Hududlarda yuqori iqtisodiy oʻsish va aholi bandligini taʼminlashning yangi tizimini yoʻlga qoʻyish hamda bu borada mahalliy hokimliklarning roli va masʼuliyatini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(decree, 2024-12-20)

Hududlarni kompleks rivojlantirish, yuqori iqtisodiy oʻsishga erishish, biznes muhitini yanada yaxshilash, oʻsish nuqtalarini ishga solish, yashil tamoyil va yondashuvlarni keng joriy etish orqali aholi bandligini taʼminlash va daromadlarini oshirish borasida mahalliy hokimliklar masʼuliyati va hisobdorligini oshirish hamda ularning tashabbuskorligi, islohot va oʻzgarishlarga “egalik qilish” rolini kuchaytirishga qaratilgan tizimni joriy etish maqsadida: 1. 2025-yilda respublika va hududlar kesimida iqtisodiy oʻsish, ishsizlik hamda kambagʻallik darajasini pasaytirish boʻyicha maqsadli koʻrsatkichlar 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga koʻra tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar hamda tuman va shaharlar kengashlari tomonidan hududlarni kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yillik dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) mahalliy budjet parametrlari bilan birga belgilangan muddatlarda tasdiqlanadi. Bunda 2025-yil uchun dasturlar, istisno tariqasida, 2025-yil 1-fevralgacha tasdiqlanadi. Dastur asosida “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi doirasida yalpi hududiy mahsulot hajmi 6-7 foiz miqdorda oʻsishini taʼminlashga qaratilgan hududning tabiiy geografik joylashuvi, ixtisoslashuvi, mehnat resurslari hamda infratuzilmaviy imkoniyatlarini inobatga olgan holda sanoat, qishloq xoʻjaligi, eksport, investitsiyalar, qurilish, xizmat koʻrsatish va boshqa tarmoqlar boʻyicha kichik dasturlar ishlab chiqiladi va 2-ilovadagi yoʻnalishlarga muvofiq tasdiqlanadi. 3. Vazirlar Mahkamasi tegishli vazirlik va idoralar bilan birgalikda 10 kun muddatda hududlarni kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yillik dasturida nazarda tutiladigan kichik dasturlarni ishlab chiqish uslubiyotini mahalliy hokimliklarga yetkazsin. Bunda hududlarning tabiiy geografik joylashuvi, demografik koʻrsatkichlari, xomashyo bazasi, ixtisoslashuvi, infratuzilmaviy imkoniyatlari, urbanizatsiya va aglomeratsiya jarayonlari, zaxiralari, yirik investitsiya loyihalari, resurslardan samarali foydalanishning asosiy yoʻnalishlari hamda tadbirkorlarning tashqi bozorlarga chiqish imkoniyatlarini kengaytirish inobatga olinsin. 4. Tuman (shahar) mahalliy budjetlarining xarajatlarini bosqichma-bosqich toʻliq oʻz daromadlari va ichki manbalar hisobidan qoplashga erishish maqsadida Oliy Majlis Senati va Vazirlar Mahkamasining mahalliy davlat hokimiyati organlariga quyidagi moliyaviy imkoniyat va vakolatlar berish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin: a) 2025-yil 1-yanvardan aylanmadan olinadigan soliq, yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq, yuridik shaxslardan olinadigan yer soligʻi, davlat aktivlarini ijaraga berishdan tushumlarni toʻliq hajmda hamda jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻi tushumlarining kamida 50 foiz qismini tuman (shahar)lar budjetlariga oʻtkazish (yirik soliq toʻlovchilar tomonidan toʻlanadigan soliqlar hamda daromadlari xarajatlaridan koʻp boʻlgan tuman (shahar)lar bundan mustasno); b) mahalliy davlat hokimiyati organlariga tegishli boʻlgan aksiyalar (ulushlar)ni sotishdan tushgan mablagʻlarning (qonunchilikka muvofiq chegiriladigan xarajatlardan tashqari) 90 foizi Qoraqalpogʻiston Respublikasining respublika budjetiga, viloyatlarning viloyat budjetiga va Toshkent shahrining shahar budjetiga hamda obyekt joylashgan tuman (shahar) budjetiga teng ulushlarda taqsimlanadi; v) mahalliy davlat hokimiyati organlarining budjet daromadlarining qoʻshimcha zaxiralarini aniqlash va undirish boʻyicha manfaatdorligini oshirish maqsadida 2025-yildan boshlab: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar kengashlariga: tuman (shahar)larning iqtisodiy rivojlanish darajasidan kelib chiqib, yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻining eng kam va eng yuqori qatʼiy belgilangan stavkalari doirasida tuman (shahar)lar kesimida yakka tartibdagi tadbirkorlarga qatʼiy soliq stavkalari miqdorini belgilash; soliq solish maqsadida qoʻllanadigan koʻchmas mulk ijara qiymatining 1 metr kvadrat uchun oʻrnatilgan minimal miqdorlariga nisbatan tuman (shahar)lar kesimida 2 barobargacha oshiruvchi koeffitsiyent, xususan, Toshkent shahrida ushbu oshiruvchi koeffitsiyentni yer soligʻi kabi zonalar kesimida qoʻllash; xalq deputatlari tuman (shahar)lar kengashlariga: suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq stavkalariga 0,7 barobardan 1,5 barobargacha kamaytiruvchi yoki oshiruvchi koeffitsiyent qoʻllash (qishloq xoʻjaligi, elektr stansiyalari, kommunal xizmat koʻrsatish korxonalari va roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori bilan tasdiqlanadigan yirik soliq toʻlovchilar bundan mustasno); noruda qurilish materiallari boʻyicha (sement ishlab chiqarishga moʻljallangan ohaktoshdan tashqari) yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliqning qatʼiy belgilangan stavkalariga 1,3 barobargacha oshiruvchi koeffitsiyent belgilash vakolatlarini berish; g) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va viloyatlar hokimlariga Tadbirkorlik infratuzilmasini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlarini drayver loyihalarni amalga oshirish hamda yangi yer uchastkalarini elektron onlayn auksion savdolariga chiqarish uchun ularni zarur tashqi muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlari bilan taʼminlashga yoʻnaltirishga ruxsat berish. 5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hamda tuman (shahar) hokimliklariga tadbirkorlik subyektlari uchun shart-sharoitlar yaratish va aholini tadbirkorlikka jalb qilish yoʻnalishida quyidagi vakolatlar berilsin: a) 2025-yil 1-martdan boshlab hududi 10 ming metr kvadratdan, baholangan qiymati 5 ming BHMdan oshmagan hamda 6 oy davomida sotilmagan mahalliy davlat hokimiyati organlariga tegishli koʻchmas mulk obyektlarini (Toshkent shahri tumanlari va viloyat markazlari bundan mustasno) ikki yil ichida yangi loyihani ishga tushirish va ish oʻrinlari yaratish sharti bilan: tadbirkorlik subyektlariga toʻgʻridan-toʻgʻri 10 yil muddatga ijaraga berish hamda davlat mulki uchun 4 yil davomida uzluksiz ijara toʻlovlarini amalga oshirgan va ijara shartnomasi shartlarini bajargan tadbirkorga xususiylashtirish yoki baholangan qiymatda toʻgʻridan-toʻgʻri sotish; xalqaro tan olingan xorijiy til va malaka sertifikatlarini olishga oʻqitadigan mahalliy hamda xorijiy mutaxassislar yoki tashkilotlarga dastlabki birinchi yili ijara toʻlovi undirmasdan 5 yil muddatga keyinchalik uning muddatini uzaytirish sharti bilan ijaraga berish. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Adliya vazirligi bir oy muddatda mahalliy hokimliklarga tegishli boʻlgan koʻchmas mulk obyektlarini toʻgʻridan-toʻgʻri ijaraga berish va sotish tartibini ishlab chiqib, Vazirlar Mahkamasiga kiritsin; b) yer uchastkasiga boʻlgan huquqlar Yer kodeksining 36-moddasida belgilangan tartibda bekor qilinganda, ushbu yer uchastkalarini davlat mulkidagi boʻsh turgan yer sifatida davlat roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilish. 6. Iqtisodiyot va moliya vazirligi bir oy muddatda 3-ilovaga muvofiq tuman (shahar)larni jadal kompleks rivojlantirish dasturi loyihalarini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari bir oy muddatda har bir tuman va shaharda hududning iqtisodiy oʻsishiga turtki beruvchi sanoat, qishloq xoʻjaligi hamda xizmat koʻrsatish yoʻnalishlarida 2025-yilga moʻljallangan kamida 5 tadan drayver loyihalarning manzilli roʻyxatini Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan kelishilgan holda tasdiqlasin. Bunda dasturlar va drayver loyihalarning amalga oshirilishini qoʻllab-quvvatlash bilan bogʻliq xarajatlar uchun Davlat budjeti parametrlarida mablagʻlar alohida satrda aks ettiriladi hamda tuman (shahar) kengashlari qarorlari asosida ishlatiladi. 7. Tuman (shahar)lar hokimliklariga quyidagi yoʻnalishlarda maʼmuriy vakolatlar berilsin: a) davlat boshqaruvi organlari va tadbirkorlik subyektlari oʻrtasida “doimiy aloqa” tizimini yaratish maqsadida tuman (shahar)larda Tadbirkorlar jamoatchilik kengashini tuzish; b) 2025-yil 1-yanvardan 4-ilovaga muvofiq vazirlik va idoralarning tuman (shahar) boʻlimlari rahbarlarini masʼul vazirlik va idoralarning hududiy boshqarmalari bilan kelishilgan holda lavozimga tayinlash va lavozimidan ozod etish, shuningdek, tegishli masʼullarga ragʻbatlantirish yoki intizomiy javobgarlikka tortish choralarini koʻrish; v) 2025-yil 1-yanvardan 2026-yil 1-yanvarga qadar 3-ilovaga muvofiq roʻyxat boʻyicha tuman (shahar)larda huquqiy eksperiment tariqasida tuman (shahar) hokimligi faoliyatini “Aholi va tadbirkorlar manfaatlariga xizmat qilish” yangicha yondashuvi asosida tashkil etish. Bunda tuman (shahar)ni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlaridan kelib chiqib, vazirlik va idoralarning tuman (shahar) boʻlinmalari amaldagi shtat birliklari hisobiga hokimga toʻgʻridan-toʻgʻri hisobot beradigan va loyihani boshlab, yakuniga yetkazadigan malakali xodimlardan iborat loyiha ofislari tashkil etiladi. Loyiha ofislarini tuzish va shtat birliklarini taqsimlash masalalari Vazirlar Mahkamasi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi. Bunda Vazirlar Mahkamasi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan bir hafta muddatda xulosasi taqdim etiladi. Loyiha ofislari tomonidan amaliyotga joriy etilgan loyihalar natijadorligidan kelib chiqib, tegishli vazirlik va idoralar tomonidan oʻzlarining budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan loyiha ofislariga jalb qilingan xodimlarni mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining oʻn barobarigacha miqdorda bir martalik ragʻbatlantirish choralarini koʻrishga ruxsat beriladi. 8. Vazirlik va idoralar: oʻzining tegishli kompleksiga kiruvchi tuman (shahar) hokimlarining oʻrinbosarlarini har yili kvota doirasida tajriba almashish, zamonaviy ish uslublarini oʻrgatish maqsadida vazirlik (idora)larning markaziy apparatiga jalb etish; vazirlik (idora)larning zamonaviy bilim va koʻnikmalarga ega boʻlgan salohiyatli kadrlari (boʻlim boshligʻi va undan yuqori lavozimlar)ni rotatsiya asosida masʼul lavozimlarga vaqtinchalik oʻtkazish tartibini joriy etsin. Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi Adliya vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda ushbu tartibni joriy etish boʻyicha qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 9. Iqtisodiyot va moliya vazirligi ikki oy muddatda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri, tuman (shahar)lar hokimliklari xodimlarining mehnatiga haq toʻlash va ularni moddiy ragʻbatlantirish miqdorini oshirish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni loyihasini kiritsin. 10. Mahalliy hokimiyat organlari faoliyatini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar rejasi 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 11. Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Adliya vazirligi tegishli idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirish borasida mahalliy hokimliklar faoliyatini 10 ta asosiy yoʻnalishlarda hisobdorligini oshirish boʻyicha “samaradorlik.uz” elektron platformasida baholash amaliyotini joriy etsin. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 22-dekabrdagi “Mahalliy ijroiya hokimiyati organlari faoliyatini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida”gi PQ-2691-son qaroriga 6-ilovaga muvofiq oʻzgartirish kiritilsin. 13. Farmon ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin. 1-ilova quyidagi tahrirda bayon etilsin: