Davlat organlarida, davlat muassasalarida va davlat ishtirokidagi tashkilotlarda jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash sohasidagi ayrim normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida
(resolution, 2026-02-05)

“Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida” 2017-yil 11-sentabrdagi OʻRQ-445-son Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Davlat organlarida, davlat muassasalarida va davlat ishtirokidagi tashkilotlarda jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash tartibi toʻgʻrisidagi namunaviy nizom 1-ilovaga muvofiq; Davlat organlari, davlat muassasalari va davlat ishtirokidagi tashkilotlar hamda ularning mansabdor shaxslarining jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash faoliyatini baholash va toifalash toʻgʻrisidagi nizom 11-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Vazirliklar va idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, shaharlar va tumanlar hokimliklari, shuningdek davlat ishtirokidagi tashkilotlar bir oy muddatda: ushbu qaror bilan tasdiqlangan Namunaviy nizomga muvofiq jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomlarni ishlab chiqsinlar va tasdiqlasinlar; oʻzlarining normativ-huquqiy hujjatlarini ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq baʼzi qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosarlari zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Namunaviy nizom (keyingi oʻrinlarda Nizom deb ataladi) “Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga (keyingi oʻrinlarda Qonun deb ataladi) muvofiq davlat organlarida, davlat muassasalarida (keyingi oʻrinlarda davlat organlari deb ataladi) va davlat ishtirokidagi tashkilotlarda (keyingi oʻrinlarda davlat tashkilotlari deb ataladi) jismoniy va yuridik shaxslarning, shuningdek ularning mansabdor shaxslarining murojaatlari (keyingi oʻrinlarda murojaat deb ataladi) bilan ishlash tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomning amal qilishi: koʻrib chiqish tartibi maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi, fuqarolik protsessual, jinoyat-protsessual, jinoyat-ijroiya, iqtisodiy protsessual qonun hujjatlari va boshqa qonunlar bilan belgilangan murojaatlarga; davlat organlarining, tashkilotlarining, shuningdek ular tarkibiy boʻlinmalarining oʻzaro yozishmalariga nisbatan tatbiq etilmaydi. 3. Qonunga muvofiq ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: ariza — huquqlarni, erkinliklarni va qonuniy manfaatlarni amalga oshirishda yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi iltimos bayon etilgan murojaat; taklif — davlat va jamiyat faoliyatini takomillashtirishga doir tavsiyalarni oʻz ichiga olgan murojaat; shikoyat — buzilgan huquqlarni, erkinliklarni tiklash va qonuniy manfaatlarni himoya qilish toʻgʻrisidagi talab bayon etilgan murojaat; anonim murojaat — jismoniy shaxsning familiyasi (ismi, otasining ismi), uning yashash joyi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar yoki yuridik shaxsning toʻliq nomi, uning joylashgan yeri (pochta manzili) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatilmagan yoxud ular haqida yolgʻon maʼlumotlar koʻrsatilgan murojaat, shuningdek, uni identifikatsiya qilish imkoniyatini bermaydigan elektron murojaat yoxud imzo bilan tasdiqlanmagan yozma murojaat; murojaatning dublikati — aynan bir jismoniy yoki yuridik shaxsning murojaati nusxasi; takroriy murojaat — avvalgi murojaatlar boʻyicha qabul qilingan qaror yuzasidan shikoyat qilingan yoki boshqacha tarzda norozilik bildirilgan, shuningdek, agar takroriy murojaat kelib tushgan paytda koʻrib chiqishning qonun hujjatlarida belgilangan muddati tugagan boʻlsa, avvalgi murojaat oʻz vaqtida koʻrib chiqilmaganligi haqida xabar qilingan, aynan bir jismoniy yoki yuridik shaxsdan kelib tushgan murojaat; elektron murojaat — belgilangan tartibda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari vositasida berilgan, shu jumladan davlat organining, tashkilotning rasmiy veb-saytiga joylashtirilgan murojaat, real vaqt rejimida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda berilgan ogʻzaki murojaatlar bundan mustasno; ommaviy qabul — davlat organi rahbarining yoki bu borada vakolat berilgan mansabdor shaxsining jismoniy shaxslar va yuridik shaxslarning vakillari bilan ommaviy uchrashuvlarida murojaatlarni qabul qilishga doir harakati; video-konferens-aloqa — uzoqda joylashgan bir nechta abonentlarning real vaqt rejimida audio va videoaxborot almashish imkoniyati bilan axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda interaktiv hamkorlik qilishi; davlat ishtirokidagi tashkilot — ustav fondida davlat ulushi mavjud boʻlgan tijorat tashkiloti yoxud toʻliq yoki qisman davlat organi tomonidan tashkil etilgan yoki taʼsis etilgan notijorat tashkiloti. sayyor qabul — davlat organlari va davlat tashkilotlari rahbarlarining tasdiqlangan jadval asosida joylarga chiqqan holda jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini qabul qilishi bilan bogʻliq tashkiliy va boshqa chora-tadbirlar majmui. 4. Murojaatlar ogʻzaki, yozma yoxud elektron shaklda ariza, taklif va shikoyat shaklida berilishi mumkin. Murojaatlar, ularning shakli va turidan qatʼi nazar, bir xil ahamiyatga ega. Davlat organlarining, tashkilotlarining “ishonch telefoni”ga kelib tushgan murojaatlar ogʻzaki murojaat sifatida mazkur Nizomda belgilangan tartibda qayd etiladi, roʻyxatga olinadi va koʻrib chiqiladi. Davlat organining, tashkilotining rasmiy veb-sayti orqali yoki davlat organining, tashkilotining rasmiy elektron pochta manziliga kelib tushgan murojaatlar elektron murojaatlar tarzida qayd etiladi va ushbu Nizomda belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Virtual qabulxonasi, Internet tarmogʻidagi Oʻzbekiston Respublikasi Hukumat portali (keyingi oʻrinlarda Hukumat portali deb ataladi) orqali kelib tushgan murojaatlar elektron murojaatlar tarzida qayd etiladi va Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 3-iyundagi 188-son qarori bilan tasdiqlangan Internet tarmogʻida Oʻzbekiston Respublikasining Hukumat portali toʻgʻrisida nizom talablari hisobga olingan holda ushbu Nizomda belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi. Ommaviy axborot vositalari tahririyatlaridan kelib tushgan murojaatlar Qonunda xamda ushbu Nizomda nazarda tutilgan tartibda va muddatlarda koʻrib chiqiladi. Murojaatlar davlat tilida va boshqa tillarda berilishi mumkin. 5. Qonunga koʻra, jismoniy va yuridik shaxslarga davlat organlariga, tashkilotlarga va ularning mansabdor shaxslariga yakka tartibda yoki jamoa boʻlib murojaat etish huquqi kafolatlanadi. Murojaat etish huquqi ixtiyoriy amalga oshiriladi. Hech kim biron-bir murojaatni himoya qilishga yoxud unga qarshi qaratilgan harakatlarda ishtirok etishga majbur qilinishi mumkin emas. Murojaat etish huquqining amalga oshirilishi boshqa jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlarini, erkinliklarini hamda qonuniy manfaatlarini, shuningdek, jamiyat va davlat manfaatlarini buzmasligi kerak. Qonunga muvofiq, xorijiy davlatlarning jismoniy va yuridik shaxslari, fuqaroligi boʻlmagan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi davlat organlariga, tashkilotlariga va ularning mansabdor shaxslariga ushbu Qonunga muvofiq murojaat etish huquqiga ega. 6. Murojaat etish huquqidan foydalanilayotganda jismoniy shaxsning jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, eʼtiqodi, shaxsiy va ijtimoiy mavqeyiga, shuningdek, yuridik shaxslarning mulk shakli, joylashgan yeri (pochta manzili), tashkiliy-huquqiy shakllariga va boshqa holatlariga qarab kamsitishga yoʻl qoʻyilmaydi. 7. Davlat organlari, tashkilotlar va ularning mansabdor shaxslari murojaatlarni koʻrib chiqishda Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi hamda qonunlari talablariga rioya etishi, ularning toʻliq, xolisona va oʻz vaqtida koʻrib chiqilishi uchun choralar koʻrishi, jismoniy va yuridik shaxslarning buzilgan huquqlari, erkinliklari tiklanishini hamda qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlash boʻyicha oʻz vakolatlari doirasida choralar koʻrishi shart. 8. Murojaatlar davlat organlari, tashkilotlar va ularning mansabdor shaxslari tomonidan qabul qilinishi va koʻrib chiqilishi shart, ushbu Nizomning 6-bobida nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno. Ota-ona qarovisiz qolgan bolalarning davlat organlariga bevosita qilgan murojaatlarini toʻliq koʻrib chiqish kafolatlanadi va bola toʻliq muomala layoqatiga ega emasligi sabablari bilan bunday murojatlari koʻrib chiqilmasligiga yoʻl qoʻyilmaydi. 9. Murojaatlarni koʻrib chiqishda jismoniy shaxslarning shaxsiy hayoti, yuridik shaxslarning faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ularning roziligisiz, shuningdek, davlat sirini yoxud qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarning va, agar bu jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini kamsitadigan boʻlsa, boshqa axborotning davlat organlari, tashkilotlar xodimlari va ular mansabdor shaxslari tomonidan oshkor etilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Jismoniy va yuridik shaxs toʻgʻrisidagi, murojaatga taalluqli boʻlmagan maʼlumotlarni aniqlashga yoʻl qoʻyilmaydi. Jismoniy shaxsning iltimosiga koʻra uning shaxsiga doir biron-bir maʼlumot oshkor etilmasligi kerak. 10. Jismoniy shaxsni, uning vakilini, ularning oila aʼzolarini, yuridik shaxsni, uning vakilini va yuridik shaxs vakilining oila aʼzolarini ular oʻz huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini roʻyobga chiqarish yoki himoya qilish maqsadida davlat organlariga, tashkilotlarga va ularning mansabdor shaxslariga murojaat etganligi, shuningdek, murojaatlarda oʻz fikrini bildirganligi va tanqid qilganligi munosabati bilan taʼqib etish man etiladi. 11. Murojaatlar ularda qoʻyilgan masalalarni hal etish oʻz vakolati doirasiga kiradigan davlat organiga, tashkilotga yoki ularning mansabdor shaxsiga bevosita yoxud boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga beriladi. Jismoniy va yuridik shaxslar murojaatni mustaqil ravishda berishga, shuningdek, bu boradagi vakolatni oʻz vakiliga berishga yoxud murojaatni pochta aloqasi vositalari orqali yoki elektron shaklda yuborishga haqli. Voyaga yetmaganlar, muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan shaxslarning manfaatlarini koʻzlab murojaatlar ularning qonuniy vakillari tomonidan qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda berilishi mumkin. 12. Jismoniy shaxsning murojaatida jismoniy shaxsning familiyasi (ismi, otasining ismi), uning yashash joyi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan boʻlishi kerak. Yuridik shaxsning murojaatida yuridik shaxsning toʻliq nomi, uning joylashgan yeri (pochta manzili) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan boʻlishi kerak. Jismoniy va yuridik shaxsning murojaatida davlat organining, tashkilotning aniq nomi, murojaat yuborilayotgan mansabdor shaxsning lavozimi va (yoki) familiyasi (ismi, otasining ismi) koʻrsatilgan, shuningdek, murojaatning mohiyati bayon etilgan boʻlishi kerak. Murojaatlarda murojaat etuvchilarning elektron pochta manzili, aloqa telefonlari va fakslari raqamlari koʻrsatilishi mumkin. Murojaat etuvchilarning vakillari orqali berilgan murojaatlarga ularning vakolatlarini tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilinishi kerak. 13. Murojaatga u boʻyicha ilgari qabul qilingan mavjud qarorlar yoki ularning nusxalari, shuningdek, uni koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan boshqa hujjatlar ilova qilinishi mumkin, mazkur hujjatlar qaytarilmaydi, murojaat etuvchi ularni qaytarish haqida yozma ariza bergan holatlar bundan mustasno. Koʻrsatib oʻtilgan hujjatlar murojaat taalluqliligi boʻyicha boshqa davlat organiga, tashkilotga yoki ularning mansabdor shaxsiga yuborilganda murojaatga ilova qilinishi kerak. 14. Murojaat pochta aloqa vositasi orqali konvertda kelib tushganda konvertda murojaat va unga ilovalar mavjudligi tekshiriladi. Konvertda murojaat mavjud boʻlmasa yoki u shikastlangan boʻlsa, shuningdek, murojaatda koʻrsatilgan ilovalar mavjud boʻlmasa, dalolatnoma tuzilib, uning bir nusxasi murojaat etuvchiga konvertda koʻrsatilgan manzil boʻyicha yuboriladi. Kelib tushgan murojaatlar konvertlari murojaat etuvchining manzilini, murojaatning joʻnatilgan va olingan vaqtini aniqlash uchun saqlab qolinishi mumkin. 15. Yozma murojaat murojaat etuvchi jismoniy shaxsning imzosi yoki murojaat etuvchi yuridik shaxs vakolatli shaxsining imzosi bilan tasdiqlangan boʻlishi lozim. Jismoniy shaxsning yozma murojaatini murojaat etuvchining imzosi bilan tasdiqlash imkoni boʻlmagan taqdirda, bu murojaat uni yozib bergan shaxsning imzosi bilan tasdiqlanib, uning familiyasi (ismi, otasining ismi) ham qoʻshimcha ravishda yozib qoʻyilishi kerak. 16. Murojaatlarni berish muddatlari, qoida tariqasida, belgilanmaydi. Ayrim hollarda, agar davlat organining, tashkilotning yoki ular mansabdor shaxslarining murojaatni koʻrib chiqish boʻyicha imkoniyatlariga, jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini oʻz vaqtida amalga oshirish va himoya qilishni taʼminlash zaruratiga bogʻliq boʻlsa, shuningdek, qonunlarda nazarda tutilgan boshqa asoslarga koʻra murojaatni berish muddati belgilanishi mumkin. Boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga ariza yoki shikoyat jismoniy yoki yuridik shaxsga uning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini buzuvchi harakat (harakatsizlik) sodir etilganligi yoxud qaror qabul qilinganligi maʼlum boʻlgan paytdan eʼtiboran uzogʻi bilan bir yildan kechiktirmay beriladi. Ariza yoki shikoyat berishning uzrli sababga koʻra oʻtkazib yuborilgan muddati arizani yoki shikoyatni koʻrib chiquvchi davlat organi, tashkilot yoki ularning vakolat berilgan mansabdor shaxsi tomonidan tiklanadi. 17. Jismoniy va yuridik shaxslar oʻz murojaatini u koʻrib chiqilguniga qadar va koʻrib chiqilayotgan paytda murojaat boʻyicha qaror qabul qilinguniga qadar yozma yoki elektron shaklda ariza berish yoʻli bilan chaqirib olish huquqiga ega. Bunday ariza tushgan taqdirda murojaatni koʻrib chiqish toʻxtatiladi va uch kun mobaynida murojaat davlat organining xati bilan murojaat qiluvchiga qaytariladi. Murojaatni chaqirib olish toʻgʻrisidagi ariza davlat organlari, tashkilotlari tomonidan qonun buzilishlarini aniqlash va bartaraf etish yuzasidan chora-tadbirlar koʻrilishini istisno etmaydi. 18. Davlat organlarida, tashkilotlarida jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq sxemaga binoan amalga oshiriladi. 19. Tushgan murojaatlarni qabul qilish, roʻyxatga olish va koʻrib chiqish uchun yuborish, shuningdek murojaatlarning hisobini yuritish va koʻrib chiqilishini nazorat qilish maqsadida davlat organida, tashkilotida belgilangan umumiy shtatdagi xodimlar soni doirasida murojaatlar bilan ishlash boʻyicha alohida boʻlinma (keyingi oʻrinlarda murojaatlar bilan ishlash boʻlinmasi deb ataladi) tashkil etiladi. Murojaatlar bilan ishlash boʻlinmasi davlat organlariga tushgan murojaatlar hajmidan, xodimlar soni va ish hajmidan kelib chiqqan holda alohida boʻlim, boʻlinma yoki guruh shaklida tashkil etilishi mumkin. Murojaatlar bilan ishlash boʻlinmasi murojaatlarning koʻrib chiqilishini nazorat qilish masalalarida bevosita davlat organi, tashkiloti rahbariga boʻysunadi. 20. Murojaatlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinma: tarkibiy boʻlinmalar tomonidan murojaatlar koʻrib chiqilishini doimiy nazorat qiladi va uning monitoringini olib boradi, ularning oʻz vaqtida va zarur tarzda koʻrib chiqilishini taʼminlash chora-tadbirlarini koʻradi; murojaatlarni koʻrib chiqish muddatlari va tartibi tarkibiy boʻlinmalar tomonidan buzilishi toʻgʻrisida davlat organi, tashkiloti rahbarini darhol xabardor qiladi; monitoring natijalari boʻyicha har oyda davlat organi, tashkiloti rahbariga murojaatlar koʻrib chiqilishining holati toʻgʻrisidagi axborotni, zaruriyat boʻlganda, mavjud kamchiliklarni bartaraf etish, murojaatlar toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilishiga yoʻl qoʻygan davlat organi, tashkiloti xodimlariga nisbatan javobgarlik choralarini koʻrish yuzasidan tegishli takliflar bilan birgalikda taqdim etadi. 21. Murojaatlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinmaning xodimlariga quyidagi qoʻshimcha talablar qoʻyiladi: oʻrta maxsus yoki oliy maʼlumotga ega boʻlish, shu jumladan, boʻlinma rahbari oliy maʼlumotga ega boʻlishi; kamida uch yillik ish staji boʻlishi; ularning xodimi boʻlgan davlat organi, tashkiloti boʻlinmalarining faoliyati, funksiyalariga oid majburiyatlari toʻgʻrisida xabardor boʻlish; yuksak maʼnaviy-axloqiy fazilatlarga ega boʻlish; kirishimlilik; zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarni qoʻllashni bilish. Boʻlinma xodimlari murojaatlar bilan ishlash boʻyicha oʻz faoliyatini amalga oshirishda iltifotli, qatʼiyatli, eʼtiborli boʻlishi kerak, murojaat qiluvchilarga nisbatan xushmuomalali, vazmin va eʼtiborli, shaxsning shaʼnini kamsitmasligi, unga nisbatan mehribon boʻlishi shart. Murojaatlar bilan ishlash boʻlinmasi xodimlari oʻz xizmat vazifalarini bajarish vaqtida tashqi koʻrinishi boʻyicha jismoniy va yuridik shaxslarning davlat organlariga, tashkilotlariga nisbatan hurmat bilan munosabatda boʻlishiga koʻmaklashishi, umumiy qabul qilingan ish tartibiga rioya etishi vazmin va intizomli boʻlishi kerak. 22. Davlat organlari, tashkilotlar murojaatlar bilan ish olib boruvchi oʻz xodimlarini oʻqitadi va uch yilda kamida bir marta ularning malakasini oshiradi. 23. Davlat organlari, tashkilotlari ushbu Nizomning talablariga koʻra, murojaatlar bilan ishlashda elektron hujjat aylanishi tizimini joriy etishi mumkin. Davlat organlarida, tashkilotlarida murojaatlar bilan ishlash: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Virtual qabulxonasi va Hukumat portali orqali kelib tushgan murojaatlar elektron shaklda; Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahri, tuman va shaharlardagi (tumanga boʻysunuvchi shaharlardan tashqari) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Xalq qabulxonasi orqali kelib tushgan murojaatlar yozma va yoki elektron shaklda olib boriladi. 231. Kelib tushish manbaidan qatʼi nazar, barcha murojaatlar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Virtual qabulxonasi axborot tizimi orqali roʻyxatdan oʻtkazilishi hamda ularni koʻrib chiqish natijalari, shu jumladan, shaxsiy, sayyor va ommaviy qabullar oʻtkazish natijalari mazkur tizimga kiritib borilishi shart. Bunda murojaatlar boʻyicha javob xatlari imzolangan kunning oʻzida ushbu tizimga kiritilishi lozim. 24. Aholi bilan toʻgʻridan-toʻgʻri muloqotni tashkil etish, murojaatlarning koʻrib chiqilishi ustidan tizimli monitoring va nazoratni amalga oshirish, shuningdek, murojaatlar bilan ishlashda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish maqsadida davlat organlari, tashkilotlar va ularning mansabdor shaxslari oʻz virtual qabulxonalarini tashkil etishi mumkin. Virtual qabulxonalar qaysi davlat organi, tashkilot yoki ularning qaysi mansabdor shaxslari tomonidan tuzilgan boʻlsa oʻsha davlat organi, tashkilot yoki ularning mansabdor shaxslari nomidan faoliyat koʻrsatadi. 25. Jismoniy va yuridik shaxsning murojaatida koʻrsatilgan masalani har tomonlama va oʻz vaqtida hal qilish maqsadida, murojaatda koʻrsatilgan masalani koʻrib chiqish (hal qilish) bir nechta davlat organlari va tashkilotlarining vakolatiga kirsa, murojaatni koʻrib chiquvchi davlat organi va tashkiloti boshqa davlat organlari va tashkilotlariga jismoniy va yuridik shaxsning murojaatini kollegial eshitishni oʻtkazish uchun murojaat qilishga haqli. 26. Yozma va elektron (agar davlat organlari, tashkilotlari va mahalliy ijro etuvchi organlarda jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlashda elektron hujjat aylanish dasturi joriy etilmagan boʻlsa, qogʻozga bosib chiqarilgan) murojaatlar murojaatlarni roʻyxatga olish jurnaliga tegishli yozuvlarni kiritish, ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha hisobga olish kartochkasini toʻldirish va murojaatning birinchi sahifasi quyi oʻng qismida roʻyxatga olish shtampini qoʻyish yoʻli bilan murojaatlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinmada roʻyxatga olinadi. Murojaatlar yozma yoki elektron tarzda roʻyxatga olinishi mumkin. Murojaatlarni roʻyxatga olish jurnalida murojaatning tartib raqami, murojaat qilgan jismoniy shaxsning familiyasi (ismi va otasining ismi), uning yashash joyi, yuridik shaxsning nomi, uning joylashgan joyi, murojaatning qisqacha mazmuni, murojaat qabul qilingan sana, dublikat yoki murojaatlarning takroriyligi, nazoratga olinganligi toʻgʻrisidagi belgi, ijrochi etib belgilangan davlat organi, tashkiloti tarkibiy boʻlinmasining nomi, sana koʻrsatilgan holda ijro etish toʻgʻrisidagi belgi koʻrsatiladi. Qayd etish shtampida davlat organining, tashkilotining rasmiy nomi (umumqabul qilingan qisqartirilgan nom yoki qisqartma koʻrsatilishi mumkin), murojaatning kelib tushgan sanasi va qayd raqami koʻrsatiladi. Murojaatlarning tartib raqamlari har yil boshidan yangidan hisoblanadi. 27. Jismoniy shaxslar va yuridik shaxslarning vakillari davlat organiga, tashkilotiga ogʻzaki murojaat etishganda ular tomonidan taqdim qilingan yozma murojaatlar hamda boshqa materiallar qabul qilinishi va ushbu Nizomning 26-bandiga muvofiq toʻldirilgan hisobga olish kartochkasiga ilova qilinishi kerak. Roʻyxatga olingan murojaatlar kelib tushgan paytidan boshlab bir ish kunidan kechikmay davlat organi, tashkiloti rahbariga, uning oʻrinbosariga yoki tarkibiy boʻlinma rahbariga kiritiladi, u masʼul tarkibiy boʻlinmani (xodimni) belgilagan holda murojaatni koʻrib chiqish boʻyicha rezolyutsiyani (topshiriqnoma) qoʻyadi. Rezolyutsiya (topshiriqnoma) qoʻyilgan paytdan boshlab bir ish kuni mobaynida murojaatlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinma murojaatni ijro etuvchi sifatida belgilangan tarkibiy boʻlinmaga (xodimga) imzo qoʻydirgan holda beradi. Bunda ijrochi etib belgilangan tarkibiy boʻlinma (xodim)tomonidan ijro etish toʻgʻrisidagi belgi qoʻyiladi. 28. Davlat organiga, tashkilotga kelib tushgan murojaatlar davlat organining, tashkilotning ish yurituviga qabul qilinishi, boʻysunish tartibida davlat organining, tashkilotining quyi boʻlinmasiga (tashkilotga) (keyingi oʻrinlarda quyi organ deb ataladi) yuborilishi yoki tegishliligi boʻyicha boshqa davlat organiga, tashkilotga yuborilishi mumkin. 29. Quyi organ tomonidan koʻrib chiqilishi kerak boʻlgan murojaatlar unga kelib tushgan kunidan boshlab besh kun muddatdan kechiktirmay xat bilan yoki davlat organining, tashkilotining rahbari yoki tarkibiy boʻlinmaning rahbari tomonidan imzolangan topshiriq bilan birga yuborilishi, bu haqda murojaat qiluvchiga yozma yoxud elektron shaklda xabar berilishi kerak. 30. Agar murojaatda bir nechta tarkibiy boʻlinmaga tegishli masalalar mavjud boʻlsa, ularning barchasi murojaatni koʻrib chiqish boʻyicha ijro etuvchilar etib belgilanadi. Ijro etuvchilar orasida birinchi boʻlib koʻrsatilgan tarkibiy boʻlinma boshqa tarkibiy boʻlinmalar bilan birgalikda murojaat koʻrib chiqilishini taʼminlaydi. 31. Murojaatni toʻliq, xolisona va oʻz vaqtida koʻrib chiqish uchun qoʻshimcha maʼlumotlar, maʼlumotnomalar va materiallarga zarurat paydo boʻlgan taqdirda, mazkur murojaatni koʻrib chiqayotgan davlat organi, tashkilot yoki ularning mansabdor shaxslari murojaat etuvchidan, shuningdek, oʻz vakolatlari doirasida boshqa davlat organlaridan, boshqa tashkilotlardan va mansabdor shaxslardan qoʻshimcha axborotni soʻrab olishi mumkin. Agar axborot davlat sirini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan boʻlmasa, jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlariga, jamiyat va davlat manfaatlariga zarar yetkazmasa, davlat organlari, tashkilotlar va ularning mansabdor shaxslari oʻzlaridan soʻralayotgan axborotni oʻn kun ichida taqdim etishi shart. 32. Agar murojaatni koʻrib chiqish jarayonida murojaatning dublikati kelib tushsa, ushbu murojaat avval tushgan murojaat bilan birgalikda koʻrib chiqiladi hamda natijasi boʻyicha yagona javob beriladi. Agar murojaatning dublikati murojaat koʻrib chiqilganidan va javob yuborilganidan keyin kelib tushsa, bu haqda davlat organi, tashkilot yoki ularning mansabdor shaxslari murojaat etuvchini yozma tartibda xabardor qiladi. 33. Agar murojaatda oʻrtaga qoʻyilgan masalalar xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatiga daxldor boʻlsa, ularning vakillari murojaatni koʻrib chiqishda ishtirok etish uchun davlat organlari, tashkilotlari tomonidan oʻz vakolatlari doirasida jalb etiladi. Zarur hollarda murojaatlarni koʻrib chiqish uchun davlat organi, tashkiloti tomonidan tegishli mutaxassislar jalb etilishi mumkin. 34. Qoʻyilgan masalalarni hal etish oʻzining vakolati doirasiga kirmaydigan davlat organiga, tashkilotiga kelib tushgan murojaatlar besh kun muddatdan kechiktirmay davlat organining, tashkilotining rahbari yoki tarkibiy boʻlinmaning rahbari tomonidan imzolangan xat bilan tegishli organlarga yuboriladi, bu haqda murojaat qiluvchiga yozma yoxud elektron shaklda xabar qilinadi. Murojaatni koʻrib chiqish uchun asossiz ravishda boshqa davlat organlariga, tashkilotlariga oʻtkazish yoxud qarorlari yoki harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilinayotgan organlarga yoki mansabdor shaxslarga yuborish taqiqlanadi. Agar murojaatlarda ularni tegishli organlarga yuborish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar mavjud boʻlmasa, u holda ular besh kun muddatdan kechiktirmay asoslantirilgan tushuntirish bilan murojaat qiluvchilarga qaytariladi. 35. Murojaatni koʻrib chiqayotgan davlat organi, tashkiloti yoki ularning mansabdor shaxslari oʻz tashabbusiga koʻra yoxud murojaat etuvchining iltimosiga koʻra uni eshitishni tashkil etishi mumkin. Davlat organi, tashkiloti yoki ularning mansabdor shaxslari murojaat etuvchiga murojaatda koʻtarilgan masalalar boʻyicha oʻz fikrini bildirish va murojaat boʻyicha qoʻshimcha axborot taqdim etish imkoniyatini beradi. Zarur hollarda murojaat etuvchini eshitishga ekspertlarni, mutaxassislarni va manfaatdor tashkilotlarning vakillarini jalb etish mumkin. 36. Agar murojaatda joyning oʻzida oʻrganishni talab etuvchi holat bayon qilingan boʻlsa, shuningdek, boshqa zarur hollarda murojaatni koʻrib chiquvchi davlat organi, tashkiloti murojaatni joyning oʻzida koʻrib chiqishni taʼminlashi mumkin. Murojaatni joyning oʻzida koʻrib chiqish davlat organi, tashkiloti rahbarining topshirigʻi yoki uning roziligi bilan amalga oshiriladi. 37. Murojaatni murojaat qilgan yoki boshqa shaxsning ishtirokisiz koʻrib chiqishning imkoniyati boʻlmaganda, ular davlat organi, tashkilotining mansabdor shaxsi tomonidan chaqirilishi mumkin. Chaqirilgan murojaat qiluvchi kelmagan taqdirda davlat organi, tashkilotining mansabdor shaxsi murojaatni uning ishtirokisiz koʻrib chiqish mumkin emasligi toʻgʻrisida javob yuboradi. 38. Murojaatlar bilan ishlash muddatlari ular davlat organiga, tashkilotiga kelib tushgan kundan boshlab hisoblanadi. Agar tegishli muddatning oxirgi kuni dam olish va bayram kunlariga toʻgʻri kelsa, navbatdagi ish kuni muddat tugaydigan kun hisoblanadi. Elektron murojaatlar ish vaqti tamom boʻlgandan keyin tushgan taqdirda navbatdagi ish kunida roʻyxatga olinadi. Murojaatni roʻyxatdan oʻtkazishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. Davlat organi, tashkilotining rahbariga yoki bunga vakolat berilgan boshqa mansabdor shaxsiga ommaviy qabullar vaqtida tushgan va joyida hal etilgan ogʻzaki murojaatlarni roʻyxatdan oʻtkazish talab qilinmaydi. Bunda jismoniy shaxsning yoki yuridik shaxs vakilining familiyasi (ismi, otasining ismi), uning yashash joyi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, murojaatning qisqacha mazmuni, shuningdek, uni koʻrib chiqish natijasi ommaviy qabul bayonnomasida koʻrsatiladi. 39. Ariza yoki shikoyat masalani mazmuni boʻyicha hal etishi shart boʻlgan davlat organiga, tashkilotiga yoki ularning mansabdor shaxslariga kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn besh kun mobaynida, qoʻshimcha oʻrganish va (yoki) tekshirish, qoʻshimcha hujjatlarni soʻrab olish talab etilganda esa bir oygacha boʻlgan muddatda koʻrib chiqiladi. Ariza va shikoyatlarni koʻrib chiqish uchun tekshirish oʻtkazish, qoʻshimcha materiallarni soʻrab olish yoxud boshqa chora-tadbirlar koʻrish zarur boʻlgan hollarda, ularni koʻrib chiqish muddatlari tegishli davlat organi, tashkiloti rahbari tomonidan, istisno tariqasida, koʻpi bilan bir oyga uzaytirilishi mumkin, bu haqda murojaat etuvchiga xabar qilinadi. 40. Taklif davlat organiga, tashkilotiga kelib tushgan kundan eʼtiboran bir oygacha boʻlgan muddatda koʻrib chiqiladi, qoʻshimcha oʻrganishni talab etadigan takliflar bundan mustasno, bu haqda taklifni kiritgan jismoniy yoki yuridik shaxsga oʻn kun muddatda yozma shaklda xabar qilinadi. 41. Ayrim hollarda davlat organi, tashkilotining rahbari yoki uning oʻrinbosari murojaatlarni koʻrib chiqish muddatlarini qisqartirishlari mumkin. 42. Murojaatlarni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha davlat organi, tashkiloti tomonidan tegishli qaror qabul qilinadi, bu haqda darhol yozma yoxud elektron shaklda murojaat qiluvchiga xabar beriladi. Murojaatni qoniqtirmaslik toʻgʻrisidagi qarorni: respublika ahamiyatiga molik tashkilotda, davlat organida — rahbar, uning oʻrinbosarlari, tarkibiy boʻlinmalar rahbarlari; viloyat ahamiyatiga molik tashkilotda, davlat organida — rahbar, uning oʻrinbosarlari; tuman va shahar ahamiyatiga molik tashkilotda, davlat organida — rahbar qabul qiladi. Murojaatga javob xatida murojaatda koʻrsatilgan har bir masala boʻyicha vajlarni rad etuvchi yoki tasdiqlovchi aniq asoslar (zaruriyatga qarab qonun hujjatlari normalariga havolalar qilingan holda) boʻlishi kerak. 43. Murojaatga javob xati davlat organi, tashkiloti yoki uning tarkibiy boʻlinmasi rahbari tomonidan imzolanadi. Murojaatlarga javob xati, mumkin qadar, murojaat etilgan tilda bayon qilinadi. 44. Jismoniy yoki yuridik shaxslar jamoa boʻlib murojaat qilgan taqdirda, ularning murojaatlari Qonun talablari va mazkur Nizomga muvofiq koʻrib chiqiladi. Bunda murojaatga javob murojaat qilganlarning roʻyxatida birinchi boʻlib koʻrsatilgan shaxsga yoki, ularning talabiga koʻra, boshqa shaxsga yuboriladi. 45. Jismoniy yoki yuridik shaxsning iltimosiga koʻra murojaatni koʻrib chiqqan davlat organi, tashkiloti va ularning mansabdor shaxslari murojaatga javobni uning mazmunini oʻzgartirmasdan tushuntirishi, shuningdek yoʻl qoʻyilgan xatolar va arifmetik xatolarni oʻz tashabbusiga koʻra yoki murojaat qiluvchining iltimosiga koʻra, murojaatga javobning mazmuniga daxl qilmagan holda tuzatishi shart. Murojaat qiluvchining murojaatga javobni tushuntirish va uni tuzatish toʻgʻrisidagi iltimosi u kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida koʻrib chiqiladi. 46. Murojaat, unda koʻtarilgan barcha masalalar Qonun talablariga muvofiq koʻrib chiqilgan va murojaat qiluvchiga tegishli javob yuborilgan taqdirda koʻrib chiqilgan hisoblanadi. Murojaat qiluvchiga javob yuborilgan kun murojaatni koʻrib chiqish tugallangan kun hisoblanadi, bu haqda murojaatlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinma murojaatlarni roʻyxatga olish jurnaliga va hisobga olish kartochkasiga belgi qoʻyadi. 47. Yuqori davlat organining nazoratida turgan murojaatlar boʻyicha murojaatni koʻrib chiqqan davlat organi murojaat qiluvchiga yuborilgan javob xatining nusxasini ilova qilgan holda murojaatni koʻrib chiqish natijalari toʻgʻrisida yuqori davlat organiga yozma shaklda xabar beradi. 48. Koʻrib chiqilgan murojaatlarni va ular bilan bogʻliq materiallarni saqlash murojaatlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinmada belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 49. Quyidagi murojaatlar koʻrib chiqilmaydi: anonim murojaatlar; jismoniy va yuridik shaxslarning vakillari orqali berilgan murojaatlar, ularning vakolatini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud boʻlmagan taqdirda; Qonunda belgilangan boshqa talablarga muvofiq boʻlmagan murojaatlar. 50. Murojaatni anonim deb eʼtirof etish murojaatlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinma yoki tarkibiy boʻlinma rahbari tomonidan amalga oshiriladi. Murojaat anonim deb eʼtirof etilganda bu haqda xulosa tuziladi. Xulosada murojaatni anonim deb eʼtirof etish uchun asoslar koʻrsatiladi. Murojaatni anonim deb eʼtirof etish toʻgʻrisidagi xulosa murojaatlar bilan ishlovchi boʻlinma rahbari yoki tarkibiy boʻlinma rahbari tomonidan tasdiqlanadi. Davlat organlarining, tashkilotlarining ishonch telefonlari, “tezkor aloqa”ga tushgan murojaatlar Qonunda nazarda tutilgan tartibda anonim deb eʼtirof etilishi mumkin. Anonim deb eʼtirof etilgan murojaatlar xulosa tasdiqlangan paytdan boshlab nazoratdan yoki ijrodan olinadi va koʻrib chiqilmaydi. 51. Jismoniy va yuridik shaxslarning vakillari orqali berilgan murojaatlar kelib tushganda, murojaatlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinma yoki tarkibiy boʻlinma ularning vakolatlarini tasdiqlaydigan hujjatlar mavjudligini tekshiradi. Agar murojaatda jismoniy va yuridik shaxs vakilining vakolatlarini tasdiqlaydigan hujjatlar mavjud boʻlmasa, bu haqda murojaatlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinmaning rahbari yoki tarkibiy boʻlinma rahbari tomonidan tasdiqlanadigan xulosa tuziladi. Jismoniy va yuridik shaxs vakilining vakolatlarini tasdiqlaydigan hujjatlar mavjud emasligi toʻgʻrisidagi xulosa tasdiqlangan paytdan boshlab ushbu murojaat koʻrib chiqilmaydi, bu haqda murojaat qiluvchi yozma ravishda xabardor qilinadi. 52. Murojaatlar koʻrmay qoldirilganda tegishli xulosa tuziladi, u davlat organining, tashkilotining rahbari yoki ularning vakolat berilgan mansabdor shaxsi tomonidan tasdiqlanadi. Jismoniy va yuridik shaxs vakilining vakolatini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud emasligi sababli murojaatlar koʻrmay qoldirilganligi toʻgʻrisida murojaat qiluvchi tegishli tartibda xabardor qilinadi. 53. Murojaatlarni koʻrib chiqish quyidagi hollarda tugatiladi: agar takroriy murojaatlarda yangi vajlar yoki yangidan ochilgan holatlar keltirilmagan boʻlsa, ilgarigi murojaat materiallarida esa tekshiruvlarning toʻla-toʻkis materiallari mavjud boʻlsa va murojaat qiluvchiga belgilangan tartibda javoblar berilgan boʻlsa; agar murojaat qiluvchi oʻz murojaatini belgilangan tartibda chaqirib olgan boʻlsa yoki uni koʻrib chiqishni tugatish toʻgʻrisida iltimos qilgan boʻlsa; yashash joyi, turgan joyi (pochta manzili), elektron pochta manzili yoki boshqa rekvizitlari oʻzgarganligi toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qilmaganligi tufayli chaqirishning imkoni yoʻqligi sababli murojaatni murojaat qiluvchining ishtirokisiz koʻrib chiqish imkoniyati boʻlmaganda; murojaatni murojaat qiluvchining ishtirokisiz koʻrib chiqish imkoniyati mavjud emasligi sababli, davlat organi, tashkilot yoki ularning mansabdor shaxsi tomonidan chaqirilgan murojaat qiluvchi kelmay qolgan taqdirda; agar murojaat qiluvchi jismoniy shaxs vafot etganidan soʻng murojaatni koʻrib chiqish huquqiy vorislikka yoʻl qoʻymasa. 54. Murojaatni koʻrib chiqishni tugatish toʻgʻrisidagi qarorni davlat organining, tashkilotining rahbari yoki ularning vakolat berilgan mansabdor shaxsi qabul qiladi. Takroriy murojaatni koʻrib chiqish ushbu Nizomning 53-band ikkinchi xatboshisiga muvofiq tugatilganda, murojaat qiluvchi takroriy murojaatning asossizligi va ushbu masala yuzasidan u bilan yozishmalar tugatilishi toʻgʻrisida yozma ravishda xabardor qilinadi. Yozishmalar olib borish tugatilgan murojaat qiluvchidan takroriy murojaat kelib tushgan taqdirda, bunday murojaatni koʻrib chiqish murojaat qiluvchini bu haqda xabardor qilmasdan tugatiladi. Murojaatni koʻrib chiqish uni chaqirib olish toʻgʻrisidagi ariza boʻyicha tugatilganda murojaat murojaat qiluvchiga davlat organining, tashkilotning yoki ular mansabdor shaxsining xati bilan birga uch kun ichida qaytariladi. Murojaatni chaqirib olish toʻgʻrisidagi ariza qonun buzilishlarini aniqlash va bartaraf etish yuzasidan chora-tadbirlar koʻrilishini istisno etmaydi. Murojaat qiluvchi chaqirilgan jismoniy shaxsning yoki yuridik shaxs vakilining kelmay qolganligi sababli murojaatni koʻrib chiqishni tugatish toʻgʻrisida tegishli tartibda xabardor qilinadi 55. Davlat organlarida, tashkilotlarida, shuningdek, ularning mansabdor shaxslari tomonidan jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini qabul qilish tashkil etiladi. Davlat organlarining rahbarlari yoki bu borada vakolat berilgan boshqa mansabdor shaxslari tomonidan har chorakda kamida uch marta jismoniy shaxslarning va yuridik shaxslar vakillarining sayyor qabullari, shuningdek, ommaviy qabullar tashkil etiladi. Sayyor va ommaviy qabullar, qoida tariqasida, tahlil natijalariga koʻra murojaatlar soni oshgan hududlarda oʻtkaziladi. 551. Barcha darajadagi davlat organlari va tashkilotlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlarining jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini joylarda sayyor qabul qilish boʻyicha jadvallari (yillik yoki yarim yillik) ishlab chiqilib, mos ravishda yuqori turuvchi davlat organlari va tashkilotlari rahbarlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari tomonidan tasdiqlanadi. 56. Davlat organlari, tashkilotlari rahbarlari tomonidan jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini shaxsiy, sayyor va ommaviy qabul qilish belgilangan kun va soatlarda, qabul qilish jadvaliga muvofiq oʻtkaziladi. Shaxsiy, sayyor va ommaviy qabul qilish jadvali va uni oʻtkazish vaqti, joyi hamda qabulga oldindan yozilish toʻgʻrisidagi axborot, qabul qilish tartibi ularni davlat organlari, tashkilotlarining rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilish, shuningdek, ularning maʼmuriy binosida hamma kirishi mumkin boʻlgan joylardagi stendlarga yoki boshqa texnik vositalarga joylashtirish orqali manfaatdor shaxslar eʼtiboriga yetkaziladi. Sayyor va ommaviy qabul oʻtkaziladigan viloyat, shahar va tumanlardagi tegishli davlat organlari, tashkilotlari hamda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan bir hafta oldin aholi bilan targʻibot ishlari amalga oshiriladi. Davlat organlari va tashkilotlarida fuqarolar qabuli va sayyor qabullarni oʻtkazishda majburiy tarzda surdotarjimon ishtiroki taʼminlanadi. 57. Davlat organlari va tashkilotlarida jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini qabul qilish uchun alohida xona ajratiladi. Fuqarolarni qabul qilish uchun ajratilgan xonalar barcha shaxslar, shu jumladan nogironligi boʻlgan shaxslarning harakatlanishi uchun qulay tarzda jihozlanadi, shuningdek, binoga kirish va chiqish hamda sanitariya-gigiyena shoxobchalaridan erkin foydalanish uchun toʻsiqsiz muhit yaratiladi. Shaxsiy qabul davomida davlat organi, tashkiloti rahbarining qaroriga koʻra va murojaat etuvchiga bu haqda xabar bergan holda maxsus texnika vositalari (audio- va videoyozuv, shuningdek fotosuratga olish) qoʻllanilishi mumkin. 58. Ogʻzaki murojaatlar bilan kelgan jismoniy shaxslar va yuridik shaxslarning vakillari murojaatlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinmaning rahbari yoxud boshqa masʼul xodim, shuningdek davlat organi, tashkiloti tarkibiy boʻlinmalarining (keyingi oʻrinlarda tarkibiy boʻlinma deb ataladi), tashkilotning rahbarlari yoxud boshqa masʼul xodimlari tomonidan qabul qilinadi. Murojaat qiluvchining shaxsini tasdiqlaydigan hujjatlar tekshirilgandan keyin ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha hisobga olish kartochkasi toʻldiriladi. Hisobga olish kartochkasi ogʻzaki murojaat sifatida roʻyxatga olinadi. 59. Jismoniy shaxs ogʻzaki murojaat etayotganda oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni, yuridik shaxsning vakili esa oʻz vakolatlarini tasdiqlaydigan va oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatishi kerak, ommaviy qabul vaqtida kelib tushgan murojaatlar bundan mustasno. Ogʻzaki murojaatlar real vaqt rejimida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda, shu jumladan davlat organlarining, tashkilotlarining ishonch, tezkor aloqa telefonlari orqali va video-konferens-aloqa vositasida ham berilishi mumkin. 60. Murojaatlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinma qabulga kelgan jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini qabul qilishni, shuningdek jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini qabul qilish bilan bogʻliq ishlarni tashkil etadi. 61. Davlat organida, tashkilotida jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini qabul qilish murojaatlar bilan ishlash boʻyicha boʻlinma yoki tegishli tarkibiy boʻlinma xodimlari ishtirokida amalga oshiriladi. 62. Jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini qabul qiluvchi rahbar yoki vakolatli shaxsning koʻrsatmasi boʻyicha davlat organini, tashkilotining boshqa xodimlari ham qabul qilish jarayoniga jalb etilishi mumkin. 63. Agar jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini shaxsiy, sayyor va ommaviy qabul qilish paytida murojaatda bayon qilingan masalalarni hal etish davlat organi, tashkiloti yoki ularning mansabdor shaxsining vakolatiga kirmasligi aniqlangan taqdirda, ularga murojaatda bayon qilingan masalalarni hal etish uchun qaysi organga yoki tashkilotga murojaat qilish kerakligi tushuntiriladi. Bunda jismoniy shaxslarning va yuridik shaxslar vakillarining talabi bilan bu haqda yozma shaklda javob beriladi. 64. Jismoniy shaxslarning va yuridik shaxslar vakillarining sayyor qabullari, shuningdek ommaviy qabullar, zarur boʻlgan hollarda, qabul qilish jadvallaridan tashqari oʻtkazilishi mumkin. Ommaviy qabul hovlilarga (kvartiralarga), boshqa binolarga va joylarga birma-bir kirib chiqish orqali ham oʻtkazilishi mumkin. 65. Jismoniy shaxslar va yuridik shaxslar vakillarining sayyor va ommaviy qabullar vaqtida berilgan ogʻzaki murojaatlari ushbu Nizomning 58-bandiga muvofiq rasmiylashtiriladi va roʻyxatga olinadi hamda belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi. 651. Joylarda uchrashuvlarni oʻtkazish mavzusiga mamlakatning strategik maqsadlarini amalga oshirishda ustuvor boʻlgan fuqarolik jamiyatini va xalq bilan ochiq muloqotni rivojlantirish, inson huquq va manfaatlarini, davlat va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari faoliyatining ochiqligini taʼminlash, amalga oshirilayotgan islohotlarning tub mohiyati va hududlarni kompleks rivojlantirishning istiqbolli rejalari toʻgʻrisida aholiga yetkazish, joylardagi tizimli muammolarni aniqlash va ularni yechimlarini topish, jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini qabul qilish, murojaatlarni koʻrib chiqish kabi dolzarb masalalar kiritilishi lozim. 652. Sayyor va ommaviy qabulni oʻtkazish natijalari boʻyicha tegishli bayon toʻldiriladi, chora-tadbirlar rejasi ishlab chiqiladi. 653. Sayyor va ommaviy qabullarning hisobini yuritish, ularni oʻtkazish natijalarini tahlil qilish va samaradorligini baholash ishlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Virtual qabulxonasi axborot tizimidagi alohida modul orqali amalga oshiriladi. 66. Ommaviy qabullar vaqtida davlat organining va tashkilotining rahbariga yoki vakolat berilgan boshqa mansabdor shaxsiga kelib tushgan va joyida hal etilgan ogʻzaki murojaatlarga yozma javob yoki elektron shakldagi javob talab etilmaydi. 67. Jismoniy shaxs va yuridik shaxslarning vakili davlat organi, tashkilotining rahbariga yoxud ularning mansabdor shaxslarga videokonferensaloka vositasida murojaat berishi, oldindan tasdiqlangan maxsus axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qoʻllagan holda video-konferens-aloqa jadval orqali amalga oshiriladi. 68. Buning uchun murojaat etuvchi video-konferens-aloqa oʻrnatilgan tegishli davlat organi, tashkilotiga belgilangan tartibdagi talabnoma bilan murojaat qiladi. Ariza elektron shaklda berilishi mumkin. Talabnomada quyidagilar koʻrsatilishi kerak: jismoniy shaxs uchun — murojaat etuvchining familiyasi (ismi, otasining ismi), uning yashash joyi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; yuridik shaxsning toʻliq nomi, uning joylashgan yeri (pochta manzili) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; elektron pochta manzili; aloqa telefoni va/yoki faksning raqami; video-konferens-aloqa oʻtkazishga qulay sana va vaqt; murojaat tili; murojaatning qisqacha mazmuni. Murojaat etuvchilarning vakillari orqali berilgan murojaatlarga ularning vakolatlarini tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilinadi. 69. Video-konferens-aloqa orqali kelib tushgan murojaatlar kelib tushgan paytidan boshlab bir ish kunidan kechikmay murojaatlar bilan ishlash boʻlinmasi tomonidan roʻyxatga olinishi va davlat organi, tashkilotining rahbariga kiritilishi kerak. 70. Davlat organi, tashkilotining rahbari, talabnomani koʻrib chiqib, video-konferens-aloqa orqali qoʻrib chiqish yoki koʻrib chiqishni rad etish haqida qaror qabul qiladi. Qabul qilingan qaror, video-konferens-aloqa orqali murojaatni qoʻrib chiqish vaqti va joyi haqida davlat organi, tashkiloti jismoniy va yuridik shaxslarni belgilangan tartibda ogohlantiradi 71. Video-konferens-aloqa orqali murojaatni qabul qilish jadvali oʻzgargan taqdirda, murojaatlar bilan ishlash boʻlinmasi oldindan (elektron pochta, aloqa telefon va/yoki faks raqamlari, pochta va boshqalar) orqali ogohlantirishi kerak. 72. Video-konferens-aloqa orqali kelib tushgan murojaatlar ogʻzaki murojaat sifatida mazkur Nizomda belgilangan tartibda qayd etiladi, roʻyxatga olinadi va koʻrib chiqiladi. 73. Murojaatlar davlat organlari, tashkilotlari va ularning mansabdor shaxslari tomonidan koʻrib chiqilayotganda jismoniy va yuridik shaxslar quyidagi huquqlarga ega: murojaatni koʻrib chiqishning borishi toʻgʻrisida axborot olish; vajlarni shaxsan bayon etish va tushuntirishlar berish; murojaatni tekshirish materiallari va uni koʻrib chiqish natijalari bilan tanishish; qoʻshimcha materiallar taqdim etish yoki bunday materiallarni boshqa organlardan talab qilib olish toʻgʻrisida iltimos qilish; advokat yordamidan foydalanish; murojaatni koʻrib chiqishni toʻxtatish toʻgʻrisida yoxud murojaatga javobni tushuntirish va (yoki) uni tuzatish toʻgʻrisida iltimos qilish; oʻz murojaatini u koʻrib chiqilguniga qadar va koʻrib chiqilayotgan paytda murojaat boʻyicha qaror qabul qilinguniga qadar yozma yoki elektron shaklda ariza berish yoʻli bilan chaqirib olish; murojaatni qabul qilishni yoki koʻrib chiqishni qonunga xilof ravishda rad etganlik ustidan boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoki bevosita sudga shikoyat qilish. Jismoniy va yuridik shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 74. Jismoniy va yuridik shaxslar, davlat organlari, tashkilotlari va ularning mansabdor shaxslari tomonidan murojaatlarni koʻrib chiqishda oʻzlarining xatti-harakatlari bilan boshqa jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlarini, erkinliklarini hamda qonuniy manfaatlarini, shuningdek, jamiyat va davlat manfaatlarini buzmasligi kerak. 75. Murojaatlarni koʻrib chiqishda davlat organi, tashkiloti va ularning mansabdor shaxslari quyidagi huquqlarga ega: murojaatni koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan axborotni belgilangan tartibda soʻrash va olish; murojaat qiluvchi yoki uning vakilini ular yoʻqligida murojaatni koʻrib chiqish mumkin boʻlmaganda yoxud murojaatni eshitish uchun chaqirish; bila turib yolgʻon maʼlumotlar koʻrsatilgan murojaatni tekshirish sababli yetkazilgan xarajatlarning oʻrnini qoplash toʻgʻrisida sudga murojaat qilish. Davlat organlari, tashkilotlari va ularning mansabdor shaxslari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 76. Davlat organi, tashkiloti va ularning mansabdor shaxslari: murojaatlar toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya etishi; murojaat qiluvchiga uning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga daxldor hujjatlar, qarorlar va boshqa materiallar bilan tanishib chiqish imkoniyatini, agar ular davlat siri yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sir boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga olmasa, jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga, jamiyat va davlat manfaatlariga zarar yetkazmasa, taʼminlashi; murojaat etuvchiga koʻrib chiqish natijalari hamda qabul qilingan qaror haqida murojaat koʻrib chiqilganidan soʻng yozma yoxud elektron shaklda darhol xabar qilishi, ommaviy qabullar vaqtida tushgan va joyida hal qilingan ogʻzaki murojaatlar bundan mustasno; murojaat yuzasidan qabul qilingan qaror ustidan, agar jismoniy yoki yuridik shaxs ushbu qarorga rozi boʻlmasa, shikoyat berish tartibini tushuntirishi; murojaatni koʻrib chiqish natijalariga koʻra qabul qilingan qarorning ijrosini nazorat qilishi; qonunga xilof harakatlarni (harakatsizlikni) bartaraf etish yuzasidan darhol chora-tadbirlar koʻrishi, jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilishini keltirib chiqaruvchi sabablar va sharoitlarni oʻz vakolatlari doirasida aniqlashi; jismoniy shaxs, uning vakili, ularning oila aʼzolari, yuridik shaxs, uning vakili va yuridik shaxs vakilining oila aʼzolari ularning murojaatlari sababli taʼqib etilishini belgilangan tartibda bartaraf etishi; agar jismoniy yoki yuridik shaxsga uning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlari buzilishi natijasida moddiy zarar yoki maʼnaviy ziyon yetkazilgan boʻlsa, qonunda belgilangan tartibda moddiy zararning oʻrnini qoplash yoki maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilish choralarini koʻrishi shart. Davlat organlari, tashkilotlari va ularning mansabdor shaxslari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 77. Davlat organlarining, tashkilotlarining rahbarlari yoki vakolat berilgan boshqa mansabdor shaxslari oʻz tarkibiy boʻlinmalari tomonidan murojaatlarning koʻrib chiqilishi ustidan doimiy monitoring va nazoratni amalga oshiradi, ularning toʻliq, xolisona va oʻz vaqtida koʻrib chiqilishini taʼminlash choralarini koʻradi. Yuqori turuvchi davlat organlari va tashkilotlari quyi organlar murojaatlarni hamda ularni koʻrib chiqish natijalarini har chorakda oʻrganadi, tahlil qiladi hamda aniqlangan kamchiliklar yuzasidan belgilangan tartibda choralar koʻrib boradi. 78. Murojaat u qaysi rahbar yoki vakolat berilgan boshqa mansabdor shaxs tomonidan nazoratga olingan boʻlsa, oʻsha shaxs tomonidan nazoratdan va ijrodan olinadi. Oraliq javoblar berilgan va toʻliq koʻrib chiqilmagan murojaatlar nazoratdan olinmaydi. 79. Davlat organlari, tashkilotlari va ularning mansabdor shaxslari kelib tushgan, koʻrib chiqilgan, qanoatlantirilgan, qanoatlantirilmagan, koʻrib chiqilmagan murojaatlarning, shuningdek, boshqa maʼlumotlarning statistik hisobini yuritadi. Davlat organi, tashkiloti jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari, shuningdek, jamiyat va davlatning manfaatlari buzilishini keltirib chiqaruvchi sabablarni aniqlash va bartaraf etish maqsadida har chorakda murojaatlarni umumlashtirish va tahlil qilishni taʼminlaydi. Har oy yakuni boʻyicha davlat organlari, davlat muassasalari va davlat ishtirokidagi tashkilotlar va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining rahbarlari tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarning vakillari bilan oʻtkazilgan uchrashuvlar natijalari toʻgʻrisida maʼlumotlar umumlashtirib, tahlil qilingan holda muhokama etish uchun kiritiladi. Murojaatlarni umumlashtirish va tahlil qilish natijalariga koʻra murojaatlar bilan ishlash boʻlinmalar yoki tegishli tarkibiy boʻlinmalar tomonidan murojaatlar bilan ishlashning umumiy koʻrsatkichlari, murojaatlarda tez-tez koʻtarilgan masalalar, murojaatlarni koʻrib chiqish yakunlari boʻyicha aniqlangan asosiy kamchiliklar va qoidabuzarliklar, jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari, shuningdek, jamiyat va davlat manfaatlari buzilishini keltirib chiqaruvchi sabablarni bartaraf etish maqsadida koʻrilgan choralar aks ettirilgan maʼlumotnomalar (sharhlar) tuziladi hamda davlat organi rahbariga davlat organi, tashkilotida murojaatlarni koʻrib chiqishning qonuniyligini taʼminlash va samaradorligini oshirish, jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari, shuningdek, jamiyat va davlatning manfaatlari buzilishini keltirib chiqaruvchi sabablarni bartaraf etish, qonun hujjatlarini takomillashtirish yuzasidan takliflar kiritadi. Murojaatlarni umumlashtirish va tahlil qilish natijalariga koʻra tuzilgan maʼlumotnomalar (sharhlar) tegishli davlat organlarining rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilinadi. 80. Davlat organlari har oyda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga murojaatlar bilan ishlash toʻgʻrisida hisobot taqdim etadilar. 81. Murojaatlarni koʻrib chiqish natijalari Oʻzbekiston Respublikasi Interaktiv davlat xizmatlari yagona portalida, davlat organlarining rasmiy veb-saytlarida, bosma va elektron ommaviy axborot vositalarida har oyda eʼlon qilinishi mumkin. 82. Murojaatlar bilan ishlash boʻlinmasi tushgan murojaatlarni tahlil qilish yakunlari boʻyicha davlat organi, tashkilotining rasmiy veb-saytida tegishli statistika maʼlumotlarini har oyda eʼlon qiladi. 83. Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini qabul qilish va koʻrib chiqishni qonunga xilof ravishda rad etish, ularni koʻrib chiqish muddatlarini uzrli sabablarsiz buzish, yozma yoxud elektron shaklda javob yubormaslik, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga zid qaror qabul qilish, jismoniy va yuridik shaxslarning buzilgan huquqlari tiklanishini, murojaat munosabati bilan qabul qilingan qarorning bajarilishini taʼminlamaganlik, jismoniy shaxslarning shaxsiy hayoti toʻgʻrisidagi yoxud yuridik shaxslarning faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ularning roziligisiz oshkor etish, jismoniy va yuridik shaxsni murojaat qilganligi munosabati bilan yoxud bildirilgan fikri va murojaatidagi tanqid uchun taʼqib qilish, shuningdek, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini boshqacha tarzda buzish qonunga muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi. 84. Qonun va ushbu Nizom talablariga rioya etishni taʼminlash uchun javobgarlik davlat organlari rahbarlariga va ularning oʻrinbosarlariga, murojaatlar bilan ishlash boʻlinmalar va tegishli tarkibiy boʻlinmalar rahbarlariga yuklanadi. 85. Jismoniy yoki yuridik shaxsning arizasi, shikoyati ana shu murojaatlar boʻyicha qonunga xilof qarorlar qabul qilgan davlat organlari, tashkilotlari va ularning mansabdor shaxslari tomonidan qanoatlantirilgan taqdirda, ariza yoki shikoyat berish va uni koʻrib chiqish bilan bogʻliq zararning oʻrni, arizani, shikoyatni koʻrib chiqish uchun tegishli davlat organlari, tashkilotlarining yoki ularning mansabdor shaxslarining talabiga koʻra joylarga borish munosabati bilan qilingan xarajatlarning hamda ana shu vaqt ichida yoʻqotilgan ish haqining oʻrni murojaat etuvchiga sud tartibida qoplanadi. Sud tartibida maʼnaviy ziyon ham kompensatsiya qilinishi mumkin. Jismoniy yoki yuridik shaxsning arizasini yoxud shikoyatini koʻrib chiqishda qonun talablari buzilganligi munosabati bilan unga yetkazilgan moddiy zararning oʻrnini qoplash va maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilish sifatida davlat organi, tashkiloti tomonidan toʻlangan mablagʻlar aybdor shaxsdan regress tartibida undirib olinishi mumkin. 86. Murojaatlar toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik, xuddi shuningdek, tuhmat va haqoratdan iborat murojaat berganlik belgilangan tartibda javobgarlikka sabab boʻladi. (Old tomoni) JISMONIY VA YURIDIK SHAXSLARNINGMUROJAATLARINI QAYD ETISH KARTOCHKASI Tartib raqami: Savol: Murojaat qiluvchi: Manzili: Murojaat kelib tushgan sana: Murojaat qiluvchilar soni: Murojaatning shakli: Varaqlar soni: Qabul shakli: Dublikat/takroriy Murojaatning turi: Oldingi murojaatning sanasi va raqami: Nazorat turi: Murojaatning qisqacha mazmuni: Rezolyutsiyani (topshiriqni) imzolagan rahbar: Rahbarning rezolyutsiyasi (topshirigʻi): Bajarish muddati: Tarkibiy boʻlinma: Ijrochi: (Orqa tomoni) Murojaatlarni koʻrib chiqishning holati Yuborilgan sana Qayerga yuborilgan Javob xatining raqami va sanasi Muddati uzaytirilgan: Kim tomonidan: (imzo) Javob xati kelgan sana: Koʻrib chiqish natijalarining qisqacha mazmuni: Nazoratdan olindi (kim tomonidan): Sana: Bajaruvchining imzosi: Bajarilgan sana: Murojaatni koʻrib chiqish muddati buzilganligi haqidagi belgi: 1. Ushbu Nizom davlat organlari, davlat muassasalari va davlat ishtirokidagi tashkilotlar (keyingi oʻrinlarda — davlat organlari) hamda ularning rahbarlari va rahbar oʻrinbosarlari (keyingi oʻrinlarda — mansabdor shaxslar) tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini (keyingi oʻrinlarda — murojaatlar) qabul qilish, qayd etish, koʻrib chiqish va qonuniy hal etish, murojaatlar bilan ishlashda ochiqlik va shaffoflikni taʼminlash, natijalarini tahlil qilish, baholash, shuningdek, murojaatlar bilan ishlash faoliyati boʻyicha toifalash tartibini belgilaydi. 2. Mazkur Nizom talablari davlat tashkilotlari xodimlarining Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Virtual qabulxonasi bilan ishlash tizimida (keyingi oʻrinlarda — axborot tizimi) roʻyxatga olingan (kelib tushish manbaidan qatʼi nazar) va davlat organiga ijro uchun yoʻnaltirilgan murojaatlarga nisbatan tatbiq etiladi. Ushbu Nizom qoidalari respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda xoʻjalik birlashmalari uchun majburiy, boshqa davlat organlari uchun tavsiyaviy xususiyatga ega. 3. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: baholash va toifalash — murojaatlarni qabul qilish, qayd etish, koʻrib chiqish va qonuniy hal etish, murojaatlar bilan ishlash natijalarini tahlil qilish asosida davlat organlari yoki ularning mansabdor shaxslari faoliyatini baholash va toifalarga ajratish; muddat buzilishi — qonunchilikda belgilangan muddatlarga rioya etilmasdan koʻrib chiqilgan murojaatlar; murojaatlarni qanoatlantirish darajasi — hisobot davrida koʻrib chiqilib, qanoatlantirilgan hamda axborot tizimida “huquqiy maʼlumot berish orqali hal etilgan” yoki “ijobiy hal etilgan” belgisi bilan qayd etilgan murojaatlar sonining nazoratga olingan murojaatlar umumiy soniga nisbatan ulushi; takroriy murojaat — ayni bir jismoniy yoki yuridik shaxsdan kelib tushgan, uning avvalgi murojaati yuzasidan qabul qilingan qaror ustidan shikoyat qilinayotgan yoki boshqacha tarzda norozilik bildirilayotgan, shuningdek, agar takroriy murojaat kelib tushgan paytga kelib qonunchilikda belgilangan koʻrib chiqish muddati tugagan boʻlsa, ilgarigi murojaati oʻz vaqtida koʻrib chiqilmaganligi toʻgʻrisida xabar qilinayotgan murojaat. 4. Baholash va toifalash quyidagi prinsiplarga asoslanadi: samaradorlik — murojaatlarni qabul qilish, belgilangan muddatlarda koʻrib chiqish va qonuniy hal etish hamda ularning qanoatlantirilishini taʼminlash; javobgarlik — murojaatlarni koʻrib chiqishda mansabdor shaxslarning shaxsiy javobgarligi; raqamlashtirish — murojaatlarni axborot tizimida qabul qilish, koʻrib chiqish va ular bilan ishlash, ularni avtomatik tahlil qilish va baholash orqali inson omilini kamaytirish; murojaat qiluvchi manfaatlarining ustuvorligi — murojaatlarni koʻrib chiqishda murojaat qiluvchining qonuniy huquq va manfaatlari himoyasini taʼminlash; tizimli tahlil va uzluksiz takomillashtirish — baholash natijalarini muntazam tahlil qilish va murojaatlar bilan ishlash tizimini takomillashtirish choralarini koʻrish. 5. Toifalash davlat organlari va ularning mansabdor shaxslarining murojaatlar bilan ishlashni tahlil qilish natijalarini baholash uchun qoʻllanadi. 6. Davlat organlari va ularning mansabdor shaxslarining murojaatlar bilan ishlash faoliyati axborot tizimida toʻplangan maʼlumotlar asosida roʻyxatga olingan, qanoatlantirilgan, rad etilgan, ijro muddatlari buzilgan, takroriy murojaatlar sonidan kelib chiqib toifalarga ajratiladi. 7. Davlat organlari va ularning mansabdor shaxslarining murojaatlar bilan ishlash faoliyati ushbu Nizomning 3-bobida belgilangan toifalash mezonlari asosida (dasturiy taʼminot yordamida) avtomatik ravishda baholanadi hamda yashil, sariq va qizil toifalarga ajratiladi. 8. Davlat organlari va ularning mansabdor shaxslari murojaatlar bilan ishlash faoliyatini baholash natijalarini axborot tizimida koʻrib borish imkoniyatiga ega boʻladi. 9. Davlat organlarining murojaatlar bilan ishlash faoliyati tahlil natijalariga asosan uch toifaga ajratiladi: yuqori natijadorlikka ega davlat organlari — yashil toifa; oʻrta natijadorlikka ega davlat organlari — sariq toifa; past natijadorlikka ega davlat organlari — qizil toifa. 10. Davlat organlarining murojaatlar bilan ishlash faoliyati natijalari quyidagi mezonlarga mos kelganda yashil toifaga kiritiladi: murojaatlarni qanoatlantirish darajasi 80 foiz va undan yuqori boʻlganda; murojaatlar bilan ishlashda ijro muddatiga toʻliq rioya etilishi taʼminlanganda; takroriy murojaatlarning ulushi murojaatlar umumiy sonining 5 foizidan oshmaganda; har chorakda kamida uch marta sayyor qabul oʻtkazilganda; sayyor qabulda koʻrib chiqilgan murojaatlarning 80 foizi qanoatlantirilganda. 11. Davlat organlarining murojaatlar bilan ishlash faoliyati natijalari quyidagi mezonlarga mos kelganda sariq toifaga kiritiladi: murojaatlarni qanoatlantirish darajasi 50 foizdan 80 foizgacha boʻlganda; murojaatlar bilan ishlashda ijro muddatiga rioya etilmagan murojaatlar soni murojaatlar umumiy sonining 1 foizidan oshmaganda; takroriy murojaatlarning ulushi murojaatlar umumiy sonining 10 foizidan oshmaganda; har chorakda ikki marta sayyor qabul oʻtkazilganda; sayyor qabulda koʻrib chiqilgan murojaatlarni qanoatlantirish darajasi 50 foizdan 80 foizgacha boʻlganda. 12. Davlat organlarining murojaatlar bilan ishlash faoliyati natijalari quyidagi mezonlarga mos kelganda qizil toifaga kiritiladi: murojaatlarni qanoatlantirish darajasi 50 foizdan kam boʻlganda; murojaatlar bilan ishlashda ijro muddatiga rioya etilmagan murojaatlar soni 1 foizdan ortiq boʻlganda; takroriy murojaatlarning ulushi murojaatlar umumiy sonining 10 foizidan ortiq boʻlganda; har chorakda bir marta sayyor qabul oʻtkazilganda yoki umuman oʻtkazilmaganda; sayyor qabulda koʻrib chiqilgan murojaatlarni qanoatlantirish darajasi 50 foizdan kam boʻlganda. 13. Murojaatlar bilan ishlash faoliyati natijalari boʻyicha toifalash va ularni aniqlash mezonlari quyidagi jadvalda aks ettirilgan: T/rToifaQanoatlantirish(%)Muddat buzilishi(%)Takroriy murojaat(%)Sayyor qabul oʻtkazilgani(har chorakda)Sayyor qabul qanoatlantirish(%)1Yashil≥ 800≤ 53-marta≥ 802Sariq50 — 790≤15≤ 102-marta50 — 793Qizil< 50> 1> 10≤ 1-marta< 50 14. Davlat organlarining murojaatlar bilan ishlash faoliyati har hisobot davri (chorak) yakunida axborot tizimidagi maʼlumotlarga asosan axborot tizimida dasturiy taʼminot yordamida avtomat ravishda baholanadi. 15. Baholash natijalariga koʻra davlat organlari mansabdor shaxslarining murojaatlar bilan ishlash faoliyatining eng muhim samaradorlik koʻrsatkichlari (KPI) quyidagicha belgilanadi: yashil toifa — samaradorlik koʻrsatkichlari 100 foiz etib belgilanadi; sariq toifa — samaradorlik koʻrsatkichlari 50 foiz etib belgilanadi; qizil toifa — samaradorlik koʻrsatkichlari 10 foiz etib belgilanadi. 16. Tahlil natijalariga muvofiq “qizil” toifaga kiritilgan davlat organlarining rahbarlari yoki ularning tegishli oʻrinbosarlariga nisbatan intizomiy taʼsir choralari koʻrilishi mumkin. Bir yilda ikki va undan ortiq “qizil” toifaga kiritilgan davlat organlarining rahbarlari yoki ularning tegishli oʻrinbosarlarining hisoboti Vazirlar Mahkamasi Rayosatining majlisida muhokama qilinadi hamda ularga nisbatan tegishli choralar koʻriladi. 17. Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik birlashmalari rahbarlari va ularning oʻrinbosarlari hamda masʼul shaxslari faoliyatining eng muhim samaradorlik koʻrsatkichlari (KPI) boʻyicha soʻrovnomaga murojaatlar bilan ishlash faoliyati boʻyicha eng muhim samaradorlik koʻrsatkichlari ham kiritiladi. 18. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Davlat organlari va davlat muassasalarida jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash tartibi toʻgʻrisidagi namunaviy nizomni tasdiqlash haqida” 2015-yil 31-martdagi 73-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2015-y., 3-son, 21-modda). 2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Davlat organlari va davlat muassasalarida jismoniy va yuridik shaxslar murojaatlari bilan ishlash tartibi toʻgʻrisidagi namunaviy nizomga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida” 2017-yil 22-avgustdagi 659-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QHT, 2017-y., 34-son, 895-modda).