Oʻzbekiston Respublikasining aeroportlari hamda havo hududida havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun yigʻim, tariflarni shakllantirish va undirish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
(resolution, 2026-04-30)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ““Oʻzbekiston — 2030” strategiyasini “Yoshlar va biznesni qoʻllab-quvvatlash yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi toʻgʻrisida” 2024-yil 21-fevraldagi PF-37-son Farmoni ijrosini taʼminlash hamda Oʻzbekiston Respublikasida parvozlarni amalga oshiruvchi havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun aeroport va aeronavigatsiya yigʻim hamda tariflarini shakllantirish va undirish tartibini belgilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida yer usti xizmatlarini koʻrsatish uchun yigʻim va tariflarni shakllantirish, undirish hamda yigʻimlardan ozod etish, shuningdek, aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish uchun yigʻimlarni shakllantirish, undirish va yigʻimlardan ozod etishni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasining aeroportlari hamda havo hududida havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun yigʻim, tariflarni shakllantirish va undirish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Transport vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 3. Ushbu qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.J. Ramatov va transport vaziri I.R. Maxkamov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasida parvozlarni amalga oshiruvchi havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun aeroport va aeronavigasiya yigʻim va tariflarini shakllantirish hamda undirish tartibini belgilaydi, qonunchilik hujjatlarida belgilangan holatlar bundan mustasno. 2. Mazkur Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: aeronavigasiya xizmatlarini koʻrsatish (aeronavigasiya xizmatlari) — havo kemalari ekspluatantlariga havodagi harakatga xizmat koʻrsatishni taʼminlash xizmatlarini, Oʻzbekiston Respublikasi havo hududida havo kemalari parvozlariga aeronavigasiya xizmatlarini koʻrsatish (tranzit foydalanishda), Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviasiyasi aerodromlari hududida havo kemalariga yoʻnalishda (yaqinlashishda) va uchish-qoʻnishni taʼminlashda koʻrsatiladigan xizmatlardan iborat aeronavigasiya xizmatlarini koʻrsatish; maxsus aviasiya ishlari — qishloq xoʻjaligi, qurilish, foto suratga olish, topografik suratga olish, kuzatuv hamda patrullash, qidiruv hamda qutqarish, havo reklamasi va shu kabi boshqa sohalarda ixtisoslashtirilgan xizmat turlarini taʼminlash uchun havo kemalaridan foydalanadigan havo kemasining parvozi bilan bogʻliq ishlar; maksimal uchish massasi (vazni) (MTOW) — havo kemasining tonnalarda aks etgan, ikki oʻnlik belgisigacha yaxlitlangan sertifikatlangan uchish vazni; havo kemalariga yerusti xizmatlarini koʻrsatish — havodagi harakatga xizmat koʻrsatishdan tashqari havo kemasi aeroportga uchib kelishi va aeroportdan uchib ketishi uchun zarur boʻlgan xizmatlarni koʻrsatish; havodagi harakatga xizmat koʻrsatish — parvozda maʼlumot xizmatlari koʻrsatilishi, avariya toʻgʻrisida xabar yetkazilishi, havodagi harakatga maslahat va dispetcherlik xizmatlarining koʻrsatilishi (hududda dispetcherlik xizmatini koʻrsatish, yaqinlashishda yoki aerodromda dispetcherlik xizmatlarini koʻrsatish); havodagi harakatga xizmat koʻrsatishni taʼminlash boʻyicha vakolatli organ — Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi “Oʻzaeronavigasiya markazi” masʼuliyati cheklangan jamiyati; parvoz rejasi (flayt plan) — havodagi harakatga xizmat koʻrsatuvchi tashkilotga havo kemasining rejalashtirilgan parvozi yoki parvozning bir qismi toʻgʻrisida taqdim etilgan maʼlumotlar; aerodrom hududi — gorizontal va vertikal tekisliklarda belgilangan chegaralarda aerodrom va unga tutashgan joylarning havo hududi; ortodromiya boʻyicha masofa — ikkita nuqtani bogʻlovchi katta aylananing eng qisqa yoyi uzunligi; yigʻim — fuqaro aviasiyasi uchun vosita va xizmatlarni koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplash maqsadida belgilanadigan va undiriladigan summa; tarif — belgilangan xizmat koʻrsatish birligi narxi; “A” shakl — Xalqaro havo transporti assotsiasiyasi (IATA) standartlariga muvofiq ishlab chiqilgan, Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida xorijiy aviakompaniyalarning havo kemalariga xizmat koʻrsatishda rasmiylashtiriladigan bajarilgan ishlar dalolatnomasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarining yerusti xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisida tuziladigan namunaviy kelishuviga ilova qilinadi; “R” shakl — parvozlarni amalga oshirish davri, havo kemasining aeroportga uchib kelishi va ketishi sanasi, vaqti, havo kemasining turi va yoʻlovchi tashish sigʻimi, aviatashuvchiga parvozlarni amalga oshirish huquqlarini beradigan hamda Aviasiya maʼmuriyati tomonidan tasdiqlanadigan parvozlar jadvali. 3. Aeroport va aeronavigasiya yigʻim hamda tariflari Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida va havo hududida xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi hamda mulkchilik va tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hamda ekspluatant davlati tomonidan berilgan ekspluatant sertifikatiga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining havo qatnovi toʻgʻrisidagi xalqaro shartnomalari asosida taqdim etilgan tegishli ruxsatnomalarga ega boʻlgan respublika va xorijiy havo kemalari ekspluatantlaridan undiriladi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun yigʻim va tariflar Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlari hamda Xalqaro fuqaro aviasiyasi tashkiloti (IKAO) tavsiyalariga muvofiq shakllantiriladi. 5. Aeronavigasiya yigʻimlari Oʻzbekiston Respublikasi havo hududida havo kemalari parvozlariga koʻrsatilgan xizmatlar uchun havodagi harakatga xizmat koʻrsatishni taʼminlash boʻyicha vakolatli organ tomonidan Yevropa aeronavigasiya xavfsizligini taʼminlash tashkilotining (EUROCONTROL) Yoʻnalishda aeronavigasiya xizmatlari uchun yigʻimlarni hisoblash asosini yaratish va xizmat koʻrsatish birligiga tariflarni hisoblash prinsiplari metodikasiga (Doc 99.60.01, 1999-yil 1-fevral) muvofiq shakllantiriladi. 6. Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlari va havo hududida fuqaro aviatsiyasi korxonalari tomonidan havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun qoʻllanadigan aeroport va aeronavigatsiya yigʻim va tariflari kuchga kirguniga qadar oʻn besh kundan kechiktirmay ommaviy axborot vositalarida hamda oʻz rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilinadi. 7. Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida havo kemalariga xizmat koʻrsatish ikki yoki undan ortiq tashkilot tomonidan taʼminlanganda, havo kemalariga yerusti xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha aeroport yigʻim va tariflari har bir tashkilot uchun alohida tegishli xizmatlar koʻrsatilishi uchun belgilanadi. Bunda havo kemalari ekspluatantlari yoki ular tomonidan vakolat berilgan vakillar ushbu tashkilotlar bilan hisob-kitoblarni mustaqil ravishda tegishli shartnomalar asosida, shartnoma boʻlmagan taqdirda esa, xizmat koʻrsatish vaqtida amal qilayotgan tarif va yigʻimlar boʻyicha amalga oshiradi. 8. Aeroport va aeronavigasiya yigʻim va tariflari Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlari va havo hududida havo kemalariga xizmat koʻrsatishda ichki va xalqaro tashuvlarni amalga oshiradigan havo kemalari uchun tabaqalashgan tarzda belgilanadi. Bunda Oʻzbekiston Respublikasining rezident ekspluatantlari uchun Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlariga muvofiq yagona yigʻim va tariflar belgilanadi. 9. Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlari va havo hududida havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun aeroport va aeronavigasiya yigʻim va tariflari havo kemalari ekspluatantlariga koʻrsatiladigan xizmatlar uchungina undiriladi. 10. Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida havo kemalariga xizmat koʻrsatishda undiriladigan yigʻim va tariflar havo kemalarining barcha ekspluatantlari uchun majburiy toʻlov hisoblanadi. 11. Aeroport va aeronavigasiya xizmatlarini ishlab chiqish, koʻrsatish xarajatlarini belgilash hamda tariflarni hisoblashda korxonalar Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 5-fevraldagi 54-son qarori bilan tasdiqlangan Mahsulot (ishlar, xizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom hamda 2023-yil 29-dekabrdagi 722-son qarori bilan tasdiqlangan Tovarlarga (ishlar, xizmatlarga) tartibga solinadigan narxlarni (tariflarni) shakllantirish, deklarasiya qilish (tasdiqlash) va belgilash hamda ularning qoʻllanishini davlat tomonidan nazorat qilish, shuningdek, tovar va moliya bozorida sotiladigan tovarlarning (ishlar, xizmatlarning) monopol yuqori va monopol past narxlarini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom talablariga rioya qiladilar. 12. Ushbu Qoidalarda nazarda tutilmagan yigʻim va tariflarni joriy etish, jamlash (konsolidasiya) va chiqarib tashlash Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi bilan majburiy tartibda kelishilishi shart. 13. Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuniga binoan tabiiy monopoliya sharoitida ishlab chiqiladigan (realizasiya qilinadigan) aeroport va aeronavigasiya xizmatlari (aeronavigasiya xizmatini koʻrsatish sohasida — havo harakatini boshqarish, parvozlarni radiotexnik taʼminlash, aeronavigasiya axborotini havo kemalari ekipajiga taqdim etish va aeroport xizmatlari sohasida — havo kemalarining parvozlarini taʼminlash, yoʻlovchilar, yuklar, pochta va bagajlar boʻyicha xizmat koʻrsatishni taʼminlash), yigʻimlar va tariflar yoki ularning maksimal (eng yuqori) darajalari vakolatli organ tomonidan belgilanadi. Bunda davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida amalga oshiriladigan loyihalar doirasida aeroport va aeronavigatsiya xizmatlari uchun tariflarning darajalari davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitim shartlariga muvofiq amalga oshiriladi. 14. Aerodromlarda havo transporti qatnovi va havo kemalariga aeronavigatsiya va aeroport yigʻimlari quyidagi xizmatlar uchun undiriladi: 1) uchish va qoʻnishni taʼminlash; 2) tungi vaqtda havo kemasi uchish-qoʻnishini taʼminlash; 3) aviasiya xavfsizligini taʼminlash; 4) yoʻlovchilar xavfsizligini taʼminlash; 5) yuk, pochta xavfsizligini taʼminlash; 6) parvozlar xavfsizligini taʼminlash va nazorati; 7) meʼyordan ortiq vaqt davomida toʻxtab turish; 8) aerovokzaldan foydalanish; 9) uchib ketishda yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish; 10) uchib kelishda yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish; 11) yuklarga ishlov berish; 12) pochtaga ishlov berish; 13) transfer yuklarga ishlov berish; 14) aviakompaniyalar tomonidan aeroportda yoʻlovchilarni roʻyxatga olish tizimidan foydalanish; 15) teleskopik trapni taqdim etish; 16) avtotrapni taqdim etish; 17) havo kemasiga reglament shakllari boʻyicha texnik xizmat koʻrsatish; 18) havo kemasini qabul qilish va parvozga tayyorlashni taʼminlash; 19) havo kemasining ichini tozalash; 20) meteotaʼminot; 21) parvozoldi maʼlumot byulletenini (PMB) taqdim etish; 22) aviasiya yoqilgʻi-moylash materiallari bilan taʼminlash; 23) yoʻlovchilarga maxsus xizmat koʻrsatish boʻyicha xizmatlar; 24) ixtisoslashtirilgan FAST TRACK zonalari orqali yoʻlovchilarga maxsus xizmat koʻrsatish boʻyicha xizmatlar; 25) nogironligi boʻlgan shaxslar aravachasini taqdim etish; 26) yoʻlovchilarning immigrasiya nazorati boʻyicha xizmatlar; 27) yoʻlovchilarni yetkazib berish uchun transport vositalarini taqdim etish; 28) yoʻlovchilarni mehmonxonaga yetkazish uchun transport taqdim etish; 29) ekipajni yetkazish uchun transport taqdim etish tarifi; 30) ekipajni mehmonxonaga yetkazish uchun transport taqdim etish; 31) havo kemasini shaxsiy qoʻriqlash; 32) havo kemalarini joylashtirish; 33) havo kemasini shatakka olish; 34) havo kemasidagi hojatxonalarga xizmat koʻrsatish; 35) ichimlik suvi bilan taʼminlash; 36) elektr energiyasini yetkazish; 37) havo haroratini saqlash (isitish); 38) havo kemalarini texnik vositalardan foydalangan holda tashqaridan qor va muzdan tozalash; 39) aviadvigatellarga moy quyish (toʻkish); 40) havo kemasi tizimini kislorod bilan taʼminlash; 41) havo kemasi tizimini azot yoki siqilgan havo bilan taʼminlash; 42) aviadvigatellarning maxsus uskuna yordamida havo orqali ishga tushirilishini taʼminlash; 43) havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha qoʻshimcha ishlarni bajarish uchun xodimlar bilan taʼminlash; 44) avtonarvon, avtokranni taqdim etish; 45) xodimlar bilan taʼminlamagan holda narvon bilan taʼminlash; 46) havo kemasini kuzatib boruvchi transport vositasini taqdim etish; 47) tez yordam mashinasini taqdim etish; 48) nogironligi boʻlgan shaxslar uchun transport vositasini (avtoliftni) taqdim etish; 49) aeroportning ish reglamentini uzaytirish; 50) aeroport slotlarini buzganlik uchun; 51) havo kemasini bort taomlari bilan taʼminlash; 52) havo kemalarining gʻildiraklarini (shassilarini) almashtirish uchun texnik vositalar bilan taʼminlash; 53) qoʻshimcha roʻyxatdan oʻtish joyini taqdim etish xizmati; 54) shaxsiylashtirilgan xizmat koʻrsatuvchi alohida roʻyxatdan oʻtish joyini taqdim etish xizmati; 55) havo kemasi salonini servis inventari bilan jihozlash xizmati; 56) “Yuk-200”ga (marhumning jasadini tashish) ishlov berish; 57) xavfli yuklarni tashish; 58) katta oʻlchamli va ogʻir vaznli yuklarni (aviadvigatellar, avtomobillar, turbinalar va boshqalar) tashish; 59) boʻsh palletlar (poddonlar) toʻplamini shakllantirish va ularni yuk yoki yoʻlovchi reysi orqali joʻnatish; 60) barcha turdagi yuklarni saqlash; 61) yuklanish maʼlumotlari asosida havo kemasining sentrovkasi boʻyicha xizmat koʻrsatish; 62) havo kemasining yuklanishini nazorat qilish; 63) havo kemasiga xizmat koʻrsatishni nazorat qilish; 64) hamrohsiz uchayotgan bolalarni kuzatib borish uchun xodimlar bilan taʼminlash; 65) havo kemasi uchun tibbiyot qutichasini butlash xizmati; 66) havo kemasining kabinasi oynalarini ekipajning soʻroviga muvofiq tozalash xizmati; 67) Oʻzbekiston Respublikasi havo hududidan tranzit foydalanish uchun ruxsatnoma berish, havo hududidan tranzit foydalanish chogʻida marshrutda aeronavigasiya xizmatlari; 68) aerodrom hududida (yaqinlashish va uchish/qoʻnishni taʼminlash) aeronavigasiya xizmatlari. 15. Uchish-qoʻnishni taʼminlash yigʻimi havo kemalarining aerodromga qoʻnishi va uchishini taʼminlash, shu jumladan, quyidagi xizmatlar uchun belgilanadi: a) uchish-qoʻnish yoʻlagi, harakatlanish yoʻlaklari va perronlarni taqdim etish; b) aerodromni yoritish (texnik taʼminoti); v) aeroport hududida yerusti qidiruv-qutqaruv taʼminoti; g) aeroport hududida avariyadan qutqarish va yongʻinga qarshi kurashish taʼminoti; d) aeroport hududida parvozlar xavfsizligining ornitologik taʼminoti; e) yoʻlovchi havo kemalari uchun qoʻnishdan keyin havo kemasiga aerodromda 2 soat davomida, qoʻnish aeroportida ishlov berish (yuk ortish va/yoki tushirish) lozim boʻlgan yuk (pochta) mavjud boʻlganda, yuk tashuvchi havo kemalariga 3 soat davomida toʻxtab turish joyini taqdim etish. Respublika aeroportlaridan doimiy baza sifatida foydalanadigan rezident aviakompaniyalar bundan mustasno. Yigʻim tarifi havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikatida koʻrsatilgan maksimal uchish massasining har bir tonnasi uchun belgilanadi va havo kemasi qoʻngan paytdan boshlab undiriladi. Toʻlov belgilangan tarif va havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikatida koʻrsatilgan maksimal uchish massasi asosida hisoblanadi. Yigʻimni toʻlash miqdorini aniqlashda havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikatida koʻrsatilgan havo kemasining maksimal uchish massasi butun songacha koʻp tomonga yaxlitlanadi. Har bir havo kemasining uchishi va qoʻnishi bitta xizmat sifatida baholanadi. 16. Tungi vaqtda havo kemasining uchish-qoʻnishini taʼminlash yigʻimi 1-oktabrdan 31-martgacha mahalliy vaqt bilan 17:00 dan 08:00 gacha va 1-apreldan 30-sentabrgacha mahalliy vaqt bilan 20:00 dan 06:00 gacha amalga oshirilgan har bir qoʻnish yoki uchish uchun uchish-qoʻnishni taʼminlash yigʻimining 20 foizgacha boʻlgan miqdorida qoʻshimcha toʻlov undiriladi, bunda qoʻnish ham, uchish ham tunda amalga oshirilishidan qatʼi nazar, bir marotaba undiriladi. 17. Aviatsiya xavfsizligini taʼminlash maqsadida undiriladigan aeroport yigʻimlari quyidagi xizmatlar uchun olinadi: a) fuqaro aviatsiyasini noqonuniy aralashuv harakatlaridan himoya qilish; b) aeroportning nazoratdagi hududini, aeroport faoliyatini taʼminlovchi obyektlarni va fuqaro aviasiyasi havo kemalarini qoʻriqlash; v) havo kemasi ekipajlari aʼzolarini aviasiya xavfsizligi tekshiruvidan oʻtkazish; g) havo kemalari, bort zaxiralari, bort oziq-ovqatlarini aviasiya xavfsizligi tekshiruvidan oʻtkazish; d) yoʻlovchilarni, qoʻl yuklari va bagajlarni aviasiya xavfsizligi tekshiruvidan oʻtkazish; e) pochta, yuk va tezkor joʻnatmalarni aviasiya xavfsizligi tekshiruvidan oʻtkazish. Aviatsiya xavfsizligi uchun aeroport yigʻimlari miqdori aeroport tomonidan belgilanmaydi. 18. Yoʻlovchilarning xavfsizligini taʼminlash maqsadida aviatsiya xavfsizligi uchun aeroport yigʻimlari: aerovokzal komplekslarida yoʻlovchilar oqimini tele va video vositalar orqali kuzatish; maxsus vositalarni qoʻllash va nostandart vaziyatlarga nisbatan zudlik bilan munosabat bildirishga qodir boʻlgan xodimlarni jalb etish uchun belgilanadi. Yigʻim uchib ketayotgan ikki va undan katta yoshdagi har bir yoʻlovchi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan yigʻim va uchib ketayotgan ikki va undan katta yoshdagi yoʻlovchilar soni asosida hisoblanadi. 19. Yuk, pochta xavfsizligini taʼminlash maqsadida undiriladigan aviatsiya xavfsizligi uchun aeroport yigʻimlari: a) rentgen uskunasidan foydalangan holda aviasiya xavfsizligi tekshiruvidan oʻtkazish; b) portlovchi moddalarni aniqlash tizimidan foydalangan holda aviasiya xavfsizligi tekshiruvidan oʻtkazish; v) qoʻlda tekshirish; g) yukka (pochtaga) tegilishining oldini olish maqsadida tele va video vositalar orqali kuzatish uchun belgilanadi. Yigʻim joʻnatilgan, ishlov berilgan yukning (pochtaning) har bir kilogrammi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan yigʻim va ishlov berilgan yuk, pochtaning yukxatlarida qayd etilgan miqdori asosida hisoblanadi. 20. Parvozlar xavfsizligini tashkil etish va nazorat qilish yigʻimi quyidagi xizmatlar uchun belgilanadi: a) parvozlar xavfsizligini taʼminlash maqsadida Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti (IKAO) standartlari talablarini milliy qonunchilikka oʻz vaqtida tadbiq etish; b) fuqaro aviatsiyasi tashkiloti va korxonalarida parvozlar xavfsizligiga rioya etilishi yuzasidan Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkilotining (IKAO) standartlarida belgilangan rejali va rejasiz tekshiruvlar oʻtkazish; v) parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha fuqaro aviatsiyasi faoliyati sohasidagi sertifikatlash ishlarini tashkil etish va amalga oshirish; g) fuqaro aviatsiyasi qoidalari hamda sohaga oid normalarni ishlab chiqish, tasdiqlash, amaliyotga tadbiq etish, nazorat oʻrnatish va texnik siyosatni yuritish; d) fuqaro aviatsiyasining tegishli tashkilotlarida parvozlar xavfsizligini boshqarish tizimini joriy qilish va uning faoliyat koʻrsatishini nazorat qilish; e) xalqaro tashkilotlarda Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi manfaatlarini himoya qilish; j) Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi faoliyatini samarali tashkil etish va Oʻzbekistonning IKAO oldidagi parvozlar xavfsizligi boʻyicha majburiyatlarini bajarish. Yigʻim Oʻzbekiston Respublikasiga/dan uchib kelayotgan va ketayotgan, ikki va undan katta yoshdagi har bir yoʻlovchi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan yigʻim, uchib kelayotgan yoki uchib ketayotgan ikki va undan katta yoshdagi yoʻlovchilar soni asosida hisoblanadi. 21. Meʼyordan ortiq vaqt davomida toʻxtab turish yigʻimi yoʻlovchi tashuvchi havo kemalariga qoʻnganidan keyin aerodromda 2 soatdan ortiq, yuk tashuvchi havo kemalariga qoʻnish aeroportida ishlov beriladigan (yuk ortish va/yoki tushirish) yuk (pochta) mavjud boʻlganda 3 soatdan ortiq vaqtga toʻxtab turish joyini taqdim etish uchun belgilanadi. Yigʻim tarifi har 24 soat yoki uning bir qismi uchun uchish-qoʻnish yigʻimining 25 foizigacha boʻlgan miqdorda belgilanadi. Yigʻim belgilangan tarif va havo kemasining meʼyordan ortiq toʻxtab turish vaqti asosida belgilanadi. Meʼyordan ortiq toʻxtab turish vaqti havo kemasining normativ vaqtiga va yana 15 daqiqaga kamaytirilgan (yerda harakatlanish) qoʻnish va uchish vaqti oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi. 22. Aerovokzaldan foydalanish yigʻimi aerovokzal hududi va binosida uchib ketayotgan yoʻlovchilarga (aeroport hududiga kelgandan boshlab roʻyxatdan oʻtish boshlanguncha) belgilangan texnologiyaga muvofiq servis xizmatlarini koʻrsatish uchun belgilanadi, shu jumladan: a) aerovokzal oldi hududini taqdim etish; b) vestibyul, maʼlumot-axborot zonasi, xonalar va kutish joylarini taqdim etish; v) yoʻlovchilarga shartli qoʻshimcha xizmatlarni koʻrsatish xonalarini taqdim etish (ona va bola xonalari, tibbiy yordam punkti, hojatxona va foydalanish uchun alohida toʻlov undirilmaydigan boshqa xonalar); g) yoʻlovchilarni axborot (maʼlumot) bilan taʼminlash. Yigʻim uchib ketayotgan har bir ikki va undan katta yoshdagi yoʻlovchiga belgilanadi. Toʻlov uchib ketayotgan ikki va undan katta yoshdagi yoʻlovchilar soni va belgilangan yigʻim asosida hisoblanadi. 23. Uchib ketishda yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish tarifi uchib ketayotgan yoʻlovchilarni roʻyxatga olish va havo kemasiga chiqarish (jumladan, tranzit zonalarda xizmat koʻrsatish) vaqtida bagajga ishlov berishni hisobga olgan va bagajga ishlov berishni hisobga olmagan holda taqdim etiladigan xizmatlar uchun belgilanadi, shu jumladan: a) yoʻlovchilarni roʻyxatga olish, bagaj vaznini oʻlchash va rasmiylashtirish; b) yoʻlovchilar pasport va bojxona nazoratidan oʻtishini taʼminlash uchun texnik vositalarni taqdim etish; v) bagajni transport vositalariga joylash; g) bagajni ortish, tushirish, aerovokzal binosi va havo kemasi oʻrtasida transportda tashish hamda bagajni berish; d) reys natijalarini umumlashtirish va topshirish; e) yoʻlovchilarni yigʻish va havo kemasigacha kuzatib borish, havo kemasiga chiqqanidan keyin yoʻlovchilar sonini tekshirish; j) yoʻlovchilarni havo kemasiga chiqarishni taʼminlash uchun xodimlarni ajratish. Tarif uchib ketayotgan ikki va undan katta yoshdagi har bir yoʻlovchi uchun belgilanadi. Toʻlov uchib ketayotgan ikki va undan katta yoshdagi yoʻlovchilar soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. 24. Uchib kelishda yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish tarifi uchib kelayotgan yoʻlovchilarni kutib olish va havo kemasidan aerovokzal binosigacha kuzatib borish vaqtida bagajga ishlov berishni hisobga olgan va bagajga ishlov berishni hisobga olmagan holda koʻrsatiladigan xizmatlar uchun belgilanadi, shu jumladan: a) yoʻlovchilarni havo kemasidan tushirishni taʼminlash uchun xodimlarni ajratish; b) uchib kelayotgan yoʻlovchilarni kutib olish va aerovokzalgacha kuzatib borish; v) yoʻlovchilar pasport va bojxona nazoratidan oʻtishini taʼminlash uchun texnik vositalarni taqdim etish; g) bagajni tushirish va havo kemasi bilan aerovokzal binosi oʻrtasida transportda tashish, shuningdek, bagajni berish; d) bagajni qidirish xizmatlari; e) reys natijalarini umumlashtirish va topshirish. Tarif uchib kelayotgan ikki va undan katta yoshdagi har bir yoʻlovchi uchun belgilanadi. Toʻlov uchib kelgan ikki va undan katta yoshdagi yoʻlovchilar soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. 25. Yuklarga ishlov berish tarifi yetkazilgan va joʻnatilayotgan yuklarga yer ustida ishlov berishda koʻrsatiladigan xizmatlar uchun belgilanadi, jumladan: a) vaznni oʻlchash va belgi qoʻyish (markirovka); b) omborda saralash, shu jumladan, yuk qabul qiluvchilar boʻyicha saralash, hujjatlarni rasmiylashtirish; v) reyslar boʻyicha komplektlarni shakllantirish, shu jumladan, konteyner va poddonlarga joylashtirish, komplektlarga ajratish; g) belgilangan muddatlarda qisqa vaqt saqlash; d) havo kemasiga olib borish va undan olib qaytishda transportda tashish uchun perrondagi yuklash-tushirish vositalariga ortish-tushirish; e) havo kemasiga transportda olib borish va olib qaytish; j) havo kemasiga/dan yuklash va tushirish. Tarif ishlov berilgan (yetkazilgan yoki joʻnatilayotgan) yukning har bir kilogrammi, shu jumladan, aeroport hududida transport vositasidan tushirish, transport vositasiga yuklash uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va ishlov berilgan yukning (yetkazilgan yoki joʻnatilayotgan) yukxatida koʻrsatilgan vazni asosida hisoblanadi. 26. Pochtaga ishlov berish tarifi yetkazilgan va joʻnatilayotgan pochtaga yer ustida ishlov berishda koʻrsatiladigan xizmatlar uchun belgilanadi, shu jumladan: a) vaznni oʻlchash va belgi qoʻyish (markirovka); b) omborda saralash, shu jumladan, yuk qabul qiluvchilar boʻyicha saralash, hujjatlarni rasmiylashtirish; v) reyslar boʻyicha komplektlarni shakllantirish, komplektlarga ajratish; g) belgilangan muddatlarda qisqa vaqt saqlash; d) havo kemasiga olib borish va undan olib qaytishda transportda tashish uchun perrondagi yuklash-tushirish vositalariga ortish-tushirish; e) havo kemasiga transportda olib borish va olib qaytish; j) havo kemasiga/dan yuklash va tushirish. Tarif ishlov berilgan (yetkazilgan yoki joʻnatilayotgan) pochtaning har bir kilogrammi, shu jumladan, aeroport hududida transport vositasidan tushirish, transport vositasiga yuklash uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va ishlov berilgan (yetkazilgan yoki joʻnatilayotgan) pochtaning pochta yukxatida koʻrsatilgan vazni asosida hisoblanadi. 27. Transfer yuklarga ishlov berish tarifi yetkazilgan va joʻnatilayotgan yuklarga yer ustida ishlov berishda koʻrsatiladigan xizmatlar uchun belgilanadi, jumladan: a) vaznni oʻlchash va belgi qoʻyish (markirovka); b) omborda saralash, shu jumladan, yuk qabul qiluvchilar boʻyicha saralash, hujjatlarni rasmiylashtirish; v) reyslar boʻyicha komplektlarni shakllantirish, shu jumladan, konteyner va poddonlarga joylashtirish, komplektlarga ajratish; g) belgilangan muddatlarda qisqa vaqt saqlash; d) havo kemasiga olib borish va undan olib qaytishda transportda tashish, perrondagi yuklash-tushirish vositalariga ortish-tushirish; e) havo kemasiga/dan yuklash va tushirish. Tarif ishlov berilgan (yetkazilgan yoki joʻnatilayotgan) yukning har bir kilogrammi, shu jumladan, aeroport hududida transport vositasidan tushirish, transport vositasiga yuklash uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va ishlov berilgan yukning (yetkazilgan yoki joʻnatilayotgan) yukxatida koʻrsatilgan vazni asosida hisoblanadi. Toʻlov yetkazilgan yoki joʻnatilayotgan yuklar uchun alohida belgilangan tarif asosida amalga oshiriladi. 28. Aviakompaniyalar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida yoʻlovchilarni roʻyxatga olish tizimidan foydalanish tarifi har bir uchib ketayotgan yoʻlovchi uchun belgilanadi. Toʻlov uchib ketayotgan yoʻlovchilar soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. 29. Teleskopik trapni taqdim etish tarifi bitta teleskopik trapning havo kemasiga har bir yetkazilishi uchun belgilanadi. Toʻlov yetkazib berishlar soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. 30. Avtotrapni taqdim etish tarifi avtotrapni havo kemasiga har bir yetkazilishi uchun belgilanadi. Toʻlov yetkazib berishlar soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. 31. Havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatish reglament shakllari boʻyicha texnik xizmat koʻrsatish tarifi tranzit A-I shakliga asosan texnik xizmat koʻrsatish reglamentida belgilangan majburiy ishlar kompleksi yoki xizmat koʻrsatilayotgan havo kemasining turi va/yoki uchish massasiga koʻra shu kabi maqsadlar uchun moʻljallangan reglamentning boshqa shakllari boʻyicha havo kemalari parvozlariga muhandislik-aviasiya xizmatlari koʻrsatilishi uchun belgilanadi (ekipaj yoki buyurtmachi talabnomasiga binoan amalga oshiriladigan qoʻshimcha ishlardan tashqari). Tarif havo kemasi turi boʻyicha va/yoki xizmat koʻrsatilayotgan havo kemasining maksimal uchish massasiga muvofiq havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatish soni asosida hisoblanadi. 32. Havo kemasini qabul qilish va parvozga tayyorlashni taʼminlash tarifi havo kemasini qabul qilish va parvozga tayyorlashni taʼminlash boʻyicha koʻrsatilgan xizmatlar uchun belgilanadi, shu jumladan: a) toʻxtab turish joyini tayyorlash va toʻxtab turish joyida havo kemasini qabul qilish; b) shassi gʻildiraklari ostiga toʻxtatish kolodkalarini oʻrnatish; v) toʻxtatish kolodkalarini yigʻib olish; g) havo kemasini yerga sim bilan ulash; d) havo kemasi bilan bogʻlanish moslamasi yoki perron va ekipaj kabinasi oʻrtasidagi radioaloqa orqali ekipaj bilan aloqa oʻrnatish; e) dvigatellar ishga tushirilishini nazorat qilish; j) havo kemasi harakatlanishiga ruxsat berish; z) havo kemasining toʻxtab turish joyidan chiqish harakatini nazorat qilish. Tarif havo kemasi turi boʻyicha va/yoki xizmat koʻrsatilayotgan havo kemasining maksimal uchish massasiga muvofiq havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni asosida hisoblanadi. 33. Havo kemasining ichini tozalash tarifi havo kemasi ichini tozalash texnologiyasida nazarda tutilgan kompleks ishlarni taʼminlash boʻyicha koʻrsatilgan xizmatlar uchun belgilanadi, jumladan: a) chiqindilarni chiqarib tashlash; b) kreslolar suyanchigʻining choʻntaklari va yuqoridagi bagaj polkalaridan chiqindilarni chiqarib tashlash; v) yoʻlovchi kreslolari, ulardagi jihozlarni tozalash va tartibga keltirish, shu jumladan, xavfsizlik kamarlarini tekislash va yopinchiq (pled)larni tarqatish; g) kreslolarning bosh qismi uchun bir martalik salfetkalarni almashtirish; d) pollarni tozalash, shu jumladan, ishni maxsus uskunalardan foydalangan holda (changyutgich) amalga oshirish; e) chiqindilarni chiqarib tashlash va yoʻq qilish; j) bortdagi bufet va oshxonalarni tozalash; z) bortdagi hojatxonalarni tozalash; i) oynalarni, yorugʻlik yoʻllarini, ship panelini tozalash. Tarif xizmat koʻrsatilayotgan havo kemasining maksimal uchish massasiga muvofiq har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov xizmat koʻrsatish soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. Kreslolarning bosh qismi uchun bir martalik salfetkalar qiymati tarifga kiritilmaydi. 34. Meteotaʼminot tarifi Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviasiyasining meteorologiya taʼminoti boʻyicha qonunchilik hujjatlari va normativ hujjatlarda nazarda tutilgan hajmda aeroportlarda ekipajlarga meteorologiya maʼlumotini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif xizmat koʻrsatilayotgan havo kemasining maksimal uchish massasiga muvofiq har bir uchish-qoʻnish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va uchish-qoʻnishlar soni asosida hisoblanadi. 35. Parvozoldi maʼlumot byulletenini (PMB) taqdim etish tarifi havo kemasi ekipajlariga parvozlarni yerusti aeronavigasiya maʼlumotlari bilan taʼminlash, shu jumladan, aerodromlar va havo trassalari boʻyicha aeronavigasiya maʼlumotlarini hamda aeronavigasiya vaziyatidagi oʻzgarishlarni shakllantirish va taqdim etish (shartnoma asosida yoki havo kemasi ekspluatanti talabnomasi boʻyicha) xizmatlarini koʻrsatish uchun belgilanadi. Tarif ushbu aeroportdan havo kemasining har bir uchish-qoʻnishi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif asosida mazkur aeroportdan havo kemalarining haqiqiy uchish-qoʻnish soni boʻyicha hisoblanadi. 36. Aviasiya yoqilgʻi-moylash materiallari bilan taʼminlash tarifi havo kemalarini yoqilgʻi-moylash materiallari bilan taʼminlash boʻyicha kompleks xizmatlarni koʻrsatish uchun belgilanadi, shu jumladan: a) yoqilgʻi-moylash materiallari bilan taʼminlashni tashkil etish; b) yoqilgʻi-moylash materiallarini saqlash; v) yoqilgʻi-moylash materiallari sifatini tahlil qilish; g) yoqilgʻi-moylash materiallarini qabul qilish va berish; d) havo kemalariga yoqilgʻi-moylash materiallarini quyish uchun xodimlar va texnik vositalarni taqdim etish; e) fuqaro aviasiyasida qabul qilingan talab va qoidalarga hamda havo kemalarini yoqilgʻi bilan taʼminlash boʻyicha belgilangan xizmat koʻrsatish texnologiyasiga muvofiq boshqa xizmatlar. Tarif quyilgan yoqilgʻi-moylash materiallarining har bir tonnasi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va quyilgan yoqilgʻi-moylash materiallari miqdori (tonna) asosida hisoblanadi. Bir tonna yoqilgʻi-moylash materiallarining narxi alohida belgilanadi va ushbu tarifga kiritilmaydi. 37. Yoʻlovchilarga maxsus xizmat koʻrsatish boʻyicha xizmatlar tarifi ixtisoslashgan zonalar, sektorlar va yuqori qulayliklarga ega xonalar hamda alohida muhim shaxslar xonalari orqali uchib kelayotgan va ketayotgan yoʻlovchilarga aeroportning ichki texnologiyasiga binoan maxsus servis xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha xizmatlar uchun belgilanadi. Tarif uchib kelayotgan yoki ketayotgan (belgilangan imtiyozlarni hisobga olgan holda) har bir yoʻlovchi uchun maxsus xizmat koʻrsatish sektorlari boʻyicha alohida belgilanadi. Toʻlov ketayotgan yoki kelayotgan yoʻlovchilar soni va belgilangan tarif boʻyicha quyidagi tartibda hisoblanadi: a) ikki yoshgacha boʻlgan bolalar uchun toʻlov olinmaydi; b) kattalar bilan birga boʻlgan ikki yoshdan oʻn ikki yoshgacha boʻlgan bolalar uchun toʻlov belgilangan tarifning 50 foizi miqdorida undiriladi; v) hamrohsiz uchayotgan ikki yoshdan oʻn ikki yoshgacha boʻlgan bolalar uchun toʻlov toʻliq tarif boʻyicha undiriladi; g) oʻn ikki yosh va undan katta yoshdagi yoʻlovchilar uchun belgilangan tarif boʻyicha undiriladi. 38. Ixtisoslashtirilgan “FAST TRACK” zonalari orqali yoʻlovchilarga maxsus xizmat koʻrsatish boʻyicha xizmatlar tarifi yoʻlovchini maʼlumot stoli/roʻyxatdan oʻtish boʻlimidan steril hududdagi darvoza/biznes-zalgacha kuzatib borish, alohida yoki tezlashtirilgan koridorlar orqali butun xizmat koʻrsatish jarayoniga ustuvor ahamiyat berish uchun belgilanadi. Tarif uchib ketayotgan yoki uchib kelayotgan har bir yoʻlovchi (ikki yosh va undan katta yoshdagi) uchun belgilanadi. 39. Nogironligi boʻlgan shaxslar aravachasini taqdim etish tarifi uchib ketishda havo kemasi trapigacha yoki uchib kelishda trapdan aerovokzaldan chiqishgacha jismoniy imkoniyatlari cheklangan yoʻlovchilarni kuzatib borish uchun belgilanadi. Aeroport kuzatuvchisi bilan nogironligi boʻlgan shaxslar aravachasi faqatgina roʻyxatga olish joyidan tekshirish punktlari orqali havo kemasi trapigacha taqdim etiladi. Nogironligi boʻlgan shaxslar aravachasida harakatlanadigan yoʻlovchilar uchun havo kemasiga chiqishda ustuvorlik huquqi taqdim etiladi. Tarif bitta nogironligi boʻlgan shaxslar aravachasini bir marta taqdim etish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. 40. Immigrasiya nazorati boʻyicha xizmatlar tarifi maxsus texnik vositalar yordamida yoʻlovchilarning borishi belgilangan mamlakatga yoʻlovchilar kirishi qonuniyligining immigrasiya nazoratini amalga oshirish xizmati uchun belgilanadi. Tarif har bir ketayotgan yoʻlovchi uchun belgilanadi. Toʻlov uchib ketayotgan yoʻlovchilar soni va belgilangan tarif asosida hisoblanadi. Immigrasiya nazorati xizmati alohida shartnoma asosida koʻrsatiladi. 41. Yoʻlovchilarni manzilga yetkazish uchun transport taqdim etish tarifi yoʻlovchilarni aeroport hududida havo kemasiga olib borish va havo kemasidan olib qaytish uchun xodimlar va transport vositalari (avtobus) bilan taʼminlash uchun belgilanadi. Tarif yoʻlovchilar sonidan, foydalanilayotgan transport vositasi va havo kemasi turidan (markasidan) qatʼi nazar, yoʻlovchilarga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va havo kemasining uchib kelishi yoki uchib ketishida transport vositalarini yetkazib berish soni boʻyicha hisoblanadi. 42. Yoʻlovchilarni mehmonxonaga yetkazish uchun transport taqdim etish tarifi yoʻlovchilarni aeroportdan tashqaridagi mehmonxonaga yetkazish uchun xodimlar va transport vositalarini taqdim etishda belgilanadi. Tarif transport vositasi turidan qatʼi nazar, yoʻlovchilarga har bir koʻrsatilgan xizmat (mehmonxonaga yoki mehmonxonadan reysga yetkazish) uchun belgilanadi. 43. Ekipajni yetkazish uchun transport taqdim etish tarifi ekipajni aeroport hududida havo kemasiga olib borish va havo kemasidan olib qaytish uchun xodimlar va transport vositalari bilan taʼminlash uchun belgilanadi. Tarif ekipaj aʼzolari sonidan, foydalanilayotgan transport vositasi va havo kemasi turidan (markasidan) qatʼi nazar, ekipajga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va havo kemasining uchib kelishi yoki uchib ketishida transport vositalarini yetkazib berish soni boʻyicha hisoblanadi. 44. Ekipajni mehmonxonaga yetkazish uchun transport taqdim etish tarifi ekipajni aeroportdan tashqaridagi mehmonxonaga yetkazish uchun xodimlar va transport vositalarini taqdim etishda belgilanadi. Tarif transport vositasi turidan qatʼi nazar, ekipajga har bir xizmat koʻrsatish (mehmonxonaga yoki mehmonxonadan reysga yetkazish) uchun belgilanadi. 45. Havo kemasini qoʻriqlash tarifi havo kemasining turidan qatʼi nazar, uni qoʻriqlashning har bir soati uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va havo kemasini qoʻriqlash vaqti boʻyicha hisoblanadi, bunda soatning har qanday qismi koʻpayishga qarab toʻliq soatgacha yaxlitlanadi. 46. Havo kemalarini joylashtirish tarifi aerodromda havo kemalarini joylashtirishda toʻxtab turish joyini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasining maksimal uchish massasiga koʻra har bir kun yoki uning bir qismi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va havo kemasi toʻxtab turgan kunlar soni boʻyicha hisoblanadi, bunda kunning har qanday qismi butun kungacha koʻpayishga qarab yaxlitlanadi. 47. Havo kemasini shatakka olish tarifi, havo kemasi turidan qatʼi nazar, havo kemasini shatakka olishni taʼminlash boʻyicha kompleks xizmatlarni koʻrsatish va texnik vositalarni taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif, taqdim etilgan texnik vositalar turidan (markasidan) qatʼi nazar, har bir shatakka olish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatish soni boʻyicha hisoblanadi. 48. Havo kemasidagi hojatxonalarga xizmat koʻrsatish tarifi havo kemasi hojatxonalarida xizmat koʻrsatish boʻyicha kompleks ishlarni taʼminlash, shu jumladan, havo kemasi turidan qatʼi nazar hojatxonalarni oqizish (boʻshatish, tozalash, yuvish) va suv bilan toʻldirish, chiqindilarni chiqarib tashlash va utilizasiya qilish uchun belgilanadi. Tarif har bir havo kemasiga xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif boʻyicha hisoblanadi. 49. Ichimlik suvi bilan taʼminlash tarifi havo kemasiga ichimlik suvi quyishni taʼminlash boʻyicha kompleks xizmatlar koʻrsatish uchun belgilanadi. Tarif bitta havo kemasiga xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif boʻyicha hisoblanadi. 50. Elektr energiyasini yetkazish tarifi havo kemasi turidan qatʼi nazar, havo kemasiga elektr energiyasini yetkazib berishni taʼminlash boʻyicha kompleks xizmatlar koʻrsatish uchun belgilanadi. Tarif elektr taʼminoti manbai turidan qatʼi nazar, havo kemasiga elektr energiyasini yetkazishning har bir daqiqasi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va elektr energiyasini yetkazish vaqti asosida hisoblanadi. 51. Havo haroratini saqlash (isitish) tarifi havo kemasi turidan qatʼi nazar, havo kemasining harorati saqlanishini (isitish) taʼminlash boʻyicha xizmatlar kompleksini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif havo haroratini saqlashning har bir daqiqasi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatish vaqtining miqdori boʻyicha hisoblanadi. 52. Havo kemalarini texnik vositalardan foydalangan holda tashqaridan qor va muzdan tozalash tarifi havo kemasini tashqaridan tozalashni taʼminlash boʻyicha xizmatlar kompleksini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasining maksimal uchish massasiga koʻra havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. Maxsus suyuqlikning xizmat koʻrsatish vaqtida alohida belgilangan narxi ushbu tarifga kiritilmaydi. 53. Aviadvigatellarga moy quyish (toʻkish) tarifi havo kemasi turidan qatʼi nazar xizmatlar kompleksini taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. Moyning xizmat koʻrsatish vaqtida alohida belgilangan narxi ushbu tarifga kiritilmaydi. 54. Tizimni kislorod bilan taʼminlash tarifi havo kemasi turidan qatʼi nazar, havo kemasi tizimini kislorod bilan taʼminlash boʻyicha kompleks xizmatlar koʻrsatish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. 55. Tizimni azot yoki siqilgan havo bilan taʼminlash tarifi havo kemasi turidan qatʼi nazar, havo kemasi tizimini azot yoki siqilgan havo bilan taʼminlash boʻyicha kompleks xizmatlar koʻrsatish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. 56. Aviadvigatellarning maxsus uskuna yordamida havo orqali ishga tushirilishini taʼminlash tarifi havo kemasi turidan qatʼi nazar, aviadvigatellarning maxsus uskuna yordamida havo orqali ishga tushirilishini taʼminlash boʻyicha kompleks ishlarni bajarish uchun belgilanadi. Tarif havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. 57. Havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha qoʻshimcha ishlarni bajarish uchun xodimlar bilan taʼminlash tarifi mutaxassisliklar va malaka darajalari boʻyicha taqdim etilgan har bir ishchi uchun belgilanadi. Tarif bir nafar ishchining bir kishi/soati uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va mutaxassisning ish vaqti boʻyicha havo kemasiga har bir xizmat koʻrsatish uchun hisoblanadi. Havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha qoʻshimcha ishlarni bajarish vaqtida taqdim etilgan materiallarning qonunchilik hujjatlariga binoan alohida belgilangan narxi ushbu tarifga kiritilmaydi. 58. Avtonarvon, avtokranni taqdim etish tarifi havo kemasiga xizmat koʻrsatish uchun avtonarvon, avtokran yoki boshqa shu kabi koʻtaruvchi uskunalarni taqdim etish uchun belgilanadi. Tarif har bir transport vositasini taqdim etish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va taqdim etilgan transport yoki texnik vositalar soni boʻyicha hisoblanadi. 59. Xodimlar bilan taʼminlamagan holda narvon bilan taʼminlash tarifi havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatish va boshqa texnik ishlarni bajarish uchun xodimlar bilan taʼminlamasdan narvon bilan taʼminlash uchun belgilanadi. Tarif bitta narvonni taqdim etish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmatlar soniga qarab toʻlanadi. 60. Havo kemasini kuzatib boruvchi transport vositasini taqdim etish tarifi ekipajning talabnomasi boʻyicha yoki qonunchilik hujjatlariga muvofiq havo kemasini kuzatib boruvchi mashinaning har bir taqdim etilishi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va kuzatib borishlar soni boʻyicha hisoblanadi. 61. Tez yordam mashinasini taqdim etish tarifi havo kemasiga tez yordam mashinasining har bir yetkazilishi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. 62. Nogironligi boʻlgan shaxslar uchun transport vositasini (avtolift) taqdim etish tarifi bitta nogironligi boʻlgan shaxslar mashinasining havo kemasiga har bir yetkazilishi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmat koʻrsatishlar soni boʻyicha hisoblanadi. Nogironligi boʻlgan shaxsning havo kemasidan/gacha bosgan yoʻli ushbu tarifga kiritilmaydi. 63. Aeroportning ish reglamentini uzaytirish yigʻimi aeroportning eʼlon qilingan va tasdiqlangan ish reglamenti doirasidan chetga chiqishlar sababli yuzaga kelgan hollarda, mahalliy vaqt boʻyicha belgilangan renglamentdan ortiq vaqt davomida havo kemasi ekspluatantlariga xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Havo kemasini qabul qilish uchun aeroportning ish reglamentini uzaytirish toʻgʻrisidagi talabnoma havo kemasi ekspluatanti tomonidan havo kemasining kelish va unga xizmat koʻrsatish vaqtini, uchib ketish uchun esa, havo kemasining aerodrom hududidan uchib ketish vaqtini hisobga olgan holda aeroport ishlab chiqarish dispetcherlik xizmatiga beriladi. Yigʻim havo kemasiga xizmat koʻrsatish maqsadida aeroportning ish reglamenti uzaytirilgan vaqt uchun yer ustida koʻrsatiladigan kompleks xizmatlar summasining 10 foizigacha miqdorida undiriladi, bundan aviasiya yoqilgʻisi mustasno. Aeroport ish reglamentini uzaytirish vaqti uchun toʻlov havo kemasi ekspluatanti tomonidan belgilangan tarif boʻyicha amalga oshiriladi. Aeroport ish reglamenti 30 daqiqagacha uzaytirilgani uchun yigʻim olinmaydi. 64. Slotlarni buzganlik uchun yigʻim muntazam yoʻlovchi reysi havo kemasi slotni buzgan holda qoʻnishi uchun belgilanadi va undiriladi (+/- 40 daqiqagacha ruxsat berilgan holda). Slot fors-major va meteorologiya sharoiti sababli majburan buzilgan boʻlsa, yigʻim undirilmaydi. 65. Havo kemasini bort taomlari bilan taʼminlash tarifi havo kemasi turlari boʻyicha havo kemasini bort taomlari bilan taʼminlash uchun belgilanadi, shu jumladan: a) idish-tovoqlar va yechib olinadigan uskunalarni qabul qilish va havo kemasi bortidan tushirish, ularni transport vositalariga ortish, bort taomlari kompleksiga yetkazish va tushirish; b) chiqindilarni yoʻq qilish, idish-tovoqlar va yechib olinadigan uskunalarga sanitariya ishlovini berish; v) bort taomlari kompleksida transport vositalariga bort taomlarini ortish, bort taomlarini havo kemasiga yetkazish; g) bort taomlarini topshirish va havo kemasi bortiga olib chiqish. Tarif har bir uchish-qoʻnish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va uchish-qoʻnish soni boʻyicha hisoblanadi. 66. Havo kemalarining gʻildiraklarini (shassilarini) almashtirish uchun texnik vositalar bilan taʼminlash tarifi bitta texnik vositani taqdim etish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va taqdim etilgan texnik jihozlar soniga qarab belgilanadi. 67. Qoʻshimcha roʻyxatdan oʻtish joyini taqdim etish xizmati tarifi aviakompaniya vakilining arizasiga koʻra qoʻshimcha roʻyxatdan oʻtish joyi ochilishi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va amalga oshirilgan reyslar sonidan kelib chiqqan holda belgilanadi. 68. Shaxsiylashtirilgan xizmat koʻrsatuvchi alohida roʻyxatdan oʻtish joyini taqdim etish xizmati tarifi aviakompaniya vakilining iltimosiga binoan aviakompaniya brendi uslubida bezash imkoniyati bilan alohida roʻyxatdan oʻtish joyini ochish uchun belgilanadi. Xizmat maʼlum bir muddatga (qisqa muddatli yoki doimiy) taqdim etiladi. Toʻlov belgilangan tarif va foydalanish muddatiga qarab belgilanadi. 69. Havo kemasi salonini servis inventari bilan jihozlash xizmati tarifi havo kemasining ichki makonini jihozlash va tayyorlash boʻyicha bir qator ishlarni taʼminlash uchun belgilanadi, jumladan: a) yostiq va yopinchiqlarni almashtirish; b) bortda jurnallar va boshqa bosma materiallarni komplektlash (stakalash); v) sarf materiallarini almashtirish (gigiyena paketlari, salfetkalar, dezinfeksiya vositalari, suyuq sovunni idishlarga toʻldirish, qattiq sovunni almashtirish, hojatxona qogʻozini almashtirish, chiqindi qoplarini almashtirish va boshqalar). Tarif har bir xizmat koʻrsatilgan reys uchun belgilanadi. Xizmatlar aviakompaniya standartlari va havo kemasi turidan kelib chiqib oʻzgarishi mumkin. Toʻlov belgilangan tarif va xizmatlar soni asosida hisoblanadi. Aviakompaniya tomonidan taqdim etilgan sarf materiallari narxi tarifga kiritilmaydi. 70. “Yuk-200”ga (marhumning jasadini tashish) ishlov berish tarifi yukni tortish, roʻyxatga olish, bortga(dan) yuklash/tushirish uchun tayyorlash boʻyicha kompleks ishlarni taʼminlash uchun belgilanadi. Tarif ishlov berilgan (kelgan yoki ketayotgan), shu jumladan aeroport hududida transport vositasidan tushirilgan va transport vositasiga yuklangan bir kilogramm yuk uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va yuk xatida koʻrsatilgan ishlov berilgan (kelgan, ketayotgan) yukning ogʻirligidan kelib chiqqan holda belgilanadi. 71. Xavfli yuklarni tashish tarifi inson salomatligi, atrof-muhit yoki xavfsizlikka tahdid solishi mumkin boʻlgan yuklarni xavfsiz tashish, saqlash va hujjatlar bilan taʼminlashga qaratilgan chora-tadbirlar majmuini taʼminlash uchun belgilanadi, shu jumladan: a) xalqaro standartlarga (Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti (IKAO) qoidalari) muvofiq yukning xavflilik sinfini aniqlash; b) xavfli yuklarning ushbu turi uchun koʻzda tutilgan talablarga muvofiq qadoqlashning muvofiqligini tekshirish; v) yukning toʻgʻri markalanishini taʼminlash (tegishli xavfli belgilar va yozuvlar, xavf sinfini koʻrsatish, UN (universal) raqami va boshqa muhim maʼlumotlar); g) yuk joʻnatuv hujjatlarini rasmiylashtirish; d) xavfli yuklarni yuklash va tushirish jarayonini barcha ehtiyot choralariga rioya qilgan holda tashkil etish va nazorat qilish, jumladan, maxsus jihozlar va himoya vositalaridan foydalanish; e) xavfsizlik talablariga javob beradigan omborlarda, jumladan, harorat, namlik va boshqa sharoitlar nazorat qilinadigan joylarda saqlash va vaqtincha joylashtirish. Tarif ishlov berilgan (kelgan yoki ketayotgan), shu jumladan, aeroport hududida transport vositasidan tushirilgan va transport vositasiga yuklangan bir kilogramm xavfli yuk uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va yuk xatida koʻrsatilgan ishlov berilgan (kelgan, ketayotgan) xavfli yukning ogʻirligidan kelib chiqqan holda belgilanadi. 72. Katta oʻlchamli va ogʻir vaznli yuklarni (aviadvigatellar, avtomobillar, turbinalar va boshqalar) tashish tarifi katta oʻlchamli va ogʻir vaznli yuklarni xavfsiz tashish, saqlash va hujjatlar bilan taʼminlashga qaratilgan chora-tadbirlar majmuini taʼminlash uchun belgilanadi, jumladan: a) yuk xususiyatlarini aniqlash (oʻlchamlari, vazni, shakli); b) yuk ortish-yuk tushirish ishlarini kranlar, liftlar, lebedkalar kabi maxsus jihozlar yordamida amalga oshirish; v) ixtisoslashtirilgan maydonchalar yoki omborlarda yuklarni vaqtincha saqlashni taʼminlash; g) yuklarni bir transport vositasidan boshqasiga oʻtkazish lozim boʻlganida, ularni yuklashni tashkil etish; d) yuk joʻnatuv hujjatlarini rasmiylashtirish. Tarif ishlov berilgan (kelgan yoki ketayotgan), shu jumladan, aeroport hududida transport vositasidan tushirilgan va transport vositasiga yuklangan katta oʻlchamli va ogʻir vaznli yukning har bir kilogrammi uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va yuk xatida koʻrsatilgan ishlov berilgan (kelgan, ketayotgan) katta oʻlchamli va ogʻir vaznli yukning ogʻirligidan kelib chiqqan holda belgilanadi. 73. Boʻsh palletlar toʻplamini shakllantirish va ularni yuk yoki yoʻlovchi reysi orqali joʻnatish tarifi aviakompaniya soʻroviga muvofiq belgilangan miqdorda palletlar toʻplamini shakllantirish, tashish, tortish, boʻsh palletlar roʻyxatini shakllantirish uchun konteyner yorligʻini rasmiylashtirish, palletlar toʻplamini yuk terminalidan havo kemasi toʻxtash joyiga va havo kemasidan yuk terminaliga tashish, qadoqlash materiallarini tushirish va/yoki havo kemasini yuklash sxemasiga muvofiq boʻsh palletlar toʻplamini yuklash, yuk boʻlinmasi ichida toʻplamni mustahkamlash boʻyicha ishlar majmui uchun belgilanadi. Tarif palletlar sonidan qatʼi nazar, ularning bir toʻplamini shakllantirish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va shakllantirilgan palletlar toʻplami soniga qarab belgilanadi. 74. Barcha turdagi yuklarni saqlash tarifi kiruvchi yuklarni yuk terminali omborlariga yoki aeroportning boshqa saqlash joylariga normativ muddatdan oshiq davrda joylashtirish va saqlash bilan bogʻliq xizmatlar uchun belgilanadi. Tarif sutkasiga bir kilogramm yuk saqlash uchun belgilanadi. Toʻlov saqlashga qabul qilingan ishlov berilgan kiruvchi yukning belgilangan tarifi, vazni, turi va saqlash shartlaridan kelib chiqqan holda belgilanadi. Toʻlovni hisoblashda yukning kelgan kuni va yuk berilgan kuni hisobga olinmaydi. 75. Havo kemasining kabinasi oynalarini ekipajning soʻroviga muvofiq tozalash xizmati tarifi kabina oynalarining tashqi qismidagi kirlarni tozalash, kabinaning ichki qismidagi chang, barmoq izlari va boshqa kirlarni oynaga zarar yetkazmaydigan va chiziqlar qoldirmaydigan maxsus yuvish vositalaridan va eritmalardan foydalangan holda tozalash, zarur hollarda maxsus sayqallovchi vositalarni surish bilan bogʻliq xizmatlar uchun belgilanadi. Tarif turidan qatʼi nazar, bitta havo kemasi xizmati uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmatlar sonidan kelib chiqqan holda belgilanadi. 76. Yuklanish maʼlumotlari asosida havo kemasining sentrovkasi boʻyicha xizmat koʻrsatish tarifi havo kemasi ichidagi yuklar, yoʻlovchilar, yoqilgʻi va boshqa komponentlarning massasini toʻgʻri taqsimlanishini taʼminlashga, dastlabki jamlama yuklanish qaydnomasi (vedomosti) va yuklash boʻyicha yoʻriqnomani tayyorlashga qaratilgan chora-tadbirlar majmui uchun belgilanadi. Tarif havo kemasining turi va maksimal uchish ogʻirligini hisobga olgan holda bitta havo kemasiga xizmat koʻrsatish uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmatlar sonidan kelib chiqqan holda belgilanadi. 77. Havo kemasining yuklanishini nazorat qilish tarifi havo kemasiga yoʻlovchilar, yuklar, pochta joʻnatmalari, bagajni dastlabki jamlama yuklanish qaydnomasi (vedomosti) va yuklash boʻyicha yoʻriqnomaga muvofiq yuklashga, reys boʻyicha yakuniy jamlama yuklanish qaydnomasi (vedomosti) va yuklash boʻyicha yoʻriqnomani rasmiylashtirishga qaratilgan chora-tadbirlar majmuini taʼminlash bilan bogʻliq xizmatlar uchun belgilanadi. Tarif turidan qatʼi nazar, bitta havo kemasi xizmati uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmatlar sonidan kelib chiqqan holda belgilanadi. 78. Hamrohsiz uchayotgan bolalarni kuzatib borish uchun xodimlar bilan taʼminlash tarifi bolani roʻyxatga olishning barcha bosqichlarida kuzatib borish, shu jumladan, joʻnab ketish aeroportida kutib olish, bagajni topshirish, pasport va bojxona nazoratidan oʻtkazish, shuningdek, xavfsizlikni taʼminlash tartib-taomillari, uchishni kutish, bolani havo kemasigacha kuzatib borish uchun belgilanadi. Tarif 2 yoshdan oshgan bolalarni kuzatib borishning bir soati uchun belgilanadi. 2 yoshgacha boʻlgan bolalar faqat 18 yoshga toʻlgan katta yoshdagi yoʻlovchilar hamrohligida tashuvga qabul qilinishi mumkin. Toʻlov belgilangan tarif va kuzatib borish soatlari soniga qarab belgilanadi. 79. Havo kemasi uchun tibbiyot qutichasini butlash xizmati tarifi bortda birinchi yordam koʻrsatish uchun zarur boʻlgan zamonaviy tibbiy preparatlar va jihozlarni yigʻish, tekshirish va ularning doimiy yangilangan holatda boʻlishini taʼminlash xizmatlari uchun belgilanadi. Tarif havo kemasi turidan qatʼi nazar, bitta tibbiyot qutichasini butlash uchun belgilanadi. Toʻlov belgilangan tarif va xizmatlar sonidan kelib chiqqan holda belgilanadi. 80. Havo kemalariga xizmat koʻrsatish uchun yigʻimlar aeroportlar tomonidan havo kemalari ekspluatantlari yoki ular tomonidan vakolat berilgan vakillar bilan tuzilgan shartnomalar asosida undiriladi. 81. Havo kemasi perronga qaytishi vaqtida xizmat koʻrsatilganda, yuklanish hajmi jismonan oʻzgarmasligi sharti bilan xizmat koʻrsatish uchun qoʻshimcha toʻlov undirilmaydi. 82. Havo kemasi meteosharoitlar, texnik sabablarga koʻra (tijorat maqsadlarisiz) zaxira aerodromga (aeroportlarga) qoʻnishni amalga oshirganda: yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish tarifi narxlarning amaldagi meʼyoridan 50 foiz miqdorida undiriladi; aerovokzaldan foydalanish yigʻimi va yoʻlovchilar xavfsizligi yigʻimi undirilmaydi. 83. Aeroportlarda havo kemalariga quyiladigan yoqilgʻi va boshqa yoqilgʻi-moylash materiallarining narxi reysni bajarish sanasida amal qilgan narxlar asosida belgilanadi. 84. Havo kemalari toʻxtash joyida meʼyordan ortiq turishi va aeroportning ish reglamenti buzilishi uchun yigʻim havo kemasining aeroportdan (aerodromda) uchib ketishi (toʻxtab turishi) kechiktirilgan vaqti uchun quyidagi hollarda undirilmaydi: a) meteosharoitlar boʻyicha uchib ketishlar kechiktirilganda yoki uchib ketish aeroportiga qaytib qoʻnishda yoxud keyingi qoʻnish punktiga qadar parvoz yoʻnalishi boʻyicha qoʻnishda; b) aeroportning aybi bilan uchib ketishlar kechiktirilganda; v) yoqilgʻi-moylash materiallarining yoʻqligi tufayli uchib ketishlar kechiktirilganda; g) fuqaro aviasiyasi faoliyatiga noqonuniy aralashuv harakati bilan bogʻliq favqulodda vaziyat sababli havo kemasi majburiy ravishda qoʻnganda yoki uchib ketish kechiktirilganda. 85. Jadvaldan tashqari (charter) reysni bajarish vaqtida uchish-qoʻnishni taʼminlash yigʻimining 25 foizgacha koʻpaytiriladi. Ketma-ket bajariladigan jadvaldan tashqari (charter) parvozlarini (oyiga kamida 4 ta reys) amalga oshiruvchi yoʻlovchi va yuk tashish reyslaridan “R” shakli tasdiqlangunga qadar charter yigʻimi undirilmaydi. 86. Aeroportlar havo kemalariga yerusti xizmatlarini koʻrsatish uchun kamayib boruvchi koeffitsiyentlar qoʻllanilgan toʻlovni muayyan davr davomida vaqtincha asosda undirish huquqiga ega. Bunda kamayib boruvchi koeffitsiyentni qoʻllash havo kemalarining barcha ekspluatantlari uchun bir xil shartlarda amalga oshiriladi. 87. Oʻrnatilgan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilmagan yerusti xizmatlarini koʻrsatish yigʻimlari, tariflarini undirishga, kamayib boruvchi koeffitsiyentlar, moddiy-texnik resurslar narxlarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi. 88. Tabiiy va texnogen xususiyatdagi favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganda qidiruv-qutqaruv ishlarida, insonparvarlik yordamini koʻrsatishda ishtirok etayotgan havo kemalari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining havo kemalari aeroport yigʻimlaridan ozod etiladi, aviasiya yoqilgʻisi narxi bundan mustasno. 89. Aerovokzaldan foydalanish yigʻimi qoʻllanilganda yoʻlovchilarning quyidagi toifalari toʻlovdan ozod etiladi: aeroportlarda chiptasida “stop-over” (majburiy toʻxtash) yoʻqligini anglatuvchi belgi qoʻyilgan, yigirma toʻrt soatgacha eng yaqin tutashuvni kutayotgan tranzit yoʻlovchilar; diplomatik kuryerlar. 90. Aeronavigasiya yigʻimlari Oʻzbekiston Respublikasi havo hududidan tranzit foydalanish vaqtida marshrutda aeronavigasiya xizmatlarini va aerodrom hududida (yaqinlashish va uchish/qoʻnishni taʼminlash uchun aeronavigasiya yigʻimi) aeronavigasiya xizmatlarini koʻrsatish uchun belgilanadi. Oʻzbekiston Respublikasi havo hududidan tranzit foydalanish vaqtida marshrutda va Oʻzbekiston Respublikasi aerodromlariga qoʻnish amalga oshirilganda marshrutda (yaqinlashishda) aeronavigasiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimi Yevropa aeronavigasiya xavfsizligini taʼminlash tashkilotining (EUROCONTROL) hisob-kitob tizimi boʻyicha belgilanadi. Aeronavigasiya xizmatlari uchun yigʻim miqdori havo kemasining vazn omiliga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi havo hududiga kirish nuqtasi va havo hududidan chiqish nuqtasi orasidagi ortodromik masofaning 100 kilometri uchun belgilanib, ichki va xalqaro parvozlar uchun tabaqalashgan tarzda ikki oʻnlik belgisigacha yaxlitlanadi. Oʻzbekiston Respublikasi aerodromlariga qoʻnish amalga oshirilganda, marshrutda (yaqinlashishda) aeronavigasiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimini belgilash vaqtida masofa Oʻzbekiston Respublikasi aerodromlarida har bir uchish va har bir qoʻnish uchun 20 kilometrga qisqartiriladi. 91. Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan aeroportlarga/dan amalga oshiriladigan har qanday parvozlarda uchish/qoʻnishni taʼminlash uchun aeronavigasiya yigʻimi Oʻzbekiston Respublikasi aerodromlariga uchish/qoʻnishni taʼminlashda aeronavigasiya xizmatlari tarifi havo kemasining maksimal uchish massasiga koʻpaytirish yoʻli bilan aniqlanadi. 92. Maxsus aviatsiya ishlarini bajarish chogʻida havo kemalariga aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimi masofaga qarab undiriladi. Operativ nuqtalarda ishlashda aeronavigatsiya xizmatlari uchun yigʻim ushbu operativ nuqtaga/dan birinchi qoʻnish va soʻnggi uchish uchun undiriladi. Yoʻnalish boʻyicha masofa tasdiqlangan havo trassalari va mahalliy havo yoʻli trassalari roʻyxatiga muvofiq belgilanadi. Parvoz yoʻnalishi tasdiqlangan trassa yoki mahalliy havo yoʻli trassasidan tashqarida boʻlsa, masofa koeffitsiyenti parvoz rejasida qayd etilgan havo kemasining tezligi va parvoz vaqtiga bogʻliq boʻladi. Aviatsiya-kimyo, qurilish-montaj, yuklash-tushirish ishlarini, tajriba asosidagi va ilmiy-tadqiqot ishlarini bevosita bajarish boʻyicha aeronavigatsiya xizmati uchun yigʻimlar undirilmaydi. 93. Oʻquv-mashq parvozlarini amalga oshirish, oraliq qoʻnish va havo kemasining keyingi parvozi oʻrtasida uchish (DEP — departure)/qoʻnish (ARR — arrival) uchun havodagi harakatni boshqarish xabarlari mavjud boʻlmagan holatlarda: oraliq qoʻnish va keyingi uchish oʻrtasida vaqt oraligʻi 10 daqiqadan kam boʻlgan holatda aeronavigatsiya xizmati uchun toʻlov birinchi uchish (uchish-qoʻnish yoʻlagiga kirib kelish) va oxirgi qoʻnish (uchish-qoʻnish yoʻlagini boʻshatish) uchun toʻlanadi; oraliq qoʻnish va keyingi uchish oʻrtasida vaqt oraligʻi 10 daqiqadan oshiq boʻlgan holatda aeronavigatsiya xizmati uchun toʻlov belgilangan tariflarga binoan toʻlanadi. 94. Parvoz rejasiga (flayt-plan) va havodagi harakatga xizmat koʻrsatish maʼlumotlariga ishlov berish tarifi ushbu aeroportdan uchib ketayotgan reyslar uchun havo kemasi ekipaji murojaat qilgandagina belgilanadi. Toʻlov ushbu reys boʻyicha ishlov berilgan parvoz rejalari (flayt-plan) miqdoridan qatʼi nazar, havo kemasi ekspluatanti murojaatiga koʻra parvoz rejasi (flayt-plan) uchun belgilangan tarif boʻyicha aniqlanadi. 95. Havodagi harakatga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq barcha maʼlumotlar tarifi havo kemasi ekipaji murojaat qilsagina, havo kemasining parvoz yoʻnalishi boʻyicha belgilanadi. Toʻlov havo kemasi ekspluatanti murojaatiga koʻra ushbu reys boʻyicha havodagi harakatga xizmat koʻrsatish maʼlumotlari miqdoridan qatʼi nazar, havodagi harakatga xizmat koʻrsatish maʼlumoti uchun belgilangan tarif boʻyicha aniqlanadi. 96. Aeronavigasiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimi mulkchilik shakli, davlatga mansubligi, idoraviy boʻysunishidan qatʼi nazar, havo kemalarining barcha ekspluatantlaridan ular tomonidan ichki va xalqaro havo yoʻnalishlarida muntazam va nomuntazam parvozlar amalga oshirilganda, Oʻzbekiston Respublikasining havo hududida aeronavigasiya xizmatlarini koʻrsatish uchun undiriladi, ushbu Qoidalarning 100 va 101-bandlarida koʻrsatilgan parvozlar toifalari bundan mustasno. 97. Oʻzbekiston Respublikasi havo hududidan tranzit foydalanishdagi marshrut yoʻnalishda aeronavigatsiya xizmati uchun yigʻimlar havo harakatiga xizmat koʻrsatishni taʼminlash boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi vakolatli organi va EUROCONTROL oʻrtasida tuzilgan agentlik bitimi hamda aviakompaniyalar bilan tuzilgan toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar asosida undiriladi. 98. Aerodrom hududida aeronavigasiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimlari tariflar boʻyicha havo kemasi ekspluatantlari yoki ular tomonidan vakolat berilgan vakillar bilan tuzilgan toʻgʻridan-toʻgʻri ikki tomonlama shartnomalar asosida undiriladi. Shartnoma boʻlmaganda, aeronavigasiya yigʻimlari “A” shakl asosida xizmat koʻrsatish vaqtida amal qilayotgan tariflar boʻyicha undiriladi. 99. Kamayib boruvchi koeffitsiyentlarni qoʻllagan holda, aviakompaniyalarga taqdim etiladigan tariflar vaqtincha asosda, muayyan davrga belgilanadi. 100. Tabiiy va texnogen xususiyatdagi favqulodda vaziyatlar yuzaga kelgan hollarda qidiruv-qutqaruv ishlarida, insonparvarlik yordamini koʻrsatishda ishtirok etayotgan havo kemalari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining havo kemalari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda aeronavigasiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimlaridan ozod etiladi. 101. Marshrutda aeronavigasiya xizmatlarini koʻrsatish yigʻimlaridan parvozlarning quyidagi toifalari ozod etiladi: sirkulyar parvozlar; maksimal sertifikatlangan ogʻirligi 2,0 tonnadan kam boʻlgan havo kemalarida bajarilgan parvozlar; davlat rahbarlari va hukumat rahbarlarining rasmiy missiyalari uchun foydalaniladigan parvozlar. Barcha holatlarda bu parvozlar rejasida reysning tegishli maqomi (STS/HEAD) koʻrinishida qayd etilishi lozim. 102. Ushbu Qoidalar talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar. 103. Tabiiy monopoliya sharoitida koʻrsatiladigan aeroport va aeronavigatsiya xizmatlari uchun belgilangan narx (tarif)larning toʻgʻri shakllantirilishi va qoʻllanilishini, shuningdek, isteʼmolchilarga tekinga koʻrsatiladigan ish va xizmatlar koʻrsatilganligini nazorat qilish raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq monopoliyaga qarshi davlat organi tomonidan tartibga solinadi. 104. Tabiiy monopoliya sharoitida koʻrsatiladigan xizmatlarga kirmaydigan ish va xizmatlar narxlarining toʻgʻri shakllanishi va qoʻllanilishi Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi tomonidan nazorat qilinadi.