Sudlar toʻgʻrisida
(law, 2025-12-30)

1. Sud hokimiyati
Oʻzbekiston Respublikasida sud hokimiyati qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyatdan, siyosiy partiyalardan, fuqarolik jamiyatining boshqa institutlaridan mustaqil holda ish yuritadi. Oʻzbekiston Respublikasida odil sudlov faqat sud tomonidan amalga oshiriladi. Hech qaysi boshqa organlar va shaxslar sud hokimiyati vakolatlarini oʻzlashtirib olishga haqli emas.

2. Sud tizimi
Oʻzbekiston Respublikasida sud tizimi: Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi; harbiy sudlar; Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyatlar va Toshkent shahar maʼmuriy sudlari; fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudlari; jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudlari; tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudlari; tumanlararo maʼmuriy sudlardan iboratdir. Oʻzbekiston Respublikasida ishlarning toifalariga koʻra sudlarning ixtisoslashuvi amalga oshirilishi mumkin. Favqulodda sudlar tuzishga yoʻl qoʻyilmaydi.

3. Sudlar toʻgʻrisidagi qonunchilik
Sudlar toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iborat. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudini tashkil etish va uning faoliyati tartibi alohida qonun bilan belgilanadi.

4. Sudning asosiy vazifalari
Sudning asosiy vazifalari fuqarolarning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va boshqa qonunlari, xalqaro shartnomalarida, shuningdek inson huquqlari toʻgʻrisidagi xalqaro hujjatlarda kafolatlangan huquqlari hamda erkinliklarini, davlat va jamoat manfaatlarini, yuridik shaxslar hamda yakka tartibdagi tadbirkorlarning huquqlari va qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini himoya qilishdan iborat. Sudning faoliyati qonun ustuvorligini, ijtimoiy adolatni, fuqarolar tinchligi va totuvligini taʼminlashga qaratilgandir.

5. Sudyalar korpusini shakllantirish
Sudyalar korpusini shakllantirish sudyalarning mustaqilligi prinsipiga qatʼiy muvofiq holda Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi tomonidan amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashini tashkil etish va uning faoliyati tartibi alohida qonun bilan belgilanadi.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining qonunchilik tashabbusi
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi oʻz vakolatlari jumlasiga kiritilgan masalalar boʻyicha qonun loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritish orqali amalga oshiriladigan qonunchilik tashabbusi huquqiga ega.

7. Sudlarda davlat ramzlari
Sud binosida Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi koʻtariladi, sud binosining old tomonida va sud majlislari zalida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbining tasviri joylashtiriladi.

8. Qonuniylik
Oʻzbekiston Respublikasida odil sudlov Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga qatʼiy muvofiq holda amalga oshiriladi.

9. Sudyalarning mustaqilligi
Sudyalar mustaqildirlar, faqat Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga boʻysunadilar. Sudyalarning odil sudlovni amalga oshirishga doir faoliyatiga har qanday tarzda aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi va bunday aralashish qonunga muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi. Sudyalar muayyan ishlar boʻyicha hisobdor boʻlmaydi. Sudyalarga odil sudlovni amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlmagan har qanday vazifalar yuklatilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Sudyani muayyan ishning muhokamasidan chetlashtirishga yoki uning vakolatlarini toʻxtatib turishga, boshqa lavozimga oʻtkazishga faqat qonunda belgilangan tartibda va asoslarga koʻra yoʻl qoʻyiladi.

10. Sud hujjatlarining majburiyligi
Qonuniy kuchga kirgan sud hujjatlari barcha davlat organlari, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar, mansabdor shaxslar, fuqarolar uchun majburiydir hamda Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida ijro etilishi shart. Sud hujjatini ijro etmaslik qonunda belgilangan javobgarlikka sabab boʻladi.

11. Qonun va sud oldidagi tenglik
Barcha fuqarolar jinsi, irqi, millati, tili, dini, eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyidan qatʼi nazar, qonun va sud oldida tengdir. Korxonalar, muassasalar hamda tashkilotlar ham qonun va sud oldida tengdir.

12. Sud ishlarini yuritishning oshkoraligi
Barcha sudlarda ishlar ochiq koʻriladi. Ishlarni yopiq sud majlisida koʻrib chiqishga faqat qonunda belgilangan hollarda yoʻl qoʻyiladi. Sud majlisi zalida hozir boʻlgan shaxslar, ommaviy axborot vositalari vakillari sud majlisi zalida qonunda belgilangan tartibda fotosuratga olishi, video va audio yozuvni amalga oshirishi mumkin.

13. Sud ishlari yuritiladigan til
Oʻzbekiston Respublikasida sud ishlarini yuritish oʻzbek tilida, qoraqalpoq tilida yoki muayyan joydagi koʻpchilik aholi soʻzlashadigan tilda yoxud qonunga muvofiq boshqa tilda olib boriladi. Sud ishlari yuritilayotgan tilni bilmaydigan ishda ishtirok etuvchi shaxslarga tarjimon orqali ish materiallari bilan toʻla tanishish, sud harakatlarida ishtirok etish huquqi va sudda ona tilida yoki ular biladigan boshqa tilda soʻzlash huquqi taʼminlanadi.

14. Sud himoyasida boʻlish huquqi
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar davlat organlarining hamda boshqa tashkilotlarning, ular mansabdor shaxslarining qonunga xilof qarorlaridan, harakatlari va harakatsizligidan, shu jumladan ularning qarindoshlari sudlanganligi va bundan kelib chiqadigan huquqiy oqibatlar munosabati bilan huquqlarining cheklanishidan, shuningdek hayoti va sogʻligʻi, shaʼni hamda qadr-qimmati, shaxsiy erkinligi va mol-mulki, boshqa huquq va erkinliklariga tajovuzlardan sud himoyasida boʻlish huquqiga ega. Yuridik shaxslar ham sud himoyasida boʻlish huquqiga egadir.

15. Odil sudlovni amalga oshirishda malakali yuridik yordam
Odil sudlovni amalga oshirishda har bir kishiga malakali yuridik yordam olish huquqi kafolatlanadi. Gumon qilinuvchiga, ayblanuvchiga, sudlanuvchiga sud ishlarini yuritishning har qanday bosqichida himoyalanish huquqi va oʻzini himoya qilish uchun barcha imkoniyatlar taʼminlanadi. Qonunda nazarda tutilgan hollarda davlat hisobidan malakali yuridik yordam koʻrsatilishi taʼminlanadi.

16. Aybsizlik prezumpsiyasi
Jinoyat sodir etganlikda ayblanayotgan shaxs uning aybi qonunda nazarda tutilgan tartibda oshkora sud muhokamasi yoʻli bilan isbotlanmaguncha va sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi bilan aniqlanmaguncha aybsiz deb hisoblanadi. Aybdorlikka oid barcha shubhalar, agar ularni bartaraf etish imkoniyatlari tugagan boʻlsa, gumon qilinuvchining, ayblanuvchining, sudlanuvchining yoki mahkumning foydasiga hal qilinishi kerak. Gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi oʻzining aybsizligini isbotlashi shart emas va istalgan vaqtda sukut saqlash huquqidan foydalanishi mumkin. Agar shaxsning oʻz aybini tan olganligi unga qarshi yagona dalil boʻlsa, u aybdor deb topilishi yoki jazoga tortilishi mumkin emas. Hech kim qonunga asoslanmagan holda hibsga olinishi, ushlab turilishi, qamoqqa olinishi, qamoqda saqlanishi yoki uning ozodligi boshqacha tarzda cheklanishi mumkin emas. Hibsga olishga, qamoqqa olishga va qamoqda saqlashga faqat sudning qaroriga koʻra yoʻl qoʻyiladi. Shaxs sudning qarorisiz qirq sakkiz soatdan ortiq muddat ushlab turilishi mumkin emas. Hech kim qiynoqqa solinishi, zoʻravonlikka, boshqa shafqatsiz, gʻayriinsoniy yoki inson qadr-qimmatini kamsituvchi muomalaga yoxud jazoga duchor etilishi mumkin emas.

17. Sud hujjati ustidan shikoyat qilish huquqi
Taraflar, qonunda nazarda tutilgan hollarda esa boshqa shaxslar ham sud hujjati ustidan qonunda belgilangan tartibda shikoyat qilish huquqiga ega.

18. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi fuqarolik, jinoiy, iqtisodiy va maʼmuriy sud ishlarini yuritish sohasida sud hokimiyatining oliy organidir. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi quyi sudlarning sudlov faoliyati ustidan nazorat olib borish huquqiga ega. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi: oʻz vakolatlari doirasida ishlarni birinchi instansiya, apellyatsiya yoki kassatsiya va taftish instansiyasi sudi sifatida, shuningdek yangi ochilgan holatlar boʻyicha koʻrib chiqadi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumida sud amaliyotining dolzarb masalalarini koʻrib chiqadi va qonunchilikning qoʻllanilishi yuzasidan tushuntirishlar beradi; harbiy sudlarning, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining, viloyatlar va Toshkent shahar maʼmuriy sudlarining, tumanlararo, tuman, shahar sudlarining tashkiliy faoliyatini oʻrganadi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining tushuntirishlari sudlar tomonidan bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi; sud amaliyoti va sud statistikasining tizimli tahlilini amalga oshiradi; sudyalarning va sud apparati xodimlarining malakasini oshirish boʻyicha ishlarni tashkil etadi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

19. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining tarkibi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi rais, uning birinchi oʻrinbosari va oʻrinbosarlari — maʼmuriy, fuqarolik, jinoyat va iqtisodiy ishlar boʻyicha sudlov hayʼatlari raislari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining sudyalaridan iboratdir. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi quyidagi tarkibda ish yuritadi: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosati; Maʼmuriy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati; Fuqarolik ishlari boʻyicha sudlov hayʼati; Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati; Iqtisodiy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati. Sudlov hayʼatlarida ixtisoslashtirilgan sudlov tarkiblari tuzilishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyalarining son jihatdan tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadi.

20. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi raislaridan iborat tarkibda ish yuritadi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining majlislarida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi raisi, Sudyalar oliy kengashi raisi, Bosh prokurori, adliya vaziri, Advokatlar palatasi raisi, sudyalar, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman), Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakili (Bolalar ombudsmani), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi ilmiy-maslahat kengashi aʼzolari ishtirok etishi mumkin.

21. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumini chaqirish tartibi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi zaruriyatga qarab, lekin toʻrt oyda kamida bir marta chaqiriladi. Qonunchilikni qoʻllash masalalariga doir qarorlar loyihalari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining aʼzolariga va boshqa manfaatdor tashkilotlarga majlisdan yigirma kun ilgari yuboriladi.

22. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi Plenum aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi hozir boʻlgan taqdirda vakolatlidir. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi: sud amaliyotini umumlashtirish materiallarini koʻrib chiqadi va qonunchilikni qoʻllash masalalari boʻyicha tushuntirishlar beradi; qonunchilik tashabbusi tartibida ishlab chiqilgan qonun loyihalarini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritish toʻgʻrisidagi masalani koʻrib chiqadi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudiga Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlari normalariga rasmiy sharh berish masalalari yuzasidan murojaat kiritish, shuningdek muayyan ishda qoʻllanilishi lozim boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlarning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi toʻgʻrisidagi sudlar tashabbusi bilan kiritilgan masalalar yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudiga murojaat kiritish haqidagi taqdimnomasini koʻrib chiqadi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi ilmiy-maslahat kengashi tarkibini tasdiqlaydi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining taqdimnomalariga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosatining tarkibini, sudlov hayʼatlarining tarkibini, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining kotibini tasdiqlaydi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosatining ishi toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek sudlov hayʼatlari faoliyati haqidagi maʼruzalarni eshitadi; Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyatlar va Toshkent shahar maʼmuriy sudlari raislarining qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisidagi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining qonunchilikni qoʻllash masalalari boʻyicha tushuntirishlari bajarilishi haqidagi maʼruzalarini eshitadi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi apparati rahbarini tasdiqlaydi va uning Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi apparati faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotlarini eshitadi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi matbuot organining tahrir hayʼati tarkibini tasdiqlaydi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi va Rayosati reglamentlarini tasdiqlaydi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi oʻz vakolatlariga kiritilgan masalalar yuzasidan qarorlar qabul qiladi.

23. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining qarori
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining qarori majlisda ishtirok etayotgan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan ochiq ovoz berish orqali qabul qilinadi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining qarori Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining kotibi tomonidan imzolanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining qarori qabul qilingan kundan eʼtiboran qonuniy kuchga kiradi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining rasmiy nashrlarida eʼlon qilinadi.

24. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi majlisining bayonnomasi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining majlislarida bayonnoma yuritiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi majlisining bayonnomasi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining kotibi tomonidan imzolanadi.

25. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi tomonidan oʻz vakolatlariga kiritilgan masalalarni koʻrib chiqish
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Plenumi koʻrib chiqishi uchun masalalar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi tomonidan kiritiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi, Bosh prokurori qonunchilikni qoʻllash masalalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi tomonidan tushuntirishlar berilishi haqida takliflar kiritishga haqli. Masalani koʻrib chiqish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasining yoki buning uchun vakolat berilgan boshqa shaxsning maʼruzasini eshitishdan boshlanadi. Masalaning muhokamasida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining majlisiga taklif qilingan shaxslar ishtirok etishi mumkin. Qonunchilikni qoʻllash masalalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining tushuntirishlari sudlar, ushbu tushuntirish berilgan qonunchilikni qoʻllayotgan davlat organlari va boshqa organlar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va mansabdor shaxslar uchun majburiydir.

26. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining kotibi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining kotibi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasi vazifalarini bajarish bilan birga Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi majlisini tayyorlashga, majlis bayonnomasini yuritishga doir ishlarni tashkiliy jihatdan taʼminlaydi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qarori ijrosini tashkil etish uchun zarur boʻlgan harakatlarni amalga oshiradi.

27. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosatining tarkibi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosati Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyalaridan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi tomonidan belgilanadigan miqdorda tuziladi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, uning birinchi oʻrinbosari va oʻrinbosarlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosati tarkibiga lavozimi boʻyicha kiradi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosati majlislari zaruriyatga qarab, lekin har oyda kamida bir marta oʻtkaziladi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosati aʼzolarining koʻpchiligi hozir boʻlgan taqdirda vakolatlidir.

28. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosatining vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosati: sud amaliyotini umumlashtirish materiallarini koʻrib chiqadi; Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyatlar va Toshkent shahar maʼmuriy sudlari raislarining sud faoliyati toʻgʻrisidagi va qonunchilikni qoʻllash amaliyoti haqidagi maʼruzalarini eshitadi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudlov hayʼatlari va apparati ishini tashkil etish masalalarini koʻrib chiqadi; ishlarni taftish tartibida koʻradi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosati qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

29. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining sudlov hayʼatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining sudlov hayʼatlari: ishlarni birinchi instansiyada, apellyatsiya yoki kassatsiya va taftish tartibida koʻradi; sud amaliyotini oʻrganadi va umumlashtiradi; sud amaliyoti obzorlarini tayyorlaydi; qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi; sud statistikasini tahlil qiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining sudlov hayʼatlari qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

30. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi faoliyatiga tashkiliy rahbarlikni amalga oshiradi; ishni taftish tartibida koʻrish zarurligi haqidagi masalani hal etish uchun qonunda nazarda tutilgan tartibda sud ishlarini talab qilib oladi; ishni taftish tartibida koʻrish toʻgʻrisida qonunda nazarda tutilgan tartibda protest kiritadi; sudlarning hal qiluv qarorlari, hukmlari, ajrimlari va qarorlari ijrosini qonunda nazarda tutilgan tartibda toʻxtatib turadi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi va Rayosatini chaqiradi hamda ularning majlislarida raislik qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi va Rayosati qarorlarining bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshirishga doir ishlarni tashkil etadi; ishni bir suddan boshqa sudga oʻtkazish toʻgʻrisidagi masalani hal qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi va Rayosati koʻrib chiqishi uchun ularning vakolatlariga taalluqli boʻlgan masalalarni kiritadi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi tushuntirishlari qonunchilikka muvofiq emasligi aniqlangan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumiga taqdimnomalar kiritadi; Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari normalariga rasmiy sharh berish toʻgʻrisida, shuningdek sudlar tashabbusi bilan kiritilgan muayyan ishda qoʻllanilishi lozim boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlarning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi haqida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudiga murojaat kiritish masalalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumiga taqdimnoma kiritadi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosatining tarkibi toʻgʻrisida, sudlov hayʼatlari tarkiblari haqida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumiga taqdimnomalar kiritadi; Oʻzbekiston Respublikasi sudlari sudyalari oliy malaka hayʼatining (bundan buyon matnda Sudyalar oliy malaka hayʼati deb yuritiladi) qarorlari, xulosalari ustidan Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashiga taqdimnomalar kiritadi; rais oʻrinbosarlari oʻrtasida vazifalarni taqsimlaydi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi apparatining xodimlari bilan mehnat shartnomalarini tuzadi, oʻzgartiradi va bekor qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi bilan kelishilgan holda sudlarning tuzilmalariga boshqaruv xodimlarining umumiy soni doirasida oʻzgartirishlar kiritadi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining shtat jadvalini tasdiqlaydi; buyruqlar va farmoyishlar qabul qiladi; jismoniy shaxslarni, yuridik shaxslarning vakillarini shaxsan qabul qiladi va ularning murojaatlarini koʻrib chiqish boʻyicha ishlarni tashkil etadi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

31. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining birinchi oʻrinbosari, oʻrinbosarlari — sudlov hayʼatlarining raislari
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining birinchi oʻrinbosari, oʻrinbosarlari — sudlov hayʼatlarining raislari: ishni taftish tartibida koʻrish zarurligi haqidagi masalani hal etish uchun qonunda nazarda tutilgan tartibda sud ishlarini talab qilib oladi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining tegishli sudlov hayʼatlari ishiga rahbarlikni amalga oshiradi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumiga sudlov hayʼatlari faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzalarni taqdim etadi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining tegishli sudlov hayʼatlari majlislarida raislik qiladi; tegishli quyi sudlar faoliyatini tashkil etishga koʻmaklashadi; sud amaliyotini umumlashtirish, sud amaliyoti obzorlarini tayyorlash va sud statistikasini tahlil qilish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; sudlarning hal qiluv qarorlari, hukmlari, ajrimlari va qarorlari ijrosini qonunda nazarda tutilgan tartibda toʻxtatib turadi; sudyalarning va sud apparati xodimlarining malakasini oshirish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslar vakillarini shaxsan qabul qiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining birinchi oʻrinbosari, oʻrinbosarlari — sudlov hayʼatlarining raislari qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi yoʻqligida uning vakolatlarini raisning birinchi oʻrinbosari, birinchi oʻrinbosar ham yoʻqligida esa rais oʻrinbosarlaridan biri amalga oshiradi.

32. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyat, Toshkent shahar sudining tarkibi
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi rais, rais oʻrinbosarlari — fuqarolik, jinoyat va iqtisodiy ishlar boʻyicha sudlov hayʼatlari raislari, sudyalar, shuningdek xalq maslahatchilaridan iborat boʻladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi quyidagi tarkibda ish yuritadi: rayosat; Fuqarolik ishlari boʻyicha sudlov hayʼati; Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati; Iqtisodiy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati.

33. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudining vakolatlari
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi: oʻz vakolatlari doirasida ishlarni birinchi, apellyatsiya yoki kassatsiya va taftish instansiyasi sudi sifatida koʻradi; tumanlararo, tuman, shahar sudlarining sudlov faoliyati ustidan nazoratni amalga oshiradi; sud amaliyoti va sud statistikasini umumlashtiradi, ularning tizimli tahlilini amalga oshiradi; sud amaliyoti obzorlarini tayyorlaydi; sudyalar va sud apparati xodimlari malakasini oshirish boʻyicha ishlarni tashkil qiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

34. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudining rayosati
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi rayosati shu sudning sudyalaridan iborat tarkibda ish yuritadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi rayosati majlislari zaruriyatga qarab, lekin har oyda kamida bir marta oʻtkaziladi va rayosat aʼzolarining koʻpchiligi hozir boʻlgan taqdirda vakolatlidir. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi rayosatining qarorlari ovoz berishda ishtirok etgan rayosat aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi va tegishli sudning raisi tomonidan imzolanadi.

35. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi rayosatining vakolatlari
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi rayosati: sud amaliyotini umumlashtirish va obzorlari, sud statistikasi tahlili materiallarini koʻrib chiqadi; rais oʻrinbosarlari — sudlov hayʼatlari raislarining sudlov hayʼatlari faoliyati haqidagi maʼruzalarini eshitadi; tumanlararo, tuman, shahar sudlari raislarining shu sudlar faoliyati toʻgʻrisidagi va qonunchilikni qoʻllash amaliyoti haqidagi maʼruzalarini eshitadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi rayosati qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

36. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudining sudlov hayʼatlari
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudining sudlov hayʼatlari: oʻz vakolatlari doirasida ishlarni birinchi instansiya boʻyicha koʻradi; ishlarni apellyatsiya yoki kassatsiya va taftish tartibida koʻradi; sud amaliyotini oʻrganadi va umumlashtiradi; sud amaliyoti obzorlarini tayyorlaydi; sud statistikasini tahlil qiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudining sudlov hayʼatlari qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

37. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi raisi
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi raisi: sud faoliyatiga tashkiliy rahbarlikni amalga oshiradi; sud rayosatini chaqiradi va uning majlislarida raislik qiladi; sud rayosatining qarorlari bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshirish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; sud majlislarida raislik qiladi; quyi turuvchi sudlarning faoliyatini tashkil etishga koʻmaklashadi; sudyalarning, sud apparati xodimlarining hamda xalq maslahatchilarining malakasini oshirish boʻyicha ishlarini tashkil etadi; sud amaliyotini umumlashtirish, sud amaliyoti obzorlarini tayyorlash va sud statistikasini yuritish ishini tashkil etadi; jismoniy shaxslarni, yuridik shaxslarning vakillarini shaxsan qabul qiladi va ularning murojaatlarini koʻrib chiqish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; sudyalar malaka hayʼati qarorlari, xulosalari ustidan Sudyalar oliy malaka hayʼatiga taqdimnomalar kiritadi; sudyalarning aholi bilan uchrashuvlarini tashkil etadi, shuningdek jamoatchilikni har chorakda sudning faoliyati toʻgʻrisida ommaviy axborot vositalari orqali xabardor qilib boradi; sud apparati ishlariga rahbarlik qiladi, sud xodimlari bilan mehnat shartnomalarini tuzadi va bekor qiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi raisi qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi raisi yoʻqligida uning vakolatlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi tomonidan tegishli sud raisining oʻrinbosarlaridan birining zimmasiga yuklatilishi mumkin.

38. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi raisining oʻrinbosari
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi raisining oʻrinbosari: tegishli sudlov hayʼati ishini tashkil etadi; tegishli sudlov hayʼati majlislarida raislik qiladi; sud rayosatiga tegishli sudlov hayʼati faoliyati toʻgʻrisida maʼruzalar taqdim etadi; jismoniy shaxslarni, yuridik shaxslarning vakillarini shaxsan qabul qiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi raisining oʻrinbosari qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, Toshkent shahar sudi raisining oʻrinbosari yoʻqligida uning vakolatlari ushbu sud raisi tomonidan tegishli sud raisining boshqa oʻrinbosari zimmasiga yuklatilishi mumkin.

39. Fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudining, jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudining, tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudining tarkibi
Fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudi rais va sudyalardan iborat boʻladi. Jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudi rais, sudyalar, tergov sudyalari va xalq maslahatchilaridan iborat boʻladi. Tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudi rais va sudyalardan iborat boʻladi. Tarkibi olti sudyadan ortiq tumanlararo, tuman, shahar sudida sud raisining oʻrinbosari lavozimi joriy etiladi. Bir tarkibli tumanlararo, tuman, shahar sudi sud raisidan iborat boʻladi.

40. Fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudining, jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudining, tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudining vakolatlari
Fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudi qonun bilan oʻzining vakolatlariga kiritilgan fuqarolik ishlarini va maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqadi. Jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudi jinoyat ishlarini va maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni, shuningdek qamoqqa olish yoki uy qamogʻi tarzidagi ehtiyot chorasini qoʻllash haqidagi yoxud qamoqda saqlash yoki uy qamogʻi muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi, pasportning (harakatlanish hujjatining) amal qilishini toʻxtatib turish haqidagi, Oʻzbekiston Respublikasidan chiqish huquqini vaqtincha cheklash toʻgʻrisidagi, ayblanuvchini lavozimidan chetlashtirish haqidagi, shaxsni tibbiy muassasaga joylashtirish toʻgʻrisidagi yoxud ayblanuvchining tibbiy muassasada boʻlishi muddatini uzaytirish haqidagi, murdani eksgumatsiya qilish toʻgʻrisidagi, pochta-telegraf joʻnatmalarini xatlash haqidagi, tintuv oʻtkazish toʻgʻrisidagi, telefonlar va boshqa telekommunikatsiya qurilmalari orqali olib boriladigan soʻzlashuvlarni eshitib turish, ular orqali uzatiladigan axborotni olish haqidagi, mol-mulkni xatlash toʻgʻrisidagi, amnistiya aktiga asosan mahkumni jazodan ozod qilish toʻgʻrisidagi iltimosnomalarni va qonun bilan oʻzining vakolatlari doirasiga kiritilgan boshqa ishlarni koʻrib chiqadi. Tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudi xoʻjalik yurituvchi subyektlar oʻrtasidagi fuqarolik-huquqiy munosabatlarda yuzaga keladigan nizolarni va korporativ nizolarni, shuningdek qonun bilan oʻzining vakolatlari doirasiga kiritilgan maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqadi.

41. Fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudi, jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudi, tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudi raisi
Fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudi, jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudi, tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudi raisi: sud majlislarida raislik qiladi; jismoniy shaxslarni, yuridik shaxslarning vakillarini shaxsan qabul qiladi hamda ularning murojaatlarini koʻrib chiqish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; sudyalarning aholi bilan uchrashuvlarini tashkil etadi, shuningdek jamoatchilikni har chorakda sudning faoliyati toʻgʻrisida ommaviy axborot vositalari orqali xabardor qilib boradi; sud apparati ishiga rahbarlik qiladi, sud apparati xodimlari bilan mehnat shartnomalarini tuzadi va bekor qiladi. Fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudining, jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudining, tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudining raisi qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. Fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudi, jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudi, tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudi raisi yoʻqligida uning vakolatlarini rais oʻrinbosari bajaradi, u yoʻqligida esa, sud raisining vakolatlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi raisi tomonidan tegishli sud sudyalaridan birining zimmasiga yuklatilishi mumkin.

42. Fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudi, jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudi, tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudi raisining oʻrinbosari
Fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudi, jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudi, tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudi raisining oʻrinbosari: vazifalar taqsimotiga muvofiq sud apparati ishiga rahbarlikni amalga oshiradi; sud majlislarida raislik qiladi; jismoniy shaxslarni, yuridik shaxslarning vakillarini shaxsan qabul qiladi; sud raisi yoʻqligida uning vazifasini bajarib turadi. Fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman, shahar sudi, jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudi, tumanlararo, tuman, shahar iqtisodiy sudi raisining oʻrinbosari qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

43. Harbiy sudlar tizimi
Oʻzbekiston Respublikasining harbiy sudlari tizimi Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi va hududiy harbiy sudlardan iboratdir.

44. Harbiy sudlarning tarkibi
Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi viloyat sudi huquqi asosida ish yuritadi hamda rais, rais oʻrinbosari, sudyalar va xalq maslahatchilaridan iborat boʻladi. Hududiy harbiy sudlar tuman sudi huquqi asosida ish yuritadi va rais, xalq maslahatchilaridan iborat boʻladi.

45. Harbiy sudlar sudloviga taalluqli ishlar
Oʻzbekiston Respublikasi harbiy sudlari quyidagi ishlarni koʻradi: Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining, Davlat xavfsizlik xizmatining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti davlat xavfsizlik xizmatining, Milliy gvardiyasining, Favqulodda vaziyatlar vazirligining, Ichki ishlar vazirligi qoʻshinlarining va qonunchilikka muvofiq tashkil etiladigan boshqa harbiy tuzilmalarning harbiy xizmatchilari, shuningdek oʻquv yigʻinlarida boʻlgan vaqtda harbiy xizmatga majburlar tomonidan sodir etilgan jinoyatlar toʻgʻrisidagi ishlarni; harbiy qismlar, qoʻshilmalar va birlashmalarning, harbiy boshqaruv organlarining qoʻmondonligiga nisbatan harbiy xizmatchilarning daʼvolari boʻyicha fuqarolik ishlarini hamda harbiy boshqaruv organlari qarorlari, harbiy mansabdor shaxslarning harbiy xizmatchilarning huquq va erkinliklarini buzuvchi xatti-harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyatlarni; alohida holatlar tufayli sudlar faoliyat koʻrsatmayotgan joylarda barcha fuqarolik va jinoyat ishlarini; qonun bilan oʻz vakolatiga kiritilgan maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni; davlat sirlariga taalluqli ishlarni. Oʻzbekiston Respublikasi harbiy sudlari qonunga muvofiq boshqa ishlarni ham koʻrishi mumkin.

46. Harbiy sudlar faoliyatini tashkil etish
Harbiy sudlar faoliyatini tashkil etish ushbu Qonun bilan tasdiqlanadigan nizomda belgilanadi.

47. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudining tarkibi
Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi rais, rais oʻrinbosari, sudyalardan iborat boʻladi hamda rayosat va sudlov hayʼatlari tarkibida ish yuritadi.

48. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudining vakolatlari
Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi: oʻz vakolatlari doirasida ishlarni birinchi, apellyatsiya yoki kassatsiya va taftish instansiyasi sudi sifatida koʻradi; tumanlararo maʼmuriy sudlarning sudlov faoliyati ustidan nazoratni amalga oshiradi; sud amaliyoti va sud statistikasini umumlashtiradi, ularning tizimli tahlilini amalga oshiradi; sud amaliyoti obzorlarini tayyorlaydi; sudyalarning va sud apparati xodimlarining malakasini oshirish boʻyicha ishlarni tashkil etadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

49. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudining rayosati
Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudining rayosati shu sud sudyalaridan iborat tarkibda ish yuritadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi rayosatining majlislari zaruriyatga qarab, lekin bir oyda kamida bir marta oʻtkaziladi va rayosat aʼzolarining koʻpchiligi hozir boʻlgan taqdirda vakolatlidir. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi rayosatining qarorlari ovoz berishda ishtirok etgan rayosat aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi va tegishli sud raisi tomonidan imzolanadi.

50. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi rayosatining vakolatlari
Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudining rayosati: sud amaliyotini umumlashtirish va obzorlari, sud statistikasi tahlili materiallarini koʻrib chiqadi; sudlov hayʼati faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzalarni eshitadi; tumanlararo maʼmuriy sudlar raislarining qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisidagi maʼruzalarini eshitadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudining rayosati qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

51. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudining sudlov hayʼati
Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudining sudlov hayʼati: oʻz vakolatlari doirasida ishlarni birinchi instansiya boʻyicha koʻradi; ishlarni apellyatsiya yoki kassatsiya va taftish tartibida koʻradi; sud amaliyotini oʻrganadi va umumlashtiradi; sud amaliyoti obzorlarini tayyorlaydi; sud statistikasini tahlil qiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudining sudlov hayʼati qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

52. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi raisi
Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi raisi: sud faoliyatiga tashkiliy rahbarlikni amalga oshiradi; sud rayosatini chaqiradi va uning majlislarida raislik qiladi; sud rayosati qarorlarining bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshirish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; sud majlislarida raislik qiladi; quyi turuvchi sudlarning faoliyatini tashkil etishga koʻmaklashadi; sudyalarning va sud apparati xodimlarining malakasini oshirish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; sud amaliyotini umumlashtirish, sud amaliyoti obzorlarini tayyorlash va sud statistikasini yuritish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; jismoniy shaxslarni, yuridik shaxslarning vakillarini shaxsan qabul qiladi va ularning murojaatlarini koʻrib chiqish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; sudyalar malaka hayʼati qarorlari, xulosalari ustidan Sudyalar oliy malaka hayʼatiga taqdimnomalar kiritadi; sudyalarning aholi bilan uchrashuvlarini tashkil etadi, shuningdek jamoatchilikni har chorakda sudning faoliyati toʻgʻrisida ommaviy axborot vositalari orqali xabardor qilib boradi; sud apparati ishlariga rahbarlik qiladi, sud apparati xodimlari bilan mehnat shartnomalarini tuzadi va bekor qiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi raisi yoʻqligida uning vakolatlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi tomonidan tegishli sudning rais oʻrinbosari zimmasiga yuklatilishi mumkin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi raisi qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

53. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi raisining oʻrinbosari
Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi raisining oʻrinbosari: sudlov hayʼati ishini tashkil etadi; sudlov hayʼati majlislarida raislik qiladi; sud rayosatiga sudlov hayʼatining faoliyati toʻgʻrisida maʼruzalar taqdim etadi; jismoniy shaxslarni, yuridik shaxslarning vakillarini shaxsan qabul qiladi; sud raisi yoʻqligida uning vakolatlarini amalga oshiradi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi raisining oʻrinbosari qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi raisining oʻrinbosari yoʻqligida uning vakolatlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi tomonidan tegishli sud sudyalaridan birining zimmasiga yuklatilishi mumkin.

54. Tumanlararo maʼmuriy sudning tarkibi
Tumanlararo maʼmuriy sud rais va sudyalardan iborat boʻladi. Tarkibi olti nafar sudyadan ortiq boʻlgan tumanlararo maʼmuriy sudda rais oʻrinbosari lavozimi joriy etiladi.

55. Tumanlararo maʼmuriy sudning vakolatlari
Tumanlararo maʼmuriy sud davlat organlarining, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining qarorlari, ular mansabdor shaxslarining xatti-harakatlari (harakatsizligi) ustidan berilgan, ommaviy-huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan shikoyatlar va arizalar boʻyicha maʼmuriy nizolarni, shuningdek qonun bilan oʻz vakolatiga kiritilgan boshqa ishlarni koʻrib chiqadi.

56. Tumanlararo maʼmuriy sud raisi
Tumanlararo maʼmuriy sud raisi: sud majlislarida raislik qiladi; jismoniy shaxslarni, yuridik shaxslarning vakillarini shaxsan qabul qiladi va ularning murojaatlarini koʻrib chiqish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; sudyalarning aholi bilan uchrashuvlarini tashkil etadi, shuningdek jamoatchilikni har chorakda sudning faoliyati toʻgʻrisida ommaviy axborot vositalari orqali xabardor qilib boradi; sud apparati ishiga rahbarlik qiladi, sud xodimlari bilan mehnat shartnomalarini tuzadi va bekor qiladi. Tumanlararo maʼmuriy sud raisi qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. Tumanlararo maʼmuriy sud raisi yoʻqligida uning vakolatlarini rais oʻrinbosari bajaradi, u yoʻqligida esa sud raisining vakolatlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi raisi tomonidan tegishli sud sudyalaridan birining zimmasiga yuklatilishi mumkin.

57. Tumanlararo maʼmuriy sud raisining oʻrinbosari
Tumanlararo maʼmuriy sud raisining oʻrinbosari: vazifalar taqsimotiga muvofiq sud apparati ishiga rahbarlikni amalga oshiradi; sud majlislarida raislik qiladi; jismoniy shaxslarni, yuridik shaxslarning vakillarini shaxsan qabul qiladi; sud raisi yoʻqligida uning vakolatlarini amalga oshiradi. Tumanlararo maʼmuriy sud raisining oʻrinbosari qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

58. Sudyalar
Oʻzbekiston Respublikasida sudyalar qonunga muvofiq odil sudlovni amalga oshirishga vakolat berilgan shaxslardir. Oʻzbekiston Respublikasida barcha sudyalar bir xil maqomga ega. Sudlar raislari, rais oʻrinbosarlari ayni vaqtda sudyalardir. Sudyalarga malaka darajalari beriladi. Sudyalarga malaka darajalarini belgilash va berish tartibi ushbu Qonun bilan tasdiqlanadigan nizomda aniqlanadi.

59. Xalq maslahatchilari
Oʻttiz besh yoshdan kichik boʻlmagan, fuqarolarning yashash yoki ish joyidagi yigʻilishida ochiq ovoz berish yoʻli bilan ikki yarim yil muddatga saylangan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi xalq maslahatchisi boʻlishi mumkin. Haqiqiy harbiy xizmatni oʻtayotgan, saylov kunida oʻttiz besh yoshga toʻlgan, harbiy qismlar harbiy xizmatchilarining yigʻilishlarida ochiq ovoz berish yoʻli bilan ikki yarim yil muddatga saylangan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi harbiy sudning xalq maslahatchisi boʻlishi mumkin. Har bir sud uchun xalq maslahatchilari soni sudyalarning tegishli malaka hayʼatlari tomonidan belgilanadi. Xalq maslahatchilari odil sudlovni amalga oshirishda sudyaning huquqlaridan foydalanadi. Xalq maslahatchilari sudlardagi oʻz vazifalarini bajarishga bir yilda koʻpi bilan ikki haftaga navbatma-navbat chaqiriladi, bundan ularning ishtirokida boshlangan sud ishini koʻrishni tugallash zarurati bu muddatni uzaytirishni taqozo etgan hollar mustasno. Shu davrda ularning ish joyidagi oʻrtacha ish haqi saqlanib qoladi.

60. Sudyaning qasamyodi
Ilk bor sudyalik lavozimiga saylangan yoki tayinlangan shaxs quyidagi mazmunda qasamyod qiladi: Zimmamga yuklatilgan vazifalarni halol va vijdonan bajarishga, odil sudlovni faqat Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga boʻysungan holda amalga oshirishga, sudyalik burchim va vijdonim buyurganidek begʻaraz, xolis va adolatli boʻlishga tantanali qasamyod qilaman. Sudya Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi oldida, Qoraqalpogʻiston Respublikasida esa Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat bayrogʻi oldida ham tantanali vaziyatda qasamyod qiladi. Sudyalar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi majlisida qasamyod qiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudlarining sudyalari tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi rayosati majlisida qasamyod qiladi. Ilk bor lavozimga saylangan yoki tayinlangan sudya oʻz vakolatlarini amalga oshirishga qasamyod qilganidan keyin kirishadi.

61. Sudyaning huquqlari
Sudya quyidagi huquqlarga ega: mansabdor shaxslar va fuqarolardan odil sudlovni amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlgan oʻz farmoyishlarining bajarilishini talab qilish; mansabdor va boshqa shaxslardan odil sudlovni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni olish; odil sudlovni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning axborot tizimlaridan bepul asosda olish hamda shaxsga doir maʼlumotlar mavjud axborot tizimlaridan foydalanish, shu jumladan masofadan turib foydalanish; davlat organlarining, shuningdek boshqa tashkilotlarning axborot tizimlaridan odil sudlovni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan shaxsga doir maʼlumotlarni fuqarolarning yozma roziligisiz bepul asosda olish; sudyalar hamjamiyati organlarini shakllantirishda va ular faoliyatida ishtirok etish; uyushmalarga birlashish. Sudya qonunga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. Davlat organlari, mansabdor shaxslar, jamoat birlashmalari, boshqa yuridik va jismoniy shaxslar sudyaning odil sudlovni amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlgan talablari hamda farmoyishlarini soʻzsiz bajarishi shart. Sudyaning talablari va farmoyishlarini bajarmaslik qonunda belgilangan javobgarlikka sabab boʻladi.

62. Sudyaning majburiyatlari
Sudya: Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga ogʻishmay rioya etishi; fuqarolarning huquq va erkinliklari, shaʼni, qadr-qimmati hamda mol-mulki, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning huquqlari hamda qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlari himoya qilinishini taʼminlashi; oʻz vakolatlarini amalga oshirishda, shuningdek xizmatdan tashqari munosabatlarda Sudyalik odobi kodeksi talablariga rioya etishi, sud hokimiyati obroʻsini, sudyaning shaʼni va qadr-qimmatini tushirishi yoki uning begʻarazligi, xolisligi va adolatliligiga shubha tugʻdirishi mumkin boʻlgan har qanday xatti-harakatdan oʻzini tiyishi; korrupsiyaning har qanday koʻrinishlariga va odil sudlovni amalga oshirish boʻyicha faoliyatiga gʻayriqonuniy aralashishga urinishlarga qarshilik koʻrsatishi hamda bunday holatlar aniqlangan taqdirda bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashiga xabar qilishi; sud protsessi ishtirokchilarini hurmat qilishi; oʻz malakasini sudyalik vakolatlarini bajarish uchun zarur boʻlgan darajada saqlab turishi; manfaatlar toʻqnashuvi yuzaga kelgan taqdirda oʻzini oʻzi rad qilishi va sud protsessi ishtirokchilarini xabardor qilishi shart. Sudya: sudyalar maslahatlashuvi sirini va yopiq sud majlislarini oʻtkazish chogʻida olingan maʼlumotlarni oshkor qilishga; senator, davlat hokimiyati vakillik organlari deputati boʻlishga; siyosiy partiya aʼzosi boʻlishga, uni moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlashga, siyosiy partiyalarning tadbirlarida ishtirok etishga, boshqa siyosiy faoliyat bilan shugʻullanishga; haq toʻlanadigan boshqa faoliyat bilan shugʻullanishga, bundan sudyaning vazifalarini bajarishga toʻsqinlik qilmaydigan pedagogik, ilmiy va boshqa ijodiy faoliyat mustasno; shaxsan yoki ishonchli shaxslar orqali tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishga, shu jumladan xoʻjalik yurituvchi subyektni boshqarishda, uning tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, ishtirok etishga; Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida joylashgan chet el banklarida hisobvaraqlar (omonatlar) ochishga va ularga ega boʻlishga, naqd pul mablagʻlarini hamda qimmatliklarni saqlashga. Bunday cheklov sudyaning eriga (xotiniga) va voyaga yetmagan farzandlariga nisbatan ham amal qiladi; jismoniy yoki yuridik shaxslarning ishlari boʻyicha sudda vakil boʻlishga (qonuniy vakillik hollari bundan mustasno); sudda koʻrib chiqilayotgan masala yuzasidan sud hujjati qonuniy kuchga kirgunga qadar oshkora mulohazalar bildirishga; qonunga muvofiq maxfiy axborot jumlasiga kiritilgan, sudyalik vakolatlarini amalga oshirishi munosabati bilan oʻziga maʼlum boʻlib qolgan maʼlumotlarni sudyalik vakolatlarini amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda oshkor qilishga yoki foydalanishga haqli emas. Sudyaning zimmasida qonunga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

63. Sudyalarning mustaqilligini taʼminlash
Sudyalarning mustaqilligi quyidagilar orqali taʼminlanadi: ularni qonunda belgilangan tartibda lavozimga saylash, tayinlash, sudyalik vakolatlarini toʻxtatib turish va tugatish; sudyaning daxlsizligi; odil sudlovni amalga oshirishdagi qatʼiy tartib-taomil; qarorlarni chiqarish chogʻida sudyalar maslahatlashuvining sir tutilishi va uni oshkor qilishni talab etishning taqiqlanishi; sudyaga hurmatsizlik qilganlik, odil sudlovni amalga oshirish boʻyicha faoliyatga aralashganlik va sudyaning daxlsizligini buzganlik uchun qonunda belgilangan javobgarlik; sudyaga davlat hisobidan uning yuksak maqomiga munosib moddiy va ijtimoiy taʼminot berish. Sudyaning mustaqilligini cheklaydigan qonunchilik hujjatlari qabul qilishga yoʻl qoʻyilmaydi. Sudya, uning oila aʼzolari va ularning mol-mulki davlatning alohida himoyasida boʻladi.

64. Sudyaning daxlsizligi
Sudyaning shaxsi daxlsiz. Sudyaning daxlsizligi uning turar joyiga, xizmat xonasiga, u foydalanadigan transport vositasi va aloqa vositalariga, xat-xabarlariga, unga tegishli ashyolar va hujjatlarga taalluqlidir. Sudyalarning shaxsiy xavfsizligini taʼminlash maqsadlarida ularga Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi tomonidan belgilanadigan roʻyxat boʻyicha saqlash, olib yurish va undan foydalanish huquqi bilan xizmat quroli hamda shaxsiy himoya vositalari beriladi. Zarur hollarda tegishli sud raisining qaroriga binoan ichki ishlar organi sudya va uning oilasi uchun qurolli soqchilar ajratadi. Sudyaga nisbatan jinoyat ishi faqat Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori tomonidan qoʻzgʻatilishi mumkin. Sudya Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining xulosasi olinmasdan va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining roziligisiz jinoiy javobgarlikka tortilishi, qamoqqa olinishi mumkin emas. Sudya tegishli sudyalar malaka hayʼatining xulosasi olinmasdan maʼmuriy javobgarlikka tortilishi mumkin emas. Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi raisining sudyalar daxlsizligini buzganlik va ularning odil sudlovni amalga oshirish borasidagi faoliyatiga aralashganlik faktlari toʻgʻrisidagi taqdimnomasi prokuratura organlari tomonidan bir oy muddatda koʻrib chiqiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi koʻrsatilgan faktlar boʻyicha jinoyat ishi qoʻzgʻatilganligi yoki qoʻzgʻatilishi rad etilganligi haqida Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashiga xabar beradi. Sudyani huquqni muhofaza qiluvchi organlarga guvoh yoki gumon qilinuvchi sifatida soʻroq qilish uchun chaqirishga faqat tegishli sudyalar malaka hayʼatining roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi. Sudyaga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi faqat unga nisbatan ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyat yoki odam oʻlimiga sabab boʻlgan qasddan boshqa jinoyat sodir etganlikda ayb qoʻyilgan hollarda qoʻllanilishi mumkin. Mazkur qoida sudya sifatida ishlagan davrida shunday jinoyat sodir etganlikda ayblanayotgan sobiq sudyaga nisbatan ham qoʻllaniladi. Sudya huquqbuzarlik sodir etganlikda gumon qilinib ushlab turilgan taqdirda, bu haqda ushlab turish uchun asos boʻlgan hujjatlar koʻchirma nusxalari ilova qilingan holda Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashiga u ushlangan paytdan eʼtiboran uch soatdan kechiktirmasdan xabar qilinishi shart. Sudyaning turar joyiga yoki xizmat xonasiga, foydalanadigan transportiga kirish, ularni koʻzdan kechirish, ularda tintuv oʻtkazish yoki ulardan ashyoni olish, uning telefondagi soʻzlashuvlarini eshitish, sudyani shaxsan koʻzdan kechirish va uni shaxsiy tintuv qilish, shuningdek uning xat-xabarlarini, unga tegishli ashyolar va hujjatlarni koʻzdan kechirish, olib qoʻyish yoxud olish faqat sudning qaroriga binoan yoki Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining ruxsati bilan amalga oshirilishi mumkin. Sudyaga nisbatan jinoyat ishi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudloviga tegishlidir. Sudda oʻz vazifalarini bajarayotgan davrda xalq maslahatchilariga sudyalar daxlsizligining barcha kafolatlari tatbiq etiladi.

65. Sudyaga hurmatsizlik qilganlik uchun javobgarlik
Davlat organlari va boshqa organlar, korxonalar, muassasalar hamda tashkilotlar, mansabdor shaxslar, fuqarolar sudyalarni hurmat qilishi va ularning mustaqilligi prinsipiga rioya etishi shart. Sudyaga hurmatsizlik qilish, xuddi shuningdek uni ochiqdan-ochiq mensimaslikdan dalolat beruvchi xatti-harakatlar qilish qonunga muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi.

66. Sudyalarning odil sudlovni amalga oshirish borasidagi faoliyatiga aralashishga yoʻl qoʻyilmasligi
Sudyalarning odil sudlovni amalga oshirish borasidagi faoliyatiga aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi. Muayyan ishni har tomonlama, toʻla va xolisona koʻrib chiqishga toʻsqinlik qilish yoki gʻayriqonuniy sud hujjati chiqarilishiga erishish maqsadida sudyalarga qanday boʻlmasin taʼsir koʻrsatish qonunga muvofiq jinoiy javobgarlikka sabab boʻladi. Sudyadan koʻrilgan yoki ish yuritishidagi ishlar mohiyati boʻyicha biron-bir tushuntirishlar berishni talab qilish, shuningdek qonunda nazarda tutilgan hollardan va tartibdan tashqari, kimga boʻlmasin, tanishib chiqish uchun ishlarni taqdim etish taqiqlanadi. Ommaviy axborot vositalari oʻz xabarlarida muayyan ish yuzasidan sud muhokamasi natijalarini oldindan oʻzicha hal qilib qoʻyishga yoki sudga qanday shaklda boʻlmasin taʼsir koʻrsatishga haqli emas.

67. Sudyalik lavozimiga nomzodga qoʻyiladigan talablar
Oʻttiz besh yoshga toʻlgan, oliy yuridik maʼlumotga ega boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi sudyalik lavozimiga nomzod boʻlishi mumkin. Quyidagilar sudyalik lavozimiga nomzod boʻlishi mumkin emas: jinoyat sodir etganlikda ayblanayotgan shaxs; ilgari sudlangan yoki oʻziga nisbatan jinoyat ishi reabilitatsiya qilmaydigan asoslar boʻyicha tugatilgan shaxs; chet davlat fuqaroligiga ega boʻlgan yoki chet davlat hududida doimiy yashash huquqini tasdiqlovchi yashash guvohnomasiga yoxud boshqa hujjatga ega boʻlgan shaxs; sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb eʼtirof etilgan shaxs; psixiatriya yoki narkologiya muassasalarida hisobda turgan shaxs; sudyaning vakolatlarini amalga oshirishga toʻsqinlik qiladigan boshqa kasallikka chalingan shaxs.

68. Sudyalik lavozimiga saylanadigan, tayinlanadigan shaxslarga qoʻyiladigan talablar
Ushbu Qonunning 67-moddasi talablariga javob beradigan, yuridik ixtisoslik boʻyicha kamida oʻn besh yillik ish stajiga, shu jumladan, qoida tariqasida, sudya sifatida kamida yetti yillik ish stajiga ega boʻlgan shaxs Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasi boʻlishi mumkin. Ushbu Qonunning 67-moddasi talablariga javob beradigan, yuridik ixtisoslik boʻyicha kamida oʻn yillik ish stajiga, shu jumladan, qoida tariqasida, sudya sifatida kamida ikki yillik ish stajiga ega boʻlgan shaxs Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining, viloyat, Toshkent shahar sudining, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudining sudyasi boʻlishi mumkin. Ushbu Qonunning 67-moddasi talablariga javob beradigan, oʻttiz besh yoshga toʻlgan va yuridik ixtisoslik boʻyicha kamida yetti yillik ish stajiga ega boʻlgan shaxs tumanlararo, tuman, shahar sudining, hududiy harbiy sudning sudyasi boʻlishi mumkin. Ilk bor sudyalik lavozimiga tayinlanadigan nomzodlar Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi huzuridagi Sudyalar oliy maktabida majburiy tartibda oʻqishi shart. Oʻqish davrida ular asosiy ish joyi boʻyicha oʻrtacha oylik ish haqi saqlanmagan holda mehnat majburiyatlarini bajarishdan ozod etiladi, biroq oʻqishning butun davrida ish joyi (lavozimi) saqlanadi.

69. Sudyalarni saylash va tayinlash tartibi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasi Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining tavsiyasi asosida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan saylanadi. Viloyat, Toshkent shahar sudi, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi, tumanlararo, tuman, shahar sudi, hududiy harbiy sud sudyasi Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi tomonidan lavozimga tayinlanadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi tumanlararo, tuman, shahar sudi sudyasi Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining taqdimnomasiga binoan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan lavozimga tayinlanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tayinlanadigan yoki kelishib olinadigan lavozimlarda faoliyat yuritayotgan va benuqson obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan shaxslar, istisno tariqasida, Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi huzuridagi Sudyalar oliy maktabida majburiy tartibda oʻqitilmagan holda ilk bor sudyalik lavozimlariga tayinlanishi mumkin. Sudyani lavozimga tayinlash tegishli sudyalar malaka hayʼatining xulosasi inobatga olingan holda amalga oshiriladi.

70. Sud raisini, rais oʻrinbosarini lavozimga saylash va tayinlash tartibi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining birinchi oʻrinbosari, rais oʻrinbosari — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudlov hayʼatining raisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan saylanadi. Viloyat, Toshkent shahar sudi, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi, viloyat, Toshkent shahar maʼmuriy sudi raisi, rais oʻrinbosari, Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti tomonidan lavozimga tayinlanadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi raisi, rais oʻrinbosari Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti bilan kelishib olingan xulosasi asosida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining taqdimnomasiga binoan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan saylanadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi tumanlararo, tuman, shahar sudi raisi, rais oʻrinbosari Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining taqdimnomasiga binoan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan tayinlanadi. Tumanlararo, tuman, shahar sudi, hududiy harbiy sud raisi, rais oʻrinbosari Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi tomonidan lavozimga tayinlanadi.

71. Sudyaning vakolatlari muddati va uni hisoblash tartibi
Sudya birinchi marta besh yillik muddatga, navbatdagi oʻn yillik muddatga va lavozimda boʻlishning muddatsiz davriga belgilangan tartibda saylanadi yoki tayinlanadi. Sudyaning vakolatlari muddati uning sudyalik lavozimida boʻlgan umumiy stajidan kelib chiqqan holda hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasi lavozimida boʻlishning eng yuqori yoshi yetmish yoshni, boshqa sudlar sudyalari uchun — oltmish besh yoshni tashkil etadi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasi lavozimida boʻlishning eng yuqori yoshi oʻzining roziligi bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan besh yilgacha, boshqa sudlar sudyasining yoshi esa Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi tomonidan xuddi shunday besh yilgacha uzaytirilishi mumkin. Sudya qonunchilikka muvofiq pensiyaga chiqish huquqini saqlab qoladi.

72. Sud raisi, rais oʻrinbosarining vakolatlari muddati
Sud raisi, rais oʻrinbosarining vakolatlari muddati besh yil. Shaxs ayni bir sudda ketma-ket ikki muddatdan ortiq rais, rais oʻrinbosari lavozimini egallab turishi mumkin emas. Sud raisi, rais oʻrinbosari vakolatlari u saylangan yoki tayinlangan muddat oʻtgach tugaydi. Sud raisi, rais oʻrinbosarining vakolatlari muddati oʻtganligi yoki u tomonidan egallab turgan lavozimidan ozod etish haqida ariza berganligi munosabati bilan tugagan taqdirda, uning sudyalik vakolatlari saqlanib qoladi va u shu kundan boshlab sudyalik lavozimida ishni davom ettiradi, mazkur sudda boʻsh turgan sudyalik lavozimi boʻlmagan taqdirda, oʻzining roziligi bilan sudyalik vakolatlarining qolgan muddatiga boshqa sudga sudyalik lavozimiga oʻtkaziladi.

73. Sudyani boshqa sudyalik lavozimiga oʻtkazish tartibi
Sudya vakolatlari muddati davrida oʻzining roziligi bilan Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi tomonidan boshqa sudyalik lavozimiga oʻtkazilishi mumkin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi sudyasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi tumanlararo, tuman (shahar) sudi raisi, rais oʻrinbosari, sudyasi vakolat muddati davrida oʻzining roziligi bilan Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi taqdimnomasiga binoan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan boshqa sudyalik lavozimiga oʻtkazilishi mumkin. Bir sudning oʻzida sudyalik lavozimida boʻlish muddati, qoida tariqasida, ikki yildan kam boʻlmasligi kerak. Sudyani boshqa sudyalik lavozimiga oʻtkazish toʻgʻrisidagi masala Sudyalar oliy malaka hayʼati xulosasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashiga koʻrib chiqish uchun kiritiladi.

74. Sudyalar intizomiy javobgarligining asoslari
Sudya faqat tegishli sudyalar malaka hayʼati qaroriga binoan quyidagi hollarda intizomiy javobgarlikka tortilishi mumkin: odil sudlovni amalga oshirish chogʻida qonuniylikni buzganligi uchun; sud ishini tashkil etishda beparvoligi yoki intizomsizligi oqibatida yoʻl qoʻygan kamchiliklari uchun; sudyalik shaʼni va qadr-qimmatiga dogʻ tushiradigan hamda sudning obroʻsini tushiradigan nojoʻya xatti-harakat sodir etganligi uchun; Sudyalar odobi kodeksi talablarini buzganligi uchun. Sud qarorining bekor qilinishi yoki oʻzgartirilishining oʻzi, sud qarorini chiqarishda qatnashgan sudyaning, agar u ataylab qonun buzilishiga yoki jiddiy oqibatlarga olib kelgan vijdonsizlikka yoʻl qoʻymagan boʻlsa, javobgar boʻlishiga sabab boʻlmaydi. Agar intizomiy jazo choralari berilganidan keyin bir yil mobaynida sudya ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan harakatlarni sodir etmasa, u intizomiy javobgarlikka tortilmagan deb hisoblanadi. Sudyalarni intizomiy javobgarlikka tortish tartibi qonun bilan tasdiqlanadigan nizomda belgilanadi.

75. Sudyaga nisbatan intizomiy ish qoʻzgʻatish
Sudyaga nisbatan intizomiy ish tegishli sudyalar malaka hayʼati tomonidan sudya ushbu Qonun 74-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan harakatlarni sodir etilgani toʻgʻrisidagi ariza yoki xabar boʻyicha oʻtkazilgan xizmat tekshiruvi natijalariga koʻra qoʻzgʻatilishi mumkin.

76. Sudyaga nisbatan qoʻllaniladigan intizomiy jazo choralari
Sudyalarning malaka hayʼati intizomiy javobgarlikka tortilgan sudyaga quyidagi intizomiy jazo choralaridan birini qoʻllashi mumkin: ogohlantirish; hayfsan; oʻrtacha oylik ish haqining oʻttiz foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda jarima; malaka darajasini bir pogʻonaga pasaytirish; vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish. Intizomiy jazo choralari qoʻllanilayotganida qoidabuzarlikning xususiyati va oqibatlari, nojoʻya xatti-harakatning ogʻir-yengilligi, sudyaning shaxsi, aybdorlik darajasi inobatga olinadi.

77. Intizomiy jazo choralarini qoʻllash toʻgʻrisidagi qaror ustidan shikoyat qilish
Sudyalar malaka hayʼatining intizomiy jazo choralarini qoʻllash toʻgʻrisidagi qarori ustidan Sudyalar oliy malaka hayʼatiga shikoyat qilish mumkin. Sudyalar oliy malaka hayʼatining qarori ustidan Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashiga shikoyat berish mumkin.

78. Sudyaning vakolatlarini toʻxtatib turish
Sudyaning vakolatlari tegishli sudyalar malaka hayʼati qarori bilan quyidagi hollarda toʻxtatib turiladi, agar: sudya oʻz lavozimiga zid faoliyat bilan shugʻullanayotgan boʻlsa; sudyaga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari qoʻllanilgan boʻlsa; sudya sudning hal qiluv qarori bilan bedarak yoʻqolgan deb topilgan boʻlsa; sudyaga nisbatan jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan boʻlsa; sudya davlat hokimiyati vakillik organlari saylovida deputatlikka nomzod sifatida ishtirok etayotgan boʻlsa. Sudyaning vakolatlari ularni toʻxtatib turishga sabab boʻlgan asoslar bekor boʻlgunga qadar toʻxtatib turiladi. Sudya qonunda belgilangan tartibda tegishli sudyalar malaka hayʼati qarori ustidan shikoyat qilishga haqli. Sudyaning vakolatlari toʻxtatib turilishi unga ish haqi toʻlashni toʻxtatishga yoki ish haqi miqdorini kamaytirishga, uning taʼminoti darajasini pasaytirishga va sudyani ushbu Qonunda belgilangan daxlsizlik kafolatlaridan mahrum qilishga sabab boʻlmaydi, bundan ehtiyot chorasi sifatida sudyaga nisbatan qamoqqa olish chorasi tanlangan hollar mustasno. Sudyaning vakolatlarini qayta tiklash toʻgʻrisidagi qaror sudyaning vakolatlarini toʻxtatib turgan tegishli sudyalar malaka hayʼati tomonidan qabul qilinadi.

79. Sudyaning vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish
Sudyaning vakolatlari quyidagi hollarda muddatidan ilgari tugatiladi: 1) u sudyaning qasamyodini buzgan taqdirda; 2) u yozma ariza bergan taqdirda; 3) tegishli sudyalar malaka hayʼati tomonidan ogohlantirish qilinganidan yoki vakolatlari toʻxtatilganidan keyin u sudyalik lavozimiga zid faoliyat bilan shugʻullanishni davom ettiravergan taqdirda; 4) u sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan taqdirda; 5) u Oʻzbekiston Respublikasining fuqaroligidan chiqqan yoki uni yoʻqotgan taqdirda; 6) unga nisbatan sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirgan taqdirda; 7) u vafot etganda yoki sudning qarori bilan vafot etgan deb eʼlon qilingan taqdirda; 8) sogʻligʻining holatiga yoki boshqa uzrli sabablarga koʻra u uzoq vaqt mobaynida sudyalik vazifasini bajarishga qodir boʻlmay qolgan taqdirda; 9) sud raisining vakolat muddati tugashi munosabati bilan, agar u boshqa sudyalik lavozimiga oʻtishga rozilik bermasa; 10) sudya tomonidan tegishli sudyalar malaka hayʼatining qarori bilan sudyaga vakolatlarini tugatish tarzidagi intizomiy jazo chorasi qoʻllanilishiga sabab boʻlgan, ushbu Qonun 74-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan harakatlar sodir etilganda. Ushbu moddada nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlgan taqdirda: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasining vakolatlari — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan; viloyatlar va Toshkent shahar sudlari, viloyatlar va Toshkent shahar maʼmuriy sudlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi raisining va rais oʻrinbosarining vakolatlari — Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan; viloyatlar va Toshkent shahar sudlari, viloyatlar va Toshkent shahar maʼmuriy sudlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi sudyasining, tumanlararo, tuman, shahar sudlari, harbiy sudlar raisining va sudyasining vakolatlari — tegishli sudyalar malaka hayʼati xulosasiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi tomonidan; Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, tumanlararo, tuman, shahar sudlari sudyasining vakolatlari — Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining xulosasi asosida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisi kiritgan taqdimnomaga binoan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan muddatidan ilgari tugatiladi. Sudyaning vakolatlarini ushbu modda birinchi qismining 1, 3, 8 va 10-bandlarida nazarda tutilgan hollarda tegishli sudyalar malaka hayʼati qarori asosida muddatidan ilgari tugatishga yoʻl qoʻyiladi. Sudya tegishli sudyalar malaka hayʼati qarori ustidan qonunda belgilangan tartibda shikoyat qilishga haqli. Sudning qayta tashkil etilishi yoki tugatilishi sudyani lavozimidan ozod etish uchun asos boʻlib xizmat qilishi mumkin emas. Xalq maslahatchilarining vakolatlari ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan asoslar boʻyicha muddatidan ilgari tugatiladi, bundan ushbu modda birinchi qismining 1, 3, 9 va 10-bandlarida koʻrsatib oʻtilgan asoslar mustasno.

80. Sudyalar malaka hayʼatlari
Sudyalar malaka hayʼatlari quyidagi masalalarni koʻrib chiqish uchun tuziladi: sudyaning intizomiy javobgarligi; sudyaning vakolatlarini toʻxtatib turish yoki muddatidan ilgari tugatish; sudyaning daxlsizligini taʼminlash; sudyaga malaka darajasini berish; xalq maslahatchilarini tanlash va ularning saylovini oʻtkazish boʻyicha ishlarni tashkil qilish; sudyaning qasamyodi va Sudyalar odobi kodeksiga rioya etilishi ustidan nazorat qilish. Sudyalar malaka hayʼatlari Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishida unga koʻmaklashadi. Sudyalar oliy malaka hayʼati Oʻzbekiston Respublikasi sudyalari qurultoyi tomonidan besh yil muddatga saylanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar maʼmuriy sudlari sudyalarining malaka hayʼatlari tegishli sudlar sudyalarining konferensiyalarida besh yil muddatga saylanadi. Sudyalar malaka hayʼatlarining faoliyatini tashkil etish tartibi qonun bilan tasdiqlanadigan nizomda belgilanadi.

81. Sudyalarning moddiy taʼminoti
Sudyaning ish haqi qonunchilikda belgilangan miqdorlarda va respublika budjeti mablagʻlari hisobidan toʻlanadigan oylik lavozim maoshidan, malaka darajasi, koʻp yillik xizmati, faxriy unvoni uchun har oylik ustama haqlardan iborat boʻladi. Normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq sudyalarga boshqa toʻlovlar ham amalga oshirilishi mumkin. Sudyalarga mehnatga haq toʻlashning belgilangan fondi doirasida mukofotlar toʻlanishi va moddiy yordam koʻrsatilishi mumkin. Sudyalar xizmat safariga yuborilganda havo, temir yoʻl, avtomobil yoʻlovchilar transportida (taksi va shahar yoʻlovchilar transporti bundan mustasno) joy band qilib qoʻyish va yoʻl hujjatlarini navbatsiz olish huquqidan foydalanadi.

82. Sudyalarning har yilgi mehnat taʼtili
Sudyalarga har yili oʻttiz kalendar kunidan iborat mehnat taʼtili beriladi. Oʻn yildan ortiq sudyalik ish stajiga ega boʻlgan sudyalarga oʻz xohishiga koʻra olti kalendar kunigacha qoʻshimcha mehnat taʼtili berilishi mumkin.

83. Sudyalarni uy-joy bilan taʼminlash
Uy-joyga muhtoj boʻlgan sudya mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda sud joylashgan yerda xizmat turar joyi bilan taʼminlanadi. Sudya unga doimiy yashash uchun belgilangan tartibda turar joy berilgunga qadar turar joy arendasi, ijarasi (ikkilamchi ijarasi) bilan bogʻliq xarajatlari kompensatsiya qilinishi huquqiga ega.

84. Sudyalarni va ularning oila aʼzolarini ijtimoiy himoya qilish choralari
Sudyaning hayoti va sogʻligʻi davlatning maxsus muhofazasida boʻladi hamda respublika budjeti mablagʻlari hisobidan davlat tomonidan majburiy tartibda sugʻurta qilinadi. Quyidagi hollarda sugʻurta kompaniyalari (sugʻurtalovchilar) sugʻurta summalarini toʻlaydi: sudya ishlayotgan davrida yoki vakolatlari muddati tugaganidan keyin halok boʻlsa (vafot etsa), agar bu sudya oʻz xizmat vazifalarini bajarishi munosabati bilan duchor boʻlgan mayibligi yoki sogʻligʻining boshqacha shikastlanishi oqibatida roʻy bergan boʻlsa, uning merosxoʻrlariga — sudyaning ellik oylik ish haqi miqdorida; sudya oʻz xizmat vazifalarini bajarishi munosabati bilan kelgusida kasbga doir faoliyat bilan shugʻullanish imkoniyatini istisno etadigan darajada mayib boʻlib qolganida yoki uning sogʻligʻiga boshqacha shikast yetkazilganida — sudyaning yigirma besh oylik ish haqi miqdorida; sudya oʻz xizmat vazifalarini bajarishi munosabati bilan kelgusida kasbga doir faoliyat bilan shugʻullanish imkoniyatini istisno etmaydigan va mehnat qobiliyatining doimiy yoʻqolishiga olib kelmaydigan darajada mayib boʻlib qolganida yoki uning sogʻligʻiga boshqacha shikast yetkazilganida — sudyaning besh oylik ish haqi miqdorida. Sudya oʻz xizmat vazifalarini bajarishi munosabati bilan kelgusida kasbga doir faoliyat bilan shugʻullanish imkoniyatini istisno etadigan darajada mayib boʻlib qolganida yoki uning sogʻligʻiga boshqacha shikast yetkazilganida majburiy davlat sugʻurtasi boʻyicha olingan toʻlovlarni hisobga olmagan holda unga ish haqi va tayin etilgan pensiya oʻrtasidagi farq tarzidagi kompensatsiya har oyda toʻlanadi. Sudya oʻz xizmat vazifalarini bajarishi munosabati bilan duchor boʻlgan mayiblik yoki uning sogʻligʻiga boshqacha shikast yetkazilishi oqibatida halok boʻlsa (vafot etsa), uning qaramogʻida boʻlgan mehnatga qobiliyatsiz oila aʼzolariga sudya ish haqining ularning hissasiga toʻgʻri keladigan qismi va boquvchisini yoʻqotganligi munosabati bilan ularga tayinlangan pensiya oʻrtasidagi farq tarzidagi kompensatsiya har oyda, majburiy davlat sugʻurtasi boʻyicha olingan toʻlovlarni hisobga olmagan holda toʻlanadi. Sudyaning oʻz xizmat vazifalarini bajarishi munosabati bilan unga tegishli mol-mulkni yoʻq qilish yoki shikastlash oqibatida yetkazilgan moddiy zararning oʻrni sudyaga yoki uning oila aʼzolariga toʻlaligicha qoplanadi. Ushbu moddaning ikkinchi — beshinchi qismlarida nazarda tutilgan zararning oʻrnini qoplash boʻyicha toʻlovlar respublika budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshirilib, keyinchalik ular aybdor shaxslardan qonunda belgilangan tartibda undirib olinadi.

85. Sudyalarning vakolatlari muddati tugaganidan keyin ularga beriladigan kafolatlar
Vakolatlari muddati tugagan sudyalarning oʻrtacha oylik ish haqi ularni yangi vakolatlar muddatiga qayta saylash yoki qayta tayinlash toʻgʻrisidagi masala hal qilinayotgan davrda yoxud boshqa ish berilgunga qadar, lekin koʻpi bilan uch oygacha saqlab qolinadi. Sudyalarga ularning vakolatlari muddati tugaganidan keyin ular sudyalik lavozimiga saylanishga yoki tayinlanishga qadar egallab turgan avvalgi ishi (lavozimi) beriladi, bunday ish (lavozim) mavjud boʻlmaganda esa avvalgisiga teng boshqa ish (lavozim) beriladi.

86. Mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikning sudyalarga nisbatan amal qilishi
Mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik sudyalarga nisbatan ushbu Qonunda tartibga solinmagan munosabatlarga oid qismida tatbiq etiladi.

87. Sudyalarning pensiya taʼminoti
Sudyalarning pensiya taʼminoti qonunchilikda belgilanadi.

88. Sud apparati
Sud apparati sudning odil sudlovni amalga oshirish, sud amaliyotini umumlashtirish, sud statistikasini tahlil qilish, shuningdek sudning boshqa vazifalarini bajarishga doir ishlarini taʼminlaydi. Sud apparati xodimlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi tomonidan belgilanadigan tartibda attestatsiyadan oʻtadi. Sud apparati xodimlariga mansab darajalarini belgilash va berish tartibi ushbu Qonun bilan tasdiqlanadigan nizomda belgilanadi.

89. Sudlarning tuzilishi va shtatlari
Oʻzbekiston Respublikasi sudlarining tuzilmasi va shtat birligi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi. Sudlarning shtatlar jadvali Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sudlar faoliyatini taʼminlash departamenti (bundan buyon matnda Departament deb yuritiladi) tomonidan tasdiqlanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi zarur boʻlgan hollarda sudlarning shtatlar jadvaliga shtat birligi va mehnatga haq toʻlash fondi doirasida oʻzgartirishlar kiritadi.

90. Sudlarni moliyalashtirish
Sudlarning faoliyatini moliyalashtirish, ularning binolarini qoʻriqlash va saqlab turish Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi hamda odil sudlovni toʻliq va mustaqil ravishda amalga oshirish imkoniyatini taʼminlashi kerak. Ajratiladigan mablagʻlar miqdori Oʻzbekiston Respublikasining har yilgi Davlat budjeti toʻgʻrisidagi Qonun bilan tasdiqlanadi. Ajratilgan mablagʻlarni taqsimlash: Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudlari, viloyatlar va Toshkent shahar sudlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyatlar va Toshkent shahar maʼmuriy sudlari, tumanlararo, tuman, shahar sudlari va harbiy sudlar uchun — Departament tomonidan; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi uchun — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi tomonidan amalga oshiriladi. Har bir sud alohida bino, qoʻriqlash va avtotransport bilan taʼminlanadi.

91. Sudlar faoliyatini moddiy-texnika va moliyaviy jihatdan taʼminlash
Sudlar faoliyatini moddiy-texnika va moliyaviy jihatdan taʼminlash Departament tomonidan amalga oshiriladi. Departamentning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: sudlar faoliyatini moddiy-texnika va moliyaviy jihatdan taʼminlashga doir ishlarni tashkil etish, shuningdek bu ishlarni takomillashtirish yuzasidan takliflar tayyorlash; sudlar binolarini qurish va taʼmirlash uchun ajratilgan mablagʻlar samarali sarflanishini taʼminlash, sudlar faoliyati uchun zarur shart-sharoitlar yaratish boʻyicha chora-tadbirlar koʻrish; sudyalar va sud apparati xodimlarining mehnat sharoitlarini, moddiy va ijtimoiy taʼminotini yaxshilash boʻyicha takliflar ishlab chiqish; sudlar faoliyatini moddiy-texnika va moliyaviy jihatdan taʼminlashning joriy holatini tizimli tahlil qilish, sudlar faoliyatini moddiy-texnika va moliyaviy jihatdan taʼminlashni rivojlantirishga doir uzoq muddatli kompleks dasturlar tayyorlash; sudyalarning va sud protsesslarining xavfsizligini taʼminlash boʻyicha ishlarni tashkil etish. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sudlar faoliyatini taʼminlash departamenti vakolatlari va uning faoliyatini tashkil etish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadigan nizomda belgilanadi.

92. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining matbuot organlari
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi oʻz matbuot organlariga ega.

93. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi ilmiy-maslahat kengashi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzurida maslahat organi boʻlgan va jamoatchilik asosida ishlaydigan ilmiy-maslahat kengashi tuziladi. Uning vazifasiga qonunchilikni qoʻllash yuzasidan sud amaliyotida kelib chiqadigan masalalar boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish kiradi.

94. Sudlar muhri
Sud Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbining tasviri tushirilgan va oʻz nomi yozilgan muhrga ega boʻladi.

95. Sudyalarning maxsus kiyimi
Sudya odil sudlovni maxsus kiyimda amalga oshiradi, kiyim tavsifi va namunalari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan tasdiqlanadi.

96. Sudyaning guvohnomasi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisiga, rais oʻrinbosarlariga va sudyalariga guvohnomalar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan beriladi. Boshqa sudlarning sudyalariga guvohnomalar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi tomonidan beriladi.

97. Sudlar faoliyati toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash
Quyidagilar tasdiqlansin: Harbiy sudlar faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi nizom — ushbu Qonunga 1-ilovaga muvofiq; Sudyalarning malaka darajalari toʻgʻrisidagi nizom — ushbu Qonunga 2-ilovaga muvofiq; Sud tizimi xodimlarining mansab darajalari toʻgʻrisidagi nizom — ushbu Qonunga 3-ilovaga muvofiq.

98. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish
Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin: 1) Oʻzbekiston Respublikasining 1993-yil 2-sentabrda qabul qilingan “Sudlar toʻgʻrisida”gi 924-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 10, 367-modda); 2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 1993-yil 2-sentabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunini amalga kiritish tartibi haqida”gi 925-XII-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 10, 368-modda); 3) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 1993-yil 2-sentabrda qabul qilingan “Sudyalarning malaka hayʼatlari toʻgʻrisidagi, Sudyalarning malaka darajalari toʻgʻrisidagi, Sud xodimlarining mansab darajalari toʻgʻrisidagi, Harbiy sudlar faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash haqida”gi 927-XII-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 10, 370-modda); 4) Oʻzbekiston Respublikasining 1995-yil 31-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 118-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 9, 193-modda) XIV boʻlimi; 5) Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 27-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 357-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 2, 56-modda) VIII, XX va XXI boʻlimlari; 6) Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 14-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonuniga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi 162-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 1-2, 10-modda); 7) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2000-yil 14-dekabrda qabul qilingan “Sudyalarning malaka hayʼatlari toʻgʻrisidagi, Sudyalarning malaka darajalari toʻgʻrisidagi, Sud xodimlarining mansab darajalari toʻgʻrisidagi, Harbiy sudlar faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi nizomlarga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi 164-II-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 1-2, 12-modda); 8) Oʻzbekiston Respublikasining 2001-yil 7-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 320-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2002-yil, № 1, 20-modda) V boʻlimi; 9) Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 12-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 568-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 1-2, 18-modda) IV va XXVII boʻlimlari; 10) Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 3-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi 714-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2005-yil, № 1, 18-modda) I boʻlimining 20 va 47-bandlari; 11) Oʻzbekiston Respublikasining 2007-yil 11-iyulda qabul qilingan “Qamoqqa olishga sanksiya berish huquqi sudlarga oʻtkazilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-100-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 6, 249-modda) 2-moddasi; 12) Oʻzbekiston Respublikasining 2007-yil 20-iyulda qabul qilingan “Sudlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, Harbiy sudlar faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi nizomga, Sudyalarning malaka hayʼatlari toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-103-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 7, 324-modda) 1 va 2-moddalari; 13) Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 7-aprelda qabul qilingan “Sud xodimlarining mansab darajalari toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartishlar kiritish haqida”gi OʻRQ-207-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2009-yil, № 4, 134-modda); 14) Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 22-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-238-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2009-yil, № 12, 470-modda) 3 va 13-moddalari; 15) Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-288-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2011-yil, № 4, 104-modda) 1-moddasi; 16) Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 18-sentabrda qabul qilingan “Sud-huquq tizimini yanada isloh qilish munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-335-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2012-yil, № 9/2, 244-modda) 2-moddasi; 17) Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 20-yanvarda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-365-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2014-yil, № 1, 2-modda) 3 va 4-moddalari; 18) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 29-martda qabul qilingan “Fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini taʼminlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-421-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 3, 47-modda) 2-moddasi; 19) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 12-aprelda qabul qilingan “Sudlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual va Xoʻjalik protsessual kodekslariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-428-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 4, 136-modda); 20) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 6-iyunda qabul qilingan “Sud va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sud qonunchiligini demokratlashtirish va liberallashtirish hamda sud tizimi mustaqilligini taʼminlash boʻyicha tadqiqot markazi xodimlarining mansab darajalari toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-435-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 6, 299-modda); 21) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 14-sentabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-446-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 9, 510-modda) 48 va 49-moddalari; 22) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 23-iyulda qabul qilingan “Baʼzi davlat organlari va tashkilotlarining faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-486-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 7, 431-modda) 11-moddasi; 23) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 11-oktabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga odil sudlovni amalga oshirish samaradorligini yanada kuchaytirishga qaratilgan oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek “Fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini buzadigan xatti-harakatlar va qarorlar ustidan sudga shikoyat qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish haqida”gi OʻRQ-496-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 10, 672-modda) 1-moddasi; 24) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 18-fevralda qabul qilingan “Xavfsizlik va mudofaa sohasidagi baʼzi davlat organlari faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-522-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 2, 47-modda) 9-moddasi; 25) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 10-mayda qabul qilingan “Baʼzi davlat organlari va tashkilotlarining faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-536-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 5, 261-modda) 3 va 4-moddalari; 26) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 5-sentabrda qabul qilingan “Xavfsizlik va mudofaa sohasidagi qonun hujjatlari takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-564-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 9, 589-modda) 4-moddasi; 27) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 10-sentabrda qabul qilingan “Baʼzi davlat organlarining faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-566-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 9, 591-modda) 3-moddasi; 28) Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 10-martda qabul qilingan “Sud ishlarini yuritish tartibi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-607-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 3, 198-modda) 1-moddasi; 29) Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 9-noyabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-646-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 11, 652-modda) 1-moddasi; 30) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 33-moddasi.

99. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi, Sudyalar oliy kengashi, boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

100. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin; davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

101. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasman eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. 1-modda. Harbiy sudlar Oʻzbekiston Respublikasi sud tizimiga kiradi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi va hududiy harbiy sudlardan iborat boʻladi. Harbiy sudlar chiqaradigan hal qiluv qarorlari va hukmlar Oʻzbekiston Respublikasi nomidan eʼlon qilinadi. 2-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi viloyat sudi huquqi asosida ish yuritadi hamda sudyalar, shu jumladan sud raisi, rais oʻrinbosari, shuningdek xalq maslahatchilaridan iborat boʻladi. Hududiy harbiy sudlar tuman sudi huquqi asosida ish yuritadi va sudyalar, shu jumladan sud raisi, shuningdek xalq maslahatchilaridan iborat boʻladi. 3-modda. Harbiy sudlar sudyalarini tayinlash tartibi va ularning maqomi “Sudlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan belgilanadi. 4-modda. Oʻzbekiston Respublikasi harbiy sudlari: 1) Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti davlat xavfsizlik xizmati, Milliy gvardiya, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ichki ishlar vazirligi qoʻshinlari va qonunchilikka muvofiq tashkil etiladigan boshqa harbiy tuzilmalar harbiy xizmatchilari, shuningdek oʻquv yigʻinlarida boʻlgan davrda harbiy xizmatga majburlar tomonidan sodir etilgan jinoyatlar toʻgʻrisidagi ishlarni; 2) harbiy qismlar, qoʻshilmalar va birlashmalarning, harbiy boshqaruv organlarining qoʻmondonligiga nisbatan harbiy xizmatchilarning daʼvolari boʻyicha fuqarolik ishlarini hamda harbiy boshqaruv organlari va harbiy mansabdor shaxslarning harbiy xizmatchilar huquq va erkinliklarini buzuvchi xatti-harakatlari (qarorlari) ustidan shikoyatlarni; 3) alohida holatlar tufayli sudlar ish yuritmayotgan joylarda barcha fuqarolik va jinoyat ishlarini; 4) davlat sirlariga taalluqli ishlarni; 5) qonun bilan oʻz vakolatlariga kiritilgan maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻradi. Oʻzbekiston Respublikasi harbiy sudlari qonunga muvofiq boshqa ishlarni ham koʻrishi mumkin. Ushbu modda birinchi qismining 1-bandida koʻrsatilgan shaxslar harbiy yoki unga tenglashtirilgan xizmatni oʻtash davrida sodir etgan jinoyatlar toʻgʻrisidagi ishlar, agar ular ish sudda koʻrilish paytiga kelib xizmatdan boʻshab ketgan boʻlsa ham, harbiy sudlar tomonidan koʻriladi. Ushbu modda birinchi qismining 1-bandida koʻrsatilgan shaxslar harbiy yoki unga tenglashtirilgan xizmatga chaqirilgunga yoki kirgunga qadar sodir etgan jinoyatlar va maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlar jinoyat ishlari boʻyicha sudlar tomonidan koʻriladi. 5-modda. Oʻzbekiston Respublikasi harbiy sudi sudloviga: generallar tarkibidagi mansabdor shaxslarning jinoyatlari toʻgʻrisidagi ishlar, shuningdek ushbu shaxslarga taalluqli boshqa ishlar va shikoyatlar; sodir etilganligi uchun umrbod ozodlikdan mahrum qilish tarzidagi jazo tayinlanishi mumkin boʻlgan jinoyatlar toʻgʻrisidagi ishlar; polkovnik, 1-darajadagi kapitan harbiy unvoniga ega boʻlgan shaxslarning yoxud brigada komandiri lavozimidagi shaxslar hamda xizmat mavqeyi boʻyicha ularga teng shaxslarning jinoyatlari toʻgʻrisidagi ishlar, shuningdek ushbu shaxslarga taalluqli boshqa ishlar va shikoyatlar tegishlidir. 6-modda. Hududiy harbiy sudlar sudloviga podpolkovnik, 2-darajadagi kapitandan yuqori boʻlmagan harbiy unvonlardagi shaxslarning jinoyatlari toʻgʻrisidagi ishlar, shuningdek ushbu shaxslarga taalluqli boshqa ishlar va shikoyatlar tegishlidir. 7-modda. Bir guruh shaxslar ayblangan taqdirda, ayblanuvchilardan loaqal biri xususidagi ish harbiy sud sudloviga taalluqli boʻlib, uni qonunga muvofiq alohida ish yuritishga ajratish mumkin boʻlmasa, fuqaro shaxslarga oid ishlarning harbiy sudlar tomonidan koʻrilishiga yoʻl qoʻyiladi. Yakka shaxs yoki bir guruh shaxslar bir necha jinoyatni sodir etishda ayblangan taqdirda, agar jinoyatlardan loaqal biri haqidagi ish harbiy sud sudloviga taalluqli boʻlsa, barcha jinoyatlar toʻgʻrisidagi va barcha shaxslarga oid ish harbiy sud tomonidan koʻriladi. 8-modda. Harbiy sudlar jinoyat ishlari bilan birga harbiy qismlar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, jamoat birlashmalarining va fuqarolarning jinoyatlar tufayli oʻzlariga yetkazilgan moddiy zararning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi fuqarolik daʼvolarini ham koʻrib chiqadi. 9-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi: oʻz vakolatlari doirasida ishlarni birinchi instansiya sudi sifatida va apellyatsiya yoki kassatsiya va taftish tartibida koʻrib chiqadi; hududiy harbiy sudlarning sudlov faoliyati ustidan nazoratni amalga oshiradi; harbiy sudlar ishining tashkil etilishini tekshiradi; harbiy sudlarning sud amaliyoti va sud statistikasini umumlashtiradi, ularning tizimli tahlilini amalga oshiradi; sud amaliyoti obzorlarini tayyorlaydi; harbiy sudlar sudyalarining malakasini oshirish chora-tadbirlarini koʻradi; sudyalarning mustaqilligini mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshiradi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi harbiy sudlar ishini tashkil etish masalalariga doir buyruqlar va farmoyishlar chiqaradi. 10-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi rayosati mazkur sud sudyalaridan iborat tarkibda ish yuritadi. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi rayosatining majlislari zaruriyatga qarab, biroq har oyda kamida bir marta oʻtkaziladi va rayosat aʼzolarining koʻpchiligi hozir boʻlganda vakolatli hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi rayosatining qarorlari majlisda ishtirok etayotgan rayosat aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi va sud raisi tomonidan imzolanadi. 11-modda. Oʻzbekiston Respublikasi harbiy sudi rayosati: sud amaliyotini umumlashtirish va sud statistikasini tahlil qilish natijalarini koʻrib chiqadi; sudlov hayʼatining faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzalarni eshitadi; hududiy harbiy sudlar raislarining qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisidagi maʼruzalarini eshitadi. Oʻzbekiston Respublikasi harbiy sudi rayosati qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. 12-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining sudlov hayʼati: oʻz vakolatlari doirasida ishlarni birinchi instansiyada koʻrib chiqadi; ishlarni apellyatsiya yoki kassatsiya va taftish tartibida koʻrib chiqadi; sud amaliyotini oʻrganadi va umumlashtiradi; sud statistikasini tahlil qiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining sudlov hayʼati qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. 13-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi raisi: sud faoliyatiga tashkiliy rahbarlikni amalga oshiradi; sud rayosati majlislarini chaqiradi va uning majlislarida raislik qiladi; sud rayosati qarorlari bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshirish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; sud majlislarida raislik qiladi; quyi turuvchi sudlar faoliyatini tashkil etishda koʻmaklashadi; sudyalar, sud apparati xodimlari va xalq maslahatchilarining malakasini oshirish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; sud amaliyotini umumlashtirish, sud amaliyoti obzorlarini tayyorlash va sud statistikasini yuritish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; jismoniy shaxslarni, yuridik shaxslarning vakillarini shaxsan qabul qiladi va ularning murojaatlarini koʻrib chiqish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; Sudyalar oliy malaka hayʼatiga sudyalar malaka hayʼatlari qarorlari yuzasidan taqdimnomalar kiritadi; sud apparati ishiga rahbarlik qiladi, sud apparati xodimlari bilan mehnat shartnomalarini tuzadi va tugatadi. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi raisi qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. 14-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi raisining oʻrinbosari: sudlov hayʼati ishini tashkil etadi; sudlov hayʼati majlislarida raislik qiladi; sudlov hayʼati faoliyati toʻgʻrisida sud rayosatiga maʼruza taqdim etadi; jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslar vakillarini shaxsan qabul qiladi; sud raisi yoʻqligida uning vakolatlarini amalga oshiradi. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi raisining oʻrinbosari qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi raisi oʻrinbosari yoʻqligida uning vakolatlari mazkur sud raisi tomonidan sudyalardan biriga yuklatilishi mumkin. 15-modda. Hududiy harbiy sud raisi: sud majlislarida raislik qiladi; jismoniy shaxslarni, yuridik shaxslarning vakillarini shaxsan qabul qiladi va ularning murojaatlarini koʻrib chiqish boʻyicha ishlarni tashkil etadi; sud apparati ishiga rahbarlik qiladi, sud apparati xodimlari bilan mehnat shartnomalarini tuzadi va tugatadi. Hududiy harbiy sud raisi qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. Hududiy harbiy sud raisi yoʻqligida uning vakolatlarini Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining sudyalaridan biri bajaradi. 16-modda. Harbiy sudlar tarkibi, shtatlar soni, shtatdagi lavozimlar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi. 17-modda. Harbiy sudlar sudyalari “Sudlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq intizomiy javobgarlikka tortiladi. 18-modda. Harbiy sudlarning apparati xodimlarini ishga qabul qilish va ular bilan tuzilgan mehnat shartnomalarini bekor qilish Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksiga muvofiq tegishli harbiy sud raisi tomonidan amalga oshiriladi. 19-modda. Harbiy sudlarni moddiy-texnik jihatdan taʼminlash, moliyalashtirish, transport, aloqa vositalari bilan taʼminlash Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sudlar faoliyatini taʼminlash departamenti tomonidan amalga oshiriladi. 20-modda. Ushlangan, qamoqqa olingan, gauptvaxtalarda saqlanayotganlarni harbiy sudlarga qoʻriqlab olib borish va ularni sud majlisida qoʻriqlash harbiy qismlar yoki garnizonlarning harbiy komendaturalari tomonidan amalga oshiriladi. Boshqa saqlash joylarida, jazoni ijro etish muassasalarida saqlanayotgan mahbuslarni ishni koʻrish joyiga qoʻriqlab olib borish va qoʻriqlash belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining soqchilik qoʻshinlari qismlari, organlari tomonidan amalga oshiriladi. 21-modda. Harbiy sudlar Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasviri tushirilgan va oʻz nomi yozilgan muhrga ega boʻladi. 1-modda. “Sudlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi sudyalari uchun malaka darajalari joriy etish va berish tartibini belgilaydi. 2-modda. Sudyalarga sudya sifatidagi tajribasi va ish stajini inobatga olgan holda quyidagi malaka darajalari beriladi: oliy malaka darajasi; birinchi malaka darajasi; ikkinchi malaka darajasi; uchinchi malaka darajasi; toʻrtinchi malaka darajasi; beshinchi malaka darajasi. 3-modda. Malaka darajalari quyidagicha beriladi: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyalariga, Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi sudyalariga — oliy, birinchi, ikkinchi malaka darajalari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat sudlari va Toshkent shahar sudi, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyatlar, Toshkent shahar maʼmuriy sudlari sudyalariga — birinchi, ikkinchi, uchinchi malaka darajalari; tumanlararo, tuman, shahar sudlari, hududiy harbiy sudlar sudyalariga — uchinchi, toʻrtinchi, beshinchi malaka darajalari. 4-modda. Oliy malaka darajasi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisiga Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan beriladi. Oliy malaka darajasi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi oʻrinbosarlari — sudlov hayʼatlari raislariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyalariga, Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi sudyalariga tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining va Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi raisining Oʻzbekiston Respublikasi sudlari sudyalari oliy malaka hayʼati xulosasiga asoslangan taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan beriladi. Boshqa malaka darajalari tegishli sudyalar malaka hayʼatlari xulosasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi sudlari sudyalari oliy malaka hayʼati tomonidan beriladi. Birinchi marotaba saylangan yoki tayinlangan sudyalarga malaka darajalari ish faoliyatining dastlabki uch oyi ichida ilgarigi ish yoki xizmat joyida berilgan maxsus unvonlar va mansab darajalarini inobatga olgan holda beriladi. Sudyalar orasidan belgilangan tartibda saylangan yoki Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlari bilan tayinlangan shaxslarga malaka darajalari tegishli davlat organlari va tashkilotlari rahbarlarining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi sudlari sudyalari oliy malaka hayʼati tomonidan beriladi. 5-modda. Har bir malaka darajasida boʻlish muddatlari ijobiy malaka attestatsiyasi mavjud boʻlgan taqdirda quyidagicha belgilanadi: beshinchi malaka darajasida — ikki yil; toʻrtinchi malaka darajasida — uch yil; uchinchi malaka darajasida — toʻrt yil; ikkinchi malaka darajasida — besh yil. Birinchi malaka darajasida boʻlish muddati belgilanmaydi. Yuqori malakali sudyalarga ish tajribasini inobatga olgan holda, egallab turgan lavozimi uchun nazarda tutilgan darajadan qatʼi nazar, shuningdek ketma-ketlikka rioya etmagan holda, lekin unga berilgan malaka darajasidan ikki darajadan yuqori boʻlmagan malaka darajasi berilishiga yoʻl qoʻyiladi. 6-modda. Sudyalar odil sudlovni amalga oshirish chogʻida qonuniylikni qoʻpol ravishda buzganlik uchun malaka darajasidan mahrum etilishi mumkin. Malaka darajasidan mahrum etish va malaka darajasini pasaytirish shu malaka darajasini bergan mansabdor shaxs yoki organ tomonidan amalga oshiriladi. 7-modda. Malaka darajasiga ega boʻlgan sudyalarning lavozim maoshlariga qonunchilikda belgilangan miqdorlarda ustamalar belgilanadi. 8-modda. Sudyalarni malaka attestatsiyasidan oʻtkazish tartibi qonun bilan tasdiqlanadigan nizomda belgilanadi. 1-modda. Ushbu Nizom sudlar apparati, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi (bundan buyon matnda Konstitutsiyaviy sud deb yuritiladi), Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi (bundan buyon matnda Sudyalar oliy kengashi deb yuritiladi), Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi huzuridagi Sudyalar oliy maktabi (bundan buyon matnda Oliy maktab deb yuritiladi) va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sudlar faoliyatini taʼminlash departamenti (bundan buyon matnda Departament deb yuritiladi) hamda uning hududiy boʻlimlari xodimlariga maxsus unvonlar — mansab darajalari berish tartibini belgilaydi. 2-modda. Sudlar apparati, Konstitutsiyaviy sud, Sudyalar oliy kengashi, Oliy maktab, Departament va uning hududiy boʻlimlari xodimlarining maxsus unvonlari quyidagi mansab darajalaridan iborat: 1-darajali Davlat adliya maslahatchisi; 2-darajali Davlat adliya maslahatchisi; 3-darajali Davlat adliya maslahatchisi; 1-darajali adliya maslahatchisi; 2-darajali adliya maslahatchisi; 3-darajali adliya maslahatchisi; 1-darajali yurist; 2-darajali yurist; 3-darajali yurist. 3-modda. Mansab darajalari oliy yuridik maʼlumotga yoki boshqa oliy maʼlumotga ega xodimlarga, egallab turgan lavozimi, malakasi va ish stajiga muvofiq ketma-ketlikda yoxud ilgarigi ish yoki xizmat joyida berilgan maxsus unvonlar va mansab darajalarini inobatga olgan holda beriladi. 4-modda. Mansab darajalari: 1-darajali Davlat adliya maslahatchisi — Sudyalar oliy kengashi raisiga; 2-darajali Davlat adliya maslahatchisi — Oliy maktab direktoriga, Departament direktoriga; 3-darajali Davlat adliya maslahatchisi — Oliy maktab direktorining oʻrinbosariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi apparati rahbariga; 1-darajali adliya maslahatchisi — Konstitutsiyaviy sud kotibiyati mudiriga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi boshqarmalari boshliqlariga, Sudyalar oliy kengashi kotibiga, Oliy maktabning kafedra mudiriga, kafedra professoriga, kafedra dotsentiga, Departament direktorining oʻrinbosariga; 2-darajali adliya maslahatchisi — Konstitutsiyaviy sudning katta ekspertlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining boshqarma boshliqlari oʻrinbosarlariga va boʻlim boshliqlariga, Konstitutsiyaviy sud raisining yordamchisiga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining maslahatchisiga, Sudyalar oliy kengashining yetakchi inspektorlariga, birinchi boʻlimi mudiriga, Oliy maktabning boʻlim boshliqlariga, kafedra oʻqituvchilariga, Departamentning boʻlimlari va hududiy boʻlimlari boshliqlariga; 3-darajali adliya maslahatchisi — Konstitutsiyaviy sudning ekspertlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi va Rayosati kotibiyatining boshligʻiga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining boʻlim boshliqlari oʻrinbosarlariga, bosh va katta konsultantlariga, Sudyalar oliy kengashining arxiv mudiriga va devonxona mudiriga, Oliy maktabning yuriskonsultiga, bosh va yetakchi mutaxassislariga, Departamentning bosh mutaxassislariga, kadrlar boʻyicha bosh inspektoriga va yuriskonsultiga; 1-darajali yurist — Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat sudlari va Toshkent shahar sudining, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining, viloyatlar, Toshkent shahar maʼmuriy sudlarining boʻlim boshliqlariga, bosh mutaxassislariga, sudya katta yordamchilariga, Oliy maktabning devonxona mudiriga va arxiv mudiriga; 2-darajali yurist — Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyat sudlari va Toshkent shahar sudining, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining, viloyatlar, Toshkent shahar maʼmuriy sudlarining katta mutaxassislariga, devonxona mudirlariga, sudyalar malaka hayʼatlari kotiblariga, Departament hududiy boʻlimlarining bosh mutaxassislariga; 3-darajali yurist — tumanlararo, tuman, shahar sudlarining, hududiy harbiy sudlarning sudya yordamchilariga, devonxona mudirlariga beriladi. 5-modda. 1, 2 va 3-darajali Davlat adliya maslahatchisi mansab darajalari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan beriladi. 1, 2 va 3-darajali adliya maslahatchisi, shuningdek 1, 2 va 3-darajali yurist mansab darajalari: Sudyalar oliy kengashi va Oliy maktabning xodimlariga — Sudyalar oliy kengashi raisi tomonidan; Konstitutsiyaviy sudning devoni xodimlariga — Konstitutsiyaviy sudning raisi tomonidan; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi va quyi turuvchi sudlar apparatlari xodimlariga, Departament va uning hududiy boʻlimlari xodimlariga — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi tomonidan beriladi. Konstitutsiyaviy sudning raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi, Sudyalar oliy kengashining raisi ushbu Nizomning 4-moddasida nazarda tutilmagan lavozimni shtat jadvalida mavjud muayyan lavozimga tenglashtirishga hamda 1-darajali adliya maslahatchisi va ungacha boʻlgan mansab darajasini berishga haqli. 6-modda. 1, 2, 3-darajali Davlat adliya maslahatchisi darajalarida boʻlish muddati belgilanmaydi. Har bir mansab darajasida boʻlish muddati ijobiy attestatsiya mavjud boʻlgan taqdirda 3, 2 va 1-darajali adliya maslahatchilari uchun — toʻrt yilni, 3, 2, 1-darajali yuristlar uchun — ikki yarim yilni tashkil etadi. 7-modda. Ushbu Nizomning 5-moddasiga muvofiq sudlar, Sudyalar oliy kengashi, Oliy maktab, Departament va uning hududiy boʻlimlari xodimlariga 1-darajali Davlat adliya maslahatchisi mansab darajasigacha boʻlgan mansab darajasini berishga — egallab turgan lavozimi boʻyicha nazarda tutilgan darajadan qatʼi nazar, ketma-ketlikda va mansab darajasida boʻlish muddatiga rioya etmagan holda yoʻl qoʻyiladi. 8-modda. Sudlarga, Sudyalar oliy kengashiga, Oliy maktabga, Departamentga va uning hududiy boʻlimlariga huquqni muhofaza qiluvchi organlardan va boshqa tashkilotlardan ishga oʻtgan xodimlarga mansab darajalari ular qaysi lavozimga tayinlanganligi, bilimi va ish tajribasi, shuningdek ilgarigi ish yoki xizmat joyida berilgan maxsus unvonlari va mansab darajalari inobatga olingan holda beriladi. 9-modda. Konstitutsiyaviy sud raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, Sudyalar oliy kengashi raisi: 1) oldingi mansab darajasida boʻlish uchun belgilangan xizmat muddati tugamasdan, ishda alohida oʻrnak koʻrsatganligi yoki xizmat burchini namunali bajarganligi uchun; 2) xodim yuqori lavozimga koʻtarilayotganda ketma-ketlikka rioya etmagan holda, lekin uning oʻz darajasidan ikki mansab darajasidan yuqori boʻlmagan; 3) attestatsiyadan birinchi marta oʻtayotgan xodimlarga ularning lavozimlari boʻyicha belgilanganidan bir pogʻona past mansab darajasi berishga haqli. 10-modda. Ish staji boʻlmagan shaxslarga ular lavozimga tayinlanganidan keyin kamida olti oy oʻtgach mansab darajasi beriladi. 11-modda. Sudlar apparati, Konstitutsiyaviy sud, Sudyalar oliy kengashi, Oliy maktab, Departament va uning hududiy boʻlimlarining bir mansab darajasida belgilangan muddat xizmat qilgan, lekin xizmat faoliyatida yoki xulq-atvorida jiddiy kamchiliklari boʻlgan xodimlari mansab darajasi koʻtarilmaydi. 12-modda. Mansab darajalari berilgan xodimlar shu mansab darajalarida umrbod boʻladi va faqat sudlarda, Sudyalar oliy kengashida, Oliy maktabda, Departamentda va uning hududiy boʻlimlarida ishlashga noloyiq xatti-harakatlari uchun mehnat shartnomasi bekor qilinganda ulardan mahrum qilinishi mumkin. 13-modda. Xizmat burchini qoʻpol ravishda buzgani yoki xizmat vazifalarini muttasil lozim darajada bajarmagani uchun xodimning mansab darajasi unga berilganidan ikkidan ortiq boʻlmagan mansab darajasiga pasaytirilishi mumkin. Mansab darajasidan mahrum qilish yoki uni pasaytirish mansab darajasi berish huquqiga ega boʻlgan tegishli mansabdor shaxslar tomonidan amalga oshiriladi. 14-modda. Sudlar apparati, Konstitutsiyaviy sud, Sudyalar oliy kengashi, Oliy maktab, Departament va uning hududiy boʻlimlari xodimlariga mansab darajalari berish uchun attestatsiya oʻtkazish tartibi Konstitutsiyaviy sud raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, Sudyalar oliy kengashi raisi tomonidan ularning vakolati doirasida belgilanadi. 15-modda. Mansab darajasi boʻlgan sudlar apparati, Konstitutsiyaviy sud, Sudyalar oliy kengashi, Oliy maktab, Departament va uning hududiy boʻlimlari xodimlarining lavozim maoshlariga ustamalar qonunchilikda belgilangan miqdorlarda belgilanadi.