Birja savdolariga ilgʻor axborot texnologiyalarini keng joriy etish hamda sohada raqamlashtirish jarayonlarini izchil davom ettirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2024-09-12)

Birja savdolarida shaffoflikni yanada oshirish, birja faoliyatini amalga oshirish uchun belgilangan texnik-texnologik hamda moliyaviy talablarni takomillashtirish, yuqori likvidli tovarlarni yagona bozor tamoyili asosida realizatsiya qilish hamda tizimga raqamli texnologiyalarni keng tatbiq etish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Belgilansinki, 2024-yil 1-noyabrdan boshlab quyidagi talablar bajarilgan taqdirda, tovar-xom ashyo birjalari faoliyatini litsenziyalashga yoʻl qoʻyiladi: mulk huquqi asosida litsenziyalangan elektron birja savdolari tizimining mavjudligi; umumiy hisobda xotirasi kamida 100 TV boʻlgan server uskunalari hamda alohida maʼlumotlarni qayta ishlash markaziga ega boʻlish; elektron birja savdolari tizimining uzluksiz hamda tashqi aralashuvlardan himoyalangan holda faoliyat koʻrsatishi; respublikaning har bir hududida yuqori tezlikdagi himoyalangan internet tarmogʻi orqali birja savdolarida ishtirok etish imkoniyatining yaratilgani; tegishli xizmat koʻrsatuvchi tijorat banki axborot tizimi bilan integratsiyalashgan savdo operatsiyalari boʻyicha mablagʻlar kirim va chiqim amaliyotlarini inson omilisiz amalga oshiruvchi dasturiy taʼminotning mavjudligi. 2. Birja savdolarida ishtirok etadigan tadbirkorlik subyektlarining mablagʻlarini moliyaviy xavf-xatarlardan kafolatli himoyalash uchun tovar-xom ashyo birjalari ustav kapitalining eng kam miqdori 2024-yil 1-noyabrdan boshlab 100 milliard soʻm hamda 2025-yil 1-iyuldan boshlab 200 milliard soʻm etib belgilansin. Bunda: tovar-xom ashyo birjalarining ustav kapitali faqat mablagʻlar koʻrinishida shakllantiriladi; 2024-yil yakuni va kelgusida har yil yakuni boʻyicha tovar-xom ashyo birjalari moliyaviy faoliyati yuzasidan katta toʻrtlik (“Big four”) auditorlik tashkilotlaridan biri tomonidan mustaqil auditdan oʻtkazish tartibi joriy etiladi; amalda faoliyat koʻrsatayotgan tovar-xom ashyo birjalari oʻz ustav kapitalini tegishli ravishda shakllantirmagan taqdirda, ularning litsenziyasi vakolatli organ yoki sud qaroriga asosan toʻxtatib turilishi mumkin. 3. Quyidagilar Oʻzbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi (keyingi oʻrinlarda — Respublika birjasi) faoliyatini rivojlantirishning asosiy ustuvor yoʻnalishlari etib belgilansin: birja savdolari shaffofligi hamda axborot xavfsizligini taʼminlash, shuningdek, tashqi aralashuvlarga yoʻl qoʻymaslik; birja axborot texnologiyalari infratuzilmasini yanada takomillashtirish, elektron savdo platformalarini doimiy ravishda modernizatsiya qilib borish; birja xodimlari va aʼzolarining malakasini oshirish, joylarda savdo ishtirokchilari orasida birja mexanizmlarini keng targʻib qilish; tovar derivativlari hamda qarama-qarshi auksion savdolarini amaliyotga joriy etish choralarini koʻrish. Bunda Respublika birjasi yangi savdo instrumentlarini amaliyotga joriy qilishda ilgʻor xorijiy birjalar bilan hamkorlikni yanada rivojlantirish, dasturiy taʼminot tizimlarini ishlab chiqish yoki xarid qilish, xalqaro ekspert hamda konsultantlarni jalb qilish, shuningdek, xalqaro hamjamiyatda Respublika birjasining ishonchli va barqaror imijini shakllantirish choralari koʻriladi. 4. Shunday tartib oʻrnatilsinki, 2024-yil 1-noyabrdan boshlab: eksport-import operatsiyalari doirasida Respublika birjasi orqali tuzilayotgan “forvard” bitimlar boʻyicha mahsulot narxlarini yetkazib berish muddatidan kelib chiqib, xalqaro axborot agentliklarining indeks va respublika tovar-xom ashyo birjalari kotirovkalari asosida shakllanadi; yuqori likvidli mahsulotlar ishlab chiqaruvchilari tomonidan mahsulotlarni toʻgʻridan-toʻgʻri sotishda mahsulot narxi mazkur tovar boʻyicha amaldagi Respublika birjasi oʻrtacha narxidan (kotirovka) past boʻlmasligi taʼminlanadi. 5. Birja faoliyatini kengaytirish, sohaga yangi moliyaviy vositalarni joriy qilish, shuningdek, savdo ishtirokchilariga yanada qulayliklar yaratish boʻyicha “yoʻl xaritasi” 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga quyidagilarni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin: forvard birja bitimlari boʻyicha kiritiladigan avans miqdorini kamaytirish; avtotransport vositalari uchun roʻyxatdan oʻtkazish davlat raqami belgilari boʻyicha auksion oʻtkazish tartibini takomillashtirish; tovar-xom ashyo birjalarining elektron savdo tizimlariga qoʻyiladigan qoʻshimcha talablarni belgilash; tovar-xom ashyo birjasi faoliyatini litsenziyalash pasportini yangi tahrirda tasdiqlash. 7. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin. 1. Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 18-martdagi 170-son qarori bilan tasdiqlangan Birja savdolarida yuqori likvidli va (yoki) monopol turdagi mahsulotlarni sotish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 20-bandidagi “10 foizdan kam boʻlmagan” soʻzlari “10 foizgacha boʻlgan” soʻzlari bilan almashtirilsin. 2. Vazirlar Mahkamasining “Avtomototransport vositalarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va ularga roʻyxatdan oʻtkazish davlat raqami belgilarini berish tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2017-yil 31-avgustdagi 683-son qarorida: a) 3-bandning uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “avtotransport vositalari uchun roʻyxatdan oʻtkazish davlat raqami belgilarini auksion oʻtkazish yoʻli bilan oshirilgan toʻlov stavkalari boʻyicha berishda toʻlovdan kelib tushgan mablagʻlar hisobidan bazaviy hisoblash miqdorining uch yarim baravari miqdorida toʻlov davlat raqami belgisini ishlab chiqarish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplash uchun maxsus gʻazna hisobvaragʻiga, qolgan mablagʻlarning 80 foizi — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga, 20 foizi — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining moddiy-texnika bazasini rivojlantirish, xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish va boshqa xarajatlar maxsus jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladi;”. b) 2-ilovaning 22-bandi quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Savdolar axborot tizimida favqulodda va muayyan sharoitlarda oldini olib boʻlmaydigan vaziyatlar yuzaga kelganda birja tomonidan uzaytirilishi mumkin”. 3. Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 6-maydagi 223-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Tovar-xom ashyo birjalari savdolarida import kontraktlar tuzish tartibining 10-bandidagi “biroq bitishuv summasining kamida 15 foizi miqdorida” soʻzlari chiqarib tashlansin. 4. Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 30-noyabrdagi 687-son qarori bilan tasdiqlangan Tovar-xom ashyo birjalarining elektron savdo tizimlariga qoʻyiladigan umumiy talablar toʻgʻrisida nizomning 26-bandi quyidagi mazmundagi oʻn ikkinchi va oʻn uchinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin: “dastur darajasida ishlaydigan va trafik tahlili yordamida veb-ilovalarni himoya qiluvchi veb-ilovalar uchun xavfsizlik devori — trafikni filtrlash vositasi (WAF); axborot tizimi infratuzilmasida sodir boʻlayotgan xavfsizlik hodisalari haqida maʼlumotlarni real vaqt rejimida toʻplash va tahlil qilish uchun moʻljallangan dasturiy tizim (CIEM)”. 5. Vazirlar Mahkamasining “Maxsus elektron tizim orqali ayrim faoliyat turlarini litsenziyalash tartibi toʻgʻrisidagi yagona nizomni tasdiqlash haqida” 2022-yil 21-fevraldagi 80-son qarorida 32-ilovaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin: