Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblari klassifikatorini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida
(resolution, 2021-04-28)

Bozor iqtisodiyoti va zamonaviy korporativ boshqaruvning zamonaviy uslublari talablariga muvofiq ishchilar kasblari va xizmatchilar lavozimlarini tasniflashning normativ bazasini yanada takomillashtirish, uning oliy va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlim muassasalarida yangi formatsiyadagi kadrlar tayyorlash tizimi bilan oʻzaro bogʻliqligini, shuningdek kasb-hunar taʼlimi shakllari va dasturlarining turlichaligini hisobga olgan holda kuchaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblarining yangilangan klassifikatori ilovaga muvofiq tasdiqlansin va 2017-yil 1-noyabrdan boshlab amalga kiritilsin. 2. Belgilansinki: kasb-hunar kollejlari bitiruvchilarini ishchi kasblari boʻyicha davlat tashkilotlariga, shuningdek ustav kapitalida davlat ulushi 50 foizdan ortiq boʻlgan tashkilotlarga ishga qabul qilishga, ularga bajariladigan ishlarining turiga va tarifikatsiya natijasiga koʻra kamida uchinchi malakaviy razryad beriladi; Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 19-iyundagi 164-son qarori bilan tasdiqlangan Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblari klassifikatoriga muvofiq xodimlarning mehnat daftarchalari va tashkilotlarning mehnatga oid muayyan hujjatlaridagi 2017-yil 1-noyabrgacha amalga oshirilgan yozuvlar oʻz kuchini saqlaydi. 3.Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligiga vazirliklar, idoralar, tashkilotlar va ilmiy markazlarning asoslangan takliflaridan kelib chiqib, shuningdek mehnat bozorida yangi kasblar va lavozimlar paydo boʻlishini hisobga olib Klassifikatorga belgilangan tartibda oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish huquqi berilsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi Markazi, 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab, kasb-hunar kollejlarida ishchi kasblari boʻyicha tayyorlanadigan mutaxassislarning malakasi kamida uchinchi malakaviy razryadga muvofiqligi taʼminlansin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi Xalq taʼlimi vazirligi va Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi bilan birgalikda: mazkur qaror bilan tasdiqlangan Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblari klassifikatori asosida Oliy taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari klassifikatori va Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimining taʼlim yoʻnalishlari, mutaxassisliklar va kasblar klassifikatori muntazam ravishda muvofiqlashtirilishi va ularga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilishi taʼminlansin; Oliy taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari klassifikatori va Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimining taʼlim yoʻnalishlari, mutaxassisliklar va kasblar klassifikatori xalqaro standart taʼlim klassifikatsiyasi (MSKO-2011)ga muvofiqlashtirilsin; 6. Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari uch oy muddatda xizmatchilarning lavozimlari va ishchilar kasblari tarmoq tarif-malaka maʼlumotnomalariga ushbu qarordan kelib chiquvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalarni kiritsinlar va maʼlumotnomaning bir nusxasini (qogʻozda hamda elektron shaklda), maʼlumotlar bazasini shakllantirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligiga yuborsinlar. 7. Vazirlar Mahkamasining “Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblari klassifikatorini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2015-yil 19-iyuldagi 164-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2015-y., 6-son, 48-modda) 2017-yil 1-noyabrdan boshlab oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 8. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari J.A.Qoʻchqorov, bandlik va mehnat munosabatlari vaziri A.A. Xaitov hamda oliy va oʻrta maxsus taʼlim vaziri I.U. Majidov zimmasiga yuklansin. 1. Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblarining ushbu klassifikatori (keyingi oʻrinlarda XALIKK-2017 deb ataladi) xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblarini tizimlashtirish, ishchilarning malaka razryadlari diapazonini va xizmatchilarning lavozimlari toifalarini belgilash, shuningdek taʼlimning yoʻnalishi va darajasiga qoʻyiladigan talablarni aniqlash uchun moʻljallangan. XALIKK-2017 Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 19-iyundagi 164-son qarori bilan tasdiqlangan Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblari klassifikatori oʻrniga ishlab chiqilgan. 2. Ushbu XALIKK-2017 dan: turli huquqiy shakldagi tashkilotlarning mehnat shartnomalari va shtat jadvallarini tuzishda, xodimlarning mehnat daftarchalariga yozuvlarni kiritishda, mehnat shartnomalari boʻyicha buyruqlarni rasmiylashtirishda, lavozimlar va kasblarni xodimlarning tegishli toifalariga kiritishda, pensiyaga doir imtiyozlar huquqini aniqlashda xizmatchilarning lavozimlari va ishchilarning kasblari nomlarini standartlashtirish va birxillashtirish; xodimlarning malaka toifasini hisobga olgan holda kadrlarni samarali ravishda joy-joyiga qoʻyish; ishlab chiqarish va boshqaruvning hozirgi darajasidan va rivojlanishi istiqbollaridan kelib chiqib, zamonaviy bozor iqtisodiyoti talablariga javob beradigan, yangicha fikrlaydigan kadrlarni aniq maqsadni koʻzlab tayyorlash; turli tashkiliy-huquqiy shakllardagi tashkilotlarda kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha oʻquv dasturlarini tuzish; mehnatni hisobga olish, tahlil qilish va uning statistikasini yuritish; xodimlar bilan ishlashni tashkil etish sohasida axborotni qayta ishlash; band aholini faoliyat (mashgʻulot) turlari boʻyicha taqsimlash; xalqaro darajada ijtimoiy-mehnat sohasidagi statistika maʼlumotlarini taqqoslash uchun foydalaniladi. Klassifikator, shuningdek, tarmoq tarif-malaka maʼlumotnomalarini belgilangan tartibda ishlab chiqish uchun asos boʻladi. 3. Ishchilar kasblari va xizmatchilar lavozimlari XALIKK-2017 ning tasniflash obyektlari hisoblanadi. 4. Ushbu XALIKK-2017: xizmatchilar lavozimlari va ishchilar kasblari nomlaridan foydalanish yuzasidan — xodimlarning mehnat daftarchalariga yozuvlarni qayd etishda, mehnat shartnomalari tuzishda, buyruqlarni rasmiylashtirishda, xizmatchilarning lavozimlarini xodimlar toifalariga kiritishda majburiy hisoblanadi; ishga qabul qilishda xodimlar maʼlumotining eng past darajasi, ishchilar kasblari boʻyicha malaka razryadlarini belgilash yuzasidan — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Vazirlar Mahkamasining qarorlari bilan tashkil etilgan davlat korxonalari, muassasalari va tashkilotlarida (keyingi oʻrinlarda davlat tashkilotlari deb ataladi), xoʻjalik boshqaruvi organlarida, shuningdek ustav kapitalida davlat ulushi 50 foizdan ortiq boʻlgan tashkilotlarda qoʻllanilishi majburiy hisoblanadi, boshqa tashkilotlar uchun esa — tavsiya xususiyatiga ega. taʼlim yoʻnalishi yuzasidan — barcha tashkilotlar uchun tavsiya xususiyatiga ega. 5. XALIKK-2017da tegishli tariflar bilan birgalikda quyidagi asosiy atamalardan foydalaniladi: a) xizmatchi lavozimi — xodimning funksional vazifalari, lavozim huquqlari va javobgarlik xususiyati bilan belgilanadigan uning xizmat mavqeyi; b) ishchi kasbi — kasbga oʻqish yoki amaliyot natijasida egallangan jami bilimlar va koʻnikmalar bilan belgilanadigan ishchining mehnat faoliyati turi; v) xizmatchilar — tashkilotda hujjatlarni tayyorlash va rasmiylashtirishni, hisob va nazoratni, boshqaruv funksiyalarini, shuningdek xoʻjalik xizmatini amalga oshiradigan lavozimni egallagan mutaxassislar; g) mutaxassislar — ishlab chiqarish va maʼmuriy jarayonlarni rejalashtiruvchi, loyihalashtiruvchi va nazorat qiluvchi, murakkab texnikaga xizmat koʻrsatuvchi, hujjatlarni ishlab chiquvchi, xodimlarni boshqaruvchi, tashkilot faoliyati jarayonlarini, shu jumladan, ularga farmoyish beruvchi vakolatlar berilmagan holda tartibga soluvchi, taʼlim beruvchi va sogʻlomlashtiruvchi, ijodiy va ilmiy faoliyatni, shu jumladan, boshqa oʻziga xos funksiyalarni amalga oshiruvchi xodimlar. Mutaxassislar boshqaruv va ishlab chiqarish xodimlariga tegishli boʻlishi, farmoyish berish va ijro etish funksiyalarini bajarishlari mumkin; d) ishchilar — mehnat quroli yordamida mehnat jarayonida ishlov berilishi kerak boʻlgan materiallarga (mehnat predmetiga) taʼsir koʻrsatadigan, asosan jismoniy mehnat bilan shugʻullanadigan, mahsulot yaratadigan, mashinalarni kuzatadigan, sozlaydigan va saqlaydigan, mehnat predmetlari joyini oʻzgartiradigan, mehnatning normal sharoitlarini saqlab turadigan, tovarlar va xizmatlarning ishlab chiqarish texnologiyasi bilan belgilanadigan boshqa funksiyalarni bajaradigan xodimlar; e) xodimlar toifasi — xizmatchining mehnati mazmunining tavsiflari va koʻrsatkichlari tizimi: boshqaruv xodimlari — boshqaruv funksiyalarini amalga oshiruvchi, xodimlarga rahbarlik qiluvchi, zarur qarorlarni ishlab chiquvchi va qabul qiluvchi, tashkilot faoliyatini rejalashtiruvchi, nazorat qiluvchi va jarayonlarni tartibga soluvchi, zarur qarorlar qabul qilish uchun maʼlumotlar tayyorlovchi xodimlar. Boshqaruv xodimlari tashkilotning oʻz oldiga qoʻygan maqsadlar va vazifalarga erishishi uchun zarur tashkiliy-texnik shartlarni, yuklangan funksiyalar va ishlab chiqarish dasturlari bajarilishini taʼminlaydilar. Boshqaruv xodimlari rahbarlarga va boshqaruv xodimlari mutaxassislariga boʻlinadi; ishlab chiqarish xodimlari — tashkilotning asosiy mahsulotlari (xizmatlari)ni ishlab chiqarish, shuningdek ishlab chiqarish dasturida belgilangan qoʻshimcha mahsulotlar (xizmatlar)ni ishlab chiqarish jarayonida bevosita qatnashadigan xodimlari. Ishlab chiqarish xodimlari tarkibiga ishlab chiqarish jarayonida bevosita qatnashadigan mutaxassislar ham kiradi; texnik xodimlar — funksiyasiga boshqaruv xodimlari faoliyatiga texnik xizmat koʻrsatish hamda ishlab chiqarish va texnologik jarayonlarni taʼminlash ishlarini bajarish (nashr etish, koʻpaytirish va arxiv ishlarini bajarish, kutubxona ishi, hujjatlarni yetkazib berish, kompyuter texnikasiga xizmat koʻrsatish, idora, kotiblik ishlarini va boshqa ishlarni bajarish) kiradigan xodimlar; xizmat koʻrsatuvchi xodimlar — funksiyasiga binolar va hududlarga texnik xizmat va xoʻjalik xizmati koʻrsatish, ularni qoʻriqlash, boshqaruv xodimlariga transport xizmati koʻrsatish, tashkilotning boshqaruv va ishlab chiqarish xodimlariga xizmat koʻrsatish boʻyicha boshqa ishlar, shu jumladan, ijtimoiy-maishiy xizmat koʻrsatish kiradigan xodimlar. Xizmat koʻrsatuvchi xodimlarga mutaxassislar va ishchilar toifasiga mansub boʻlmagan aholiga maishiy xizmat koʻrsatish xodimlari ham kiradi; j) xodim maʼlumotining eng past darajasiga qoʻyiladigan talablar — “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq xizmatchi yoki ishchi kasbi boʻyicha ishga kirishda, qoidaga koʻra, bajariladigan ishlar va funksional vazifalarning oʻziga xosligidan kelib chiqib talab qilinadigan maʼlumotning eng past darajasi. Ishga qabul qilishda maʼlumot yoʻnalishiga qoʻyiladigan talablar qonun hujjatlari talablari hisobga olingan holda davlat organlari, xoʻjalik boshqaruvi organlari va tashkilotlar tomonidan belgilanishi mumkin; z) ishchilarning malakaviy razryadlari diapazoni — ishchi tomonidan bajariladigan faoliyatning aniq turiga xos boʻlgan ishlarning eng past razryadidan eng yuqori razryadigacha boʻlgan oraliq. Tarif razryadlarining diapazonida belgilangan aniq tarif razryadlari ishning murakkabligini va uning uchun talab etiladigan ishchi malakasini belgilaydi; i) taʼlim yoʻnalishi — taʼlim muassasasida bitiruvchi tomonidan tegishli darajadagi taʼlim dasturi boʻyicha egallangan va ular tomonidan kasbiy yoki lavozim faoliyatining muayyan turi bajarilishini taʼminlaydigan bazaviy va fundamental bilimlar, oʻquv va koʻnikmalar yigʻindisi. 6. Ushbu XALIKK-2017 quyidagi boʻlimlardan iborat: 1-boʻlim — “Ishchilarning asosiy kasblari tasnifi” — Ishlar va ishchi kasblari yagona tarif-malaka maʼlumotnomasiga muvofiq ishchilar kasblarining, shuningdek huquq va majburiyatlari ushbu XALIKK-2017ga 1-ilovaga* muvofiq iqtisodiyot tarmoqlarida kasblar tarkibini tartibga soluvchi ustavlar, maxsus ilovalar va tegishli qarorlarda nazarda tutilgan ishchilar kasblarining nomlarini oʻz ichiga oladi; 2-boʻlim — “Xizmatchilarning asosiy lavozimlari tasnifi” — iqtisodiyotda va ushbu XALIKK-2017ga 2-ilovada* koʻrsatilgan tashkilotlarning tashkiliy-tarkibiy sxemalarida qoʻllaniladigan faoliyat nomlarini oʻz ichiga oladi. 7. 1-boʻlim ishchilar kasblarining tartib raqamlarini ularning ortib borishi tartibida, alifbo boʻyicha ishchilar kasblari nomlarini va Oʻzbekiston Respublikasi Mashgʻulotlarning milliy standart klassifikatori boʻyicha ularga muvofiq kodlarni (keyingi oʻrinlarda MMSK deb ataladi), malakaviy razryadlari diapazonlarini (keyingi oʻrinlarda MRD deb ataladi), Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi mutaxassisliklarini tayyorlash yoʻnalishlari, kasblar va mutaxassisliklar klassifikatori (keyingi oʻrinlarda OʻMKTMTYMK deb ataladi) boʻyicha kodlarni oʻz ichiga oladi. 1-boʻlimning jadvali quyidagi shaklga ega: T/r Kasbning nomi MMSKboʻyicha kod MRD Taʼlimning eng past darajasi OʻMKTMTYMKboʻyicha kod 8. 2-boʻlim xizmatchilar lavozimlarining tartib raqamlarini ularning ortib borishi tartibida, alifbo boʻyicha xizmatchilarning lavozimlari nomlarini va ularga muvofiq boʻlgan MMSK kodlarini, xodimlarning toifalari kodlarini, taʼlimning eng past darajasini, shuningdek OʻMKTMTYMK hamda Oliy taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari klassifikatori (keyingi oʻrinlarda OTYMK deb ataladi) boʻyicha kodlarni oʻz ichiga oladi. 2-boʻlimning jadvali quyidagi shaklga ega: T/r Lavozimlar nomi MMSKboʻyicha kod Xodimlar toifasi Taʼlimning eng past darajasi OTYMK boʻyicha kod 9. MMSK kasblari va yoʻnalishlari kodlari Xalqaro mehnat tashkilotining Mashgʻulotlarning xalqaro standart klassifikatori ISCO-88 ga muvofiqdir va toʻrtta raqamdan iborat boʻladi: birinchi raqam oʻzida yiriklashtirilgan guruhni ifodalaydi; ikkinchi raqam kichik guruhni ifodalaydi; uchinchi raqam tarkibli guruhni ifodalaydi; toʻrtinchi raqam bazaviy guruhni ifodalaydi. Masalan: Kod 2 Asosiy guruh: mutaxassislar — professionallar Kod 2 1 Kichik guruh: fizika, matematika va texnika fanlari sohasida mutaxassislar — professionallar Kod 2 1 3 Kichik guruh: kompyuterlar boʻyicha mutaxassislar — professionallar Kod 2 1 3 1 Boshlangʻich: tizimlarning ishlab chiquvchilari va tahlilchilari 10. Ishchilar kasblari malaka razryadlarining diapazoni (MRD) belgilangan tartibda davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari tomonidan ishlab chiqilgan Ishchilar kasblarining yagona tarif-malaka yoʻriqnomalariga hamda tarmoq tarif-malaka yoʻriqnomalari ishchilarning kasblari boʻyicha ularning murakkabligiga koʻra (mehnat sharoitlarini hisobga olmasdan) ishchilar kasblari boʻyicha ishlarning eng kam va eng yuqori razryadlarini “1” dan “8” gacha oraliqda belgilaydi, bunda: “1” razryad — xodimdan past malakani talab qiladigan eng oddiy ishlarni, “8” razryad esa — ishchidan eng yuqori kasbiy malakani va tajribani talab qiladigan alohida murakkab va noyob ish turlarini ifodalaydi. Aksariyat hollarda ishchining eng yuqori malaka razryadi oltinchi razryaddan oshmaydi. Ayrim ishchi kasblari boʻyicha malakaviy razryadlari diapazoni aniqlanmaydi (tegishli ustunda “--” belgi bilan belgilanadi). 11. OʻMKTMTYMK va OTYMK boʻyicha kodlar Taʼlimning xalqaro standart klassifikatsiyasiga asoslangan va yettita raqamdan iborat: birinchi raqam taʼlim dasturining darajasi kodini belgilaydi: “3” kodi — oʻrta maxsus kasb-hunar taʼlimi, “5” va “5A” kodlari — tegishli ravishda “bakalavr” va “magistr” akademik darajalari uchun; “2” va “1” kodlari — tegishli ravishda, shu jumladan, ishlab chiqarishda (“2”) va maxsus kasbiy tayyorgarlikni talab etmaydigan (“1”) qisqa muddatli kasb tayyorgarligi darajasi uchun; ikkinchi raqam — bilimlar sohasi kodi; uchinchi raqam — taʼlim sohasi kodi; toʻrtinchi va beshinchi raqamlar — taʼlim yoʻnalishi kodi; oltinchi va yettinchi raqamlar — mutaxassisliklar kodi (OTYMKda koʻrsatilmagan mutaxassisliklar kodlari “00” raqamlari bilan belgilanadi). Masalan: Kod 3 Taʼlim darajasi — oʻrta maxsus kasb-hunar taʼlimi Kod 3 1 Bilim sohasi — gumanitar fanlar va sanʼat Kod 3 1 4 Taʼlim sohasi — sanʼat Kod 3 1 4 08 Taʼlim yoʻnalishi — sanoat turlari boʻyicha sanʼatshunoslik Kod 3 1 4 08 01 Mutaxassislik — muzey xodimi XALIKK-2017 da koʻrsatilgan har bir kasb yoki lavozimga OTYMK va OʻMKTMTYMK boʻyicha bir yoki bir necha kodlar muvofiq boʻlishi mumkin. 2-boʻlimda xizmatchilarning ayrim lavozimlari boʻyicha, “OTYMK va OʻMKTMTYMK boʻyicha kod” ustunida “5Axxxxxx” kodi koʻrsatilgan, u Oliy taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari klassifikatorlariga muvofiq “Magistr” darajasini anglatadi. Izoh: “xxxxxx” belgilari 0 dan 9 gacha boʻlgan istalgan sonni bildiradi. “OʻMKTMTYMK, OTYMK boʻyicha kod” ustunida “-” belgisi koʻrsatilgan holatlarda maʼlumoti yoʻnalishiga nisbatan talablar qoʻyilmaydi. 12. Xodimlarning xizmatchilar lavozimlariga tegishli toifalari quyidagi qisqartmalar bilan belgilangan: B — boshqaruv xodimlari; M — mutaxassislar; T — texnik xodimlar; X — xizmat koʻrsatuvchi xodimlar; I — ishlab chiqarish xodimlari. 13. Maʼlumotining eng past darajasi quyidagi qisqartmalar bilan belgilangan: O/M — oliy maʼlumotli, u “bakalavr” va “magistr” darajalarini oʻz ichiga oladi; OʻMKHT — oʻrta maxsus, kasb-hunarga doir maʼlumotli; TQ — maʼlumoti darajasiga talab qoʻyilmaydi. 14. Xizmatchilarning ayrim lavozimlari bajariladigan funksiyalarga koʻra boshqaruv va ishlab chiqarish xodimlariga tegishli boʻlishi mumkin. Agar davlat va xoʻjalik boshqaruvi organi tuzilmasida ishlab chiqarish boʻlinmalari ajratib koʻrsatilmagan boʻlsa, u holda xodimlarning “Mutaxassislar” toifasiga kiritilgan lavozimlar boshqaruv xodimlariga tenglashtiriladi, tegishli normativ-huquqiy hujjatlarda istisno shaklida koʻrsatilgan ayrim lavozimlardan tashqari. 15. Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarida texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning normativdagi sonini aniqlashda texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning ayrim lavozimlari va kasblari ishlab chiqarish xodimlari jumlasiga kiritilishi mumkin, agar ushbu lavozimlar va kasblar mazkur davlat va xoʻjalik boshqaruvi organining ishlab chiqarish boʻlinmalari shtatlar tuzilmasiga kiritilgan boʻlsa. 16. Xizmatchilarning ayrim lavozimlari va ishchilarning kasblari boʻyicha XALIKK-2017 da koʻrsatilmaganlar belgilanishi mumkin: a) hosila lavozimlar va kasblar, shu jumladan: ishchilar kasblari boʻyicha — “katta” va “yordamchi”; xizmatchilar lavozimlari boʻyicha — oʻrinbosar, yordamchi, birinchi, ikkinchi, uchinchi, toʻrtinchi, beshinchi, bosh, yetakchi, katta, kichik, oliy maʼlumotli, oʻrta maxsus maʼlumotli, kasb-hunarga doir maʼlumotli, smenali, brigadali, viloyat, tuman, uchastka, kon va hokazo. Xizmatchilarning ayrim lavozimlari boʻyicha hosila lavozimlar bir lavozim doirasida tashkilot rahbari tomonidan belgilanadi. Hosila lavozimni (kasbni) belgilashda xodimlarning lavozim vazifalarini bajarishdagi mustaqilligi darajasi, uning qabul qilinadigan qarorlarning toʻgʻriligi yuzasidan javobgarligi, tashabbuskorligi, mehnatining samaradorligi va sifati, shuningdek amaliy faoliyati tajribasi hisobga olinadi. Hosila lavozimlarga va kasblarga XALIKK-2017 da koʻrsatilgan lavozimlar va kasblar boʻyicha faoliyat mazmuni xususiyatlarini aniqlashtirish yoʻli bilan hosil qilingan lavozimlar va kasblar ham kiritiladi. Ushbu holatda uning asosida ushbu hosila lavozim (kasb) hosil qilingan XALIKK-2017 da koʻrsatilgan lavozim (kasb) klassifikatsiya obyekti hisoblanadi; b) lavozimning malaka toifalari: oliy, birinchi, ikkinchi, uchinchi. Xizmatchilarning lavozimlari boʻyicha malaka toifalari, qoidaga koʻra, qonunchilikda belgilangan tartibda oʻtkaziladigan attestatsiya natijalari boʻyicha belgilanadi; v) klassliligi va klass darajalari. Ular boʻyicha klasslilik va klass darajalari belgilanadigan lavozimlar roʻyxati, shuningdek ularni belgilash tartibi qonun hujjatlarida belgilanadi. 17. 2-boʻlimning “Lavozimning nomi” ustunida xizmatchilarning ayrim lavozimlari boʻyicha takrorlanadigan (ekvivalent) nom koʻrsatilgan. Masalan: T/r Lavozim nomi MMSK boʻyicha kod Xodimlar toifasi Maʼlumotining eng past darajasi OʻMKTMTYKM va OTYMK boʻyicha kodi Kimyo-laboratoriyasi boshligʻi (mudiri) 1239 B O/M 5320300 Ushbu holatda tashkilotlarning mehnat shartnomalarini va shtat jadvallarini tuzishda, xodimlarning mehnat daftarchalariga yozuvlarni kiritishda, mehnat munosabatlari boʻyicha buyruqlarni rasmiylashtirishda, lavozimlar va xodimlarning tegishli toifalariga kiritishda, pensiya imtiyozlariga boʻlgan huquqni aniqlashda lavozimning toʻgʻri nomi ham asosiy, ham takrorlanadigan (ekvivalent) nom hisoblanadi. 18. Ishga qabul qilishda talab qilinadigan maʼlumotning eng past darajasini belgilashda: oliy taʼlim muassasalarini “bakalavr” va “magistr” darajasi bilan tamomlagan shaxslar oliy maʼlumotli xodimlar jumlasiga kiritiladi; akademik litseylarni va kasb-hunar kollejlarini, texnikumlarni, kasb-hunar-texnika, tibbiyot, pedagogika yoki boshqa bilim yurtlarini tamomlagan shaxslar oʻrta maxsus kasb-hunar maʼlumotiga ega xodimlar jumlasiga kiritiladi. 19. Ayrim holatlarda klassifikatorda belgilangan maʼlumotning eng past darajasiga yoki yoʻnalishiga ega boʻlmagan, lekin yetarli darajada amaliy tajribaga ega boʻlgan, oʻzlariga yuklangan lavozim vazifalarini toʻliq hajmda va sifatli bajaradigan xodimlar maʼlumotning tegishli darajasini yoxud maʼlumotning boshqa yoʻnalishini talab qiladigan lavozimga qabul qilinishi mumkin, agar qonunchilikda boshqa tartib nazarda tutilmagan boʻlsa. 20. Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari tomonidan ayrim ishchi kasblariga avval oʻrnatilgan tartibda qabul qilingan huquqiy hujjatlarga muvofiq korxonalarda qoʻllanayotgan ishlarning razryadlari 1-boʻlimning “MRD” ustunida koʻrsatilgandan yuqoriroq oʻrnatilgan boʻlsa, avval oʻrnatilgan ishchi kasblarining malakaviy razryad diapazonlari saqlab qolinadi. 21. XALIKK-2017ga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish (aktuallashtirish) vazirliklar, idoralar, tashkilotlar, shuningdek fuqarolar (keyingi oʻrinlarda foydalanuvchilar deb ataladi) takliflari asosida Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan amalga oshiriladi. XALIKK-2017ni aktuallashtirish uchun foydalanuvchilar Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi nomiga quyidagi maʼlumotlar ilova qilingan buyurtmanomani yuboradilar: a) XALIKK-2017ga kiritish yoki XALIKK-2017 dan chiqarib tashlash uchun tavsiya etilayotgan lavozimlar va kasblarning nomi; b) kiritish uchun tavsiya etilayotgan har qaysi kasb va lavozim boʻyicha: tarif-malaka tavsifnomalarining yoki faoliyat mazmunining tavsifi; XALIKK-2017da koʻrsatilgan kodlar, shu jumladan MMSK, OʻMKTMTYKM va OTYMK boʻyicha kodlar, ishchilar kasblari uchun — razryadlar diapazoni va xizmatchilar lavozimlari uchun — xodimlarning toifasi; v) har qaysi kasb yoki lavozimni XALIKK-2017 ga kiritishning yoki XALIKK-2017 dan chiqarib tashlashning zarurligi asoslangan tushuntirish xati. 22. XALIKK-2017 aktuallashtirish boʻyicha berilgan buyurtmanomalar Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilgan kundan boshlab 3 oy mobaynida, ekspertlarni jalb etgan holda koʻrib chiqiladi. Tavsiya etilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar qabul qilingan taqdirda Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi XALIKK-2017 ga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida belgilangan tartibda buyruq chiqaradi, rad etilgan taqdirda esa — foydalanuvchiga asoslangan rad etish xatini yuboradi. XALIKK-2017ga kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining tegishli buyrugʻi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan boshlab kuchga kiradi. 23. Agar xodimlarning mehnat daftarchalarida yoki tashkilotning mehnat munosabatlarini belgilovchi mahalliy hujjatlarida XALIKK-2017 da mavjud boʻlmagan kasblar va lavozimlar koʻrsatilgan boʻlsa yoki biror-bir belgilari boʻyicha XALIKK-2017 da koʻrsatilgan kasblar va lavozimlarga muvofiq boʻlmagan kasblar va lavozimlar koʻrsatilgan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi ushbu kasblar va lavozimlarning XALIKK-2017 da koʻrsatilganlarga oʻxshashligini belgilashi mumkin. Ushbu holatda XALIKK-2017 ga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish talab qilinmaydi. 24. XALIKK-2017 doirasida quyidagi normativ havolalardan foydalaniladi: O`z DSt 6.01.2:2007. Oʻzbekiston Respublikasining texnik-iqtisodiy va ijtimoiy axborotlarni tasniflash va kodlashtirish yagona tizimi. Klassifikatorlarni ishlab chiqish va yuritish tartibi; Oʻz DT 008:2000. Oʻzbekiston Respublikasining mashgʻulotlar milliy standart klassifikatori; Oliy taʼlim davlat taʼlim standarti. Oliy taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari klassifikatori; Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimining taʼlim yoʻnalishlari, mutaxassisliklar va kasblar tasniflagichi; Mashgʻulotlarning Xalqaro Standart Klassifikatori (MXSK-88); Taʼlimning Xalqaro Standart Klassifikatsiyasi (TXSK), YUNESKO, 1997-yil.