Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarda mahsulot yetishtirishning uzluksizligini taʼminlash va yerdan foydalanish samaradorligini oshirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(decree, 2025-09-12)

Qishloq xoʻjaligida yer resurslaridan oqilona, samarali va uzluksiz foydalanish, boʻsh turgan yer uchastkalarining oʻz vaqtida hisobga olinishi va realizatsiya qilinishini tashkil qilish, yer maydonlarini qayta ijaraga berish tartibini soddalashtirish maqsadida qaror qilaman: I. Maqsadlar va vazifalar 1. Ushbu Farmonni qabul qilishdan koʻzlangan asosiy maqsadlar etib quyidagilar belgilansin: (a) tuman (shahar) hokimliklari tasarrufidagi boʻsh turgan yer uchastkalarini toʻliq hisobga olish va realizatsiya qilish; (b) qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarni qayta ijaraga berish tizimini takomillashtirish; (v) qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarga boʻlgan huquqlarni toʻliq davlat roʻyxatidan oʻtkazish. 2. Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan boʻsh turgan yer maydonlarini qisqa muddatda ijaraga berish, korxonalarning iqtisodiy holatidan qatʼi nazar, barcha turdagi qishloq xoʻjaligi yerlariga mos ekin ekish, normativ hosildorlikdan kam boʻlmagan mahsulot yetishtirish va hosilni nes-nobud qilmasdan oʻrib-yigʻib olish — yer uchastkalarining ijarachilari (egalari, foydalanuvchilari), ijaraga beruvchilari, agrosanoat majmuasi tarkibidagi davlat organlari va tashkilotlari uchun birinchi navbatdagi ustuvor vazifa ekanligi koʻrsatib oʻtilsin. II. Boʻsh turgan yerlarni hisobga olish 3. Barcha tuman va shahar hokimlari quyidagilar uchun masʼul va shaxsan javobgar etib belgilansin: (a) tegishli tuman (shahar) hududida joylashgan barcha turdagi boʻsh turgan yer uchastkalari oʻn kun muddatda oʻz qaroriga asosan davlat yer kadastrida boʻsh turgan yer uchastkasi sifatida hisobga olinishini taʼminlash; (b) yer uchastkasiga boʻlgan huquqlar bekor qilingan har bir holatda ushbu yer oʻn kun muddatda oʻz qaroriga asosan boʻsh turgan yer uchastkasi sifatida hisobga olinishini taʼminlash; (v) boʻsh turgan yer uchastkalarini ular davlat yer kadastrida hisobga olingan kundan boshlab oʻn kun muddatda elektron onlayn auksion savdolariga chiqarish choralarini koʻrish; (g) yer fondi toifasini oʻzgartirish, yirik investitsiya loyihasini amalga oshirish uchun eng yaxshi taklifni tanlab olish rejalashtirilgani sababli darhol realizatsiya qilinmaydigan yer maydonlari haqida ushbu yer uchastkasini hisobga olish toʻgʻrisidagi oʻz qarorida asoslantirilgan sabablarni koʻrsatib oʻtish; (d) boʻsh turgan yer uchastkalari oʻzboshimchalik bilan egallab olinishiga, yer berish tartibini buzgan holda ajratilishiga, boshqa shaxslar tomonidan yerdan xoʻjasizlarcha foydalanilishiga yoki uning yaroqsiz holga tushirilishiga yoʻl qoʻymaslik; (j) boʻsh turgan yer uchastkalarini hisobga olish toʻgʻrisidagi qarorlarini rasmiy eʼlon qilish. 4. Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalariga boʻlgan ijara huquqini elektron onlayn auksion savdolari orqali sotishdan tuman (shahar) budjetiga tushgan mablagʻlar tuman (shahar) budjetining qoʻshimcha manbalari hisoblanishi belgilab qoʻyilsin. Bunda ushbu mablagʻlar qatʼiy ravishda hududiy investitsiya va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish dasturlariga muvofiq tegishli tumanda (shaharda) qishloq va suv xoʻjaligi infratuzilmasini rivojlantirish, shu jumladan, sugʻorish tizimlarini yaxshilash, zamonaviy suv tejovchi sugʻorish texnologiyalarini joriy etish, yer maydonlarini yangidan oʻzlashtirish va qayta foydalanishga kiritish, qishloq xoʻjaligi sohasidagi eng soʻnggi ilmiy yangilik va innovatsion yondashuvlarni joriy etish tadbirlarini moliyalashtirish uchun xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlari qarorlariga asosan yoʻnaltiriladi. III. Yer uchastkalarini qisman qayta ijaraga berish 5. Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar ijarachilariga oʻziga ijaraga berilgan yer uchastkalarining bir qismiga nisbatan ijara shartnomasi boʻyicha oʻz huquq va majburiyatlarini boshqa shaxsga oʻtkazish (qayta ijaraga berish) huquqi berilsin, bunda: (a) ijarachining oʻzida qoladigan va qayta ijaraga oluvchiga oʻtkaziladigan yer uchastkalarining maydoni Yer kodeksining 461-moddasida belgilangan oʻlchamlardan kam boʻlmasligi lozim; (b) yer uchastkalarini qisman qayta ijaraga berishda ularni ijarachi va qayta ijaraga oluvchi oʻrtasida taqsimlash qishloq xoʻjaligi xaritasidagi konturlar yaxlitligi va amaldagi sugʻorish tizimini saqlab qolgan holda alohida turgan konturlarni qayta taqsimlash orqali amalga oshiriladi; (v) yer uchastkalarini qisman qayta ijaraga berishda taraflar qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkasini boʻlish va uning yangi chegaralarini belgilash boʻyicha davlat xizmatidan foydalanadi. IV. Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalariga nisbatan faqat ijara huquqini tan olish 6. Yer kodeksining 46-moddasiga muvofiq, qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar faqat ijara huquqi asosida ajratilishi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 7. Belgilansinki, qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan barcha turdagi yerlarga nisbatan ijara huquqidan boshqa har qanday shakldagi huquq tan olinmaydi va davlat roʻyxatidan oʻtkazilmaydi. Bunda ushbu qoida: (a) davlat organlari, muassasalari va korxonalarining ijara huquqidan boshqa turdagi huquq bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlariga hamda yer fondining boshqa toifalari tarkibidagi qishloq xoʻjaligi yerlariga; (b) 2021-yil 1-avgustga qadar yakka tartibda uy-joy qurish huquqi bilan dehqon xoʻjaligi va tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun hamda bogʻdorchilik va uzumchilik shirkatlariga ajratilgan yerlarga nisbatan tatbiq etilmaydi. 8. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari Qurolli Kuchlar, chegara, ichki ishlar va boshqa qoʻshinlarning harbiy qismlari, harbiy oʻquv yurtlari, korxonalari, muassasalari va tashkilotlarining doimiy faoliyati uchun Vazirlar Mahkamasi bilan kelishgan holda qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarni jamoat ehtiyojlari uchun doimiy foydalanishga berishga haqli ekanligi belgilab qoʻyilsin. Bunda ushbu yerlar mudofaa ehtiyojlari uchun moʻljallangan yerlar tarkibida tegishlicha qishloq xoʻjaligi yerlari, shu jumladan, sugʻoriladigan yerlar sifatida avvalgi holatida hisobga olinadi. Ushbu yerlarda yer fondi toifasini oʻzgartirmasdan kapital qurilish obyektlari qurishga yoʻl qoʻyilmaydi. 9. Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer egalariga va foydalanuvchilariga oʻzining yer uchastkalariga boʻlgan egalik qilish va foydalanish huquqlarini 2027-yil 1-yanvarga qadar xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlari qarori asosida ijara huquqiga oʻzgartirish imkoniyati berilsin. 10. Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarga egalik qilish va foydalanish huquqi ijara huquqiga oʻtkazilgan hollarda ijara muddati ijara shartnomasi tuzilgan sanadan boshlab quyidagicha etib belgilansin: (a) Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari va ular muassisligidagi yuridik shaxslar uchun — 30 yil; (b) chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar uchun — 25 yil. V. Farmon ijrosini tashkil etish, taʼminlash va nazorat qilish 11. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari: (a) tuman (shahar) hokimliklari tomonidan oʻn kun muddatda boʻsh turgan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarni hisobga olish yuzasidan qarorlar Kadastr agentligining Davlat kadastrlari palatasiga hisobga olish uchun yuborilishini; (b) Kadastr agentligi bilan birgalikda tuman (shahar) hokimliklari tasarrufidagi boʻsh turgan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarning hisobga olinishi va ular toʻgʻrisidagi maʼlumotlar real vaqt rejimida Qishloq xoʻjaligi vazirligining “E-ijara” axborot tizimiga yuborilishini; (v) Qishloq xoʻjaligi vazirligi va Davlat aktivlarini boshqarish agentligi bilan birgalikda qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarning oʻrnatilgan tartibda elektron onlayn-auksion savdolariga chiqarilishini taʼminlasin. 12. Adliya vazirligi Qishloq xoʻjaligi vazirligi va Kadastr agentligi bilan birgalikda ikki oy muddatda yer uchastkalarini qisman qayta ijaraga berishda qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkasini boʻlish va uning yangi chegaralarini belgilash boʻyicha davlat xizmatini ishga tushirsin. 13. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi va Kadastr agentligi bilan birgalikda 2026-yil 1-yanvarga qadar: (a) qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlardan, birinchi navbatda, ikki oy ichida doimiy foydalanish huquqi bilan ajratilgan yerlardan ruxsat etilgan foydalanishning asosiy turini belgilash ishlarini samarali tashkil etsin va yakunlasin; (b) har oy yakunida ushbu bandga hamda mazkur Farmonning 9-bandiga asosan qabul qilingan xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlari qarorlari va amalga oshirilgan ishlar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga axborot kiritib borsin. 14. Adliya vazirligi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oliy sud, Bosh prokuratura, Kadastr agentligi va Oʻzagroinspeksiya bilan birgalikda ikki oy muddatda yer uchastkasini ijaraga olish shartnomasi boʻyicha huquq va majburiyatlarni toʻliq yoki qisman boshqa shaxsga oʻtkazishga (qayta ijaraga berishga) ruxsat berilgani munosabati bilan yerga oid huquqbuzarliklar uchun maʼmuriy va jinoiy javobgarlik choralarini qayta koʻrib chiqishni nazarda tutuvchi qonun loyihasini belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim hujjatlariga ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 16. Qishloq xoʻjaligi vazirligi tegishli vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 17. Ushbu Farmonning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib Bosh vazir oʻrinbosarlari J.A. Xodjayev va J.A. Qoʻchqorov, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va viloyatlar hokimlari belgilansin. 18. Farmon ijrosini har oyda muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 8-iyundagi “Yer munosabatlarida tenglik va shaffoflikni taʼminlash, yerga boʻlgan huquqlarni ishonchli himoya qilish va ularni bozor aktiviga aylantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-6243-son Farmonining 3-bandi uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “maxsus iqtisodiy zonalarda investitsiya loyihalarini joylashtirish uchun, shuningdek, mahalliy va chet ellik investorlar, shu jumladan, chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar, chet ellik yuridik va jismoniy shaxslarga qiymati kamida 10 million AQSH dollari ekvivalentida boʻlgan, eng yaxshi taklifni tanlab olish yoʻli bilan aniqlanadigan yirik investitsiya loyihasini amalga oshirish uchun yer uchastkalarini ijaraga berishda ushbu yer uchastkalarini ijaraga olish huquqining baholovchi tashkilot tomonidan aniqlanadigan bozor qiymatiga nisbatan koeffitsiyentlarda belgilanadigan miqdordagi mablagʻni ijaraga oluvchi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetiga toʻlash sharti bilan. Bunda yer uchastkasining qiymati qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda bevosita yoki boʻlib-boʻlib toʻlanishi yoxud ijaraga oluvchi tomonidan tashkil etilgan (tashkil etiladigan) xoʻjalik jamiyatining ustav fondiga davlat ulushi sifatida kiritilishi mumkin”. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 24-avgustdagi PF-198-son Farmoni bilan tasdiqlangan Mulk huquqining daxlsizligini ishonchli himoya qilish, mulkiy munosabatlarga asossiz aralashuvga yoʻl qoʻymaslik, xususiy mulkning kapitallashuv darajasini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturining 5-pozitsiyasida: (a) “Amalga oshirish mexanizmi” ustunining toʻrtinchi va beshinchi xatboshilari quyidagi mazmundagi toʻrtinchi — oltinchi xatboshilar bilan almashtirilsin: “3-bosqich — tijorat tashkilotlariga tegishli obyektlar (har chorakda kamida 20 mingta); 4-bosqich — yakka tartibdagi turar joylar va boshqa obyektlar (har chorakda kamida 150 mingta); 5-bosqich — koʻp kvartirali uylardagi kvartiralar (2025-yildan boshlab har chorakda kamida 100 mingta)”; (b) “Ijro muddati” ustunida: (i) “2023-yil dekabr” va “2024-yil dekabr” soʻzlari tegishincha “2027-yil dekabr” soʻzlari bilan almashtirilsin: (ii) quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “2027-yil dekabr”. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 18-yanvardagi “Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalarini ijaraga berish tartibini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-15-son Farmonida: (a) 2-bandning “v” va “g” kichik bandlari chiqarib tashlansin; (b) 4-bandning birinchi xatboshisi “foydalanish maqsadini oʻzgartirmagan holda” soʻzlaridan keyin “toʻliq yoki qisman” soʻzlari bilan toʻldirilsin; (v) 5-bandning ikkinchi va beshinchi xatboshilaridagi “2024-yil 31-dekabrga qadar” soʻzlari “2027-yil 1-yanvarga qadar” soʻzlari bilan almashtirilsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 16-fevraldagi “Respublikada oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlashning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-36-son Farmonida: (a) 1-ilovaning 1.2.3-bandida: (i) toʻrtinchi xatboshi chiqarib tashlansin; (ii) beshinchi xatboshi toʻrtinchi xatboshi deb hisoblansin; (b) 2-ilovaning 21-pozitsiyasi chiqarib tashlansin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 21-apreldagi PF-70-son Farmoni bilan tasdiqlangan Tadbirkorlik subyektlarini qoʻllab-quvvatlash maqsadida davlat aktivlarini xususiylashtirish va davlat mulkini ijaraga berish yoʻnalishlaridagi imtiyoz va qoʻllab-quvvatlash choralarining “II. Yer uchastkalarini realizatsiya qilishda” boʻlimi 2-bandi “b” kichik bandi birinchi xatboshisidagi “, qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalarini ijara huquqi asosida” soʻzlari chiqarib tashlansin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 7-fevraldagi “Qashqadaryo viloyatini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishni jadallashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-44-son qaroriga 9-ilovaning 83-pozitsiyasi chiqarib tashlansin. 7. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 24-noyabrdagi 709-son qarori bilan tasdiqlangan Boʻsh turgan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalarini qishloq xoʻjaligi maqsadlari uchun elektron onlayn-auksion savdo orqali ijaraga berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda: (a) 7-bandning birinchi xatboshidagi “davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan” soʻzlari “tuman (shahar) hokimining qaroriga asosan boʻsh turgan yer uchastkasi sifatida hisobga olingan” soʻzlari bilan almashtirilsin; (b) 19-bandning uchinchi xatboshisidagi “lot qiymatining dastlabki 15 foizini” soʻzlari “lot qiymatini” soʻzlari bilan almashtirilsin; (v) Nizomga 1-ilova 1-bosqichining “Muddat” ustunidagi “Yer uchastkasi davlat zaxirasiga olinib, davlat mulki sifatida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgandan keyin” soʻzlari “Yer uchastkasi tuman (shahar) hokimining qaroriga asosan boʻsh turgan yer uchastkasi sifatida hisobga olingandan keyin” soʻzlari bilan almashtirilsin.