Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisida
(law, 2021-08-21)

1. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi fan, adabiyot va sanʼat asarlarini (mualliflik huquqi), ijrolar, fonogrammalar, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotlarning koʻrsatuvlari yoki eshittirishlarini (turdosh huquqlar) yaratish hamda ulardan foydalanish bilan bogʻliq holda yuzaga keladigan munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2. Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi qonunchilik
Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun hamda boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: asar nusxasi — asarning har qanday moddiy shaklda tayyorlangan koʻchirmasi; asarni omma oldida namoyish etish — asarning asl nusxasi yoki nusxasini bevosita yoxud plyonka, diapozitiv, televizion kadr yordamida yoki biron-bir boshqa texnika vositalari orqali ekranda koʻrsatish, shuningdek audiovizual asarning ayrim kadrlarini ularning ketma-ketligiga rioya etmasdan omma uchun ochiq joyda yoki ayni bir oila aʼzolari boʻlmagan shaxslarning keng doirasi hozir boʻlgan joyda koʻrsatish; asarni oshkor qilish — muallifning roziligi bilan amalga oshirilgan, asarni chop etish, omma oldida namoyish etish, omma oldida ijro etish, efirga uzatish yoki boshqacha usulda yuborish yoʻli bilan ilk bor asardan barchaning voqif boʻlishi uchun imkon beradigan harakat; audiovizual asar — bir-biri bilan bogʻlangan (ovoz joʻrligida yoki ovoz joʻrligisiz) tasvirlarning yozib olingan turkumidan iborat boʻlgan, tegishli texnika vositalari yordamida koʻrib va eshitib (ovoz joʻrligida boʻlganida) idrok etish uchun moʻljallangan asar, shu jumladan dastlabki yoki keyingi qayd etish usulidan qatʼi nazar kinematografiya asarlari va kinematografiyanikiga oʻxshash vositalar bilan ifodalangan barcha asarlar (tele- va videofilmlar, diafilmlar, slaydfilmlar hamda boshqa asarlar); audiovizual asarni tayyorlovchi — shunday asarni tayyorlash tashabbusi va masʼuliyatini oʻz zimmasiga olgan yuridik yoki jismoniy shaxs; barchaning eʼtiboriga yetkazish — asarlarni yoki turdosh huquqlar obyektlarini simlar yoki simsiz aloqa vositalari orqali telekommunikatsiya tizimlaridan foydalanuvchilar oʻz tanloviga koʻra istalgan joyda va istalgan vaqtda ulardan foydalana olishi mumkin boʻlgan tarzda barchaning eʼtibori uchun yuborish; barchaning eʼtibori uchun yuborish — asarlarni yoki turdosh huquqlar obyektlarini efirga uzatish, kabel orqali yuborish, shuningdek ularni yuborish joyida vakillari boʻlmagan omma eshitib va (yoki) koʻrib idrok etishi uchun, shu tarzda eshitish yoki koʻrish mumkin boʻlgan asarlar yoki turdosh huquqlar obyektlari amalda idrok etilishi-etilmasligidan qatʼi nazar, har qanday boshqacha usullarda yetkazish (nusxalarni tarqatish bundan mustasno); yozuv — ovozlar va (yoki) tasvirlarni qayta-qayta idrok etish, takrorlash yoki yuborish imkonini beradigan biron-bir moddiy shaklda texnika vositalari yordamida qayd etish; ijro — asarni (shu jumladan xalq ijodiyoti asarini), fonogrammani, ijroni, sahna asarini oʻyin, ifodali oʻqish, kuylash, raqsga tushish orqali jonli ijro yoki texnika vositalari yordamida taqdim etish; ijrochi — aktyor, xonanda, sozanda, raqqos yoki rol oʻynaydigan, kuylaydigan, oʻqiydigan, ifodali oʻqiydigan, raqsga tushadigan, talqin etadigan, musiqa asbobini chaladigan yoxud adabiyot yoki sanʼat asarini (shu jumladan xalq ijodiyoti asarini) oʻzgacha tarzda ijro etadigan boshqa jismoniy shaxs, shuningdek spektaklning sahnalashtiruvchi rejissori va dirijor; kabel orqali yuborish — asarlarni yoki turdosh huquqlar obyektlarini kabel, sim yoki shunga oʻxshash vositalar yordamida barchaning eʼtibori uchun yuborish; manzarali-amaliy sanʼat asari — asl nusxalari yoki nusxalari amalda foydalanish ashyolari sifatida qoʻllaniladigan yoki ana shunday ashyolarga koʻchirilgan ikki oʻlchovli yoki uch oʻlchovli sanʼat asari, shu jumladan badiiy hunarmandchilik asari yoki sanoat usulida tayyorlangan asar; maʼlumotlar bazasi — obyektiv shaklda ifodalangan va elektron hisoblash mashinalari (bundan buyon matnda EHM deb yuritiladi) yordamida topish hamda ishlov berish mumkin boʻladigan tarzda bir tizimga solingan maʼlumotlar (maqolalar, hisob-kitoblar va shu kabilar) majmui; muallif — ijodiy mehnati bilan asar yaratgan jismoniy shaxs; omma oldida ijro etish — asarlarni yoki turdosh huquqlar obyektlarini ijro etish yoki maʼlum qilishning har qanday boshqa shakli vositasida, bevosita yoki texnika vositalari yordamida, omma uchun ochiq joyda yoki ayni bir oila aʼzolari boʻlmagan shaxslarning keng doirasi hozir boʻlgan joyda eshitib va (yoki) koʻrib idrok etish uchun yetkazish; prokatga berish — asarlarning asl nusxasini yoki nusxalarini yoxud turdosh huquqlar obyektlarini daromad olish maqsadida vaqtinchalik foydalanish uchun berish; reprografik takrorlash — fotokoʻchirmasini olish yoʻli bilan yoki boshqa texnika vositalari yordamida yozma va boshqa asarlarning asl nusxalarini yoki ularning koʻchirmalarini bir yoki undan koʻp nusxada, har qanday oʻlchamda va shaklda faksimil takrorlash, tasviriy sanʼat asarlari reproduksiyalarini bosmaxona usullaridan foydalangan holda tayyorlash hollari bundan mustasno. Reprografik takrorlash mazkur koʻchirmalarni raqamli shaklda saqlash yoki koʻpaytirishni oʻz ichiga olmaydi, reprografik takrorlash uchun foydalaniladigan texnika vositalarining oʻziga xos xususiyatlari bilan bogʻliq muvaqqat koʻchirma nusxalar yaratish hollari bundan mustasno; retranslyatsiya — efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi bir tashkilotning koʻrsatuv yoki eshittirishini efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi boshqa tashkilot tomonidan bir vaqtda efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish; takrorlash — asarlarning yoki turdosh huquqlar obyektlarining yoxud ulardan bir qismining har qanday usulda va har qanday moddiy shaklda bir yoki undan koʻp nusxalarini tayyorlash, shu jumladan ikki oʻlchovli asarning bir yoxud undan koʻp nusxalarini uch oʻlchovda hamda uch oʻlchovli asarning bir yoki undan koʻp nusxalarini ikki oʻlchovda tayyorlash, EHM va boshqa elektron qurilmalar xotirasiga yozib olish; fonogramma — biron-bir ijroning, boshqa ovozlarning har qanday mutlaqo ovozli yozuvi, audiovizual asarga kiritilgan ovozli yozuv bundan mustasno; fonogramma nusxasi — har qanday moddiy jismdagi, fonogrammadan bevosita yoki bilvosita tayyorlangan va shu fonogrammada qayd etilgan ovozlarning hammasini yoxud bir qismini qamrab olgan fonogramma koʻchirmasi; fonogrammani tayyorlovchi — ijroning yoki boshqa ovozlarning birinchi ovozli yozuvi uchun tashabbus va masʼuliyatni oʻz zimmasiga olgan yuridik yoki jismoniy shaxs; xalq ijodiyoti asarlari — aniq muallifi boʻlmagan ertaklar, qoʻshiqlar, raqslar, manzarali-amaliy sanʼat asarlari hamda badiiy va havaskorlik xalq ijodiyotining boshqa natijalari; chop etish — asarning, ijro yozuvining yoki fonogrammaning xususiyatidan kelib chiqqan holda ommaning oqilona ehtiyojlarini qondirish uchun yetarlicha miqdorda asarning, ijro yozuvining yoki fonogrammaning nusxalarini asar muallifining, ijrochining yoki fonogrammani tayyorlovchining roziligi bilan muomalaga chiqarish; efirga uzatish — asarlarni yoki turdosh huquqlar obyektlarini radio yoki televideniye, shu jumladan sunʼiy yoʻldoshlar (kabel televideniyesi bundan mustasno) orqali uzatish vositasida barchaning eʼtibori uchun yuborish. Asarlarni yoki turdosh huquqlar obyektlarini sunʼiy yoʻldosh orqali efirga uzatish deganda signallarni yerdagi stansiyadan sunʼiy yoʻldoshga qabul qilish va sunʼiy yoʻldoshdan signallarni uzatish tushuniladi, ular vositasida asar yoki turdosh huquqlar obyektlari, ularni omma amalda qabul qilishidan qatʼi nazar, barchaning eʼtiboriga yetkazilishi mumkin; efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilot — efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish uchun tashabbus va masʼuliyatni oʻz zimmasiga olgan hamda ularni belgilangan tartibda amalga oshiruvchi shaxs; efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvi yoki eshittirishi — efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning oʻzi tomonidan, shuningdek uning buyurtmasi boʻyicha va uning mablagʻlari hisobiga boshqa tashkilot tomonidan yaratilgan koʻrsatuv yoki eshittirish; huquq egasi — mualliflik huquqiga nisbatan muallif yoki uning merosxoʻrlari, turdosh huquqlarga nisbatan ijrochi yoki uning merosxoʻrlari, fonogrammani tayyorlovchi, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilot, shuningdek shartnomada yoki ushbu Qonunda nazarda tutilgan boshqa asos boʻyicha asarlardan yoxud turdosh huquqlar obyektlaridan foydalanish huquqini olgan boshqa yuridik yoki jismoniy shaxslar.

4. Mualliflik huquqining amal qilish sohasi
Ushbu Qonunga muvofiq mualliflik huquqi: Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari boʻlgan yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy turish joyiga ega boʻlgan mualliflarning yoki mualliflik huquqining boshqa dastlabki egalik qiluvchilarining asarlariga; mualliflarining fuqaroligi va doimiy turish joyidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasida birinchi marta chop etilgan asarlarga; Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasida muhofaza qilinadigan asarlarga tatbiq etiladi. Agar asar Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida birinchi marta chop etilgan sanadan soʻng oʻttiz kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi hududida chop etilgan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasida ham birinchi marta chop etilgan deb hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq asarga Oʻzbekiston Respublikasi hududida muhofaza berilgan taqdirda, asar muallifi mualliflik huquqini olish uchun asos boʻlib xizmat qilgan yuridik fakt qaysi davlatning hududida sodir boʻlgan boʻlsa, oʻsha davlatning qonuni bilan aniqlanadi.

5. Mualliflik huquqi obyekti
Mualliflik huquqi ijodiy faoliyat natijasi boʻlmish fan, adabiyot va sanʼat asarlariga nisbatan, ularning maqsadi va qadr-qimmati, shuningdek ifodalanish usulidan qatʼi nazar, tatbiq etiladi. Mualliflik huquqi quyidagi biron-bir obyektiv shaklda boʻlgan oshkor qilingan asarlarga ham, oshkor qilinmagan asarlarga ham tatbiq etiladi: yozma (qoʻlyozma, mashinkalangan yozuv, notali yozuv va hokazo); ogʻzaki (omma oldida soʻzlash, omma oldida ijro etish va hokazo); ovozli yoki video yozuv (mexanik, magnitli, raqamli, optik va hokazo); tasvir (rasm, eskiz, manzara, tarh, chizma, kino-, tele-, video- yoki fotokadr va hokazo); hajmli-fazoviy (haykal, model, maket, inshoot va hokazo); boshqa shakllardagi. Mualliflik huquqi gʻoyalar, prinsiplar, uslublar, jarayonlar, tizimlar, usullar yoki konsepsiyalarga emas, balki ifoda shakliga nisbatan tatbiq etiladi.

6. Mualliflik huquqi obyektlari boʻlgan asarlar
Quyidagilar mualliflik huquqi obyektlaridir: adabiy asarlar (adabiy-badiiy, ilmiy, oʻquv, publitsistik va boshqa asarlar); drama va ssenariy asarlari; matnli yoki matnsiz musiqa asarlari; musiqali drama asarlari; xoreografiya asarlari va pantomimalar; audiovizual asarlar; rangtasvir, haykaltaroshlik, grafika, dizayn asarlari va tasviriy sanʼatning boshqa asarlari; manzarali-amaliy va sahna bezagi sanʼati asarlari; arxitektura, shaharsozlik va bogʻ-park barpo etish sanʼati asarlari; fotografiya asarlari va fotografiyaga oʻxshash usullarda yaratilgan asarlar; joʻgʻrofiya, geologiya xaritalari va boshqa xaritalar, joʻgʻrofiya, topografiya va boshqa fanlarga taalluqli tarhlar, eskizlar va asarlar; barcha turdagi EHM uchun dasturlar, shu jumladan har qanday dasturlash tilida va har qanday shaklda, chunonchi boshlangʻich matn hamda obyekt kodida ifodalanishi mumkin boʻlgan amaliy dasturlar va operatsiya tizimlari; ushbu Qonunning 5-moddasida belgilangan talablarga javob beradigan boshqa asarlar.

7. Mualliflik huquqi obyektlari hisoblanuvchi asarning qismlari, hosila va jamlama asarlar
Ushbu Qonunning 5-moddasida belgilangan talablarga javob beradigan: asarning mustaqil ravishda foydalanilishi mumkin boʻlgan qismlari (shu jumladan uning nomi); hosila asarlar (tarjimalar, ishlanma asarlar, annotatsiyalar, referatlar, muxtasar xulosalar, sharhlar, inssenirovkalar, aranjirovkalar, soddalashtirishlar hamda fan, adabiyot va sanʼat asarlarining boshqa qayta ishlanmalari); toʻplamlar (ensiklopediyalar, antologiyalar, maʼlumotlar bazalari) va materiallarning tanlanganligi yoki joylashtirilganligiga koʻra ijodiy mehnat natijasi boʻlgan boshqa jamlama asarlar mualliflik huquqi obyektlari hisoblanadi. Hosila va jamlama asarlar, ularning yaratilishi uchun asos boʻlgan yoki ularning tarkibiga kirgan asarlar mualliflik huquqi obyektlari boʻlishi yoki boʻlmasligidan qatʼi nazar, mualliflik huquqi bilan muhofaza qilinadi.

8. Mualliflik huquqi obyektlari hisoblanmaydigan materiallar
Quyidagilar mualliflik huquqi obyektlari boʻlmaydi: rasmiy hujjatlar (qonunlar, qarorlar, toʻxtamlar va shu kabilar), shuningdek ularning rasmiy tarjimalari; rasmiy ramzlar va belgilar (bayroqlar, gerblar, ordenlar, pul belgilari va shu kabilar); xalq ijodiyoti asarlari; oddiy matbuot axboroti tusidagi kundalik yangiliklarga doir yoki joriy voqealar haqidagi xabarlar; insonning bevosita individual asar yaratishga qaratilgan ijodiy faoliyati amalga oshirilmasdan, muayyan turdagi ishlab chiqarish uchun moʻljallangan texnika vositalari yordamida olingan natijalar.

9. Rasmiy hujjatlar, ramzlar va belgilarning loyihalariga boʻlgan huquqlar
Rasmiy hujjat, ramz yoki belgining loyihasiga boʻlgan mualliflik huquqi loyihani yaratgan (ishlab chiqqan) shaxsga tegishlidir. Rasmiy hujjat, ramz yoki belgining loyihasini ishlab chiqqan shaxs, agar bunday loyihani ishlab chiqish toʻgʻrisida topshiriq bergan organ tomonidan taqiqlangan boʻlmasa, oʻzi yaratgan loyihani chop etishga haqlidir. Loyihani chop etishda uni ishlab chiqqan shaxs oʻz ismi-sharifini koʻrsatishga haqlidir. Vakolatli organ rasmiy hujjat tayyorlash uchun rasmiy hujjat, ramz yoki belgining loyihasidan, agar loyiha uni ishlab chiqqan shaxs tomonidan chop etilgan yoki tegishli organga yuborilgan boʻlsa, mazkur shaxsning roziligisiz foydalanishi mumkin. Loyiha asosida rasmiy hujjat, ramz yoki belgi tayyorlash chogʻida rasmiy hujjat, ramz yoki belgi tayyorlayotgan organning xohishiga koʻra loyihaga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritilishi mumkin. Vakolatli organ loyiha asosidagi rasmiy hujjat, ramz yoki belgini qabul qilganidan (tasdiqlaganidan) keyin mazkur rasmiy hujjat, ramz yoki belgidan loyihani ishlab chiqqan shaxsning ismi-sharifini koʻrsatmagan holda foydalaniladi.

10. Mualliflik huquqining yuzaga kelishi. Mualliflik prezumpsiyasi
Fan, adabiyot va sanʼat asariga mualliflik huquqi uni yaratish fakti boʻyicha yuzaga keladi. Mualliflik huquqining yuzaga kelishi va amalga oshirilishi uchun asarni roʻyxatdan oʻtkazish yoki biron-bir boshqa rasmiyatchilikka rioya etish talab qilinmaydi. Asarning asl nusxasida yoki nusxasida muallif sifatida koʻrsatilgan shaxs, agar boshqacha hol isbotlanmagan boʻlsa, asar muallifi hisoblanadi. Asar imzosiz yoki taxallus ostida chop etilgan taqdirda (muallifning taxallusi uning kim ekanligiga shubha qoldirmaydigan hollar bundan mustasno), asarni chop etgan, asarda ismi-sharifi yoki nomi koʻrsatilgan noshir, agar boshqa dalillar boʻlmasa, muallifning vakili hisoblanadi hamda muallifning huquqlarini himoya qilish va ularning amalga oshirilishini taʼminlash huquqiga egadir. Bu qoida bunday asar muallifi oʻz shaxsini oshkor etguniga va oʻzining muallif ekanligini maʼlum qilguniga qadar amalda boʻladi.

11. Mualliflik huquqining muhofaza belgilari
Mutlaq mualliflik huquqlari egasi oʻz huquqlaridan xabardor qilish uchun mualliflik huquqining muhofaza belgisidan foydalanishi mumkin boʻlib, bu belgi asarning har bir nusxasida aks ettiriladi va quyidagi uch unsurdan iborat boʻladi: aylana ichidagi lotincha “C” harfi; mutlaq mualliflik huquqlari egasining ismi-sharifi (nomi); asar birinchi marta chop etilgan yil. Mualliflik huquqining muhofaza belgisida koʻrsatilgan shaxs, agar boshqacha hol isbotlangan boʻlmasa, mutlaq mualliflik huquqlari egasi hisoblanadi.

12. Hammualliflik
Ikki yoki undan ortiq jismoniy shaxsning birgalikdagi ijodiy mehnati natijasida yaratilgan asarga boʻlgan mualliflik huquqi, mazkur asar boʻlinmas bir butun yoki har biri ham mustaqil mazmunga ega qismlardan iborat ekanligidan qatʼi nazar, hammualliflarga birgalikda tegishli boʻladi. Agar asarning muayyan qismidan uning boshqa qismlariga bogʻliq boʻlmagan holda foydalanish mumkin boʻlsa, bu mustaqil mazmunga ega boʻlgan qism deb eʼtirof etiladi. Hammualliflarning har biri, agar ular oʻrtasidagi kelishuvda boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, asarning oʻzi yaratgan, mustaqil mazmunga ega boʻlgan qismidan oʻz xohishiga koʻra foydalanishga haqlidir. Hammualliflar oʻrtasidagi munosabatlar, qoida tariqasida, kelishuv asosida belgilanadi. Bunday kelishuv boʻlmagan taqdirda, asarga boʻlgan mualliflik huquqi barcha mualliflar tomonidan birgalikda amalga oshiriladi, mualliflik haqi esa ular oʻrtasida teng taqsimlanadi. Agar hammualliflarning asari boʻlinmas bir butunni tashkil etsa, asardan foydalanishni yetarli asoslar boʻlmay turib taqiqlab qoʻyishga hammualliflardan hech biri haqli emas.

13. Hosila asarga boʻlgan mualliflik huquqi
Hosila asar muallifiga fan, adabiyot va sanʼat asarining mazkur muallif tomonidan amalga oshirilgan qayta ishlanmasiga boʻlgan mualliflik huquqi tegishlidir. Hosila asar muallifi qayta ishlangan asar muallifi huquqlariga rioya etgan taqdirda, oʻzi yaratgan asarga mualliflik huquqidan foydalanadi. Hosila asar muallifining mualliflik huquqi qayta ishlashga asos boʻlgan asarni boshqa shaxslar ham oʻzlari qayta ishlashlariga toʻsqinlik qilmaydi.

14. Jamlama asarga boʻlgan mualliflik huquqi
Jamlama asar muallifiga (tuzuvchisiga) ijodiy mehnat natijasini ifodalovchi, mazkur muallif tomonidan amalga oshirilgan, materiallarni tanlab olish yoki joylashtirishga boʻlgan mualliflik huquqi tegishlidir. Tuzuvchi jamlama asarga kiritilgan asarlardan har birining mualliflari huquqlariga rioya etgan taqdirda, mualliflik huquqidan foydalanadi. Agar mualliflik shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, jamlama asarga kiritilgan asarlarning mualliflari oʻz asarlaridan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlarini jamlama asardan qatʼi nazar saqlab qoladilar. Tuzuvchining mualliflik huquqi boshqa shaxslarning oʻz jamlama asarlarini yaratish uchun ayni oʻsha materiallarni mustaqil ravishda tanlab olishlariga yoki joylashtirishlariga toʻsqinlik qilmaydi.

15. Audiovizual asarga boʻlgan mualliflik huquqi
Audiovizual asar mualliflari (hammualliflari) quyidagilardan iboratdir: sahnalashtiruvchi rejissor; ssenariy muallifi; muayyan audiovizual asar uchun maxsus yaratilgan matnli yoki matnsiz musiqa asari muallifi; sahnalashtiruvchi operator; sahnalashtiruvchi rassom. Nomi yoki ismi-sharifi tayyorlovchi sifatida asarning asl nusxasida yoxud nusxasida koʻrsatilgan yuridik yoki jismoniy shaxs, agar boshqacha hol isbotlangan boʻlmasa, shu audiovizual asarni tayyorlovchi deb eʼtirof etiladi. Audiovizual asar omma oldida ijro etilgan taqdirda, musiqa asari (matnli yoki matnsiz) muallifi oʻz musiqa asarining omma oldida ijro etilganligi uchun haq olish huquqini saqlab qoladi.

16. Intervyu mualliflari
Intervyuga boʻlgan mualliflik huquqi intervyu bergan shaxsga va intervyu olgan shaxsga, agar ular oʻrtasidagi kelishuvda boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, hammualliflar sifatida tegishlidir. Intervyudan foydalanishga faqat intervyu bergan shaxsning roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi.

17. Asarlar yaratilishini tashkil etuvchi shaxslarning huquqlari
Asarlar yaratilishini tashkil etuvchi shaxslar (audiovizual asarlarni tayyorlovchilar, ensiklopediyalar noshirlari, prodyuserlar va boshqa shu kabilar) tegishli asarlarning mualliflari deb eʼtirof etilmaydi. Biroq ushbu Qonunda yoki boshqa qonunlarda nazarda tutilgan hollarda, bunday shaxslar ana shu asarlardan foydalanishda mutlaq huquqlarga ega boʻladilar. Audiovizual asarni tayyorlovchi bu asardan foydalanilganda oʻz ismi-sharifi yoki nomini koʻrsatishga yoxud ismi-sharifi yoki nomi koʻrsatilishini talab qilishga haqlidir. Ensiklopediyalar, ensiklopedik lugʻatlardan, ilmiy ishlarning davriy va davomli toʻplamlaridan, gazetalar, jurnallar hamda boshqa davriy nashrlardan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlar ularning noshiriga tegishlidir. Bunday nashrlardan har qanday tarzda foydalanilganda noshir oʻz ismi-sharifi yoki nomini koʻrsatishga yoxud ismi-sharifi yoki nomi koʻrsatilishini talab qilishga haqlidir.

18. Muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlari
Asar muallifiga quyidagi shaxsiy nomulkiy huquqlar tegishlidir: asar muallifi deb eʼtirof etilish huquqi (mualliflik huquqi); asardan muallifning haqiqiy ismi-sharifi, taxallusini koʻrsatgan holda yoxud ismi-sharifini koʻrsatmasdan, yaʼni imzosiz foydalanish yoki foydalanishga ruxsat berish huquqi (mualliflik ismi-sharifiga boʻlgan huquq); asarni har qanday shaklda oshkor qilish yoki oshkor qilishga ruxsat berish huquqi (oshkor qilishga boʻlgan huquq), shu jumladan chaqirib olish huquqi; asarni, shu jumladan uning nomini muallifning shaʼni va qadr-qimmatiga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan har qanday tarzda buzib koʻrsatilishidan yoki har qanday boshqacha tarzda tajovuz etilishidan himoya qilish huquqi (muallif obroʻsini himoya qilish huquqi). Muallif asarni oshkor qilish toʻgʻrisida ilgari qabul qilgan qaroridan, asardan foydalanish huquqini olgan shaxslarga ular shunday qaror tufayli koʻrgan zararlarning oʻrnini, shu jumladan boy berilgan foydani qoplash sharti bilan, voz kechish huquqiga (asarni chaqirib olish huquqiga) egadir. Agar asar oshkor qilingan boʻlsa, muallif uni chaqirib olganligi toʻgʻrisida ommaga maʼlum qilishi shart. Bunda u asarning avval tayyorlangan nusxalarini oʻz hisobidan muomaladan olib qoʻyishga haqlidir. Bu qoidalar, agar muallif bilan tuzilgan shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, xizmat asarlariga nisbatan tatbiq etilmaydi. Asarni nashr qilish, omma oldida ijro etish yoki undan boshqacha tarzda foydalanishda asarning oʻziga, nomiga va muallifning ismi-sharifi koʻrsatilishiga biron-bir oʻzgartish kiritishga faqat muallifning roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi. Muallifning roziligisiz uning asarini bezaklar, soʻzboshi, xotima, sharhlar yoki biron-bir tushuntirishlar bilan nashr etish taqiqlanadi. Muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlari uning mulkiy huquqlaridan qatʼi nazar, unga tegishli boʻlib, asardan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlar boshqa shaxsga oʻtkazilgan taqdirda ham uning oʻzida saqlanib qoladi. Muallifning oʻz shaxsiy nomulkiy huquqlarini amalga oshirishdan voz kechish toʻgʻrisida biron-bir shaxs bilan kelishuvi va bu haqdagi arizasi oʻz-oʻzidan haqiqiy emas.

19. Muallifning mulkiy huquqlari
Muallif asardan har qanday shaklda va har qanday usulda foydalanishda mutlaq huquqlarga ega. Yuridik va jismoniy shaxslar, ushbu Qonunda koʻrsatilganidan tashqari hollarda, asardan faqat huquq egasi yoki boshqa vakolatli shaxs bilan tuzilgan shartnomaga binoan, shu jumladan mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlar bilan tuzilgan shartnomaga binoan yoxud ular boʻlmagan taqdirda, bu tashkilotlarning vazifalari va majburiyatlarini bajaruvchi tashkilot bilan tuzilgan shartnomaga binoan foydalanishlari mumkin. Muallifning asardan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlari quyidagi harakatlarni amalga oshirish yoki bunday harakatlarga ruxsat berish huquqini anglatadi: asarni takrorlash (takrorlash huquqi); asarning asl nusxasini yoki nusxalarini sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish yoʻli bilan tarqatish (tarqatish huquqi); asarni barchaning eʼtiboriga yetkazish (barchaning eʼtiboriga yetkazish huquqi); asarning asl nusxasini yoki nusxalarini prokatga berish (prokatga berish huquqi); tarqatish maqsadida asarning nusxalarini, shu jumladan mutlaq mualliflik huquqlari egasining ruxsati bilan tayyorlangan nusxalarini import qilish (import qilish huquqi); asarni sim (kabel) orqali yoki boshqa shu kabi vositalar yordamida uzatish yoʻli bilan barchaning eʼtibori uchun yuborish (kabel orqali yuborish huquqi); asarga tuzatishlar kiritish, uni aranjirovka qilish yoki boshqacha tarzda qayta ishlash (qayta ishlash huquqi); asarni omma oldida namoyish etish (omma oldida namoyish etish huquqi); asarni omma oldida ijro etish (omma oldida ijro etish huquqi); asarni simsiz vositalar yordamida uzatish yoʻli bilan barchaning eʼtibori uchun yuborish (efirga uzatish huquqi); asarni tarjima qilish (tarjima qilish huquqi); asarni barchaning eʼtiboriga takroran yuborish, agar bunday yuborish dastlabki yuborishni amalga oshirgan tashkilotdan boshqa tashkilot tomonidan amalga oshirilsa (barchaning eʼtiboriga takroran yuborish huquqi). Muallif oʻz asaridan foydalanishning har bir turi uchun haq olish huquqiga (haq olish huquqi) ega. Agar chop etilgan asarning nusxalari ularni sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish orqali fuqarolik muomalasiga qonuniy kiritilgan boʻlsa, ularni kelgusida muallifning roziligisiz va unga haq toʻlamasdan tarqatishga yoʻl qoʻyiladi, ushbu Qonun 23-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan hol bundan mustasno. Asardan daromad olish maqsadida foydalanilganligi yoki undan foydalanish bunday maqsadga qaratilmaganligidan qatʼi nazar, asardan foydalanilgan deb hisoblanadi. Asarning mazmunini tashkil etuvchi qoidalarni (ixtirolarni, boshqa texnikaviy, iqtisodiy, tashkiliy va shu kabi yechimlarni) amaliy qoʻllash asardan mualliflik huquqi maʼnosida foydalanganlik deb hisoblanmaydi.

20. Muallifning ayrim mulkiy huquqlarining oʻziga xos xususiyatlari
Muallifning asarni tarjima qilishga va qayta ishlashga boʻlgan mutlaq huquqlari tarjima qilingan yoki qayta ishlangan asarga nisbatan ushbu Qonun 19-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan harakatlarni amalga oshirish yoki bunday harakatlarga ruxsat berish huquqini oʻz ichiga oladi. Muallifning dizaynerlik, arxitektura, shaharsozlik va bogʻ-park barpo etish loyihalaridan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlari bunday loyihalarni amalda roʻyobga chiqarishni ham oʻz ichiga oladi. Qabul qilingan arxitektura loyihasining muallifi, agar shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, buyurtmachidan qurilishga doir hujjatlarni ishlab chiqish hamda bino yoki inshootni qurish chogʻida oʻz loyihasini roʻyobga chiqarishda qatnashish huquqini berishni talab qilishga haqlidir.

21. Prokatga berish huquqi
Audiovizual asarlar, EHM uchun dasturlar, fonogrammaga yozilgan asarlar mualliflari asarning asl nusxasini yoki nusxasini prokatga berishga ruxsat etishda mutlaq huquqqa ega. Ushbu qismning qoidalari audiovizual asarlarga nisbatan, agar faqat shunday prokat ana shu asarlarni takrorlashga boʻlgan mutlaq huquqqa jiddiy zarar yetkazadigan keng koʻlamli takrorlashga olib kelmasa, shuningdek EHM uchun dasturlarga nisbatan, agar EHM uchun dasturning oʻzi prokatning asosiy obyekti boʻlmasa, qoʻllanilmaydi. Fonogramma yoki audiovizual asar nusxalarini prokatga berishda muallif, fonogramma yoki audiovizual asarni prokatga berish huquqi fonogrammani tayyorlovchiga yoki audiovizual asarni tayyorlovchiga oʻtkazilganligiga qaramay, fonogramma yoki audiovizual asar nusxalarining prokati uchun haq olish huquqini saqlab qoladi. Mazkur haqning eng kam miqdori, uni toʻlash shartlari va tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

22. Asarlarni saqlash uchun topshirish
Agar asar saqlash uchun har kimning foydalanishi mumkin boʻlgan saqlov joyiga (depozitariyga) topshirilgan boʻlsa va depozitariy bilan tuzilgan shartnomaga koʻra mazkur depozitariyga murojaat etadigan har qanday shaxsning asar nusxasini olishi mumkin boʻlsa, asardan bu tarzda foydalanish asarlarning qoʻlyozmalarini, har qanday moddiy jismdagi boshqa asarlarni saqlash uchun topshirish deb eʼtirof etiladi. Asarni saqlash uchun topshirish mutlaq mualliflik huquqi egasining depozitariy bilan tuzilgan, asardan foydalanish shartlarini belgilovchi shartnoma asosida amalga oshiriladi. Bunday shartnoma va depozitariyning foydalanuvchi bilan tuzgan shartnomasi ommaviy shartnomadir.

23. Tasviriy sanʼat asarlaridan foydalanish huquqi. Ergashma huquq
Tasviriy sanʼat asarining muallifi asar mulkdoridan oʻz asarlarini takrorlash huquqini (foydalanish huquqini) amalga oshirish imkoniyatini berishni talab qilishga haqlidir. Bunda asar mulkdoridan asarni muallifga yetkazib berishni talab qilish mumkin emas. Tasviriy sanʼat asariga boʻlgan mulk huquqining muallifdan boshqa shaxsga (haq evaziga yoki tekin) oʻtishi bu asarning dastlabki sotilishini bildiradi. Tasviriy sanʼat asarini oldingi narxdan kamida yigirma foiz yuqori narx boʻyicha oshkora qayta sotishning (kimoshdi savdosi, tasviriy sanʼat galereyasi, badiiy salon, doʻkon va hokazo orqali) har bir holatida muallif sotuvchidan qayta sotish narxining besh foizi miqdorida haq olish huquqiga ega (ergashma huquq). Mazkur huquq boshqa shaxsga oʻtkazilmaydi va faqat muallifning qonun boʻyicha merosxoʻrlariga mualliflik huquqining amal qilish muddatiga oʻtadi.

24. Mualliflik huquqlarining cheklanishi
Muallif va boshqa shaxslarning asardan foydalanish borasidagi mutlaq huquqlarini cheklashga ushbu Qonunning 25—33-moddalarida yoki boshqa qonunlarda nazarda tutilgan hollardagina yoʻl qoʻyiladi. Mazkur cheklashlar asardan normal foydalanilishiga oʻrinsiz ziyon yetkazmagan va muallifning qonuniy manfaatlarini asossiz kamsitmagan taqdirdagina tatbiq etiladi.

25. Asarlarni muallifning roziligisiz va haq toʻlamasdan shaxsiy maqsadlarda takrorlash
Oshkor qilingan asarni shaxsiy maqsadlarda muallifning yoki boshqa huquq egasining roziligisiz va haq toʻlamagan holda takrorlashga yoʻl qoʻyiladi, ushbu Qonunning 33-moddasida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Ushbu modda birinchi qismining qoidalari: binolar va inshootlar shaklidagi arxitektura asarlarini takrorlashga; maʼlumotlar bazalarini yoki ularning muhim qismlarini takrorlashga; qonunda nazarda tutilgan hollarni istisno qilganda, EHM uchun dasturlarni takrorlashga; kitoblarni (toʻlaligicha) va notali matnlarni reprografik takrorlashga nisbatan tatbiq etilmaydi.

26. Asarlardan muallifning ismi-sharifini koʻrsatgan holda erkin foydalanish
Asardan muallifning ismi-sharifini va olingan manbaini albatta koʻrsatgan holda hamda asardan normal foydalanilishiga zarar yetkazmaslik va muallifning qonuniy manfaatlariga putur yetkazmaslik sharti bilan quyidagi tarzda erkin foydalanishga yoʻl qoʻyiladi: oshkor qilingan asarlardan asl nusxada va tarjimada ilmiy, tadqiqiy, munozaraviy, tanqidiy hamda reklama bilan bogʻliq boʻlmagan axborot maqsadlarida koʻzlangan maqsadga mos hajmda iqtibos olish, shu jumladan gazeta va jurnallardagi maqolalardan parchalarni matbuot sharhlari shaklida takrorlash; oshkor qilingan asarlardan yoki bunday asarlarning parchalaridan taʼlim va oʻquv tusidagi nashrlarda, radioeshittirish va telekoʻrsatuvlarda, ovozli va video yozuvlarda koʻzlangan maqsadga mos hajmda misollar tariqasida foydalanish; kundalik siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va diniy masalalar yuzasidan gazeta va jurnallarda chop etilgan maqolalar yoki efirga uzatilgan yoxud kabel orqali yuborilgan shu tusdagi asarlarni gazetalarda takrorlash, efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish, shunday foydalanish muallif tomonidan maxsus taqiqlangan hollar bundan mustasno; omma oldida soʻzlangan siyosiy nutqlar, murojaatlar, maʼruzalar va shunga oʻxshash asarlarni koʻzlangan maqsadga mos hajmda gazetalarda takrorlash, efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish. Bunda ana shunday asarlarni toʻplamlarda chop etish huquqi muallifda saqlanib qoladi; kundalik voqealar jarayonida koʻrish yoki eshitish mumkin boʻlgan asarlarni ana shunday voqealarning sharhlarida fotografiya yoki kinematografiya vositalari yordamida efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish yoʻli bilan axborot maqsadiga mos hajmda takrorlash yoki barchaning eʼtibori uchun yuborish. Bunda ana shunday asarlarni toʻplamlarda chop etish huquqi muallifda saqlanib qoladi; daromad olishni koʻzlamagan holda koʻzi ojizlar uchun qabariq nuqtali harflar yoki boshqa usullar bilan chop etilgan asarlarni takrorlash, ana shunday takrorlash usullari uchun maxsus yaratilgan asarlar bundan mustasno. Fuqarolik muomalasiga qonuniy tarzda kiritilgan asarlarning nusxalarini axborot-kutubxona muassasalari tomonidan vaqtinchalik foydalanishga muallifning yoki boshqa huquq egasining roziligisiz va haq toʻlamagan holda berishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda mualliflik huquqi obyektlari boʻlgan, raqamli shaklda ifodalangan asarlarning nusxalari, shu jumladan axborot-kutubxona muassasalarining resurslaridan oʻzaro foydalanish tartibida beriladigan asarlarning nusxalari bu asarlarning raqamli shakldagi koʻchirma nusxalarini yaratish imkoniyatini istisno etish sharti bilan faqat axborot-kutubxona muassasalarining binolarida vaqtinchalik foydalanishga berilishi mumkin.

27. Asarlardan reprografik takrorlash yoʻli bilan foydalanish
Daromad olishni koʻzlamagan holda, muallifning yoki boshqa huquq egasining roziligisiz va haq toʻlamagan holda, lekin asaridan foydalanilayotgan muallifning ismi-sharifini va olingan manbaini albatta koʻrsatgan tarzda: axborot-kutubxona muassasalari, arxivlar va idoraviy arxivlar tomonidan — asarning yoʻqolgan yoki yaroqsiz boʻlib qolgan nusxalarini tiklash, almashtirish uchun, shuningdek oʻz fondlaridan bu asarlarni biron sabab bilan yoʻqotgan boshqa axborot-kutubxona muassasalariga, arxivlarga va idoraviy arxivlarga asarlarning nusxalarini berish uchun chop etilgan asarni; axborot-kutubxona muassasalari, arxivlar va idoraviy arxivlar tomonidan fuqarolarning oʻquv va tadqiqot maqsadlaridagi soʻrovlari boʻyicha, shuningdek taʼlim muassasalari tomonidan auditoriya mashgʻulotlari uchun toʻplamlarda, gazetalar va boshqa davriy nashrlarda chop etilgan ayrim maqolalar va kichik hajmli asarlarni, chop etilgan yozma asarlardan (suratli yoki suratsiz) qisqa parchalarni bir nusxada reprografik takrorlashga yoʻl qoʻyiladi.

28. Hamma bemalol bora oladigan joylarda doimiy joylashgan asarlardan erkin foydalanish
Hamma bemalol bora oladigan joyda doimiy joylashgan arxitektura, fotografiya, tasviriy sanʼat asarlarini muallifning yoki boshqa huquq egasining roziligisiz va haq toʻlamagan holda takrorlash, efirga uzatish yoki kabel orqali yuborishga yoʻl qoʻyiladi. Bu qoida asarning tasviri shunday takrorlash, efirga uzatish yoki kabel orqali yuborishning asosiy obyekti boʻlgan hollarga, shuningdek asarning tasviridan tijorat maqsadlarida foydalaniladigan hollarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

29. Asarlarni omma oldida erkin ijro etish
Chop etilgan musiqa asarlarini rasmiy, diniy va dafn marosimlarida bunday marosimlarning xususiyatiga mos hajmda muallifning yoki boshqa huquq egasining roziligisiz hamda haq toʻlamagan holda omma oldida ijro etishga yoʻl qoʻyiladi.

30. Asarlardan tergovga qadar tekshiruv, surishtiruv, dastlabki tergov, maʼmuriy va sudlov ishlarini yuritish maqsadlari uchun foydalanish
Asarlardan tergovga qadar tekshiruv, surishtiruv, dastlabki tergov, maʼmuriy va sudlov ishlarini yuritish maqsadlarini koʻzlab, foydalanish maqsadiga mos hajmda muallifning yoki boshqa huquq egasining roziligisiz hamda haq toʻlamagan holda foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

31. Efir orqali koʻrsatuv yoki eshittirish beruvchi tashkilotlar tomonidan qisqa muddat foydalanish uchun erkin yozib olish
Efir orqali koʻrsatuv yoki eshittirish beruvchi tashkilot oʻzi efirga uzatish huquqini olgan asarni muallifning roziligisiz va qoʻshimcha haq toʻlamagan holda oʻz uskunalari yordamida hamda oʻz koʻrsatuvlari yoki eshittirishlari uchun amalga oshirish sharti bilan qisqa muddat foydalanish uchun yozib olishi mumkin. Agar bunday yozuvni saqlashning uzoqroq muddati muallif bilan kelishilgan boʻlmasa, tashkilot uni tayyorlanganidan keyin olti oy ichida yoʻq qilib yuborishi shart. Agar bunday yozuv faqat hujjatli tusda boʻlsa, yozuv asar muallifining roziligisiz arxivlarda va idoraviy arxivlarda saqlanishi mumkin.

32. EHM uchun dasturlar yoki maʼlumotlar bazalarini erkin takrorlash va soddalashtirish
EHM uchun dasturning yoki maʼlumotlar bazasining nusxasiga qonuniy ega boʻlgan shaxsning keyinchalik shaxsiy foydalanish maqsadida EHM uchun dasturni yoki maʼlumotlar bazasini erkin takrorlashga va soddalashtirishga boʻlgan huquqi qonun bilan belgilanadi.

33. Shaxsiy maqsadlarda takrorlaganlik uchun haq toʻlash
Audiovizual asarni yoki fonogrammani daromad olmasdan faqat shaxsiy maqsadlar uchun asar muallifining, ijrochining, fonogrammani va audiovizual asarni tayyorlovchining roziligisiz, lekin ularga haq toʻlagan holda takrorlashga yoʻl qoʻyiladi. Haq bunday takrorlash uchun foydalaniladigan uskunalarni (audio- hamda videomagnitofonlar va boshqa uskunalarni) hamda moddiy jismlarni (ovozli va (yoki) video plyonkalar va kassetalar, kompakt disklar va boshqa moddiy jismlarni) tayyorlovchilar va import qiluvchilar tomonidan toʻlanadi. Tayyorlanadigan va import qilinadigan uskunalar hamda moddiy jismlar roʻyxati, shuningdek yigʻiladigan haq stavkalari, uni yigʻish shartlari va tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Ushbu moddada nazarda tutilgan haqni yigʻish va taqsimlash mualliflar, fonogrammalarni tayyorlovchilar va ijrochilarning mulkiy huquqlarini jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlarning biri tomonidan ana shu tashkilotlar oʻrtasida tuzilgan kelishuvga muvofiq amalga oshiriladi. Agar ushbu kelishuvda boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, koʻrsatib oʻtilgan haq quyidagi nisbatda taqsimlanadi: qirq foizi — mualliflarga, oʻttiz foizi — ijrochilarga, oʻttiz foizi — fonogrammalar va (yoki) audiovizual asarlarni tayyorlovchilarga. Ushbu moddada nazarda tutilgan haqni yigʻish va taqsimlash tartibini tekshirish hamda nazorat qilish maxsus vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi. Eksport narsasi hisoblanadigan uskunalar hamda moddiy jismlarga, shuningdek uy sharoitlarida foydalanish uchun moʻljallanmagan professional uskunalarga tatbiqan yigʻim amalga oshirilmaydi va haq toʻlanmaydi.

34. Xizmat asariga boʻlgan mualliflik huquqi
Xizmat vazifalarini yoki xizmat topshirigʻini bajarish tartibida yaratilgan asarga (xizmat asariga) boʻlgan muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlari asar muallifida saqlanib qoladi. Xizmat asaridan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlar, agar muallif bilan ish beruvchi oʻrtasidagi shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, ish beruvchiga tegishlidir. Xizmat asaridan foydalanishning har bir turi uchun mualliflik haqi miqdori va uni toʻlash tartibi muallif bilan ish beruvchi oʻrtasidagi shartnomada belgilanadi. Ish beruvchi bilan tuzilgan shartnomadan qatʼi nazar, muallif asar oshkor qilingan vaqtdan eʼtiboran oʻn yil oʻtganidan keyin, ish beruvchining roziligi bilan esa undan ham oldinroq asardan foydalanish va mualliflik haqini olish huquqini toʻliq hajmda qoʻlga kiritadi. Muallifning xizmat asaridan topshiriq maqsadi taqozo etmaydigan usulda foydalanish huquqi cheklanmaydi. Ish beruvchi xizmat asaridan har qanday tarzda foydalanishda oʻz nomini koʻrsatishga yoxud uni koʻrsatishni talab qilishga haqlidir. Xizmat vazifalarini yoki ish beruvchining xizmat topshiriqlarini bajarish yoʻsinida ushbu Qonun 17-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan ensiklopediyalar, ensiklopedik lugʻatlar, davriy va davomli ilmiy ishlar toʻplamlari, gazetalar, jurnallar hamda boshqa davriy nashrlarning yaratilishiga ushbu moddaning qoidalari tatbiq etilmaydi.

35. Mualliflik huquqining amal qilish muddati
Mualliflik huquqi muallifning butun hayoti davomida va uning vafotidan keyin yetmish yil davomida amal qiladi, ushbu moddada va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Hammualliflikda yaratilgan asarga boʻlgan mualliflik huquqi hammualliflarning butun hayoti davomida va hammualliflar orasida eng uzoq umr koʻrgan oxirgi shaxs vafot etganidan keyin yetmish yil davomida amal qiladi. Taxallus ostida yoki imzosiz qonuniy oshkor qilingan asarga boʻlgan mualliflik huquqi asar oshkor qilinganidan keyin ellik yil davomida amal qiladi. Agar koʻrsatilgan muddat ichida taxallus ostidagi yoki imzosiz asar muallifi oʻz shaxsini maʼlum qilsa yoki bundan buyon uning shaxsi shubhaga oʻrin qoldirmasa, ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan muddatlar qoʻllaniladi. Muallifning vafotidan keyin birinchi marta eʼlon qilingan asarga boʻlgan mualliflik huquqi asar eʼlon qilinganidan keyin yetmish yil davomida amal qiladi. Mualliflik huquqi, mualliflik ismi-sharifiga boʻlgan huquq va muallif obroʻsini himoya qilish huquqi muddatsiz muhofaza qilinadi. Asarga Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq muhofaza berilgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi hududida mualliflik huquqining amal qilish muddati ushbu moddaga binoan belgilanadi. Lekin bu muddat asar kelib chiqqan mamlakatda belgilangan mualliflik huquqining amal qilish muddatidan oshib ketmasligi kerak. Ushbu moddada nazarda tutilgan muddatlarni hisoblash muddatning oʻta boshlashi uchun asos boʻladigan yuridik fakt yuz bergan yildan keyingi yilning birinchi yanvaridan eʼtiboran boshlanadi.

36. Mualliflik huquqining meros boʻyicha oʻtishi
Muallifning mulkiy huquqlari meros boʻyicha oʻtadi. Muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlari meros boʻyicha oʻtmaydi. Muallifning merosxoʻrlari koʻrsatilgan huquqlarni himoya qilishga haqlidir. Merosxoʻrlarning ushbu huquqlari muddat bilan cheklanmaydi. Muallifning merosxoʻrlari boʻlmagan taqdirda, uning shaxsiy nomulkiy huquqlarini himoya qilish maxsus vakolatli davlat organi zimmasiga yuklanadi. Agar asarga boʻlgan mualliflik huquqi bir necha merosxoʻrga birgalikda tegishli boʻlsa, asardan foydalanish tartibi ular oʻrtasidagi kelishuvda belgilanadi. Bunda merosxoʻrlardan hech biri boshqa merosxoʻrlarning asardan foydalanishini yetarli asoslarsiz taqiqlashga haqli emas.

37. Asarning ijtimoiy mulkka aylanishi
Asarlarga boʻlgan mualliflik huquqining amal qilish muddatining tugashi ularning ijtimoiy mulkka aylanishini bildiradi. Ijtimoiy mulk boʻlgan asarlardan har qanday shaxs mualliflik haqini toʻlamagan holda erkin foydalanishi mumkin. Bunda muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlariga rioya etilishi kerak.

38. Mualliflik shartnomasi
Ushbu Qonun 19-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan mulkiy huquqlar faqat mualliflik shartnomasini tuzish yoʻli bilan huquq egasi tomonidan boshqa shaxsga oʻtkazilishi mumkin, ushbu Qonunda belgilangan hollar bundan mustasno. Muallifning mulkiy huquqlarini boshqa shaxsga oʻtkazish mutlaq huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish toʻgʻrisidagi mualliflik shartnomasi asosida yoki mutlaq boʻlmagan huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish toʻgʻrisidagi mualliflik shartnomasi asosida amalga oshirilishi mumkin. Mutlaq huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish toʻgʻrisidagi mualliflik shartnomasi faqat ushbu huquqlar oʻtkazilayotgan shaxs asardan muayyan usulda va shartnomada belgilangan doirada foydalanishiga ruxsat beradi. Mutlaq boʻlmagan huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish toʻgʻrisidagi mualliflik shartnomasi foydalanuvchiga asardan shunday huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazgan mutlaq huquqlar egasi va (yoki) bu asardan ayni shunday usulda foydalanish uchun ruxsat olgan boshqa shaxslar bilan teng ravishda foydalanishga ijozat beradi. Mualliflik shartnomasi boʻyicha boshqa shaxslarga oʻtkaziladigan huquqlar, agar shartnomada bevosita boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, mutlaq boʻlmagan huquqlar hisoblanadi. Asarga boʻlgan mualliflik huquqi asar aks ettirilgan moddiy obyektga boʻlgan mulk huquqi bilan bogʻliq emas. Moddiy obyektga boʻlgan mulk huquqini yoki moddiy obyektga egalik qilish huquqini boshqa shaxsga oʻtkazish shu obyektda aks ettirilgan asarga boʻlgan biron-bir mualliflik huquqining oʻz-oʻzidan boshqa shaxsga oʻtkazilishiga sabab boʻlmaydi.

39. Mualliflik shartnomasi shartlari
Mualliflik shartnomasida quyidagilar nazarda tutilishi kerak: asardan foydalanish usullari (mazkur shartnoma asosida oʻtkaziladigan konkret huquqlar); asardan foydalanishning har bir usuli uchun toʻlanadigan haq miqdori va (yoki) toʻlanadigan haq miqdorini belgilash tartibi, uni toʻlash tartibi hamda muddatlari. Mualliflik shartnomasi taraflar zarur deb topgan boshqa shartlarni ham nazarda tutishi mumkin. Mualliflik shartnomasida asardan foydalanish huquqi qancha muddatga oʻtkazilishi toʻgʻrisida shart boʻlmagan taqdirda, shartnoma tuzilgan sanadan boshlab besh yil oʻtganidan keyin, agar foydalanuvchi shartnoma bekor qilinguniga qadar kamida olti oy oldin bu haqda yozma ravishda ogohlantirilgan boʻlsa, shartnoma muallif tomonidan bekor qilinishi mumkin. Mualliflik shartnomasida asardan foydalanish huquqi amal qiladigan hudud doirasi toʻgʻrisida shart boʻlmagan taqdirda, shartnomaga binoan boshqa shaxsga oʻtkazilayotgan huquqning amal qilishi Oʻzbekiston Respublikasi hududi bilan cheklanadi. Boshqa shaxsga oʻtkazilishi mualliflik shartnomasida bevosita nazarda tutilmagan asardan foydalanish huquqlari boshqa shaxsga oʻtkazilmagan deb hisoblanadi. Shartnoma tuzilgan paytda asardan foydalanish haqida hali maʼlum boʻlmagan huquqlar mualliflik shartnomasi mavzusi boʻlishi mumkin emas. Toʻlanadigan haq mualliflik shartnomasida asardan foydalanishning tegishli usuli uchun olinadigan daromaddan foiz tarzida belgilanadi yoki agar buni asarning xususiyati yoki undan foydalanishning oʻziga xos jihatlari bilan bogʻliq holda amalga oshirish mumkin boʻlmasa, shartnomada qayd etilgan summa tarzida yoxud boshqacha tarzda belgilanadi. Mazkur mualliflik haqining eng kam miqdorlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Agar asarni nashr etish yoki undan boshqacha tarzda foydalanish haqidagi mualliflik shartnomasida haq toʻlash qatʼiy summa tarzida belgilansa, shartnomada asarning eng koʻp adadi belgilab qoʻyilishi shart. Mualliflik shartnomasi boʻyicha oʻtkazilgan huquqlar bunday shartnomada bevosita nazarda tutilgan taqdirdagina boshqa shaxslarga toʻliq yoki qisman oʻtkazilishi mumkin. Mualliflik shartnomasining muallifni kelgusida mazkur mavzuda yoki mazkur sohada asarlar yaratishini cheklaydigan sharti oʻz-oʻzidan haqiqiy emas. Mualliflik shartnomasining ushbu Qonun talablariga zid boʻlgan shartlari haqiqiy emas.

40. Audiovizual asar yaratish va undan foydalanishga oid mualliflik shartnomasining oʻziga xos xususiyatlari
Audiovizual asar yaratish va undan foydalanish uchun mualliflik shartnomasini tuzish, agar shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, bu asar mualliflari tomonidan audiovizual asarni tayyorlovchiga takrorlash, tarqatish, prokatga berish, omma oldida ijro etish, efirga uzatish, kabel orqali yuborish, barchaning eʼtiboriga takroran yuborish, audiovizual asarni barchaning eʼtiboriga yetkazish, shuningdek audiovizual asarga subtitr qilish va matnni dublyaj qilish boʻyicha mutlaq huquqlarning oʻtkazilishiga olib keladi. Koʻrsatilgan huquqlar audiovizual asarga boʻlgan mualliflik huquqi amal qiladigan muddat mobaynida amalda boʻladi. Audiovizual asar tarkibiga kiradigan asarlardan foydalanish mualliflik shartnomasi asosida va qonunda nazarda tutilgan boshqa asoslarda amalga oshiriladi. Asarni audiovizual asar tarkibiga kiritishga oʻz roziligini bergan huquq egasi, agar audiovizual asarni tayyorlovchi bilan tuzilgan mualliflik shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, audiovizual asardan foydalanishni taqiqlashga yoki biron-bir tarzda cheklashga haqli emas. Audiovizual asarga tarkibiy qism boʻlib kirgan, ham ilgari mavjud boʻlgan, ham uning ustida ishlash jarayonida yaratilgan asarlarning mualliflari, agar audiovizual asarni tayyorlovchi bilan tuzilgan mualliflik shartnomasida boshqacha qoida shartlashilgan boʻlmasa, har biri oʻz asariga nisbatan mualliflik huquqidan foydalanadi.

41. Buyurtmaning mualliflik shartnomasi
Muallif buyurtmaning mualliflik shartnomasi boʻyicha asarni shartnoma shartlariga muvofiq yaratish va uni buyurtmachiga topshirish majburiyatini oladi. Buyurtmaning mualliflik shartnomasi boʻyicha yaratilgan asarga boʻlgan shaxsiy nomulkiy huquqlar muallifga tegishlidir. Buyurtmaning mualliflik shartnomasi boʻyicha asardan foydalanish uchun mulkiy huquqlar boshqa shaxsga oʻtkazilgan taqdirda, ushbu Qonunning 38, 39 va 42-moddalari qoidalariga rioya qilinishi kerak.

42. Mualliflik shartnomasining shakli
Mualliflik shartnomasi yozma shaklda tuzilishi kerak, qonunda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. EHM uchun dasturlar va maʼlumotlar bazalari nusxalarini sotishda mualliflik shartnomasi, agar uning shartlari (dasturdan va maʼlumotlar bazasidan foydalanish shartlari) dastur yoki maʼlumotlar bazasi nusxalarida tegishli tarzda bayon qilingan boʻlsa, yozma shaklda tuzilgan deb hisoblanadi.

43. Turdosh huquqlarning amal qilish sohasi
Ijrochining huquqlari quyidagi shartlardan biriga rioya etilgan taqdirda, ushbu Qonunga muvofiq unga tegishli deb eʼtirof etiladi: ijrochi Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlsa; ijrochining fuqaroligidan qatʼi nazar, ijro birinchi marta Oʻzbekiston Respublikasi hududida amalga oshirilgan boʻlsa; ijro ushbu moddaning ikkinchi qismi qoidalariga muvofiq muhofaza qilinadigan fonogrammaga yozilgan boʻlsa; fonogrammaga yozilmagan ijro ushbu moddaning uchinchi qismi qoidasiga muvofiq efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning muhofaza qilinadigan koʻrsatuv yoki eshittirishiga kiritilgan boʻlsa. Fonogrammani tayyorlovchining huquqlari quyidagi shartlardan biriga rioya etilgan taqdirda, ushbu Qonunga muvofiq unga tegishli deb eʼtirof etiladi: fonogrammani tayyorlovchi Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan yeriga ega boʻlgan yuridik shaxs boʻlsa; fonogrammani tayyorlovchining fuqaroligi yoki joylashgan yeridan qatʼi nazar, fonogramma birinchi marta Oʻzbekiston Respublikasi hududida chop etilgan boʻlsa. Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning huquqlari, agar tashkilot Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan yeriga ega boʻlsa hamda efirga uzatish yoki kabel orqali yuborishni Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan uzatgichlar yordamida amalga oshirayotgan boʻlsa, ushbu Qonunga muvofiq mazkur tashkilotga tegishli deb eʼtirof etiladi. Chet el yuridik va jismoniy shaxslarining Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasida muhofaza qilinadigan turdosh huquqlari ham ushbu Qonunga binoan eʼtirof etiladi.

44. Turdosh huquqlar obyektlari
Turdosh huquqlar obyektlari jumlasiga ijrolar, fonogrammalar, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvlari yoki eshittirishlari kiradi.

45. Turdosh huquqlar subyektlari
Ijrochilar, fonogrammalarni tayyorlovchilar, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotlar turdosh huquqlar subyektlaridir. Turdosh huquqlarning yuzaga kelishi va amalga oshirilishi uchun turdosh huquqlar obyektini roʻyxatdan oʻtkazish yoki biron-bir boshqa rasmiyatchilikka rioya etish talab qilinmaydi. Yuridik va jismoniy shaxslar, shu jumladan koʻrsatuv yoki eshittirishni efirga uzatish va kabel orqali yuborishni (retranslyatsiya ham shunga kiradi) amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslar, ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollardan tashqari, asardan, ijrodan, fonogrammadan yoxud efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuv yoki eshittirishidan faqat huquq egasi yoki boshqa vakolatli shaxs bilan tuzilgan shartnomaga binoan foydalanishlari mumkin. Retranslyatsiya mualliflar, ijrochilar, fonogrammalarni tayyorlovchilar va boshqa huquq egalarining efirga uzatish, kabel orqali yuborish, barchaning eʼtiboriga yetkazishga boʻlgan huquqlariga rioya qilingan holda amalga oshirilishi kerak.

46. Turdosh huquqlarning muhofaza belgilari
Fonogrammaga va (yoki) bunday fonogrammaga yozilgan ijroga boʻlgan mutlaq huquqlar egalari oʻz huquqlaridan xabardor qilish uchun turdosh huquqlarning muhofaza belgisidan foydalanishlari mumkin boʻlib, bu belgi fonogrammaning har bir nusxasida va (yoki) u saqlanadigan gʻilofda aks ettiriladi hamda quyidagi uch unsurdan iborat boʻladi: aylana ichidagi lotincha “P” harfi; mutlaq turdosh huquqlar egasining ismi-sharifi (nomi); fonogramma birinchi marta chop etilgan yil. Nomi yoki ismi-sharifi ushbu fonogrammada va (yoki) u saqlanadigan gʻilofda odatiy tarzda koʻrsatilgan yuridik yoki jismoniy shaxs, agar boshqa hol isbotlanmagan boʻlsa, fonogrammani tayyorlovchi deb eʼtirof etiladi.

47. Ijrochining huquqlari
Ijrochiga quyidagi huquqlar tegishlidir: ismi-sharifga boʻlgan huquq; ijroni ijrochining shaʼni va qadr-qimmatiga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan har qanday tarzda buzib koʻrsatilishidan yoki har qanday boshqacha tarzda tajovuz etilishidan himoya qilish huquqi; ijrodan har qanday shaklda foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlar, shu jumladan ijrochining ijrosidan foydalanishning har bir turi uchun haq olishga boʻlgan huquq. Ijrochining ijrodan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlari quyidagi harakatlarni amalga oshirish yoki bunday harakatlarga ruxsat berish huquqini anglatadi: ijro yozuvini takrorlash (takrorlash huquqi); ijro yozuvining asl nusxasi yoki nusxalarini sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish yoʻli bilan tarqatish (tarqatish huquqi); ijro yozuvini barchaning eʼtiboriga yetkazish (barchaning eʼtiboriga yetkazish huquqi); ijro yozuvining asl nusxasi yoki nusxalarini, hatto ular ijrochining roziligi bilan tarqatilganidan keyin hamda asl nusxaga va nusxalarga boʻlgan mulk huquqidan qatʼi nazar, prokatga berish (prokatga berish huquqi); ilgari yozilmagan ijrolarni yozib olish (yozib olish huquqi); ijroni efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish, agar bunday eshittirish yoki koʻrsatuv uchun foydalaniladigan ijro ilgari efirga uzatilmagan boʻlsa yoki yozuvdan foydalanilgan holda amalga oshirilmasa (yozib olinmagan ijroni efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish huquqi); ijro yozuvini efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish, agar dastlab bu yozuv notijorat maqsadlar uchun tayyorlangan boʻlsa (ijro yozuvini efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish huquqi). Ijrochining ijro yozuvini takrorlashga boʻlgan mutlaq huquqi quyidagi hollarga nisbatan tatbiq etilmaydi: ijroning dastlabki yozuvi ijrochining roziligi bilan amalga oshirilganda; ijro yozuvini takrorlash ijro yozib olinayotganda ijrochining roziligi qaysi maqsadda olingan boʻlsa, shu maqsadda amalga oshirilganda; ijro yozuvini takrorlash ushbu Qonunning 53-moddasi qoidalariga muvofiq tayyorlangan yozuv maqsadida amalga oshirilganda. Agar ijro yozuvining nusxalari ularni sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish vositasida fuqarolik muomalasiga qonuniy kiritilgan boʻlsa, ijrochining roziligisiz va unga haq toʻlamagan holda ularning bundan buyongi tarqatilishiga yoʻl qoʻyiladi. Xizmat vazifalarini yoki ish beruvchining xizmat topshirigʻini bajarish tartibida amalga oshirilgan ijrolarga nisbatan tegishincha ushbu Qonunning 34-moddasi qoidalari qoʻllaniladi. Ijrochilar oʻz huquqlarini ijro etiladigan asarlar mualliflarining huquqlariga rioya etgan holda amalga oshirishlari kerak. Ijro yozuvidan daromad olish maqsadida foydalanilganligi yoki undan foydalanish bunday maqsadga qaratilmaganligidan qatʼi nazar, ijro yozuvidan foydalanilgan deb hisoblanadi.

48. Ijrochining huquqlarini boshqa shaxsga oʻtkazish
Ijrochining ushbu Qonun 47-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan huquqlari shartnoma boʻyicha boshqa shaxslarga oʻtkazilishi mumkin. Bunday shartnomaga nisbatan tegishincha ushbu Qonunning 38, 39 va 42-moddalari qoidalari qoʻllaniladi. Ijrolardan foydalanish uchun ruxsatnomalar ijrochi tomonidan, ijrochilar jamoasi ijro etganda esa ijrochilar jamoasining vakolatli vakili tomonidan yozma shartnoma tuzish orqali beriladi. Ijrodan foydalanganlik uchun haq miqdori va uni hisoblab chiqarish tartibi ijrochining yoki ijrochilar jamoasi vakolatli vakilining foydalanuvchi bilan tuzilgan shartnomasida, bunday haqni yigʻish ijrochilarning mulkiy huquqlarini jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlar tomonidan amalga oshirilgan hollarda esa bunday tashkilotlar foydalanuvchilar bilan tuzadigan shartnomalarda belgilab qoʻyiladi. Audiovizual asar yaratish toʻgʻrisida ijrochi va audiovizual asarni tayyorlovchi oʻrtasida shartnoma tuzilishi ijrochi tomonidan ushbu Qonun 47-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan huquqlar oʻtkazilishiga sabab boʻladi. Ijrochi tomonidan bunday huquqlarning oʻtkazilishi audiovizual asardan foydalanish bilan cheklanadi va, agar shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, audiovizual asarda qayd etilgan ovoz yoki tasvirdan alohida-alohida foydalanish huquqlarini oʻz ichiga olmaydi.

49. Ijro yozuvini prokatga berish huquqi
Tijorat maqsadlarida chop etilgan, ijrosi ijrochi ishtirokida yozib olingan fonogrammani prokatga berish huquqi ijroni fonogrammaga yozib olish toʻgʻrisida shartnoma tuzilganda fonogrammani tayyorlovchiga oʻtadi. Tijorat maqsadlarida chop etilgan fonogramma nusxalarini prokatga berishda ijrosi fonogrammaga yozib olingan ijrochi bunday fonogramma nusxalari prokati uchun haq olish huquqini saqlab qoladi. Tijorat maqsadlarida chop etilgan audiovizual asar nusxalarini prokatga berishda ijrosi audiovizual asarga kiritilgan ijrochi bunday audiovizual asar nusxalarining prokati uchun haq olish huquqini saqlab qoladi. Tijorat maqsadlarida chop etilgan fonogramma yoki audiovizual asar nusxalarini prokatga berishda haqni yigʻish va taqsimlash ijrochilarning mulkiy huquqlarini jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot tomonidan amalga oshirilishi mumkin. Haq miqdori bunday tashkilot bilan prokatga beruvchi tashkilot oʻrtasidagi kelishuvda belgilanadi.

50. Fonogrammani tayyorlovchining huquqlari
Fonogrammani tayyorlovchiga ushbu Qonunga muvofiq mazkur fonogrammadan foydalanishda mutlaq huquqlar tegishlidir. Fonogrammani tayyorlovchining fonogrammadan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlari quyidagi harakatlarni amalga oshirish yoki bunday harakatlarga ruxsat berish huquqini anglatadi: fonogrammani takrorlash (takrorlash huquqi); fonogrammaning asl nusxasi yoki nusxalarini sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish yoʻli bilan tarqatish (tarqatish huquqi); fonogrammani barchaning eʼtiboriga yetkazish (barchaning eʼtiboriga yetkazish huquqi); fonogrammaning asl nusxasi yoki nusxalarini, hatto ular fonogrammani tayyorlovchi tomonidan yoki uning roziligi bilan tarqatilganidan keyin hamda uning asl nusxasi yoki nusxalariga boʻlgan mulk huquqidan qatʼi nazar, prokatga berish (prokatga berish huquqi); fonogrammaning asl nusxasi yoki nusxalarini, shu jumladan fonogrammaga boʻlgan mutlaq huquqlar egasining roziligi bilan tayyorlangan nusxalarini tarqatish maqsadida import qilish (import qilish huquqi); fonogrammani efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish (efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish huquqi); fonogrammaga tuzatishlar kiritish yoki uni boshqacha usulda qayta ishlash (qayta ishlash huquqi). Fonogrammani tayyorlovchi oʻz fonogrammasidan foydalanishning har bir turi uchun haq olish huquqiga ega. Agar chop etilgan fonogramma nusxalari ularni sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish vositasida fuqarolik muomalasiga qonuniy kiritilgan boʻlsa, ularning bundan buyongi tarqatilishiga fonogrammani tayyorlovchining roziligisiz va unga haq toʻlamagan holda yoʻl qoʻyiladi. Fonogrammani tayyorlovchining ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan mutlaq huquqlari shartnoma boʻyicha boshqa shaxslarga oʻtkazilishi mumkin. Bunday shartnomaga nisbatan tegishincha ushbu Qonunning 38, 39 va 42-moddalari qoidalari qoʻllaniladi. Fonogrammalarni tayyorlovchilar oʻz huquqlarini foydalanilayotgan asarlar va ijrolar mualliflari hamda ijrochilarining huquqlariga rioya etgan holda amalga oshirishlari kerak. Fonogrammadan daromad olish maqsadida foydalanilganligi yoki undan foydalanish bunday maqsadga qaratilmaganligidan qatʼi nazar, fonogrammadan foydalanilgan deb hisoblanadi.

51. Fonogrammadan foydalanganlik uchun haq toʻlash
Tijorat maqsadida chop etilgan fonogrammani tayyorlovchining va ijrosi shunday fonogrammaga yozilgan ijrochining roziligisiz, lekin ularga haq toʻlagan holda: fonogrammani omma oldida ijro etishga; fonogrammani efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish, shu jumladan uni retranslyatsiya qilish yoʻli bilan efirga uzatish yoki kabel orqali yuborishga yoʻl qoʻyiladi. Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan haqni yigʻish, taqsimlash va toʻlash ijrochilarning mulkiy huquqlarini jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot yoki fonogrammalarni tayyorlovchilarning mulkiy huquqlarini jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot tomonidan shunday tashkilotlar oʻrtasidagi kelishuvga binoan amalga oshirilishi mumkin. Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan haq miqdori, shuningdek uni toʻlash tartibi haqni yigʻuvchi tashkilot bilan fonogrammadan foydalanuvchi shaxslar oʻrtasidagi kelishuvda belgilanadi.

52. Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning huquqlari
Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilot oʻz koʻrsatuvi yoki eshittirishidan foydalanishda ushbu Qonunga muvofiq mutlaq huquqlarga ega. Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning oʻz koʻrsatuvi yoki eshittirishidan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqlari quyidagi harakatlarni amalga oshirish yoki bunday harakatlarga ruxsat berish huquqini anglatadi: koʻrsatuv yoki eshittirish yozuvini takrorlash (takrorlash huquqi); koʻrsatuv yoki eshittirish yozuvining asl nusxasi yoxud nusxalarini sotish yoki mulk huquqini oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish yoʻli bilan tarqatish (tarqatish huquqi); koʻrsatuv yoki eshittirish yozuvini barchaning eʼtiboriga yetkazish (barchaning eʼtiboriga yetkazish huquqi); koʻrsatuv yoki eshittirishni yozib olish (yozib olish huquqi); kirish pulli joylarda koʻrsatuv yoki eshittirishni barchaning eʼtibori uchun yuborish (kirish pulli joylarda barchaning eʼtibori uchun yuborish huquqi); koʻrsatuv yoki eshittirishni retranslyatsiya qilish (retranslyatsiya huquqi); koʻrsatuv yoki eshittirishni kabel orqali barchaning eʼtibori uchun yuborish yoxud koʻrsatuv yoki eshittirishni efirga uzatish (koʻrsatuv yoki eshittirishni kabel orqali yuborish yoki efirga uzatish huquqi). Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilot oʻz koʻrsatuvi yoki eshittirishidan foydalanishning har bir turi uchun haq olish huquqiga ega. Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvi yoki eshittirishi yozuvini takrorlashga boʻlgan mutlaq huquqi quyidagi hollarga nisbatan tatbiq etilmaydi: koʻrsatuv yoki eshittirishni yozib olish efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning roziligi bilan amalga oshirilganda; koʻrsatuv yoki eshittirish yozuvini takrorlash ushbu Qonunning 53-moddasi qoidalariga muvofiq tayyorlangan yozuv maqsadida amalga oshirilganda. Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan mutlaq huquqlari shartnoma boʻyicha boshqa shaxslarga oʻtkazilishi mumkin. Bunday shartnomaga nisbatan tegishincha ushbu Qonunning 38, 39 va 42-moddalari qoidalari qoʻllaniladi. Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotlar oʻz huquqlarini foydalaniladigan asarlarning mualliflari hamda ijrolarning ijrochilari huquqlariga, tegishli hollarda esa fonogrammalarni tayyorlovchilar hamda efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotlar huquqlariga rioya etgan holda amalga oshirishlari kerak. Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvi yoki eshittirishidan daromad olish maqsadida foydalanilganligidan yoki undan foydalanish bunday maqsadga qaratilmaganligidan qatʼi nazar, koʻrsatuv yoki eshittirishdan foydalanilgan deb hisoblanadi.

53. Ijrochi, fonogrammani tayyorlovchi, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilot huquqlarining cheklanishi
Ijrochining, fonogrammani tayyorlovchining, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning yoki boshqa huquq egasining roziligisiz va haq toʻlamagan holda ijrodan, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvi yoki eshittirishidan hamda ularning yozuvlaridan foydalanishga, shuningdek fonogrammani takrorlashga quyidagi hollarda yoʻl qoʻyiladi: kundalik voqealar sharhiga ijrodan, fonogrammadan, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvi yoki eshittirishidan unchalik katta boʻlmagan parchalar kiritish yoʻli bilan; faqat oʻquv yoki ilmiy-tadqiqot maqsadlarida; ilmiy, tadqiqiy, munozaraviy, tanqidiy yoxud axborot maqsadlarida iqtibos olinishi sharti bilan ijrodan, fonogrammadan, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvi yoki eshittirishidan uncha katta boʻlmagan parchalarni iqtibos shaklida keltirish. Bunda tijorat maqsadida chop etilgan fonogrammani efirga uzatish yoki kabel orqali yuborish yoxud barchaning eʼtiboriga yetkazish uchun har qanday takrorlash ushbu Qonunning 51-moddasi qoidalariga rioya etilgan holda amalga oshiriladi; ushbu Qonunda fan, adabiyot va sanʼat asarlari mualliflarining mulkiy huquqlarini cheklashga nisbatan nazarda tutilgan boshqa hollarda. Jismoniy shaxs tomonidan ijrochining, fonogrammani tayyorlovchining, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning yoki boshqa huquq egasining roziligisiz hamda haq toʻlamagan holda ijroning, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvi yoki eshittirishining, shuningdek fonogrammaning yozuvini faqat oʻz shaxsiy maqsadlari uchun va daromad olishni koʻzlamagan holda tayyorlashga yoʻl qoʻyiladi. Agar qisqa muddat foydalanish uchun yozuv yoki takrorlash efir orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilot tomonidan oʻz asbob-uskunalari yordamida hamda uning oʻz koʻrsatuvi yoki eshittirishi uchun amalga oshirilayotgan boʻlsa, ijroning yoxud koʻrsatuv yoki eshittirishning qisqa muddat foydalaniladigan yozuvlarini amalga oshirish, bunday yozuvlarni takrorlash va tijorat maqsadida chop etilgan fonogrammani takrorlash uchun ijrochining, fonogrammani tayyorlovchining hamda efir orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning ruxsatini olishga nisbatan ushbu Qonunning 47, 50 va 52-moddalarining qoidalari quyidagi shartlar bilan qoʻllanilmaydi: efir orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilot ushbu qism qoidalariga muvofiq qisqa muddat foydalaniladigan yozuv yoki bunday yozuvni takrorlash amalga oshirilayotgan ijroning oʻzini yoxud koʻrsatuv yoki eshittirishni efirga uzatish uchun oldindan ruxsat olgan taqdirda; qisqa muddat foydalaniladigan yozuv fan, adabiyot va sanʼat asarlarining ushbu Qonunning 31-moddasi qoidalariga muvofiq efir orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilot tomonidan bajariladigan qisqa muddat foydalaniladigan yozuvga nisbatan belgilanadigan muddat doirasida yoʻq qilib yuborilgan taqdirda, oʻzining alohida hujjat xususiyatiga egaligi sababli arxivlarda va idoraviy arxivlarda saqlanishi mumkin boʻlgan yagona nusxa bundan mustasno. Ushbu moddada muallifning, ijrochining, fonogrammalarni tayyorlovchining, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning yoki boshqa huquq egasining huquqlariga nisbatan nazarda tutilgan cheklashlar ijrodan, fonogrammadan, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvi yoki eshittirishidan, shuningdek ularga kiritilgan fan, adabiyot va sanʼat asarlaridan normal foydalanishga zarar yetkazmagan holda hamda ijrochining, fonogrammani tayyorlovchining, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning, mazkur asarlar mualliflari va boshqa huquq egalarining qonuniy manfaatlarini cheklab qoʻymagan holda qoʻllaniladi.

54. Turdosh huquqlarning amal qilish muddati
Ushbu Qonunda ijrochiga nisbatan nazarda tutilgan huquqlar ijro birinchi marta ijro etilgandan keyin ellik yil mobaynida amal qiladi. Ijrochining ismi-sharifga boʻlgan hamda ijroni ijrochining shaʼni va qadr-qimmatiga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan har qanday tarzda buzib koʻrsatilishidan yoki har qanday boshqacha tarzda tajovuz etilishidan himoya qilish huquqlari muddatsiz muhofaza qilinadi. Fonogrammani tayyorlovchiga nisbatan ushbu Qonunda nazarda tutilgan huquqlar fonogramma birinchi marta chop etilganidan keyin ellik yil mobaynida yoxud, agar fonogramma uning birinchi yozuvidan keyin ellik yil ichida chop etilmagan boʻlsa, shu muddat mobaynida amal qiladi. Efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning oʻz koʻrsatuvi yoki eshittirishiga nisbatan ushbu Qonunda nazarda tutilgan huquqlari bunday koʻrsatuv yoki eshittirish birinchi marta efirga uzatilganidan yoki birinchi marta kabel orqali yuborilganidan keyin ellik yil mobaynida amal qiladi. Turdosh huquqlar obyektlariga Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq muhofaza berilganda Oʻzbekiston Respublikasi hududida turdosh huquqlarning amal qilish muddati ushbu moddaga binoan belgilanadi. Lekin bu muddat turdosh huquqlar obyektlari kelib chiqqan mamlakatda belgilangan turdosh huquqlarning amal qilish muddatidan oshib ketmasligi kerak. Ushbu moddada nazarda tutilgan muddatlarni hisoblash muddatning oʻta boshlashi uchun asos boʻladigan yuridik fakt roʻy bergan yildan keyingi yilning birinchi yanvaridan eʼtiboran boshlanadi. Ushbu moddada nazarda tutilgan muddatlarning qolgan qismi doirasida ijrodan, fonogrammadan, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvi yoki eshittirishidan foydalanishni amalga oshirish yoxud foydalanishga ruxsat berish va haq olishga boʻlgan huquq ijrochining, fonogrammani tayyorlovchining, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning merosxoʻrlariga (yuridik shaxslarga nisbatan — huquqiy vorislariga) oʻtadi.

55. Turdosh huquqlar obyektlarining ijtimoiy mulkka aylanishi
Ijro, fonogramma, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvi yoki eshittirishiga boʻlgan turdosh huquqlarning amal qilish muddatining tugashi ularning ijtimoiy mulkka aylanishini bildiradi. Oʻzbekiston Respublikasi hududida hech qachon muhofaza berilmagan ijrolar, fonogrammalar va efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvlari yoki eshittirishlari ijtimoiy mulk hisoblanadi. Ijtimoiy mulk boʻlgan ijrolar, fonogrammalar, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvlari yoki eshittirishlaridan har qanday shaxs haq toʻlamagan holda erkin foydalanishi mumkin.

56. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlar
Fan, adabiyot va sanʼat asarlarining mualliflari, ijrochilar, fonogrammalarni tayyorlovchilar yoki boshqa huquq egalari oʻz mulkiy huquqlarini amalga oshirish maqsadida oʻz mulkiy huquqlarini jamoaviy asosda boshqaradigan tashkilotlar tuzishga haqlidir. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaradigan tashkilotlar notijorat tashkilotlari hisoblanadi va oʻz ustavi asosida faoliyat koʻrsatadi. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlarning ustavlari ushbu Qonun talablariga javob beradigan qoidalarni oʻz ichiga olgan boʻlishi kerak. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlarning faoliyatiga nisbatan raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilgan cheklashlar qoʻllanilmaydi. Huquq egalarining turli huquqlari va turli toifalari boʻyicha alohida tashkilotlarni yoki bir toifadagi huquq egalarining manfaatlarini koʻzlab turli huquqlarni boshqaruvchi tashkilotlarni yoxud turli toifadagi huquq egalarining manfaatlarini koʻzlab, huquqlarning bir turini boshqaruvchi tashkilotlarni tuzishga yoʻl qoʻyiladi. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish shartlari va tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

57. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlarning faoliyati
Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqarish uchun vakolatlar bevosita huquq egalari tomonidan ixtiyoriy ravishda yozma shartnomalar asosida, shuningdek mulkiy huquqlarni boshqarishni amalga oshiruvchi boshqa tashkilotlar (shu jumladan chet el tashkilotlari) bilan tuzilgan tegishli shartnomalar boʻyicha beriladi. Bunday shartnomalar mualliflik shartnomasi hisoblanmaydi va ushbu Qonunning 38—42-moddalari qoidalari ularga nisbatan tatbiq etilmaydi. Muallif yoki boshqa huquq egasi mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotga shartnoma boʻyicha oʻz mulkiy huquqlarini amalga oshirish uchun vakolatlar berishga haqlidir, tashkilot esa, agar bunday huquqlarni boshqarish shu tashkilotning ustavida koʻrsatilgan faoliyatiga taalluqli boʻlsa, bu huquqlarni jamoaviy asosda amalga oshirishni oʻz zimmasiga olishi shart. Muallif yoki boshqa huquq egasi oʻz mulkiy huquqlari yoki huquqini amalga oshirish vakolatlarini tegishli toifadagi huquq egalarining mulkiy huquqlarini jamoaviy asosda boshqaruvchi faqat bitta tashkilotga berishga haqlidir. Haq miqdori va foydalanuvchilar bilan asarlardan va turdosh huquqlar obyektlaridan foydalanish uchun shartnoma tuzish shartlari, yigʻilgan haqni taqsimlash va toʻlash usuli hamda mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot faoliyatining boshqa muhim masalalari xususidagi qarorlarni qabul qilish faqat mualliflar yoki boshqa huquq egalari tomonidan umumiy yigʻilishda kollegial tarzda amalga oshiriladi. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot huquq egalaridan olingan vakolatlar asosida foydalanuvchilar bilan asarlardan va turdosh huquqlar obyektlaridan foydalanish uchun shartnomalar tuzadi. Shartnomalarning shartlari foydalaniladigan asarlarning yoki turdosh huquqlar obyektlarining turi va hajmiga qarab aniqlanadigan bitta toifadagi barcha foydalanuvchilar uchun bir xil boʻlishi kerak. Mazkur tashkilotlar foydalanuvchilar bilan shartnomalar tuzishni yetarlicha asoslarsiz rad etishga haqli emas. Bunday shartnomalar ularda nazarda tutilgan usullar bilan barcha asarlardan va turdosh huquqlar obyektlaridan foydalanishga ruxsat beradi hamda barcha huquq egalarining, shu jumladan ushbu moddaning birinchi, ikkinchi va oltinchi qismlariga muvofiq tashkilotga vakolatlarini bermagan huquq egalarining nomidan hamda ularning manfaatlarini koʻzlab taqdim etiladi. Huquq egalarining foydalanuvchilarga nisbatan bunday shartnomalar asosida ularning asarlaridan va turdosh huquqlar obyektlaridan foydalanish bilan bogʻliq barcha ehtimol tutilgan mulkiy eʼtirozlari shartnomalar tuzgan mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot tomonidan tartibga solinishi kerak. Foydalanuvchilar mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlarga asarlardan va turdosh huquqlar obyektlaridan foydalanish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shuningdek haqni yigʻish, taqsimlash va toʻlash uchun zarur boʻladigan boshqa maʼlumotlar hamda hujjatlarni taqdim etishlari shart. Maʼlumotlar va hujjatlarning roʻyxati mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlar foydalanuvchilar bilan tuzadigan shartnomalarda belgilanadi. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlar jamoaviy asosda boshqarish uchun olingan asarlardan va turdosh huquqlar obyektlaridan foydalanishni amalga oshirishga haqli emas.

58. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlarning huquqlari
Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot oʻzi qaysi huquq egalarining nomidan ish koʻrayotgan boʻlsa, shu huquq egalarining nomidan va ulardan olingan vakolatlar asosida quyidagi huquqlarga ega boʻladi: toʻlanadigan haq miqdorini va shartnomalarning tuzilishiga doir boshqa shartlarni foydalanuvchilar bilan kelishib olish; bunday tashkilot boshqarayotgan huquqlardan foydalanish uchun foydalanuvchilar bilan shartnomalar tuzish; tashkilot toʻlanadigan haqni yigʻish bilan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda shartnoma tuzmasdan shugʻullangan taqdirda, bunday haq miqdorini foydalanuvchilar bilan kelishib olish; shartnomalarda nazarda tutilgan haqni va (yoki) ushbu qismning toʻrtinchi xatboshisida nazarda tutilgan haqni yigʻish, taqsimlash va toʻlash; bunday tashkilot oʻzi boshqarayotgan huquqlarni himoya qilish uchun zarur boʻladigan har qanday yuridik harakatlarni bajarish; shunday tashkilot tomonidan belgilangan tartibda asarlarni va (yoki) turdosh huquqlar obyektlarini, shuningdek asarlarga va (yoki) turdosh huquqlar obyektlariga boʻlgan huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish toʻgʻrisidagi shartnomalarni roʻyxatga olishni va (yoki) saqlashga topshirishni amalga oshirish. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot huquq egalari bilan tuzilgan shartnomalar asosida va qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

59. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlarning majburiyatlari
Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqarayotgan tashkilot: haq toʻlash bilan bir vaqtda huquq egalariga ularning huquqlaridan foydalanilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan hisobotlarni taqdim etishi; ushbu Qonun 58-moddasi birinchi qismining beshinchi xatboshisi qoidalariga muvofiq yigʻilgan haqdan faqat huquq egalariga taqsimlash va toʻlash uchun foydalanishi. Bunda tashkilot yigʻilgan haqdan bunday haqni yigʻish, taqsimlash va toʻlash boʻyicha oʻzining haqiqiy xarajatlarini qoplash summalarini, shuningdek shu tashkilot tomonidan oʻzi qaysi huquq egalarining nomidan ish koʻrayotgan boʻlsa, shu huquq egalarining roziligi bilan va ularning manfaatlarini koʻzlab tashkil etiladigan maxsus fondlarga yoʻnaltiriladigan summalarni chegirib tashlashga haqlidir; yigʻilgan haq summalarini, ushbu qismning uchinchi xatboshisida nazarda tutilgan summalarni chegirib tashlagan holda, asarlardan va turdosh huquqlar obyektlaridan amalda foydalanilishiga mutanosib ravishda taqsimlashi va muntazam toʻlab borishi; yigʻilgan haqni bevosita huquq egalariga taqsimlashi hamda toʻlashi va (yoki) uni huquq egalariga taqsimlash va toʻlash uchun tegishli toifadagi huquq egalarining manfaatlarini ifodalovchi boshqa tashkilotlarga shu tashkilotlar bilan tuzilgan kelishuvlar asosida oʻtkazishi; talab qilib olinmagan haqni huquq egalarini qidirish choralarini koʻrgan holda, u tashkilot hisobiga tushgan sanadan eʼtiboran uch yil mobaynida saqlab turishi shart. Koʻrsatilgan muddat tugagach, tashkilot talab qilib olinmagan haqni taqsimlanadigan summalarga qoʻshib yuborishga yoki uni tashkilot oʻzi qaysi huquq egalarining nomidan ish koʻrayotgan boʻlsa, faqat shu huquq egalarining roziligi bilan va ularning manfaatlarini koʻzlab boshqa maqsadlarga qaratishga haqlidir. Tashkilotga ushbu Qonun 58-moddasi birinchi qismining beshinchi xatboshisida nazarda tutilgan haqni yigʻishga nisbatan vakolatlar bermagan huquq egalari amalga oshirilgan taqsimlashga muvofiq ularga tegishli haqning toʻlanishini, shuningdek oʻz asarlarini yoki turdosh huquqlar obyektlarini bu tashkilot tomonidan foydalanuvchilarga taqdim etilgan shartnomalardan chiqarib tashlashni tashkilotdan talab qilishga haqlidir. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot zimmasida huquq egalari bilan tuzilgan shartnomalar asosida va qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

60. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlar faoliyatini nazorat qilish
Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlar faoliyatini nazorat qilish maxsus vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot maxsus vakolatli davlat organiga quyidagi axborotni taqdim etishi shart: tashkilotning ustaviga kiritilgan oʻzgartishlar toʻgʻrisida; tashkilot shunga oʻxshash huquqlarni boshqaruvchi chet el tashkilotlari bilan tuzadigan ikki tomonlama va koʻp tomonlama bitimlar toʻgʻrisida; umumiy yigʻilish qarorlari toʻgʻrisida; yillik balans, yillik hisobot, shu jumladan talab qilib olinmagan haqlar haqidagi maʼlumotlar va tashkilot faoliyatining auditorlik tekshiruvi toʻgʻrisida; tashkilot nomidan ish koʻrishga vakolatli shaxslarning familiyasi, ismi va otasining ismi toʻgʻrisida. Maxsus vakolatli davlat organi mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotdan uning faoliyati oʻz ustaviga va qonunchilikka muvofiqligini tekshirish uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha axborot talab qilib olishga haqlidir.

61. Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

62. Mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni buzish
Quyidagilar: mualliflarning shaxsiy nomulkiy huquqlarini buzish; ijrochining ismi-sharifga boʻlgan va ijroni har qanday tarzda buzib koʻrsatilishidan yoki har qanday boshqacha tarzda tajovuz qilinishidan himoya qilish huquqlarini buzish; huquq egasi yoki mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot bilan shartnoma tuzmasdan asarlar yoki turdosh huquqlar obyektini takrorlash, tarqatish yoki undan boshqacha tarzda foydalanish, ushbu Qonunga muvofiq shunday foydalanishga shartnoma tuzmasdan yoʻl qoʻyiladigan hollar bundan mustasno; ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda haq toʻlash toʻgʻrisidagi talablarni buzish; asarlardan yoki turdosh huquqlar obyektlaridan huquq egasi yoki mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot bilan tuzilgan shartnoma boʻyicha olingan huquqlarni oshirib yuborgan holda foydalanish; huquq egalarining mulkiy huquqlarini boshqacha tarzda buzish mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni buzishdir. Asarlarning va turdosh huquqlar obyektlarining takrorlanishi yoki tarqatilishi mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni buzgan holda amalga oshiriladigan nusxalari kontrafakt nusxalardir. Ushbu Qonunga muvofiq muhofaza qilinadigan asarlarning va turdosh huquqlar obyektlarining bunday asarlarni va turdosh huquqlar obyektlarini muhofaza qilish toʻxtatilgan yoki hech qachon muhofaza qilinmagan davlatlardan huquq egalarining roziligisiz import qilinadigan nusxalari ham kontrafakt nusxalardir.

63. Mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni himoya qiluvchi texnika vositalari
Asarlardan yoki turdosh huquqlar obyektlaridan foydalanishni nazorat qiluvchi, muallif, turdosh huquqlar egasi yoxud asarlarga yoki turdosh huquqlar obyektlariga nisbatan mutlaq huquqlarning boshqa egasi tomonidan ruxsat etilmagan harakatlar amalga oshirilishining oldini oluvchi yoki ularni cheklovchi har qanday texnik qurilmalar yoxud ularning tarkibiy qismlari mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni himoya qiluvchi texnika vositalari deb eʼtirof etiladi. Asarlarga yoki turdosh huquqlar obyektlariga nisbatan: asarlardan yoki turdosh huquqlar obyektlaridan foydalanishga doir mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni himoya qiluvchi texnika vositalarining qoʻllanilishi yoʻli bilan belgilangan cheklashlarni olib tashlashga qaratilgan harakatlarni ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarning ruxsatisiz amalga oshirishga; har qanday qurilmani yoki uning tarkibiy qismlarini tayyorlashga, tarqatishga, prokatga berishga, vaqtinchalik tekin foydalanish uchun berishga, import qilishga, reklama qilishga, ulardan tijorat maqsadida foydalanishga yoxud xizmatlar koʻrsatishga, agar bunday harakatlar natijasida mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni himoya qiluvchi texnika vositalaridan foydalanish mumkin boʻlmay qolsa yoki bunday texnika vositalari koʻrsatilgan huquqlarning lozim darajada himoya qilinishini taʼminlamasa, yoʻl qoʻyilmaydi.

64. Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisida axborot
Asarni yoki turdosh huquqlar obyektini, muallifni, turdosh huquqlar egasini yoki mutlaq huquqlarning boshqa egasini identifikatsiyalovchi har qanday axborot yoxud asardan yoki turdosh huquqlar obyektidan foydalanish shartlari haqidagi, asarning yoki turdosh huquqlar obyektining nusxasida mavjud boʻlgan, ularga ilova qilingan yoxud bunday asarni yoki turdosh huquqlar obyektini barchaning eʼtibori uchun yuborish yoxud barchaning eʼtiboriga yetkazish munosabati bilan paydo boʻladigan axborot, shuningdek shunday axborotni oʻz ichiga olgan har qanday raqamlar va kodlar mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi axborot deb eʼtirof etiladi. Quyidagilarga: mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi axborotni ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarning ruxsatisiz chiqarib tashlash yoki oʻzgartirishga; mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi axboroti ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarning ruxsatisiz chiqarib tashlangan asarlarni yoki turdosh huquqlar obyektlarini takrorlash, tarqatish, tarqatish maqsadida import qilish, omma oldida ijro etish, barchaning eʼtibori uchun yuborishga, barchaning eʼtiboriga yetkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.

65. Mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni himoya qilish usullari
Muallif, turdosh huquqlar egasi yoki mutlaq huquqlarning boshqa egasi huquqbuzardan quyidagilarni talab qilishga haqli: huquqlarni tan olishini; huquq buzilishidan oldingi holatni tiklashini va huquqni buzadigan yoki uning buzilishi xavfini yuzaga keltiradigan harakatlarni toʻxtatishini; huquq egasining huquqi buzilmagan taqdirda, u fuqarolik muomalasining odatdagi sharoitlarida olishi mumkin boʻlgan, lekin ololmay qolgan daromadi miqdoridagi zararlarning oʻrnini qoplashini. Agar huquqbuzar mualliflik huquqi yoki turdosh huquqlarni buzish oqibatida daromadlar olgan boʻlsa, huquq egalari boshqa zararlar bilan bir qatorda boy berilgan foydani bunday daromadlardan kam boʻlmagan miqdorda qoplashini; zararlar yetkazilishi faktidan qatʼi nazar, huquqbuzarlikning xususiyati va huquqbuzarning aybi darajasidan kelib chiqib ish muomalasi odatlarini hisobga olgan holda zarar qoplanishi oʻrniga bazaviy hisoblash miqdorining yigirma baravaridan ming baravarigacha miqdorda toʻlanishi lozim boʻlgan tovonni toʻlashini; ushbu Qonunda belgilangan huquqlarini himoya qilish bilan bogʻliq boʻlgan, qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa choralar koʻrishini. Muallif va ijrochi oʻz huquqlari buzilgan taqdirda, huquqbuzardan maʼnaviy ziyon qoplanishini talab qilishga haqlidir. Mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilot mulkiy huquqlarini boshqarish shunday tashkilot tomonidan amalga oshirilayotgan shaxslarning buzilgan mualliflik huquqlari va turdosh huquqlarini himoya qilib qonunda belgilangan tartibda oʻz nomidan ariza bilan sudga murojaat etishga haqlidir. Mualliflik huquqi yoki turdosh huquqlar buzilishining oldini olish yoki uni toʻxtatish uchun zarur choralar koʻrish natijasida uchinchi shaxslarga yetkazilgan zararlar, shuningdek bunday choralarni amalga oshirgan shaxs koʻrgan zararlar huquqbuzar hisobidan undirib olinishi kerak.

66. Asarlarning va turdosh huquqlar obyektlarining kontrafakt nusxalarini musodara qilish
Asarlarning va turdosh huquqlar obyektlarining kontrafakt nusxalari, shuningdek ularni tayyorlash va takrorlashda foydalaniladigan materiallar va asbob-uskunalar hamda sodir etilgan huquqbuzarlikning boshqa vositalari qonunchilikka muvofiq sud tartibida musodara qilinadi. Asarlarning va turdosh huquqlar obyektlarining musodara qilingan kontrafakt nusxalari yoʻq qilinishi kerak, ularni huquq egasiga uning iltimosiga binoan topshirish hollari bundan mustasno.

67. Nizolarni hal qilish
Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal qilinadi.

68. Ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish
Quyidagi qonun hujjatlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin: Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 30-avgustda qabul qilingan “Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisida”gi 272–I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 135-modda); Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1996-yil 30-avgustda qabul qilingan “Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 273–I-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 136-modda); Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 15-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrimlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi 175–II-sonli Qonunining 15-bandi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 1-2, 23-modda).

69. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin, davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

70. Ushbu Qonunning kuchga kirishi tartibi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Ushbu Qonunning audiovizual asarlar prokati uchun haq olish huquqini nazarda tutuvchi 21-moddasining ikkinchi qismi va 49-moddasining ikkinchi qismi qoidalari ushbu Qonun kuchga kirganidan keyin bir yil oʻtgach, amalga kiritiladi. Asarlar, ijrolar, fonogrammalar, efir yoki kabel orqali koʻrsatuv yoxud eshittirish beruvchi tashkilotning koʻrsatuvlari yoki eshittirishlaridan foydalanish uchun ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar tuzilgan shartnomalar bunday shartnomalarning amal qilish muddati tugaguniga qadar oʻz kuchida qoladi hamda ularga nisbatan mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi qonunchilikning ular tuzilgan paytda amalda boʻlgan qoidalari qoʻllaniladi.