Umumiy oʻrta, oʻrta maxsus va kasb-hunar taʼlimi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(decree, 2021-12-30)

Mehnat bozorining zamonaviy ehtiyojlariga muvofiq uzluksiz taʼlim tizimini takomillashtirish va yuqori malakali kadrlar tayyorlash, taʼlim xizmatlarining ochiqligi va sifati masalalariga davlat tomonidan alohida eʼtibor qaratilmoqda. Oʻtgan yillarda kasb-hunar taʼlimini rivojlantirish, taʼlim jarayonini modernizatsiyalash va mazmunini yangilashni taʼminlash maqsadida uning huquqiy bazasini mustahkamlash boʻyicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshirildi, iqtidorli yoshlarning xalqaro va respublika olimpiadalari hamda tanlovlarda salmoqli natijalarga erishishlarida ularni manzilli qoʻllab-quvvatlash boʻyicha qator tizimli chora-tadbirlar koʻrildi. Shu bilan birga, umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi rivojlanishini tahlil qilish natijalari tizimning bugungi kun talablariga javob bermasligini va tub islohotlarga muhtojligini koʻrsatdi: birinchidan, kasb-hunar kollejlari aholi yashash joylariga yaqin boʻlmagan masofada joylashtirilganligi, ayniqsa, hududlarda transport infratuzilmasi yetarli darajada rivojlanmaganligi hamda ob-havo sharoitlari tufayli oʻquvchilarning vaqti-vaqti bilan ommaviy ravishda dars mashgʻulotlarini qoldirishlariga sabab boʻlmoqda; ikkinchidan, kasb-hunar kollejlarining moddiy-texnika bazasini shakllantirishning mavjud amaliyoti kasb-hunar kollejlari taʼlim yoʻnalishlariga javob bermaydigan oʻquv ustaxonalari tashkil etilishiga, butlovchi va ehtiyot qismlar bilan yetarli darajada taʼminlanmasligiga olib keldi. Kasb-hunar kollejlari moddiy-texnik jihozlanishining oʻrtacha darajasi bugungi kunda atigi 56 foizni tashkil etadi, 31 ta kasb-hunar kollejida oʻquv ustaxonalari umuman mavjud emas; uchinchidan, yetarli darajada moliyalashtirilmaganligi natijasida kasb-hunar taʼlimi tizimi uchun zarur boʻlgan koʻplab darsliklar va oʻquv qoʻllanmalari nashr etilmadi, darsliklarning 50 foizi rus va qoraqalpoq tillariga tarjima qilinmagan, amaldagi darsliklar biror marta yangilanmagan; toʻrtinchidan, kasb-hunar kollejlarida kadrlar tayyorlash tizimi hududlardagi iqtisodiy tarmoqlarning real ehtiyojlaridan ortda qolganligi, shuningdek, kasb-hunar kollejlari uchun belgilangan qabul kvotalarida mehnat bozori konyunkturasi va ishlab chiqarish amaliyotini tashkil etish imkoniyatlari hisobga olinmasligi bitiruvchilarni ishga joylashtirishda qiyinchilik tugʻdirmoqda; beshinchidan, kasb-hunar kollejlaridagi mavjud oʻquv jarayonini tashkil etishning hozirgi holati, qoʻllanilayotgan oʻquv-normativ hujjatlar hamda oʻqitish muddatlari kasblarning murakkablik darajasiga javob bermaydi, ishlab chiqarish amaliyotini tashkil etishdagi kamchiliklar olinayotgan bilim darajasi tushib ketishiga va tegishli ravishda qator taʼlim yoʻnalishlari boʻyicha bitiruvchilarga boʻlgan ehtiyojning pasayishiga olib keladi va natijada oʻqishni tamomlagandan keyin ish joylarida ularni qoʻshimcha oʻqitish zaruratini keltirib chiqarmoqda; oltinchidan, aholi turli toifalarini “Hayot davomida taʼlim olish” prinsipi boʻyicha kasbga tayyorlash tizimining yetarli rivojlanmaganligi aksariyat katta yoshli aholi, shuningdek, ishsiz yoshlar va nogiron shaxslarning mehnat bozorida keraksiz boʻlib qolishiga olib kelmoqda; yettinchidan, kasb-hunar kollejlarida oʻquv jarayonini tashkil etishga va oʻquvchilarni intellektual, maʼnaviy-maʼrifiy tarbiyalashga yuzaki yondashish, ularning boʻsh vaqtlarini band etishning samarasiz mexanizmi oʻquvchilar tomonidan sodir etilgan huquqbuzarlik va jinoiy qilmishlar soni ortishiga, ularning oʻqishga qiziqishi hamda davomatning tushib ketishiga sabab boʻlmoqda. 2017/2018 oʻquv yilidan boshlab 11 yillik majburiy umumiy oʻrta taʼlim tizimiga oʻtilishi jamoatchilik, ota-onalar va 9-sinflar bitiruvchilari tomonidan keng qoʻllab-quvvatlandi. Ilgʻor xorijiy mamlakatlar tajribasi asosida umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi tizimini tubdan takomillashtirish, malakali kadrlar tayyorlash uchun shart-sharoitlar yaratish, kasb-hunar kollejlari bitiruvchilari bandligini taʼminlash, shuningdek, 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasini amalga oshirish maqsadida: 1. Belgilab qoʻyilsinki: 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab majburiy umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim umumtaʼlim maktablarida, shu jumladan, ixtisoslashtirilgan maktablarda, ixtisoslashtirilgan sanʼat va madaniyat maktab-internatlarida hamda akademik litseylarda uzluksiz va 11 yillik muddatda amalga oshiriladi; 2019/2020 oʻquv yilidan boshlab kasb-hunar kollejlariga oʻqishga qabul qilish umumtaʼlim maktablarining 11-sinflari bitiruvchilari hisobidan, ixtiyoriylik asosida, tegishli mutaxassislikka (kasbga) ega boʻlish uchun 6 oydan 2 yilgacha boʻlgan oʻqitish muddatlarida amalga oshiriladi; kasb-hunar kollejlariga 2017/2018 oʻquv yiliga qadar (ushbu oʻquv yili qoʻshilgan holda) oʻqishga qabul qilingan oʻquvchilar oʻqishni oʻzlari taʼlim olayotgan kasb-hunar kollejlarida amaldagi oʻquv dasturlari asosida belgilangan tartibda tugatadilar. 2. Quyidagilar kasb-hunar taʼlimi sohasida kadrlar tayyorlash tizimining muhim vazifalari deb hisoblansin: iqtisodiyotning rivojlanish istiqbollari va ustuvor vazifalarini, zamonaviy texnika va texnologik tendensiyalarni hisobga olib ehtiyoj yuqori boʻlgan va turdosh mutaxassisliklar boʻyicha zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini tatbiq qilgan holda ishlash boʻyicha amaliy koʻnikmalarga ega boʻlgan va kamida ikkita xorijiy tilni biladigan malakali kadrlarni tayyorlash; kadrlarga boʻlgan real ehtiyojni, ish beruvchi korxonalarning takliflarini hisobga olgan holda iqtisodiyot sohalari va tarmoqlari uchun zarur mutaxassislar tayyorlash sifatini tubdan yaxshilash boʻyicha kasb-hunar kollejlari faoliyatini muvofiqlashtirish; yoshlarni har tomonlama barkamol qilib, vatanparvarlik va milliy mustaqillik gʻoyalariga sodiqlik ruhida tarbiyalashga, shuningdek, oʻquvchilarda boy ilmiy, madaniy va maʼnaviy merosimizga, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga asoslangan maʼnaviy va axloqiy sifatlarni rivojlantirishga yoʻnaltirilgan pedagogik jarayonni yangi pedagogik shakllar va usullar asosida tashkil etish; yetakchi mahalliy va xorijiy taʼlim muassasalari bilan har tomonlama hamkorlikni rivojlantirish, zamonaviy innovatsion oʻquv loyihalarini birgalikda amalga oshirish uchun kasb-hunar taʼlimi sohasiga yuqori malakali xorijiy mutaxassislarni jalb etish; kasb-hunar taʼlimi milliy standartlari talablarini xalqaro taʼlim standartlari tasniflagichiga, xalqaro malaka talablariga muvofiqlashtirish, milliy malaka talablarini bosqichma-bosqich xalqaro analoglarga moslashtirish va eʼtirof etilishiga qaratilgan ishlarni tashkil etish; kasbga oʻrgatish bilan bir qatorda tarkibiy jihatdan umumiy taʼlim olishni birgalikda olib boradigan, shuningdek, nodavlat taʼlim sektorini uzluksiz davlat taʼlim tizimi bilan samarali integratsiyalash, tabaqalashtirilgan taʼlim jarayonini tashkil etish boʻyicha orttirilgan amaliy tajribani tizimlashtirish va kelgusida amaliyotga joriy etish; mamlakat iqtisodiyotini yanada isloh qilish, uni barqaror oʻstirish hamda modernizatsiyalash jarayonlarida samarali ishtirok etishga qodir boʻlgan kadrlarni tayyorlash maqsadida oʻquv jarayoniga innovatsion gʻoyalar, texnologiyalar va ishlanmalarni faol qoʻllab kasb-hunar taʼlimi va ishlab chiqarishning oʻzaro yaqin hamkorligini taʼminlash; yuqori samarali oʻquv-laboratoriya uskunalari, kompyuter texnikasi va innovatsion texnologiyalarga asoslangan parklar bilan jihozlangan kasb-hunar kollejlarining zamonaviy moddiy-texnika bazasini shakllantirish va yanada mustahkamlash, undan samarali foydalanish chora-tadbirlarini amalga oshirish. 3. Quyidagilar: kasb-hunar taʼlimi tizimini yanada takomillashtirishni muvofiqlashtirish Respublika komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — Respublika komissiyasi) 1-ilovaga muvofiq; kasb-hunar kollejlari faoliyatining tizimli monitoringini olib borish boʻyicha hududiy ishchi guruhlarining namunaviy tarkibi (keyingi oʻrinlarda — hududiy ishchi guruh) 2-ilovaga muvofiq tashkil etilsin. 4. Respublika komissiyasi (K. Akmalov), hududiy ishchi guruhlar quyidagilarni taʼminlasin: a) uch oy muddatda mavjud taʼlim dasturlariga kiradigan mutaxassisliklar boʻyicha mehnat bozoridagi real ehtiyojni aniqlash, ularning hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlarining maqsadli koʻrsatkichlariga muvofiqligi, keyinchalik bitiruvchilarni biriktirish maqsadida tarmoqlarda potensial ish beruvchilarni aniqlash yuzasidan kasb-hunar kollejlari faoliyatini har tomonlama tanqidiy oʻrganib chiqish; b) 2018-yil 1-iyulgacha tegishli Hukumat qarori loyihasini ishlab chiqish va uni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish, unda quyidagilarni nazarda tutish: hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlarining maqsadli parametrlariga va mehnat bozori prognoziga muvofiq, kadrlarga boʻlgan mavjud real ehtiyojni inobatga olib kasb-hunar kollejlarini tarmoq boʻysunuvi asosida tegishli vazirliklar, idoralar, xoʻjalik birlashmalari, tijorat banklari va yirik korxonalar tasarrufiga oʻtkazish; tadbirkorlik sohasi, shu jumladan, kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlari uchun mehnat bozorida talab qilinayotgan kasblar boʻyicha kadrlarni maqsadli tayyorlaydigan koʻp tarmoqli kasb-hunar kollejlarini tashkil etish; tarmoq vazirliklari, idoralari, xoʻjalik birlashmalari, tijorat banklari va yirik korxonalar — kadrlar buyurtmachilari tomonidan alohida mutaxassisliklar (kasblar)ga ehtiyoj va talab past boʻlgan kasb-hunar kollejlari umumiy sonini optimallashtirgan holda ularni qisman qayta tashkil etish; optimallashtirilishi kerak boʻlgan kasb-hunar kollejlarining moddiy-texnika bazasidan, ularda umumtaʼlim maktablari, oʻquv-ishlab chiqarish majmualari va maktabgacha taʼlim muassasalari joylashtirilishini nazarda tutib, bino va inshootlaridan maqsadli va samarali foydalanish. Belgilansinki, ushbu bandda nazarda tutilgan tadbirlar bajarilgandan soʻng Respublika va hududiy ishchi guruhlar oʻz faoliyatini tugatadi. 5. Iqtisodiyot vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda har yil yakunlari boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlariga kiritiladigan oʻzgarishlarni inobatga olgan holda kasb-hunar kollejlarida yangi yoʻnalishlar va mutaxassisliklar ochilishi boʻyicha takliflar kiritsin. 6. Quyidagilar belgilab qoʻyilsin: a) kasb-hunar kollejlari aksariyat hollarda vazirliklar, idoralar, xoʻjalik birlashmalari, tijorat banklari hamda yirik korxonalar — tarmoq boʻysunuvi boʻyicha kadrlarga buyurtmachilar tarkibida faoliyat yuritadi; b) kasb-hunar kollejlarining beriladigan binolari, inshootlari, jihozlari, mebel va inventari qiymati qoʻshimcha qiymat soligʻi va daromad soligʻini hisoblab chiqishda soliq solish obyekti hisoblanmaydi; v) 2017/2018 oʻquv yiligacha (ushbu oʻquv yili ham shu jumlaga kiradi) kasb-hunar kollejlariga qabul qilingan oʻquvchilar oʻqishni toʻliq tugatguniga kadar ushbu kasb-hunar kollejlarining xarajatlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan taʼminlanadi; g) vazirliklar, idoralar, xoʻjalik birlashmalari, tijorat banklari va yirik korxonalarning tasarrufidagi kasb-hunar kollejlarini saqlash, kadrlarni oʻqitish, malakasini oshirish va qayta tayyorlashga maqsadli tarzda yoʻnaltirilgan mablagʻlari barcha turdagi soliqlardan va davlat maqsadli jamgʻarmalariga majburiy ajratmalardan ozod etiladi; d) mehnat shartnomasi asosida ishlayotgan xodimlarining kamida 30 foizini oʻqishni tugatgan kunidan boshlab uch yil oʻtmagan umumiy oʻrta, oʻrta maxsus va kasb-hunar taʼlimi muassasalari bitiruvchilari tashkil etgan tadbirkorlik subyektlariga quyidagi imtiyozlar va preferensiyalar beriladi: davlat mulki obyekti uchun ijara toʻlovini ushbu obyektga nisbatan eng kam ijara toʻlovi stavkasining 50 foizi miqdorida belgilash. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi bilan birgalikda: bir hafta muddatda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisidagi qarori loyihasini; ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 8. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi R.S. Qosimov zimmasiga yuklansin. 1. K.V. Akmalov ― Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari, komissiya raisi 2. B.A. Xodjayev ― Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot vaziri, komissiya raisi oʻrinbosari 3. I.U. Majidov ― Oʻzbekiston Respublikasi oliy va oʻrta maxsus taʼlim vaziri 4. U.I. Inoyatov ― Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi vaziri 5. A.V. Shin ― Oʻzbekiston Respublikasi maktabgacha taʼlim vaziri 6. A.A. Xaitov ― Oʻzbekiston Respublikasi bandlik va mehnat munosabatlari vaziri 7. A.K. Shodmonov ― Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vaziri 8. Sh.X. Shermatov ― Oʻzbekiston Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vaziri v.b. 9. M.X. Saliyev ― Oʻzbekiston Respublikasi uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vaziri 10. lavozimi boʻyicha ― Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi Kasb-hunar taʼlimi markazi direktori 11. A.J. Ortiqov ― Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot vaziri oʻrinbosari 12. A.A. Karimov ― Oʻzbekiston Respublikasi moliya vaziri oʻrinbosari 13. Sh.J. Teshayev ― Oʻzbekiston Respublikasi qishloq va suv xoʻjaligi vaziri oʻrinbosari 14. U.Z. Salimov ― “Oʻzavtosanoat” AJ boshqaruvi raisi 15. U.M. Mustafoyev ― “Oʻzbekenergo” AJ boshqaruvi raisi 16. U.X. Sayidov ― “Oʻzbekneftgaz” AJ boshqaruvi raisining birinchi oʻrinbosari 17. A.S. Mustafayev ― “Oʻztransgaz” AJ boshqaruvi raisi 18. A.A. Abdullayev ― “Oʻzkimyosanoat” AJ boshqaruvi raisi 19. A.E. Maqsudov ― “Oʻzpaxtasanoat” AJ boshqaruvi raisi 20. I.U. Haydarov ― “Oʻztoʻqimachiliksanoat” Assotsiatsiyasi boshqaruvi raisi 21. B.K. Zaripov ― “Oʻzqurilishmateriallari” AJ boshqaruvi raisi 23. lavozimi boʻyicha ― “Oʻzsharobsanoat” AJ boshqaruvi raisi 24. K.S. Rizayev ― Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Taʼlim, sogʻliqni saqlash, ekologiya, atrof muhitni muhofaza qilish, jismoniy tarbiya va sport masalalari ATD mudiri, komissiya kotibi 1. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi, Toshkent viloyati va Toshkent shahar xokimi, ishchi guruh rahbari 2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining birinchi oʻrinbosari, Toshkent viloyati va Toshkent shahar xokimining oʻrinbosari, ishchi guruh rahbarining oʻrinbosari Ishchi guruh aʼzolari: 3. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining oʻrinbosari, Yoshlar siyosati masalalari, ijtimoiy rivojlantirish va maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar xokimi oʻrinbosari 4. Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiyot vaziri, viloyatlar va Toshkent shahar Iqtisodiyot va kompleks rivojlantirish bosh boshqarmasi boshligʻi 5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi moliya vaziri, viloyatlar va Toshkent shahar Moliya bosh boshqarmasi boshligʻi 6. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar Kasb-hunar taʼlimi hududiy boshqarmasi boshligʻi 7. Qoraqalpogʻiston Respublikasi xalq taʼlimi vaziri, viloyatlar va Toshkent shahar Xalq taʼlimi boshqarmasi boshligʻi 8. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maktabgacha taʼlim vaziri, viloyatlar va Toshkent shahar maktabgacha taʼlim boshqarmasi boshligʻi 9. Qoraqalpogʻiston Respublikasi bandlik va mehnat munosabatlari vaziri, viloyatlar va Toshkent shahar Bandlik bosh boshqarmasi boshligʻi 10. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vaziri, viloyatlar va Toshkent shahar Sogʻliqni saqlash boshqarmasi boshligʻi 11. Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi hududiy boshqarmasi rahbari