Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar organlari vaqtincha saqlash hibsxonalarining ichki tartib qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
(order, 2022-09-09)

Oʻzbekiston Respublikasining “Jinoyat ishini yuritish chogʻida qamoqda saqlash toʻgʻrisida”gi va “Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq buyuraman: 1. Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar organlari vaqtincha saqlash hibsxonalarining ichki tartib qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining “Jinoyat ishini yuritish chogʻida qamoqda saqlash toʻgʻrisida”gi Qonuniga (bundan buyon matnda Qonun deb yuritiladi), Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga (bundan buyon matnda JPK deb yuritiladi) muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar organlari vaqtincha saqlash hibsxonalarining (bundan buyon matnda VSʼH deb yuritiladi) ichki tartib qoidalarini belgilaydi. 1. VSʼH jinoyat sodir etganlikda gumon qilinib, JPKning 221-moddasida nazarda tutilgan asoslar boʻyicha ushlab turilgan shaxslarni qamoqda saqlash uchun moʻljallangan. JPKda belgilangan hollarda hamda tartibda VSʼHda oʻziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qoʻllanilgan gumon qilinuvchi yoki ayblanuvchilar ham oʻn sutkagacha saqlanishi mumkin. Qamoqqa olinganlarni tergov hibsxonasiga olisligi yoki lozim darajadagi qatnov yoʻllari mavjud emasligi tufayli olib borishning imkoniyati boʻlmagan hollarda, bunday shaxslar VSʼHda tergovchining prokuror bilan kelishilgan qaroriga, shuningdek prokurorning qaroriga yoxud sudning ajrimiga koʻra oʻttiz sutkagacha saqlanishi mumkin. 2. VSʼHda ushlab turilganlar, qamoqqa olinganlar yoki vaqtincha saqlanayotgan (tranzit orqali olib oʻtiluvchilar) shaxslarning (bundan buyon matnda VSʼHda saqlanayotgan shaxslar deb yuritiladi) huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlari roʻyobga chiqarilishini, majburiyatlari bajarilishini, ularning ajratib qoʻyilishini, alohida-alohida joylashtirilishini, shuningdek JPK va Qonunda nazarda tutilgan boshqa vazifalar bajarilishini taʼminlaydigan rejim oʻrnatiladi. 3. VSʼHda rejimni tashkil etish va taʼminlash VSʼH joylashgan ichki ishlar organi boshligʻi, uning jamoat tartibini saqlash xizmatiga rahbarlik qiluvchi oʻrinbosari, VSʼH boshligʻi va xodimlari zimmasiga yuklatiladi, ular oʻz xizmat vazifalarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi uchun qonunda belgilangan tartibda javobgar boʻladi. 4. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar tegishincha JPK va Qonunda belgilangan majburiyatlar hamda mazkur Qoidalarning 1-ilovasida belgilangan xulq-atvor qoidalarini bajaradi. Ularning oʻz zimmalariga yuklatilgan majburiyatlar va xulq-atvor qoidalarini bajarmasligi Qonunda belgilangan javobgarlikka sabab boʻladi. 5. Shaxslarning VSʼH hududiga kirishi va undan chiqishi ularning shaxsini tasdiqlovchi hujjati hamda VSʼH boshligʻi ruxsatiga asosan beriladigan bir martalik ruxsatnoma asosida amalga oshiriladi. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi xodimlari VSʼHga moneliksiz kirish huquqiga ega. Bunda VSʼH maʼmuriyati tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi xodimlarining xavfsizligi taʼminlanadi. 7. Quyidagi shaxslar VSʼHga xizmat guvohnomasini koʻrsatgan holda kirish huquqiga ega: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining deputatlari va Senatining aʼzolari; Oʻzbekiston Respublikasi sudyalari; Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori, uning oʻrinbosarlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahar, viloyatlar prokurorlari hamda ularga tenglashtirilgan prokurorlar va ularning oʻrinbosarlari; Oʻzbekiston Respublikasining ichki ishlar vaziri va uning oʻrinbosarlari; Oʻzbekiston Respublikasining Ichki ishlar vazirligi markaziy apparatining bosh boshqarma va boshqarma boshliqlari hamda tegishli boʻlim (boʻlinma) xodimlari; tegishli Ichki ishlar boshqarmalari boshliqlari va ularning oʻrinbosarlari; VSʼH xodimlari hamda VSʼHda mehnat shartnomasi asosida ishlovchi ishchi va xizmatchilar. 8. Nazorat qiluvchi prokuror muassasaga moneliksiz va istalgan vaqtda kirishga, hamma kameralar bilan tanishishga hamda VSʼHda saqlanayotgan shaxslar bilan suhbatlashishga haqli. 9. VSʼH maʼmuriyati surishtiruvchi, tergovchi, prokuror hamda sudning, shuningdek advokat va tergov harakatlarida ishtirok etuvchi boshqa shaxslarning VSʼH hududiga ish vaqti davomida moneliksiz ish yurituvidagi jinoyat ishlari yuzasidan kirishlarini taʼminlaydi. 10. VSʼH hududiga kirishda va undan chiqishda shaxslarning ashyolari, kiyim-boshlari va poyabzallari koʻzdan kechiriladi, shuningdek kirayotgan hamda chiqib ketayotgan transport vositalari koʻzdan kechiriladi, mazkur Qoidalarning 2-ilovasiga muvofiq taqiqlangan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlari olib qoʻyiladi. 11. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga nisbatan jinoyat ishlarini yuritayotgan shaxslarning, advokatlarning, shuningdek VSʼHni nazorat qiluvchi va tekshiruvchi mansabdor shaxslarning ashyolari, kiyim-boshlari va poyabzallari koʻzdan kechirilmaydi. Mazkur shaxslar kelganda, oʻqotar qurol hamda boshqa taqiqlangan vositalar va narsalarni VSʼH joylashgan ichki ishlar organlarining navbatchilik qismiga topshirishi shart. 12. VSʼHga qabul qilish va saqlash uchun quyidagi hujjatlardan birining mavjudligi asos boʻladi: JPKning 225-moddasida nazarda tutilgan tartibda tuzilgan ushlab turish bayonnomasi; surishtiruvchi, tergovchi yoki prokurorning ushlab turish toʻgʻrisidagi qarori; sudning JPKda nazarda tutilgan tartibda chiqargan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasini qoʻllash toʻgʻrisidagi ajrimi; ozodlikda yurgan shaxsga nisbatan uni ozodlikdan mahrum etish toʻgʻrisidagi sudning hukmi. VSʼHga olib kelingan ayollarning yonida ikki yoshga toʻlmagan bolasi mavjud boʻlgan hollarda (bundan buyon matnda bolali ayollar deb yuritiladi) qoʻshimcha ravishda bolaning tugʻilganlik haqidagi guvohnomasi yoki bolaning aynan shu ayolga tegishliligini tasdiqlovchi boshqa hujjat, bunday hujjatlar boʻlmagan taqdirda, jinoyat ishini yuritayotgan surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sudning (bundan buyon matnda jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organ deb yuritiladi) bolaning aynan shu ayolga tegishliligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomasiga asosan qabul qilinadi. Mazkur hujjatlar tegishli mansabdor shaxslar tomonidan imzolangan va gerbli muhr bilan tasdiqlangan boʻlishi shart. 13. VSʼHga olib kelingan shaxslar VSʼH navbatchisi (VSʼH navbatchisi shtat birligi boʻlmagan VSʼHda VSʼH joylashgan ichki ishlar organi tezkor-navbatchisi) tomonidan sutka davomida qabul qilinadi. 14. Surishtiruvchi, tergovchi yoki prokurorning ushlab turish toʻgʻrisidagi qarori asosida JPKning 227-moddasiga binoan bayonnoma rasmiylashtiriladi. 15. JPKning 227-moddasiga binoan rasmiylashtirilgan bayonnomada ushlash asoslari, kuni, oyi, vaqti va joyi koʻrsatiladi, bayonnoma uni toʻldirgan xodim, ushlangan shaxs va xolislar tomonidan imzolangan boʻlishi shart. 16. Sudning qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasini qoʻllash toʻgʻrisidagi ajrimi sudyaning imzosi bilan tasdiqlanib, gerbli muhr qoʻyilgan boʻlishi shart. 17. VSʼH navbatchisi tomonidan VSʼHga olib kelingan shaxslarni qabul qilish uchun asos boʻladigan hujjatlar tekshirib koʻriladi, turli noaniqliklarning oldini olish maqsadida VSʼHga olib kelingan shaxslarga savollar berilib, ularning bergan javoblari VSʼHga qabul qilish uchun asos boʻladigan hujjatlarda koʻrsatilgan maʼlumotlar hamda shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari (shaxsiy hujjatlar yigʻmajildida mavjud boʻlsa) bilan solishtiriladi va ushbu maʼlumotlar VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni roʻyxatdan oʻtkazish jurnaliga qayd etiladi. 18. JPK talablari buzilgan holda rasmiylashtirilgan hujjatlar asosida olib kelingan shaxslar VSʼHga qabul qilinmaydi. 19. Ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan shaxslar (hukm kuchga kirgunga qadar VSʼHda saqlanayotgan boʻlsa) hukmga asosan jazoni ijro etish muassasalariga yuborish uchun tergov hibsxonalariga oʻtkaziladi. 20. Tergov harakatlarini bajarish yoki jinoyat ishlarini tergov hibsxonalari joylashgan aholi punktlari hududidan tashqarida sudda koʻrib chiqish zarur boʻlgan hollarda qamoqqa olinganlarni mazkur harakatlarni amalga oshirish va sud majlislarini oʻtkazish uchun har kuni olib borish imkoniyati boʻlmaganda tegishli tartibda tergov hibsxonasida qoldirilgan mahkum qamoqqa olingan shaxsni boshqa yerga koʻchirish toʻgʻrisidagi tergovchining, prokurorning qarori yoki sudning ajrimiga asosan bir oy mobaynida koʻpi bilan oʻn sutkagacha tergov hibsxonalaridan VSʼHga oʻtkazilishi mumkin. 21. VSʼHga vaqtincha saqlash uchun olib kelinganlar (tranzit orqali olib oʻtiluvchilar) shaxsiy hujjatlar yigʻmajildlarining ochiq varaqalari asosida va belgilangan shakldagi yoʻlovchi roʻyxat asosida tuzilgan maʼlumotnomalar boʻyicha qabul qilinadi. VSʼH navbatchisi tomonidan savollar berish jarayonida ularning bergan javoblari ochiq varaqalardagi maʼlumotlarga toʻgʻri kelmagan taqdirda, ularning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildlari ochilib, bu haqda dalolatnoma tuziladi. 22. VSʼHga saqlash uchun qabul qilinayotgan shaxslar oʻz huquqlari, erkinliklari va majburiyatlari hamda VSʼHdagi rejim toʻgʻrisida xabardor qilinadi. Bunday maʼlumotlar har bir kamera devorlariga osib qoʻyiladi. 23. Boshqa shaxslardan ajratib qoʻyishni talab qiladigan yoki kechiktirib boʻlmaydigan tibbiy yordam koʻrsatilishi zarur boʻlgan bemorlarni aniqlash maqsadida VSʼHga olib kelingan shaxslar VSʼH navbatchisi va VSʼH tibbiyot xodimi tomonidan dastlabki tibbiy koʻrik va sanitariya ishlovidan oʻtkaziladi. 24. VSʼHga olib kelingan shaxslarning badanida gʻayriqonuniy xatti-harakatlar natijasida shikast yetkazilganligi aniqlangan taqdirda bu haqda dalolatnoma tuzilib, VSʼH navbatchisi va tintuv oʻtkazayotgan xodim tomonidan imzolanadi hamda zudlik bilan nazorat qiluvchi prokurorga xabar beriladi. Tibbiyot xodimlari tomonidan chiqarilgan xulosaga koʻra statsionar sharoitda davolanishga muhtoj boʻlgan shaxslar VSʼHga qabul qilinmaydi. 25. VSʼHga olib kelinganlarni kameralarga joylashtirish boʻyicha VSʼH navbatchisi tomonidan reja tuziladi va ushbu reja asosida kameralarga joylashtiriladi. Kameralarga joylashtirish boʻyicha reja ixtiyoriy formada tuziladi. Unga har bir saqlanayotganning familiyasi, sodir etilgan jinoyatning ogʻirligi boʻyicha kameralarga joylashish tarhi kiritiladi. Tarhda voyaga yetmaganlar va oʻta xavfli retsidivistlarning familiyasi alohida belgi bilan ajratiladi. 26. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni kameralarda alohida-alohida joylashtirish ularning shaxsini va psixologik jihatdan mosligini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Chekuvchilar imkoni boricha chekmaydiganlardan alohida joylashtiriladi. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar quyidagi talablarga rioya etilgan holda bir-biridan alohida saqlanadi va kameralarga joylashtiriladi: erkaklar ayollardan alohida; voyaga yetmaganlar katta yoshdagi shaxslardan alohida saqlanadi. Alohida hollarda prokurorning roziligi bilan voyaga yetmaganlar saqlanayotgan kameralarda ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan jinoyatlarni yoki uncha ogʻir boʻlmagan jinoyatlarni sodir etganlik uchun jinoiy javobgarlikka birinchi marta tortilayotgan, ijobiy tavsifga ega katta yoshlilarni saqlashga yoʻl qoʻyiladi; jinoiy javobgarlikka birinchi marta tortilayotgan shaxslar ilgari ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlangan shaxslardan alohida saqlanadi. Jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsning yoki organning yozma koʻrsatmasi boʻlganda, bitta jinoyat ishi boʻyicha yoxud bir nechta oʻzaro bogʻliq jinoyat ishlari boʻyicha VSʼHda saqlanayotgan shaxslar ham alohida-alohida saqlanadi. 27. Ovqat yeyishni rad etayotgan VSʼHda saqlanayotgan shaxs imkon qadar VSʼHda saqlanayotgan boshqa shaxslardan alohida saqlanadi. 28. Quyidagilar VSʼHda saqlanayotgan boshqa shaxslardan alohida saqlanadi: chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar; sudya, huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimi, advokat boʻlib ishlagan yoki ishlayotgan shaxslar; oʻta ogʻir jinoyatlarni sodir etganlikda gumon qilinayotganlar yoki ayblanayotganlar; oʻta xavfli retsidivistlar; mahkumlar; hayoti va sogʻligʻiga VSʼHda saqlanayotgan boshqa shaxslar tomonidan xavf tugʻilganlar VSʼH boshligʻining yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxsning qaroriga koʻra yoxud jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsning yoki organning yozma koʻrsatmasiga koʻra; yuqumli kasalliklarga chalingan yoki alohida tibbiy parvarish va kuzatuvga muhtoj boʻlgan bemorlar. 29. Voyaga yetmaganlar yoshi, jismoniy rivojlanishiga qarab kameralarga joylashtiriladi. 30. Homilador ayollar va bolali ayollar boshqa shaxslardan ajratilgan, maxsus jihozlangan kameralarga joylashtiriladi. 31. Oʻta xavfli, yuqumli yoki parazitar kasalliklar bilan kasallangan shaxslar karantin uchun ajratilgan kameralarga joylashtiriladi. Karantin muddati tibbiy koʻrsatkichlarga muvofiq belgilanadi. 32. Ruhiy holati buzilgan shaxslar, jumladan VSʼH xodimlariga va VSʼHda saqlanayotgan boshqa shaxslarga tajovuz qilishga moyil boʻlgan shaxslar kameralarga tibbiyot xodimining tavsiyasiga koʻra joylashtiriladi. 33. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar umumiy kameralarda saqlanadi. Qamoqqa olinganlar Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi 15-moddasining toʻrtinchi va beshinchi qismlarida nazarda tutilgan ogʻir va oʻta ogʻir jinoyatlarni sodir etishda ayblanayotgan boʻlsa, prokurorning qaroriga yoki sudning ajrimiga koʻra VSʼHning bir kishilik kamerasida saqlab turilishi mumkin. Bu chora voyaga yetmaganlarga, oltmish yoshdan oshgan shaxslarga, shifokorning yozma xulosasi bilan tasdiqlangan ogʻir kasallarga va ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan qoʻllanilmaydi. 34. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni bir kishilik kameralarga joylashtirishga: mazkur Qoidalarda nazarda tutilgan alohida-alohida joylashtirish talablariga rioya etilishini taʼminlashning boshqa imkoniyati mavjud boʻlmaganda; VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning shaxsiy xavfsizligini taʼminlashni koʻzlab; VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning yakka saqlash toʻgʻrisidagi yozma arizasiga binoan; VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni, agar kunduzi umumiy kamerada saqlanayotgan boʻlsa, tungi vaqtda bir kishilik kameraga joylashtirish zarur boʻlganda; VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning ajratib qoʻyilishini taʼminlash talab qilingan boshqa hollarda ham yoʻl qoʻyiladi. 35. VSʼHda saqlanayotganlarning VSʼHning boshqa kameralarda yoki oʻzga xonalarda saqlanayotganlar bilan soʻzlashishiga, ularga biron-bir narsa berishiga hamda ular bilan yozishmalar olib borishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Ajratib qoʻyishni taʼminlashga doir talablarga VSʼH hududi va yoʻlagida, sayr qilish vaqtida, sanitar ishlov vaqtida va boshqa hollarda ham rioya etilishi kerak. 36. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar shaxsiy tintuv qilinadi, ularning barmoq izlari hamda fotosurati olinadi. Ular joylashtirilgan xonalar tintuv qilinadi, ularning yonidagi ashyolari hamda nomiga kelgan posilkalar, yoʻqlovlar va banderollar esa koʻzdan kechiriladi. 37. VSʼHga bir guruh shaxslar keltirilgan vaqtda, ular ikki soatdan oshmagan muddat ichida shaxsiy tintuvdan oʻtkazilishi shart. 38. Shaxsiy tintuv toʻliq yoki toʻliqsiz shaklda oʻtkazilishi mumkin. 39. Toʻliq shaxsiy tintuv VSʼHda saqlanayotgan shaxs VSʼHga olib kelinganda, olib ketilayotganda yoki qamoqqa olingan shaxslar karserga kiritilayotganda oʻtkaziladi. 40. Toʻliq shaxsiy tintuv oʻtkazishda shaxs toʻliq yechintirilib, uning badani, kiyim-boshi, poyabzali, agar mavjud boʻlsa, VSʼH tibbiyot xodimi nazorati ostida protezlari, plastir yopishtirilgan, gipsli va boshqa bogʻlangan joylari birma-bir sinchiklab tekshiriladi. Kiyim-boshi orasida taqiqlangan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlarining mavjudligi aniqlangan taqdirda, kiyim-boshining choki soʻkiladi, poyabzalida mavjud supinator va temir nagʻal esa, ajratib olinadi. 41. Toʻliqsiz shaxsiy tintuv quyidagi hollarda oʻtkaziladi: VSʼHda saqlanayotgan shaxslar VSʼH tibbiyot xonasiga, sayrga, barmoq izlarini olish yoki fotosuratga olishga olib chiqilayotganda, shuningdek qaytarib olib kirilayotganda; jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs, himoyachi, qonuniy vakil, qarindoshlari va boshqa shaxslar bilan uchrashuvga olib chiqilayotganda, shuningdek qaytarib olib kirilayotganda; boshqa kameraga oʻtkazilayotganda. 42. Toʻliqsiz shaxsiy tintuv oʻtkazishda shaxs yechintirilmasdan koʻzdan kechiriladi, uning kiyim-boshi, poyabzali paypaslab tekshiriladi. Shaxsda taqiqlangan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlari mavjudligi aniqlangan taqdirda, toʻliq shaxsiy tintuvdan oʻtkaziladi. 43. Shaxsiy tintuv VSʼHning tintuv qilinayotgan shaxs bilan bir jinsda boʻlgan xodimlari tomonidan amalga oshiriladi. 44. Quyidagi hollarda VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning ashyolari va oziq-ovqat mahsulotlari ular ishtirokida koʻzdan kechiriladi: VSʼHga olib kelinganda yoki olib chiqilayotganda; boshqa kameraga oʻtkazilayotganda; qamoqqa olingan shaxslar karserga kiritilayotganda. 45. Zarur hollarda, VSʼH boshligʻining koʻrsatmasiga koʻra, VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning ashyolari va oziq-ovqat mahsulotlari ularning yoʻqligida ham VSʼH xodimlari tomonidan kamera boʻyicha navbatchi ishtirokida koʻzdan kechiriladi. 46. VSʼHga olib kelingan va saqlanayotgan shaxslarda taqiqlangan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlarining borligi aniqlanganda, bu haqda dalolatnoma tuziladi. 47. Shaxsiy tintuv qilish hamda ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlarini koʻzdan kechirish natijalari mazkur Qoidalarning 4-ilovasiga muvofiq shakldagi bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. Mazkur bayonnoma shaxsiy tintuv qilgan hamda koʻzdan kechirishni oʻtkazgan VSʼH xodim(lar)i va shaxsiy tintuv qilingan hamda koʻzdan kechirilgan shaxs tomonidan imzolanadi. Shaxs bayonnomada oʻz eʼtirozlarini koʻrsatishga haqli. 48. Shaxs bayonnomani imzolashdan bosh tortgan taqdirda, bu haqda bayonnomaga yozib qoʻyiladi. 49. Shaxsiy tintuv qilish hamda ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlarini koʻzdan kechirishda Oʻzbekiston Respublikasining “Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida”gi Qonuni talablari asosida jismoniy kuch ishlatish va maxsus vositalar qoʻllanilishi mumkin. 50. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning kamera kartochkasiga shaxsiy tintuv qilish hamda koʻzdan kechirish oʻtkazilgan sana, ularni oʻtkazgan shaxslarning unvoni, familiyasi, ismi va otasining ismi, lavozimi, foydalanilgan texnik vositalarning turi (agar foydalanilgan boʻlsa) yoziladi hamda tuzilgan bayonnoma va dalolatnomalar ularning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga qoʻshib qoʻyiladi. 51. Taqiqlangan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlari VSʼH boshligʻining mazkur Qoidalarning 5-ilovasiga muvofiq shakldagi qaroriga asosan olib qoʻyiladi. 52. Olib qoʻyilgan pullar, qimmatli qogʻozlar va boshqa qimmatliklar VSʼH navbatchilik qismiga saqlash uchun topshiriladi va bu haqida ularning tavsiflari va identifikatsiya raqamlari sanab oʻtilgan holda ikki nusxada dalolatnoma tuziladi. Dalolatnomaning bir nusxasi VSʼHda saqlanayotgan shaxsga beriladi, ikkinchi nusxasi uning shaxsiy hujjatlar yigʻma jildiga qoʻshib qoʻyiladi. Olib qoʻyilgan pullar, qimmatli qogʻozlar va boshqa qimmatliklar VSʼHning navbatchilik qismidagi seyfda saqlanadi. 53. Taqiqlangan oziq-ovqat mahsulotlari, narsalar va moddalar saqlash uchun topshiriladi yoki tegishli muassasalarga beriladi yoxud VSʼH boshligʻining asoslantirilgan qaroriga koʻra yoʻq qilib tashlanib, bu haqda mazkur Qoidalarning 6-ilovasiga muvofiq shaklda dalolatnoma tuziladi. 54. Jinoyat ishi uchun ahamiyatli boʻlmagan va muomaladan chiqarilmagan narsalar VSʼHda saqlanayotgan shaxsning arizasi va jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organning roziligiga koʻra uning qarindoshlari yoki boshqa shaxslarga berib yuborilishi mumkin. 55. VSʼHda saqlanayotgan shaxs VSʼHga kelganida yashirgan, shuningdek u VSʼHda boʻlgan davrida undan topib olingan pullar, qimmatli qogʻozlar va boshqa qimmatliklar VSʼH boshligʻining prokuror bilan kelishilgan asoslantirilgan qaroriga koʻra davlat daromadiga oʻtkaziladi. 56. Sanitariya ishlovidan oʻtkazish chogʻida VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni nazorat qilish hamda shaxsiy tintuv oʻtkazish VSʼHda saqlanayotgan shaxslar bilan bir jinsda boʻlgan VSʼH xodimlari tomonidan amalga oshiriladi. 57. Jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organga olib qoʻyilgan pul mablagʻlari, qimmatli qogʻozlar va boshqa qimmatliklar toʻgʻrisida ikki kun ichida xabar qilinadi. 58. Saqlanayotgan shaxslar tergov hibsxonalariga koʻchirilgan vaqtda ulardan olib qoʻyilgan narsalar va ashyolar tergov hibsxonalariga yuboriladi. 59. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar VSʼHdan ozod etilgan taqdirda ulardan olib qoʻyilgan narsalar va ashyolar oʻzlariga qaytarib beriladi va bu haqda tilxat olinadi. 60. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga qonunchilik hujjatlarida belgilangan sanitariya, gigiyena hamda yongʻin xavfsizligi talablariga javob beradigan maishiy sharoitlar yaratiladi. 61. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar shaxsiy kiyim-boshi va poyabzalidan foydalanadi. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarda zarur mablagʻlar boʻlmagan taqdirda ularning iltimosiga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan ularga jinsi hamda iqlim sharoitlari inobatga olingan holda kiyib yurishga ruxsat etilgan mavsumiy kiyim-bosh va poyabzal beriladi. 62. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga alohida yotoq joyi, koʻrpa-toʻshak (koʻrpa, yostiq, ikkita choyshab va yostiq jildi), idishlar hamda ovqatlanish asboblari (kosa (miska), krujka va qoshiq) beriladi. 63. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning iltimosiga koʻra, ularga yakka tartibdagi gigiyena vositalari (sovun, tish choʻtkasi, tish pastasi yoki poroshogi), soqol oladigan asbob hamda shaxsiy gigiyena vositalari (ayollar uchun) beriladi. 64. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar saqlanadigan kameralar ventilyatsiya jihozlariga hamda isitish tizimiga, shuningdek koʻzga ziyon yetkazmaydigan holda oʻqish yoki yozish uchun yetarli tabiiy va sunʼiy yorugʻlikka ega boʻlishi kerak. Kameralarning derazalari sunʼiy ventilyatsiya tizimi mavjudligidan qatʼi nazar, toza havo kirishini taʼminlashi lozim. 65. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar saqlanadigan kameralar radioeshittirish vositalari bilan jihozlanadi. 66. Kameralarga, ularda saqlanishi moʻljallangan shaxslar sonini hisobga olgan holda quyidagi jihozlar oʻrnatiladi: bir qavatli yoki ikki qavatli karavotlar (homilador ayollar va bolali ayollar saqlanadigan kameralarda — faqat bir qavatli karavotlar); stol va stul (oʻrindiq); oziq-ovqat mahsulotlarini saqlashga moʻljallangan jihozlar; kiyim-bosh uchun ilgich; radioeshittirish vositasi; axlat qutisi; sunʼiy shamollatish tizimi (ventilyatsiya); sanitariya tarmogʻi (polga oʻrnatilgan unitaz va bet-qoʻl yuvgich); isitish tizimi. 67. Bolali ayollar saqlanadigan kameralarga qoʻshimcha ravishda quyidagi jihozlar oʻrnatiladi: bolalar uchun plastmassali vannacha; diskli elektr plita; zarurat boʻlganda, qoʻshimcha isitish uskunalari. 68. Qamoqqa olinganlarning choʻmilib-yuvinishi, choyshab va yostiq jildlarini almashtirish yetti kunda kamida bir marta amalga oshiriladi. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga yigirma daqiqa davomida choʻmilib-yuvinish imkoniyati beriladi. Hammomning maxsus jihozlangan xonasida ularga bir martalik yoki elektr ustara yordamida soch-soqol olishiga ruxsat beriladi. 69. VSʼHda bir kishiga toʻgʻri keladigan yashash maydonining normasi ikki yarim kvadrat metrdan, ayollar va voyaga yetmaganlar uchun esa uch kvadrat metrdan kam boʻlmagan oʻlchamda belgilanadi. VSʼHda saqlanayotgan bemorlar, shuningdek homilador ayollar va bolali ayollar saqlanadigan kameralarda bir kishiga toʻgʻri keladigan yashash maydoni toʻrt kvadrat metrdan kam boʻlmasligi lozim. 70. VSʼHda yashash maydoni normasi belgilangan tartibda tasdiqlangan sanitariya-gigiyena va qurilish normalari hamda qoidalariga mos boʻlishi kerak. 71. VSʼHda homilador ayollar va bolali ayollar uchun yaxshilangan moddiy-maishiy sharoitlar yaratiladi hamda ovqatning oshirilgan normalari belgilanadi. 72. VSʼHda saqlanayotgan homilador ayollar tugʻish uchun davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalariga olib chiqiladi. Zarur boʻlgan taqdirda, VSʼH boshligʻi jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga onaning roziligi bilan bolani qarindoshlariga yoxud boshqa shaxslarga yoki bolalar muassasasiga vaqtincha topshirish toʻgʻrisida iltimosnoma kiritishi mumkin. Jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organ iltimosnomani olgach, JPKning 218-moddasiga muvofiq homiylik qilish choralarini koʻradi. 73. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar ular organizmining normal yashashi uchun yetarli boʻlgan bepul ovqat bilan taʼminlanadi. VSʼHdagi ovqat normalari VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning sogʻligʻi holatiga hamda yoshiga, shuningdek qamoqqa olinganlar jalb etilishi mumkin boʻlgan ishning xususiyati va ogʻirligiga qarab Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. VSʼHda saqlanayotgan homilador ayollarga va bolali ayollarga, voyaga yetmaganlarga, shuningdek bemorlarga, birinchi yoki ikkinchi guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga beriladigan ovqat oshirilgan normalarda belgilanadi. 74. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar har kuni ehtiyojga qarab qaynatilgan ichimlik suvi bilan taʼminlanadi. 75. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar tasarrufida qogʻoz va kanselyariya ashyolari boʻlishi huquqiga ega. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga ularning iltimosiga koʻra, arizalar, takliflar va shikoyatlarini yozishi uchun qogʻoz va sharikli ruchka beriladi. 76. VSʼHda davolash-profilaktika va sanitariya, epidemiyaga qarshi ishlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq tashkil etiladi va oʻtkaziladi. VSʼH maʼmuriyati VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning sogʻligʻini saqlashni taʼminlaydigan sanitariya-gigiyena talablarini bajarishi shart. 77. VSʼHga olib kelingan shaxslar ular olib kelingan kundan boshlab ikki kun ichida davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalarida majburiy rentgenoflyurografik (rentgenoflyurografik tekshiruvga oid maʼlumotlar boʻlmaganda) tekshiruvidan oʻtkaziladi. Olingan tibbiy koʻrik natijalari ularning tibbiy kartasiga yozib qoʻyiladi. 78. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga ixtisoslashtirilgan tibbiy yoki psixiatriya yordami koʻrsatilishi zarur boʻlgan hollarda ular davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalariga joylashtiriladi. Bunda ularni qoʻriqlash va xulq-atvorini nazorat qilish taʼminlanadi. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni VSʼH hududidan tashqariga olib chiqishda jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organ bilan kelishiladi. 79. VSʼHda saqlanayotgan shaxs ogʻir kasallikka chalingan taqdirda, VSʼH maʼmuriyati bu haqda uning yaqin qarindoshlariga, qonuniy vakiliga, jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga va prokurorga darhol xabar qiladi. 80. VSʼHda saqlanayotgan shaxsga shoshilinch tibbiy yordam koʻrsatish zarur boʻlganda, ularni davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalariga olib chiqish VSʼH boshligʻining yozma ruxsati bilan amalga oshirilib, oʻn ikki soat ichida jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organ yozma ravishda xabardor qilinadi. 81. VSʼHda saqlanayotgan qamoqqa olingan shaxslarning davolanishi uchun uzoq (10 kundan ortiq) vaqt talab etilganda, hududiy sogʻliqni saqlash organlari tomonidan berilgan xulosa asosida ular hududiy tergov hibsxonalarining tibbiyot boʻlimlariga davolanish uchun joylashtiriladi. 82. VSʼHda saqlanayotgan shaxs VSʼHda tan jarohatlari olganda VSʼHning tibbiy xodimlari tomonidan kechiktirmasdan tibbiy guvohlantirish oʻtkaziladi. Tibbiy guvohlantirish natijalari belgilangan tartibda qayd etiladi va jabrlanuvchiga maʼlum qilinadi. 83. Tibbiy guvohlantirish VSʼH boshligʻining yoxud jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsning yoki organning shaxsiy tashabbusiga yoxud VSʼHda saqlanayotgan shaxs yoxud uning himoyachisining iltimosiga koʻra chiqarilgan qarori asosida davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalari xodimlari tomonidan amalga oshiriladi. Tibbiy guvohlantirishni oʻtkazishning rad etilishi ustidan prokurorga shikoyat qilinishi mumkin. 84. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga tibbiy xizmat koʻrsatish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi. 85. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar har kuni kameralarni koʻzdan kechirish vaqtida VSʼH tibbiyot xodimlariga, kechiktirib boʻlmaydigan hollarda esa, VSʼHning istalgan xodimiga tibbiy xizmat koʻrsatilishini soʻrab murojaat qilishlari mumkin. Murojaat qilganlarga zarur tibbiy xizmat koʻrsatilishi shart. 86. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga ambulator tibbiy xizmat kameralarda yoki VSʼHning maxsus jihozlangan tibbiyot xonalarida koʻrsatiladi. VSʼH tibbiyot xodimi har kuni kameralarni ertalabki koʻzdan kechirish vaqtida, birinchi navbatda, ambulator tibbiy xizmat koʻrsatilayotgan shaxslarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazadi. 87. Dori vositalari bemorlarning oʻzlariga faqat bir kunlik isteʼmol uchun VSʼH tibbiyot xodimi ruxsatiga koʻra berib qoʻyiladi. 88. Dori vositalari VSʼH tibbiyot xodimining koʻrsatmasi boʻyicha bemorning tibbiy kartasiga yozilgan koʻrsatkichlarga muvofiq beriladi. Bemorning xohishiga koʻra, shu jumladan boshqa tibbiyot muassasalarining tibbiyot xodimlari tomonidan tayinlangan dori vositalari uning qarindoshlari yoki boshqa shaxslar tomonidan olib kelingan taqdirda VSʼH tibbiyot xodimining roziligi bilan olinishi mumkin. 89. Shifokorning yozma xulosasiga koʻra VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga tavsiya etiladigan dori vositalarining miqdori cheklanmaydi. 90. Dori vositalarining isteʼmol qilinishi VSʼH tibbiyot xodimi nazoratida amalga oshiriladi. Davolanishi uzluksiz davom etadigan (yurak muskullarining siqilishi (stenokardiya), bemorning tinchlanishiga bogʻliq boʻlgan qon-tomir, arterial qon bosimining koʻtarilishi bilan kechadigan gipertonik kasalliklar, qandli diabet, tutqanoq va boshqa shu kabi kasalliklarga chalingan) bemorlarga VSʼH tibbiyot xodimi tomonidan tayinlangan dori vositalari berib qoʻyilishi mumkin, bundan tarkibida giyohvandlik vositalari, ularning analoglari yoki psixotrop moddalar boʻlgan, shuningdek kuchli taʼsir etuvchi va boshqa shu kabi dori vositalari mustasno. 91. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarda oʻta xavfli, yuqumli yoki parazitar kasalliklar mavjudligi aniqlangan taqdirda zudlik bilan epidemiyaga qarshi chora-tadbirlar va davolash-profilaktika ishlari amalga oshiriladi. 92. Epidemiyaga qarshi kurashish maqsadida oʻn kunda kamida bir marotaba VSʼH kameralari, ovqat tarqatish xonalari hamda omborxona va boshqa xonalari belgilangan tartibda kimyoviy preparatlar yordamida zararkunandalarni yoʻqotish uchun profilaktik dezinfeksiya, dezinseksiya va deratizatsiya qilinadi. 93. VSʼHni tayyor ovqat bilan taʼminlovchi oshxonalar umumiy ovqatlanish korxonalariga qoʻyiladigan sanitariya qoidalari va meʼyorlari talablariga javob berishi kerak. 94. Oziq-ovqat mahsulotlari va tayyor ovqat sifatini VSʼH navbatchisi va tibbiyot xodimi tekshiradi hamda bu haqda maxsus jurnalga qayd qiladi. Tegishli hujjatlari boʻlmagan, yaroqlilik muddati tugagan, buzilish alomatlari boʻlgan oziq-ovqat mahsulotlarining qabul qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 95. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar shaxsiy xavfsizlik huquqiga ega. VSʼHda saqlanayotgan shaxsning hayoti va sogʻligʻiga tahdid yoxud unga nisbatan shaxsga qarshi jinoyatlar sodir etilishi tahdidi yuzaga kelganda VSʼH xodimlari darhol uning shaxsiy xavfsizligini taʼminlash choralarini koʻrishi shart. 96. VSʼH boshligʻi VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning shaxsiy xavfsizligini taʼminlash boʻyicha zarur choralar koʻradi. 97. VSʼHda saqlanayotgan shaxsning ovqat yeyishni rad etganligi fakti aniqlanganda, VSʼH boshligʻi yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxs zudlik bilan bu haqda jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organni, shuningdek prokurorni xabardor qilishi shart. 98. Ovqat yeyishni rad etayotgan shaxs VSʼH tibbiyot xodimining kuzatuvi ostida boʻladi. 99. Ovqat yeyishni rad etgan shaxsning sogʻligʻini saqlab turishga qaratilgan majburlov yoʻsinidagi (sunʼiy va majburiy ovqatlantirish tarzidagi) choralar, agar uning hayotiga yoki sogʻligʻiga xavf tahdid solsa, shifokorning yozma xulosasi asosida hamda tibbiyot xodimi hozirligida amalga oshiriladi. 100. VSʼHda saqlanayotgan shaxsning ovqat yeyishni rad etishi uning boshqa qamoqda saqlash joylariga oʻtkazilishiga yoxud tergov harakatlari va sud majlislarida ishtirok etish uchun qoʻriqlab borilishiga toʻsqinlik qilmaydi. Zarurat boʻlganda, VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni boshqa yerga koʻchirish yoki qoʻriqlab borish tibbiy xodim kuzatuvida amalga oshiriladi. 101. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar saqlanish davrida bir marotaba oʻzi bilan saqlash taqiqlanmagan oziq-ovqat mahsulotlari va eng zarur narsalarni naqd pulsiz hisob-kitob qilish yoʻli bilan sotib olish huquqiga ega. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga oziq-ovqat mahsulotlari va eng zarur narsalarni sotib olish uchun belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining oʻttiz foizigacha boʻlgan miqdorda pul sarflashga ruxsat etiladi. 102. Oziq-ovqat mahsulotlari va eng zarur narsalarni sotib olishni xohlovchilar VSʼH boshligʻi nomiga mazkur Qoidalarning 7-ilovasiga muvofiq shakldagi ariza bilan murojaat qiladi. 103. VSʼH boshligʻi VSʼHga qabul qilishda shaxslardan olib qoʻyilgan va navbatchilik qismida saqlanayotgan pul mablagʻlari hisobidan VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning qarindoshlari yoki boshqa shaxslar orqali oziq-ovqat mahsulotlari va eng zarur narsalarni sotib olishlari uchun sharoit yaratib beradi. 104. Karserda saqlanayotgan shaxslarga oziq-ovqat mahsulotlari va eng zarur narsalarni sotib olishi taqiqlanadi. 105. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar posilkalar, yoʻqlovlar va banderollar olish huquqiga ega. 106. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar ushlab turilgan davrida ogʻirligi pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida belgilangan normalardan oshmaydigan bitta posilka yoki banderol, shuningdek umumiy ogʻirligi oʻn ikki kilogrammgacha boʻlgan oziq-ovqat mahsulotlaridan iborat ikkita yoʻqlov olishiga ruxsat etiladi. 107. VSʼHda saqlanayotgan homilador ayollar va bolali ayollar, voyaga yetmaganlar, shuningdek shifokorning yozma xulosasiga koʻra davolanishga hamda kuchaytirilgan ovqatga muhtoj deb topilgan bemorlar, birinchi yoki ikkinchi guruh nogironligi boʻlgan shaxslar uchun yoʻqlovlarning soni va ogʻirligi cheklanmaydi. 108. Odamlar hayoti va sogʻligʻi uchun xavf tugʻdiradigan yoki jinoyat quroli sifatida yoxud ushlab turish maqsadlariga toʻsqinlik qilish uchun foydalanilishi mumkin boʻlgan oziq-ovqat mahsulotlari, narsalar va moddalarni VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga berish taqiqlanadi. 109. Posilkalar, yoʻqlovlar va banderollar qabul qilish VSʼHning maxsus jihozlangan xonasida amalga oshiriladi. 110. Posilkalar, yoʻqlovlar va banderollar qabul qilish vaqti, tartibi va ularning soni hamda miqdorini belgilovchi normativ-huquqiy hujjatlardan koʻchirmalar VSʼHga kelgan shaxslarga koʻrinadigan joyga osib qoʻyiladi. 111. Yoʻqlov olib kelgan shaxs mazkur Qoidalarning 8-ilovasiga muvofiq shaklda ikki nusxada ariza toʻldiradi. Arizalar va yoʻqlov uni olib kelgan shaxsning shaxsini tasdiqlovchi hujjati bilan birga VSʼH navbatchisiga taqdim etiladi. Yoʻqlovdagi non va kolbasa mahsulotlari, shuningdek pishloq va tuzlangan baliq boʻlaklarga ajratilib tekshiriladi, suyuq mahsulotlar VSʼHning idishiga quyiladi, konservalar ochilib, boshqa idishga solinadi, maxorka, shakar va shu kabilar maxsus elakdan oʻtkaziladi, konfetlar oʻramsiz qabul qilinadi, tamaki mahsulotlari qutisidan chiqarilgan holda koʻzdan kechiriladi. Yozishmalarni hamda taqiqlangan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlarini yashirish mumkin boʻlgan boshqa barcha mahsulotlar ham shu tartibda tekshiriladi. Zarur hollarda, tekshiruv jarayonida texnik vositalardan foydalaniladi. Tekshiruv yoʻqlovni olib kelgan shaxs ishtirokida amalga oshiriladi. 112. VSʼH xodimi yoʻqlov olib kelgan shaxsga uning shaxsini tasdiqlovchi hujjati va arizasining bir nusxasini yoʻqlovni qabul qilganligi toʻgʻrisida imzo qoʻyib qaytarib beradi hamda yoʻqlovning ogʻirligini maxsus jurnalga qayd etadi. Arizaning ikkinchi nusxasiga VSʼHda saqlanayotgan shaxs yoʻqlovni olganligi toʻgʻrisida imzo qoʻyganidan soʻng, yoʻqlov unga beriladi va arizaning ushbu nusxasi uning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga qoʻshib qoʻyiladi. VSʼHda saqlanayotgan shaxs arizaga yoʻqlovni olganligi toʻgʻrisida imzo qoʻyishdan bosh tortsa, bu haqda arizaning ushbu nusxasiga yozib qoʻyiladi va dalolatnoma tuziladi. 113. Yoʻqlovda jinoiy maqsadda foydalanish mumkin boʻlgan, VSʼH hududiga kiritish taqiqlangan yashirilgan ashyolar aniqlangan taqdirda, VSʼH joylashgan ichki ishlar organi boshligʻiga bildirgi orqali maʼlum qilinadi. Ichki ishlar organi boshligʻining tekshiruv oʻtkazish boʻyicha topshirigʻiga asosan tezkor xodimlar tomonidan tegishli hujjatlar rasmiylashtiriladi. 114. Yoʻqlovlar quyidagi hollarda qabul qilinmaydi: yoʻqlovni olib kelgan shaxslarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari boʻlmaganda; taqiqlangan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlari olib kelinganda; yoʻqlovlar soni yoki yoʻqlovning umumiy ogʻirligi Qonunda belgilangan normadan ortiq boʻlganda, uning ortiqcha qismi; VSʼHda saqlanayotgan shaxs tergov harakatlari oʻtkazish uchun, shuningdek sudga yoxud davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalariga olib ketilganligi sababli, yoʻqlovni shaxsan qabul qilish imkoniyatiga ega boʻlmaganda; yoʻqlov oluvchi yoʻqlovni qabul qilishdan yozma ravishda bosh tortganda; yoʻqlov oluvchi boshqa muassasaga yuborilgan yoki ozod etilganda; yoʻqlov oluvchi vafot etganda. Keltirilgan hollarda yoʻqlov uni olib kelgan shaxsga qaytarib beriladi, bundan 113-banddagi holatlar mustasno. 115. Posilka va banderollar VSʼH xodimlaridan iborat uch kishilik komissiya tomonidan ochiladi hamda ularning ichidagi ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlari posilka va banderollarning ustidagi roʻyxat bilan solishtiriladi. Ochilgan posilka va banderollar boʻyicha dalolatnoma tuziladi hamda unga ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlarining roʻyxati, ularning tashqi belgilari, sifati, agar ularda taqiqlangan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlari boʻlsa, dalolatnomada ularni saqlash, davlat daromadiga oʻtkazish yoki yoʻq qilish uchun topshirilganligi koʻrsatiladi. 116. Dalolatnoma VSʼHda saqlanayotgan shaxsga imzo qoʻydirib tanishtiriladi va uning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga qoʻshib qoʻyiladi. 117. Posilka va banderollar: VSʼHda saqlanayotgan shaxs ularni qabul qilishdan yozma ravishda bosh tortganda; VSʼHda saqlanayotgan shaxs boshqa muassasa yoki tergov hibsxonasiga oʻtkazilganda yoki ozod etilganda; nomiga posilka va banderollar kelgan VSʼHda saqlanayotgan shaxs vafot etganda ularni joʻnatgan shaxslarga pochta orqali yuboriladi. 118. VSʼHda saqlanayotgan voyaga yetmaganlarning posilkalar, yoʻqlovlar va banderollarda darsliklar hamda yozuv ashyolari olishiga ruxsat beriladi. 119. Posilkalar, yoʻqlovlar va banderollar qabul qilib olingandan soʻng, yigirma toʻrt soat ichida VSʼHda saqlanayotgan shaxsga beriladi. 120. Karserda saqlash vaqtida qamoqqa olingan shaxslarning posilkalar, yoʻqlovlar va banderollar olishi taqiqlanadi. Posilkalar, yoʻqlovlar va banderollar qamoqqa olingan shaxslarga ularning karserda boʻlish muddati tugaganidan keyin topshiriladi. Unga qadar yuborilgan posilka va banderollar VSʼH omborxonasida saqlanadi. 121. Posilkalar, yoʻqlovlar va banderollarning saqlanishi oqibatida ularning tabiiy buzilishi hamda koʻzdan kechirish natijasida tashqi koʻrinishini yoʻqotganligi uchun VSʼH maʼmuriyati javobgar boʻlmaydi. Bu haqda yoʻqlov olib kelgan shaxs yoʻqlovni qabul qilish vaqtida ogohlantirilishi shart. 122. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar qarindoshlari hamda boshqa shaxslar bilan yozishmalar olib borish huquqiga ega. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning xat-xabarlarini joʻnatish ularning oʻz mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi. 123. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar yozishmalar uchun zarur ashyolarni (konvertlar, markalar, telegramma blankalari, qogʻoz va boshqalarni) VSʼH xodimlari orqali sotib oladi. 124. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning yozishmalari VSʼH maʼmuriyati orqali amalga oshiriladi hamda senzuradan oʻtkaziladi. Senzura VSʼH maʼmuriyati tomonidan, zarur boʻlgan taqdirda esa jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organ tomonidan amalga oshiriladi. 125. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning jinoyat ishi boʻyicha haqiqatni aniqlashga toʻsqinlik qilishi yoxud jinoyat sodir etilishiga koʻmaklashishi mumkin boʻlgan maʼlumotlar koʻrsatilgan, maxfiy yozuv, belgilar bilan yozilgan, davlat sirini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni oʻz ichiga olgan xat-xabari adresatga joʻnatilmaydi, VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga berilmaydi hamda jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga topshiriladi. Bu haqda prokuror yozma ravishda xabardor qilinadi. 126. VSʼHda saqlanayotgan shaxslardan xat-xabarlar va toʻldirilgan telegramma blankalari har kuni yopilmagan konvertlarda, joʻnatuvchi va oluvchining rekvizitlari yozilgan holda VSʼH xodimi tomonidan qabul qilinadi. Xat-xabarlar ularning arizasiga muvofiq voyaga yetmagan farzandlariga VSʼH rekvizitlarini koʻrsatmagan holda joʻnatilishi mumkin. 127. Xat-xabarni VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga topshirish va adresatlarga joʻnatish xat-xabar kelib tushgan yoxud u joʻnatishga topshirilgan kundan eʼtiboran uch kunlik muddatda VSʼH maʼmuriyati tomonidan amalga oshiriladi. Telegramma adresatga darhol topshiriladi va joʻnatiladi. 128. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning barcha xat-xabarlari yuborilgan yoki olingan sana maxsus jurnalda qayd etiladi. 129. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning yaqin qarindoshi vafot etganligi, ogʻir kasalligi, VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning oilasi yoxud yaqin qarindoshlariga moddiy zarar yetkazgan tabiiy ofat haqidagi maʼlumotlar, shuningdek boshqa shunga oʻxshash maʼlumotlar olinganidan keyin darhol adresatga maʼlum qilinadi. 130. Turli VSʼHdagi shaxslar oʻrtasidagi yoki VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning ozodlikdan mahrum etish joylarida hamda tergov hibsxonalarida saqlanayotgan shaxslar bilan yozishmalari faqat qarindoshlar oʻrtasida amalga oshirilishi mumkin. 131. VSʼHdan ketgan shaxslarning nomiga kelgan xatlar olinganidan keyin uch kunlik muddatdan kechiktirmay VSʼHning maʼmuriyati tomonidan u ketgan joyga joʻnatiladi. 132. Karserda saqlanayotgan shaxslarning yozishmalari taqiqlanadi. 133. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar kamida bir soat davom etadigan har kungi sayr etish huquqiga ega. 134. Homilador ayollar, bolali ayollar hamda voyaga yetmaganlarning har kungi sayri kamida ikki soat davom etadigan qilib belgilanadi. Sayrlar vaqtida voyaga yetmaganlarga jismoniy mashqlar va sport oʻyinlari oʻynash uchun imkoniyat beriladi. 135. Bemorlarning har kungi sayr etish vaqti VSʼH tibbiyot xodimining xulosasiga koʻra belgilanadi. 136. Kameradagi shaxslar sayrga bir vaqtda olib chiqilishi va ular mavsumiy kiyimda boʻlishi lozim. 137. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar sayrga kunning yorugʻ va qulay vaqtida VSʼH maʼmuriyati tomonidan belgilangan jadval asosida olib chiqiladi. 138. Sayr vaqtida VSʼH tibbiyot xodimlari VSʼH masʼul xodimlari bilan birgalikda kameralarning sanitariya holatini tekshirishlari mumkin. 139. Sayrga olib chiqilgan shaxslar doimiy ravishda nazorat qilib turiladi. 140. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar sayr vaqtida sayrni muddatidan oldin toʻxtatish haqida nazoratchiga murojaat qilishlari mumkin. Nazoratchi bu haqda VSʼH navbatchisini xabardor qiladi. 141. Sayr qilish ob-havo sharoiti yomonlashganda (boʻron, kuchli yomgʻir va h. k.), favqulodda holatlar (qochish, oʻz joniga qasd qilish va h. k) roʻy berganda, vaziyat keskinlashganda hamda boshqa noxush hodisa (yongʻin, tabiiy ofatlar va h. k.)lar bartaraf etilgunga qadar taqiqlab qoʻyilishi mumkin. 142. Sayr qilish tartibini buzgan shaxslar VSʼH boshligʻi (yoʻqligida uning oʻrinbosari yoki navbatchi) koʻrsatmasiga asosan kamerasiga qaytariladi. 143. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga himoyachisi, qonuniy vakili, qarindoshlari hamda boshqa shaxslar bilan uchrashuvlar beriladi. Himoyachi va qonuniy vakil bilan moneliksiz va xoli uchrashuvlar ularning soni hamda davom etish muddati cheklanmagan holda beriladi, JPKning 230-moddasi ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. 144. VSʼHda saqlanayotgan shaxsning qarindoshlar va boshqa shaxslar bilan jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organning uchrashuvga kelgan shaxs haqida aniq maʼlumotlar koʻrsatilgan va gerbli muhr bilan tasdiqlangan yozma ruxsati asosida VSʼH boshligʻi tomonidan davom etish muddati ikki soatgacha boʻlgan bitta uchrashuvga ijozat berilishi mumkin. 145. Bir vaqtning oʻzida VSʼHda saqlanayotgan shaxs bilan ikki nafar voyaga yetgan qarindoshlari va boshqa shaxslarning uchrashuviga ruxsat etiladi. 146. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning qarindoshlari va boshqa shaxslar bilan uchrashuvlari VSʼHning maxsus jihozlangan uchrashuv xonasida oʻtkaziladi. 147. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar uchrashuvga bir vaqtning oʻzida olib chiqilishi mumkin, bunda VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning kameralar boʻyicha ajratilish talablariga qatʼiy rioya qilinishi shart. 148. Oʻta ogʻir jinoyat sodir etgan shaxslar va oʻta xavfli retsidivistlar bilan uchrashuvlar yakka tartibda tashkil qilinadi. 149. VSʼH xodimlari tomonidan uchrashuvga olib chiqilayotgan shaxsning tashqi koʻrinishi ozoda boʻlishi taʼminlanishi kerak. 150. Mazkur Qoidalarning 192-bandida koʻrsatilgan vaqtlarda kelgan, shaxsini tasdiqlovchi hujjati boʻlmagan, shuningdek mast holda kelgan shaxslarga uchrashuv berilmaydi. Bunda rad etish sabablari VSʼH xodimi tomonidan tushuntiriladi. 151. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar bilan uchrashuvlar quyidagilarga beriladi: advokatga — u advokat guvohnomasini va oʻzining muayyan ishni yuritishga boʻlgan vakolatini tasdiqlovchi orderni koʻrsatganda; himoyachi sifatida ishtirok etayotgan yaqin qarindoshiga yoki qonuniy vakiliga — uning ishda himoyachi sifatida ishtirok etishiga yoʻl qoʻyish toʻgʻrisida surishtiruvchi, tergovchining qarorini yoki sudning ajrimini va oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatganda; qonuniy vakilga — uning ishda qonuniy vakil sifatida ishtirok etishiga yoʻl qoʻyish toʻgʻrisida surishtiruvchining, tergovchining qarorini yoki sudning ajrimini va oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatganda; qarindoshga yoki boshqa shaxsga — jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsning yoki organning yozma ruxsatini va oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatganda. Ushbu bandda sanab oʻtilgan shaxslardan boshqa hujjatlarni talab qilish taqiqlanadi. 152. Advokatning oʻz himoya ostidagi shaxs bilan audio va video kuzatuv qurilmalari boʻlmagan maxsus xonada hamda begona shaxslarning ishtirokisiz oʻz vaqtida va hech qanday toʻsiqlarsiz uchrashishi taʼminlanadi. Advokatning himoya ostidagi shaxs bilan uchrashish jarayonida elektron vositalardan (mobil telefon, fotoapparat va diktofon) foydalanish imkoniyati yaratiladi. Bunda advokat tomonidan elektron vositalardan maʼlumotlarni qayd etish bilan bogʻliq boʻlmagan boshqa maqsadlarda foydalanish taqiqlanadi. 153. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning advokat bilan uchrashuvlari ularning suhbatini uchinchi shaxslar eshitishini istisno etgan holda, ularni vizual koʻrib turish imkoniyati saqlab qolinadigan sharoitlarda oʻtkaziladi. Uchrashuv jarayonida advokat tomonidan VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga Qoidalarning 2-ilovasida koʻrsatib oʻtilgan taqiqlangan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlarini topshirish holatlari aniqlanganda uchrashuv muddatidan oldin toʻxtatiladi. Advokat bilan uchrashuv muddatidan oldin toʻxtatilgan hollarda, VSʼH maʼmuriyati tomonidan advokatlik siri va daxlsizligini taʼminlashga doir qonun hujjatlari talablariga rioya qilgan holda dalolatnoma rasmiylashtiriladi. Dalolatnoma nusxasi Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasining tegishli hududiy boshqarmasiga va ushbu advokatga guvohnoma bergan hududiy adliya organiga yuboriladi. 154. Qarindoshlar va boshqa shaxslar bilan uchrashuvlar VSʼH xodimlarining nazorati ostida amalga oshiriladi. Himoyachi, qonuniy vakil, qarindoshlar va boshqa shaxslar tomonidan VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga mazkur Qoidalarning 2-ilovasida koʻrsatib oʻtilgan taqiqlangan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlarini topshirishga urinilgan hollarda uchrashuv muddatidan oldin toʻxtatiladi. Uchrashuvga kelgan shaxs bu haqda uchrashuv boshlanishidan oldin VSʼHning masʼul xodimlari tomonidan ogohlantirilishi shart. 155. Himoyachilar, qonuniy vakillar, qarindoshlar va boshqa shaxslarga uchrashuvlar berilganda, ularning yonida aloqa vositalari, shaxsiy kompyuter, fotoapparatlar, videokameralarning va ovoz yozish qurilmalarining boʻlishi taqiqlanadi. 156. VSʼHda uchrashuvlar vaqtincha toʻxtatib turilgan hollarda nazorat qiluvchi prokurorga, jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga xabar beriladi va bu haqda uchrashuvga kelganlarni qabul qilish xonasiga eʼlon osib qoʻyiladi. 157. Karserda saqlanayotgan shaxslarning himoyachi, qonuniy vakil bilan uchrashuvlardan tashqari uchrashuvlari taqiqlanadi. 158. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar, agar bu mazkur Qoidalarni, shuningdek boshqa shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzmasa, VSʼH xonalarida diniy rasm-rusumlarni ado etish, VSʼH kutubxonasidagi diniy adabiyotlardan foydalanish, diniy ibodat narsalaridan (sanchuvchi-kesuvchi ashyolardan tashqari) foydalanish huquqiga ega. 159. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsning yoki organning yozma ruxsati bilan oʻz vakillari orqali yoxud bevosita fuqarolik-huquqiy bitimlarda ishtirok etish huquqiga ega. 160. Qamoqqa olinganlar, agar ushbu Qoidalarga zid boʻlmasa, nikoh tuzish hamda nikohdan ajralish, boshqa oilaviy munosabatlarda ishtirok etish huquqiga ega. 161. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga VSʼH kutubxonasidagi qonunchilik hujjatlari, adabiyotlar va davriy matbuot nashrlaridan foydalanishga ruxsat etiladi. 162. VSʼH maʼmuriyati VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning fuqarolik-huquqiy bitimlarda qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq ishtirok etishi uchun zarur shart-sharoit yaratilishini taʼminlaydi. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning fuqarolik-huquqiy bitimlarda ishtirok etishi bilan bogʻliq uchrashuvlari ularga mazkur Qoidalarning 144-bandida nazarda tutilgan uchrashuvlar berilishida hisobga olinmaydi. 163. VSʼHda qamoqqa olingan shaxslar tegishli sharoitlar mavjud boʻlganda VSʼH hududida oʻz xohishlariga koʻra va jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organning yozma ruxsati bilan mehnatga jalb etilishi mumkin. 164. VSʼHda qamoqqa olingan shaxslarning mehnat sharoiti qonunchilik hujjatlarida belgilangan xavfsizlik, sanitariya va gigiyena talablariga javob berishi kerak. Qamoqqa olingan shaxslar oʻz mehnati uchun tegishli haq olishga haqlidir. 165. Qamoqqa olinganlarning ish haqi qonunchilik hujjatlarida Mehnatga haq toʻlash yagona tarif setkasining birinchi razryadi boʻyicha belgilangan miqdordan kam boʻlmasligi lozim va qonunda nazarda tutilgan chegirmalar qilinganidan keyin ularning shaxsiy hisobvaraqlariga oʻtkaziladi. 166. VSʼHda qamoqqa olingan shaxslarni majburiy mehnatga jalb etish taqiqlanadi, bundan kameraning tozaligini taʼminlash boʻyicha jalb etilgan mehnat mustasno. 167. Mehnat qilish istagini bildirgan qamoqqa olingan shaxslar VSʼH boshligʻi nomiga ariza bilan murojaat qiladi. Ariza VSʼH boshligʻi tomonidan koʻrib chiqiladi. 168. VSʼHda qamoqqa olingan shaxslar mehnatga jalb etilgan hollarda doimiy nazorat ostida boʻladi va VSʼH xodimlarining koʻrsatmasi boʻyicha ishlaydi. Ularni VSʼH hududidan tashqaridagi ishlarga, maxsus boʻlimlar, fotolaboratoriyalar, nusxa koʻpaytirish texnikalari oʻrnatilgan joylarda, barcha turdagi transport vositalari haydovchiligiga, radiostansiya, muhandislik-texnika va aloqa vositalari bilan ishlashga jalb etish taqiqlanadi. 169. Qamoqqa olingan shaxslarni mehnatga jalb etish uchun VSʼHda sharoit boʻlmagan hollarda arizachiga rad etish sabablari tushuntiriladi. 170. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar VSʼH maʼmuriyatiga, davlat organlariga, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari hamda jamoat birlashmalariga oʻz ona tilida yoki boshqa tilda arizalar, takliflar va shikoyatlar bilan murojaat etish hamda murojaat etilgan tilda belgilangan tartibda yozma javoblar olish huquqiga ega. 171. VSʼH xodimlari har kuni kameralarni aylanish chogʻida VSʼHda saqlanayotgan shaxslardan yozma va ogʻzaki shakldagi ariza, taklif va shikoyatlar qabul qiladi. 172. VSʼH boshligʻi uning nomiga yozilgan arizalar, takliflar va shikoyatlar koʻrib chiqilishini taʼminlaydi. 173. Ogʻzaki shaklda qabul qilingan arizalar, takliflar va shikoyatlar jurnalga qayd etiladi va VSʼH boshligʻiga bayon qilinadi. 174. VSʼH boshligʻi nomiga berilgan arizalar, takliflar va shikoyatlar ham jurnalga qayd etiladi va VSʼH boshligʻiga maʼlum qilinadi. 175. Arizalar, takliflar va shikoyatlar VSʼH boshligʻi tomonidan adresatga yuboriladi, bundan VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni shaxsan qabul qilish vaqtida VSʼHni nazorat qiluvchi yoki tekshiruvchi mansabdor shaxslar tomonidan olingan murojaatlar mustasno. 176. Sud, prokuror, himoyachi yoki VSʼHlarni tekshirish huquqiga ega boʻlgan davlat organlari nomiga, shuningdek jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga yoʻllangan ariza, taklif va shikoyatlar senzuradan oʻtkazilmaydi hamda berilgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay muhrlangan tarzda oluvchilarga yuboriladi yoki topshiriladi, telegrammalar esa darhol yuboriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilning nomiga yuborilgan shikoyatlar muassasa maʼmuriyati tomonidan koʻzdan kechirilishi mumkin emas hamda oluvchiga yigirma toʻrt soatdan kechiktirmay yuboriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilning javobi koʻzdan kechirilishi mumkin emas hamda arizachiga darhol yetkazib beriladi. 177. Boshqa davlat organlari va tashkilotlari nomiga yoʻllangan arizalar, takliflar va shikoyatlar berilgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga topshiriladi, ular tomonidan qarab chiqiladi hamda oʻsha muddatda adresatga yuboriladi. Murojaat adresatga yuborilganligi toʻgʻrisidagi ilova xatning koʻchirma nusxasi VSʼHda saqlanayotgan shaxsga eʼlon qilish uchun VSʼHga yuboriladi. Ilova xatning koʻchirma nusxasi VSʼHda saqlanayotgan shaxsga imzo qoʻydirib tanishtiriladi va uning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga qoʻshib qoʻyiladi. 178. Tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organ mansabdor shaxsi, surishtiruvchi yoki tergovchining harakatlari va qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar berilgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay VSʼH boshligʻi yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxs tomonidan tergovga qadar tekshiruv, surishtiruv yoki tergov organining boshligʻiga yoxud prokurorga, prokurorning harakatlari va qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar esa yuqori turuvchi prokurorga yuboriladi yoki topshiriladi. 179. Jinoyat ishi boʻyicha haqiqatni aniqlashga toʻsqinlik qilishi yoxud jinoyat sodir etilishiga koʻmaklashishi mumkin boʻlgan maʼlumotlar koʻrsatilgan, maxfiy yozuv, belgilar bilan yozilgan, davlat sirini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni oʻz ichiga olgan arizalar, takliflar va shikoyatlar adresatga yuborilmaydi hamda jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga topshirilib, bu haqda VSʼHda saqlanayotgan shaxs, shuningdek prokuror yozma ravishda xabardor qilinadi. 180. Arizalar, takliflar va shikoyatlarga berilgan yozma javoblar, shuningdek ular joʻnatilganligi toʻgʻrisidagi ilova xatlarning koʻchirma nusxalari VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga tilxat olib eʼlon qilinadi hamda ularning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga qoʻshib qoʻyiladi. 181. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni oʻz huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlari buzilganligi haqidagi arizalar va shikoyatlar bilan murojaat etganligi uchun har qanday shaklda taʼqib qilish taqiqlanadi. 182. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar VSʼHning boshligʻiga yoki u vakolat bergan shaxsga, shuningdek VSʼHlarni nazorat qiluvchi yoki tekshiruvchi mansabdor shaxslarga shaxsan qabul qilish toʻgʻrisida iltimos bilan murojaat etish huquqiga ega. 183. VSʼH boshligʻi yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxslarning shaxsiy qabuliga yozilish VSʼH xodimlari tomonidan har kuni kameralarni aylanib chiqish chogʻida amalga oshiriladi. Qabul qilish toʻgʻrisidagi murojaat yozma yoki ogʻzaki ravishda VSʼH boshligʻi nomiga beriladi va shaxsiy qabul jurnalida navbat bilan roʻyxatga olinadi. 184. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning VSʼH boshligʻi yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan qabul qilish har kuni belgilangan jadvalga muvofiq amalga oshiriladi, dam olish va bayram kunlari bundan mustasno. Zarur hollarda, VSʼHda saqlanayotgan shaxslar jadvaldan tashqari qabul qilinishi mumkin. 185. Murojaat qilganlarni qabul qilish shaxsiy qabul jurnalidagi roʻyxat boʻyicha amalga oshiriladi va qabul natijalari jurnalga yozib qoʻyiladi. Yozma ravishda berilgan murojaatlarga uning natijasi haqida belgi qoʻyilib, VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning shaxsiy hujjatlar yigʻma jildiga qoʻshib qoʻyiladi. 186. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning qarindoshlari va boshqa shaxslarni VSʼH boshligʻi yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan shaxsan qabul qilish VSʼHning uchrashuv xonasida amalga oshiriladi. Qabulga kelgan shaxslar maxsus jurnalda roʻyxatga olinadi va qabul natijalari jurnalga yozib qoʻyiladi. 187. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning tergov harakatlari hamda sud majlislarida ishtirok etishlari sud va tergov organlarining talabnomalari asosida hududiy ichki ishlar organlarining konvoy boʻlinmalari xodimlari tomonidan taʼminlanadi. 188. Sud va tergov organlarining VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni sud majlislari va tergov harakatlari oʻtkazish uchun qoʻriqlab borish toʻgʻrisidagi talabnomalari VSʼH joylashgan ichki ishlar organi boshliqlari nomiga tergov harakatlari va sud jarayoni boshlanishidan kamida 24 soat oldin yuborilishi lozim. 189. Sud va tergov organlari tomonidan imzolangan va gerbli muhri bilan tasdiqlangan talabnomalarda quyidagilar koʻrsatiladi: VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning familiyasi, ismi, sharifi, tugʻilgan yili va JKning qaysi moddasi bilan ayblanayotganligi; VSʼH nomi; tergov harakatlarini oʻtkazish va sud majlisining koʻrib chiqish joyi; VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni tergov harakatlari hamda sud majlislariga olib kelish (sanasi, soati), shuningdek tergov harakatlari hamda sud majlislarining davom etish muddati (taxminiy); VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni qoʻriqlab borishda saqlash tartibi (bir-biridan zaruriy ajratib turish tartiblari bayon etiladi). Agar, sud majlisiga bir vaqtning oʻzida oldindan chiqarilgan sud qarori asosida qamoqqa olinganlar yoki boshqa jinoiy ish boʻyicha sudlanayotgan shaxslar guvoh sifatida chaqirtirilayotgan boʻlsa, ularning hozirgi holati talabnomada koʻrsatib oʻtiladi. 190. Basharti tergov organlari tomonidan VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni soʻroq qilish, yuzlashtirish, tanib olish uchun koʻrsatish, guvohlantirish va boshqa zarur tergov harakatlarini olib borish VSʼHning tergov xonalarida amalga oshirish imkoni boʻlganda, bunday tergov harakatlari VSʼHning tergov xonalarida amalga oshiriladi. 191. VSʼH hududida tergov va sud harakatlarini, ambulatoriya sud-psixiatriya ekspertizasini hamda boshqa ekspertizalarni oʻtkazish boʻyicha surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va sudning yozma koʻrsatmasi asosida VSʼH maʼmuriyati quyidagilarni taʼminlashi shart: xona ajratilishini; VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning ishtirokini; tergov harakatlarida ishtirok etuvchi boshqa shaxslarning belgilangan tartibda VSʼH hududiga kirishlarini. 192. VSʼH navbatchisi tomonidan smenani topshirish-qabul qilish (kamida bir soat ichida) va VSʼHda saqlanayotgan shaxslarning ovqatlanish (nonushta, tushlik va kechki ovqat) vaqtida, shuningdek tungi vaqtda, yaʼni kech soat 22.00 dan ertalab soat 6.00 gacha VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni chaqiruv boʻyicha kameradan olib chiqilishi taqiqlanadi, JPKda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. 193. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga nisbatan majburiyatlarini namunali bajarganlik, qamoqda saqlashning belgilangan tartibi va shart-sharoitlariga rioya etganlik uchun quyidagi ragʻbatlantirish choralari qoʻllanilishi mumkin: tashakkur eʼlon qilish; ilgari qoʻllanilgan intizomiy jazoni muddatidan ilgari olib tashlash; har kungi sayr vaqtini koʻpaytirish; voyaga yetmaganlarga qoʻshimcha kinofilm namoyish etish, telekoʻrsatuvlar tomosha qilishni tashkil etish, sport mashgʻulotlari xonasiga qoʻshimcha ravishda kirish, shuningdek boʻsh vaqtni oʻtkazishning boshqa shakllari uchun ruxsat berish. Ragʻbatlantirish choralari VSʼH joylashgan ichki ishlar organi boshligʻi yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxsning buyrugʻi bilan qoʻllaniladi va VSʼHda saqlanayotgan shaxsga eʼlon qilinadi. Ragʻbatlantirish choralari qoʻllanilganligi toʻgʻrisida VSʼHda saqlanayotgan shaxsning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga tegishli yozuv kiritiladi. 194. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga nisbatan belgilangan majburiyatlarni bajarmaganlik, qamoqda saqlash tartibi va shart-sharoitlarini, ajratib qoʻyishni taʼminlash talablarini buzganlik uchun quyidagi intizomiy jazo choralari qoʻllanilishi mumkin: ogohlantirish; hayfsan; qamoqqa olingan shaxslarni karserga oʻn sutkagacha, voyaga yetmaganlarni esa karserga besh sutkagacha boʻlgan muddatga joylashtirish. Intizomiy jazo yozma shaklda beriladi. VSʼHda saqlanayotgan shaxsga nisbatan qoʻllanilgan intizomiy jazo haqida 24 soat ichida yozma ravishda nazorat qiluvchi prokurorga xabar beriladi. Intizomiy jazo qoʻllanilganligi haqidagi materiallar VSʼHda saqlanayotgan shaxsning shaxsiy hujjatlar yigʻma jildiga qoʻshib qoʻyiladi. 195. Ragʻbatlantirish va intizomiy jazo choralari VSʼHda maxsus yuritilgan daftarda roʻyxatga olinadi. 196. VSʼHda saqlanayotgan shaxsdan intizomiy jazo qoʻllanilishidan oldin yozma tushuntirish olinadi, bunday tushuntirish berishdan bosh tortilgan hollarda esa tegishli dalolatnoma tuziladi. 197. Intizomiy jazoni qoʻllash chogʻida qoidabuzarlik sodir etilgan holatlar, VSʼHda saqlanayotgan shaxsning xulq-atvori va shaxsiga oid sifatlar, ilgari intizomiy jazolar berilgan-berilmaganligi inobatga olinadi. 198. Intizomiy jazo qoidabuzarlik aniqlangan kundan eʼtiboran oʻn sutkadan kechiktirmay, qoidabuzarlik fakti yuzasidan tekshiruv oʻtkazilgan taqdirda esa u tugagan kundan eʼtiboran, lekin qoidabuzarlik sodir etilgan kundan eʼtiboran ikki oydan kechiktirmay berilishi mumkin. Intizomiy jazo darhol qoʻllaniladi, uni darhol qoʻllash imkoniyati boʻlmagan taqdirda esa ushbu jazo berilgan kundan eʼtiboran bir oydan kechiktirmay qoʻllaniladi. 199. Intizomiy jazo VSʼH boshligʻi yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxs tomonidan beriladi. Bir vaqtning oʻzida sodir etilgan bir nechta qoidabuzarlik uchun bitta intizomiy jazo qoʻllaniladi. Bitta qoidabuzarlik uchun bir nechta intizomiy jazo qoʻllash taqiqlanadi. 200. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar yuqori turuvchi mansabdor shaxsga, prokurorga yoki sudga qoʻllanilgan intizomiy jazo ustidan shikoyat qilish huquqiga ega. Shikoyat berish intizomiy jazoning ijro etilishini toʻxtatib turmaydi. 201. Qamoqqa olingan shaxslar quyidagilar uchun karserga kiritib qoʻyilishi mumkin: VSʼHda saqlanayotgan boshqa shaxslarga zulm qilganlik va ularni haqorat qilganlik; VSʼH xodimlarining yoki boshqa shaxslarning qonuniy talablariga itoat etmaganlik yoxud ularni haqorat qilganlik; ajratib qoʻyishni taʼminlash talablarini bir necha marta buzganlik; Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining taʼsir doirasiga tushadigan huquqbuzarlik sodir etganlik; Qonunda va mazkur Qoidalarda taqiqlangan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlarini saqlaganlik, tarqatganlik, isteʼmol qilganlik hamda ulardan foydalanganlik uchun. 202. Karserga kiritib qoʻyish tarzidagi intizomiy jazo ilgari ogohlantirish yoki hayfsan tarzidagi ikkita va undan ortiq intizomiy jazo qoʻllanilgan qamoqqa olingan shaxslarga nisbatan ham qoʻllanilishi mumkin. 203. Karserga kiritib qoʻyish tarzidagi intizomiy jazo homilador ayollarga va bolali ayollarga, shuningdek birinchi guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga nisbatan qoʻllanilishi mumkin emas. 204. Karserga kiritib qoʻyish VSʼH boshligʻining mazkur Qoidalarning 9-ilovasiga muvofiq shakldagi qarori va shifokorning qamoqqa olingan shaxsning sogʻligʻi holatiga koʻra karserda turishi mumkinligi haqidagi yozma xulosasi asosida amalga oshiriladi. 205. Karserga kiritib qoʻyish tarzidagi intizomiy jazo qoʻllanilgan qamoqqa olingan shaxs qaror bilan VSʼH boshligʻi yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxs tomonidan tanishtirilib, imzo qoʻydiriladi. 206. VSʼH boshligʻi tibbiy koʻrsatuvlarni inobatga olgan holda karserga kiritib qoʻyish tarzidagi intizomiy jazoning ijrosini kechiktirish, karserda saqlash muddatini qisqartirish yoki qamoqqa olinganni karserdan muddatidan ilgari ozod qilish huquqiga ega. 207. Agar qamoqqa olingan kechiktirish davrida yangi qoidabuzarlik sodir etmagan boʻlsa, u karserga kiritib qoʻyish tarzidagi intizomiy jazodan ozod qilinishi mumkin. 208. Yuqori turuvchi mansabdor shaxs, prokuror yoki sud karserga kiritib qoʻyish tarzidagi intizomiy jazo asossiz yoxud u sodir etilgan qoidabuzarlikka nomutanosib boʻlgan hollarda intizomiy jazoni yengillashtirish yoki bekor qilish huquqiga ega. 209. Karserda qamoqqa olingan shaxslarni yakka saqlash belgilanadi. 210. Karserda qamoqqa olingan shaxslar yotish uchun alohida joy va koʻrpa-toʻshak bilan faqat tungi uxlash vaqti uchun taʼminlanadi. 211. Karserga kiritib qoʻyiladigan shaxs oʻzi bilan sochiq, sovun, tish choʻtkasi, tish pastasi yoki poroshogini olib kirishi mumkin. Karserga kiritib qoʻyilgan shaxsning ashyolari va oziq-ovqat mahsulotlari (tez buziladigan oziq-ovqat mahsulotlaridan tashqari) VSʼH maʼmuriyati tomonidan saqlanadi. 212. Karserga kiritilgan shaxslarni sanitariya ishlovidan oʻtkazish ular mazkur jazoni oʻtab boʻlganlaridan keyin yoki VSʼH tibbiyot xodimining koʻrsatmasi boʻyicha karserda saqlash vaqtida ham oʻtkaziladi. 213. Karserga kiritilgan shaxs kasallikka chalingan taqdirda, VSʼH tibbiyot xodimining uni muddatidan oldin karserdan ozod qilish toʻgʻrisidagi yozma xulosasiga asosan darhol ozod etiladi. 214. VSʼHda saqlanayotgan shaxslar VSʼHning mol-mulkiga oʻz xatti-harakatlari tufayli yetkazilgan zarar uchun fuqarolik qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan miqdorlarda moddiy javobgar boʻladi. Yetkazilgan moddiy zarar miqdori VSʼH boshligʻining qarori bilan belgilanadi. Mazkur qaror VSʼHda saqlanayotgan shaxsga tilxat olinib eʼlon qilinadi. 215. VSʼHda saqlanayotgan shaxs yetkazgan moddiy zararning oʻrni uning qarindoshlari yoki boshqa shaxslar tomonidan ularning roziligi bilan qoplanishi mumkin. 216. VSʼHda saqlanayotgan shaxs tergov hibsxonasiga yuborilgan taqdirda yetkazilgan zararni toʻlash toʻgʻrisidagi qaror oʻrni qoplanmagan moddiy zararni belgilangan tartibda undirish uchun tergov hibsxonasiga yuboriladi. 217. VSʼHda saqlanayotgan shaxs moddiy zararning oʻrnini ixtiyoriy ravishda qoplashni rad etgan yoki VSʼHdan ozod qilingan taqdirda bu zarar qonunga muvofiq sud tartibida undiriladi. 218. Moddiy zarar yetkazgan shaxsning sodir etgan xatti-harakatlari uchun Qonunda belgilangan intizomiy jazoga tortilishi uni moddiy javobgarlikdan ozod qilmaydi. 219. Aybdor yetkazilgan zararni toʻlash toʻgʻrisidagi qarordan norozi boʻlsa, yuqori turuvchi mansabdor shaxsga, prokurorga yoki sudga bu qaror ustidan shikoyat qilishi mumkin. Yetkazilgan moddiy zarar uchun notoʻgʻri undirilgan summalar VSʼHda saqlanayotgan shaxsga qaytarilishi kerak. 220. VSʼHda saqlanayotgan shaxs vafot etgan taqdirda, VSʼH boshligʻi bu haqda uning yaqin qarindoshlariga, qonuniy vakiliga, jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga va prokurorga darhol xabar qiladi. VSʼHda saqlanayotgan shaxsning vafot etganligi fakti boʻyicha JPKda nazarda tutilgan tartibda tergovga qadar tekshiruv oʻtkaziladi. 221. VSʼHda saqlanayotgan vafot etgan shaxsning jasadi u bilan bogʻliq barcha tegishli tergovga qadar tekshiruv oʻtkazilayotgan jarayonda jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organning qaroriga asosan saqlash uchun VSʼHga yaqin joydagi sogʻliqni saqlash muassasasining oʻlikxonasiga topshiriladi. 222. VSʼHda saqlanayotgan vafot etgan shaxsning jasadi sud-tibbiy ekspertizasidan oʻtkazilganidan, shuningdek JPKda nazarda tutilgan boshqa harakatlar bajarilganidan keyin vafot etgan shaxsning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlariga yoki qonuniy vakillariga yoxud dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxslarga topshiriladi. 223. Vafot etgan shaxsning jasadi uni talab qilgan shaxsning arizasi va holat yuzasidan tergov harakatlarini amalga oshirayotgan mansabdor shaxs yoki organning qarori asosida dafn etish uchun beriladi. Bunda vafot etgan VSʼHda saqlangan shaxsga tegishli boʻlgan hujjatlar, ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlari uning ariza bilan murojaat qilgan qarindoshlari yoki boshqa shaxslarga belgilangan tartibda topshiriladi. Ariza bilan murojaat qilgan shaxs oʻzining shaxsini tasdiqlovchi hujjatini koʻrsatishi zarur. 224. VSʼHda saqlanayotgan vafot etgan shaxsning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlari yoki qonuniy vakillaridan yoxud dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxslardan jasadni berish toʻgʻrisida ariza tushmagan taqdirda, vafot etgan shaxsni dafn etish qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 225. Jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organning qarori, shuningdek ushlab turish yoki qamoqda saqlashning JPKda nazarda tutilgan muddati tugashi VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni qamoqdan ozod qilishga asos boʻladi. 226. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarni qamoqdan ozod qilish VSʼHda saqlanayotgan shaxsni qamoqdan ozod qilish toʻgʻrisida surishtiruvchi, tergovchi, prokurorning qarori yoxud sudning ajrimi kelib tushgach, VSʼH boshligʻi tomonidan darhol amalga oshiriladi. 227. VSʼH boshligʻi ushlab turish muddati tugashidan oʻn ikki soat oldin bu haqda jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsni yoki organni, shuningdek prokurorni yozma shaklda xabardor qilishi shart. 228. Agar ushlab turishning JPKda belgilangan muddatlari tugaganidan keyin surishtiruvchi, tergovchi, prokurorning VSʼHda saqlanayotgan shaxsni ozod qilish toʻgʻrisidagi qarori, sudning ushlab turish muddatini uzaytirish yoki qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasini qoʻllash yoxud qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasini qoʻllashni rad qilish va garov tarzidagi ehtiyot chorasini tanlash toʻgʻrisida ajrimi kelib tushmagan boʻlsa, VSʼH boshligʻi VSʼHda saqlanayotgan shaxsni oʻz qarori bilan darhol ozod qiladi. Qarorning koʻchirma nusxasi kechiktirmasdan jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga, shuningdek prokurorga yuboriladi. 229. VSʼHda saqlanayotgan shaxsni VSʼHdan ozod etishdan oldin VSʼH boshligʻi ozod etilayotgan shaxsning shaxsiy hujjatlari bilan ushlab turish uchun asos boʻlgan hujjatlarni solishtiradi va mos kelishiga ishonch hosil qilgandan soʻng shaxsni ozod etadi. 230. VSʼHdan ozod qilinayotgan shaxsga uning shaxsiy hujjatlari, ashyolari, pullari, shuningdek qimmatli qogʻozlari va boshqa qimmatliklari qaytarib beriladi va oʻziga tegishli boʻlgan shaxsiy hujjatlari, ashyolari, pullari, shuningdek qimmatli qogʻozlari va boshqa qimmatliklarini qaytarib olganligi toʻgʻrisida tilxat olinadi. 231. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi bilan kelishilgan. 1. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga quyidagi majburiyatlar yuklatiladi: Qonunda belgilangan ichki tartib qoidalariga rioya qilish; VSʼH xodimlarining qonuniy talablarini soʻzsiz bajarish; shaxsiy gigiyena va sanitariya talablariga rioya etish; yongʻin xavfsizligi qoidalariga rioya etish; VSʼHning mol-mulkiga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlish; kameralarni ozoda saqlash, yotish joyi, koʻrpa-toʻshaklarini bir xil qilib yigʻishtirish, oziq-ovqat mahsulotlarini, narsa va buyumlarini saqlash talablariga rioya etish; VSʼH xodimlari hamda boshqa shaxslarning shaʼni va qadr-qimmatini kamsituvchi xatti-harakatlarni sodir etmaslik; VSʼH maʼmuriyatining qonuniy talablarini bajarishi, shuningdek VSʼH xodimlarining xizmat vazifalarini bajarishiga toʻsqinlik qilmasligi; oʻzining hamda boshqa shaxslarning hayoti va sogʻligʻiga tahdid soluvchi xatti-harakatlarni qasddan sodir etmaslik; VSʼH xodimlari va bir-birlari bilan xushmuomalada boʻlish; ichki ishlar organlari xodimlari, prokuratura va boshqa nazorat qiluvchi mansabdor shaxslar kamera ichiga kirgan vaqtida berilgan koʻrsatma asosida oʻrnidan turish va belgilangan joyga saflanish; VSʼH binosi va hududida harakatlanayotgan vaqtida qoʻlini orqaga qilib yurishi, bundan sayr payti mustasno; belgilangan tartib asosida sayr qilish va uchrashuv paytida oʻzini tutishi; VSʼH xodimlarining va boshqa mansabdor shaxslarning talabi asosida oʻzining familiyasini, ismi va otasining ismini aytishi; tinchlikni saqlash; navbat bilan kamera boʻyicha navbatchilik qilish. 2. Kamera boʻyicha navbatchi: kameraga VSʼH xodimlari yoki tekshiruvchi xodimlar kirganida saqlanayotgan shaxslar soni toʻgʻrisida axborot beradi; jihozlar, buyumlar va boshqa narsalarning saqlanishini nazorat qiladi; kamerada saqlanayotganlar uchun idish-tovoqlarni oladi va topshiradi; kamera tozaligiga rioya qilinishini nazorat qiladi. 3. VSʼHda saqlanayotgan shaxslarga quyidagilar taqiqlanadi: boshqa kamera va xonalardagi shaxslar bilan suhbatlashish, muloqot qilish, shovqin solish (devorlarni, kameradagi jihozlarni taqillatish va boshqa taqiqlangan harakatlar); Saqlanishi, tarqatilishi, isteʼmol qilinishi, foydalanilishi taqiqlangan pullar, qimmatli qogʻozlar hamda boshqa qimmatliklar, oziq-ovqat mahsulotlari, narsalar va moddalar bilan muomala qilish. VSʼH xodimlarining ruxsatisiz kamera va maʼmuriy binosining boshqa xonasidan tashqariga chiqish; belgilanmagan joylarda chekish; biror-bir manfaatni koʻzlab oʻyinlar tashkil qilish yoki oʻynash; tatuirovka chizish; VSʼH maʼmuriyatining ruxsatisiz yotoq joyini oʻzgartirish va unga parda tutish; kamerada olov yoqish; VSʼH xodimlarining ruxsatisiz santexnika, yoritish va boshqa asbob-uskunalarni sozlash yoki kameradagi yorugʻlikni oʻzgartirish; qoʻlbola elektr uskunalardan foydalanish; diniy ekstremistik gʻoyalarni targʻib qilish hamda ularga rioya etishga majburlash; kameradagi jihozlarga zarar yetkazish, devorlariga yoki foydalanishga berilgan narsalarga yozish, chizish yoki belgi qoʻyish, shuningdek devorlarga qogʻozlar, fotosuratlar, adabiyotlar, davriy matbuot nashrlari va boshqalarni qirqib yopishtirish, fotosurat, roʻznoma hamda jurnallardan qirqib olingan rasmlar yoki maqolalarni yopishtirish; safda harakatlanayotganda safdan chiqish, chekish, suhbatlashish va VSʼH xodimlarining ruxsatisiz boshqa harakatlar qilish; shaxsiy foydalanishida boʻlgan narsalarni sotish, sovgʻa qilish, almashish yoki boshqa usullar bilan oʻzga ushlab turilganlardan tortib olish; kamera derazasidan ashyolar va oziq-ovqat mahsulotlarini tashqariga uloqtirish, derazaga va eshikning tuynugiga yopishib turish yoki ularni bekitish yoxud ulardan qarash. 1. Barcha turdagi oʻqotar va sovuq qurollar yoki sovuq qurol sifatida foydalanilishi mumkin boʻlgan ashyolar, shuningdek oʻq-dorilar. 2. Pullar, qimmatli qogʻozlar, qimmatbaho toshlar, durlar va ulardan yasalgan buyumlar, turli markadagi soatlar va boshqa qimmatliklar. 3. Optik asboblar, koʻzoynak bundan mustasno. 4. Alkogol mahsulotlari, shuningdek tarkibida spirt boʻlgan atir va boshqa mahsulotlar. 5. Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari psixotrop moddalar va kuchli taʼsir etuvchi preparatlar. 6. Barcha turdagi radioapparatura, kompyuter texnikasi, yozuv mashinkasi, nusxa koʻchirish vositalari. 7. Aloqa vositalari, jumladan uyali aloqa vositasi, radiotelefonlar, peyjerlar, ratsiyalar va ularning barcha turdagi qismlari. 8. Inson hayoti va sogʻligʻi uchun xavfli hamda jinoyat quroli sifatida qoʻllanilishi mumkin boʻlgan sanoat usulida yoki qoʻlbola tarzda yasalgan tigʻli, kesuvchi, uchi oʻtkirlangan sanchiladigan kasbiy va xoʻjalik-maishiy (pichoq, bigiz, ustara (elektr ustara bundan mustasno), qaychi va boshqa) ashyolar. 9. Oynalar, bundan kamera devoriga oʻrnatilgan oyna mustasno. 10. Chilangarlik va boshqa asbob-uskunalar. 11. Sport anjomlari. 12. Oʻyin kartalari. 13. Har qanday turdagi foto, audio va videoapparaturalar hamda ularning qismlari. 14. Pornografik va diniy ekstremistik xususiyatga ega boʻlgan nashr va materiallar, shuningdek taqiqlangan adabiyotlar. 15. Topografik xaritalar va kompas. 16. Harbiy va boshqa formali kiyim-bosh hamda uning jihozlari. 17. Nusxa koʻchiradigan qogʻozlar (kopirka). 18. Musiqa asboblari. 19. Xamirturush va achitqilar. 20. Uyda pishirilgan, shuningdek isteʼmol qilinishi isitish va pishirishni talab qiladigan oziq-ovqat mahsulotlari.