“Obod va xavfsiz mahalla” tamoyili asosida mahallalarda ijtimoiy profilaktika tizimi samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2025-12-02)

Soʻnggi yillarda mamlakatimizda mahallaning aholi va davlat organlari oʻrtasida ishonchli “koʻprik” boʻlishini taʼminlash, xalqimizning tinch va osoyishta hayot kechirishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratish borasida tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. Shu bilan birga, “Obod va xavfsiz mahalla” tamoyili asosida har bir mahallada muammolarni joyida aniqlab, kompleks yondashuv asosida hal etish mexanizmlarini joriy etish zarurati mavjud. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi jamoat xavfsizligi konsepsiyasini tasdiqlash va uni amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2021-yil 29-noyabrdagi PF-27-son Farmoniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: a) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 29-noyabrdagi PF-27-son Farmoni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi jamoat xavfsizligi konsepsiyasiga muvofiq: ijtimoiy profilaktikani amalga oshirishning aniq mexanizmlarini belgilash nazarda tutilganligi; ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishni raqamlashtirish hamda samaradorligini oshirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan “E-ijtimoiy profilaktika” axborot tizimi joriy etilganligi; b) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Mahalla institutining jamiyatdagi rolini tubdan oshirish va uning aholi muammolarini hal etishda birinchi boʻgʻin sifatida ishlashini taʼminlashga qaratilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2023-yil 21-dekabrdagi PF-209-son Farmoni bilan mahalla raisi, hokim yordamchisi, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli, profilaktika inspektori, ijtimoiy xodim va soliq inspektori jamoatchilik asosida faoliyat yuritadigan “mahalla yettiligi”ni tashkil qilishi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi, Yoshlar ishlari agentligi hamda Oila va xotin-qizlar qoʻmitasining huquqbuzarlik sodir etish va undan jabrlanish ehtimoli yuqori boʻlgan shaxslarga huquqiy, ijtimoiy, psixologik, tibbiy, pedagogik va boshqa turdagi yordam koʻrsatish (keyingi oʻrinlarda — ijtimoiy profilaktika tadbirlari) boʻyicha davlat organlari va tashkilotlari bilan elektron axborot almashish tizimini yoʻlga qoʻyish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin. 3. Quyidagilarni nazarda tutuvchi “Obod va xavfsiz mahalla” tamoyili asosida mahallalarda ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin: ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar doirasi va ijtimoiy profilaktika obyektlarini aniqlash, ularga doir maʼlumotlarni “mahalla yettiligi”, shuningdek, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi boshqa davlat organlari va tashkilotlariga elektron shaklda taqdim etish tartibi; “mahalla yettiligi” hamda ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi boshqa davlat organlari va tashkilotlari tomonidan ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish tartibi; “mahalla yettiligi” hamda ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi boshqa davlat organlari va tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtirish hamda nazorat qilish, shuningdek, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini yakunlash tartibi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi: a) bir oy muddatda Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi, Yoshlar ishlari agentligi, Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi, Ijtimoiy himoya milliy agentligi hamda Soliq qoʻmitasi bilan birgalikda ijtimoiy profilaktika tadbirlari boʻyicha yagona hisobot shaklini tasdiqlasin; b) ikki oy muddatda: mahallalarda ijtimoiy profilaktika tadbirlarining toʻliq, izchil va samarali amalga oshirilishini taʼminlash maqsadida “mahalla yettiligi”ga hamda ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi boshqa davlat organlari va tashkilotlariga “E-ijtimoiy profilaktika” axborot tizimidan foydalanish imkoniyatini yaratsin; “E-ijtimoiy profilaktika” axborot tizimini Mahallaning yagona platformasi bilan integratsiya qilgan holda ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishda davlat organlari va tashkilotlari oʻrtasida elektron axborot almashinuvini toʻliq yoʻlga qoʻysin. v) Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi bilan birgalikda ushbu qarorning mazmun-mohiyati va ahamiyati ommaviy axborot vositalarida keng yoritilishini taʼminlasin. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi raisi Z.B. Maxkamova hamda Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri P.R. Bobojonov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom “Obod va xavfsiz mahalla” tamoyili asosida mahallalarda ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishda mahalla raisi, hokim yordamchisi, profilaktika inspektori, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli, ijtimoiy xodim va soliq inspektori, shuningdek, boshqa davlat organlari va tashkilotlari oʻrtasida oʻzaro hamkorlik mexanizmlarini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: “E-ijtimoiy profilaktika” axborot tizimi (keyingi oʻrinlarda — axborot tizimi) — ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishda ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar oʻrtasida axborot almashish imkonini beradigan elektron tizim; ijtimoiy profilaktika tadbirlari — huquqbuzarlik sodir etish yoki undan jabrlanish ehtimoli yuqori boʻlgan shaxslarga huquqiy, ijtimoiy, psixologik, tibbiy, pedagogik va boshqa turdagi yordamlar koʻrsatishda amalga oshiriladigan tadbirlar majmui; ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar — mahalla raisi, hokim yordamchisi, profilaktika inspektori, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli, ijtimoiy xodim va soliq inspektori; ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi shaxslar — mehnat organi xodimi, tibbiyot xodimi, maktab direktori va maktab psixologi, inspektor-psixolog, shuningdek, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarning murojaatiga asosan jalb etiladigan tuman (shahar) darajasidagi tegishli davlat organlari va tashkilotlari xodimlari; ijtimoiy profilaktika obyektlari — oʻziga nisbatan ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslarning ijtimoiy muammolari; ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar — huquqbuzarlik sodir etish yoki undan jabrlanish ehtimoli yuqori boʻlgan shaxslar; ijtimoiy moslashtirish dasturi — ijtimoiy profilaktika obyektlariga nisbatan ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan ijtimoiy profilaktika jarayonida amalga oshiriladigan tadbirlar. 3. Ijtimoiy profilaktika tadbirlari quyidagi shaxslarga nisbatan amalga oshiriladi: a) huquqbuzarlik sodir etish ehtimoli boʻlgan shaxslar: band boʻlmagan yoki doimiy daromad manbaiga ega boʻlmagan ishsiz shaxslar; spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan shaxslar; qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarga ruju qoʻygan shaxslar; gʻayriijtimoiy xulq-atvorli shaxslar; qarovsiz va nazoratsiz qolgan voyaga yetmaganlar; ishsiz yoshlar va maktab bitiruvchilari; davlat koʻmagiga muhtoj “ogʻir” toifadagi yoshlar; huquqbuzarlik sodir etishga moyilligi boʻlgan yoshlar; ajrim yoqasiga kelib qolgan va nizoli oilalar; yordamga muhtoj boʻlgan va ogʻir ijtimoiy ahvolga tushib qolgan xotin-qizlar; muntazam tazyiq va zoʻravonlikka uchrab kelayotgan xotin-qizlar; jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan va profilaktik hisobda turgan shaxslar; ogʻir ahvolga tushib qolgan va ogʻir ahvolga tushib qolish xavfi yuqori boʻlgan shaxslar; tadbirkorlik faoliyatini boshlamoqchi boʻlgan shaxslar; b) huquqbuzarlikdan jabrlanish ehtimoli boʻlgan shaxslar: parvarishga muhtoj yolgʻiz keksalar; nogironligi boʻlgan va ogʻir kasallikka chalingan shaxslar. 4. Profilaktika inspektori tomonidan ijtimoiy profilaktika obyektlari quyidagilar asosida aniqlanadi: aholini “xonadonbay” oʻrganish; mahalla faollari, uyboshi va koʻchaboshilar bergan maʼlumotlar; jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari; jinoyatning sabablarini va uning sodir etilishiga imkon bergan shart-sharoitlarni bartaraf qilish toʻgʻrisida surishtiruvchi, tergovchi, prokurorning taqdimnomasi; ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar va ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi shaxslar tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar; ommaviy axborot vositalari, Internet jahon axborot tarmogʻi hamda ijtimoiy tarmoqlar orqali olingan maʼlumotlar; manfaatdor davlat organlari va tashkilotlari tomonidan berilgan boshqa maʼlumotlar. 5. Ijtimoiy profilaktika obyektlari boʻyicha amalga oshiriladigan ijtimoiy profilaktika tadbirlari boʻyicha profilaktika inspektori tomonidan axborot tizimida xulosa tayyorlanadi. Xulosada quyidagi maʼlumotlar aks ettiriladi: ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar bilan oʻtkazilgan profilaktik suhbatlar; ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslarning turmush tarzi va ijtimoiy profilaktika obyektlari; oʻz vakolatlari doirasida tegishli davlat organlari va tashkilotlaridan olingan ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar va ularning oila aʼzolari haqidagi maʼlumotlar. 6. Profilaktika inspektorining oʻzi tomonidan ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar boʻyicha xulosa rasmiylashtirilishi talab etilmaydi. 7. Profilaktika inspektori tomonidan tayyorlangan xulosa asosida quyidagilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish uchun axborot tizimi orqali tegishliligi boʻyicha ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarga yuboriladi: a) hokim yordamchisiga — band boʻlmagan yoki doimiy daromad manbaiga ega boʻlmagan ishsiz shaxslar; b) profilaktika inspektoriga: spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan shaxslar; qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarga ruju qoʻygan shaxslar; gʻayriijtimoiy xulq-atvorli shaxslar; jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan va profilaktik hisobda turgan shaxslar; qarovsiz va nazoratsiz qolgan voyaga yetmaganlar; v) yoshlar yetakchisiga: ishsiz yoshlar va maktab bitiruvchilari; davlat koʻmagiga muhtoj “ogʻir” toifadagi yoshlar; huquqbuzarlik sodir etishga moyilligi boʻlgan yoshlar; spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan yoshlar; qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarga ruju qoʻygan yoshlar; g) xotin-qizlar faoliga: ajrim yoqasiga kelib qolgan va nizoli oilalar; yordamga muhtoj boʻlgan va ogʻir ijtimoiy ahvolga tushib qolgan xotin-qizlar; muntazam tazyiq va zoʻravonlikka uchrab kelayotgan xotin-qizlar; jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan va profilaktik hisobda turgan xotin-qizlar; d) ijtimoiy xodimga: ogʻir ahvolga tushib qolgan va ogʻir ahvolga tushib qolish xavfi yuqori boʻlgan shaxslar; parvarishga muhtoj yolgʻiz keksalar; nogironligi boʻlgan va ogʻir kasallikka chalingan shaxslar; e) soliq inspektoriga tadbirkorlik faoliyatini boshlamoqchi boʻlgan shaxslar. Mahalla raisi ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarga biriktiriladigan shaxslar bilan mahallaga biriktirilgan davlat organlari va tashkilotlari vakillarini jalb etgan holda ijtimoiy profilaktika tadbirlari hamkorlikda tashkil etilishini taʼminlaydi. 8. Profilaktika inspektori ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishda ular bilan hamkorlikda ishtirok etadi. 9. Profilaktika inspektori ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarning faoliyatini tahlil qilgan holda ularga amaliy, metodik va uslubiy yordam koʻrsatib boradi. 10. Profilaktika inspektori axborot tizimi orqali yuborgan ijtimoiy profilaktika obyektlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar uch ish kuni ichida oʻrganib chiqadi. 11. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiradi yoki amalga oshirishni rad etish toʻgʻrisida xulosa tayyorlaydi. Bunda: ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish toʻgʻrisida qaror qabul qilgan taqdirda, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar uch ish kuni ichida axborot tizimi orqali oʻzining ijtimoiy moslashtirish dasturini ishlab chiqadi; rad etish toʻgʻrisida xulosa tayyorlangan taqdirda, taqdim etilgan hujjatlar va maʼlumotlarda aniqlangan kamchiliklar koʻrsatilib, ularni bartaraf etish hamda takroran yuborish uchun axborot tizimi orqali profilaktika inspektoriga qaytaradi. 12. Profilaktika inspektori tomonidan ijtimoiy profilaktika obyektlari boʻyicha xulosa taqdim etilmagan yoki xulosada mazkur Nizomning 5-bandida koʻrsatilgan maʼlumotlar aks ettirilmagan boʻlsa, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish rad etilishi mumkin. Bu haqida ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishni rad etish toʻgʻrisidagi xulosada koʻrsatiladi. 13. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish rad etilgan holat yuzasidan profilaktika inspektori besh ish kuni ichida xulosada koʻrsatilgan kamchiliklarni bartaraf etib, axborot tizimi orqali ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarga takroran taqdim etadi. 14. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish toʻgʻrisida qabul qilgan qaror boʻyicha ijtimoiy moslashtirish dasturida ijtimoiy profilaktika obyektiga nisbatan amalga oshiriladigan ijtimoiy profilaktika tadbirlari va ularning muddatlari aks ettiriladi. 15. Ijtimoiy moslashtirish dasturi ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslarning har biri uchun alohida tuziladi, ijtimoiy moslashtirish dasturiga har bir ijtimoiy profilaktika obyekti kiritiladi hamda dastur tasdiqlangan vaqtdan boshlab ijroga qaratiladi. Ijtimoiy moslashtirish dasturida belgilangan tadbirlarning bajarilishi boʻyicha maʼlumotlar muntazam ravishda ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan axborot tizimiga kiritib boriladi. Axborot tizimiga kiritilgan maʼlumotlarning haqqoniyligi uchun ularni kiritgan shaxs shaxsan javobgar hisoblanadi. 16. Profilaktika inspektorining ijtimoiy profilaktika obyektlarini aniqlash va ularga doir maʼlumotlarni ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarga oʻz vaqtida taqdim etish, shuningdek, mazkur Nizomning 17-bandi “b” kichik bandiga muvofiq uning oʻzi tomonidan amalga oshiriladigan ijtimoiy moslashtirish dasturida belgilangan tadbirlarning bajarilish ahvoli tuman (shahar) huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻlinmasi tomonidan kunlik monitoring qilib boriladi. 17. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar ijtimoiy moslashtirish dasturi asosida quyidagilarni amalga oshiradi: a) hokim yordamchisi — band boʻlmagan yoki doimiy daromad manbaiga ega boʻlmagan ishsiz shaxslarni kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish hamda bandligini taʼminlash choralarini koʻradi; b) profilaktika inspektori: spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan shaxslarning turmush tarzi, xulq-atvori va oilaviy sharoitini oʻrganadi, ular bilan yakka tartibda profilaktik suhbatlar oʻtkazadi, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar bilan birgalikda kasbiy layoqatidan kelib chiqib kasb-hunar oʻrganishga jalb qilish, sogʻlom hayotga qaytarish, ijtimoiy-huquqiy, psixologik va boshqa yordamlar koʻrsatish, shuningdek, ushbu salbiy odatga ruju qoʻyishning omillarini bartaraf etish maqsadida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish va kompleks psixologik-tibbiy reabilitatsiya qilish choralarini koʻradi; qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarga ruju qoʻygan shaxslarning turmush tarzi, xulq-atvori va oilaviy sharoitini oʻrganadi, ular bilan profilaktik suhbatlar oʻtkazadi, ushbu oʻyinlarning salbiy oqibatlarini va javobgarlikni tushuntiradi, uning omillarini bartaraf etishga koʻmaklashadi; gʻayriijtimoiy xulq-atvorli shaxslarning turmush tarzi, xulq-atvori va gʻayriijtimoiy xatti-harakatlarining sabablarini oʻrganadi, ular bilan yakka tartibda profilaktik suhbatlar oʻtkazadi, ularni sogʻlom hayotga qaytarish hamda bunday salbiy xatti-harakatlarni bartaraf etish choralarini koʻradi; jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan va profilaktik hisobda turgan shaxslarning turmush tarzi, xulq-atvori, oilaviy sharoiti va kasbiy layoqatini oʻrganadi, hokim yordamchisi tomonidan ularni kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish hamda bandligini taʼminlash boʻyicha zarur choralar koʻrilishida yordam beradi; qarovsiz va nazoratsiz qolgan voyaga yetmaganlarning turmush tarzi, xulq-atvori va oilaviy sharoitini oʻrganadi, vasiy yoki homiysi boʻlmagan voyaga yetmaganlarga vasiy va homiy biriktirish, yoshlar yetakchisi bilan birgalikda ularning qiziqishidan kelib chiqib, fan, kasb-hunar va sport toʻgaraklariga jalb qiladi, boʻsh vaqtlarini mazmunli tashkil etish choralarini koʻradi; v) yoshlar yetakchisi: ishsiz yoshlar va maktab bitiruvchilarining bandligiga koʻmaklashadi, “Yoshlar daftari”ga kiritilgan yoshlarning muammolarini oʻrganadi hamda ularga koʻrsatiladigan yordam turlaridan samarali foydalanishni tashkil etadi; davlat koʻmagiga muhtoj “ogʻir” toifadagi yoshlarning hayotda oʻz oʻrnini topishlariga koʻmaklashadi hamda profilaktika inspektori bilan birgalikda huquqbuzarlik sodir etishga moyilligi boʻlgan voyaga yetmaganlar bilan tizimli ishlaydi, ularning boʻsh vaqtini mazmunli tashkil etish choralarini koʻradi; spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan yoshlarning turmush tarzi, xulq-atvori va oilaviy sharoitini oʻrganadi, ular bilan yakka tartibda suhbatlar oʻtkazadi, kasbiy layoqatidan kelib chiqib kasb-hunar oʻrganishga jalb qilish, sogʻlom hayotga qaytarish hamda ushbu salbiy odatga ruju qoʻyish omillarini bartaraf etishga koʻmaklashadi; qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarga ruju qoʻygan yoshlarning turmush tarzi, xulq-atvori va oilaviy sharoitini oʻrganadi, ular bilan yakka tartibda suhbatlar oʻtkazadi, ularni sogʻlom hayotga qaytarishga hamda ushbu salbiy odatga ruju qoʻyishning omillarini bartaraf etishga koʻmaklashadi; g) xotin-qizlar faoli: ajrim yoqasiga kelib qolgan va nizoli oilalar bilan yakka tartibda suhbatlar oʻtkazadi, nizolarning sabablarini aniqlaydi, ular bartaraf etish maqsadida mahalla raisi bilan hamkorlikda “Sogʻlom oila — sogʻlom jamiyat” tamoyillarini tushuntiradi, oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi, ularga ijtimoiy-huquqiy, psixologik va moddiy yordam koʻrsatishni ijtimoiy xodim bilan birgalikda tashkil etadi; yordamga muhtoj boʻlgan va ogʻir ijtimoiy ahvolga tushib qolgan xotin-qizlar bilan yakka tartibda suhbatlar oʻtkazib, turmush tarzi, xulq-atvori, oilaviy sharoiti hamda kasbiy layoqatini oʻrganadi, ularni tadbirkorlik, kasanachilik va hunarmandchilikka jalb qilish, zarur hollarda ularga ijtimoiy-huquqiy, psixologik va moddiy yordam koʻrsatish choralarini koʻradi; muntazam tazyiq va zoʻravonlikka uchrab kelayotgan xotin-qizlarning xonadoniga borib, turmush tarzi, xulq-atvori va oilaviy sharoitini oʻrganadi, aniqlangan muammolarini bartaraf etish choralarini koʻradi, zarur hollarda muntazam tazyiq va zoʻravonlikka uchrab kelayotgan shaxslarga himoya orderini berish boʻyicha profilaktika inspektoriga taklif kiritadi; jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan va profilaktik hisobda turgan xotin-qizlarning turmush tarzi, xulq-atvori, oilaviy sharoiti va kasbiy layoqatini oʻrganadi, ular bilan manzilli chora-tadbirlarni amalga oshiradi, hokim yordamchisi bilan hamkorlikda bandligini taʼminlash choralarini koʻradi; d) ijtimoiy xodim: ogʻir ahvolga tushib qolgan va ogʻir ahvolga tushib qolish xavfi yuqori boʻlgan shaxslarning turmush tarzi va oilaviy sharoitini oʻrganadi, ularning ehtiyojlariga qarab, kompleks yondashuv asosida professional ijtimoiy xizmat koʻrsatishni va yordam berilishini tashkil etish choralarini koʻradi; nogironligi boʻlgan va ogʻir kasallikka chalingan shaxslar, shuningdek, parvarishga muhtoj yolgʻiz keksalarni qonunchilikda belgilangan tartibda chuqurlashtirilgan tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishini tashkil etadi hamda ularga ijtimoiy xizmatlar va yordamlar koʻrsatilishini taʼminlaydi; e) soliq inspektori tadbirkorlik faoliyatini boshlamoqchi boʻlgan shaxslarga soliq xizmatlarini koʻrsatadi. Hokim yordamchisi, profilaktika inspektori, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli, ijtimoiy xodim va soliq inspektori oʻz vakolatlari doirasida qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa vazifalarni ham amalga oshirishi mumkin. 18. Mahalla raisi ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar faoliyatiga umumiy rahbarlik qilib, har hafta mahallada ularning ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish borasidagi faoliyatini muhokama qilib boradi. 19. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan zarur hollarda ijtimoiy profilaktika tadbirlariga ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi shaxslarni jalb qilinishi mumkin. 20. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashuvchi shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq oʻz vakolatlari doirasida ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarga yordam koʻrsatadi. Bunda: a) mehnat organi xodimi — band boʻlmagan yoki doimiy daromad manbaiga ega boʻlmagan ishsiz shaxslar; b) tibbiyot xodimi: spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan shaxslar; parvarishga muhtoj yolgʻiz keksalar; nogironligi boʻlgan va ogʻir kasallikka chalingan shaxslar; v) maktab direktori, maktab psixologi va inspektor-psixolog: muntazam tazyiq va zoʻravonlikka uchrab kelayotgan oʻquvchilar; qarovsiz va nazoratsiz qolgan, shuningdek, gʻayriijtimoiy xulq-atvorli oʻquvchilar; spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, psixotrop yoki inson aql-irodasiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarga qaram boʻlib qolgan oʻquvchilar; qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarga ruju qoʻygan oʻquvchilar bilan ijtimoiy moslashtirish dasturlarini amalga oshirishda ishtirok etadi. 21. Ijtimoiy moslashtirish dasturlarini amalga oshirishga ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarning murojaatiga asosan mahalla faollari, imom-xatib, otinoyilar va boshqa shaxslar taklif etilishi mumkin. 22. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarning faoliyati tuman (shahar) darajasida — tuman (shahar) ichki ishlar organlari, viloyat darajasida — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari hamda viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari, respublika darajasida — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan tahlil qilingan holda ularga tashkiliy, texnik va metodik yordam koʻrsatgan holda muvofiqlashtiriladi. 23. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish jarayonida vujudga kelayotgan muammolarni hal etish, shuningdek, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarga amaliy va boshqa yordam koʻrsatish maqsadida ijtimoiy profilaktika tadbirlari quyidagi tartibda nazorat qilib boriladi: a) tuman (shahar) darajasida: mahalla raisining faoliyati — Oʻzbekiston mahallalari uyushmasining tuman (shahar) boʻlimlari; hokim yordamchisining faoliyati — tuman (shahar) kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlari; profilaktika inspektorining faoliyati — tuman (shahar) ichki ishlar organlarining huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻlinmalari; xotin-qizlar faolining faoliyati — Oila va xotin-qizlar qoʻmitasining tuman (shahar) boʻlimlari; yoshlar yetakchisining faoliyati — Yoshlar ishlari agentligining tuman (shahar) boʻlimlari; ijtimoiy xodimning faoliyati — tuman (shahar) “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari; soliq inspektorining faoliyati — tuman (shahar) soliq inspeksiyalari tomonidan; b) viloyat darajasida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahri kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari hamda viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari huquqbuzarliklar profilaktikasi boshqarmalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi, viloyatlar hamda Toshkent shahar oila va xotin-qizlar boshqarmalari, Oʻzbekiston mahallalari uyushmasining, Yoshlar ishlari agentligining, Ijtimoiy himoya milliy agentligining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar boshqarmalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar soliq boshqarmalari tomonidan; v) respublika darajasida Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi, Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi, Yoshlar ishlari agentligi, Ijtimoiy himoya milliy agentligi va Soliq qoʻmitasi tomonidan. 24. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan ijtimoiy moslashtirish dasturi profilaktika inspektori bilan, profilaktika inspektorining oʻzi tomonidan amalga oshirilgan ijtimoiy moslashtirish dasturi esa mahalla raisi bilan birgalikda tuziladigan qoʻshma xulosa asosida yakunlanadi. 25. Ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar vafot etganda, ozodlikdan mahrum etilganda yoki doimiy yashash uchun xorijiy davlatga koʻchib ketganda, ularga nisbatan ijtimoiy moslashtirish dasturini tugatish haqida mahalla profilaktika inspektori bilan birgalikda qoʻshma xulosa tuziladi. 26. Ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar uzoq muddatga xorijiy davlatga ketganda ijtimoiy moslashtirish dasturi vaqtincha toʻxtatilib turiladi va qaytganidan soʻng qayta tiklanib, holatdan kelib chiqib yakunlanishi yoki davom ettirilishi mumkin. Ijtimoiy profilaktika tadbirlari takroran amalga oshirilganda, ijtimoiy moslashtirish dasturi qayta tiklanib, ishlar davom ettiriladi. 27. Ijtimoiy moslashtirish dasturini yakunlash boʻyicha tuzilgan qoʻshma xulosa asosida tuman (shahar) kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlari, tuman (shahar) ichki ishlar organlari huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻlinmalari, Oʻzbekiston mahallalari uyushmasining, Oila va xotin-qizlar qoʻmitasining, Yoshlar ishlari agentligining tuman (shahar) boʻlimlari, tuman (shahar) “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari hamda tuman (shahar) soliq inspeksiyalari nazoratni yakunlaydi. 28. Ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslar respublikaning boshqa hududiga doimiy yoki vaqtincha yashash uchun koʻchib ketsa, ular bilan olib borilayotgan ijtimoiy profilaktika tadbirlari borgan joyidagi ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan davom ettirilishi mumkin. 29. Axborot tizimiga kiritilgan maʼlumotlarning haqqoniyligi har yil yakuni boʻyicha mazkur Nizomning 23-bandida nazarda tutilgan davlat organlari va tashkilotlari tomonidan bevosita joylarga chiqqan holda oʻrganiladi. 30. Ijtimoiy profilaktika obyektlariga nisbatan elektron shaklda yuritilgan hujjatlar (xulosa, ijtimoiy moslashtirish dasturi, uning ijrosi boʻyicha maʼlumotnomalar, qoʻshma xulosa) axborot tizimida saqlanadi. 31. Ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlar ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish natijasida olingan maʼlumotlarning sir saqlanishini taʼminlaydi. 32. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar.