FUQAROLARNING OʻZINI OʻZI BOSHQARISH ORGANLARI TOʻGʻRISIDA
(law, 2026-07-19)

1. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisidagi qonunchilik
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. Qoraqalpogʻiston Respublikasida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyati sohasidagi munosabatlar Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonunchiligi bilan ham tartibga solinadi.

3. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarishi tushunchasi
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarishi fuqarolarning mahalliy ahamiyatga molik masalalarni oʻz manfaatlaridan, rivojlanishning tarixiy xususiyatlaridan, shuningdek milliy va maʼnaviy qadriyatlardan, mahalliy urf-odatlar va anʼanalardan kelib chiqqan holda hal qilish borasidagi Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari bilan kafolatlanadigan mustaqil faoliyatidir.

4. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish huquqi
Fuqarolar shaharchalarda, qishloqlarda, ovullarda, shuningdek shaharlardagi, shaharchalardagi, qishloqlardagi va ovullardagi mahallalarda oʻzini oʻzi boshqarishga doir oʻz konstitutsiyaviy huquqini fuqarolarning saylov huquqlari kafolatlariga muvofiq fuqarolar yigʻinlari (fuqarolar vakillarining yigʻilishlari) orqali amalga oshiradi. Fuqarolar jinsi, irqi, millati, tili, dini, eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyidan qatʼi nazar, bevosita yoki oʻzlarining saylanadigan vakillari orqali oʻzini oʻzi boshqarishda teng huquqlarga ega. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarishga doir huquqlarini cheklash taqiqlanadi. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatiga davlat organlarining va ular mansabdor shaxslarining aralashuviga yoʻl qoʻyilmaydi.

5. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatining asosiy prinsiplari
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatining asosiy prinsiplari qonuniylik, inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi, demokratizm, oshkoralik, ijtimoiy adolat, mahalliy ahamiyatga molik masalalarni hal etishda mustaqillik, jamoatchilik asosidagi oʻzaro yordam, ijtimoiy sheriklik, mahalliy urf-odatlar va anʼanalarni hisobga olishdan iboratdir.

6. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish hududlari
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarishi Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida amalga oshiriladi. Shaharchalar, qishloqlar, ovullar, shuningdek shaharlardagi, shaharchalardagi, qishloqlardagi hamda ovullardagi mahallalar fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarishining hududiy birliklaridir (bundan buyon matnda tegishli hudud deb yuritiladi). Shaharchalar, qishloqlar, ovullarni tuzish, birlashtirish, boʻlish va tugatish, shuningdek ularning chegaralarini belgilash va oʻzgartirish, ularga nom berish va ularning nomini oʻzgartirish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Shaharlardagi, shaharchalardagi, qishloqlardagi va ovullardagi mahallalarni tuzish, birlashtirish, boʻlish va tugatish, shuningdek ularning chegaralarini belgilash va oʻzgartirish, ularga nom berish hamda ularning nomini oʻzgartirish fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining iltimosnomalari asosida mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda amalga oshiriladi.

7. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash
Davlat fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini amalga oshirishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi, ularga qonunda belgilangan vakolatlarini amalga oshirishida koʻmaklashadi.

8. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari
Shaharchalar, qishloqlar va ovullar, shuningdek shaharlardagi, shaharchalardagi, qishloqlardagi hamda ovullardagi mahallalar fuqarolar yigʻinlari (bundan buyon matnda fuqarolar yigʻini deb yuritiladi) fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridir. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari davlat hokimiyati organlari tizimiga kirmaydi hamda mahalliy ahamiyatga molik masalalarni fuqarolarning manfaatlaridan, rivojlanishning tarixiy oʻziga xos xususiyatlaridan, shuningdek milliy qadriyatlardan, mahalliy urf-odatlar va anʼanalardan kelib chiqqan holda, qonunga muvofiq mustaqil ravishda hal etishga haqli. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari yuridik shaxs huquqlaridan foydalanadi, oʻz nomi yozilgan muhrga ega boʻladi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda hisobga olinishi lozim.

9. Fuqarolar yigʻini
Fuqarolar yigʻini aholi manfaatlarini ifodalaydi va uning nomidan tegishli hudud doirasida amal qiladigan qarorlar qabul qiladi. Fuqarolar yigʻinida oʻn sakkiz yoshga toʻlgan va tegishli hududda doimiy yashayotgan shaxslar qatnashadi. Fuqarolar yigʻini organlari quyidagilardir: fuqarolar yigʻini kengashi; fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar; taftish komissiyasi.

10. Fuqarolar yigʻini toʻgʻrisidagi nizom
Fuqarolar yigʻini oʻzi tasdiqlagan nizom asosida faoliyat yuritadi. Fuqarolar yigʻini toʻgʻrisidagi nizomda quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak: fuqarolar yigʻinining nomi; fuqarolar yigʻinining hududi; fuqarolar yigʻini va uning organlari vakolatlari; fuqarolar yigʻinini (fuqarolar vakillarining yigʻilishini) chaqirish tartibi; fuqarolar yigʻini kengashini tuzish tartibi; fuqarolar yigʻini raisini, uning oʻrinbosarlarini (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilarini) va maslahatchilarini saylash, shuningdek fuqarolar yigʻini organlarining boshqa mansabdor shaxslarini saylash, tasdiqlash va tayinlash tartibi; fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalarni tuzish, qayta tashkil etish hamda ularning faoliyatini tugatish tartibi; fuqarolar yigʻini taftish komissiyasini tuzish va uning faoliyatini tugatish tartibi; fuqarolar yigʻini raisining, uning oʻrinbosarlarining (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilarining) va maslahatchilarining vakolatlari; fuqarolar yigʻini masʼul kotibining vakolatlari; fuqarolar yigʻini faoliyatining iqtisodiy asosi; fuqarolar yigʻinini qayta tashkil etish va uning faoliyatini tugatish tartibi. Fuqarolar yigʻini toʻgʻrisidagi nizomda qonunchilikka zid boʻlmagan boshqa maʼlumotlar ham boʻlishi mumkin. Fuqarolar yigʻini toʻgʻrisidagi namunaviy nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

101. Fuqarolar yigʻini faoliyatini cheklash
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holatni joriy etish toʻgʻrisidagi farmonida favqulodda holat joriy etilgan hududda favqulodda holatning amal qilish davrida fuqarolar yigʻinining vakolatlarini toʻliq yoki qisman toʻxtatib turish nazarda tutilishi mumkin.

11. Fuqarolar yigʻinining vakolatlari
Fuqarolar yigʻini: fuqarolar yigʻini raisini, uning oʻrinbosarlarini (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilarini) va maslahatchilarini, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalarning hamda taftish komissiyasining raislarini va aʼzolarini saylaydi; fuqarolar yigʻini raisi maslahatchilarining va fuqarolar yigʻini kengashi devonining miqdor tarkibini belgilaydi, fuqarolar yigʻini raisining taqdimiga koʻra fuqarolar yigʻinining masʼul kotibini tasdiqlaydi; fuqarolar yigʻini kengashi va fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar faoliyatining asosiy yoʻnalishlarini belgilaydi; fuqarolar yigʻinining faoliyat dasturini va xarajatlar smetasini, hududni kompleks rivojlantirishni taʼminlashga, tegishli hudud doirasida obodonlashtirishga, koʻkalamzorlashtirishga va sanitariya holatini yaxshilashga qaratilgan tadbirlar rejalarini tasdiqlaydi; aholining ijtimoiy nochor qatlamlarini qoʻllab-quvvatlash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi, ushbu maqsadda markazlashtirilgan tarzda ajratiladigan davlat mablagʻlaridan qonunchilikda belgilangan tartibda maqsadli va samarali foydalanilishini taʼminlaydi; har chorakda kamida bir marta fuqarolar yigʻini raisining, uning oʻrinbosarlarining (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilarining) va maslahatchilarining, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar hamda taftish komissiyasi raislarining, shuningdek hududdagi taʼlim muassasalari rahbarlarining hisobotlarini eshitadi; ichki ishlar organlari tayanch punktlari huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻyicha inspektorlarining hisobotlarini belgilangan tartibda eshitadi; tegishincha aholi biriktirilgan tuman (shahar) koʻp tarmoqli markaziy poliklinikalari, oilaviy poliklinikalar va oilaviy shifokor punktlari rahbarlarining profilaktika koʻriklarini hamda skrining dasturlarini amalga oshirish, fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash, sogʻlom turmush tarzini va toʻgʻri ovqatlanishni shakllantirish holati, ijtimoiy ahamiyatga molik kasalliklarning hamda atrofdagilar uchun xavfli boʻlgan kasalliklarning tarqalishi, fuqarolar sogʻligʻiga taʼsir etuvchi omillar, shu jumladan tegishli hududning sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisidagi axborotini eshitadi; tegishli hududda qonunlar va boshqa qonunchilik hujjatlarining ijro etilishi, shu jumladan tadbirkorlik faoliyati subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi, kommunal xizmat koʻrsatish tashkilotlari tomonidan kommunal xizmatlar koʻrsatish sifati, imoratlar qurish hamda hovlilar va uylar atrofidagi hududlarni saqlash qoidalariga rioya etilishi, shuningdek ekin maydonlaridan samarali foydalanilishi va yerlarni muhofaza qilish ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi; xalq deputatlari tuman, shahar Kengashiga saylov oʻtkazuvchi okrug saylov komissiyalarining aʼzolari nomzodlari boʻyicha tavsiyalar taqdim etadi; xalq deputatlari tuman, shahar Kengashlarining majlislarida muhokama qilish uchun uchastka saylov komissiyasi aʼzoligiga nomzodlar taqdim etadi; referendum oʻtkazuvchi tegishli okrug komissiyalariga referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari aʼzoligiga nomzodlar taqdim etadi; saylov komissiyalariga fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan kuzatuvchilar yuboradi; toʻylar va boshqa marosimlarni oʻtkazish yuzasidan tavsiyalar beradi; har chorakda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlarining fuqarolar yigʻinlari faoliyati sohasiga kiruvchi masalalar yuzasidan hisobotlarini eshitadi. Fuqarolar yigʻinlarining hisobotlar toʻgʻrisidagi bayonnomalari tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga yuboriladi, ular bu bayonnomalarning hisobini yuritadi, fuqarolar yigʻinlarining murojaatlari koʻrib chiqilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi; atrof muhitni muhofaza qilish, hududning sanitariya holati, uni obodonlashtirish hamda koʻkalamzorlashtirish masalalari yuzasidan oʻz vakolati doirasida tegishli hududda joylashgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlarining hisobotlarini eshitadi hamda ularning natijalari boʻyicha qarorlar qabul qiladi; oʻz mablagʻlarini shakllantiradi, fuqarolar yigʻini mol-mulkiga egalik qiladi, undan foydalanadi va uni tasarruf etadi, moliyaviy mablagʻlarning sarflanishi ustidan nazoratni tashkil etadi; ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish, tegishli hududni obodonlashtirish, koʻkalamzorlashtirish va sanitariya jihatdan tozalash, kam taʼminlangan oilalarga ularning uylari va kvartiralarini taʼmirlashda, shuningdek kommunal xizmatlari haqini toʻlashda yordam koʻrsatish uchun ixtiyoriylik asosida jismoniy shaxslardan mablagʻ yigʻish, yuridik shaxslarning mablagʻlaridan shartnoma asosida foydalanish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi; atrof muhitni muhofaza qilishga koʻmaklashadi; guzarlar barpo etish masalalarini koʻrib chiqadi; maʼmuriy-hududiy birliklar, mahallalarning chegaralarini oʻzgartirish, mahallalar, koʻchalar, maydonlar va boshqa obyektlarga nom berish va ularning nomini oʻzgartirish haqida tegishli tumanlar, shaharlar davlat organlariga iltimosnomalar kiritadi; har bir dehqon xoʻjaligini xoʻjalik kitobiga kiritib, unda dehqon xoʻjaligining tarkibi toʻgʻrisidagi, xoʻjalik boshligʻi yoki uning vazifasini bajaruvchi shaxs haqidagi, shuningdek dehqon xoʻjaligining tashkiliy-huquqiy shakli (yuridik shaxs tashkil etgan yoki tashkil etmagan holda) toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni qayd etib qoʻyadi; kommunal toʻlovlar undirilishini taʼminlash, issiqlik va elektr energiyasidan, issiq va sovuq suvdan tejamli foydalanish boʻyicha tadbirlar oʻtkazishda, tegishli hududni obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish, uylar va hovlilarni namunali saqlashga doir ishlarni ixtiyoriylik asosida tashkil etishda shartnoma asosida koʻmaklashadi; davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, banklar, nodavlat notijorat tashkilotlar va boshqa tashkilotlar bilan birgalikda kam taʼminlangan oilalardan boʻlgan yoshlarga, shu jumladan ularga nikoh tuzishda va toʻy tadbirlarini oʻtkazishda qoʻshimcha moddiy yordam koʻrsatadi; tegishli hudud doirasida joylashgan (yashayotgan) tadbirkorlik faoliyati subyektlari, shu jumladan oilaviy tadbirkorlik subyektlari tomonidan kreditlar olinishida belgilangan tartibda kafil boʻladi. kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam koʻrsatish va voyaga yetmagan bolalari boʻlgan muhtoj oilalarga, ikki yoshga toʻlmagan bolalari bor ishlamaydigan onalarga, shuningdek budjet tashkilotlarida ishlaydigan onalarga hamda ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarga nafaqalar tayinlash toʻgʻrisidagi masalalarni fuqarolar yigʻini hududi boʻyicha nazarda tutilgan xarajatlardan kelib chiqqan holda hal etadi, oilalarni davlat tomonidan ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash maqsadlariga markazlashtirilgan tarzda ajratiladigan mablagʻlardan maqsadli va samarali foydalanilishini taʼminlaydi. fuqarolar yigʻini hududida xotin-qizlar va bolalarga nisbatan tazyiq oʻtkazgan va zoʻravonlik sodir etgan yoxud bunday tazyiq oʻtkazish va zoʻravonlik sodir etishga moyil boʻlgan shaxslarni aniqlashda, shuningdek bunday shaxslar bilan olib boriladigan profilaktika ishlarida ishtirok etadi. Fuqarolar yigʻini qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

13. Fuqarolar yigʻini kengashining vakolatlari
Fuqarolar yigʻinining qarorlarini bajarish va fuqarolar yigʻinlari oraligʻidagi davrda fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining joriy faoliyatini amalga oshirish uchun fuqarolar yigʻinining kengashi shakllantiriladi. Fuqarolar yigʻini kengashi tarkibiga fuqarolar yigʻinining raisi, uning oʻrinbosarlari (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilari) va maslahatchilari, masʼul kotib, mahalla xotin-qizlar faoli, shuningdek hududdagi profilaktika inspektorlari va ularning jamoat tartibini saqlash boʻyicha yordamchilari, taʼlim muassasalarining, oilaviy vrachlik punktlarining va oilaviy poliklinikalarning rahbarlari kiradi. Fuqarolar yigʻinining kengashi: fuqarolar yigʻinini (fuqarolar vakillarining yigʻilishini) chaqiradi; fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar ishini muvofiqlashtiradi, homiylik tashkilotlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikdagi tadbirlarni oʻtkazadi; fuqarolar yigʻini raisining taqdimiga koʻra fuqarolar yigʻini kengashining devonini shakllantiradi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi, xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlari deputatlariga ularning saylovchilar bilan uchrashuvlarini uyushtirishda, fuqarolarni qabul qilishda, ular oʻz saylov okruglarida boshqa vakolatlarini amalga oshirishda koʻmaklashadi; ommaviy-siyosiy, maʼnaviy-maʼrifiy, madaniy, sport tadbirlarini va boshqa tadbirlarni, shuningdek muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni tashkil etish, muhofaza qilish hamda ulardan foydalanish boʻyicha tadbirlarni oʻtkazishda, tegishli hududning, suv taʼminoti manbalarining, turar joylarning, taʼlim muassasalarining sanitariya va ekologiya holati, yongʻinga qarshi xavfsizlik talablariga, veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalariga, savdo qoidalari va fuqarolarga xizmat koʻrsatish madaniyatiga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirishda tegishli davlat organlariga koʻmaklashadi; xotin-qizlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga, ularning jamiyat hayotidagi, oilada maʼnaviy-axloqiy muhitni shakllantirishdagi, yosh avlodni tarbiyalashdagi rolini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni koʻradi; roʻyxatdan oʻtmagan diniy tashkilotlar faoliyat koʻrsatishining oldini olish, fuqarolarning diniy eʼtiqod erkinligi huquqiga rioya etilishini taʼminlash, diniy qarashlarni majburan singdirishga yoʻl qoʻymaslik yuzasidan chora-tadbirlarni koʻradi, vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi bilan bogʻliq boshqa masalalarni koʻrib chiqadi; yosh avlodni tarbiyalash masalalari yuzasidan taʼlim muassasalari bilan hamkorlik qiladi; oʻzgalar parvarishiga muhtoj yolgʻiz keksa fuqarolarga patronaj yordami shu maqsadda ajratilgan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan koʻrsatilishiga koʻmaklashadi; tegishli hududda yashovchi fuqarolar bandligini taʼminlashga, shu jumladan kasanachilikni tashkil etishga koʻmaklashadi; tegishli hududdagi aholining obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish, bolalar sport maydonchalarini jihozlash, moddiy madaniy meros obyektlarini yaroqli holda saqlash, dafn etish joylarini qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va yaroqli holda saqlashga doir ishlarda ixtiyoriylik asosida qatnashishini tashkil etadi, ana shu maqsadlarda tuman, shahar ijro etuvchi hokimiyat organi ajratadigan moddiy mablagʻlardan va boshqa vositalardan, oʻz mablagʻlaridan foydalanadi, jamoatchilik yordamini (hasharni) uyushtiradi, koʻriklar va tanlovlar oʻtkazadi; issiqlik va elektr energiyasidan, issiq va sovuq suvdan tejamli foydalanish va ularning behuda sarflanishini kamaytirishga qaratilgan tadbirlarni oʻtkazadi; dehqon, fermer xoʻjaliklarining va tomorqa yer egalarining faoliyatini rivojlantirishga koʻmaklashadi; tegishli hududda jamoat tartibini va jamoat xavfsizligini taʼminlashda, shu jumladan fuqarolarning kelishi va ketishini hisobga olishni tashkil etishda, voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik hamda huquqbuzarliklar profilaktikasiga doir ishlarda va ularning huquqlarini himoya qilishda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga koʻmaklashadi; tegishli hududda fuqarolar va yuridik shaxslarga xususiy mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan turar joylardan foydalanilishi, shu jumladan pasport rejimiga rioya etilishi, yashayotgan shaxslarning hisobga olinishi va tegishli shartnomalarning mavjudligi yuzasidan nazoratni amalga oshirishda ichki ishlar organlariga yordam koʻrsatadi; uy-joy fondidan foydalanish va uning saqlanishini taʼminlashda fuqarolarga koʻmaklashadi; aholidan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar oʻz vaqtida tushishiga koʻmaklashadi; fuqarolar tomonidan kommunal xizmatlar haqini toʻliq va oʻz vaqtida, hisob-kitobini banklar orqali amalga oshirgan holda toʻlashlarini kommunal xizmat koʻrsatish tashkilotlari bilan birgalikda uyushtiradi va nazorat qiladi. Aholi kommunal xizmatlar haqini toʻliq toʻlashini taʼminlaganligi uchun fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga oʻtkaziladigan mablagʻlarni belgilangan tartibda kam taʼminlangan oilalarga kommunal xizmatlar haqini toʻlashda yordam berish, fuqarolar yigʻinlari organlarining xodimlarini ragʻbatlantirish uchun, shuningdek obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirishga oid ishlarni oʻtkazishga ishlatadi; fuqarolarni tabiiy ofatlarga qarshi kurashga va ularning oqibatlarini tugatishga jalb etishga koʻmaklashadi; fuqarolarni fuqaro muhofazasiga doir tadbirlarni oʻtkazishga jalb etishga, harbiy xizmatga majburlar va chaqiriluvchilarni xabardor etish hamda mudofaa ishlari boʻlimlariga chaqirishni tashkil qilishga koʻmaklashadi, fuqarolar yigʻinlarida ularning shaxsiy-birlamchi hisobi yuritilishini taʼminlaydi, mudofaa ishlari boʻlimi bilan kelishgan holda harbiy hisobni yuritish boʻyicha xodimni tasdiqlaydi; tegishli hududda barcha dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer uchastkalari kesimida yetishtiriladigan mahsulotning prognoz hajmlari toʻgʻrisida qaror qabul qiladi; ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashga muhtoj boʻlgan kam taʼminlangan oilalarni, yolgʻiz keksa fuqarolarni, pensionerlarni va nogironlarni moliya organlari va sogʻliqni saqlash organlari bilan birgalikda aniqlaydi; ozodlikdan mahrum etish joylaridan ozod etilgan shaxslarni ijtimoiy-mehnat reabilitatsiyasi va jinoyatchilikning oldini olishga doir tadbirlarni ijtimoiy moslashuv markazlari bilan birgalikda amalga oshiradi. Fuqarolar yigʻinining kengashi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

14. Fuqarolar yigʻini raisining vakolatlari
Fuqarolar yigʻinining raisi: fuqarolar yigʻinini (fuqarolar vakillarining yigʻilishini) chaqiradi; fuqarolar yigʻiniga — masʼul kotibining, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar hamda taftish komissiyasi raislari va aʼzolarining nomzodlarini, fuqarolar yigʻini kengashiga — harbiy hisobni yuritish boʻyicha xodimning nomzodini tasdiqlash uchun taqdim etadi; fuqarolar yigʻini va uning organlari tomonidan oʻz vakolatlarini amalga oshirishiga, shuningdek qarorlarni ijro etishga doir ishlarni tashkil etadi; davlat organlarida, shu jumladan sudda, yuridik va jismoniy shaxslar bilan munosabatlarda fuqarolar yigʻinining manfaatlarini ifodalaydi, fuqarolar yigʻini nomidan shartnomalar, shu jumladan mehnat shartnomalari tuzadi; fuqarolar yigʻini mablagʻlarini qonunchilikka muvofiq tasarruf etadi; tegishli hududda maslahat markazlari ishini tashkil etadi; egasiz mol-mulkni, meros tariqasida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga oʻtgan mol-mulkni, shuningdek davolash muassasalarida turganligi munosabati bilan vaqtincha boʻlmagan yolgʻiz shaxslarning mol-mulkini, ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalarida yoki vasiylik va homiylikda turgan, oilaga tarbiyaga topshirilgan yetim bolalarning, ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning mol-mulkini saqlash boʻyicha chora-tadbirlarni koʻradi; spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalarni suiisteʼmol qilishi natijasida fuqaroni muomala layoqati cheklangan deb topish toʻgʻrisida yoki fuqaroni ruhiy holati buzilganligi (ruhiy kasalligi yoki aqli zaifligi) tufayli muomalaga layoqatsiz deb topish haqida sudga ariza beradi; kam taʼminlangan oilalarning, yetim bolalarning, ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning, shuningdek tabiiy ofatlardan va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan jabr koʻrgan fuqarolarning moddiy va uy-joy, maishiy sharoitlarini yaxshilash toʻgʻrisida tegishli davlat organlariga takliflar kiritadi; mahalliy davlat hokimiyati organlariga yangi dafn etish joylarini barpo etish va mavjud boʻlganlarini rekonstruksiya qilish haqida takliflar kiritadi; voyaga yetmaganlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha jamoatchilik ishlarini tashkil etadi, yetim bolalar, ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar haqidagi maʼlumotlarni vasiylik va homiylik organlariga taqdim etadi, shuningdek bunday bolalarni tegishli davlat muassasalariga joylashtirishga koʻmaklashadi; tazyiq va zoʻravonlikka uchragan hamda fuqarolar yigʻinlariga murojaat qilgan xotin-qizlarni himoya qilishga doir chora-tadbirlarni belgilaydi, shuningdek mazkur faktlar toʻgʻrisida tegishli ayollarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish markazlarini hamda ichki ishlar organlarini zudlik bilan xabardor qiladi; tegishli hududda bayram kunlari va muhim sanalar bilan bogʻliq ommaviy tadbirlar oʻtkazilishini tashkil qiladi; roʻyxatdan oʻtmagan diniy tashkilotlar faoliyat koʻrsatishining, diniy qarashlarni majburan singdirish hollarining oldini olishga doir ishlarni tashkil etadi, vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi bilan bogʻliq boshqa masalalarni hal etadi; fuqarolar yigʻinining masʼul kotibi, harbiy hisobni yuritish boʻyicha xodimning faoliyatini muvofiqlashtiradi; fuqarolarni qabul qilishni amalga oshiradi, ularning arizalari, takliflari va shikoyatlarini koʻrib chiqadi; fuqarolarga ularning oilaviy va mulkiy ahvoli toʻgʻrisida maʼlumotnomalar hamda hujjatlar, qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hujjatlar berilishini taʼminlaydi; fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining va ular mansabdor shaxslarining oʻz vakolatlari doirasida qabul qilgan qarorlarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi uchun mansabdor shaxslarni javobgarlikka tortish toʻgʻrisida qonunda belgilangan tartibda tegishli davlat organlariga va boshqa korxonalar, muassasalar hamda tashkilotlarga taqdimnomalar kiritadi; tegishli davlat organlaridan muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, moddiy madaniy meros obyektlari haqida maʼlumotlar soʻraydi va oladi. Fuqarolar yigʻinining raisi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. Fuqarolar yigʻinining raisi belgilangan namunadagi guvohnomaga ega boʻladi. Fuqarolar yigʻini raisining guvohnomasi namunasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

15. Fuqarolar yigʻinining raisi tomonidan oʻlimni qayd etish va ishonchnomalarni tasdiqlash
Fuqarolar yigʻinining raisi belgilangan tartibda oʻlimni qayd etishi mumkin. Fuqarolar yigʻinining raisi xat-xabarlarni, shu jumladan pul va posilkalarni olishga, ish haqini hamda mehnat munosabatlari bilan bogʻliq boʻlgan boshqa toʻlovlarni olishga, mualliflar va ixtirochilarga toʻlanadigan haqlarni, pensiyalar, nafaqalar va stipendiyalarni, shuningdek banklardan summalarni olishga ishonchnomalarni belgilangan tartibda tasdiqlashi mumkin.

16. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan jamoatchilik nazoratining amalga oshirilishi
Jamoatchilik nazorati fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan quyidagi shakllarda amalga oshiriladi: tegishli hududda qonunlar va boshqa qonunchilik hujjatlarining ijro etilishi holatini oʻrganish; tegishli choralar koʻrilishi uchun davlat organlariga murojaat etish; davlat organlari vakolatiga kiruvchi va ijtimoiy ahamiyatga molik masalalar boʻyicha soʻrovlar yuborish. Jamoatchilik nazorati qonunchilikka muvofiq boshqa shakllarda ham amalga oshirilishi mumkin. Jamoatchilik nazorati ommaviy axborot vositalari, nodavlat notijorat tashkilotlar va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikda amalga oshirilishi mumkin. Davlat organlari fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda koʻmaklashishi va qonunchilikka muvofiq ularning murojaatlari yuzasidan oʻz vaqtida chora-tadbirlar koʻrishi shart.

17. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishga koʻmaklashishi
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tegishli hududda tadbirkorlik faoliyatini, shu jumladan oilaviy tadbirkorlik va hunarmandchilik faoliyatini rivojlantirishga koʻmaklashish maqsadida maslahat markazlari tashkil etishga haqli. Maslahat markazlari yuridik shaxs boʻlmaydi. Maslahat markazlari faoliyati bilan bogʻliq xarajatlar fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining oʻz mablagʻlari hisobidan qoplanadi, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalari hisobidan qoplanishi mumkin. Davlat organlari maslahat markazlari faoliyatini tashkil etishda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga koʻmaklashadi, maslahat markazlari oʻz vazifalarini amalga oshirishi uchun fuqarolar yigʻinlariga belgilangan tartibda binolar beradi. Tegishli hududda joylashgan taʼlim muassasalari fuqarolar yigʻini soʻroviga binoan maslahat markazlariga qisqa muddatli kurslarni oʻtkazish uchun oʻquv jarayonlaridan boʻsh boʻlgan oʻquv xonalarini berib turishi mumkin. Davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar vakillari, shuningdek fuqarolar maslahat markazlarining ishida qatnashishi, xususan, qisqa muddatli kurslarda taʼlim berishi, tegishli hududda tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish masalalari boʻyicha maslahatlar berishi mumkin. Maslahat markazlari: tadbirkorlik faoliyatini tashkil qilmoqchi boʻlgan, tegishli hududda yashovchi fuqarolarni iqtisodiyot, buxgalteriya hisobi, tadbirkorlik faoliyati toʻgʻrisidagi va soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik asoslarini oʻrgatish boʻyicha qisqa muddatli kurslar tashkil etadi, shuningdek ularga tadbirkorlik faoliyati subyektlariga qonunchilikda belgilangan imtiyozlar va preferensiyalar haqida maʼlumot beradi; bandlikka koʻmaklashish markazlari bilan birgalikda yoshlarning tegishli hududda joylashgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga ishga joylashishiga, ularning ushbu korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga, shuningdek hunarmandlarga biriktirilishiga koʻmaklashadi; tegishli hududda yashovchi fuqarolarga tadbirkorlik faoliyatini tashkil etishda, shu jumladan tadbirkorlik faoliyati subyektlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun tegishli hujjatlarni tayyorlashda koʻmaklashadi; tegishli hududdagi tadbirkorlik faoliyati subyektlariga, shu jumladan oilaviy tadbirkorlik va hunarmandchilik faoliyati subyektlariga qonunchilikda belgilangan imtiyozlar, preferensiyalardan foydalanishda, tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish maqsadida kredit olish uchun tegishli hujjatlarni tayyorlashda koʻmaklashadi. Maslahat markazlari qonunchilikka muvofiq boshqa faoliyatni ham amalga oshirishi mumkin. Maslahat markazi toʻgʻrisidagi nizom fuqarolar yigʻini tomonidan tasdiqlanadi.

18. Fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar va taftish komissiyasi
Fuqarolar yigʻinlarida fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha quyidagi komissiyalar tuziladi: yarashtirish komissiyasi; maʼrifat va maʼnaviyat masalalari boʻyicha komissiya; ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha komissiya; xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya; voyaga yetmaganlar, yoshlar va sport masalalari boʻyicha komissiya; tadbirkorlik faoliyati va oilaviy biznesni rivojlantirish masalalari boʻyicha komissiya; ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya; jamoatchilik nazorati va isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha komissiya. Tegishli hududdagi muammolarning dolzarbligiga qarab, fuqarolar yigʻini tomonidan fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha boshqa komissiyalar ham tuzilishi mumkin. Komissiyalarga rahbarlik, qoida tariqasida, fuqarolar yigʻini raisi va uning maslahatchilari tomonidan amalga oshiriladi. Komissiya aʼzolarini saylash ochiq yoki yashirin ovoz berish yoʻli bilan, fuqarolarning qonunda belgilangan saylov huquqlari kafolatlari taʼminlangan holda amalga oshiriladi. Komissiya tarkibiga nomzodi koʻrsatilgan shaxs fuqarolar yigʻinida (fuqarolar vakillarining yigʻilishida) hozir boʻlganlarning yarmidan koʻpi uni yoqlab ovoz bergan taqdirda saylangan hisoblanadi. Taftish komissiyasi fuqarolar yigʻinining moliya-xoʻjalik faoliyatini tekshirish uchun tuziladi. Taftish komissiyasi oʻz faoliyatida mustaqildir va faqat fuqarolar yigʻiniga hisobdor boʻladi. Taftish komissiyasi aʼzolari bir vaqtning oʻzida fuqarolar yigʻini boshqa organining aʼzosi boʻla olmaydi. Fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar va taftish komissiyasi oʻz faoliyatini fuqarolar yigʻini tomonidan tasdiqlanadigan nizomlar asosida amalga oshiradi. Fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar va taftish komissiyasi toʻgʻrisidagi namunaviy nizomlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

19. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va ularning mansabdor shaxslari qarorlarining majburiyligi
Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining va ularning mansabdor shaxslarining oʻz vakolatlari doirasida qabul qilgan qarorlari tegishli hududda yashovchi fuqarolar, tegishli hududda joylashgan yuridik shaxslar, shuningdek ularning mansabdor shaxslari tomonidan ijro etilishi uchun majburiydir. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining va ularning mansabdor shaxslarining qarorlarini bajarmaslik yoki lozim darajada bajarmaslik qonunga muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining va ular mansabdor shaxslarining qarorlari ularni qabul qilgan organlar va mansabdor shaxslar tomonidan bekor qilinishi yoxud sud qaroriga koʻra haqiqiy emas deb topilishi mumkin.

20. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha respublika kengashi (bundan buyon matnda Respublika kengashi deb yuritiladi) tomonidan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahri, tumanlar va shaharlarda esa fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha hududiy kengashlar (bundan buyon matnda hududiy kengashlar deb yuritiladi) tomonidan amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar hokimlari tegishincha Respublika kengashida, hududiy kengashlarda jamoatchilik asosida raislik qiladi. Respublika kengashi va hududiy kengashlar raislarining birinchi oʻrinbosarlari bir vaqtning oʻzida tegishincha Oʻzbekiston “Mahalla” xayriya jamoat fondining respublika boshqaruvida, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar boʻlimlarida, tumanlar va shaharlar boʻlinmalarida raislik qiladi. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha tegishli kengashlarni shakllantirish tartibi va ularning vakolatlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan nizomlarda belgilanadi.

21. Fuqarolar yigʻinini (fuqarolar vakillarining yigʻilishini) chaqirish tartibi
Fuqarolar yigʻini fuqarolar yigʻinining raisi, kengashi tomonidan zaruratga koʻra, lekin har chorakda kamida bir marta chaqiriladi. Fuqarolar yigʻini xalq deputatlari tuman, shahar Kengashining, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha tuman, shahar hududiy kengashining yoki oʻn sakkiz yoshga toʻlgan va tegishli hududda doimiy yashovchi fuqarolarning kamida uchdan bir qismi tashabbusi bilan chaqirilishi mumkin. Fuqarolar yigʻini fuqarolar yigʻinida qatnashish huquqiga ega boʻlgan barcha aholining yarmidan koʻprogʻi hozir boʻlgan taqdirda vakolatlidir. Fuqarolar yigʻinini olib borish uchun rayosat saylanadi. Yigʻinni fuqarolar yigʻinining raisi yoki raisning oʻrinbosarlaridan (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilaridan) biri olib boradi. Barcha masalalar boʻyicha qarorlar ochiq yoki yashirin ovoz berish orqali oddiy koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi. Fuqarolar yigʻinida oʻtkazilgan sanasi, hozir boʻlgan fuqarolar soni, kun tartibi va qabul qilingan qarorlar koʻrsatilgan bayonnoma yuritiladi. Fuqarolar yigʻinining bayonnomasi va qarori fuqarolar yigʻinining raisi va masʼul kotibi tomonidan imzolanadi. Fuqarolar yigʻini raisi yoʻqligida, fuqarolar yigʻinining bayonnomasi va qarori raisning maslahatchilaridan biri va masʼul kotib tomonidan imzolanadi. Fuqarolar yigʻinini chaqirishning imkoni boʻlmagan taqdirda, fuqarolar yigʻini kengashi fuqarolar vakillarining yigʻilishini oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Fuqarolar vakillarining yigʻilishiga hovlilar, uylar, koʻchalardan fuqarolarning vakillari yuboriladi. Vakillik normasini fuqarolar yigʻinlari raislari saylovini tashkil etish hamda oʻtkazishga koʻmaklashuvchi tegishli komissiya belgilaydi. Fuqarolar vakillarining yigʻilishi unda fuqarolarning hovlilar, uylar, koʻchalar vakillarining kamida uchdan ikki qismi hozir boʻlgan taqdirda vakolatlidir hamda ushbu Qonunda fuqarolar yigʻinlarini oʻtkazish tartibiga qoʻyiladigan talablarga muvofiq oʻtkaziladi. Fuqarolar yigʻinida (fuqarolar vakillarining yigʻilishida) tegishli hududda joylashgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning vakillari oʻz faoliyatlariga doir masalalar boʻyicha maslahat ovozi bilan ishtirok etishga haqlidir.

22. Fuqarolar yigʻini kengashining ish tartibi
Fuqarolar yigʻini kengashining majlisi fuqarolar yigʻinining raisi tomonidan zaruratga koʻra, lekin oyida kamida bir marta oʻtkaziladi. Fuqarolar yigʻini kengashining majlisi, agar uning ishida kengash aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashayotgan boʻlsa, vakolatli hisoblanadi. Qaror, agar uni fuqarolar yigʻini kengashining hozir boʻlgan aʼzolaridan yarmidan koʻprogʻi yoqlab ovoz bergan boʻlsa, qabul qilingan hisoblanadi. Fuqarolar yigʻini kengashining qarori ochiq ovoz berish yoʻli bilan qabul qilinadi.

23. Fuqarolar yigʻinining raisini saylash
Fuqarolar yigʻinining raisi besh yil muddatga saylanadi. Fuqarolar yigʻinining raisini saylash tartibi qonunda belgilanadi.

24. Fuqarolar yigʻini raisining vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish
Fuqarolar yigʻini raisining vakolatlari quyidagi hollarda muddatidan ilgari tugatiladi: u oʻz vakolatlarini zimmasidan soqit qilganda; fuqarolar yigʻini raisi umumqabul qilingan axloq, odob normalarini qoʻpol ravishda buzuvchi, rais maqomini badnom qiluvchi va fuqarolar yigʻini obroʻsiga putur yetkazuvchi xatti-harakatlar va nojoʻya ishlar sodir etgan, shuningdek oʻz vazifalarini muntazam ravishda uzrli sabablarsiz bajarmagan taqdirda fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan qaror qabul qilinganda; u belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilganda; unga nisbatan sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda; u sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori asosida bedarak yoʻqolgan deb topilgan yoxud vafot etgan deb eʼlon qilinganda; u Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligini yoʻqotganda; u sogʻligʻi holati yoki boshqa uzrli sabablarga koʻra uch oy davomida oʻz vazifalarini bajara olmay qolganda; u vafot etganda.

25. Fuqarolar yigʻini organlarining faoliyatini tashkil etish
Fuqarolar yigʻini organlarining faoliyatini tashkil etishni uning kengashi hamda fuqarolar yigʻinining raisi amalga oshiradi. Fuqarolar yigʻini raisining oʻrinbosarlari (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilari) va maslahatchilari oʻrtasida vazifalarni taqsimlash raisning taqdimnomasiga koʻra fuqarolar yigʻini tomonidan amalga oshiriladi. Fuqarolar yigʻini kengashi oʻz devoniga ega boʻlishi mumkin, uning miqdor tarkibi fuqarolar yigʻini tomonidan belgilanadi. Masʼul kotib va kengash devoni xodimlari fuqarolar yigʻinini (fuqarolar vakillarining yigʻilishini), fuqarolar yigʻini kengashi majlisini oʻtkazishga doir materiallarni tayyorlaydi, fuqarolar yigʻinining, fuqarolar yigʻini kengashining va fuqarolar yigʻini raisining qarorlari ijrochilarga oʻz vaqtida yetkazilishini taʼminlaydi, ish yuritishni olib boradi. Fuqarolar yigʻinining raisi, masʼul kotibi va kengash devoni xodimlari fuqarolar yigʻinining oʻz mablagʻlari va qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan taʼminlanishi mumkin.

26. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining mulki
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan barpo etilgan, olingan yoki qonunda belgilangan tartibda ularga berilgan jamoat, ijtimoiy-maishiy obyektlar va boshqa maqsadlarga moʻljallangan obyektlar, shuningdek transport vositalari, xoʻjalik anjomlari va boshqa koʻchar hamda koʻchmas mol-mulk ularning mulkidir. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining mulki daxlsizdir va qonun bilan qoʻriqlanadi. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari oʻz mulki boʻlgan obyektlarni vaqtinchalik yoki doimiy foydalanish uchun yuridik va jismoniy shaxslarga berishga, ijaraga topshirishga, belgilangan tartibda oʻz tasarrufidan chiqarishga, shuningdek qonunchilikka muvofiq ushbu obyektlar bilan bogʻliq boshqa bitimlar tuzishga haqlidir. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari kommunal xizmatlar, soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlashda qonunchilikda belgilangan tartibda imtiyozlar va preferensiyalardan foydalanadi.

27. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatining moliyaviy asosi
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatining moliyaviy asosi oʻz mablagʻlaridan, mahalliy budjetlar mablagʻlaridan, yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalaridan, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa mablagʻlardan tashkil topadi. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari bank hisobvaragʻidagi moliyaviy mablagʻlarini qonunchilikda belgilangan tartibda mustaqil tasarruf etadi. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining moliyaviy mablagʻlari olib qoʻyilishi mumkin emas. Fuqarolar yigʻinining kengashi moliyaviy mablagʻlardan foydalanish toʻgʻrisida har chorakda fuqarolar yigʻini oldida hisob beradi.

28. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga soliq solish
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga va davlat maqsadli jamgʻarmalariga nodavlat notijorat tashkilotlar uchun nazarda tutilgan tartibda soliqlar hamda boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlaydi.

29. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining hisobi va hisoboti
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari oʻz faoliyatining hisobini yuritadi hamda qonunchilikda belgilangan tartibda davlat statistika va soliq xizmati organlariga hisobot taqdim etadi.

30. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining va ular mansabdor shaxslarining murojaatlari koʻrib chiqilishining shartligi
Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining va ular mansabdor shaxslarining murojaatlari davlat organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar, ularning mansabdor shaxslari tomonidan oʻz vakolatlari doirasida qonunda belgilangan muddatda koʻrib chiqilishi shart.

31. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarini qayta tashkil etish va ularning faoliyatini tugatish
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarini qayta tashkil etish va ularning faoliyatini tugatish maʼmuriy-hududiy birliklar va mahalla birlashtirilganda, boʻlinganda, tugatilganda, chegaralari oʻzgartirilganda fuqarolar yigʻinining qaroriga koʻra qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

32. Nizolarni hal etish
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyati sohasidagi nizolar qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda hal etiladi.

33. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.