Paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlarining boʻlgʻusi hosilini sugʻurtalash tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida
(resolution, 2022-12-23)

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Qishloq xoʻjaligida bozor mexanizmlarini keng joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 28-fevraldagi 149-son hamda “Boshoqli don yetishtirishni yanada ragʻbatlantirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2018-yil 27-noyabrdagi 959-son qarorlari ijrosini taʼminlash, shuningdek, paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi tadbirkorlik subyektlarini turli tabiiy ofatlar natijasida koʻriladigan zararlardan sugʻurtalash orqali himoyalash tizimini amaliyotga keng joriy qilish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlarining boʻlgʻusi hosilini sugʻurtalash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. “Oʻzagrosugʻurta” AJ tomonidan paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi tadbirkorlik subyektlariga paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtirish uchun beriladigan imtiyozli kreditlarning 4 foizi miqdorida sugʻurta xarajatlariga ajratish boʻyicha har yili: boshoqli don ekinlari hosili uchun — 1-fevralgacha; paxta hosili uchun — 1-iyungacha boʻlgan muddatlarda sugʻurta shartnomalarini rasmiylashtirish tartibi belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlarining boʻlgʻusi hosili sugʻurtasining zararlilik darajasidan kelib chiqqan holda, mazkur qarorning 2-bandida nazarda tutilgan sugʻurta xarajatlari miqdoriga oʻzgartirish kiritib borish huquqi berilsin. 4. Belgilansinki: paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlarining boʻlgʻusi hosilini sugʻurtalash boʻyicha rasmiylashtirilgan sugʻurta shartnomalariga asosan toʻlanishi lozim boʻlgan sugʻurta tovonlari, paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi xoʻjalik subyektlaridan tushgan jami sugʻurta mukofotlarining 80 foizgacha boʻlgan qismi “Oʻzagrosugʻurta” AJ tomonidan qoplanadi; sugʻurta tovonlarining qolgan qismi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan “Oʻzagrosugʻurta” AJga ajratiladigan budjet subsidiyasi orqali qoplanadi. 5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari Kengashi bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi tomonidan paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtirishni moliyalashtirish uchun ajratiladigan imtiyozli kreditlar hajmini tasdiqlashda kreditlashning dastlabki ikki oyida sugʻurta qilish xarajatlari uchun yetarli miqdorda mablagʻlar ajratilishini taʼminlasin. 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlarining boʻlgʻusi hosilini sugʻurtalash tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizom paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlarini yetishtiruvchi barcha tadbirkorlik subyektlariga, jumladan, paxta-toʻqimachilik ishlab chiqaruvchilar va klasterlarga nisbatan tatbiq etiladi. 3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: ariza — sugʻurta qildiruvchining sugʻurta shartnomasini tuzish istagi bildirilgan yozma murojaati; ishchi guruhlar — Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 28-fevraldagi 149-son qarori bilan tasdiqlangan Paxta xomashyosi va boshoqli don yetishtirish boʻyicha xarajatlarni kreditlash va topshirilgan mahsulot uchun yakuniy hisob-kitoblarni amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom asosida tuman hokimining oʻrinbosari rahbarligida tashkil etiladigan ishchi guruh; monitoring — paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlarini yetishtirish uchun yer maydonlarining ekishga tayyorgarligi, ekinlar ekilishi, rivojlanishi va hosil yigʻib olinishi davrida olib boriladigan kuzatish jarayoni; monitoring dalolatnomasi — ishchi guruhlar tomonidan tuziladigan davriy yozma hujjat; sugʻurtalovchi — tegishli turdagi sugʻurtani amalga oshirish uchun litsenziyaga ega boʻlgan va sugʻurta shartnomasiga muvofiq sugʻurta tovoni (sugʻurta puli) toʻlovini amalga oshirish majburiyatini oluvchi tijorat tashkiloti boʻlgan yuridik shaxs; sugʻurta davri — sugʻurtalovchi sugʻurta shartnomasi amalda boʻlgan davrda sodir boʻlgan sugʻurta hodisalari boʻyicha majburiyatlarni oʻz zimmasiga oladigan davr; sugʻurta mukofoti — sugʻurta qildiruvchi sugʻurta shartnomasida belgilangan tartibda va muddatlarda sugʻurtalovchiga toʻlashi shart boʻlgan sugʻurta haqi; sugʻurta polisi — sugʻurta shartnomasi tuzilganligini tasdiqlovchi va sugʻurta qildiruvchiga sugʻurta mukofotini yoki uning birinchi qismini toʻlagandan keyin beriladigan hujjat; sugʻurta summasi — sugʻurta qildiruvchi va sugʻurtalovchining kelishuviga muvofiq belgilanadigan pul mablagʻlari miqdori boʻlib, sugʻurtalovchi sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurta tovonini undan oshmagan miqdorda toʻlash majburiyatini oladi; sugʻurta tavakkalchiliklari — boʻron, doʻl, kuchli yomgʻir (jala), qurgʻoqchilik va garmsel, tuproqning oʻta namligi, kuchli qor yogʻishi, qorasovuq, suv sathining past boʻlishi, suv sathining baland boʻlishi (suv toshqini), yashin urishi, yongʻin, zararkunandalar, paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari kasalliklari; sugʻurta tovoni — sugʻurtalovchi sugʻurta shartnomasida kelishilgan sugʻurta hodisasi sodir boʻlganda sugʻurta qildiruvchi koʻrgan zararlarini sugʻurta summasidan oshmagan miqdorda toʻlaydigan pul mablagʻlari miqdori; sugʻurta shartnomasi — yozma kelishuv boʻlib, unga koʻra sugʻurtalovchi kelishuvda shartlashilgan haq (sugʻurta mukofoti) evaziga kelishuvda nazarda tutilgan voqea (sugʻurta hodisasi) sodir boʻlganda sugʻurta qildiruvchiga sugʻurta tovonini toʻlash majburiyatini oladi; sugʻurta qiymati — sugʻurta qildiruvchining butun paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari maydonidan oladigan hosil qiymati; sugʻurta qildiruvchi — sugʻurtalovchi bilan tuzilgan sugʻurta shartnomasiga muvofiq ushbu shartnomada kelishilgan sugʻurta mukofotini (sugʻurta toʻlovini) toʻlovchi va sugʻurtalovchi bilan aniq sugʻurta munosabatlariga kiruvchi har qanday tashkiliy-huquqiy shakldagi tadbirkorlik subyekti; sugʻurta hodisasi — sugʻurta shartnomasida koʻrsatilgan va u sodir boʻlishi bilan sugʻurtalovchining sugʻurta qildiruvchiga sugʻurta tovoni (sugʻurta puli) toʻlovini amalga oshirish majburiyati kelib chiqadigan yuz bergan voqea; ekin — paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari. 4. Sugʻurta shartnomasida belgilangan sugʻurta tavakkalchiliklari oqibatida ekin hosildorligining kamayishi yoki nobud boʻlishi natijasida sugʻurta qildiruvchining zarar koʻrishi bilan bogʻliq mulkiy manfaatlari sugʻurta obyekti hisoblanadi. 5. Paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlarining boʻlgʻusi hosilini sugʻurtalash va sugʻurta hodisasi yuz berganda ularga sugʻurta tovonlarini toʻlash ushbu Nizomga 1-ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq amalga oshiriladi. 6. Har yili tuman hokimliklari, tuman fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashlari hamda sugʻurtalovchi tomonidan paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlarini yetishtirishni moliyalashtirish uchun ajratiladigan imtiyozli kreditlar hajmini tasdiqlashda ushbu ekinlarni yetishtirish uchun rejalashtirilgan ekin maydoni, hosildorlik, kafolatlangan xarid narxlari asosida hisoblangan yalpi hosil qiymatidan kelib chiqib, jami ekinlar hosilini sugʻurtalash uchun zarur boʻlgan sugʻurta mukofotlari hajmi belgilanadi. 7. Paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi tadbirkorlik subyektlari ekin maydoni, hosildorlik rejasi toʻgʻrisida maʼlumotlarni ilova qilgan holda boʻlgʻusi ekindan kam hosil olishi natijasida koʻradigan moliyaviy zararini sugʻurtalash toʻgʻrisida sugʻurtalovchining hududiy boʻlinmalariga ariza beradi. 8. Sugʻurtalovchi sugʻurta qildiruvchi tomonidan taqdim etilgan ariza va maʼlumotlar asosida sugʻurta qiymati, sugʻurta puli va sugʻurta mukofoti miqdorini hisoblaydi. Ushbu maʼlumotlar asosida sugʻurtalovchi va sugʻurta qildiruvchi oʻrtasida ikki nusxada sugʻurta shartnomasi tuziladi. 9. Tijorat banki tomonidan paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi tadbirkorlik subyektiga paxta xomashyosi va boshoqli don yetishtirishni moliyalashtirish uchun imtiyozli kredit ajratishda uning boʻlgʻusi hosilni sugʻurtalash boʻyicha sugʻurta shartnomasi mavjudligi talab qilinadi va ushbu shartnoma boʻyicha rasmiylashtirilgan polis imtiyozli kreditning taʼminoti sifatida qabul qilinadi. Bunda imtiyozli kredit mablagʻlari hisobidan, birinchi navbatda, paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlarining boʻlgʻusi hosilini sugʻurtalash uchun sugʻurta mukofoti toʻlangandan soʻng imtiyozli kredit mablagʻlari hisobidan hosil yetishtirish bilan bogʻliq boshqa xarajatlar boʻyicha toʻlovlarni amalga oshirishga ruxsat etiladi. 10. Sugʻurta shartnomasi tuzilgandan soʻng 30 ish kuni ichida sugʻurta qildiruvchi tomonidan sugʻurtalovchining hisobraqamiga sugʻurta mukofotlari (sugʻurta qildiruvchining oʻz mablagʻi, tijorat banklarining kreditlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan) oʻtkazib beriladi. Sugʻurtalovchining majburiyatlari sugʻurta mukofoti toʻlangandan soʻng kuchga kiradi. Shartnomada koʻrsatilgan muddatda sugʻurta mukofoti toʻlanmasa, sugʻurtalovchining majburiyatlari kuchga kirmaydi. 11. Sugʻurtalovchi sugʻurta mukofotlarini toʻliq toʻlagandan soʻng sugʻurta qildiruvchiga 3 ish kuni ichida sugʻurta polisini rasmiylashtirib beradi. Sugʻurta qildiruvchi tomonidan sugʻurta mukofoti qisman toʻlangan taqdirda, sugʻurta polisi toʻlangan sugʻurta mukofotiga mutanosib ravishda rasmiylashtirilib beriladi. 12. Ekinlar ekilganidan soʻng 30 kun ichida sugʻurtalovchi va tijorat banki (sugʻurta qildiruvchi imtiyozli kredit olgan holda) tomonidan joyiga chiqqan holda ekin maydonlari monitoringi oʻtkaziladi. 13. Monitoring natijasida ekin maydonlarida ekinlar ekilmaganligi yoki boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ekilganligi aniqlangan taqdirda, monitoring dalolatnomasi tuziladi va sugʻurta shartnomasi muddatidan oldin bekor qilinadi. Bunda ekinlar qisman ekilgan taqdirda, sugʻurta javobgarligi haqiqatda ekilgan maydonga nisbatan olib boriladi. Monitoring natijasida ekinlar sugʻurta shartnomasida belgilangan sugʻurta tavakkalchiliklari natijasida unib chiqmaganligi aniqlangan taqdirda sugʻurta javobgarligi ushbu ekin maydoni uchun ekish xarajatlariga ajratilgan mablagʻlardan oshmagan miqdorda olib boriladi. 14. Ishchi guruh tomonidan monitoring paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi har bir tadbirkorlik subyekti boʻyicha ekinlarning holatini hamda tijorat banklari tomonidan berilgan imtiyozli kreditlarning qaytarilishini taʼminlash uchun boʻlgʻusi hosilning yetarliligini aniqlash maqsadida doimiy ravishda oʻtkaziladi. 15. Ishchi guruh sugʻurta shartnomasini tuzish davrida paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi tadbirkorlik subyektlariga tijorat banklari tomonidan berilgan imtiyozli kreditlarning maqsadli ishlatilishini hamda ekinlarning butun rivojlanish davrida monitoring oʻtkazish muddatlarini kelishib oladi va monitoring jadvalini tasdiqlaydi. 16. Ishchi guruh haqiqatda sarflangan xarajatlar oʻrganib chiqilganidan soʻng paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi tadbirkorlik subyektlarining ekin yer maydoni (dalasi)ga chiqib, agrotexnik ishlar haqiqatda bajarilganligi boʻyicha monitoring oʻtkazadi. 17. Sugʻurtalovchi tomonidan ekinlar holati doimiy monitoring qilib boriladi. 18. Ishchi guruh tomonidan oʻtkazilgan monitoring natijasi boʻyicha har bir tadbirkorlik subyekti uchun alohida monitoring dalolatnomasi tuziladi. Monitoring dalolatnomasini tuzishda quyidagi tadbirlarni amalga oshirish lozim: ekin rejada belgilangan maydonga toʻliq ekilganligi (maydon butligi, boshqa ekin ekilganligi, qisman yoki umuman ekilmaganligi); mineral va mahalliy oʻgʻitlar berilganligi va oziqlantirish agrotexnikasiga rioya qilinganligi; ekin maydonlarini begona oʻtlar bosganligi va qarshi kurashish choralarini koʻrilganligi; sugʻorish inshoatini mavjudligi, ariq va zovurlar tozalanganligi va oʻz vaqtida sugʻorilganligi; ekin zararkunanda va kasalliklari tushishining oldini olish boʻyicha ishlar olib borilgani hamda ularga qarshi kurashilganligi; gʻoʻza orasiga ishlov berish ishlari oʻz vaqtida amalga oshirilganini oʻrganish va kerakli tavsiyalar berish. Ushbu agrotexnik tadbirlar meʼyor doirasida olib borilgan boʻlsa monitoring dalolatnomasida ijobiy xulosa beriladi va sugʻurta javobgarligi davom ettiriladi. Agar ushbu agrotexnik tadbirlar bajarilishi yetarli darajada olib borilmagan boʻlsa (monitoring dalolatnomasi xulosa qismida koʻrsatiladi) monitoring dalolatnomasida salbiy xulosa beriladi. Ushbu monitoring dalolatnomasiga har bir ishtirokchi oʻz imzosini va muhrini (mavjud boʻlganda) qoʻyishi talab etiladi. 19. Monitoring oʻtkazuvchi vakillar, ekin maydonlari va ekin holatini toʻliq aks ettirish maqsadida monitoring dalolatnomasiga qoʻshimcha ravishda alohida oʻz xulosalarini ham yozishlari mumkin. 20. Monitoring dalolatnomasida ishchi guruh tomonidan agrotexnik tadbirlarning oʻtkazilishi boʻyicha qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtiruvchi tadbirkorlik subyektlariga tavsiyalar beriladi. Navbatdagi monitoring davrida oldingi monitoring dalolatnomasida berilgan tavsiyalarning bajarilishi oʻrganiladi. 21. Sugʻurta shartnomasi amal qilgan davrda sugʻurta hodisasini keltirib chiqaruvchi hodisalar oqibatida ekinlar zararlanishi yoki nobud boʻlishi natijasida hosilni olish imkoniyati kamaysa yoki yoʻqolsa, sugʻurta qildiruvchi sugʻurtalovchiga 10 ish kuni ichida boʻlib oʻtgan hodisa toʻgʻrisida xabarnoma beradi. Shuningdek, monitoring oʻtkazgan sugʻurtalovchining masʼul mutaxassislari ham ushbu hodisalar toʻgʻrisida sugʻurta qildiruvchiga maʼlumot berishlari lozim. 22. Xabarnomaga asosan sugʻurtalovchi va ishchi guruhlar tomonidan ekinga yetkazilgan zarar 10 kun ichida joyida oʻrganib chiqiladi va dalolatnoma tuziladi. 23. Sugʻurta qildiruvchi yigʻishtirib olgan hosildorlik qiymati sugʻurtaga qabul qilingan hosildorlik qiymatidan kam boʻlganda, quyidagi hujjatlarni sugʻurtalovchiga taqdim etadi: sugʻurta polisining nusxasi; boʻlib oʻtgan hodisalar natijasida ekin zararlanganligi yoki nobud boʻlganligini tuman hokimligi ishchi guruhi tomonidan tasdiqlab tuzilgan dalolatnoma (agar mavjud boʻlsa); hodisa (hodisa tavsifi va yetkazilgan zarar sabablariga koʻra) ushbu Nizomning 24-bandida koʻrsatilgan tashkilotlar tomonidan tasdiqlangan maʼlumotnoma. 24. Hodisa tavsifi va yetkazilgan zarar sabablariga koʻra hodisani tasdiqlovchi maʼlumotnoma quyidagilar hisoblanadi: agar zarar boʻron, doʻl, kuchli yomgʻir (jala), qurgʻoqchilik va garmsel, tuproqning oʻta namligi, kuchli qor yogʻishi, qorasovuq, suv sathining past boʻlishi, suv sathining baland boʻlishi (suv toshqini) yashin urishi natijasida roʻy bersa — gidrometeorologiya xizmati markazining (hududiy boʻlinmasi) maʼlumotnomasi; agar zarar yongʻin natijasida roʻy bersa — tuman ichki ishlar boʻlimining yongʻinga qarshi kurash boʻlimi maʼlumotnomasi; agar zarar zararkunandalar yoki ekinlarga kasalliklar tushishi natijasida roʻy bersa — ekin maydonlariga haqiqatdan ham zararkunandalar tomonidan zarar yetkazilganligini va ularga qarshi kurashilganligini tasdiqlash boʻyicha vakolatli tashkilot maʼlumotnomasi hamda ushbu tashkilot bilan tuzilgan shartnoma nusxasi; agar zarar mineral oʻgʻitlarning oʻz vaqtida va toʻliq yetkazib berilmaganligi natijasida roʻy bersa — paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi tadbirkorlik subyektiga belgilangan va haqiqatda olingan mineral oʻgʻit miqdori boʻyicha vakolatli tashkilot maʼlumotnomasi hamda ushbu tashkilot bilan tuzilgan shartnoma nusxasi; yetishtirilgan ekin toʻliq yigʻishtirib olinganligini tasdiqlovchi tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi maʼlumotnomasi; yetishtirilgan ekin tayyorlov tashkilotiga topshirilganligini tasdiqlovchi tayyorlovchi (qabul qiluvchi) tashkilot hamda tuman statistika boʻlimi maʼlumotnomalari. Ushbu bandda koʻrsatilgan hujjatlardan boshqa qoʻshimcha hujjatlar talab qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 25. Sugʻurta qildiruvchining sugʻurtaga qabul qilingan bir gektar ekin maydoni uchun hosildorlik qiymati bilan joriy yilda bir gektar ekin maydonidan haqiqatda olingan hosildorlik qiymati (sugʻurta mukofotini hisoblashda tasdiqlangan oʻrtacha xarid narx asos qilib olinadi) orasidagi farqi ekindan koʻrilgan zarar deb hisoblanadi. 26. Sugʻurta tovoni miqdori ushbu Nizomga 2-ilovada keltirilgan jadval asosida, sugʻurta qildiruvchining jami ekin maydonidan olingan yalpi hosili (tayyorlov korxonasi maʼlumotnomalari asosida) va tushgan sugʻurta mukofoti miqdori hisobga olingan holda, sugʻurta puli (sugʻurta javobgarligi) doirasida hisoblanadi. 27. Sugʻurta qildiruvchi tomonidan ekinni ekish, parvarishlash va hosilni yigʻishtirib olish davrida agrotexnika talablariga rioya qilmaganligi aniqlanganda, sugʻurta tovoni quyidagi miqdorlarda kamaytiriladi: oʻgʻit belgilangan meʼyordan kam berilgan boʻlsa 5 (besh) foiz; begona oʻtlar bosib ketgan boʻlsa 5 (besh) foiz; oʻz vaqtida sugʻorilmagan (suv berilmagan) boʻlsa 5 (besh) foiz. Sugʻurta tovoni chamalangan (aprobatsiyadan oʻtkazilgan) hosil olinmagan boʻlsa 5 (besh) foiz miqdorlarda kamaytirilishi mumkin. 28. Sugʻurta qildiruvchi tomonidan ushbu Nizomning 23-bandida nazarda tutilgan hujjatlar hamda yozma ariza sugʻurta davri yakuni boʻyicha sugʻurtalovchining toʻlov komissiyasiga taqdim etiladi. Taqdim etilgan hujjatlar sugʻurtalovchining toʻlov komissiyasi tomonidan oʻrganib chiqilib, sugʻurta tovonini toʻlash yoki toʻlashni rad etish toʻgʻrisida 15 kun muddatda qaror qabul qilinadi. 29. Sugʻurtalovchining sugʻurta tovonini toʻlash yoki toʻlashni rad etish toʻgʻrisidagi qarori sugʻurta qildiruvchiga u sugʻurta tovoni toʻlash toʻgʻrisida ariza taqdim etgan vaqtdan boshlab ushbu Nizomning 28-bandida koʻrsatilgan muddatdan kechiktirmay xabar qilinishi kerak va tovon toʻlash rad etilganda, qarorda rad etishning asoslantirilgan sabablari koʻrsatilishi lozim. 30. Sugʻurtalovchining sugʻurta tovonini toʻlash toʻgʻrisidagi qarori qabul qilinganda sugʻurtalovchi va sugʻurta qildiruvchi oʻrtasida sugʻurta hodisasi tan olinganligi toʻgʻrisida dalolatnoma tuziladi. 31. Dalolatnoma asosida belgilangan sugʻurta tovoni 5 ish kuni ichida sugʻurta qildiruvchining hisobraqamiga oʻtkazib beriladi. 32. Sugʻurta davri yakuni boʻyicha sugʻurta hodisasi yuzasidan sugʻurta qildiruvchilar tomonidan taqdim qilingan hujjatlar sugʻurtalovchining toʻlov komissiyasi tomonidan oʻrganib chiqilib, sugʻurta tovonini toʻlash toʻgʻrisida qabul qilingan qaror asosida ekin hosili uchun jami aniqlangan sugʻurtatovonlari hajmi yigʻilgan sugʻurta mukofotlarining 80 foizigacha boʻlgan qismi doirasida sugʻurtalovchi oʻz mablagʻlari hisobidan qoplaydi. 33. Hisob-kitoblarga asosan aniqlangan sugʻurta tovonlari hajmi yigʻilgan sugʻurta mukofotlarining 80 foizidan oshgan qismini qoplash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan sugʻurtalovchiga budjet subsidiyasi ajratiladi. Bunda budjet subsidiyasi sugʻurtalovchi tomonidan belgilangan tartibda aniqlangan sugʻurta tovonlarining umumiy summasi (sugʻurtalovchining xarajatlarini inobatga olgan holda) sugʻurta mukofotlari hisobidan toʻliq qoplanmagan xollarda ajratiladi. 34. Budjet subsidiyasi mablagʻlarini olish uchun sugʻurtalovchi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga ushbu Nizomga 3-ilovaga muvofiq jadval asosida hisob-kitoblarni taqdim qiladi. 35. Sugʻurtalovchi tomonidan taqdim qilingan maʼlumotlar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan 15 kun muddatda oʻrganib chiqilib, sugʻurtalovchiga aniqlangan sugʻurta tovonlarini toʻlash uchun budjet subsidiyasi mablagʻlarini ajratish toʻgʻrisida xulosa tayyorlanadi. 36. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tayyorlangan xulosa asosida 10 kun muddat ichida sugʻurtalovchiga aniqlangan sugʻurta tovonlarini toʻlash uchun budjet subsidiyasini ajratadi. 37. Ajratilgan budjet subsidiyasi hisobidan sugʻurtalovchi tomonidan 5 kun muddat ichida sugʻurta tovoni aniqlangan sugʻurta qildiruvchilarga toʻliq toʻlab beriladi hamda bu haqda sugʻurtalovchi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga hisobot taqdim etiladi. 38. Ushbu Nizom boʻyicha zimmaga olingan majburiyatlarning bajarilmaganligi yoki zarur darajada bajarilmaganligi uchun tomonlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 39. Mazkur Nizomdan kelib chiqadigan barcha nizolar oʻzaro kelishuv yoʻli bilan, kelishuvga erishilmagan taqdirda esa qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi. Bosqich Masʼullar Chora-tadbirlar Muddat 1-bosqich Paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi tadbirkorlik subyekti, sugʻurta tashkiloti, tijorat banki Sugʻurtalovchiga sugʻurta mukofotini toʻlaydi Sugʻurta shartnomasi tuzilgandan soʻng 30 ish kuni ichida 2-bosqich Sugʻurta tashkiloti Sugʻurta qildiruvchiga sugʻurta polisini taqdim etadi Sugʻurta mukofoti toʻlangandan soʻng 3 ish kuni ichida 3-bosqich Paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi tadbirkorlik subyekti, sugʻurta tashkiloti Sugʻurta hodisasini keltirib chiqaruvchi holatlar toʻgʻrisida sugʻurtalovchiga xabarnoma beradi Sugʻurta hodisa aniqlangan kundan soʻng 10 ish kuni ichida 4-bosqich Sugʻurta tashkiloti, Ishchi guruhlar Ekinga yetkazilgan zararni joyida oʻrganib chiqadi va dalolatnoma tuzadi Xabarnoma berilgan soʻng 10 kun ichida 5-bosqich Paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi tadbirkorlik subyekti, sugʻurta tashkiloti Hosildan koʻrilgan zararni qoplash boʻyicha sugʻurtalovchiga yozma ariza bilan murojaat qiladi Sugʻurta davri yakuni boʻyicha 6-bosqich Sugʻurta tashkiloti Sugʻurta qildiruvchining taqdim etgan hujjatlari asosida tegishli qaror (sugʻurta tovoni toʻlash yoki toʻlashni rad etish) qabul qiladi Ariza taqdim etilgan kundan boshlab 15 kun muddatda 7-bosqich Sugʻurta tashkiloti, paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi tadbirkorlik subyekti Sugʻurta qildiruvchiga aniqlangan tovonni toʻlab beradi (jami tushgan sugʻurta mukofotining 80 foizigacha miqdorda) 5 ish kuni ichida 8-bosqich Sugʻurta tashkiloti Sugʻurtalovchi tomonidan aniqlangan jami sugʻurta tovonlarining 80 foizdan oshgan qismini qoplash maqsadida budjet subsidiyasi ajratilishi uchun Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga tegishli hisob-kitobni taqdim etadi Zaruratga koʻra 9-bosqich Moliya vazirligi Maʼlumotni oʻrganib chiqib, sugʻurtalovchiga sugʻurta tovonlarini toʻlash uchun budjet subsidiyasini ajratish toʻgʻrisida xulosa tayyorlaydi 15 kun muddatda 10-bosqich Moliya vazirligi Aniqlangan sugʻurta tovonlarining 80 foizdan oshgan qismini qoplash uchun sugʻurtalovchiga budjet subsidiyasini ajratadi 10 kun muddatda 11-bosqich Sugʻurta tashkiloti, paxta xomashyosi va boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi tadbirkorlik subyekti Budjet subsidiyasi hisobidan sugʻurta qildiruvchiga sugʻurta tovonini toʻlab beradi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga hisobot taqdim etadi 5 kun muddatda ming soʻm Ekin nomi Sugʻurtalangan maydon (ga) 1 ga maydondagi rejalashtirilgan hosildorlik (sentner) 1 ts hosilning preyskurant narxi 1 ga maydonga rejalashtirilgan hosilning qiymati (3 ust* 4 ust) Olingan yalpi hosil (sentner) Jami maydondan olingan hosilning qiymati (4 ust* 6 ust) 1 ga maydondan olingan hosil qiymati (7 ust/ 2 ust) 1 ga maydondan koʻrilgan zarar (5 ust-8 ust) Jami ekin maydonidan koʻrilgan zarar summasi (9 ust* 2 ust) Agrotexnika talablariga rioya qilmaganligi uchun kamaytirilgan summa Tan olingan sugʻurta tovoni 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 mln. soʻm Hududlar nomi Jami tushgan sugʻurta mukofoti Jami toʻlanadigan sugʻurta tovoni Sugʻurta tovonining sugʻurtalovchi oʻz mablagʻlari hisobidan qoplangan qismi Ajratilishi lozim boʻlgan subsidiya mablagʻi A 1 2 3 (1*80%) 4 (2-3) JAMI Qoraqalpogʻiston Andijon Buxoro Jizzax Qashqadaryo Navoiy Namangan Samarqand Surxondaryo Sirdaryo Toshkent Fargʻona Xorazm