirish maqsadida Qishloq xoʻjaligi vazirligi, “Oʻzagroinspeksiya” va Kadastr agentligining elektron dastur va platformalari prokuratura organlarining elektron dasturlari bilan integratsiya qilinsin. Bunda: (a) prokuratura organlariga Qishloq xoʻjaligi vazirligi, “Oʻzagroinspeksiya” va Kadastr agentligining axborot tizimlari va resurslariga moneliksiz kirish, ulardagi elektron maʼlumot, hujjat va materiallarni koʻrish, monitoring qilish, oʻrganish uchun elektron hujjatlar va maʼlumotlarni soʻrab olish imkoniyatlari yaratilsin; (b) ushbu idoralarning axborot tizimlari orqali bajariladigan ishlarning oʻz vaqtida va sifatli amalga oshirilishini taʼminlashga prokuratura organlari masʼul etib belgilansin hamda bu borada aniqlangan qonunbuzilishi holatlari boʻyicha oʻz vaqtida taʼsir choralarining koʻrilishi va prokuror nazorati hujjatlari qoʻllanilishi taʼminlansin. 15. Kadastr agentligi ikki oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 16. Mazkur qarorning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi direktori F. Pulatov, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi boshligʻi A. Vaxabov, ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A. Abduxakimov, qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vaziri Sh. Xidoyatov, Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi rahbari S. Eshquvvatovlar belgilansin. 17. Qaror ijrosini har chorak muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A. Aripov hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi Sh. Gʻaniyev zimmasiga yuklansin.