Narxlari davlat tomonidan tartibga solinishi lozim boʻlgan tovarlar narxlarining (tariflarining) shakllanishi hamda qoʻllanilishini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2025-11-10)

Soʻnggi yillarda mamlakatimizda tovar va moliya bozorida raqobat muhitini taʼminlash, narxlari (tariflari) davlat tomonidan tartibga solinadigan ijtimoiy ahamiyatli tovarlar (xizmatlar) va ularning strategik turlarini tubdan qisqartirish, ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar hamda tabiiy monopoliyalar subyektlarining faoliyatini davlat tomonidan narx orqali tartibga solish yuzasidan tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. Shu bilan birga, Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuni qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining muvofiqlashtirilishi lozim boʻlgan ayrim qarorlari mavjud. Shu munosabat bilan, narxlari (tariflari) davlat tomonidan tartibga solinadigan sohalardagi qonunchilik hujjatlarini oʻzaro muvofiqlashtirish zarurati yuzaga kelmoqda. Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Maʼmuriy islohotlar doirasida raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 6-iyuldagi PF-108-son Farmoniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Tovarlarga (ishlar, xizmatlarga) tartibga solinadigan narxlarni (tariflarni) shakllantirish, deklaratsiya qilish (tasdiqlash) va belgilash hamda ularning qoʻllanishini davlat tomonidan nazorat qilish, shuningdek, tovar va moliya bozorida sotiladigan tovarlarning (ishlar, xizmatlarning) monopol yuqori va monopol past narxlarini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq; Narxlari (tariflari) davlat tomonidan tartibga solinadigan ijtimoiy ahamiyatli tovarlar (xizmatlar) va ularning strategik turlari roʻyxati 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Belgilab qoʻyilsinki, narxlarni davlat tomonidan tartibga solish: ushbu qarorga 2-ilovada keltirilgan tovarlarga (ishlar, xizmatlarga); tabiiy monopoliya sharoitlarida ishlab chiqariladigan tovarlarga (bajariladigan ishlar, koʻrsatiladigan xizmatlarga); Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlarida narxlarini (tariflarini) tartibga solish nazarda tutilgan tovarlarga (xizmatlarga) nisbatan tatbiq etiladi. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan idoraviy hujjatlarini ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 5. Ushbu qaror rasman eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi. 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom tovarlarga (ishlar, xizmatlarga) tartibga solinadigan narxlarni (tariflarni) shakllantirish, deklaratsiya qilish (tasdiqlash) va belgilash hamda ularning qoʻllanishini davlat tomonidan nazorat qilish, shuningdek, tovar va moliya bozorida sotiladigan tovarlarning (ishlar, xizmatlarning) monopol yuqori va monopol past narxlarini aniqlash tartibini belgilaydi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlari bilan muayyan tovarlarga nisbatan narxlarni (tariflarni) shakllantirish va belgilashning alohida tartibi belgilanishi mumkin. 3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: isteʼmolchi — xoʻjalik yurituvchi subyektdan tovarni oluvchi, tovarga buyurtma beruvchi yoxud tovarni olish yoki unga buyurtma berish niyatida boʻlgan jismoniy yoki yuridik shaxs; narx (tarif) — tovar birligi qiymatining pul ifodasi; narxlarni tartibga soluvchi organ — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, uning topshirigʻi boʻyicha — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar iqtisodiyot va moliya bosh boshqarmalari hamda qonunchilik hujjatlari bilan vakolat berilgan organ; rentabellik — sof foyda miqdorini ishlab chiqariladigan tovarga toʻgʻri keladigan ishlab chiqarish xarajatlari summasiga boʻlish yoʻli bilan hisoblab chiqiladigan korxona faoliyatining foydalilik nisbiy koʻrsatkichi; tabiiy monopoliya subyekti — tabiiy monopoliya sharoitlarida tovarlarni (ishlar, xizmatlarni) ishlab chiqarish va (yoki) realizatsiya qilish boʻyicha faoliyatni asosiy faoliyat turi sifatida amalga oshiradigan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi; tarif smetasi — daromadlar va xarajatlar, ishlab chiqarilgan tovarlar hajmi koʻrsatkichi va xoʻjalik yurituvchi subyekt faoliyatini aks ettiradigan hamda tartibga soluvchi koeffitsiyentni aniqlashda asos qilib olinadigan boshqa iqtisodiy koʻrsatkichlar; tartibga soluvchi koeffitsiyent (pasaytiruvchi yoki oshiruvchi) — narx (tarif) darajasini aniqlash uchun belgilanadigan nisbiy miqdor; tovarning monopol past narxi — tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega deb eʼtirof etilgan xoʻjalik yurituvchi subyekt (keyingi oʻrinlarda — ustun mavqega ega xoʻjalik yurituvchi subyekt) tomonidan tovarning tannarxidan past darajada va mazkur tovarni sotishdan zarar keltiradigan darajada belgilanadigan, natijada raqobat cheklanishiga olib keladigan narx; tovarning monopol yuqori narxi — tovarning realizatsiya qilish narxi hamda uni ishlab chiqarish va (yoki) realizatsiya qilish uchun zarur boʻlgan xarajatlar oʻrtasidagi tafovut juda yuqori boʻlsa yoki tovarning sifatini pasaytirish hisobidan qoʻshimcha foyda olishga qaratilgan boʻlsa, tovarning ustun mavqega ega xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan belgilanadigan narxi. Agar tovar narxi birja savdolari yakunlari boʻyicha shakllangan boʻlsa, bunday narx monopol yuqori narx deb eʼtirof etilmaydi, ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar ishtirokidagi hiyla-nayranglardan iborat harakatlar natijasida shakllangan narx bundan mustasno. Bunda mazkur Nizom talablari birja savdolarida narxlar boshlangʻich narx sifatida qoʻllanishiga tatbiq etiladi; ustama — xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan joriy xarajatlarni qoplash va muayyan summada sof foyda olish uchun tovarni sotishda ularning xarid narxi (tarifi) ustiga qoʻyilgan qoʻshimcha (nisbiy yoki mutlaq miqdor); yakuniy isteʼmolchi — tovar yoki moliya bozorida foyda olish bilan bogʻliq boʻlmagan ehtiyojlari uchun tovarni sotib olgan jismoniy yoki yuridik shaxs. 4. Narxlar davlat tomonidan quyidagi usullar bilan tartibga solinadi: narxlarni tartibga solish organi va oʻz vakolatlari doirasida mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ijtimoiy ahamiyatli va strategik tovarlarga qatʼiy belgilangan yoki cheklangan narxlarni (tariflarni) belgilash; ijtimoiy ahamiyatli va strategik hisoblangan, ularga narxlar (tariflar) davlat tomonidan tartibga solinadigan, tovarlariga (ishlari, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ishlab chiqariladigan va sotiladigan tovarlarga narxlarni (tariflarni) yoki ularning cheklangan darajalarini, tartibga soluvchi koeffitsiyentni, ustama yoki cheklangan rentabellikni deklaratsiya qilish (keyingi oʻrinlarda — tovarlarga narxlarni (tariflarni) deklaratsiya qilish); tabiiy monopoliyalar subyektlari tomonidan ishlab chiqariladigan va sotiladigan tovarlarga narxlarni tartibga solish organi tomonidan narxlarni (tariflarni) yoki ularning cheklangan darajalarini tartibga soluvchi koeffitsiyentni, ustama yoki cheklangan rentabellikni tasdiqlash (keyingi oʻrinlarda — narxlarni (tariflarni) tasdiqlash); narxlarni tartibga solish organi bilan kelishish yoki Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlariga muvofiq alohida tovarlarga qatʼiy belgilangan yoki cheklangan narxlarni (tariflarni) va ustamalarni belgilash. Qonunchilikka muvofiq narxlarni (tariflarni) davlat tomonidan tartibga solishning boshqa usullari ham qoʻllanishi mumkin. Qolgan tovarlarga shartnomaviy (erkin) narxlar (tariflar) qoʻllanadi. 5. Tovarlariga (ishlari, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan xoʻjalik yurituvchi subyekt (shu jumladan, tovarlariga (ishlari, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar, tabiiy monopoliya subyekti) deklaratsiya qilingan (tasdiqlangan, belgilangan) narxlarni (tariflarni) mustaqil pasaytirish huquqiga egadir. Bunda: monopol past narxlar belgilash maqsadida narxlarni (tariflarni) pasaytirishga yoʻl qoʻyilmaydi; narxlarni (tariflarni) pasaytirish bir vaqtning oʻzida barcha isteʼmolchilar uchun amalga oshiriladi, keyinchalik narxlarni tartibga solish organi xabardor qilinadi. 6. Ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustun mavqeyi eʼtirof etilgan tovar yoki moliya bozoridagi tovarlariga monopol yuqori va monopol past narxlar ushbu Nizomga 1-ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq aniqlanadi. 7. Narxlarni (tariflarni) va ustamalarni deklaratsiya qilish (tasdiqlash) narxlarni tartibga solish organida: tabiiy monopoliya sharoitlarida ishlab chiqariladigan tovarga tabiiy monopoliya subyekti tomonidan u tabiiy monopoliya subyekti deb eʼtirof etilganligi toʻgʻrisida bildirishnoma olingan kundan boshlab bir oy muddatda; narxi va ustamasi davlat tomonidan tartibga solinadigan tovarga xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan u sotilgunga qadar; ushbu bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilarida koʻrsatilgan tovarlarga narxlar (tariflar), ustamalar, cheklangan rentabellik oshganda va tegishli koeffitsiyent oʻzgarganda taʼminlanadi. 8. Tovarlarni eksport qiluvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlar shu jumladan, tovarlariga (ishlari, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar va tabiiy monopoliya subyektlari hisob-kitoblarni shartnomaviy (erkin) narxlar boʻyicha amalga oshiradilar, qonunchilikda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. 9. Narxlarni (tariflarni) asoslash uchun qabul qilinadigan tovarni ishlab chiqarish va sotish xarajatlarini aniqlashda tovarlariga (ishlari, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va tabiiy monopoliya subyekti Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 5-fevraldagi 54-son qarori bilan tasdiqlangan Mahsulot (ishlar, xizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga amal qiladi. Tovarlariga (ishlari, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoxud tabiiy monopoliya subyekti tomonidan ishlab chiqariladigan tovarga narx (tarif) ishlab chiqarish tannarxiga kiritiladigan xarajatlardan, davr sarf-xarajatlaridan, moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlardan, soliqlar va foydadan boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha xarajatlardan, shuningdek, sof foyda summasidan shakllanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 317-moddasida belgilangan xarajatlar tovarlariga (ishlariga, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va tabiiy monopoliya subyekti tovariga deklaratsiya qilinadigan (tasdiqlanadigan) narxni (tarifni) shakllantirish xarajatlarida hisobga olinmaydi. 10. Aniq bir tovarga narxni (tarifni) deklaratsiya qilish (tasdiqlash) standartlashtirish boʻyicha normativ hujjatlarga muvofiq (DS, TS, TSH, TB va boshqalar) tovarning markasi, turi va navi boʻyicha amalga oshiriladi. 11. Tovarlar turlarining (markalari, tiplari, oʻlchamlari va boshqalar) bir qancha soni mavjud boʻlgan taqdirda, tovar birligiga xarajatni belgilash murakkab boʻlganda narxlarni tartibga soluvchi organ tovar rentabelligining cheklangan darajasini yoki amaldagi narxlarga (tariflarga) nisbatan qoʻllanadigan tartibga soluvchi koeffitsiyentni deklaratsiya qilishi (tasdiqlashi) mumkin. Tartibga soluvchi koeffitsiyent loyihalashtirilayotgan tarif smetasini, ilgari narxni tartibga soluvchi organ tomonidan tasdiqlangan tarif smetasiga nisbati orqali, tovarlar ishlab chiqarish hajmining oʻzgarishini hisobga olgan holda aniqlanadi. 12. Narx (tarif) hisob-kitobi tovarga toʻgʻri keladigan xarajatlar va sof foyda koʻrsatkichlari negizida amalga oshiriladi hamda quyidagilar boʻyicha: normalanadigan xarajatlar boʻyicha — normativ-texnik hujjatlarni (retseptura, xom ashyo va materiallar, issiqlik va elektr energiyasi, mehnat va boshqalarni sarflash normalari) hamda tegishli vakolatli organlar tomonidan tasdiqlangan standartlashtirish boʻyicha normativ hujjatlarni (DS, TS, TSH, TB va boshqalarni); normalanmaydigan xarajatlar boʻyicha — oldingi toʻrt chorakning hisobot koʻrsatkichlari tahlili asosida va narxlarning kutilma boʻyicha oʻzgarishini hisobga olgan holda shakllantiriladi. Xom ashyo, materiallar, yoqilgʻi, elektr energiyasi va boshqa resurslarning texnik va texnologik normalari tegishli vakolatli organlar tomonidan ushbu resurslarni eng kam va eng koʻp sarflash diapazonlarida tasdiqlangan taqdirda, narxni (tarifni) hisob-kitob qilish maqsadida narxlarni tartibga soluvchi organ tomonidan ularning oʻrtacha koʻrsatkichidan normalarning ushbu diapazoni doirasida foydalaniladi. 13. Tovarga (issiqlik taʼminoti, suv taʼminoti, kanalizatsiya va sanitariya boʻyicha tozalash tashkilotlari tomonidan ishlab chiqariladigan tovardan tashqari) deklaratsiya qilinadigan (tasdiqlanadigan) narxni (tarifni) shakllantirishda hisobga olinadigan sof foyda miqdori, zarur boʻlgan mablagʻlar hajmidan kelib chiqib, quyidagicha aniqlanadi: boshqa manbalar mavjudligini hisobga olgan holda kreditlar, qarzlar va lizing boʻyicha asosiy qarzni qaytarish uchun. Bunda keyingi hisobot davrlarida muayyan kredit toʻliq qaytarilgandan keyin sof foyda miqdoriga tuzatish kiritilishi kerak; tasdiqlangan manzilli roʻyxatlarga (loyiha-smeta hujjatlariga) muvofiq kapital qoʻyilmalarni, kreditlar, amortizatsiya ajratmalari va ushbu kapital qoʻyilmalarni moliyalashtirish uchun boshqa manbalardan foydalanishni hisobga olgan holda moliyalashtirish uchun; dividend toʻlovlari uchun. Ushbu tovarga toʻgʻri keladigan dividendlarning yillik summasi korxona ustav fondi (kapitali) summasining yigirma besh foizidan oshmaydigan miqdorda belgilanadi; ushbu Nizomning 15-bandida nazarda tutilgan shartlarni bajarish uchun. 14. Tovarlariga narxlar (tarif) davlat tomonidan tartibga solinadigan xoʻjalik yurituvchi subyekt har bir tovar boʻyicha daromadlar, xarajatlar va jalb etilgan aktivlarning alohida hisobini yuritishi shart. Tovarga narxni (tarifni) shakllantirishda bilvosita moddiy xarajatlarni, mehnatga haq toʻlashga bilvosita xarajatlarni, ishlab chiqarish xususiyatiga ega boʻlgan boshqa xarajatlarni, davr xarajatlarini va moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlarni taqsimlash tovarning solishtirma mehnat sigʻimi (tovarning muayyan turiga toʻgʻri keladigan asosiy ishlab chiqaruvchi xodimlarning mehnatiga haq toʻlash xarajatlari) boʻyicha amalga oshiriladi. Bunda aniq bir tovarni ishlab chiqarish xususiyatlaridan kelib chiqib, xarajatlarni taqsimlash uchun xoʻjalik yurituvchi subyekt, narxlarni tartibga soluvchi organ bilan kelishgan holda, buxgalteriya hisobiga oid qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa mezonlardan foydalanish huquqiga ega. Tannarxni hisoblash yoki davr xarajatlarini, moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlarni, soliqlar va boshqa foydadan majburiy toʻlovlar boʻyicha xarajatlarni, davlat boshqaruvi organi yoki xoʻjalik birlashmasi tarkibiga kiruvchi tovarlariga (ishlari, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoxud tabiiy monopoliya subyekti tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulot birligi hisobiga sof foyda summasini taqsimlash tarmoq xususiyatiga ega boʻlgan taqdirda narxni (tarifni) deklaratsiya qilish (tasdiqlash) narxlarni tartibga soluvchi organ tomonidan belgilangan tartibda aniqlanadi. 15. Quyidagilar tartibga solinadigan narxlarni (tariflarni) navbatdagi qayta koʻrib chiqishda tejalgan mablagʻlarning 50 foizgacha boʻlgan summasi sof foyda tarkibida hisobga olinadi: oldingi hisobot davrida tovarlariga (ishlari, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoxud tabiiy monopoliya subyekti (issiqlik taʼminoti, suv taʼminoti va kanalizatsiya korxonalaridan tashqari) tasdiqlangan normativ-texnik hujjatlar doirasida xom ashyo, materiallar va energiya resurslari xarajatlari sarfi meʼyorlarining oʻzgarishiga (koʻpayishi yoki kamayishiga) olib keladigan resurslarni tejaydigan zamonaviy texnologiyalarni joriy etish va texnologiya jarayonlarini oqilona tashkil etish; quvvatlardan foydalanish darajasini koʻpaytirish va mehnat unumdorligini oshirish; foydalanish xarajatlarini va qoʻshimcha xarajatlarni qisqartirish; xarid qilinadigan xom ashyo, materiallar va butlovchi qismlar qiymatini kamaytirish; xodimlar sonini maqbullashtirish chora-tadbirlarini amalga oshirish hisobiga mablagʻlarni tejash. Yuqorida koʻrsatilgan xarajatlar aniqlashtirilgan parametrlar hisobga olingan holda qabul qilinadi. 16. Tartibga solinadigan narxlar (tariflar) hisob-kitobida hisobga olinadigan tovarlariga (ishlari, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va tabiiy monopoliya subyekti xodimlari mehnatiga haq toʻlash xarajatlari Oʻzbekiston Respublikasining navbatdagi yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisidagi qonunida nazarda tutilgan isteʼmol narxlari indeksi koʻrsatkichidan kam boʻlmagan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlarida belgilangan mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining kalendar yil mobaynidagi oʻsish koʻrsatkichidan yuqori boʻlmagan tuzatishni hisobga olgan holda, xodimlarning amaldagi, biroq shtatdagi cheklangan sonidan ortiq boʻlmagan xodimlar sonidan hamda amaldagi narxda (tarifda) qabul qilingan oʻrtacha oylik ish haqidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. 17. Tovarlariga (ishlari, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va tabiiy monopoliya subyekti tovariga narxlarni (tariflarni) shakllantirishda xoʻjalik yurituvchi subyekt birlashmalarini saqlash uchun ajratmalar boʻyicha xarajatlar yuqori boshqaruv organining yoki xoʻjalik yurituvchi subyekt birlashmasining qarori bilan belgilangan miqdorda hisobga olinadi. 18. Xoʻjalik yurituvchi subyekt va shaxslar guruhi ustun mavqega ega deb eʼtirof etilgan paytdan eʼtiboran tovarning monopol turiga nisbatan qoʻllaniladigan yangi narxlarni (tariflarni) joriy narxlar (tariflar) oʻzgartirilishidan kamida oʻn besh kun oldin eʼlon qilishi shart. Bunda keyingi chorak davomida narxlar oʻzgartirilganda narxlar oʻzgarishi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — monopoliyaga qarshi organ) oʻn kun oldin xabardor qilinishi shart. 19. Monopoliyaga qarshi organ ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tovarlariga narxlarning oʻzgarishi dinamikasini kuzatib borish maqsadida muntazam ravishda: har chorakda ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan taqdim etilgan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustun mavqeyi eʼtirof etilgan tovar bozoridagi tovarlarga qoʻllanadigan narxlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni; statistika organlari maʼlumotlarini (maʼlumotnomalar, byulletenlar va boshqalarni); ommaviy axborot vositalari maʼlumotlarini; belgilangan tartibda amalga oshiriladigan nazorat funksiyalari materiallarini (oʻrganishlar natijasida tekshirish boʻyicha dalolatnomalar va maʼlumotnomalar, berilgan koʻrsatmalar va boshqalarni); qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar maʼlumotlarini tahlil qiladi. 20. Ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tovarlariga narxlar oʻzgarishi holati aniqlanganda yoki jismoniy va yuridik shaxslardan monopol yuqori va monopol past narxlar qoʻllangan holati toʻgʻrisida murojaatlar tushgan taqdirda monopoliyaga qarshi organ uch kun muddatda respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga, mahalliy davlat hokimiyati organlariga, xoʻjalik yurituvchi subyektlarga va boshqa tashkilotlarga: tovarlarning ishlab chiqarilishi, sotilishi, importi va eksporti hajmi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni; ushbu Nizomning 25 va 26-bandlariga muvofiq narx oʻzgarishi belgilarini aniqlash, shuningdek, tovarni ishlab chiqarish va sotish bilan bevosita bogʻliq zarur xarajatlar va foydani aniqlash uchun zarur boʻlgan hisob-kitob va tasdiqlovchi hujjatlarni; tovar bozorining oʻziga xosligidan kelib chiqib boshqa hujjatlarni olish uchun yozma soʻrovlar yuboradi. 21. Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar va ularning mansabdor shaxslari monopoliyaga qarshi organning yozma soʻroviga koʻra zarur hujjatlar va maʼlumotlarni belgilangan tartibda bepul taqdim etadi. Maʼlumotlar soʻrov olingan kundan eʼtiboran oʻn besh kun mobaynida monopoliyaga qarshi organga taqdim etiladi. 22. Ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt tovariga narx oʻzgarishi belgilarini va ushbu oʻzgarishlarga taʼsir koʻrsatuvchi omillarni aniqlash uchun: ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektning moliya-xoʻjalik faoliyati; tovar tannarxi, ishlab chiqarish xarajatlari va davr sarflari oʻzgarishi; ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektning tovarni sotishdan olgan daromadi yoki koʻrgan zarari; ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va bozorning boshqa ishtirokchilari tovariga narxlarning oʻzgarishi dinamikasi; ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va bozorning boshqa ishtirokchilari ishlab chiqarish, tovar realizatsiyasi va bozordagi ulushi hajmlari; ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish tahlil qilinadi. 23. Ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektning ustun mavqeyi eʼtirof etilgan tovarni ishlab chiqarish va sotish bilan bevosita bogʻliq zarur xarajatlari va foydasini aniqlashda: tovar birligini ishlab chiqarishga xom ashyo, materiallar, energiya resurslari, moddiy resurslar sarfining qoʻllanadigan normalaridan va ularning yillik normalaridan kelib chiqib, tasdiqlovchi hujjatlarda (shartnomalar, hisob-fakturalarda) va moddiy resurslarning fizik hajmida nazarda tutilgan narxlar asosida aniqlanadigan tannarxga kiradigan moddiy sarf-xarajatlar; xodimlar mehnatiga haq toʻlash xarajatlari, shu jumladan, mehnat sohasidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq mehnatga haq toʻlash tizimida nazarda tutilgan mehnat sharoiti uchun toʻlanadigan qoʻshimcha haq va ustamalar; ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektning hisob siyosatida nazarda tutilgan usulni qoʻllagan holda aniqlanadigan amortizatsiya xarajatlari; jalb etilgan mablagʻlarga xizmat koʻrsatish xarajatlari; ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektning tovarini ishlab chiqarish va sotishga bevosita tegishli boʻlgan boshqa xarajatlar; korxonaning samarali faoliyat yuritishi va rivojlanishini taʼminlovchi foyda darajasi hisobga olinadi. 24. Sof foyda ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektning ustun mavqeyi eʼtirof etilgan tovarni ishlab chiqarish va sotishdan olingan daromad bilan tovarni ishlab chiqarish va sotish uchun zarur boʻlgan asoslangan sarf-xarajatlar, shuningdek, amalda toʻlangan soliqlar oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi. 25. Ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektni rivojlantirish uchun talab etiladigan zarur foyda miqdori ishlab chiqariladigan va sotiladigan tovarning xususiyatlarini, tovar bozorining oʻziga xosligini va ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt faoliyat koʻrsatishi shart-sharoitlarini aks ettirishi, shuningdek: yangi aktivlarni yaratishga, mavjud aktivlarni kengaytirish, yangilash, rekonstruksiya qilish va texnik jihatdan qayta jihozlashga investitsiyalarni; tavakkalchiliklar darajasini (ishlab chiqarish yoki isteʼmolning mavsumiy xususiyati, iqlim omillariga yuqori bogʻliqlik); qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa toʻlovlarni hisobga olishi kerak. 26. Tovar birligiga ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektning zarur xarajatlari va foydasini baholashda, zaruratga koʻra oʻxshash xarajatlar va bozorning boshqa qatnashchilari foydasi qiyosiy tahlili usuli qoʻllaniladi. 27. Tahlil qilishda tovar bozorida davlat tomonidan tartibga solishning mavjudligi, shuningdek, tegishli bozorda biror-bir tovarni ishlab chiqarish, sotish yoki xarid qilishga davlatning mutlaq huquqi mavjudligi eʼtiborga olinadi. 28. Monopoliyaga qarshi organ taqdim etilgan maʼlumotlarni bir oy ichida oʻrganib chiqadi va natijasi boʻyicha tovarga monopol yuqori narxlar belgilangan alomatlarni aniqlaydi. Bunda: a) ilgari belgilangan narxni oshirish orqali, bunda quyidagi shartlardan biri bajarilganda: tovarni ishlab chiqarish va realizatsiya qilish uchun zarur boʻlgan xarajatlar oʻzgarishsiz qolganda yoki ularning oʻzgarishi tovar narxining oʻzgarishiga nomutanosib ravishda kam boʻlganda; tovarni sotuvchilar yoki xaridorlar tarkibi oʻzgarishsiz qolishi yoxud tovarlar sotuvchilari yoki xaridorlari tarkibi oʻzgarishi sezilarli boʻlmaganda; tovar bozorida tovarning aylanishi shartlariga taʼsir etuvchi davlatning tartibga solish chora va vositalari, shu jumladan, soliqqa tortish, bojxona, tarif va notarif tartibga solish shartlari oʻzgarishsiz yoki ularning oʻzgarishi tovar narxining oʻzgarishiga nomutanosib ravishda kam boʻlganda; tovarga talab va (yoki) taklif oʻzgarishsiz qolishi yoki ularning oʻzgarishi tovarning narxi oʻzgarishiga mutanosib emasligi shartlari bajarilganda; b) tovarning oldin belgilangan narxini saqlab qolish yoki pasaytirmaslik yoʻli bilan, agar bunda quyidagi shartlardan biri bajarilganda: tovarni ishlab chiqarish va realizatsiya qilish uchun zarur boʻlgan xarajatlar sezilarli kamayganda; tovarning sotuvchilari yoki xaridorlari tarkibi tovarning narxini kamaytirishga imkoniyat yaratganda; tovar bozorida tovarning aylanishi shartlariga taʼsir etuvchi davlatning tartibga solish chora va vositalari, shu jumladan, soliqqa tortish, bojxona, tarif va notarif tartibga solish shartlari tovar narxini kamaytirishga imkoniyat yaratganda; v) xuddi shu turdagi boshqa tovar narxidan, shu jumladan, bozorning boshqa subyektlarining uning oʻrnini bosuvchi tovarlardan ancha yuqori boʻlgan miqdorda narx aniqlanishida; g) tovarga belgilangan narx iqtisodiy va texnologik omillar bilan tushuntirib boʻlmaydigan darajada oshirilishida; d) tovar bozorida qiyoslanadigan narxlarning tegishli oʻsish surʼatlari bilan taqqoslash boʻyicha tovar narxining nomuvofiq oshirilishida; e) tovarning fizik tavsiflarini (tovarning ogʻirligi yoki birligi soni, sifatini oʻzgartirish) sezilarli pasaytirish yoʻli bilan tovarga narxlarni oshirganda yoki saqlab qolishda; j) birja savdolarida sotuvchi hisoblangan ustun (monopol) mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar ishtirokida sodir etilgan manipulyatsiya harakatlari natijasida shakllanganda; z) tovar boʻyicha talab va (yoki) taklifning oʻzgarishi tovar narxining kamayish tomonga oʻzgarishini belgilaydigan shartlar bajarilsa, subyekt tomonidan bunday tovarni ishlab chiqarish va sotish uchun zarur boʻlgan xarajatlar va foydaning tovar bozorida raqobat sharoitlarida shakllangan narxdan oshadigan summasi belgilanishi hisobga olinadi. Tovar narxi asossiz oʻzgartirilishidan dalolat beruvchi boshqa xatti-harakatlarda ifodalanadi. 29. Tovarga monopol past narxni aniqlashda: a) tovarning belgilangan narxini pasaytirish orqali, bunda quyidagi shartlardan biri bajarilganda: tovarni ishlab chiqarish va sotish uchun zarur boʻlgan xarajatlar oʻzgarishsiz qolishi yoki ularning oʻzgarishi tovarning narxi oʻzgarishiga nomuvofiqligi; tovarni sotuvchilar yoki xaridorlar tarkibi oʻzgarishsiz qolishi yoxud tovarlar sotuvchilari yoki xaridorlari tarkibi oʻzgarishi sezilarli emasligi; tovarning tovar bozorida, shu jumladan, davlat tomonidan tartibga solish, soliq solish, tarif bilan tartibga solish choralari bilan belgilanadigan aylanishi shartlari oʻzgarishsiz qolishi yoki ularning oʻzgarishi tovarning narxi oʻzgarishiga nomutanosibligi; tovarga talab va (yoki) taklif oʻzgarishsiz qolishi yoki ularning oʻzgarishi tovarning narxi oʻzgarishiga nomutanosibligi shartlari bajarilsa; b) tovarning oldin belgilangan narxini saqlab turish yoki oshirmaslik yoʻli bilan, bunda quyidagi shartlardan biri bajarilganda: tovarni ishlab chiqarish va sotish uchun zarur boʻlgan xarajatlar jiddiy ravishda oʻsganligi; tovarning sotuvchilari yoki xaridorlari tarkibi tovarning narxini koʻpaytirish tomonga oʻzgartirish imkoniyatini aniqlashi; tovarning tovar bozorida, shu jumladan, davlat tomonidan tartibga solish, shu jumladan, soliq solish, tarif bilan tartibga solish choralari bilan belgilanadigan aylanishi shartlari tovarning narxi koʻpayish tomonga oʻzgarishi imkoniyatini taʼminlashi; tovar boʻyicha talab va (yoki) taklifning oʻzgarishi tovar narxining koʻpayishi tomonga oʻzgarishini belgilaydigan shartlar bajarilsa, subyekt tomonidan bunday tovarni ishlab chiqarish va sotish uchun zarur boʻlgan xarajatlar va foydani qoplamaydigan qiyoslanadigan tovar bozorida raqobat sharoitlarida shakllanadigan narxdan past belgilanishi hisobga olinadi. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga zid boʻlgan boshqa oqibatlar ham monopol past narxni oʻrnatish belgisi hisoblanadi. 30. Quyidagilar, tovarning monopol past narxi deb eʼtirof etilmaydi: narx qiyoslanadigan tovar bozorida raqobat sharoitlarida shakllangan narxdan past boʻlmasa; narxning tovarni sotuvchi tomonidan belgilanishi tegishli tovar bozorida tovarning sotuvchilari yoki xaridorlari bilan shaxslarning bir guruhiga kirmaydigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar sonining qisqarishi munosabati bilan raqobatning cheklanishiga olib kelmasa yoki olib kelishi mumkin boʻlmaganda. 31. Narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va tabiiy monopoliya subyekti narx (tarif) loyihasini narxlarni tartibga soluvchi organga koʻrib chiqish uchun bevosita taqdim etadi. Agar davlat boshqaruvi organi yoki xoʻjalik birlashmasi tarkibiga kirgan narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki tabiiy monopoliya subyekti tomonidan ishlab chiqariladigan tovardan ushbu davlat yoki xoʻjalik boshqaruvi organi tarkibiga kirgan, boshqa narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki tabiiy monopoliya subyekti tomonidan tovar ishlab chiqarish uchun foydalanilgan taqdirda, narx (tarif) loyihasini koʻrib chiqish uchun narxlarni tartibga soluvchi organga tegishli davlat boshqaruvi organi yoki xoʻjalik birlashmasi taqdim etadi. 32. Tovarga narxni (tarifni) deklaratsiya qilish (tasdiqlash) uchun narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va tabiiy monopoliya subyekti narxlarni tartibga soluvchi organga ariza bilan, unga quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda murojaat qiladi: a) ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha deklaratsiya qilinadigan (tasdiqlanadigan) narx (tarif) hisob-kitobi; b) moliyaviy hisobot nusxasi; v) mehnat boʻyicha statistika hisoboti nusxasi; g) xoʻjalik yurituvchi subyekt va har bir aniq tovar boʻyicha alohida xarajatlar moddalari mazmuni, quyidagilar ilova qilinadigan daromadlar va xarajatlar toʻgʻrisidagi yigʻma maʼlumotlar: ushbu Nizomga 3-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha toʻgʻridan-toʻgʻri ishlab chiqarish moddiy xarajatlari mazmuni (xom ashyo va materiallar, energiya resurslaridan foydalanishning tasdiqlangan normalari koʻrsatilgan holda); ushbu Nizomga 4 yoki 4a-ilovalarga muvofiq shakl boʻyicha ishlab chiqarish xususiyatiga ega boʻlgan mehnatga haq toʻlashga toʻgʻridan-toʻgʻri xarajatlar va ishlab chiqarishga tegishli boʻlgan ijtimoiy sugʻurtaga ajratmalar mazmuni (mehnatga xarajatlarning tasdiqlangan normalarini koʻrsatgan holda); ushbu Nizomga 5-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya ajratmalari summasi hisob-kitobi (dastlabki va qoldiq qiymat, asosiy vositalar va nomoddiy aktivlardan foydalanish muddatlari, foydalanishga topshirish sanasi koʻrsatilgan holda); ushbu Nizomga 6-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha ishlab chiqarish maqsadidagi ustama xarajatlar, materiallarga bilvosita xarajatlar va mehnatga bilvosita xarajatlar mazmuni; mukammal va joriy taʼmirlash xarajatlari mazmuni; ushbu Nizomga 7-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha davr xarajatlari, moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlar va sof foyda mazmuni (shu jumladan, asosiy qarz va foizni qaytarishning tasdiqlangan jadvallari taqdim etilgan holda jalb etilgan kreditlarga xizmat koʻrsatish uchun zarur boʻlgan mablagʻlar); ushbu Nizomga 8-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha faoliyatning asosiy moliyaviy koʻrsatkichlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; d) ushbu Nizomga 9-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha natura ifodasida tovarlar ishlab chiqarish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (ishlab chiqarish (yetkazib berish) hajmi pasaygan taqdirda pasayish sabablari yozma ravishda asoslanishi zarur); e) rivojlanish davlat dasturlarini amalga oshirish uchun mablagʻlarga boʻlgan ehtiyoj hisob-kitobi koʻrsatilgan holda (mavjud boʻlgan taqdirda) rivojlanish davlat dasturlarining asosiy koʻrsatkichlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; j) oldingi hisobot davri uchun amalga oshirilgan (yoki amalga oshiriladigan) rivojlanish davlat dasturlari natijasida ishlab chiqariladigan tovarlarning material sigʻimi, energiya sigʻimi va mehnat sigʻimi darajasi oʻzgarishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; z) qonunchilikda nazarda tutilgan davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash choralariga boʻlgan ehtiyoj (zaruriyat boʻlganda) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. Ushbu bandda nazarda tutilgan hujjatlar bilan birgalikda barcha hisob-kitob materiallarining elektron variantlari ham taqdim etiladi. Narxlarni tartibga soluvchi organ tovarga narxni (tarifni) deklaratsiya qilish (tasdiqlash) uchun boshqa vakolatli organlarda mavjud boʻlgan zarur hujjatlar va axborotlarni belgilangan tartibda oʻzaro axborot hamkorligi yoʻli bilan, shu jumladan, elektron tarzda mustaqil ravishda oladi, ushbu bandda nazarda tutilgan hujjatlar va axborotlar bundan mustasno. 33. Ushbu Nizomning 32-bandida koʻrsatilgan va narxlarni tartibga soluvchi organning soʻrovi boʻyicha qoʻshimcha ravishda taqdim etilgan hujjatlar quyidagi talablar hisobga olingan holda rasmiylashtiriladi: a) taqdim etilgan materiallar tikilgan, tartib raqami qoʻyilgan, xoʻjalik yurituvchi subyekt rahbarining imzosi bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak. Moliyaviy hujjatlar esa xoʻjalik yurituvchi subyektning rahbari va bosh buxgalteri tomonidan imzolangan boʻlishi kerak; b) hujjatlar oldingi toʻrt chorak va oldingi kalendar yil uchun taqdim etiladi (yangidan tashkil etilgan xoʻjalik yurituvchi subyektlardan tashqari); v) asoslashda maʼlumotlar bir yil hisobiga koʻrsatiladi. 34. Narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va tabiiy monopoliya subyekti tomonidan ishlab chiqariladigan tovarning narxi (tarifi) darajasiga taʼsir koʻrsatadigan omillar keskin oʻzgargan taqdirda narxlarni tartibga soluvchi organ narxlarni (tariflarni) qayta koʻrib chiqish tashabbusi bilan chiqish huquqiga egadir. Bunda narxlarni tartibga soluvchi organ narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va tabiiy monopoliya subyektiga ushbu Nizomning 32-bandida koʻrsatilgan hujjatlarni taqdim etish toʻgʻrisida yozma koʻrsatma yuboradi. Narxlarni tartibga soluvchi organning yozma koʻrsatmasida narxlarni (tariflarni) qayta koʻrib chiqish tashabbusining sabablari koʻrsatilishi kerak. Narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki tabiiy monopoliya subyekti narxlarni tartibga soluvchi organning yozma koʻrsatmasi olingan kundan boshlab 15 kun mobaynida ushbu Nizomning 32-bandida koʻrsatilgan hujjatlarni taqdim etishi shart. 35. Narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va tabiiy monopoliya subyekti tomonidan narxlarni (tariflarni) asoslash boʻyicha hujjatlar toʻliq boʻlmagan hajmda yoki iqtisodiy asoslanmagan hisob-kitoblar bilan taqdim etilgan taqdirda, narxlarni tartibga soluvchi organ hujjatlar olingan kundan boshlab besh kun muddatda taqdim etilgan hujjatlarni mavjud kamchiliklar yozma ravishda bayon qilingan (tushuntirilgan) holda qayta ishlash uchun qaytaradi. Hujjatlarni takroran koʻrib chiqishda narxlarni tartibga soluvchi organ tomonidan oldin ariza beruvchiga yozma shaklda bayon qilinmagan yangi mulohazalar bildirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 36. Narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va tabiiy monopoliya subyekti tomonidan taqdim etilgan ushbu Nizomning 32-bandida koʻrsatilgan hujjatlarni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha barcha zarur hujjatlar toʻliq hajmda olingan kundan boshlab bir oy muddatda narxlarni tartibga soluvchi organ quyidagi qarorlardan birini qabul qilishi kerak: narx (tarif) oshirilishini rad etish toʻgʻrisida (narx yoki tarifni amaldagi darajada saqlash toʻgʻrisida); narxni (tarifni) deklaratsiya qilish (tasdiqlash) toʻgʻrisida. Narx (tarif)ni deklaratsiya qilish (tasdiqlash) yoxud amaldagi narxni (tarifni) yoki narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va tabiiy monopoliya subyekti tomonidan taklif etilayotgan narx (tarif)ni ushbu Nizom talablariga muvofiq asoslangan narx (tarif) darajasigacha oʻzgartirish yoʻli bilan, yoxud monopolist korxona yoki tabiiy monopoliya subyekti tomonidan taqdim etilgan darajada qoldirilgan holda amalga oshiriladi. Narxni tartibga soluvchi organ oʻz qarori toʻgʻrisida narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki tabiiy monopoliya subyektini yozma ravishda xabardor qiladi. Narx (tarif) oshirilishi rad etilgan taqdirda yozma bildirishnomada rad etishning asosi koʻrsatiladi. 37. Narxni tartibga soluvchi organ tomonidan narxning (tarifning) deklaratsiya qilinishida (tasdiqlanishida) (ushbu Nizomga 10-ilova) koʻrsatilgan sana narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki tabiiy monopoliya subyekti tovariga deklaratsiya qilingan (tasdiqlangan) narxni (tarifni) amalga kiritish sanasi hisoblanadi. Narxlarni tartibga soluvchi organning narxni (tarifni) deklaratsiya qilish (tasdiqlash) toʻgʻrisidagi qarori tabiiy monopoliya subyekti tomonidan ular kuchga kirishidan oʻn besh kun oldin ommaviy axborot vositalarida hamda oʻz rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilishi shart. 38. Narxlarni (tariflarni) deklaratsiya qilishning (tasdiqlashning) bir asl nusxasi va deklaratsiya qilinadigan (tasdiqlanadigan) narx (tarif) hisob-kitobi (ushbu Nizomga 2-ilova) yoki tarif smetasi (ushbu Nizomga 11-ilova) narxlar (tariflar) deklaratsiya qilingan (tasdiqlangan) sanadan boshlab uch kun muddatda xoʻjalik yurituvchi subyektga, ikkinchi nusxasi monopoliyaga qarshi organga yuboriladi, uchinchi nusxasi esa narxlarni tartibga soluvchi organda qoladi. Deklaratsiya qilingan (tasdiqlangan) narx darajasi saqlab qolinganda, deklaratsiya qilinayotgan (tasdiqlanayotgan) narxni (tarifni) hisob-kitob qilish tarkibidagi sarflarning (xarajatlarning) bitta satri summasi sarflarning (xarajatlarning) boshqa turi satri summasi oʻzgarishi hisobiga oʻzgarganda narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki tabiiy monopoliya subyekti ushbu oʻzgarish toʻgʻrisida, tuzatish kiritilgan hisob-kitobni (ushbu Nizomga 2-ilova) taqdim etgan holda, narxlarni tartibga soluvchi organni yozma ravishda xabardor qilishi shart. 39. Tovarlarning ayrim turlariga respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan qonunchilikda nazarda tutilgan oʻz vakolatlari doirasida, narxlarni tartibga soluvchi organ bilan kelishgan holda qatʼiy belgilangan yoki cheklangan narxlar (tariflar) va ustamalar belgilanishi mumkin. 40. Ushbu Nizomning 39-bandida koʻrsatilgan tovarlarga qatʼiy belgilangan yoki cheklangan narxlarni (tariflarni) va ustamalarni shakllantirish ushbu Nizomning 3-bobida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi. 41. Ushbu Nizomning 39-bandida koʻrsatib oʻtilgan tovarlarni ishlab chiqaruvchilar respublika ijro etuvchi hokimiyat tegishli organiga yoki mahalliy davlat hokimiyati organiga ushbu Nizomning 32-bandiga muvofiq roʻyxat boʻyicha hujjatlarni taqdim etadi. Respublika ijro etuvchi hokimiyat organi yoki mahalliy davlat hokimiyati organi ushbu Nizomning 32-bandida nazarda tutilgan barcha hujjatlar toʻliq hajmda olingandan keyin bir hafta muddatda quyidagi xatti-harakatlardan birini amalga oshirishi shart: hujjatlar iqtisodiy asoslanmagan hisob-kitoblar bilan taqdim etilgan taqdirda, taqdim etilgan hujjatlarni mavjud kamchiliklar yozma bayon qilingan (tushuntirilgan) holda qaytaradi; taqdim etilgan hujjatlarni narxlarni tartibga soluvchi organga kelishish uchun yuboradi. 42. Taqdim etilgan hujjatlar ushbu Nizomga 12-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha qatʼiy belgilangan yoki cheklangan narxlar (tariflar) yoki ustamalar loyihasi bilan birgalikda quyidagi tartibda narxlarni tartibga soluvchi organga yuboriladi: respublika ijro etuvchi hokimiyat organi tomonidan — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligiga; mahalliy davlat hokimiyati organi tomonidan — tegishliligi boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligiga, viloyatlar va Toshkent shahar iqtisodiyot va moliya bosh boshqarmalariga. Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari yoki mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan belgilanadigan alohida tovarlarga qatʼiy belgilangan yoki cheklangan narxlar (tariflar) yoki ustamalar loyihasini narxlarni tartibga soluvchi organ tomonidan koʻrib chiqish va kelishish ushbu Nizomning 6-bobida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi. 43. Narxlarni tartibga solish organi va oʻz vakolatlari doirasida mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ijtimoiy ahamiyatli va strategik tovarlarga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlarida narxlarini tartibga solish nazarda tutilgan ayrim tovarlarga qatʼiy belgilangan yoki cheklangan narxlarni (tariflarni) va ustamalarni shakllantirish va belgilash tartibi ushbu Nizomning 3 va 4-boblariga muvofiq amalga oshiriladi. Narxlari (tariflari) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlariga muvofiq tartibga solinadigan tovarlarni ishlab chiqaruvchi va sotuvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlar narxlarni (tariflarni): normativ hujjat chiqqan kundan boshlab bir oy muddatda (agar unda boshqa muddat nazarda tutilmagan boʻlsa); narxlar (tariflar), ustama narx, cheklangan rentabellik oshganda va tartibga soluvchi koeffitsiyent oʻzgarganda narxlarni tartibga soluvchi organda tasdiqlashi (kelishib olishi) shart. Narxlari (tariflari) Hukumat qarorlariga muvofiq tartibga solinadigan tovarlarni ishlab chiqaruvchi va sotuvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlar narxlarni tartibga soluvchi organda narxlarni (tariflarni): normativ hujjat yoki Hukumat topshirigʻi chiqqan kundan boshlab bir oy muddatda (agar ularda boshqacha muddat nazarda tutilmagan boʻlsa); narx (tarif), ustama narx, cheklangan rentabellik oshganda va tartibga soluvchi koeffitsiyent oʻzgarganda deklaratsiya qilishi (tasdiqlashi, kelishib olishi) shart. 44. Tartibga solinadigan narxlar (tariflar) toʻgʻri shakllantirilishi va qoʻllanishini davlat tomonidan nazorat qilish monopoliyaga qarshi organ tomonidan amalga oshiriladi. Monopoliyaga qarshi organ qonunchilikda belgilangan tartibda ushbu Nizom talablariga rioya qilinishi boʻyicha tekshirishlar oʻtkazadi va oʻrganadi (tahlil qiladi). 45. Nazoratni amalga oshirish uchun monopoliyaga qarshi organ davlat boshqaruvi organi va xoʻjalik birlashmasidan narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt va tabiiy monopoliya subyektidan narxlarni tartibga soluvchi organga taqdim etilgan, tartibga solinadigan narxlarning (tariflarning) hisob-kitobini asoslaydigan materiallarni soʻrashga haqlidir. Birja (auksion) savdolarida shakllanayotgan narxlarni nazorat qilish Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 18-martdagi 170-son qarori bilan tasdiqlangan Birja savdolarida yuqori likvidli va (yoki) monopol turdagi mahsulotlarni sotish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga asosan amalga oshiriladi. 46. Monopoliyaga qarshi organ belgilangan tartibda nazorat funksiyalarini bajarish, shuningdek, tahlil qilish davomida mazkur Nizom talablari buzilishi holatlari aniqlanganda raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzgan subyektga nisbatan Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 12-oktabrdagi 225-son qarori bilan tasdiqlangan Raqobat, tabiiy monopoliyalar, isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish va reklama toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun ish qoʻzgʻatish va ularni koʻrib chiqish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq choralar koʻradi. 47. Tovarlarga (ishlar, xizmatlarga) tartibga solinadigan narxlarni (tariflarni) shakllantirish, deklaratsiya qilish (tasdiqlash) va belgilash hamda ularning qoʻllanishi talablari buzilishiga quyidagilar kiradi: deklaratsiya qilingan (tasdiqlangan), kelishilgan va belgilangan tartibga solinadigan narxlarni (tariflarni) oshirish, birja (auksion) savdolari natijasida shakllangan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tovarlariga narxlar bundan mustasno; tartibga solinadigan narxlar (tariflar) ularni deklaratsiya qilmasdan (tasdiqlamasdan) yoki kelishib olmasdan xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan qoʻllanishi; tartibga solinadigan narxlar boʻyicha sotib olingan qonunchilikka muvofiq qaytadan sotilishi taqiqlangan resurslarni qaytadan sotishdan daromadlar olishi; tartibga solinadigan narxlarni (tariflarni) deklaratsiya qilish (tasdiqlash), kelishish va belgilash uchun narxlarni tartibga soluvchi organlarga, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga va mahalliy davlat hokimiyati organlariga ishonchsiz maʼlumotlar taqdim etilishi natijasida narxning (tarifning) oshirilishi; tovarning narxiga (tarifga) xom ashyo va materiallarga, yoqilgʻi-energetika resurslariga va haqiqatda amalga oshirilmagan xarajatlarni, amalda yuz bermagan mehnat xarajatlarini va boshqa xarajatlar yoki bajarilmagan ishlarni kiritishi; vakolatli organ tomonidan tasdiqlangan davlat tomonidan tartibga solinadigan narxlar boʻyicha tovarlarni ishlab chiqarish uchun bevosita haqiqatda foydalaniladigan xom ashyo, materiallar, yoqilgʻi, energiya sarfining texnik va texnologik normalarini oshirishi, texnologik buzilishlarning oldini olishga yoki respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlarining koʻrsatmalarini bajarishga yoʻnaltirilgan yengib boʻlmaydigan kuch, shuningdek, tabiiy va texnogen xususiyatga ega boʻlgan favqulodda vaziyatlar oqibatida xom ashyo, materiallar, yoqilgʻi, energiya sarfining texnik va texnologik normalari oshirilishi holatlari bundan mustasno; narxi (tarifi) tartibga solinadigan narxlar darajasida belgilanadigan tovarning boshlangʻich narxini birja savdolariga oshirib qoʻyishi; ishlab chiqaruvchi korxonalar tomonidan alkogolli mahsulotlarni (pivodan tashqari) qonunchilikda belgilangan minimal ulgurji-sotish narxlaridan past narxlarda sotishi; tovarlarni yetkazib beruvchilar (ishlarni bajaruvchilar, xizmatlar koʻrsatuvchilar) bilan hisob-kitoblarni amalga oshirishda tasdiqlangan yoki belgilangan xarid narxlarining (tariflarining) isteʼmolchi tomonidan pasaytirilishi. Tasdiqlangan normativ-texnik hujjatlar doirasida xom ashyo, materiallar va energiya resurslari xarajatlari sarfi meʼyorlarining oʻzgarishiga (koʻpayishi yoki kamayishiga) olib keladigan resurslarni tejaydigan zamonaviy texnologiyalarni joriy etish va texnologiya jarayonlarini oqilona tashkil etish, quvvatlardan foydalanish darajasini koʻpaytirish va mehnat unumdorligini oʻstirish, foydalanish xarajatlarini va qoʻshimcha xarajatlarni qisqartirish, xarid qilinadigan xom ashyo, materiallar va butlovchi qismlar qiymatini kamaytirish, xodimlar sonini maqbullashtirish chora-tadbirlarini amalga oshirish natijasida xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan qoʻshimcha foyda olinishi tovarlarga (ishlar, xizmatlarga) tartibga solinadigan narxlarni (tariflarni) shakllantirish, deklaratsiya qilish (tasdiqlash) va belgilash hamda ularning qoʻllanishi tartibining buzilishi hisoblanmaydi va koʻrsatib oʻtilgan foyda olib qoʻyilmaydi. 48. Xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan narxni (tarifni) qoʻllash tartibi buzilishi natijasida olingan mablagʻlar tovarlarni asossiz oshirilgan narx (tarif) boʻyicha sotishdan olingan haqiqatdagi tushum bilan (unga qoʻshimcha haq, chegirmalar va boshqalar hisobga olingan holda) ushbu tovarning belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan (tasdiqlangan, kelishilgan) narxi (tarifi) qiymati (unga qoʻshimcha haq, chegirmalar va boshqalar hisobga olingan holda) oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi. Xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan narx (tarif) shakllanishi tartibi buzilishi natijasida olingan mablagʻlar tovarlarni oshirilgan narx (tarif) boʻyicha sotishdan olingan amaldagi tushum bilan (ularga qoʻshimcha haq, chegirmalar va boshqalar hisobga olingan holda) ushbu Nizomga muvofiq shakllantirilgan narx (tarif) boʻyicha ushbu tovarning qiymati (unga qoʻshimcha haq, chegirmalar va boshqalar hisobga olingan holda) oʻrtasidagi tafovut sifatida belgilanadi. Yetkazib berilgan mahsulot (bajarilgan ishlar, koʻrsatilgan xizmatlar) uchun tasdiqlangan va belgilangan xarid narxlari (tariflar) pasaytirilishi natijasida xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan olingan mablagʻlar tasdiqlangan yoki belgilangan xarid narxi (tarif) bilan hisob-kitob amalga oshirilgan amaldagi narx (tarif) oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi. Sotish narxlariga ustamalar qoʻshilgan holda tovarlarga sotish narxlarini shakllantiradigan va qoʻllaydigan savdo, umumiy ovqatlanish, taʼminot-sotish, vositachilik korxonalari va boshqa tashkilotlar uchun olib qoʻyilishi lozim boʻlgan mablagʻlar quyidagicha aniqlanadi: asossiz oshirilgan ustamalar qoʻllangan hollarda — tovarlarni sotishdan olingan haqiqatdagi ustama summasi bilan deklaratsiya qilingan (tasdiqlangan) yoki belgilangan ustama summasi oʻrtasidagi tafovut sifatida; narx belgilashning amaldagi tartibi buzilgan holda aniqlangan belgilangan ustamalar qoʻllangan hollarda — asossiz oshirilgan narxlar boʻyicha sotilgan tovarning butun hajmiga hisoblab chiqilgan ustama summasi bilan qonunchilikka muvofiq hisoblab chiqilgan sotilgan tovarning ayni oʻsha hajmiga ustama summasi oʻrtasidagi tafovut sifatida belgilanadi. Tovarlariga nisbatan cheklangan rentabellik belgilangan korxonalar uchun umuman tovarlar guruhlari (turlari) boʻyicha cheklangan rentabellik oshirilishi hisobiga olingan mablagʻlar yillik hisob-kitoblar asosida olib qoʻyilishi kerak. 49. Tartibga solinadigan narxlar boʻyicha yoki birja savdolarida isteʼmolchilar tomonidan sotib olingan, qonunchilikka muvofiq qaytadan sotish taqiqlangan resurslarni qaytadan sotish holatlari aniqlangan taqdirda qaytadan sotishdan sotib olish narxi va qaytadan sotish narxi oʻrtasidagi tafovut tarzida olingan daromad Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi huzuridagi budjetdan tashqari Raqobatni rivojlantirishga koʻmaklashish jamgʻarmasiga (keyingi oʻrinlarda — budjetdan tashqari Jamgʻarma) olib qoʻyiladi. 50. Tovarlariga (ishlari, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan tovar yoki moliya bozorlarida ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki tabiiy monopoliya subyekti tomonidan yangi narxlar (tariflar)ni yoki ularning cheklangan darajalarini amalga kiritish muddatlariga rioya qilinmaganligi holatlari aniqlanganda asossiz olingan mablagʻlar (daromadlar) yangi joriy etilgan narxlar (tariflar) bilan avval amal qilgan narxlar (tariflar) oʻrtasidagi qonunchilikda nazarda tutilganiga zid ravishda yangi narxlar (tariflar) muddatidan oldin amalga kiritilgan davr uchun tovarni sotish hajmiga koʻpaytirilgan tafovut sifatida aniqlanadi. 51. Tabiiy monopoliya subyekti, tovarlariga (ishlari, xizmatlariga) narxlar davlat tomonidan tartibga solinadigan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan deklaratsiya qilinmasdan (tasdiqlanmasdan) narxlar (tariflar) qoʻllanishi holatlari aniqlanganda asossiz olingan mablagʻlar (daromadlar) korxona tegishli tabiiy monopoliya yoki ustun mavqeyi eʼtirof etilgan sanada amal qilgan narx (tarif) bilan korxona tegishli tabiiy monopoliya yoki ustun mavqeyi eʼtirof etilgan sanadan boshlab davr uchun tovarni sotish hajmiga koʻpaytirilgan uning keyinchalik oshirilishi natijasida shakllangan narx oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi. Xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan davlat tomonidan tartibga solinadigan narxlar (tariflar) narxlarni tartibga solish organida tasdiqlanmasdan qoʻllanishi holatlari aniqlanganda asossiz olingan mablagʻlar (daromadlar) narxlarni tartibga solish organida tasdiqlangan sanada amal qilgan narx (tarif) bilan koʻrsatib oʻtilgan sanadan boshlab butun davrda tovarni sotish hajmiga koʻpaytirilgan uning keyinchalik oshirilishi natijasida shakllangan narx oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi. Xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan narxlarni tartibga solish organi tomonidan tasdiqlanmasdan (kelishilmasdan) narxlarni (tariflarni) qoʻllash holatlari aniqlanganda, agar ularni tartibga solish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlarida nazarda tutilgan boʻlsa, asossiz olingan mablagʻlar (daromadlar) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorida nazarda tutilgan narxlarni tartibga solish organida tasdiqlash (kelishish) sanasida amal qilgan narx (tarif) bilan koʻrsatib oʻtilgan sanadan boshlab butun davrda tovarni sotish hajmiga koʻpaytirilgan uning keyinchalik oshirilishi natijasida shakllangan narx oʻrtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi. 52. Jarima tarzidagi moliyaviy sanksiyalar sud tartibida qoʻllanadi, huquqbuzar sodir etilgan huquqbuzarlikdagi aybini tan olgan va jarimani ixtiyoriy ravishda toʻlagan hollar bundan mustasno. Ushbu Nizom talablari buzilishi natijasida olingan mablagʻlar bir oy muddatda ixtiyoriy tartibda toʻlanmaganda, monopoliyaga qarshi organ yakuniy isteʼmolchilarga qaytarish va/yoki olib qoʻyilishi kerak boʻlgan mablagʻlar undirilishi toʻgʻrisida sudga murojaat qiladi. 53. Ushbu Nizomning 48 — 51-bandlarida koʻrsatilgan mablagʻlar yakuniy isteʼmolchilarga qaytariladi yoxud yakuniy isteʼmolchilarni aniqlash mumkin boʻlmagan taqdirda, budjetdan tashqari Jamgʻarmaga olib qoʻyiladi, ushbu Nizomning 58-bandi ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan hollar bundan mustasno. Ushbu Nizomning 47-bandi oltinchi xatboshisida koʻrsatilgan xom ashyo, materiallar, energiya resurslarining texnik va texnologik normalari oshirilishi hisobiga aniqlangan summa budjetdan tashqari Jamgʻarmaga olib qoʻyiladi. Bunda ushbu summa xom ashyo, materiallar, yoqilgʻi va energiyaning texnik hamda texnologik normalarining amaldagi oshgan hajmini tegishli xom ashyo, materiallar, yoqilgʻi yoki energiya narxiga koʻpaytirish yoʻli bilan aniqlanadi. 54. Jarima qoida buzilishining butun davri uchun qoʻllanadi va undirish, xoʻjalik yurituvchi subyektning moliyaviy holati va budjet bilan oʻzaro munosabatlaridan qatʼi nazar, soliqlar va yigʻimlar toʻlangandan keyin uning tasarrufida qoladigan foyda hisobidan amalga oshiriladi, ushbu Nizomning 58-bandi ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. 55. Asossiz olingan mablagʻlar olib qoʻyilishi va xoʻjalik yurituvchi subyektlarga jarima solinishi ularning ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan mansabdor shaxslarini qonunchilikda nazarda tutilgan javobgarlikdan ozod qilmaydi. 56. Budjetdan tashqari Jamgʻarmaga olib qoʻyilishi kerak boʻlgan mablagʻlarni hisoblab chiqishda ushbu Nizom talablari buzilishiga yoʻl qoʻygan xoʻjalik yurituvchi subyektda soliqlar va yigʻimlar oshirilishiga olib kelgan ortiqcha toʻlangan soliqlar va yigʻimlar summasi xoʻjalik yurituvchi subyektdan olib qoʻyiladigan mablagʻ kamaytirilishiga hisoblanmaydi. 57. Monopoliyaga qarshi organ asossiz olingan mablagʻlarni olib qoʻyish va ushbu Nizom talablari buzilganligi uchun jarima solish toʻgʻrisidagi sud qarorini olib, sudning mazkur qarori kuchga kirgandan keyin ushbu mablagʻlarni budjetdan tashqari Jamgʻarmaga undirish choralarini koʻradi. 58. Nazorat qiluvchi organlar ushbu Nizom talablari buzilishi aniqlanganda, tekshirish va oʻrganish materiallarini tegishli choralar koʻrish uchun monopoliyaga qarshi organga yuboradilar. Ushbu Nizom talablari buzilishini mustaqil aniqlagan va buning natijasida ortiqcha mablagʻlar olgan xoʻjalik yurituvchi subyekt ularni yakuniy isteʼmolchilarga qaytaradi yoki yakuniy isteʼmolchilar tomonidan rad qilingan yoxud yakuniy isteʼmolchilarni aniqlash mumkin boʻlmagan taqdirda, budjetdan tashqari Jamgʻarmaga oʻtkazadi. 59. Monopoliyaga qarshi organ tomonidan, shuningdek, nazorat organlari tomonidan taqdim etilgan tekshirish va oʻrganish materiallari asosida ushbu Nizom talablari buzilishi aniqlangan taqdirda, tovar yoki moliya bozoridagi ustun mavqeni hamda ustun muzokara kuchini suiisteʼmol qilganlik, ijtimoiy va strategik ahamiyatga ega boʻlgan mahsulotlar narxlarini asossiz ravishda oshirganlik uchun — xoʻjalik yurituvchi subyektlarga tovar yoki moliya bozorida raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilgan davrda, biroq oxirgi uch yildan ortiq boʻlmagan davrda tovarni realizatsiya qilishdan olingan tushum summasining 5 foizi miqdorida jarima qoʻllanadi, alkogolli mahsulotlarni qonunchilikda belgilangan minimal ulgurji-belgilangan narxlardan past narxlarda sotish hollari bundan mustasno. Alkogolli mahsulotlarning (pivodan tashqari) qonunchilikda belgilangan minimal ulgurji-sotish narxlaridan past narxlarda sotilishi holatlari aniqlangan taqdirda, alkogolli mahsulotlarni (pivodan tashqari) tayyorlovchi korxonaga nisbatan quyidagicha jarima qoʻllanadi: alkogolli mahsulotlarni (pivodan tashqari) ishlab chiqaruvchi korxona tomonidan qonunchilikda belgilangan minimal ulgurji-sotish narxlaridan past narxlarda sotilgan qiymatning 20 foizi miqdorida, biroq belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining kamida 200 baravari miqdorida; jarima qoʻllangandan keyin bir yil mobaynida aynan oʻsha qoida buzish takroran aniqlanganda — alkogolli mahsulotlarni (pivodan tashqari) ishlab chiqargan korxona tomonidan qonunchilikda belgilangan minimal ulgurji-sotish narxlaridan past narxlarda sotilgan qiymatning 50 foizi miqdorida, biroq belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining kamida 300 baravari miqdorida. Ushbu bandning uchinchi va toʻrtinchi xatboshida nazarda tutilgan jarima summasini aniqlashda sotilgan alkogolli mahsulotlar (pivodan tashqari) qiymati qonunchilikda belgilangan minimal ulgurji-sotish narxi boʻyicha hisoblab chiqiladi. Oxirgi hisobot sanasiga xoʻjalik yurituvchi subyekt joriy aktivlari summasining 20 foizidan oshadigan jarimani undirish unga undirish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan boshlab 6 oy mobaynida undiriladigan summani har oylik toʻlovlar bilan boʻlib-boʻlib toʻlash imkonini bergan holda amalga oshiriladi. 60. Ushbu Nizom talablari respublika ijro etuvchi hokimiyat organi yoki mahalliy davlat hokimiyati organining yozma topshirigʻi boʻyicha xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan buzilgan taqdirda ularning mansabdor shaxsi tomonidan xom ashyo, tovarlar erkin harakatlanishini va realizatsiya qilinishini hamda xizmatlar koʻrsatilishini qonunga xilof ravishda cheklash deb topiladi va belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi. 61. Monopoliyaga qarshi organning qarori yuzasidan qonunchilikka muvofiq shikoyat qilinishi mumkin. 62. Budjetdan tashqari Jamgʻarmaga notoʻgʻri undirilgan mablagʻlar va jarimalarni qaytarish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining qayta moliyalashtirish stavkasi boʻyicha foizlar hisoblangan holda monopoliyaga qarshi organ yoxud sud qarori bilan amalga oshiriladi. 63. Monopoliyaga qarshi organga axborotni taqdim etmaganlik yoki oʻz vaqtida taqdim etmaganlik, notoʻgʻri yoki yolgʻon maʼlumotlar taqdim etganlik uchun xoʻjalik yurituvchi subyektlar, ularning mansabdor shaxslari qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 64. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. _____________________ reja-iqtisod boʻlimi boshligʻi (yoki rejalashtirish funksiyasini amalga oshiruvchi boshqa shaxs) ____________ Rahbar ____________ Bosh hisobchi ____________ Rahbar ____________ Bosh hisobchi _____________________ reja-iqtisod boʻlimi boshligʻi (yoki rejalashtirish funksiyasini amalga oshiruvchi boshqa shaxs) ____________ Rahbar ____________ Bosh hisobchi _______________ reja-iqtisod boʻlimi boshligʻi (yoki rejalashtirish funksiyasini amalga oshiruvchi boshqa shaxs) ____________ Rahbar ____________ Bosh hisobchi ____________ Rahbar 1. Turmushda isteʼmol qilinadigan suyultirilgan gaz, “UzGasTrade” AJ hamda “Hududgaztaʼminot” AJ va (yoki) uning hududiy boʻlinmalari orqali sotiladigan tabiiy gaz. 2. Toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar boʻyicha aholiga, budjet tashkilotlariga va Issiqlik elektr stansiyalariga sotiladigan koʻmir. 3. Qattiq maishiy chiqindilarni tashish, qayta yuklash, ularni chiqindi poligonlariga joylashtirish va chiqindilarni ekosanoat zonalariga yetkazib berish hamda utilizatsiya qilish xizmatlari. 4. Shahar yoʻlovchi tashish transportida yoʻlovchilarni tashish xizmatlari (yoʻnalishli va liniyali taksilardan tashqari). 5. Oʻzbekiston Respublikasi televizion va radioeshittirish dasturlarini efir orqali uzatish xizmatlari, yoʻldosh aloqa orqali qabul qilib efir orqali qayta uzatish xizmatlari, radioaloqa xizmatlari. 6. Griflangan paketlarni (joʻnatmalar, posilkalarni) joʻnatish. 7. Maʼlumotlarni xalqaro yetkazish xizmatlari va xalqaro kanallarning ijarasi. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi huzuridagi “Taʼminot va logistika xizmati” davlat unitar korxonasi tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar. 9. “Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi” davlat korxonasi tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar (qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni roʻyxatga va hisobga olish, savdo natijalari boʻyicha qimmatli qogʻozlarda hisob-kitoblarni amalga oshirish (yetkazib berish), roʻyxatga olingan bitim boʻyicha qimmatli qogʻozlarni oʻtkazish, Qimmatli qogʻozlar egalari reyestrlarini yuritish, qimmatli qogʻozlar bilan birjadan tashqari bitimlarni roʻyxatdan oʻtkazish). 1. Vazirlar Mahkamasining “Tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni tartibga solinadigan narxlar (tariflar)ni deklaratsiya qilish (tasdiqlash) va belgilash tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2010-yil 28-oktabrdagi 239-son qarori. 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Taʼlim muassasalarini rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash va jihozlash boʻyicha budjetdan tashqari jamgʻarmani tashkil etish toʻgʻrisida” 2010-yil 10-noyabrdagi PQ-1432-son qarori, Vazirlar Mahkamasining “Budjetdan tashqari taʼlim muassasalarini rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash va jihozlash jamgʻarmasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2010-yil 10-dekabrdagi 291-son qarori)” 2011-yil 18-fevraldagi 42-son qaroriga 1-ilovaning 11-bandi. 3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Taʼlim muassasalarini rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash va jihozlash jamgʻarmasini Taʼlim va tibbiyot muassasalarini rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash va jihozlash jamgʻarmasi etib qayta tashkil etish toʻgʻrisida” 2011-yil 21-noyabrdagi PQ-1645-son qarori)” 2012-yil 3-fevraldagi 30-son qaroriga ilovaning 12-bandi. 5. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2012-yil 23-maydagi 143-son qaroriga ilovaning 20-bandi. 6. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasini tashkil etish toʻgʻrisida” 2012-yil 13-noyabrdagi PF-4483-son Farmoni)” 2013-yil 9-sentabrdagi 244-son qaroriga 1-ilovaning 77-bandi. 7. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Tovar va moliya bozorlarida monopoliyaga qarshi tartibga solishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2013-yil 20-avgustdagi 230-son qarori)” 2013-yil 23-oktabrdagi 287-son qarori. 8. Vazirlar Mahkamasining “Tadbirkorlik subyektlariga davlat xizmatlari koʻrsatish tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2014-yil 31-dekabrdagi 377-son qaroriga ilovaning 32-bandi. 9. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Budjet kodeksini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2013-yil 26-dekabrdagi OʻRQ-360-son hamda “Soliq va budjet siyosatining 2016-yilga moʻljallangan asosiy yoʻnalishlari qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2015-yil 31-dekabrdagi OʻRQ-398-son qonunlari)” 2016-yil 26-apreldagi 122-son qaroriga 1-ilovaning 102-bandi. 10. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasini tashkil etish toʻgʻrisida” 2017-yil 18-apreldagi PF-5016-son Farmoni)” 2017-yil 16-avgustdagi 638-son qaroriga 1-ilovaning 49-bandi. 11. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzi qarorlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasining rivojlanish davlat dasturlarini shakllantirish va moliyalashtirishning yangi tartibini joriy etish toʻgʻrisida” 2017-yil 18-dekabrdagi PQ-3437-son qarori)” 2018-yil 13-martdagi 197-son qaroriga 1-ilovaning 4-bandi. 12. Vazirlar Mahkamasining “Tovar bozorlarida monopoliyaga qarshi tartibga solishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 30-martdagi 249-son qarorining 1 va 2-bandlari va unga 1 va 2-ilovalar hamda 3-ilovaning 1-bandi. 13. Vazirlar Mahkamasining “Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 30-martdagi 249-son qarori bilan tasdiqlangan narxlari (tariflari) davlat tomonidan tartibga solinadigan ijtimoiy ahamiyatli tovarlar (xizmatlar) va ularning strategik turlari roʻyxatiga qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2018-yil 8-dekabrdagi 996-son qarori. 14. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Jahon banki va Xalqaro moliya korporatsiyasining “Biznes yuritish” yillik hisobotida Oʻzbekiston Respublikasining reytingini yaxshilashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2019-yil 5-fevraldagi PQ-4160-son qarori)” 2019-yil 10-avgustdagi 661-son qaroriga ilovaning 17-bandi. 15. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” 2019-yil 24-yanvardagi PQ-4126-son qarori)” 2019-yil 19-dekabrdagi 1014-son qaroriga ilovaning 28 va 59-bandlari. 16. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Mehnatga haq toʻlash, pensiyalar va boshqa toʻlovlar miqdorlarini aniqlash tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2019-yil 21-maydagi PF-5723-son Farmoni)” 2019-yil 28-dekabrdagi 1046-son qaroriga ilovaning 98-bandi. 17. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida” 2020-yil 3-iyundagi 348-son qaroriga 1-ilovaning 11-bandi. 18. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasining “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi 2021-yil 20-apreldagi OʻRQ-682-son Qonuni)” 2022-yil 4-apreldagi 153-son qaroriga ilovaning 244-bandi. 19. Vazirlar Mahkamasining “Xalq taʼlimi vaziri jamgʻarmasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 2-avgustdagi 425-son qaroriga 2-ilovaning 3-bandi.