KAM TAʼMINLANGAN OILALARNI IJTIMOIY HIMOYa QILIShNI TAShKIL ETISh MASALALARI TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2013-02-25)

“Kam taʼminlangan oilalarni ijtimoiy himoyalashni kuchaytirishga oid tadbirlar toʻgʻrisida” 1994-yil 23-avgustdagi PF-938-son Farmonni bajarish hamda kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam tayinlash va toʻlashga doir tashkiliy chora-tadbirlarni amalga oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Kam taʼminlangan oilalarni hisobga olish, ularga moddiy yordam tayinlash va toʻlash toʻgʻrisidagi Nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Zarurat boʻlganda 1994-yilning IV choragi yakunlari boʻyicha mazkur Nizomga zarur tuzatishlar va aniqliklar kiritilsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi kam taʼminlangan oilalarga fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan moddiy yordam toʻlovlarini amalga oshirish uchun budjetdan va budjetdan tashqari mablagʻlarni ajratish hamda ulardan belgilangan maqsadda foydalanishni nazorat qilish tartibini 1-sentabrgacha ishlab chiqsin va tasdiqlansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyat, tuman va shaharlar hokimliklari shu yilning 15-sentabrgacha boʻlgan muddatda kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam koʻrsatish uchun ajratilgan mablagʻlar qoʻrgʻonlar, qishloqlar, ovullar, mahallalar fuqarolarining oʻzini oʻzi boshqarish organlarining jamgʻarma banki muassasalaridagi yangidan ochilayotgan maxsus schyotlariga oʻtkazilsin. 4. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyat, tuman va shaharlar hokimliklari, mahalliy moliya organlari, mehnat, ish bilan taʼminlash va ijtimoiy himoya qilish boʻyicha hududiy organlar kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam koʻrsatish chora-tadbirlarini amalga oshirishda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga har tomonlama amaliy va uslubiy yordam bersinlar. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi (nazorat-taftish Bosh boshqarmasi) shu yilning noyabrida kam taʼminlangan oilalarga har oyda beriladigan moddiy yordam toʻlovlari xarajatlarini mablagʻ bilan taʼminlash hamda ulardan belgilangan maqsadda foydalanish tartibining bajarilishini tekshirish-taftish qilishni amalga oshirsin. Tekshirish natijalari Hukumatga maʼlum qilinsin. 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari B.S.Hamidov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Kam taʼminlangan oilalarni ijtimoiy himoyalashni kuchaytirishga oid tadbirlar toʻgʻrisida” gi Farmoniga muvofiq joriy etilgan kam taʼminlangan oilalarni hisobga olish, ularga har oylik moddiy yordam (bundan keyin “moddiy yordam” deb ataladi) tayinlash va toʻlash tartibini belgilaydi. 2. Kam daromadli oilalarga har oylik moddiy yordam tayinlash va uning miqdorini belgilash toʻgʻrisidagi qaror fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari — qoʻrgʻon, qishloq, ovul va shahar mahallalari fuqarolari yigʻinlari, yigʻinni oʻtkazish imkoni boʻlmaganda koʻchalar, turar joylar, qishloq, ovul mahallalari fuqarolari vakillarining yigʻilishi yoki fuqarolar yigʻini tomonidan kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam tayinlash va toʻlash toʻgʻrisidagi masalalarni hal etish uchun vakil qilingan komissiya tomonidan qabul qilinadi. Fuqarolar yigʻini tomonidan kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam tayinlash va toʻlash toʻgʻrisidagi masalalarni hal etish uchun vakil qilingan komissiya tarkibi fuqarolar yigʻini (vakillar yigʻilishi) tomonidan fuqarolar yigʻini hududida istiqomat qiluvchi eng obroʻ-eʼtiborli va hurmatga sazovor fuqarolar orasidan saylanadi. Ushbu Komissiyaga fuqarolar yigʻinining raisi boshchilik qiladi. Komissiya aʼzolari 2 yil muddatga, fuqarolar yigʻini raisi esa— uning butun vakolati davriga saylanadi. Mazkur komissiya aʼzolarining tarkibi— kamida 20 kishi. Bunda komissiya tarkibi, raisdan tashqari, har yili 50 foizga yangilanadi. 3. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari kam taʼminlangan oilalarni aniqlashda va ularga moddiy yordam tayinlashda quyidagi asosiy qoidalarga amal qilishlari kerak: ijtimoiy adolatga soʻzsiz qatʼiy rioya qilish; koʻrsatilayotgan moddiy yordamning adresli boʻlishini, haqiqatan muhtoj oilalarga berilishini taʼminlash; oilalar va fuqarolar tomonidan aholini ijtimoiy himoya qilish choralariga boqimandalarcha yondashishga yoʻl qoʻymaslik; oila aʼzolarining, ayniqsa bolalarning moddiy farovonligini oshirishda oila masʼuliyatini oshirish, har tomonlama jismoniy va maʼnaviy rivojlanish, bilim va kasb-hunar darajasini oshirish uchun ularga zarur shart-sharoitlar yaratish. 4. Har oylik moddiy yordam oilaga 6 (olti) oy muddatga tayinlanadi va toʻlanadi. Ushbu muddat tugagach, agar oilada moddiy ahvol yaxshilanmagan boʻlsa, yordam mazkur Nizomda belgilangan yangi muddatga tayinlanishi mumkin. 5. Quyidagilar oilalarga har oylik moddiy yordam toʻlashni mablagʻ bilan taʼminlash manbalari hisoblanadi: respublika budjeti mablagʻlari; mahalliy (viloyat, shahar va tumanlar) budjet mablagʻlari; budjetdan tashqari turli manbalar (jamoat va xayriya jamgʻarmalari, korxona va xoʻjaliklarning mablagʻlari, fuqarolarning ixtiyoriy xayr-ehsonlari va boshqalar). Mazkur mablagʻlar qoʻrgʻon, qishloq, ovul yoki mahalla fuqarolari oʻzini oʻzi boshqarish organlarining jamgʻarma bankining tegishli muassasalaridagi maxsus schyotlariga oʻtkaziladi va olib qoʻyilmaydi. 7. Moddiy yordam fuqarolarning doimiy yashash joyidagi oʻzini oʻzi boshqarish organlariga yoki qoʻrgʻon, qishloq, ovul mahallasiga yozma ravishda ariza bilan yordam soʻrab murojaat qilgan oilalarga, ayrim hollarda esa fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) ning tavsiyasiga binoan tayinlanadi. Arizaga tasdiqlangan shakl boʻyicha oila aʼzolarining daromadlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ilova qilinadi. 8. Obyektiv sabablarga koʻra oilaning birinchi navbatdagi ehtiyojlarini taʼminlay olmaydigan kam daromadli oilalar va yolgʻiz fuqarolar (balogʻatga yetmagan bolalari boʻlgan koʻp bolali oilalar; boquvchisi nogiron yoki mehnat qobiliyatini qisman yoʻqotgan surunkali kasal oilalar; ishsizlarning oilalari; yolgʻiz pensionerlar va boshqa oʻta muhtoj oilalar) har oylik moddiy yordam olish huquqiga egadirlar. Oilaning nafaqaga muhtojligini aniqlash uchun asos sifatida oilaning qonun hujjatlarida belgilangan tartibga muvofiq aniqlangan oʻrtacha oylik jami daromadi miqdori qabul qilinadi. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi hisob raqamidagi mablagʻlar miqdoridan va moddiy yordamning belgilangan miqdorlaridan kelib chiqqan holda moddiy yordam koʻrsatish uchun mezonlar va asoslarni mustaqil ravishda belgilaydi. Bunda moddiy yordam tayinlash uchun oilaning bir aʼzosiga toʻgʻri keladigan oʻrtacha oylik jami daromad miqdori jami daromad aniqlanadigan davrda belgilangan eng kam oylik ish haqining 1,5 baravaridan koʻp boʻlmasligi kerak. 9. Oilaga moddiy yordam koʻrsatish haqidagi ariza va toʻlanadigan yordamni hisobga olib borish qoʻrgʻon, qishloq, ovul yoki mahalla yigʻini raisi (oqsoqoli) ning kotibi tomonidan yuritiladi. 10. Arizachining moddiy yordamga muhtojlik darajasini va unga beriladigan oylik moddiy yordamning miqdorini belgilash uchun fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari huzurida maxsus komissiyalar tuziladi, uning tarkibiga ushbu organlarning maslahatchilari, kotibi, shuningdek, zarurat boʻlganda tuman (shahar) soliq hamda moliya organlarning maslahatchilari, kotibi, shuningdek, zarurat boʻlganda tuman (shahar) soliq hamda moliya organlarining, Bandlikka koʻmaklashish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish markazlarining vakillari kiradilar. 11. Maxsus komissiya ariza tushgan kundan boshlab ikki hafta muddatda yordam soʻragan oilaning moddiy va mulkiy ahvolini tekshiradi. 12. Tekshiruv natijalari 1-ilovaga muvofiq shakldagi dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi, uni komissiyaning barcha aʼzolari imzolaydilar. Dalolatnomada quyidagi maʼlumotlar aks ettiriladi: tekshirilayotgan oilaning tarkibi, unda birga yashovchilarning hammasi, qarindoshligi boʻlgan va birga umumiy roʻzgʻor yurituvchilar hisobga olinadi; oilaning doimiy daromad manbaiga ega boʻlmagan va Bandlikka koʻmaklashish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish markazlarida roʻyxatga olinmagan mehnatga qobiliyatli yoshdagi aʼzolari, bola ikki yoshga toʻlgunga qadar unga qarovchi ayollar, shuningdek, 18 yoshgacha boʻlgan oʻquvchilar bundan mustasno; oilaning tekshirish vaqtidagi jami pul daromadlarining manbalari va miqdori; tomorqa uchastkasi maydoni va undan daromad olish imkoniyatlari; oila mol-mulkining qiymati (dala hovli, avtomobil, mototsikl va zeb-ziynatlarning mavjudligi); oilaning muhtojlik darajasi haqidagi komissiya xulosasi va har oyda beriladigan moddiy yordamning tavsiya qilinayotgan miqdori haqida komissiya xulosasi. 13. Maxsus komissiya oilaga moddiy yordam tayinlash haqidagi arizani oilada moddiy taʼminotning yetarliligi, anchagina mol-mulk jamgʻarmasi mavjudligi, shuningdek, mehnat faoliyatidan bosh tortish hollari aniqlangan taqdirda rad etish huquqiga egadir. 14. Ariza bergan oilaning moddiy va mulkiy ahvolini tekshirish natijalari va maxsus komissiya xulosasi boʻyicha yordamga muhtoj oilalar roʻyxati tuziladi xamda yilning har choragida bir marta qoʻrgʻon, qishloq, ovul, mahalla fuqarolarining yigʻini (yigʻilishi) yoki fuqarolar yigʻini tomonidan kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam tayinlash va toʻlash toʻgʻrisidagi masalalarni hal etish uchun vakil qilingan komissiya muhokamasiga kiritiladi. 15. Moddiy yordam tayinlash va toʻlash uchun roʻyxatga kiritiladigan oilalar soni, shuningdek, har bir muayyan oila uchun har oylik toʻlovlar miqdori fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan mustaqil ravishda, shu maqsadlar uchun ularning schyotida mavjud boʻlgan mablagʻlardan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Har oylik moddiy yordamning miqdori eng kam ish haqining oʻsha vaqtda amalda boʻlgan 1,5 dan 3 (uch) baravarigacha miqdorida belgilanishi kerak. Oilaning muhtojlik darajasini aniqlash boʻyicha maxsus komissiya tomonidan belgilangan har oylik moddiy yordam miqdori fuqarolarning umumiy yigʻini (yigʻilishi)da yoki fuqarolar yigʻini tomonidan kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam tayinlash va toʻlash toʻgʻrisidagi masalalarni hal etish uchun vakil qilingan Komissiya tomonidan tasdiqlanadi va faqat shundan keyingina toʻlanadi. Fuqarolar yigʻini yoki fuqarolar yigʻini tomonidan kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam tayinlash va toʻlash toʻgʻrisidagi masalalarni hal etish uchun vakil qilingan komissiya kam taʼminlangan oilaga berilgan moddiy yordam summasining bir qismini mazkur oilaning uy-joy-kommunal xizmatlar haqini toʻlash boʻyicha qarzlarini qoplash uchun oʻtkazish yuzasidan qaror qabul qilishi mumkin. 16. Oilaga moddiy yordam tayinlash haqida qaror qabul qilishda arizachining fuqarolar yigʻinida (yigʻilishida) yoki Komissiya yigʻilishida qatnashishi shart. Arizachining yigʻinda (yigʻilishda) yoki Komissiya yigʻilishida qatnashishiga imkon bermaydigan kasallik, boshqa uzrli sabablar boʻlganda yigʻinda (yigʻilishda) yoki Komissiya yigʻilishida oilaning voyaga yetgan aʼzolaridan biri uning vakolatli vakili boʻlib qatnashishi shart. Fuqarolar, Komissiya yigʻini (majlisi)ga majlisda qatnashishga arizachi ishlaydigan tashkilotlar rahbarlarini, tuman soliq, moliya organlari, tumanlarning bandlikka koʻmaklashish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish markazlari vakillarini va boshqalarni taklif qilish tavsiya etiladi. 17. Oilaga moddiy yordam tayinlash haqidagi qaror uning uchun fuqarolar yigʻini (yigʻilishi)da yoki Komissiya yigʻilishida qatnashganlarning koʻpchilik qismi ovoz bergan taqdirda haqiqiy hisoblanadi. Qaror ochiq ovoz berish yoʻli bilan qabul qilinadi. 18. Oilaga har oylik moddiy yordam tayinlash haqidagi qaror 2-ilovaga muvofiq shakldagi yigʻin (yigʻilish) yoki Komissiya yigʻilishi bayoni tarzida rasmiylashtiriladi, bayonni rais (oqsoqol) va kotib imzolaydi va u besh kun muddatda arizachiga maʼlum qilinadi. Moddiy yordam tayinlash rad etilgan taqdirda yigʻilish bayonida uning asoslangan sabablari qayd etiladi va bu haqda fuqarolar yigʻini (yigʻilishi)da yoki Komissiya yigʻilishida arizachiga maʼlum qilinadi. 19. Moddiy yordam oladigan oilalar hisobi va har oylik toʻlovlar miqdori qoʻrgʻon, qishloq, ovul yoki mahalla yigʻini raisi (oqsoqoli)ning kotibi tomonidan maxsus daftarda qayd etib boriladi. 20. Kotib fuqarolar yigʻini (yigʻilishi) yoki Komissiya bayoni asosida har oyning 1 (birinchi) kunigacha qoʻrgʻon, qishloq, ovul yoki mahalla boʻyicha oilalarga moddiy yordam toʻlash vedomostini tuzadi va xalq bankining tegishli boʻlimiga taqdim etiladi. Kam taʼminlangan oilalarga har oylik moddiy yordamni toʻlash vedomosti qatʼiy hisobda turadigan blank hisoblanadi va nusxa koʻchirish qogʻoz vositasida ikki nusxada tuziladi. Birinchi nusxa kotib tomonidan xalq bankining tegishli boʻlimiga topshiriladi, ikkinchisi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organida pul hujjatlari qatorida alohida yigʻmajildda saqlanadi. Kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordamni mablagʻ bilan taʼminlash mahalliy moliya organlari tomonidan, toʻlov oyining birinchi kunidan boshlab amalga oshiriladi va oyning 15-kunida yakunlanadi. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻlov topshiriqnomalarini xalq bankining tegishli boʻlimlariga mablagʻlarning kelib tushishiga koʻra taqdim etadilar. Arizachilarga pullarni berish har oyning birinchi kunidan boshlab, vedomost boʻyicha, xalq bankining maxsus schyotlar ochilgan boʻlimlarida amalga oshiriladi. Oluvchi tomonidan talab qilib olinmagan mablagʻlar keyingi oyda navbatdagi yordam puli bilan birga toʻlanadi. 21. Arizachi uzoq (bir oydan koʻproq) vaqt boʻlmagan yoki vafot etgan hollarda moddiy yordam oilaning balogʻatga yetgan boshqa aʼzosiga toʻlanishi mumkin, bunda yordamni olish uchun mazkur holatlar sodir boʻlgan kundan boshlab bir oydan kechikmay murojaat qilingan boʻlishi kerak. 22. Oilaga moddiy yordam toʻlash quyidagi hollarda toʻxtatiladi: moddiy yordam toʻlash muddati tugaganda; yordam koʻrsatilayotgan oilaning moddiy ahvoli oʻzgarganda; doimiy yashash joyi oʻzgarganda. oila aʼzolarining daromadlari toʻgʻrisida buzib koʻrsatilgan va ishonchsiz maʼlumotlar aniqlanganda, agar ushbu maʼlumotlar fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organining moddiy yordam tayinlash toʻgʻrisidagi qaroriga taʼsir qilishi mumkin boʻlsa. 23. Kam taʼminlangan oilalarga har oylik moddiy yordam toʻloviga ajratilgan, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi tomonidan foydalanilmagan mablagʻlar yil tugagach olib qoʻyilmaydi va ular fuqarolar yigʻini (yigʻilishi) yoki Komissiya qaroriga binoan aholi yashaydigan joylarni obodonlashtirishga, gazlashtirishga, suv bilan taʼminlashga, shuningdek boshqa ijtimoiy muammolarni hal etishga yoʻnaltirilishi mumkin. 24. Kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordamning toʻgʻri hisoblanishini, oʻz vaqtida toʻlanishini nazorat qilish, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining Raisi, viloyatlar, shaharlar va tumanlar hokimlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining nazorat-taftish Bosh boshqarmasi va uning joylardagi organlari tomonidan amalga oshiriladi.