Pochta aloqasi toʻgʻrisida
(law, 2022-06-09)

1. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi pochta aloqasi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2. Pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilik
Pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: adresat — oʻziga pochta yoki kuryerlik joʻnatmasi joʻnatilayotgan yuridik yoki jismoniy shaxs; yozma xat-xabarlar — oddiy va roʻyxatga olinadigan xatlar, pochta varaqchalari, banderollar, mayda paketlar, koʻzi ojizlar uchun joʻnatmalar va “M” qoplari; kuryerlik joʻnatmalari — joʻnatilishi pochta kuryeri orqali amalga oshiriladigan, hujjatlar va (yoki) tovar joylanmasi mavjud boʻlgan joʻnatmalar; posilka — belgilangan oʻlchamdagi, ogʻirlikdagi va oʻrovdagi tovar joylanmasi mavjud boʻlgan, roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmasi; pochta aloqasi — pochta aloqasi vositalari va obyektlarining yagona ishlab chiqarish-texnologiya majmuidan iborat boʻlgan, pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatilishini taʼminlaydigan aloqa turi; pochta aloqasi vositalari — pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish uchun foydalaniladigan binolar, yashash uchun moʻljallanmagan joylar, uskunalar, taralar, texnika va transport vositalari; pochta aloqasining milliy operatori — Oʻzbekiston Respublikasi doirasida pochta aloqasi xizmatlari bozoridagi talabni qanoatlantirish, majburiy ravishda universal pochta xizmatlari koʻrsatish boʻyicha vazifalarni va Umumjahon pochta ittifoqining hujjatlaridan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarish vazifalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan oʻz zimmasiga yuklatilgan pochta aloqasi operatori; pochta aloqasi obyektlari — pochta aloqasi operatorining alohida boʻlinmalari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari, boʻlimlari, punktlari, shuningdek boshqa boʻlinmalar); pochta aloqasi operatori — mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquqlar asosida pochta aloqasi tarmogʻiga egalik qiluvchi va faoliyatning asosiy turi sifatida pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatuvchi yuridik shaxs; pochta aloqasi provayderi — pochta aloqasi operatorlarining tarmogʻi orqali pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatuvchi yuridik shaxs; pochta aloqasi tarmogʻi — pochta aloqasi vositalari, obyektlari va pochta yoʻnalishlarining majmui; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish — pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qabul qilish, ularga ishlov berish, ularni saqlash, tashish, yetkazib berish (topshirish) boʻyicha texnologik operatsiyalar majmui; pochta joʻnatmalari — pochta joʻnatmasida koʻrsatilgan pochta manzili boʻyicha adresatga joʻnatish uchun pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan qabul qilingan yozma xat-xabar joʻnatmalari, posilkalar, pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalari; pochta yoʻnalishi — transport vositalarining pochta va kuryerlik joʻnatmalari almashinuvini amalga oshirish uchun pochta aloqasi obyektlari oʻrtasida, shuningdek pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qabul qilish va (yoki) yetkazib berish uchun pochta aloqasi obyektlari va foydalanuvchilar oʻrtasida belgilangan tartibda tasdiqlangan harakatlanish yoʻli; pochta kuryeri — pochta aloqasi operatorining yoki provayderining xodimi yoxud roʻyxatga olinadigan pochta va (yoki) kuryerlik joʻnatmasini bevosita joʻnatuvchidan pochta aloqasi obyektlaridan tashqarida qabul qiladigan va (yoki) bunday pochta va (yoki) kuryerlik joʻnatmasini adresatga topshiradigan, pochta aloqasi operatori yoki provayderi bilan shartnomaga ega boʻlgan jismoniy shaxs; pochta xizmati — pochta joʻnatmalarini bir pochta aloqasi obyektidan (pochta qutisidan, pochtomatdan) boshqa pochta aloqasi obyektiga (abonentning pochta javoniga (qutisiga), pochtomatga) joʻnatish boʻyicha pochta aloqasi xizmati; pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmasi — pochta joʻnatmasi boʻlib, joʻnatuvchi uning vositasida oʻzi pochta aloqasi operatoriga toʻlagan pul mablagʻlari summasini adresatga toʻlashni topshiradi.

4. Pochta aloqasi sohasidagi asosiy prinsiplar
Pochta aloqasi sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat: qonuniylik; Oʻzbekiston Respublikasi hududida barcha pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchilar (bundan buyon matnda foydalanuvchi deb yuritiladi) uchun universal pochta xizmatlaridan foydalana olish; pochta aloqasi sohasidagi texnik talablar, normalar va qoidalarning yagonaligi; foydalanuvchilar huquqlari va qonuniy manfaatlarining taʼminlanishi; pochta aloqasining siriga rioya etilishi; xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalari tranzitining erkinligi.

5. Pochta aloqasi sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Pochta aloqasi sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat: universal pochta xizmatlaridan foydalana olishni va ularning sifatini taʼminlash; pochta aloqasining xavfsizligini va sirini taʼminlash; majburiy texnik talablar, normalar va qoidalarga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish; pochta aloqasini xalqaro normalar va standartlarga muvofiq rivojlantirish; investitsiyalarni jalb etish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish; davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish; ilgʻor innovatsion, axborot va kommunikatsiya texnologiyalari joriy etilishini ragʻbatlantirish; xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining pochta aloqasi sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: pochta aloqasi sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi; pochta aloqasi sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi va amalga oshirilishini taʼminlaydi; pochta aloqasining milliy operatorini tayinlaydi; davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining pochta aloqasi sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi; Favqulodda vaziyatlarda pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish tartibini belgilaydi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

7. Pochta aloqasi sohasidagi vakolatli davlat organi
Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi pochta aloqasi sohasidagi vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda vakolatli davlat organi deb yuritiladi). Vakolatli davlat organi: pochta aloqasi sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi; pochta aloqasi sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi; Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarini tasdiqlaydi; pochta toʻlovining davlat belgilari namunalarini, Pochta toʻlovining davlat belgilari toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlaydi, pochta markalarining muomalaga kiritilishini va muomaladan chiqarilishini amalga oshiradi, shuningdek pochta markalarini kolleksiyalash turkumiga oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi; pochta toʻlovi davlat belgilarining davlat kolleksiyasini shakllantiradi, Pochta toʻlovining davlat belgilari davlat kolleksiyasi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlaydi; maxsus xotira shtempellarini tayyorlash va ulardan foydalanish tartibini belgilaydi; universal pochta xizmatlariga oid tariflarni qonunchilikka muvofiq tasdiqlaydi; pochta aloqasi tarmoqlari hamda xizmatlarini rivojlantirish masalalari boʻyicha pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining faoliyatiga koʻmaklashadi, axborot xavfsizligini va pochta aloqasi xavfsizligini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni muvofiqlashtiradi; pochta indekslarini, shuningdek pochta aloqasi operatorlari va provayderlari uchun majburiy boʻlgan pochta joʻnatmalari oʻtishining nazorat muddatlarini tasdiqlaydi; frankirlash mashinalaridan foydalanish tartibini belgilaydi; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun foydalaniladigan pochta aloqasi milliy operatorining transport vositalariga joylashtiriladigan maxsus farqlash belgilarini tasdiqlaydi; foydalanuvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini taʼminlashga koʻmaklashadi, pochta aloqasi operatorlari, provayderlari va foydalanuvchilar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar masalalarini koʻrib chiqadi; jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolining tarqatilishini moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha maxsus vakolatli davlat organi bilan birgalikda pochta aloqasining milliy operatori uchun Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolining tarqatilishini moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalarini tasdiqlaydi; pochta aloqa sohasida tezkor-qidiruv tadbirlarini oʻtkazayotgan maxsus vakolatli davlat organiga qonunchilikka muvofiq uning zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishda koʻmaklashadi; pochta aloqasi sohasida kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etadi; pochta aloqasi sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi, shu jumladan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolining tarqatilishini moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi hamda Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalar boʻyicha majburiyatlari bajarilishini tashkil etadi va muvofiqlashtiradi; Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi bilan kelishuvga koʻra xalqaro pochta almashinuvi joylarini belgilaydi. Vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

8. Pochta aloqasi sohasidagi davlat nazorati
Pochta aloqasi sohasida qonunchilikka rioya etilishi ustidan davlat nazoratini Oʻzbekiston Respublikasi Axborotlashtirish va telekommunikatsiyalar sohasida nazorat boʻyicha davlat inspeksiyasi (Oʻzkomnazorat) amalga oshiradi. Oʻzkomnazorat: pochta aloqasi sohasidagi qonunchilik, normativ hujjatlar va davlat standartlari talablariga rioya etilishi; oʻz vakolatlari doirasida isteʼmolchilar huquqlarining taʼminlanishi va koʻrsatiladigan pochta aloqasi xizmatlarining sifatiga rioya etilishi; pochta aloqasi xizmatlarini rivojlantirishga doir choralar amalga oshirilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi.

9. Pochta aloqasi xizmatlari
Pochta aloqasi xizmatlari pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan pochta, kuryerlik xizmatlari hamda boshqa turdagi pochta xizmatlari tarzida shartnoma asosida koʻrsatiladi. Pochta xizmatlari jumlasiga pochta joʻnatmalarini joʻnatish, shu jumladan tezlashtirilgan pochta rejimida joʻnatish kiradi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan quyidagi turdagi pochta xizmatlari ham koʻrsatilishi mumkin: pochta joʻnatmalarini qoʻshimcha joʻnatish va qaytarish; yozma xat-xabarlar va posilkalarni oʻrash; pochta joʻnatmalariga ilova qilinadigan manzil blanklarini, joylanma roʻyxatlarni, pul mablagʻlari pochta oʻtkazmalarining blankalarini va boshqa blankalarni toʻldirish; manzillarni va yozma xabarlarni yozish; pochta aloqasi xizmatlarini uyda koʻrsatish; telegraf xabarlarni va boshqa xabarlarni amalga oshirish; pochta toʻlovi davlat belgilarini va filateliya mahsulotlarini realizatsiya qilish; pochta aloqasi sohasidagi boshqa xizmatlar. Roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalarini pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan pochta kuryeri orqali joʻnatish boʻyicha koʻrsatiladigan xizmat kuryerlik xizmatidir.

10. Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari
Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish tartibini belgilaydigan hamda pochta aloqasi operatorlari, provayderlari va foydalanuvchilar oʻrtasidagi munosabatlarni tartibga soladigan normativ-huquqiy hujjatdir. Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida quyidagilar boʻlishi kerak: foydalanuvchilarga xizmat koʻrsatishni tashkil etishga doir talablar; pochta aloqasi operatorlarining nomli buyumlaridan (shtamplar, shtempellar, muhrlardan) foydalanish tartibi; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini rasmiylashtirish standartlari; pochta va kuryerlik joʻnatmalarining turlari hamda ularning texnik tavsiflari (cheklangan oʻlchamlari, ogʻirligi, ularni oʻrash va boshqalar); pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish tartibi; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini saqlash muddatlari; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qoʻshimcha joʻnatish hamda qaytarish shartlari; pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan hamda cheklangan predmetlar va moddalar roʻyxati; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ushlab turish va koʻzdan kechirish tartibi; foydalanuvchilarning eʼtirozlarini koʻrib chiqish tartibi; Oʻzbekiston Respublikasi doirasida joʻnatiladigan pochta va kuryerlik joʻnatmalaridan pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni olib qoʻyish tartibi; pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni yoʻq qilib tashlash tartibi; universal pochta xizmatlari koʻrsatish tartibi va ularning sifat koʻrsatkichlari. Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida qonunchilikka muvofiq boshqa qoidalar ham boʻlishi mumkin.

11. Pochta aloqasi sirini taʼminlash
Foydalanuvchilarning manziliga oid maʼlumotlar, pochta va kuryerlik joʻnatmalari hamda ularning tarkibi toʻgʻrisidagi axborot, pochta aloqasi operatorlari hamda provayderlarining faoliyati sohasiga kiradigan boshqa xabarlar, shuningdek ushbu pochta va kuryerlik joʻnatmalarining oʻzi pochta aloqasining sirini tashkil etadi. Yozishmalar siri davlat tomonidan kafolatlanadi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta aloqasi siriga rioya etilishini kafolatlaydi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining barcha xodimlari pochta aloqasi sirini saqlashi shart. Pochta aloqasi sirini taʼminlash maqsadida quyidagilar taqiqlanadi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno: boshqa shaxsga pochta va kuryerlik joʻnatmalari haqidagi maʼlumotlarni, shuningdek foydalanuvchilarning manzili va shaxsiga doir maʼlumotlarni maʼlum qilish; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ochish; foydalanuvchi hamda (yoki) uning pochta va kuryerlik joʻnatmalari tarkibi (joylanmasi) toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni qonunga xilof ravishda yigʻish yoki tarqatish. Pochta aloqasi operatorlarining, provayderlarining pochta aloqasi siri buzilishiga yoʻl qoʻygan xodimlari belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

12. Universal pochta xizmatlari
Oʻzbekiston Respublikasi hududida barcha foydalanuvchilar uchun belgilangan tariflar va sifat talablari boʻyicha pochta xizmatlarining muayyan roʻyxatini doimiy asosda taqdim etishga doir xizmatlar universal pochta xizmatlaridir. Quyidagilar universal pochta xizmatlari jumlasiga kiradi: foydalanuvchilarning oddiy yozma xat-xabarlarni (pochta varaqchalarini, xatlarni, banderollarni va mayda paketlarni) joʻnatish boʻyicha ehtiyojlarini qanoatlantirishga doir pochta xizmatlari; koʻzi ojizlar uchun joʻnatmalar almashinuvida koʻzi ojizlarning va koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan muassasalarning ehtiyojlarini qanoatlantirish boʻyicha pochta xizmatlari. Foydalanuvchilarga universal pochta xizmatlari Oʻzbekiston Respublikasi doirasida, maqbul narxlar boʻyicha koʻrsatiladi. Universal pochta xizmatlari koʻrsatish majburiyati pochta aloqasining milliy operatori zimmasiga yuklatiladi. Quyidagilar universal pochta xizmatlaridan foydalanish va ushbu xizmatlar sifatining davlat kafolatidir: Oʻzbekiston Respublikasi hududida foydalanuvchilar uchun universal pochta xizmatlaridan teng huquqlar asosida foydalanilishini; pochta aloqasi obyektlarining universal pochta xizmatlaridan foydalanuvchilar uchun qulay rejimda ishlashini; koʻrsatilayotgan universal pochta xizmatlarining lozim darajadagi sifatini; universal pochta xizmatlari uchun tariflarning davlat tomonidan tartibga solinishini taʼminlash.

13. Topshirilmay qolgan pochta va kuryerlik joʻnatmalaridan foydalanish
Pochta va kuryerlik joʻnatmasini foydalanuvchining manziliga doir zarur maʼlumotlar aniq emasligi yoki yoʻqligi, adresat koʻchib ketganligi yoxud pochta aloqasi operatori va provayderi pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish shartnomasi boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajara olishi imkoniyatini istisno etadigan boshqa holatlar tufayli joʻnatish imkoni boʻlmasa, ular joʻnatuvchiga Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida belgilangan muddatlarda qaytariladi. Agar foydalanuvchining manziliga doir zarur maʼlumotlar aniq emasligi yoki yoʻqligi tufayli yetkazib berilmagan (topshirilmay qolgan) pochta yoki kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatuvchiga qaytarishning imkoni boʻlmasa yoxud joʻnatuvchi qaytarilgan pochta yoki kuryerlik joʻnatmalarini olishdan voz kechgan taqdirda, ular tarqatilmay qolgan joʻnatmalar sifatida vaqtincha saqlash uchun pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan qabul qilinadi. Tarqatilmay qolgan pochta va kuryerlik joʻnatmalarini vaqtincha saqlash qonunchilikda belgilangan tartibda pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan olti oy davomida amalga oshiriladi. Ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan muddat oʻtganidan keyin: qimmatli qogʻozlar, qimmatbaho metallar va boshqa predmetlar belgilangan tartibda realizatsiya qilinadi hamda pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlari xarajatlarining oʻrni qoplanganidan keyin tushgan pul mablagʻlari, shuningdek pochta va kuryerlik joʻnatmalarida aniqlangan pul mablagʻlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti daromadiga oʻtkaziladi; hujjatlar (pasportlar, identifikatsiyalovchi ID kartalari, diplomlar, shahodatnomalar, guvohnomalar va boshqalar) ularni bergan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga topshiriladi; xatlar tegishli dalolatnoma tuzilib, yoʻq qilib tashlanadi. Adresatlarni va joʻnatuvchilarni qidirishning imkoni boʻlmaganda, tarqatilmay qolgan pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalari pochta aloqasining milliy operatori tomonidan oʻn sakkiz oy davomida saqlanadi, shundan keyin bu pul mablagʻlari mahalliy budjet daromadiga oʻtkaziladi.

14. Pochta aloqasining xavfsizligini taʼminlash choralari
Pochta aloqasining xavfsizligi pochta aloqasi sirini himoya qilishga, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining, pochta aloqasi vositalarining but saqlanishini taʼminlashga qaratilgan, qonunchilikda belgilangan tadbirlar majmuidan iboratdir. Pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatishda pochta aloqasi operatorlari va provayderlari foydalanuvchilarning hamda pochta aloqasi operatorlari va provayderlari xodimlarining hayoti va sogʻligʻi xavfsizligini taʼminlash uchun choralar koʻradi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari: pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish uchun foydalaniladigan texnika va transport vositalarining ishlab chiqarish-texnologik majmuasi xavfsizligini; foydalanuvchilardan qabul qilingan pochta va kuryerlik joʻnatmalarining but saqlanishini; pochta va kuryerlik joʻnatmalaridagi pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni aniqlashga qaratilgan choralar koʻrilishini; pochta sirining, shuningdek tijorat, bank sirining yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirning saqlanishini; pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatishning barcha bosqichlarida xavfsizlik boʻyicha talablarga rioya etilishini taʼminlashi shart. Pochta va kuryerlik joʻnatmalaridagi joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni aniqlash uchun pochta aloqasi operatorlari hamda provayderlari pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ochmasdan ulardagi mazkur predmetlar va moddalarni aniqlash imkonini beruvchi maxsus texnik vositalardan foydalanadi. Pochta va kuryerlik joʻnatmalarini pochta aloqasi xavfsizligi nuqtai nazaridan nazorat qilishni, shuningdek pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatishni amalga oshirish vaqtida pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar hamda moddalar aniqlangan taqdirda, pochta aloqasi operatorlari va provayderlari bu haqda tegishli maxsus vakolatli davlat organlariga xabar berishi shart. Pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ochish ular aniqlangan joyda hamda pochta aloqasi operatori va (yoki) provayderi xodimlari hozirligida tegishli maxsus vakolatli davlat organlarining vakillari tomonidan amalga oshiriladi.

15. Pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatishdagi cheklovlar
Pochta aloqasi tarmogʻi orqali pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatishdagi cheklovlar qonunchilikda belgilanadi. Pochta aloqasi operatori va provayderi pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan joylanmasi boʻlgan pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ushlab turish huquqiga ega. Pochta aloqasi operatori va provayderi qaysi pochta va kuryerlik joʻnatmalarining joylanmasi Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida nazarda tutilgan alohida alomatlariga koʻra joʻnatilishi taqiqlangan yoki pochta aloqasi xodimlarining hayoti va sogʻligʻi uchun xavf tugʻdiradi, boshqa pochta va kuryerlik joʻnatmalarining buzilishiga (shikastlanishiga) olib kelishi mumkin, shuningdek aholining hayoti va sogʻligʻiga hamda atrof-muhitga xavf tugʻdiradi deb taxmin qilish uchun asos bersa, agar bu xavfni boshqa yoʻl bilan bartaraf etib boʻlmasa, oʻsha pochta va kuryerlik joʻnatmalarini yoʻq qilish huquqiga yoki yoʻq qilishga ruxsat berish huquqiga ega.

16. Xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalarining bojxona nazorati va bojxona rasmiylashtiruvi
Xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalarining bojxona nazorati va bojxona rasmiylashtiruvi tartibi Oʻzbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi bilan belgilanadi.

17. Pochta va kuryerlik joʻnatmalarining but saqlanishini taʼminlash
Pochta va kuryerlik joʻnatmalarining but saqlanishi pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan taʼminlanadi. Pochta va kuryerlik joʻnatmalariga ishlov berish va ularni saqlash amalga oshiriladigan binolar, xonalar zarur asbob-uskunalar, qoʻriqlash-yongʻin signalizatsiya vositalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Pochta va kuryerlik joʻnatmalari tashiladigan transport vositalari belgilangan normalar va qoidalarga muvofiq jihozlangan boʻlishi kerak. Qiymati eʼlon qilingan va (yoki) ustama toʻlovli joʻnatmalar qonunchilikda belgilangan tartibda sugʻurtalanishi mumkin.

18. Pochta aloqasi xizmatlari uchun toʻlov
Pochta aloqasi xizmatlari uchun toʻlov pochta aloqasi operatori va (yoki) provayderi tomonidan belgilanadigan tariflar boʻyicha shartnoma asosida amalga oshiriladi. Universal pochta xizmatlari uchun toʻlov qonunchilikda belgilangan tartibda vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadigan tariflar asosida aniqlanadi. Oddiy va roʻyxatga olinadigan xatlar va banderollarni, pochta varaqchalarini pochta aloqasining milliy operatori orqali joʻnatish uchun toʻlov ularga tushirilgan pochta toʻlovi davlat belgilari bilan tasdiqlanadi.

19. Pochta aloqasi tarmoqlarini rivojlantirish va rekonstruksiya qilish
Pochta aloqasi tarmoqlari va vositalarini rivojlantirish hamda rekonstruksiya qilish ularning mulkdorlari, egalari tomonidan oʻz mablagʻlari, manfaatdor yuridik va jismoniy shaxslarning mablagʻlari, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi. Shaharlar, shaharchalar, qishloqlar va ovullar, turar joy dahalari hamda majmualari, alohida binolar va inshootlar loyihalashtirilayotganda hamda rivojlantirilayotganda mahalliy davlat hokimiyati organlari pochta aloqasi obyektlarini ularda joylashtirish uchun binolar yoki alohida xonalar qurilishini shaharsozlik hujjatlariga muvofiq nazarda tutishi kerak. Pochta aloqasi obyektlarini avtomobil va temir yoʻl vokzallari, aeroportlar qoshida, bozorlar va mehmonxonalarda joylashtirish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi. Avtomobil va temir yoʻl vokzallari, aeroportlar qoshida pochta aloqasi obyektlarining binolari hamda inshootlari qurilishi uchun yer uchastkalari bevosita ularga yaqin joylardan ajratilishi, shaharlarda pochtamtlar (pochta aloqasi bogʻlamalari) qurilishi uchun esa shaharning markaziy qismidan, pochta va kuryerlik joʻnatmalari almashinuvi uchun shart-sharoitlar taʼminlangan holda ajratilishi kerak. Aholi punktlarini va ayrim binolarni yangidan qurish, kengaytirish, rekonstruksiya qilish, foydali qazilmalarni qazib olish tufayli pochta aloqasi obyektlarini koʻchirish (qayta qurish) bunday ishlarning buyurtmachisi tomonidan uning oʻz mablagʻlari hisobidan, pochta aloqasi operatorlarining texnologik shartlariga muvofiq amalga oshiriladi. Pochta aloqasining milliy operatoriga pochta aloqasi obyektlarini joylashtirish uchun nazarda tutilgan yer uchastkalari doimiy foydalanish huquqi asosida davlat va jamoat ehtiyojlariga yer ajratish tartibida beriladi. Pochta aloqasi obyektlarini joylashtirish uchun pochta aloqasining milliy operatoriga yer uchastkalarini berish vakolatli davlat organining murojaatiga koʻra belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

20. Pochta qutilari
Pochta aloqasi milliy operatorining manzili koʻrsatilgan oddiy xatlar va pochta varaqchalarini yigʻish uchun moʻljallangan, belgilangan shakl va oʻlchamdagi, maxsus qulflanadigan qutisi pochta qutisidir. Pochta qutilari pochta aloqasining milliy operatori tomonidan binolar, inshootlar va foydalanuvchilar uchun hamda oddiy xatlar va pochta varaqchalarini yigʻib olish uchun qulay boʻlgan joylarga mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, binolar va inshootlar mulkdorlari (egalari, foydalanuvchilari) bilan kelishgan holda joylashtiriladi.

21. Abonent pochta javonlari va yakka tartibdagi pochta qutilari
Xat-xabarlarni, davriy bosma nashrlarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalari kelib tushganligi toʻgʻrisidagi xabarnomalarni adresatlarga yetkazib berish uchun moʻljallangan qulflanadigan qutichalardan iborat maxsus javon abonent pochta javonidir. Abonent pochta javonlari koʻp kvartirali uylarning birinchi qavatlariga bu uylar qurilayotgan paytda qurilish tashkilotlari tomonidan oʻrnatiladi. Abonent pochta javonlarini olishga va oʻrnatishga doir xarajatlar loyiha tashkiloti tomonidan koʻp kvartirali uylarning qurilish loyiha-smeta hujjatlariga kiritiladi. Aholi punktlarining yakka tartibdagi imoratlar qurilgan hududlarida pochta joʻnatmalarini yetkazib berish uchun qulay boʻlgan joylarda yakka tartibdagi pochta qutilari yakka tartibda qurilgan uylarning mulkdorlari tomonidan oʻz hisobidan oʻrnatiladi. Abonent pochta javonlarini, yakka tartibdagi pochta qutilarini yaroqli holatda saqlab turish tegishincha uy-joy fondi tasarrufida boʻlgan tashkilotlar va (yoki) boshqaruvchi tashkilotlar (boshqaruvchi) tomonidan, uy-joy mulkdorlari shirkatlari yoki uylarning (koʻp kvartirali uylarning turar joylari) mulkdorlari tomonidan amalga oshiriladi.

22. Pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun transport vositalaridan foydalanish
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun oʻziga tegishli transport vositalaridan foydalanadi, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli transport vositalaridan shartnoma asosida foydalanadi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun foydalaniladigan transport vositalari maxsus farqlash belgilariga ega boʻlishi kerak. Pochta aloqasi milliy operatorining transport vositalarini maxsus farqlash belgilari vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun foydalaniladigan transport vositalaridan boshqa ishlarni bajarish uchun ularning roziligisiz foydalanilishi hamda ular olib qoʻyilishi mumkin emas. Shaharlararo va xalqaro yoʻnalishlarda yoʻlovchilarni hamda yuklarni muntazam tashuvchi temir yoʻl, havo va avtomobil transportining xoʻjalik yurituvchi subyektlari pochta aloqasi operatorlari va provayderlari bilan pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun shartnomalar tuzishni rad etishga haqli emas. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun foydalaniladigan transport vositalari shaharlar, shaharchalar, qishloqlar va ovullarning koʻchalari boʻylab, avtomobil yoʻllarida moneliksiz yurish hamda avtomobil, temir yoʻl vokzallari va aeroportlar qoshida joylashgan pochta aloqasi obyektlariga, yuk (bagaj) majmualariga moneliksiz kirish huquqiga ega.

23. Pochta aloqasi operatorlarining nomli buyumlari
Pochta aloqasi operatorlarining nomli buyumi ilova qilinadigan hujjatlarga, pochta va kuryerlik joʻnatmalariga pochta aloqasi obyektining nomi, pochta, kuryerlik joʻnatmasi qabul qilingan hamda kelib tushgan sana va boshqa axborot koʻrsatilgan izlarni tushirish uchun moslamadan (shtampdan) iboratdir. Pochta aloqasi operatorlari pochta aloqasi obyektlarini ilova qilinadigan hujjatlarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini rasmiylashtirish uchun ishlab chiqarish jarayonlarida foydalaniladigan nomli buyumlar bilan taʼminlaydi. Pochta aloqasi operatorlari tomonidan nomli buyumlardan foydalanish tartibi Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari bilan belgilanadi.

24. Pochta aloqasi operatori va provayderi xodimining formali kiyim-boshi va koʻkrak nishoni
Pochta aloqasi operatori va provayderining xodimi xizmat vazifalarini bajarish uchun formali kiyim-bosh va koʻkrak nishoni bilan taʼminlanishi mumkin. Pochta aloqasi milliy operatorining xodimini formali kiyim-bosh va koʻkrak nishoni bilan taʼminlash majburiydir. Pochta aloqasi milliy operatori xodimi formali kiyim-boshining va koʻkrak nishonining namunalari, shuningdek ulardan foydalanish tartibi vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi.

25. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining huquqlari
Barcha pochta aloqasi operatorlari va provayderlari, oʻz tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, teng huquqlardan foydalanadi hamda pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq bir xil majburiyatlarni bajaradi, bundan pochta aloqasi milliy operatorining ushbu Qonunning 29-moddasida belgilangan mutlaq huquqlari va majburiyatlari mustasno. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari quyidagi huquqlarga ega: pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish; qonunchilikka muvofiq autsorsing asosida bank xizmatlarini koʻrsatish va operatsiyalarini bajarish, elektron tijoratga, shu jumladan tovarlarni saqlash hamda yetkazib berishga doir faoliyatni amalga oshirish; oʻz faoliyatida timsoldan foydalanish. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan autsorsing asosida ayrim turdagi bank xizmatlarini koʻrsatish tartibi “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilanadi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

26. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining majburiyatlari
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari: pochta aloqasi sohasidagi faoliyatni pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshirishi; barcha foydalanuvchilarning pochta aloqasi xizmatlaridan foydalana olishini taʼminlashi; koʻrsatilayotgan pochta aloqasi xizmatlarining sifatini taʼminlashi; pochta aloqasining xavfsizligini taʼminlashi; Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida belgilangan talablar foydalanuvchi tomonidan buzilgan taqdirda, pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatishni toʻxtatib qoʻyishi; foydalanuvchilarga Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari toʻgʻrisida, tariflar hamda pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish muddatlari, pochta aloqasi obyektlarining ish rejimlari, joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar, pochta aloqasi operatori va provayderining foydalanuvchilar oldidagi javobgarligi haqida axborot taqdim etishi; pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatilmaganligi yoki lozim darajada koʻrsatilmaganligi tufayli foydalanuvchilarga yetkazilgan moddiy zararlarning oʻrnini qonunchilikka muvofiq qoplashi, shuningdek ularga yetkazilgan maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilishi; pochta aloqa sohasida tezkor-qidiruv tadbirlarini oʻtkazayotgan maxsus vakolatli davlat organiga qonunchilikka muvofiq tashkiliy, texnik jihatdan va boshqacha tarzda koʻmaklashishi, bunday tadbirlarni oʻtkazuvchi har qanday kuchlar, vositalar, manbalar va usullar toʻgʻrisidagi axborotning oshkor etilmasligini taʼminlashi shart. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

27. Foydalanuvchilarning huquqlari
Foydalanuvchilar quyidagi huquqlarga ega: Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida universal pochta xizmatlaridan foydalanish; oʻz huquq va majburiyatlari, Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari, koʻrsatilayotgan xizmatlar va ushbu xizmatlarga doir tariflar haqidagi axborotdan foydalana olish; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini oʻzining pochta manzili boʻyicha, yoʻqlab olish tarzida yoki pochtomatdan olish; oʻzining pochta manziliga kelib tushgan pochta yoki kuryerlik joʻnatmalaridan voz kechish; qiymati eʼlon qilingan joʻnatma joylanmasining bahosi summasini joylanmaning haqiqiy qiymatiga muvofiq mustaqil ravishda aniqlash; pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan oʻz vaqtida hamda sifatli xizmat koʻrsatilishi; pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini pochta manzili boʻyicha yoki yoʻqlab olish tarzida olish; pochta yoki kuryerlik xizmatlari koʻrsatilmaganligi yoki lozim darajada koʻrsatilmaganligi natijasida yetkazilgan moddiy zararlarning oʻrni qoplanishi, maʼnaviy ziyon kompensatsiya qilinishi; mansabdor shaxslarning foydalanuvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzadigan qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) ustidan bevosita sudga yoxud boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga, mansabdor shaxsga shikoyat bilan murojaat etish. Foydalanuvchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

28. Foydalanuvchilarning majburiyatlari
Foydalanuvchilar: ushbu Qonun hamda Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari talablariga rioya etishi; oʻziga koʻrsatilgan pochta aloqasi xizmatlari uchun haq toʻlashi; taqiqlangan moddalar va predmetlar joʻnatilishiga yoʻl qoʻymasligi; pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining ish sifatini pasaytirishga qaratilgan harakatlarni qoʻllamasligi shart. Foydalanuvchilarning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

29. Pochta aloqasi milliy operatorining maqomi, mutlaq huquqlari va majburiyatlari
Pochta aloqasining milliy operatori pochta aloqasining Oʻzbekiston Respublikasi majburiyatlarini Umumjahon pochta ittifoqi hujjatlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi hududida bajarish uchun tayinlangan operatori maqomiga ega boʻladi. Pochta aloqasining milliy operatori quyidagi mutlaq huquqlarga ega: pochta vagonlariga va pochta qutilariga Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirini tushirish; oddiy xatlarni, pochta varaqchalarini va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini joʻnatish boʻyicha pochta xizmatlari koʻrsatish, shuningdek yozma xat-xabarlarni, bildirishnomalarni, chaqiruv qogʻozlarini va boshqa yuridik ahamiyatga ega hujjatlarni Elektron pochta joʻnatmalarining yagona milliy tizimi orqali yetkazib berish (topshirish); vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan normativlarga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida oddiy xatlarni va pochta varaqchalarini yigʻish uchun pochta qutilarini joylashtirish hamda ulardan foydalanish; pochta markalarini, markalangan konvertlarni, markalangan pochta varaqchalarini tayyorlash hamda tarqatishni tashkil etish, shuningdek maxsus esdalik shtempellarini tayyorlash va ulardan foydalanishni tashkil etish, pochta markalarining rasmiy kataloglarini nashr etish; pochta markalarining nominal qiymatini, kolleksiya qilinadigan pochta markalari va boshqa filateliya mahsulotlarining preyskurant narxlarini belgilash, shuningdek pochta markalarini xalqaro kataloglarga joylashtirish; boshqa davlatlarning tayinlangan pochta aloqasi operatorlari bilan pochta aloqasi sohasida hamkorlik qilish chogʻida va xalqaro tashkilotlarda Oʻzbekiston Respublikasining manfaatlarini oʻz vakolatlari doirasida ifodalash va himoya qilish; koʻrsatilgan xalqaro pochta aloqasi xizmatlari uchun boshqa davlatlarning pochta aloqasi operatorlari bilan oʻzaro hisob-kitoblarni olib borish; Express Mail Service (EMS) xalqaro kooperativida EMS logotipidan foydalanish huquqi bilan Oʻzbekiston Respublikasining vakili boʻlish. Pochta aloqasining milliy operatori: Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida ushbu Qonunning 12-moddasida belgilangan roʻyxat boʻyicha universal pochta xizmatlarini koʻrsatishi; jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga hamda ommaviy qirgʻin qurolining tarqatilishini moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq pul mablagʻlari bilan amalga oshirilgan operatsiyalar toʻgʻrisida qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda va tartibda maxsus vakolatli davlat organiga axborot taqdim etishi; bojxona organlari bilan birgalikda xalqaro pochta almashinuvi joylarining faoliyat koʻrsatishini tashkil etishi va bevosita xalqaro pochta almashinuvini amalga oshirishi; pochta kalendar shtempelining yuridik jihatdan haqiqiyligi va ishonchliligini pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish texnologiyalariga doir texnik shartlar va talablarga muvofiq kafolatlashi hamda taʼminlashi shart. Pochta aloqasining milliy operatori boshqa mutlaq huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin, shuningdek qonunchilikka muvofiq uning zimmasida boshqa majburiyatlar boʻlishi mumkin.

30. Xalqaro hamkorlik
Pochta aloqasi sohasidagi xalqaro hamkorlik Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Umumjahon pochta ittifoqiga aʼzo boʻlgani holda yagona pochta hududiga kiradi va oʻzining butun hududida xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalari tranzitining erkinligini kafolatlaydi. Pochta aloqasining xalqaro tashkilotlari bilan huquqiy, tashkiliy va moliyaviy hamkorlik, pochta aloqasi masalalarida Oʻzbekiston Respublikasi manfaatlarining xalqaro-huquqiy himoyasi vakolatli davlat organi tomonidan oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiriladi. Pochta aloqasining milliy operatori ushbu Qonunga muvofiq boshqa davlatlarning tayinlangan pochta aloqasi operatorlari bilan hamkorlik qiladi, Umumjahon pochta ittifoqining hujjatlarida belgilangan qarorlarning hamda Oʻzbekiston Respublikasining hududidagi ularga taalluqli boʻlgan majburiyatlarning bajarilishini taʼminlaydi.

31. Foydalanuvchilarga yetkazilgan zararlarning oʻrnini qoplash
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha majburiyatlarni bajarmaganlik yoxud lozim darajada bajarmaganlik uchun foydalanuvchilarga yetkazilgan zararlarning oʻrnini qonunchilikka muvofiq qoplaydi. Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatishda foydalanuvchilarga yetkazilgan zararlarning oʻrni ularning talabiga binoan pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan quyidagi hollarda va miqdorlarda qoplanadi: buyurtma xat, buyurtma pochta varaqchasi, buyurtma banderol yoki buyurtma mayda paket yoʻqotilganda — pochta aloqasi xizmati uchun toʻlangan summa miqdorida neustoyka; oddiy posilka yoʻqotilganda — pochta aloqasi xizmati uchun toʻlangan summa miqdorida neustoyka; qiymati eʼlon qilingan posilka, banderol va xat yoʻqotilganda — eʼlon qilingan qiymatining ikki baravari miqdorida va pochta aloqasi xizmati uchun toʻlangan summa miqdorida neustoyka, bundan eʼlon qilingan qiymat uchun tarif toʻlovi mustasno; qiymati eʼlon qilingan joʻnatma joylanma roʻyxati bilan joʻnatilganda joylanmaning bir qismi yetishmaganda yoki buzilganda (shikastlanganda) — joʻnatuvchi tomonidan roʻyxatda koʻrsatilgan joylanmaning yetishmayotgan yoki buzilgan (shikastlangan) qismi uchun eʼlon qilingan qiymatining ikki baravari miqdorida; qiymati eʼlon qilingan joʻnatma joylanma ularning roʻyxatisiz joʻnatilganda joylanmaning bir qismi yetishmaganda yoki buzilganda (shikastlanganda) — joylanmaning yetishmayotgan yoki buzilgan (shikastlangan) qismi ogʻirligining joʻnatilayotgan joylanmaning ogʻirligiga (pochta va kuryerlik joʻnatmasi oʻrovining ogʻirligisiz) nisbati bilan mutanosib tarzda aniqlanadigan pochta va kuryerlik joʻnatmasining qiymati eʼlon qilingan qismining ikki baravari miqdorida; adresatga pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmasi boʻyicha pul toʻlanmaganda yoki notoʻgʻri toʻlanganda yoxud agar oʻtkazilgan pullarni adresatga berishning imkoni boʻlmagan boʻlsa, pullar joʻnatuvchiga toʻlanmagan boʻlsa — oʻtkazmaning toʻlanmagan yoki yetarlicha toʻlanmagan summasi miqdorida hamda pochta aloqasi xizmatiga toʻlangan summa miqdorida neustoyka; ustama toʻlovli yozma xat-xabarlar yoki tovarlar mavjud boʻlgan posilkalar yoʻqotilganda, oʻgʻirlanganda yoki shikastlanganda — shartnomada belgilangan summa miqdorida yoki ustama toʻlov summasi miqdorida; adresatdan ustama toʻlov summasi yetarlicha olinmaganda yoki ustama toʻlov notoʻgʻri toʻlanganda — olinmay qolgan yoki notoʻgʻri toʻlangan ustama toʻlov summasi miqdorida; qiymati eʼlon qilingan posilkalar, banderollar va xatlarni, shuningdek pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini joʻnatish nazorat muddatlaridan koʻproq ushlab qolinganda — ushlab qolingan har bir kun uchun pochta aloqasi xizmatiga toʻlangan summaning bir foizi miqdorida, lekin ushbu xizmatga toʻlangan summadan koʻp boʻlmagan miqdorda neustoyka; aviajoʻnatmalarni (banderollarni, posilkalarni) joʻnatish yoki yetkazib berish (topshirish) nazorat muddatlaridan koʻproq ushlab qolinganda — avia- va yer usti transportida joʻnatish oʻrtasidagi toʻlov farqi miqdorida va, bundan tashqari, yer usti transporti orqali joʻnatishning nazorat muddatlaridan koʻproq ushlab qolingan har bir sutka uchun — ushbu modda ikkinchi qismining oʻninchi xatboshisiga muvofiq; xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalari yoʻqotilganda, buzilganda (shikastlanganda), joylanmalar yetishmaganda, topshirilmaganda, pul mablagʻlarining xalqaro pochta oʻtkazmalari amalga oshirilmaganda — yetkazilgan zararning oʻrni Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari bilan aniqlanadigan miqdorda qoplanadi. Pochta va kuryerlik joʻnatmalarining yoʻqotilganligi, buzilganligi (shikastlanganligi), topshirilmaganligi yoki ularni joʻnatish muddatlari buzilganligi uchun, agar bu kabilar yengib boʻlmas kuch yoki pochta va kuryerlik joʻnatmalari joylanmasining xususiyatlari tufayli sodir boʻlganligi isbotlansa, shuningdek pochta va kuryerlik joʻnatmalarini bojxona koʻrigidan oʻtkazish muddatlari buzilganligi yoxud ular bojxona organlari tomonidan olib qoʻyilganligi uchun pochta aloqasi operatorlari va provayderlari zararlarning oʻrnini qoplamaydi.

32. Eʼtirozlarni taqdim etish tartibi va muddatlari
Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish boʻyicha majburiyatlar bajarilmagan yoki lozim darajada bajarilmagan taqdirda foydalanuvchi pochta aloqasi operatori yoki provayderiga eʼtiroz taqdim etishga, shu jumladan yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishi toʻgʻrisida talab mavjud boʻlgan eʼtiroz taqdim etishga haqli. Pochta va kuryerlik joʻnatmasi topshirilmaganligi, oʻz vaqtida yetkazib berilmaganligi yoki yoʻqotilganligi, buzilganligi (shikastlanganligi) yoxud oʻtkazilgan pul mablagʻlari toʻlanmaganligi bilan bogʻliq eʼtirozlar pochta va kuryerlik joʻnatmasi topshirilgan kundan eʼtiboran olti oy ichida taqdim etiladi. Eʼtirozlar yozma shaklda taqdim etiladi va belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilishi shart. Eʼtirozlarga yozma javoblar quyidagi muddatlarda berilishi kerak: bir aholi punkti doirasida joʻnatiladigan (oʻtkaziladigan) pochta va kuryerlik joʻnatmalariga doir eʼtirozlarga — besh kun ichida; boshqa barcha pochta va kuryerlik joʻnatmalariga doir eʼtirozlarga — bir oy ichida. Pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga pochta va kuryerlik joʻnatmasi qabul qilingan yoki joʻnatilishi belgilangan manzil boʻyicha eʼtiroz taqdim etilishi mumkin. Xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qidirib topish boʻyicha eʼtirozlar Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligida hamda xalqaro shartnomalarida nazarda tutilgan tartibda va muddatlarda qabul qilinadi hamda koʻrib chiqiladi.

33. Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchilarning javobgarligi
Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchilar pochta aloqasi xizmatlarining boshqa foydalanuvchilariga, pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga yetkazilgan, joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni pochta va kuryerlik joʻnatmalariga joylash natijasida yoki ular lozim darajada oʻralmaganligi natijasida yuzaga kelgan zarar uchun belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

34. Qalbakilashtirilgan pochta toʻlovining davlat belgilarini va nomli buyumlarni tayyorlaganlik, sotganlik uchun javobgarlik
Qalbakilashtirilgan pochta toʻlovining davlat belgilarini sotish maqsadida tayyorlaganlikda yoki sotganlikda, shuningdek frankirlash mashinalarining bila turib qalbakilashtirilgan tamgʻa izlaridan yoki bila turib qalbakilashtirilgan nomli buyumlardan foydalanganlikda aybdor shaxslar qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi.

35. Pochta aloqasi obyektlaridagi hodisalar, avariyalar oqibatlarini bartaraf etish
Pochta aloqasi obyektlaridagi hodisalar, avariyalar oqibatlarini bartaraf etish ularning mulkdorlari, egalari tomonidan amalga oshiriladi. Davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari pochta aloqasi obyektlaridagi hodisalar, avariyalar oqibatlarini bartaraf etishda pochta aloqasi operatorlariga koʻmaklashadi. Pochta aloqasi obyektlarida yuridik va jismoniy shaxslarning aybi bilan roʻy bergan hodisalar, avariyalar oqibatida pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga yetkazilgan zararlarning oʻrni qonunchilikda belgilangan tartibda qoplanadi.

36. Nizolarni hal etish
Pochta aloqasi sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

37. Pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

38. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish
Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin: 1) Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 31-avgustda qabul qilingan “Pochta aloqasi toʻgʻrisida”gi 118-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000-yil, № 7-8, 210-modda); 2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2000-yil 31-avgustda qabul qilingan “Pochta aloqasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 119-II-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000-yil, № 7-8, 211-modda); 3) Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 22-aprelda qabul qilingan “Pochta aloqasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-211-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2009-yil, № 4, 138-modda); 4) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 119-moddasi.

39. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

40. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin; davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

41. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.