Eksport qiluvchilar garov sifatida sugʻurta xizmatlaridan foydalanganda, sugʻurta mukofoti uchun toʻlov xarajatlarini kompensatsiya qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-03-03)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Eksport faoliyatini yanada qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 7-maydagi PQ-4707-son qarori ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Eksport qiluvchilar garov sifatida sugʻurta xizmatlaridan foydalanganda, sugʻurta mukofoti uchun toʻlov xarajatlarini kompensatsiya qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Belgilansinki, garov sifatida sugʻurta xizmatlaridan foydalangan eksport qiluvchilarga mazkur qaror bilan joriy qilinayotgan tartibga muvofiq sugʻurta mukofoti uchun toʻlov xarajatlari Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi huzuridagi Eksportni ragʻbatlantirish agentligi tomonidan davlat budjetidan ajratiladigan subsidiya mablagʻlari hisobidan kompensatsiya qilib beriladi. 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari boʻyicha oʻrinbosari — Oʻzbekiston Respublikasi investitsiyalar va tashqi savdo vaziri S.U. Umurzakov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi huzuridagi Eksportni ragʻbatlantirish agentligi (keyingi oʻrinlarda — Agentlik) tomonidan eksport qiluvchilar garov sifatida sugʻurta xizmatlaridan foydalanganda, ularga sugʻurta mukofoti uchun toʻlov xarajatlarini kompensatsiya qilish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: garov sifatida sugʻurta xizmati — tadbirkorlik subyektlarining eksport faoliyati kafolati sifatida sugʻurta shartnomalari asosida sugʻurta himoyasi taqdim etilishi; moliyalovchi shaxs — eksport qiluvchi tomonidan tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarilishi va xorijiy davlatga joʻnatilishi bilan bogʻliq faoliyatni kredit, kafolat, kafillik, lizing yoki boshqa shaklda moddiy va (yoki) moliyaviy qoʻllab-quvvatlovchi mahalliy yoki xorijiy investor, bank, lizing kompaniyasi, mikromoliya tashkiloti yoxud boshqa jismoniy yoki yuridik shaxs; sugʻurtalovchi — tegishli turdagi sugʻurtani amalga oshirish uchun litsenziyaga ega boʻlgan va sugʻurta shartnomasiga muvofiq sugʻurta tovoni (sugʻurta puli) toʻlovini amalga oshirish majburiyatini oluvchi tijorat tashkiloti boʻlgan yuridik shaxs; sugʻurta qildiruvchi — sugʻurtalovchi bilan sugʻurta shartnomasini tuzuvchi, sugʻurta shartnomasi boʻyicha hisoblangan sugʻurta mukofotini toʻlovchi hamda sugʻurtalovchilar bilan muayyan sugʻurta munosabatlariga kiruvchi har qanday tashkiliy-huquqiy shakldagi yuridik shaxs yoki toʻliq fuqarolik layoqatiga ega boʻlgan jismoniy shaxs; sugʻurta puli — sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurtalovchi majburiyatlarining chegarasini anglatuvchi pul mablagʻlari miqdori; sugʻurta mukofotlari (sugʻurta brutto-mukofotlar) — hisoblash tartibi va miqdori sugʻurta shartnomasi bilan belgilanadigan, sugʻurta qildiruvchi tomonidan toʻlanadigan pul mablagʻi. Mazkur nizom doirasidagi munosabatlar uchun sugʻurta qildiruvchi — eksport qiluvchi yoki moliyalovchi shaxs hisoblanadi; eksport qiluvchi — Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olingan, mahsulotlarni xorijiy davlatlardagi xaridorlarga eksport shartnomalarigi (invoysga) asosan sotuvchi, shuningdek, eksport va (yoki) vositachilik shartnomalariga asosan yuk joʻnatuvchi tadbirkorlik subyekti, shu jumladan uning vakolatli vakili; eksport shartnomasi — tovarlar (ishlar, xizmatlar) eksportiga eksport qiluvchi bilan Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti oʻrtasida tuzilgan xoʻjalik shartnomasi; eksportoldi moliyalashtirish shartnomasi — eksport qiluvchining tovarlar ishlab chiqarish, ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish va xorijiy davlatlarga eksport qilish faoliyatini kredit, kafolat, kafillik yoki boshqa shaklda moliyalashtirish yoki moddiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha xoʻjalik shartnomalari; sugʻurta shartnomasi — Oʻzbekistonda ishlab chiqarilgan tovarlar va xizmatlarni (ishlarni) eksport qilish bilan bogʻliq faoliyatni siyosiy va tijorat tavakkalchiliklaridan sugʻurta qilish boʻyicha yozma kelishuv. 3. Eksport qiluvchilar quyidagi sugʻurta shartnomalariga asosan garov sifatida sugʻurta xizmatlaridan foydalanganda, sugʻurtalovchilarga toʻlab berilgan sugʻurta mukofotining 100 foizi, lekin sugʻurta pulining 0,5 foizidan ortiq boʻlmagan qismi Agentlik tomonidan kompensatsiya qilib beriladi: eksport shartnomasi boʻyicha majburiyatlar bajarilmasligini sugʻurta qilish shartnomasi; eksport qiluvchining qisqa yoki uzoq muddatli debitor qarzdorligini sugʻurta qilish shartnomasi; eksport faktoringini sugʻurta qilish shartnomasi; eksport qiluvchining aylanma mablagʻlarini toʻldirish krediti oʻz vaqtida qaytarilmasligidan sugʻurta qilish shartnomasi. 4. Agentlik tomonidan garov sifatida sugʻurta xizmatlari boʻyicha sugʻurta mukofotini qoplab berish uchun: sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofoti sugʻurtalovchiga sugʻurta qildiruvchi tomonidan toʻlangan boʻlishi; sugʻurtalovchi tomonidan eksport qiluvchiga sugʻurta shartnomasi boʻyicha toʻlovlar amalga oshirilgandan keyin sugʻurta polisi taqdim qilinishi va sugʻurta polisi taqdim qilingan sanada xizmatlar koʻrsatilganligini tasdiqlovchi hisobvaraq-fakturalar rasmiylashtirilgan boʻlishi; eksport shartnomalari (invoyslar) Tashqi savdo operatsiyalarining yagona axborot tizimida roʻyxatdan oʻtkazilgan boʻlishi (bitta invoys boʻyicha 5 ming AQSH dollarigacha tovarlarni (xizmatlarni) eksport qilish holatlaridan tashqari), eksportoldi moliyalashtirish shartnomasi boʻyicha sugʻurta amalga oshirilishi holatlari bundan mustasno; avval olingan kompensatsiya boʻyicha sugʻurta shartnomasi muddatidan avval bekor qilingan boʻlsa, sugʻurta qildiruvchi tomonidan kompensatsiyaning ushbu Nizom shartlariga muvofiq tegishli qismi qaytarilgan boʻlishi; tadbirkorlik xavfini sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha faqat sugʻurta qildiruvchining oʻz tadbirkorlik xavfi va moliyalovchi shaxs foydasiga sugʻurtalanishi; sugʻurta shartnomasining turi ushbu Nizomda keltirilgan hamda Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi va sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan shartlarga mos kelishi shart. 5. Garov sifatida sugʻurta xizmatlaridan foydalanilganda, Agentlik tomonidan sugʻurta mukofotini kompensatsiya qilish boʻyicha sugʻurta qildiruvchilarning arizalarini koʻrib chiqish tartibi ushbu Nizomga 1-ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq amalga oshiriladi. 6. Kompensatsiya olish uchun sugʻurta qildiruvchi tomonidan Agentlikka ushbu Nizomga 2-ilovada keltirilgan shaklga muvofiq ariza quyidagi hujjatlar bilan birgalikda taqdim etiladi: eksport shartnomasi (invoys) yoki eksportoldi shartnomasi va (yoki) vositachilik shartnomasi nusxasi; sugʻurta mukofoti xarajatini tasdiqlovchi hujjatlar — sugʻurta shartnomasi va sugʻurta polisining nusxasi, toʻlov amalga oshirilganligi toʻgʻrisida bank maʼlumotnomasi, xizmat koʻrsatilganligini tasdiqlovchi hisobvaraq-faktura nusxasi. 7. Sugʻurta qildiruvchidan ushbu Nizomning 6 va 15-bandlarida koʻrsatilgan hujjatlardan boshqa hujjatlarni talab qilish taqiqlanadi. 8. Kompensatsiya olish uchun ariza Agentlikka bevosita, pochta aloqasi vositalari orqali yoki elektron shaklda, shu jumladan Tashqi iqtisodiy maʼlumotlar portali orqali taqdim etilishi mumkin. Arizada elektron manzil koʻrsatilganligi arizachining ariza boʻyicha qabul qilingan qaror haqida axborot tizimi orqali elektron shaklda xabarnoma olishga boʻlgan roziligi hisoblanadi. 9. Kompensatsiya olish uchun ariza Agentlikka bevosita taqdim etilganda, ushbu Nizomning 6-bandida qayd etilgan hujjatlar toʻliq boʻlmagan holatlarda ariza koʻrib chiqish uchun qabul qilinmaydi. 10. Kompensatsiya olish uchun ariza Agentlikka pochta aloqasi vositalari orqali yoki elektron shaklda, shu jumladan Tashqi iqtisodiy maʼlumotlar portali orqali taqdim etilganda, ushbu Nizomning 6-bandida qayd etilgan hujjatlar toʻliq taqdim etilmagan boʻlsa, Agentlik 3 ish kuni mobaynida murojaat etgan shaxsga yozma yoki elektron shaklda tegishli xat bilan javob qaytaradi. 11. Ushbu Nizomning 6-bandida qayd etilgan hujjatlar toʻliq taqdim etilgan arizalar Agentlik tomonidan 7 ish kuni davomida koʻrib chiqiladi. 12. Agentlik taqdim etilgan hujjatlarni ushbu Nizomning 4-bandidagi shartlarga muvofiqligi nuqtai nazaridan oʻrganib chiqadi. 13. Agentlik taqdim etilgan hujjatlarni axborot tizimlari, shu jumladan Tashqi savdo operatsiyalarining yagona axborot tizimi orqali va sugʻurtalovchilarning Internet jahon axborot tarmogʻidagi maʼlumotlar bazalari yordamida hamda soʻrovnomalar yuborib, javoblar olish orqali oʻrganib chiqishi mumkin. 14. Ariza boʻyicha kompensatsiya berish yuzasidan xulosa Agentlik direktori tomonidan qabul qilinadi. Arizalarni koʻrib chiqish uchun toʻlov undirilmaydi. 15. Agentlik har chorak yakuni bilan sugʻurta shartnomasi tugaganligi yoki muddatidan avval bekor qilinganligini monitoring qilib borish maqsadida sugʻurtalovchi va sugʻurta qildiruvchidan shartnomaga oid hujjatlarni va maʼlumotlarni, shuningdek eksportga oid hujjatlar nusxasi va maʼlumotlarni talab qilishga haqli. 16. Agentlik tomonidan oʻtkazilgan monitoring natijalariga koʻra sugʻurta shartnomasi muddatidan avval bekor qilinganligi aniqlangan taqdirda, agar sugʻurta hodisasi sodir boʻlmagan va (yoki) sugʻurta tovoni toʻlanmagan boʻlsa, sugʻurta shartnomasi boʻyicha qoplab berilgan sugʻurta mukofotining foydalanilmagan davr uchun mutanosib qismi, shuningdek, eksport qiluvchi tomonidan bir yil mobaynida eksport amalga oshirilmasa (fors-major holatlari bundan mustasno), sugʻurta shartnomasi boʻyicha qoplab berilgan sugʻurta mukofoti Agentlik tomonidan yuborilgan yozma bildirishnoma qabul qilingan sanadan boshlab yigirma ish kuni davomida sugʻurta qildiruvchi yoki sugʻurtalovchi tomonidan toʻliq qaytarilishi kerak. Agentlik, sugʻurtalovchi va sugʻurta qildiruvchi oʻrtasidagi kompensatsiya shartlarining buzilishi bilan bogʻliq nizolar sud tartibida hal etiladi. 17. Agentlikka kompensatsiya olish uchun taqdim etilgan hujjatlarning ushbu Nizom 4-bandida belgilangan shartlarga yoki ularning biriga nomuvofiqligi, taqdim etilgan hujjatlarda ushbu Nizomning 13-bandida belgilangan tartibda oʻrganishlar natijasida ishonchsiz va notoʻgʻri maʼlumotlar mavjudligi yoki maʼlumotlarni buzib koʻrsatish holatlari aniqlangan taqdirda, sugʻurta mukofoti xarajatlarini qoplab berishni rad etish toʻgʻrisida xulosa qabul qilish uchun asos boʻladi. 18. Ushbu Nizom talablaridan boshqa asoslarga koʻra, kompensatsiya berishni rad etish toʻgʻrisida xulosa qabul qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 19. Rad etish toʻgʻrisida xulosa olinganda, koʻrsatilgan kamchiliklarni bartaraf etgan holda oʻn kun muddatda Agentlikka ariza bilan qayta murojaat qilish mumkin. Arizani qayta koʻrib chiqishda Agentlik tomonidan rad etishning avval yozma ravishda taqdim etilmagan sabablarini koʻrsatishga yoʻl qoʻyilmaydi. Qayta taqdim etilgan hujjatlar Agentlik tomonidan rad etilgan sabablarni bartaraf etish uchun ariza olingan kundan boshlab uch ish kunidan koʻp boʻlmagan muddatda koʻrib chiqiladi. Sugʻurta qildiruvchi sugʻurta mukofotini qoplab berishni rad etish toʻgʻrisidagi xulosadan norozi boʻlgan taqdirda, shuningdek, Agentlikning mansabdor shaxslari harakati (harakatsizligi) yuzasidan belgilangan tartibda yuqori turuvchi tashkilotga yoki sudga shikoyat qilish huquqiga ega. 20. Garov sifatida sugʻurta xizmatlaridan foydalanilganda, sugʻurta mukofoti xarajatlari Agentlikka Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan ajratiladigan subsidiya mablagʻlari hisobidan qoplanadi. 21. Har bir moliya yili boshida Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Eksport faoliyatini yanada qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 7-maydagi PQ-4707-son qaroriga muvofiq Agentlikning tasdiqlangan smeta boʻyicha buyurtmanomasi olingan kundan boshlab uch bank ish kuni mobaynida Agentlikni moliyalashtiradi. Moliya yili davomida garov sifatida sugʻurta xizmatlari boʻyicha Agentlikka taqdim etgan arizalarga muvofiq moliyalashtirish zarurligidan kelib chiqib, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda tasdiqlangan smetaga tegishli oʻzgartirishlar kiritilishi mumkin. 22. Moliya yili yakuni boʻyicha Agentlik shaxsiy gʻazna hisobvaragʻida foydalanilmay qolgan budjet mablagʻlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga qaytariladi. 23. Agentlik sugʻurta mukofotini qoplab berish yuzasidan xulosa qabul qilingandan keyin har hafta yakuni boʻyicha keyingi haftaning birinchi ish kunida subsidiya mablagʻlarini ajratish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga buyurtmanoma taqdim etadi. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi taqdim etilgan buyurtmanomaga muvofiq uch ish kuni davomida kompensatsiya mablagʻlarini Agentlikning hisobvaragʻiga oʻtkazib beradi. Agentlik hisobvaragʻiga subsidiya mablagʻlari kelib tushgan kundan boshlab bir ish kuni davomida sugʻurta mukofot puli uchun kompensatsiya mablagʻlarini sugʻurta qildiruvchining tijorat banklaridagi hisobvaragʻiga oʻtkazib beradi. Xorijiy valyutada tuzilgan eksport va eksportoldi moliyalashtirish shartnomalariga asosan garov sifatida sugʻurta xizmatlaridan foydalanilganda, sugʻurta qildiruvchilar tomonidan sugʻurtalovchilarga toʻlab berilgan sugʻurta mukofoti xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlab beriladi. Xorijiy valyutada toʻlov amalga oshirilgan sugʻurta mukofoti xarajatlari uchun kompensatsiya milliy valyutada amalga oshiriladi. Xorijiy valyutada toʻlov amalga oshirilgan sugʻurta mukofoti xarajatining milliy valyutadagi qiymati sugʻurta qildiruvchi tomonidan sugʻurta mukofoti xarajatlari uchun toʻlov amalga oshirilgan kundagi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan tegishli valyuta kursiga asosan hisoblanadi. 24. Agentlik tomonidan sugʻurta mukofoti pulini kompensatsiya qilish uchun subsidiya mablagʻlari ajratilishini nazorat qilish Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi. 25. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. Bosqichlar Masʼul ijrochilar Tadbirlar Bajarish muddatlari 1-bosqich Sugʻurta qildiruvchi Eksportni ragʻbatlantirish agentligiga ariza bilan birga kuyidagi hujjatlarni taqdim etish: ushbu Nizomga 2-ilovadagi shaklga muvofiq ariza; eksport shartnomasi (invoys) yoki eksportoldi shartnomasi va (yoki) vositachilik shartnomasi nusxasi; sugʻurta mukofoti xarajatini tasdiqlovchi hujjatlar — sugʻurta shartnomasi va sugʻurta polisining nusxasi, toʻlov amalga oshirilganligi toʻgʻrisida bank maʼlumotnomasi, xizmat koʻrsatilganligini tasdiqlovchi hisobvaraq-faktura nusxasi. Sugʻurta qildiruvchining ixtiyoriga koʻra 2-bosqich Eksportni ragʻbatlantirish agentligi Taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqish va xulosa berish: hujjatlar toʻliq taqdim etilmaganda, ularni eksport qiluvchilarga javob xati bilan yozma yoki elektron shaklda qaytarish; 3 ish kuni mobaynida toʻliq taqdim etilgan hujjatlar boʻyicha tegishli xulosa tayyorlash va eksport qiluvchilarni xabardor qilish. 7 ish kuni mobaynida 3-bosqich Eksportni ragʻbatlantirish agentligi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga mablagʻ ajratish boʻyicha buyurtmanoma berish. Har hafta yakuni boʻyicha keyingi haftaning birinchi ish kunida 4-bosqich Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Kompensatsiya mablagʻlarini Agentlikning hisobvaragʻiga oʻtkazib berish. 3 ish kuni davomida 5-bosqich Eksportni ragʻbatlantirish agentligi Sugʻurta qildiruvchilarning hisobvaragʻiga tegishli mablagʻlarni oʻtkazib berish. Mablagʻlar tushgan kundan boshlab 1 ish kuni davomida