Yagona soliq toʻlovining eng kam miqdori kiritilishi munosabati bilan yagona soliq toʻlovini hisoblab chiqarish va toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2019-02-28)

Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-y., 52 (I)-son), Oʻzbekiston Respublikasi “Davlat soliq xizmati toʻgʻrisida”gi Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Axborotnomasi, 1997-y., 9-son, 232-modda) 7-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2010-yil 24-dekabrdagi PQ-1449-son “Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yilgi asosiy makroiqtisodiy koʻrsatkichlari prognozi va Davlat budjeti parametrlari toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-y., 52-son, 513-modda) muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasi qaror qiladilar: 1. Yagona soliq toʻlovining eng kam miqdori kiritilishi munosabati bilan yagona soliq toʻlovini hisoblab chiqarish va toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-y., 52 (I)-son), Oʻzbekiston Respublikasi “Davlat soliq xizmati toʻgʻrisida”gi Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Axborotnomasi, 1997-y., 9-son, 232-modda) 7-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2010-yil 24-dekabrdagi PQ-1449-son “Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yilgi asosiy makroiqtisodiy koʻrsatkichlari prognozi va Davlat budjeti parametrlari toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-y., 52-son, 513-modda) muvofiq xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan yagona soliq toʻlovining (keyingi oʻrinlarda YST deb yuritiladi) eng kam miqdori kiritilishi munosabati bilan YSTni hisoblab chiqarish va toʻlash tartibini belgilaydi. 1. 2011-yilning 1-iyulidan boshlab YST toʻlovchilari YSTni Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksida belgilangan tartibda, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori bilan tegishli yil uchun tasdiqlangan stavkalar boʻyicha, lekin eng kam miqdordan — egallab turgan yer maydonidan kelib chiqib, ushbu Nizomning 1-ilovasida koʻrsatilgan pasaytiruvchi koeffitsiyentlarni hisobga olgan holda hisoblab chiqarilgan yer soligʻining uch baravaridan kam boʻlmagan miqdorda toʻlaydilar. 2. Ushbu Nizom quyidagilarga tatbiq etilmaydi: a) YSTni Yagona soliq toʻlovining eng kam miqdori kiritilishi munosabati bilan chakana savdo korxonalari tomonidan yagona soliq toʻlovini hisoblab chiqarish va toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2449, 2013-yil 4-aprel) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2013-y., 14-son, 196-modda) muvofiq chakana savdoni amalga oshirayotgan yakka tartibdagi tadbirkorlar tomonidan toʻlanadigan qatʼiy belgilangan soliq miqdoridan kam boʻlmagan miqdorda toʻlaydigan chakana savdo korxonalariga; b) quyidagi yuridik shaxslarga: YST toʻlovchisi boʻlmaganlarga; YST toʻlashdan toʻliq ozod etilish koʻrinishida imtiyozga ega boʻlganlarga; ixtiyoriy tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganlarga nisbatan. yagona yer soligʻi toʻlovchilari boʻlganlarga. v) oilaviy korxonalar. g) yangidan tashkil etilgan kichik tadbirkorlik subyektlariga, davlat roʻyxatidan oʻtgan sanadan boshlab, 6 oy davomida, agar mazkur muddatda ular oʻz ehtiyojlari uchun obyektlar qurgan taqdirda, qurib bitkazilgan obyektni qabul qilish hujjati tasdiqlangan sanadan boshlab 6 oy oʻtgungacha, biroq ularning davlat roʻyxatidan oʻtganidan soʻng bir yildan koʻp boʻlmagan davrda. Bunda, yangidan tashkil etilgan kichik tadbirkorlik subyektlari, ular davlat roʻyxatidan oʻtgan sanasidan 6 oylik muddat tugagan oyning keyingi oyidan boshlab, oʻz ehtiyojlari uchun obyektlar quruvchilar esa — qurib bitkazilgan obyektni qabul qilish hujjati tasdiqlangan sanadan 6 oylik yoki davlat roʻyxatidan oʻtganidan soʻng bir yillik muddat tugagan oyning keyingi oyidan boshlab, ushbu Nizomning 1-bandida koʻrsatilgan YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YSTni toʻlaydilar; d) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzurida kichik sanoat zonalarini boshqarish direksiyalariga va tegishli tumanlar (shaharlar) hokimliklari huzurida kichik sanoat zonalarini boshqarish yagona direksiyalariga. e) yuridik shaxslardan olinadigan yer soligʻi toʻlayotgan yuridik shaxslarga; j) tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi notijorat tashkilotlariga; z) avtomobil transportida yuk tashish xizmatlarini koʻrsatish asosiy faoliyati hisoblangan yuridik shaxslarga. 3. YSTning eng kam miqdorini hisoblab chiqarishda yuridik shaxslar tomonidan mulk huquqi, egalik qilish huquqi, foydalanish huquqi yoki ijara huquqi asosida foydalaniladigan yer uchastkalari hisobga olinadi, bundan quyidagilar mustasno: Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 280-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq soliq solish obyekti sifatida qaralmaydigan yer uchastkalari; Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 282-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq soliq solinmaydigan yer uchastkalari; Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga asosan tenglik asosida diplomatik vakolatxonalarni joylashtirish uchun berilgan yer uchastkalari. Yer uchastkasidan bir nechta yuridik shaxs birgalikda foydalanganda YSTning eng kam miqdori soliq toʻlovchi tomonidan foydalanilayotgan yer uchastkasi maydoniga toʻgʻri keluvchi ulushdan kelib chiqib hisoblab chiqarilgan yer soligʻi summasidan hisoblanadi. Agar alohida bino bir nechta yuridik shaxs balansida turgan boʻlsa, YSTning eng kam miqdori soliq toʻlovchi balansida turgan xonalar maydoniga mutanosib ravishda hisoblab chiqarilgan yer soligʻi summasidan kelib chiqib hisoblanadi. Agar yuridik shaxs tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun binoni yoki binoning bir qismini ijaraga olsa, YSTning eng kam miqdori mazkur yuridik shaxs tomonidan ijaraga olingan xonalar maydonidan kelib chiqib hisoblanadi. Agar yuridik shaxs koʻp qavatli binoning bir qismini ijaraga olsa, YSTning eng kam miqdori bino egallagan umumiy yer maydoni va mazkur yuridik shaxs tomonidan ijaraga olingan xonalarga toʻgʻri keluvchi ulushdan kelib chiqib hisoblanadi. Bunda mazkur yuridik shaxsga mazkur bandning soliq solinadigan bazadan Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 282-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq soliq solinmaydigan yer uchastkalarini chiqarib tashlash qismida amal qilishi tatbiq etilmaydi. 4. Ushbu Nizomning amal qilishi tatbiq etiladigan YST toʻlovchilari har yili 1-fevralgacha, 2011-yilda esa — 1-aprelgacha soliq boʻyicha hisobga qoʻyilgan joydagi davlat soliq xizmati organiga ushbu Nizom 2-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha Maʼlumotnoma-yagona soliq toʻlovining eng kam miqdorining hisob-kitobini (keyingi oʻrinda Maʼlumotnoma deb yuritiladi) taqdim etadilar. Ushbu Nizomning 1-bandida koʻrsatilgan YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YSTni toʻlashga yil mobaynida oʻtgan yuridik shaxslar (jumladan yangidan tashkil etilgan kichik tadbirkorlik subyektlari) Maʼlumotnomani soliq boʻyicha hisobga qoʻyilgan joydagi davlat soliq xizmati organiga hisobot davri uchun YST hisob-kitobini taqdim etish muddatlaridan kechiktirmay taqdim etadilar. 5. Qaysi yer uchastkalariga boʻlgan mulk huquqi, egalik qilish huquqi, foydalanish huquqi yoki ijara huquqi yil mobaynida soliq toʻlovchiga oʻtgan boʻlsa, oʻsha yer uchastkalari YSTning eng kam miqdorini hisoblab chiqarishda yer uchastkalariga tegishli huquq vujudga kelganidan keyingi oydan eʼtiboran hisobga olinadi. YSTning eng kam miqdorini hisoblab chiqarishda yer uchastkasi maydonining kamaytirilishi yer uchastkasi maydoni kamaytirilgan oydan eʼtiboran hisobga olinadi. Ijaraga olingan xonalar maydonining kattalashuvi (kamayishi) YSTning eng kam miqdorini hisoblab chiqarishda ijaraga olingan xonalar maydoni kattalashuvi (kamayishi) sodir boʻlgan oydan boshlab hisobga olinadi. Bunda yuridik shaxslar hisobot davri uchun YST hisob-kitobini taqdim etish muddatlaridan kechiktirmay soliq boʻyicha hisobga qoʻyilgan joydagi davlat soliq xizmati organiga aniqlashtirilgan Maʼlumotnomani taqdim etadilar. 6. YSTning eng kam miqdori kiritilishini hisobga olgan holda YSTning toʻlanishi lozim boʻlgan summasini aniqlash uchun toʻlovchilar quyidagilarni hisoblab chiqaradilar: YSTning eng kam miqdorini; YSTning hisob-kitob summasini; YSTning qoʻshimcha hisoblangan summasini. 7. YSTning eng kam miqdori har chorakda hisoblab chiqariladi. 8. YSTning eng kam miqdori quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi: EKMyast — YSTning eng kam miqdori; S — yer soligʻi. Yer soligʻini hisoblab chiqarishda mazkur joy va yer toifasi uchun belgilangan stavkalar qoʻllaniladi. Bunda, Toshkent shahrida — 5-zona uchun belgilangan yer soligʻi stavkalari qoʻllaniladi. Yer soligʻi bir chorak hisobida hisoblab chiqariladi ((yer uchastkasi (ijaraga olingan xona) maydoni x belgilangan stavka) / 4). Agar ushbu Nizom 2-bandining “g” kichik bandida koʻrsatilgan yuridik shaxs hisobot choragi mobaynida ushbu Nizomning 1-bandida belgilangan YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YSTni toʻlashni boshlagan boʻlsa, yer soligʻi ushbu yuridik shaxsga YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YSTni hisoblab chiqarish va toʻlash tartibi tatbiq etilgan hisobot choragidagi oylarni inobatga olib hisoblab chiqiladi (yer uchastkasi va (yoki) ijaraga olingan xona maydoni) x belgilangan stavka) / 12 x YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YST hisoblab chiqarilgan va toʻlangan hisobot choragidagi oylar soni). K1 — amalga oshirilayotgan faoliyat turidan kelib chiqib qoʻllaniladigan ushbu Nizomning 1-ilovasida koʻrsatilgan pasaytiruvchi koeffitsiyent; K2 — yuridik shaxsning joylashgan joyidan kelib chiqib qoʻllaniladigan ushbu Nizomning 1-ilovasida koʻrsatilgan pasaytiruvchi koeffitsiyent. 9. Hisoblangan YST summasini ushbu Nizomning 7 va 8-bandlariga muvofiq hisoblab chiqarilgan YST summasi bilan taqqoslash uchun YSTning hisob-kitob summasi butun korxona boʻyicha aniqlanadi. YSTning hisob-kitob summasi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi: HSyast — YSTning hisob-kitob summasi; SYaT — YST boʻyicha qonun hujjatlarida belgilangan imtiyozlar qoʻllanilmagan holdagi hisobot choragi uchun soliq solinadigan yalpi tushum (YST hisob-kitobining “040”-satri maʼlumotlari asosida); S — YSTning belgilangan stavkasi. YSTning hisob-kitob summasi butun korxona boʻyicha ushbu Nizomning 3-ilovasida keltirilgan shakldagi Maʼlumotnoma-hisob-kitob (keyingi oʻrinlarda Maʼlumotnoma-hisob-kitob deb yuritiladi) asosida aniqlanadi. Agar ushbu Nizom 2-bandining “g” kichik bandida koʻrsatilgan yuridik shaxs hisobot choragi mobaynida ushbu Nizomning 1-bandida belgilangan YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YSTni toʻlashni boshlagan boʻlsa, YSTning hisob-kitob summasi ushbu yuridik shaxsga YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YSTni hisoblab chiqarish va toʻlash tartibi tatbiq etilgan hisobot choragidagi oylarni inobatga olib aniqlanadi (YSTning hisob-kitob summasi / 3 × YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YST hisoblab chiqarilgan va toʻlangan hisobot choragidagi oylar soni). Misol, yuridik shaxs 2015-yilning fevral oyida YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YSTni toʻlashni boshladi. Belgilangan formula boʻyicha hisoblangan 2015-yilning I choragi uchun YSTning hisob-kitob summasi 300 ming soʻmni tashkil etdi. Ushbu yuridik shaxsga YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YSTni hisoblab chiqarish va toʻlash tartibi 2015-yil I choragining ikki (fevral va mart) oyi mobaynida tatbiq etilganligini hisobga olgan holda, 2015-yilning I choragi uchun YSTning hisob-kitob summasi 200 ming soʻmni (300 ming soʻm / 3 x 2) tashkil etadi. 10. YSTning hisob-kitob summasi YSTning eng kam miqdori summasidan kam boʻlgan holdagina YST qoʻshimcha hisoblanadi. Bu holda YSTning eng kam miqdori summasining YST hisob-kitob summasidan ortgan qismiga YST hisob-kitobi boʻyicha hisoblangan YST summasi qoʻshimcha hisoblanadi. Agar YST hisob-kitob summasi YSTning eng kam miqdoridan oshsa yoki unga teng boʻlsa, unda YST qoʻshimcha hisoblanmaydi va YST Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksida belgilangan tartibda toʻlanishi lozim, yaʼni YST hisob-kitobi boʻyicha hisoblangan summa toʻlanadi. 11. Agar hisobot davri yakuni boʻyicha korxonaning asosiy faoliyat turi xuddi shunday faoliyat turini amalga oshiruvchi yakka tartibdagi tadbirkorlar toʻlaydigan qatʼiy belgilangan soliq summasi miqdorida YSTning eng kam miqdori belgilangan chakana savdo boʻlsa, korxona YSTni Yagona soliq toʻlovining eng kam miqdori kiritilishi munosabati bilan chakana savdo korxonalari tomonidan yagona soliq toʻlovini hisoblab chiqarish va toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2449, 2013-yil 4-aprel) muvofiq toʻlaydi. Bunda qoʻshimcha hisoblangan YST summasining oʻsib boruvchi yakuni oldingi hisobot davri uchun YST hisob-kitobi boʻyicha hisoblangan YSTning qoʻshimcha hisoblangan summasiga teng deb qabul qilinadi. 12. Yangi tashkil etilgan mikrofirma va kichik korxonalarga yagona soliq toʻlovini toʻlash muddatini kechiktirish huquqini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 1502, 2005-yil 2-avgust) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2005-y., 30-31-son, 240-modda) bilan belgilangan tartibda YSTni toʻlash muddatini kechiktirish huquqi berilgan yangi tashkil etilgan mikrofirma va kichik korxonalar qoʻshimcha hisoblangan YST summasini yagona soliq toʻlovining kechiktirilgan summalarini toʻlash bilan bir vaqtda toʻlaydilar. 13. Ushbu Nizom tatbiq etiladigan YST toʻlovchilari YST hisob-kitobiga ushbu Nizomning 9-bandida koʻrsatilgan Maʼlumotnoma-hisob-kitobni taqdim etadilar. 14. YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YSTni hisob-kitob qilishga doir shartli misollar ushbu Nizomning 4-ilovasida keltirilgan. 15. Soliq toʻlovchilar ushbu Nizomning talablarini hisobga olgan holda YSTni toʻgʻri hisoblab chiqarishga va qonun hujjatlariga muvofiq uni oʻz vaqtida toʻlashga javobgardirlar. 16. Davlat soliq xizmati organlari qonun hujjatlariga muvofiq YSTning toʻgʻri hisoblab chiqarilishi va toʻlanishi ustidan nazoratni amalga oshiradilar. 17. Ushbu Nizomda nazarda tutilgan YSTni hisoblab chiqarish tartibi buzilgan holatlar aniqlanganda davlat soliq xizmati organlari YSTning eng kam miqdoridan kelib chiqib, qonun hujjatlariga muvofiq penya hisoblagan holda, YSTni qoʻshimcha hisoblaydilar. 1-misol. YSTni toʻlovchi kichik korxona, asosiy faoliyat turi trikotaj mahsuloti ishlab chiqarish boʻlib, bir necha yer uchastkasiga ega, maʼmuriy, ishlab chiqarish va savdo (firma doʻkoni) yuritilishi uchun egallagan xonalari: 1-son uchastka (1 200 kv. m (0,12 ga) maydonga ega maʼmuriy bino) va 2-son uchastka (1 500 kv.m (0,15 ga) maydonga ega firma doʻkoni) — Toshkent shahrida joylashgan; 3-son uchastka (3 800 kv.m (0,38 ga) maydonga ega ishlab chiqarish xonalari) — Chirchiq shahrida joylashgan. Oʻzi ishlab chiqargan tovarlarning erkin almashtiriladigan valyutada eksportning umumiy realizatsiyasi hajmidagi hissasi 50 foizni tashkil etadi. Ushbu korxonaning 2014-yilning yanvar — iyun oylari uchun koʻrsatkichlari quyidagicha: Ilgarigi hisobot davrida (2014-yilning birinchi choragida) YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YST qoʻshimcha hisoblanmagan. 2014-yilda, 1 ga uchun belgilangan yer soligʻining eng kam stavkalari quyidagicha: Toshkent shahrida — 1 ga uchun 15 000 000 soʻm; Chirchiq shahrida — 1 ga uchun 7 799 717 soʻm. Asosiy faoliyat turi tovarlar ishlab chiqarish (sanoat sohasi) boʻlgan kichik korxonalarga, amalga oshirilayotgan faoliyat turiga nisbatan pasaytiruvchi koeffitsiyent belgilangan — 0,5 (K1). YSTning eng kam miqdorining yillik hisob-kitob summasini aniqlaymiz: EKMyast yil uchun = 3 x [(0,12 × 15 000 000) + (0,15 × 15 000 000) + (0,38 × 7 799 717)] × 0,5 = 10 520 838,7 soʻm. YSTning eng kam miqdori 2014-yilning ikkinchi choragi (aprel — iyun) uchun quyidagicha: EKMyast chorak uchun = 10 520 838,7 / 4 = 2 630 209,7 soʻm. Belgilangan formulaga muvofiq butun korxona boʻyicha YSTning hisob-kitob summasi 2014-yilning ikkinchi choragi (aprel — iyun) uchun quyidagicha: HSyast chorak uchun = (177 120 000 – 98 400 000) × 5 % = 3 936 000 soʻm. YSTning hisob-kitob summasi (3 936 000 soʻm) YSTning eng kam miqdoridan ortganligi uchun (2 630 209,7 soʻm) YST qoʻshimcha hisoblanmaydi. 2-misol. Oʻziga tegishli yoki ijaraga olingan omborxonalari mavjud boʻlmagan ulgurji savdo korxonasi tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun Toshkent shahrida joylashgan koʻp qavatli binoda ofis xonalarini ijaraga olgan. Binoning egallagan umumiy maydoni — 5 000 kv. m. Yuridik shaxsning ijaraga olgan xonasiga toʻgʻri keladigan ulushi — 0,3 ni tashkil etadi. Shunday qilib, YSTning eng kam miqdorini aniqlashda yer soligʻi 1 500 kv.m (0,15 ga) dan kelib chiqib hisoblanadi. Ushbu korxonaning 2014-yilning yanvar — iyun oylari uchun koʻrsatkichlari quyidagicha: Ilgarigi hisobot davri uchun (2014-yilning birinchi choragida) YSTning eng kam miqdorini hisobga olgan holda YST qoʻshimcha hisoblanmagan. 2014-yilda, Toshkent shahrida 1 ga uchun belgilangan yer soligʻining eng kam stavkasi 15 000 000 soʻmni tashkil etadi. Ushbu ulgurji savdo korxonasining oʻziga tegishli yoki ijaraga olingan omborxonalari mavjud emasligini eʼtiborga olganda, asosiy faoliyat turi ulgurji savdo boʻlgan korxonalarga belgilangan, amalga oshirayotgan faoliyat turiga bogʻliq holda pasaytiruvchi koeffitsiyent (K1) qoʻllanilmaydi. YSTning eng kam miqdorining yillik hisob-kitob summasini aniqlaymiz: EKMyast yil uchun = 3 × (0,15 × 15 000 000) = 6 750 000 soʻmni tashkil etadi. YSTning eng kam miqdori 2014-yilning ikkinchi choragi (aprel — iyun) uchun quyidagicha: EKMyast chorak uchun = 6 750 000 / 4 = 1 687 500 soʻm. Belgilangan formulaga muvofiq butun korxona boʻyicha YSTning hisob-kitob summasi 2014-yilning ikkinchi choragi (aprel — iyun) uchun quyidagicha: HSyast chorak uchun = (69 480 000 – 38 600 000) × 5 % = 1 544 000 soʻm. 2014-yilning ikkinchi choragi (aprel — iyun) uchun YSTning qoʻshimcha hisoblangan summasi = 1 687 500 – 1 544 000 = 143 500 soʻmni tashkil etadi. Shunday qilib, YSTning eng kam miqdori kiritilishi munosabati bilan butun korxona boʻyicha 2014-yilning ikkinchi choragi uchun toʻlanishi lozim boʻlgan YSTning summasi 3 617 500 soʻmni (3 474 000 + 143 500) tashkil etadi.