Investitsiya va boshqaruv kompaniyalari faoliyati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-10-07)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Tadbirkorlik va innovatsiyalar sohasidagi loyihalarni moliyalashtirish mexanizmlarini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2018-yil 24-noyabrdagi PF-5583-son Farmonini ijro etish yuzasidan Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Investitsiya va boshqaruv kompaniyalari faoliyati toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari boʻyicha oʻrinbosari E.M. Ganiyev hamda Oʻzbekiston Respublikasi innovatsion rivojlanish vaziri I.Yu. Abduraxmonov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom investitsiya va boshqaruv kompaniyalarining maqsadlari, vazifalari, funksiyalari, mezonlari, faoliyat turini, shu jumladan, venchur moliyalashtirishni amalga oshirishda investitsiya va boshqaruv kompaniyalari monitoringini olib borish tartibini belgilaydi, shuningdek, ularning munosabatlarini tartibga soladi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: investitsiya kompaniyasi — boshqaruv kompaniyasi tomonidan keyinchalik innovatsion va boshqa istiqbolli loyihalarga kiritish uchun malakali investorlarning jalb etilgan mablagʻlarini shakllantirish va jamlash bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshiruvchi tijorat tashkiloti; boshqaruv kompaniyasi — investitsiya kompaniyasining investitsiya hissasini ular oʻrtasida tuzilgan shartnomaga muvofiq boshqaradigan tijorat tashkiloti; venchur fondi — jamlangan pul mablagʻlarini faqat yuqori xavfli venchur loyihalariga investitsiya qilish uchun moʻljallangan, boshqaruv kompaniyasi boshqaruvidagi investitsiya kompaniyasi; malakali investorlar — milliy valyutada va/yoki Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining hissa kiritilgan kundagi kursi boʻyicha xorijiy valyutada 500 million soʻmdan kam boʻlmagan miqdordagi pul mablagʻlari tarzidagi investitsiya hissalarini investitsiya kompaniyalariga kiritgan yuridik va jismoniy shaxslar, shu jumladan, xorijiy shaxslar; investitsiya hissalari — malakali investor tomonidan investitsiya kompaniyasiga investitsiya faoliyatini amalga oshirish uchun berilgan va investitsiya kompaniyasining ustav kapitaliga ulush hisoblanmaydigan pul mablagʻlari; xavf darajasi yuqori boʻlgan venchur loyihalari — odatda rivojlanishning dastlabki yoki faoliyatni kengaytirish bosqichidagi, kutiladigan foyda uzoq muddatda olinadigan tijorat xususiyatiga ega boʻlgan, mablagʻlarni yoʻqotish ehtimoli yuqori boʻlgan loyihalar; innovatsion faoliyat — intellektual mahsulotni yaratishga va undan foydalanishga, oʻziga xos gʻoyalarni tadqiq qilib tovarlar va xizmatlar shakliga keltirishga hamda ushbu tovarlar va xizmatlarga boʻlgan talablar samarali qondirilishini tashkil etishga yoʻnaltirilgan faoliyat. 3. Investitsiya kompaniyalarining faoliyati litsenziyalanmaydi. 4. Investitsiya kompaniyalari faqat tijorat loyihalarga keyinchalik kiritish uchun malakali investorlarning pul mablagʻlari shakllantirilishi va jamlanishi bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshirish uchun tashkil etilishi kerak. 5. Quyidagilar investitsiya kompaniyalarining samaradorligini baholash mezonlari hisoblanadi: foydani oshirish; tashkilotning faoliyat koʻrsatishi va rivojlanishi jarayonida uning moliyaviy barqarorligini taʼminlash; investitsiya strategiyasini amalga oshirishning eng samarali usullarini taʼminlash; joriy va kelgusi davrlarda tashkilot mulkdorlarining farovonligini oshirish. 6. Quyidagilar investitsiya kompaniyalarining vazifalari hisoblanadi: investitsiya bozori rivojlanishini tahlil qilish va prognozlashtirish; tashkilot investitsiya faoliyatining strategik yoʻnalishlarini ishlab chiqish va uning investitsiya (moliyaviy) resurslarini shakllantirish; investitsiya loyihalarining investitsion jozibadorligini, alohida moliyaviy vositalarni baholash va ulardan eng samaralisini tanlab olish; investitsiya portfelni shakllantirish va uni daromad olish, xavf-xatar va likvidlik mezonlari boʻyicha baholash; alohida investitsiya dasturlari va loyihalar amalga oshirilishini joriy rejalashtirish va boshqarish; samarasiz investitsiya loyihalarini amalga oshirishni oʻz vaqtida toʻxtatish (alohida moliyaviy vositalarni sotish) boʻyicha qarorlar tayyorlash va kapitalni qayta investitsiyalash. 7. Investitsiya kompaniyasi uning taʼsis hujjatida va Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda har yili tashqi audit oʻtkazilishini tashkil etishga majburdir. 8. Boshqaruv kompaniyasining maqomi ushbu nomi taʼsis hujjatlarida majburiy qayd etilishi kerak. 9. Boshqaruv kompaniyasi investitsiya kompaniyalari cheklanmagan soni investitsiya hissalarini boshqarish faoliyatini amalga oshirishi mumkin. 10. Boshqaruv kompaniyasining mohiyati loyihani moliyalashtirish, loyihalarni baholashni, zaruratga koʻra loyihani birgalikda moliyalashtirish uchun boshqa investorlarni jalb etishni, investitsiya kompaniyalarining pul mablagʻlarini jamlashni talab qiladigan biznes-loyihani topishdan iboratdir. 11. Boshqaruv kompaniyalari oʻz faoliyatini loyihani mustaqil moliyalashtirib, zarurat boʻlganida loyihani moliyalashtirishda ishtirok etish uchun boshqa investitsiya kompaniyalarini jalb qilib, oʻz mablagʻlari hisobiga amalga oshirishi mumkin. 12. Loyihani moliyalashtirishda bir qancha investitsiya kompaniyalari ishtirok etayotgan boʻlsa, tomonlar shartnoma asosida mustaqil ravishda bu jarayonda qaysi biri boshqaruv kompaniyasi sifatida ish yuritishini belgilab olishadi. 13. Investitsion shartnomaga koʻra taraflar oʻzlarining investitsiya hissalarini oʻtkazishlari uchun boshqaruv kompaniyasi maxsus hisob raqami ochadi. Boshqaruv kompaniyasi tuzilgan shartnomaga muvofiq belgilangan loyihani moliyalashtirish uchun malakali investorlar va investitsiya kompaniyalarining investitsiya hissalarini ushbu hisob raqamida jamlaydi. 14. Boshqaruv kompaniyasi taʼsis hujjatida va qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda va tarkibda ichki audit xizmatini tashkil etishi shart. 15. Investitsiya kompaniyasi oʻzining asosiy faoliyati boʻyicha venchur moliyalashtirish yoʻnalishida venchur fondi ochadi va bunda uning uchun boshqaruv kompaniyasiga aylanadi. 16. Investitsiya kompaniyasi venchur fondini boshqarish uchun venchur fondining ustav kapitalini shakllantiradi va pul mablagʻlarini faqat xavf darajasi yuqori boʻlgan venchur loyihalari uchun jamlaydi. 17. Yuridik va jismoniy shaxslar, shu jumladan, uni tashkil etish toʻgʻrisidagi taʼsis shartnomasini imzolagan xorijiy yuridik va jismoniy shaxslar venchur fondi muassislari boʻlishi mumkin. 18. Venchur fondi faoliyatning quyidagi asosiy turlarini amalga oshiradi: yuridik va jismoniy shaxslarning, shu jumladan, xorijiy yuridik va jismoniy shaxslarning pul mablagʻlarini keyinchalik innovatsion faoliyatga investitsiya qoʻyishdan foyda koʻrish maqsadida jamlash; yangidan tashkil etilgan va mavjud tashkilotlarning ustav fondida ulushli ishtirok etish yoʻli bilan, shuningdek, ushbu tashkilotlarga garov bilan taʼminlanmagan qarzlar berish yoʻli bilan innovatsiyalarni ishlab chiqish va joriy etishni moliyalashtirish; boʻsh turgan pul mablagʻlarini ichki bozorda yuqori likvidli moliyaviy vositalarga joylashtirish; fond aksiyadori (ishtirokchisi) boʻlgan tashkilotlarni boshqarishda ishtirok etish. 19. Venchur fondlari ham iqtisodiyotning muayyan sektori (ixtisoslashtirilgan venchur fondlari), ham iqtisodiyotning turli tarmoqlarining (universal venchur fondlari) innovatsion loyihalarini moliyalashtirishi mumkin. 20. Venchur fondi muassislari oʻrtasidagi munosabatlar uni tashkil etish toʻgʻrisidagi taʼsis shartnomasi bilan tartibga solinadi, u fondni tashkil etish boʻyicha birgalikdagi faoliyat tartibini belgilaydi. 21. Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlari tomonidan qoʻyiladigan talablardan tashqari, venchur fondining ustavida quyidagi qoidalar majburiy tartibda boʻlishi kerak: fondning investitsion faoliyatiga cheklovlar; venchur fondining investitsiya aktivlari boshqaruvchisining huquqlari va majburiyatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, u bilan ishonchli boshqarish shartnomasini tuzish tartibi, zarar yetkazilgan hollarda fond va uning aksiyadorlari oldidagi javobgarligi; mablagʻlarni jalb qilish tartibi; innovatsion loyihalarga investitsiya kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qilish tartibi; investitsiya kiritilgan korxonalardan chiqish toʻgʻrisida qaror qabul qilish tartibi; dividendlarni toʻlash tartibi. 22. Venchur fondining nomlanishida “venchur fond” soʻzlari boʻlishi kerak. 23. Venchur fondi boshlangʻich ustav fondi Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan tartibda toʻliq shakllantirganidan keyin hamda boshqaruv kompaniyasi bilan fondning investitsiya aktivlarini unga ishonchli boshqaruvga berish toʻgʻrisida shartnoma tuzilganidan soʻng mablagʻlarni investitsiyaga jalb etish huquqiga ega boʻladi. 24. Investitsiya kompaniyasi, boshqaruv kompaniyasi va malakali investorlar oʻrtasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga zid boʻlmagan doirada shartnoma shartlari taraflar tomonidan mustaqil belgilanishidan, shu jumladan, ularning birgalikdagi faoliyatida yuzaga keladigan nizolarni hal etish shakllari va usullari erkin tanlanishidan kelib chiqib faqat shartnoma asosida tartibga solinadi. 25. Investitsiya kompaniyalari ishlab turgan va yangi tashkil etilgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar ustav kapitallaridagi ulushlarni sotib olish, qimmatli qogʻozlarni sotib olish, investitsiyan kompaniyalarning xoʻjalik yurituvchi subyektlarining ustav kapitalidagi ulushlarni mahalliy va xorijiy investorlarga realizatsiya qilish, koʻchmas mulk va boshqa aktivlarni sotib olish hamda Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan taqiqlanmagan boshqa shakllarda investitsiya kiritish huquqiga ega. 26. Investitsiya loyihalarini tanlab olish boshqaruv kompaniyasi tomonidan belgilangan investitsiya strategiyasiga muvofiq mustaqil ravishda amalga oshiriladi. 27. Ustav kapitalida davlat ulushi, davlat organlari, shuningdek, siyosiy partiyalar, notijorat tashkilotlar, kasaba uyushmalari, jamoat fondlari va diniy tashkilotlar mavjud boʻlgan yuridik shaxslar boshqaruv kompaniyasi muassislari boʻla olmaydi. Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. 28. Investitsiya va boshqaruv kompaniyalariga, shuningdek, venchur fondlariga soliq solish Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 29. Investitsiya va boshqaruv kompaniyalari faoliyati monitoringini olib borish Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan faqat investitsiya va boshqaruv kompaniyalarining samarali faoliyatiga toʻsqinlik qilayotgan sabablarni aniqlash va oʻrganish maqsadida amalga oshiriladi. 30. Monitoring Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Milliy statistika qoʻmitasi, Soliq qoʻmitasi investitsiya va boshqaruv kompaniyalarining ishtirokisiz mustaqil ravishda olinadigan ochiq maʼlumotlar va axborot asosida, shuningdek, investitsiya va boshqaruv kompaniyalarining murojaatlari asosida amalga oshiriladi. 31. Ushbu Nizom talablariga rioya qilinmaganligi uchun investitsiya va boshqaruv kompaniyalari Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.