Urugʻlik paxta xom ashyosini jamgʻarish, belgilangan standart talablari boʻyicha saqlash va dastlabki qayta ishlashgacha boʻlgan jarayonning toʻgʻri bajarilishi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2024-06-25)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 15-dekabrdagi PQ-391-son “Paxtachilikda urugʻchilik tizimini rivojlantirish hamda paxta hosildorligini oshirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman: 1. Urugʻlik paxta xom ashyosini jamgʻarish, belgilangan standart talablari boʻyicha saqlash va dastlabki qayta ishlashgacha boʻlgan jarayonning toʻgʻri bajarilishi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi va Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi bilan kelishilgan. 3. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi. Mazkur Nizom urugʻlik paxta xom ashyosini tayyorlovchi korxonalarda (bundan buyon matnda urugʻlik tayyorlash korxonalari deb yuritiladi) urugʻlik paxta xom ashyosini jamgʻarish, belgilangan standart talablari boʻyicha saqlash va dastlabki qayta ishlashgacha boʻlgan jarayonning toʻgʻri bajarilishi tartibini belgilaydi. 1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: urugʻlik paxta — urugʻlik chigit olish uchun moʻljallanib, ekilgan maydonlardan terilgan paxta; urugʻlik paxta gʻarami (bundan buyon matnda gʻaram deb yuritiladi) — seleksiya navi, avlodi va sanoat navi, tipi, sinfi bir xil boʻlgan urugʻlik paxtani maxsus saqlash maydonchalarida jamgʻarish; urugʻlik tayyorlash korxonasi — urugʻlik paxtani qabul qilish, uni jamlab, gʻaramlarda sifatli saqlanishini amalga oshiruvchi korxona (maskan); urugʻlik paxta toʻdasi — bir vaqtda, bir xil daladan, bir xil seleksion nav, avlodi bir xil, nav tozaligi, bir xil sanoat navi tegishli hujjat bilan rasmiylashtiriladigan urugʻlik paxta miqdori. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Urugʻchilikni rivojlantirish markazi urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan maydonlarda oʻtkazilgan aprobatsiya natijalariga muvofiq urugʻlik paxtaning seleksiya navi, avlodi, urugʻlik tayyorlash rejasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni har yili 1-sentabrga qadar urugʻlik tayyorlash korxonalariga yetkazadi. 3. Urugʻlik paxta xom ashyosini qabul qilib olish va jamlash texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar asosida amalga oshiriladi. 4. Urugʻlik paxtani qabul qilish boshlangunga qadar urugʻlik tayyorlash korxonalari quyidagilarni amalga oshirishi lozim: urugʻlik paxta xom ashyosining seleksiya navi, avlodi boʻyicha joylashtirish rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash, bunda urugʻlik paxta toʻdasining seleksiya navi (duragaylar), avlodlar, nav tozaligi, toifalari, namligi, iflosligi va chigitlarning mexanik shikastlanishi hisobga olish; urugʻlik paxtani seleksiya navi (duragaylar) boʻyicha joylashtirish, rasmiylashtirish uchun kerakli miqdorda qanor-qoplar, yorliqlar, plombalar, nav hujjatlari blankalarini tayyorlash; sentabr va oktabr oylarida keltirilgan urugʻlik paxtani seleksion va sanoat navlari, sinflari boʻyicha avlodi va dala guruhi koʻrsatilgan holda alohida toʻdalarga jamgʻarilishiga tayyorgarlik koʻrish; urugʻlik paxta topshiruvchi paxta-toʻqimachilik klasterlari, fermer xoʻjaliklari, elita urugʻchilik xoʻjaliklari va boshqa qishloq xoʻjaligi tashkilotlari (bundan buyon matnda urugʻchilik subyektlari deb yuritiladi) tomonidan keltirilayotgan mashinada yoki qoʻlda terilgan urugʻlik paxtani alohida qabul qilishga tayyorgarlik koʻrish; yongʻinga qarshi kurash boʻyicha ogohlantiruvchi yozuvlarni koʻrinadigan joylarga osib qoʻyish; urugʻlik paxtani tahlil qilish laboratoriyasining zarur oʻlchash vositalari, sinov uskunalari, reaktivlar va boshqa vositalar bilan taʼminlash, metrologik koʻrikdan oʻtgan laboratoriya uskunalaridan foydalanish; brezentlar, laboratoriya jihozlari, asbob uskunalar, oʻrov va boshqa talab etiladigan xoʻjalik materiallar zaxirasini yaratish; traktor, boshqa mexanizmlardan foydalanishda texnika xavfsizligi qoidalariga rioya etish boʻyicha tadbirlarni oʻtkazish. 5. Har bir urugʻlik tayyorlash korxonalarida uzunligi 6 — 9 metrli koʻchma narvonlar boʻlishi kerak. 6. Gʻaram maydonining oʻlchami eni 14 m, uzunligi 25 m boʻlishi kerak. 7. Gʻaram maydoni markazining yuzasi yomgʻir suvlari oqib ketishi uchun 5 — 7 sm balandroq boʻlishi lozim. 8. Yomgʻir suvlarini va yer osti suvlarini chiqarib tashlash uchun gʻaram maydonining atrofida (toʻrt tomoni) suv chiqib ketadigan ariqchalar ochiladi. Ushbu ariqchalar gʻaram maydoni chetidan 0,7 m uzoqlikda boʻlishi kerak. Gʻaram maydoni bilan ariqcha orasidagi masofa paxta buzilishining oldini olish uchun asfaltlanadi. 9. Yer osti suvlari yuqori joylashgan yerlarda ariqchalar 20 — 25 sm chuqurlikda, boshqa joylarda esa tuproq tarkibini hisobga olgan holda 50 — 60 sm chuqurlikda qaziladi. 10. Gʻaram maydoni yer sathidan 40 sm baland qilib koʻtarilishi kerak, unga asfalt yotqiziladi. Gʻaram maydonining oʻrtasidan tunnelni toʻgʻri qazish uchun maxsus chiziq bilan belgilab qoʻyiladi. 11. Urugʻlik tayyorlash korxonalari hududida, urugʻlik paxta qabul qilinayotgan maydonchalari taʼmirlangan, hudud asfaltlangan, tozalangan va zararkunandalarga qarshi dezinfeksiyalangan va omborlarda oʻtgan yillardan qolgan paxta va chigit qoldiqlaridan tozalangan boʻlishi lozim. 12. Urugʻlik paxtaning original (superelita), elita avlodi omborlarga qabul qilinadi. Bunda, ushbu omborlarning tomlari, devorlari, pastki qismi (pol) eshiklari taʼmirlangan va dezinfeksiyalangan, derazalariga oyna solingan, elektr yoritqichlar turli himoya qalpoqlar bilan taʼminlangan boʻlishi lozim. 13. Urugʻlik tayyorlash korxonalari, urugʻchilik subyektlari tomonidan topshirilayotgan urugʻlik paxtani aprobatsiya dalolatnomalari asosida seleksion navi, avlodi va miqdori boʻyicha asosiy va zaxira fondiga qabul qiladi. 14. Urugʻlik tayyorlash korxonalari urugʻlik paxtani quyidagi texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga asosan qabul qiladi: Oʻz DSt 592:2008 “Paxta. Ifloslikni aniqlash usullari”; Oʻz DSt 593:2008 “Paxta. Paxta tolasining tavsifnomalarini aniqlash usullari”; Oʻz DSt 615:2008 “Paxta. Texnikaviy shartlar”; Oʻz DSt 642:2013 “Urugʻlik paxta. Texnikaviy shartlar”; GOST 9679.0-2009 “Paxta xom ashyosidan namunani tanlab olish usullari”. 15. Urugʻchilik subyektlari tomonidan urugʻlik tayyorlovchi korxonalarga urugʻlik paxtani topshirish jarayoni 3 bosqichda amalga oshiriladi. Bunda: 1-bosqichda keltirilgan urugʻlik paxtalardan namuna olinib, sanoat navi va sinfi aniqlanadi hamda ushbu namuna laboratoriyaga ifloslik va namlikni aniqlash uchun joʻnatiladi; 2-bosqichda urugʻlik paxta elektron tarozida oʻlchanadi; 3-bosqichda urugʻlik paxtaning belgilangan gʻaramga tushirilishini tashkil qiladi. 16. Urugʻlik tayyorlovchi korxonalarga topshirilayotgan urugʻlik paxta sanoat navi organoleptik tashqi koʻrinishini etalon namunalar koʻz bilan koʻrib solishtirish yoʻli bilan va namlik va ifloslik instrumental priborlar yordamida aniqlanadi. 17. Urugʻlik paxta qabul qilinayotganda urugʻlik tayyorlovchi korxona laboratoriyasiga keltirilgan urugʻlik paxtaga berilgan nav hujjatidagi yozuvlar aprobatsiya dalolatnomalariga mos kelish-kelmasligini urugʻlik tayyorlovchi korxonaning masʼul xodimi tekshiradi va aprobatsiya dalolatnomasiga asosan urugʻlik paxtani topshirish rejasi boʻyicha qabul qiladi. 18. Namuna oluvchi urugʻlik topshiruvchi ishtirokida urugʻlik paxtadan namunalarni tanlab oladi va etalonlar namunalarga solishtirib sanoat navini aniqlaydi va laboratoriya jurnalida qayd qiladi. 19. Topshirilayotgan urugʻlik paxtaning sanoat navi koʻrsatkichlar boʻyicha eʼtirozlar yuzaga kelganda qayta namunalar olinib, laboratoriyada paxtaning pishib yetilganlik koeffitsiyenti boʻyicha tahlillar amalga oshiriladi va yakuniy xulosa chiqariladi. 20. Namuna oluvchi va operator har bir namunaning toʻgʻri olinishiga shaxsan masʼul hisoblanadi. Olingan namunalar uch kun ichida paxta urugʻchiligi laboratoriyasiga 1 kg urugʻlik paxta chigitini uning mexanik shikastlanganlik darajasini aniqlash uchun beriladi. Paxtaning qolgan qismidan laboratoriyada tolasi ajratiladi, olingan chigit esa pishib yetilganligi va unuvchanligini aniqlash uchun paxta urugʻchiligi laboratoriyasiga joʻnatiladi. 21. Urugʻlik paxtani qabul qilishda xom terilgan va kasallikka uchragan paxtani qabul qilishga yoʻl qoʻyilmaydi. 22. Urugʻlik paxtani topshirishda kunning yorugʻ vaqtlarida qabul qilish va jamlash talab etiladi. 23. Urugʻlik tayyorlash korxonalari laborantlari urugʻlik paxtaning har bir toʻdasini gʻaramlash vaqtida namunalar olinib tahlil qilib boradi. 24. Olingan har bir namunaga urugʻlik tayyorlash korxona laboranti imzolagan toʻda raqami, paxtaning seleksion navi, avlodi, sanoat navi, sinfi, toʻdani jamlash boshlangan, tugagan vaqti va uning vazni, namuna olingan muddati koʻrsatilgan yorliq yopishtiriladi. 25. Kun davomida navdorlik sifat koʻrsatkichlari jihatidan bir xil navli, avlodli va toifali, urugʻlik paxta bir necha marotaba topshirsa, navli urugʻlik paxta tahlili va ularni qabul qilishni rasmiylashtirish kunlik har bir namunalar boʻyicha amalga oshiriladi. 26. Topshirilayotgan urugʻlik paxtaning sanoat navi sinfi va boshqa sifat koʻrsatkichlari tahlil natijalariga koʻra eʼtiroz boʻlgan taqdirda quyidagilar amalga oshirilish shart: a) tahlillar oʻtkazish uchun urugʻlik tayyorlovchi korxonaning laboratoriyasi paxtadan takroriy namuna oladi: b) olingan namunalar urugʻlik tayyorlovchi korxona va urugʻchilik subyektlar ishtirokida bahsli namuna muhrlanadi hamda laboratoriya boshligʻi tomonidan tegishli dalolatnoma tuziladi; d) namuna paxta tayyorlash korxonasining laboratoriyasiga joʻnatiladi va takroriy tahlil oʻtkaziladi; e) takroriy tahlil natijalari boʻyicha qayta hisob-kitob qilinadi. 27. Topshirilayotgan urugʻlik paxta Oʻz DSt 642:2013 “Urugʻlik Paxta. Texnikaviy shartlar” standartiga javob bermaganda uning sabablari koʻrsatiladi va urugʻlik yetishtiruvchi subyektga qaytariladi yoki uning roziligi bilan urugʻlik tayyorlash korxonalariga texnik paxta sifatida topshiriladi. 28. Urugʻlik paxtani qabul qilish jarayonida nizolar urugʻlik tayyorlash korxonasining laboratoriyasi tomonidan sifat koʻrsatkichlari qabul qilgunga qadar hal qilinadi. 29. Urugʻlik paxta sifati aniqlanganidan keyin urugʻlik tayyorlovchi korxona laboratoriyasi xodimi ularni dislokatsiyaga muvofiq joylashtirish uchun urugʻchilik subyektiga koʻrsatma beradi. 30. Urugʻlik paxtaning original (superelita), elita avlodlari yangi qanor-qoplarga solinadi hamda ular quruq, toza va usti yopiq ayvonlarda saqlanadi. Qanor-qoplar esa taxtadan qilingan taglik ustiga taxlab qoʻyiladi. 31. Qabul qilish paytida urugʻchilik subyektidan olinadigan urugʻlik paxta seleksiya navi va ekin toʻgʻrisidagi hujjatlar urugʻlik tayyorlovchi korxonada saqlanadi. 32. Urugʻlik paxtani uzoq vaqt yaxshi holatda saqlash va undan sifatli tola va urugʻlik chigit olish uchun urugʻlik paxtaning navi va sinfini hisobga olgan holda tabaqalab gʻaramlanadi. 33. Yogʻingarchilik paytlarida urugʻlik paxtani gʻaramga bosish man etiladi. Bunda, yopiq ombor yoki ayvonlarga urugʻlik paxta olinishiga ruxsat etiladi. 34. Gʻaramga toʻkilgan urugʻlik paxta maydonining hamma joyiga bir tekislikda va qalinlikda joylashtirilishi lozim. 35. Gʻaramlash paytida urugʻlik paxta qoʻshimcha ifloslanmasligi uchun gʻaramning toʻrt tomoniga 1,5 — 2 m kenglikda eski brezent yoki mato solinadi. 36. Gʻaramda keyinchalik oʻzgarish hollari boʻlmasligi uchun urugʻlik paxta toʻshamasi 0,9-1,0 m dan ortmay turib, zichlash kerak. Bir kunda bitta maydonga 60 — 65 tonnadan ortiq urugʻlik paxta bosish tavsiya etilmaydi. 37. Gʻaramlashda urugʻlik paxtani gʻaram chetidan kamida 0,5 m ichkarida, 3,5 — 5 m kenglikda zichlash kerak. 38. Urugʻlik paxtani gʻaramning hamma joyiga bir tekis yoyilishiga va yaxshi shibbalanishiga alohida eʼtibor berish kerak. Gʻaramning zichlangan qismi (chekka qismi) doimo oʻrta qismidan pastroq boʻlishi talab etiladi. 39. Urugʻlik paxta gʻaramga havo ochiq kunlarda yoyib bosiladi. 40. Urugʻlik paxta gʻaramga bosib boʻlingach asta-sekin choʻkadi va 10 — 15 kunda 1 — 1,5 metrga pasayadi va gʻaram koʻtarib boʻlingach atrofida osilib qolgan paxtalar (taralishi) yulib olinishi kerak. 41. Ochiq maydonlarda saqlanayotgan urugʻlik paxtaning ustini yopish uchun oʻlchami 8,5×7 m boʻlgan faqat yangi va birinchi darajali brezentlar bilan yopilishi kerak. 42. Gʻaramlar yopiladigan brezentlarning oʻlchami 8,5×7 m boʻlsa, 25×14 m maydondagi gʻaramni yopish uchun oʻnta brezent kerak boʻladi, bunda toʻrtta brezentdan ikkita brezent tikiladi, ikkita brezent alohida qilib kalta 7 m boʻlgan tomonidan tikiladi. Tikilgan brezentning oʻlchami 17×7 m boʻladi. Tikilgan brezent 17 m boʻlgan tomoni bilan taxlanadi. 43. Kengligi 14 m, gumbaz qismi 2,5 m boʻlgan gʻaramga uzunligi boʻylab 5 ta brezent yopiladi. 25×14 m boʻlgan gʻaramni 8 ta brezent bilan yopishda toʻrtta brezent 7 m li tomonidan tikiladi. Gʻaramga 17 m boʻlgan tomoni bilan yopiladi. 44. Har bir brezentga oʻrtacha 30 tonna paxta toʻgʻri kelishi kerak. 45. Gʻaramni usti brezent bilan yopilishidan oldin gʻaram ustidagi chuqur paydo boʻlishining oldini olish kerak. Aks holda yomgʻir suvi toʻplanib paxtaga oʻtib ketishi oldini olish maqsadida paxta gʻarami choʻkkandan keyin hosil boʻlgan past-balandliklar tekislanib qoʻyilishi lozim. 46. Namligi meʼyorda boʻlgan urugʻlik paxta gʻaramlariga oradan 8 — 10 kun, ortiqcha namlikdagi gʻaramlar tiklangach esa 3 — 5 kun oʻtgandan keyin uzunasiga bitta tunnel ochiladi va tunnel tagi tozalangan va old qismi havo aylanishi uchun doimo ochiq turishi talab etiladi. 47. Omborxonalar va ayvonlar ostiga bosilgan paxtada ham gʻaramlardagi kabi tunnellar faqat old tomonidan ochiladi va usti brezentlar bilan yopilgan holda havo soʻrgʻich ishlatiladi. 48. Urugʻlik paxta gʻaramlari koʻtarilgach, ularning atrofi oʻz vaqtida tarash-qirqish ishlari bajariladi va faqat yangi brezentlar bilan yopiladi, unga zudlik bilan tunel qazilib urugʻlik paxtaning vaqtinchalik qizib ketishini oldini olish uchun havo soʻrgʻich qoʻyiladi. 49. Gʻaramlardagi urugʻlik paxtaning namligini oʻz vaqtida aniqlash uchun urugʻlik tayyorlash korxona laboratoriyasi saqlanayotgan paxtaning haroratini har 10 — 15 kunda bir marotaba tekshirib turadi va tegishli daftarga qayd qiladi. 50. Urugʻlik paxta gʻaramlardagi harorati 8 joydan (4 ta burchak tomondan, 4 tasi esa yon, old va orqa tomonlardan) 4 metr chuqurlikda oʻlchanadi. Omborlarda saqlangan urugʻlik paxta gʻaramlarining esa eshik tomonidan bitta joyda, tepa qismidan 4 — 6 joydan oʻlchanadi. Harorat oʻlchagich gʻaram ichida kamida 30 daqiqa turishi lozim. 51. Oʻlchangan harorat laboratoriyaning urugʻlik paxtani saqlash daftarida qayd etiladi. 52. Saqlanayotgan urugʻlik paxta toʻdalaridagi harorat birinchi oʻlchashda 30 — 35 °C dan ortiq boʻlsa yoki keyingi oʻlchashlarda bir nuqtaning oʻzida 2-3 darajaga ortib ketsa, gʻaramdagi issiq va nam havoni havo soʻrgich moslamasi ventilyatorlardan foydalanilgan holda soʻrib chiqarib tashlash yoʻli bilan uni sovitish lozim. 53. Gʻaram koʻtarilgandan va tegishlicha choʻkkandan keyin qoʻlda yoki mexanizmlar yordamida uning uzunligi boʻylab eni 1,0 m, balandligi esa 2,0 m li tunnel ochiladi. Havo soʻrib olinishidan avval bir tarafi tunnelning 1,5 — 2,0 m uzunligida paxta bilan toʻsiladi va ustiga III va IV darajali brezent bilan 2 qavat qilib yopiladi. 54. Havo issiq kunlarda (harorat 25 — 30 °C dan ortiq boʻlganda) gʻaram ichidagi havoni kechasi yoki erta tongda soʻrib olish maqsadga muvofiq. 55. Yuqori namlikdagi urugʻlik paxta haroratini pasaytirish samaradorligi va urugʻlik paxtaning yaxshi saqlanishini taʼminlash gʻaramning toʻgʻri koʻtarilganligiga hamda baland-pastligi bir xilligiga bogʻliqdir. Gʻaram balandligi butun uzunligi boʻylab bir xil boʻlishi lozim. 56. Urugʻlik paxtani gʻaramlashda profilaktik tarzda havoni soʻrib olishda bu ish 6 — 8 soatdan kam davom etmasligi kerak. Urugʻlik paxta oʻz-oʻzidan qizigan hollarda havo soʻrish jarayoni gʻaram harorati oʻlchanayotgan sakkizta joyda uning issiqligi atrof havo harorati darajasiga etguncha davom ettiriladi. 57. Havosi soʻrilgan gʻaramlarda oldin oʻlchangan joylarda har 6 — 8 soatda nazorat oʻlchovi oʻtkazib turilish talab etiladi. 58. Urugʻlik paxta tayyorlash korxonasi tomonidan har oʻn kunda gʻaramlar toʻgʻri bosilishi, omborlardan foydalanish, saqlanayotgan urugʻlik paxta sifatini oʻrganilishi lozim. 59. Qabul qilingan har bir urugʻlik paxta gʻaramiga quyidagilar koʻrsatilgan yorliqlar osib qoʻyiladi va yorliqlarda quyidagilar qayd etiladi: xoʻjalik nomi; mahsulot nomi; toʻda soni va massasi; seleksion va ishlab chiqarishdagi nav; sinfi; namlik foizi; ifloslik foizi; mexanik shikastlanganlik foizi; avlodi; dalaning koʻrik guruhi; ombor yoki gʻaramning tartib raqami; gʻaramlashning boshlangan va tugallangan kuni. 60. Gʻaramga chakka oʻtayotganligi va urugʻlik paxta namlanganligi aniqlangan hollarda urugʻlik paxtaning namlangan qalinligini aniqlash maqsadida gʻaramni quduqsimon qilib teshish va namlangan paxtani quritish uchun ajratib olish lozim. 61. Yogʻingarchilik boʻlib oʻtgandan soʻng barcha omborxona, ayvon va gʻaramlardagi paxtalarni holati oʻrganib chiqiladi. 62. Brezent yoki tomdan suv oʻtgan taqdirda namlangan paxta ajratib olinib, quritiladi, tomning buzilgan joyi zudlik bilan tuzatiladi, gʻaramdagi yopilgan brezentlarning holati tekshirib koʻriladi. 63. Urugʻlik paxtani gʻaramlarda, saqlash davrida ariqchalar suv toshib ketmasligi uchun vaqti-vaqti bilan tozalab turiladi. 64. Urugʻlik paxta tayyorlash korxonasi tomonidan qabul qilingan urugʻlik paxtaning qayta ishlashgacha boʻlgan jarayonida har 10 kunda sifatli saqlanishini oʻrganiladi. Urugʻlik paxta gʻaramini saqlashda quyidagilar oʻrganiladi: a) gʻaram ustidan suv oʻtishi va boshqa sabablar tufayli namlik ortib ketmaganligi; b) gʻaramda paxta oʻz-oʻzidan qizish jarayoni boshlanmaganligi; v) brezentlarda qora dogʻlar paydo boʻlmaganligi; g) gʻaramning tunnellari boshidagi paxtalarni namlanmaganligi; d) gʻaramda tarashlash qirqish ishlari amalga oshirilganligi; e) gʻaram choʻkmaganligi agar choʻkkan boʻlsa qayta koʻtarganligi; j) gʻaramga yopilgan brezent arqonlari mahkamlanganligi; z) gʻaram yorliqlari osib qoʻyilganligi; k) havo soʻrgichlar oʻz vaqtida qoʻyilganligi; 65. Har bir oʻrganish natijasi paxta tayyorlash korxonasining maxsus daftariga qayd qilib boriladi. 66. Urugʻlik paxtaning harorati oldingi oʻrganishdagi harorati 1,0 darajaga ortib ketganligi aniqlansa, uning haroratini har kuni oʻlchab turish talab etiladi. Agar keyingi 2-3 oʻlchashda haroratni tobora ortib borayotganligi kuzatilsa, bu holda ventilyator yordamida issiq havoni soʻrib tashlash yoʻli bilan paxtaning oʻz-oʻzidan qizishiga yoʻl qoʻyilmasligi shart. 67. Mazkur Nizom talablarini buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradi.