Qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari tomonidan maxfiy axborotni muhofaza etishni tashkil etish toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2021-11-30)

Oʻzbekiston Respublikasining “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 29-30-son, 278-modda) va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 30-martdagi 126-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat raqobat qoʻmitasi huzuridagi Qimmatli qogʻozlar bozorini muvofiqlashtirish va rivojlantirish markazi toʻgʻrisidagi nizomga (Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlari toʻplami, 1996-y., 3-son, 11-modda) muvofiq buyuraman: 1. Qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari tomonidan maxfiy axborotni muhofaza etishni tashkil etish toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 29-30-son, 278-modda) Qonuniga muvofiq qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari tomonidan maxfiy axborotni muhofaza etishni tashkil etish tartibini belgilaydi. Mazkur Nizom talablari tijorat banklari va sugʻurtalovchilarga tatbiq qilinmaydi. 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllangan: maxfiy axborot — qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchilarining mijozlari, ular hisobvaraqlarining holati va oʻtkazilgan operatsiyalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek qimmatli qogʻozlarga doir bitimlarning mazmuni (qimmatli qogʻozlarning nomi, soni, bahosi, bitim tuzilgan sana, vaqt, birja savdosi oʻtkazilgan hollarda esa savdoda ishtirok etgan shaxslar ham bundan mustasno); qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi (keyingi oʻrinlarda professional ishtirokchi deb yuritiladi) — qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxs. 2. Professional ishtirokchilar tomonidan maxfiy axborotni muhofaza etish maxfiy axborotning chiqib ketishi, oʻgʻirlanishi, yoʻqotilishi, buzilishi, cheklov oʻrnatilishi, qalbakilashtirilishi va ulardan boshqacha tarzda ruxsatsiz foydalanilishini oldini olish, shuningdek maxfiy axborotni yoʻq qilish, cheklov oʻrnatish, nusxalash, buzishga doir ruxsatsiz harakatlarning hamda professional ishtirokchining axborot resurslari va axborot tizimlariga boshqa shakldagi aralashishlarning oldini olish maqsadlarida amalga oshiriladi. 3. Maxfiy axborotni muhofaza etish ustidan nazoratni tashkil etish va amalga oshirish professional ishtirokchining Qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchisining ichki nazorati toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 1899, 2009-yil 6-fevral) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 6-son, 66-modda) muvofiq tayinlanadigan nazoratchisi (keyingi oʻrinlarda nazoratchi deb yuritiladi) zimmasiga yuklanadi. 4. Maxfiy axborotni muhofaza etishni tashkil etish: professional ishtirokchining axborot xavfsizligi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomani (keyingi oʻrinlarda Yoʻriqnoma deb yuritiladi) ishlab chiqish va unga rioya etish; maxfiy axborotni muhofaza etish boʻyicha texnik vositalar va dasturiy mahsulotlardan foydalanish; qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa choralarni koʻrish yoʻli bilan amalga oshiriladi. 5. Yoʻriqnoma nazoratchi tomonidan ishlab chiqiladi va professional ishtirokchining rahbari tomonidan tasdiqlanadi. 6. Yoʻriqnomada quyidagilar aks ettirilishi lozim: maxfiy axborotga ishlov beruvchi texnik vositalar joylashtirilgan xonalarga doir talablar; maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlarning lozim darajada saqlanishi taʼminlanadigan saqlash xonalariga doir talablar; dasturiy taʼminotga doir talablar; texnik taʼminotga doir talablar; maxfiy axborotni muhofaza etish boʻyicha nazoratga doir talablar; maxfiy axborotlar roʻyxati; professional ishtirokchi xodimining (keyingi oʻrinlarda xodimlar deb yuritiladi) javobgarligi. Yoʻriqnomada maxfiy axborotni muhofaza etishni tartibga soluvchi boshqa qoidalar ham aks ettirilishi mumkin. 7. Professional ishtirokchi qonunchilik hujjatlariga muvofiq maxfiy axborotni muhofaza etishni taʼminlash boʻyicha zarur choralar koʻradi. 8. Maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlarni hisobga olish qogʻoz va (yoki) elektron koʻrinishdagi tegishli jurnallarda yuritiladi. 9. Maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlar mustahkam qulfga ega boʻlishi va ishdan tashqari vaqtda muhrlanishi (tamgʻalanishi) lozim boʻlgan metall shkaflar va (yoki) seyflarda saqlanishi lozim. 10. Maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlarni, ushbu turdagi hujjatlarning saqlanishi uchun moʻljallanmagan boshqa joylarda saqlash taqiqlanadi. 11. Maxfiy axborotni aks ettirgan arxiv hujjatlarini xodimlarga berish faqat professional ishtirokchi rahbarining buyrugʻi bilan tasdiqlangan, maxfiy axborotni aks ettirgan arxiv hujjatlaridan foydalanish ruxsatnomasiga ega boʻlgan shaxslarning roʻyxati asosida amalga oshiriladi. 12. Maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlar bilan ishlash faqat xizmat xonalarida amalga oshiriladi. 13. Maxfiy axborotni aks ettirgan hujjat pochta orqali joʻnatish qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi. 14. Maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatni koʻpaytirish, nusxalash, nusxa koʻpaytirish yoki mazmunini oshkor qilish faqat qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda professional ishtirokchi rahbarining yozma ruxsatnomasi asosida amalga oshiriladi. 15. Yoʻq qilishga ajratilgan maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlar qogʻoz chiqindilari sifatida qayta ishlashga topshirilishidan oldin matnni oʻqib chiqish imkoniyatini istisno etadigan darajada maydalanishi yoki maxsus ajratilgan joyda yoqib yuborilishi lozim. 16. Maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlar yoʻq qilinganidan keyin hisobga olish jurnaliga tegishli belgi qoʻyiladi. 17. Professional ishtirokchi axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan (keyingi oʻrinlarda AKT deb yuritiladi) foydalanishda maxfiy axborotni chiqib ketishidan va ruxsatsiz foydalanishdan muhofaza etishni taʼminlash uchun zarur choralarni koʻrishi lozim. 18. Maxfiy axborotga ishlov beruvchi AKT va maʼlumotlar bazasi joylashtirilgan xonalarga kirishga faqat tegishli kirish ruxsatnomasiga ega boʻlgan shaxslarga ruxsat etiladi. Ushbu bandning birinchi xatboshisida koʻrsatilgan xonalarga boshqa shaxslarning kirishi faqat professional ishtirokchi rahbarining yozma ruxsati asosida amalga oshiriladi. 19. AKTdan foydalanuvchi va ularga xizmat koʻrsatuvchi shaxslar: AKTdan foydalanishda maxfiy axborotni muhofaza etishni taʼminlash boʻyicha belgilangan talablarni bajarishlari; maxfiy axborotdan foydalanishni cheklashning belgilangan tartibiga rioya etishlari; maxfiy axborotdan ruxsatsiz foydalanishga urinishlar, axborotning chiqib ketishi yoki buzilishiga doir barcha faktlar toʻgʻrisida zudlik bilan professional ishtirokchining nazoratchisi va rahbarini xabardor qilishlari shart. AKTdan foydalanuvchi va ularga xizmat koʻrsatuvchi shaxslar zimmasida qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin. 20. AKTni umumiy foydalanishdagi tizimlarga ulash faqat ishlab chiqarish zarurati mavjud boʻlganda va faqat axborotni muhofaza etish vositalari qoʻllanilgan holda amalga oshiriladi. 21. Professional ishtirokchining AKTlari qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq boʻlishi va axborotni muhofaza etishni taʼminlashi lozim. 22. Maxfiy axborotga ishlov beruvchi AKT ishdan chiqqan yoki hisobdan chiqarilganda undagi mavjud axborotlarni uni tiklashga yoʻl qoʻymaslik uchun toʻliq yoʻq qilish boʻyicha choralar koʻrilishi lozim. 23. Xodimga maxfiy axborotdan foydalanishga ruxsatnoma quyidagi shartlarga rioya etilganda professional ishtirokchining rahbari tomonidan taqdim etiladi: xodim tomonidan maxfiy axborotni tashkil etuvchi maʼlumotlarni saqlash va oshkor qilmaslik toʻgʻrisidagi yozma majburiyatni rasmiylashtirish; xodimni maxfiy axborotni muhofaza etishni taʼminlash boʻyicha qonunchilik hujjatlari talablari bilan tanishtirish. 24. Xodimlar maxfiy axborotni tashkil etuvchi maʼlumotlardan foydalanishga ruxsatnomani faqat oʻzining lavozim majburiyatlari doirasida va ularni bajarish uchun ularga haqiqatdan zarur boʻlgan hajmda olishlari mumkin. 25. Professional ishtirokchining rahbari xodimlarga maxfiy axborotni tashkil etuvchi maʼlumotlardan foydalanishga berilgan ruxsatnomalarning qonuniyligi uchun shaxsan javobgar boʻladi. 26. Quyidagi shaxslar professional ishtirokchining maxfiy axborotidan foydalanish imkoniyatiga egadirlar: professional ishtirokchining rahbari; nazoratchi; oʻz lavozim majburiyatlariga muvofiq maxfiy axborotdan foydalanishga ruxsatnoma olgan xodimlar; boshqa shaxslar, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda va tartibda. 27. Professional ishtirokchining rahbari: har bir xodimning mehnat shartnomasi va xizmat vazifalarida maxfiy axborotni muhofaza etishni taʼminlash toʻgʻrisidagi majburiyatlarni nazarda tutishi; maxfiy axborotning chiqib ketishi, oshkor qilinishi, yoʻqotilishi yoki oʻgʻirlanishiga doir choralar koʻrishi; ishdan boʻshatilishi lozim boʻlgan xodimni maxfiy axborotdan foydalanish imkoniyatidan oʻz vaqtida mahrum qilishi shart. Professional ishtirokchining rahbari zimmasida qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin. 28. Xodimlar: maxfiy axborotga kiritilgan maʼlumotlarni qatʼiy sir saqlashi; maxfiy axborotni muhofaza etishni taʼminlash boʻyicha qonunchilik hujjatlari talablarini bajarishi; faqat foydalanish imkoniyatini olgan maxfiy axborotni aks ettirgan maʼlumotlar va hujjatlar bilan ishlashi; maxfiy axborotdan shaxsiy maqsadlarda foydalanmasligi; begona shaxslarning xodimlardan maxfiy axborotni olishga boʻlgan urinishlari toʻgʻrisida, qogʻoz va elektron shakldagi maxfiy axborotning, maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlar saqlanayotgan xonalar, saqlash xonalari, seyflar kalitlarining yoʻqotilganligi yoki yetishmasligi toʻgʻrisida hamda maxfiy axborotning oshkor qilinishiga olib kelishi mumkin boʻlgan boshqa faktlar toʻgʻrisida, shuningdek maxfiy axborotning chiqib ketish sabablari va sharoitlari toʻgʻrisida nazoratchi va professional ishtirokchining rahbariga darhol xabar berishi; ishdan boʻshatilgan taqdirda oʻz xizmat vazifalarini bajarish munosabati bilan uning ixtiyorida boʻlgan barcha qogʻoz va elektron shakldagi maxfiy axborotlarni oʻzining bevosita boshligʻi yoki professional ishtirokchining rahbariga topshirishi shart. Xodim zimmasida qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin. 29. Professional ishtirokchining rahbari ular tomonidan oʻz lavozim majburiyatlarini bajarishda maxfiy axborot bilan tanishish talab qilinmaydigan xodimlarni ushbu imkoniyatdan istisno etish boʻyicha zarur choralar koʻrishi lozim. 30. Nazoratchi xodimlar tomonidan maxfiy axborotni muhofaza etishni taʼminlash ustidan nazoratni muntazam ravishda amalga oshiradi. 31. Nazoratchi: axborotni muhofaza etishni taʼminlash boʻyicha qonunchilik hujjatlari talablarining aniqlangan buzilishlari (keyingi oʻrinlarda qoida buzilishi deb yuritiladi) toʻgʻrisida professional ishtirokchining rahbariga darhol xabar berishi; qoida buzilishning sodir boʻlishi sabablarini aniqlashi; aniqlangan qoida buzilishlarining bartaraf etilishini nazorat qilishi shart. Nazoratchi zimmasida qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin. 32. Maxfiy axborotni muhofaza etishni taʼminlash ustidan nazoratni amalga oshirishda nazoratchi: maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlarning hisobga olish maʼlumotlari rasmiylashtirilishining toʻgʻriligiga; maxfiy axborotni aks ettirgan, xodimlar tomonidan olingan va tayyorlangan barcha hujjatlarning mavjudligiga; yetishmayotgan (yoʻq qilingan, yoʻqotilgan, yaroqsizlangan va hokazo) maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlarga doir tegishli hujjatlarning mavjudligiga; ish joylarida maxfiy axborotni aks ettirgan hujjatlarni saqlash va u bilan ishlash tartibi, shuningdek boshqa masalalarga eʼtibor qaratishi lozim. 33. Xodimlar tomonidan yoʻl qoʻyilgan qoida buzilishi aniqlanganda nazoratchi aniqlangan qoida buzilishi toʻgʻrisida dalolatnoma tuzadi. 34. Mazkur Nizom talablariga rioya etish ustidan nazoratni professional ishtirokchining rahbari amalga oshiradi. 35. Mazkur Nizom talablarini buzganlikda aybdor shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi. 36. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi “Oʻzarxiv” agentligi, Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi va Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish, raqobat va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash davlat qoʻmitasi bilan kelishilgan.