Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisida
(law, 2024-08-05)

1. Ushbu Qonunning maqsadi va qoʻllanilish sohasi
Ushbu Qonunning maqsadi oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish bilan bogʻliq munosabatlarni tartibga solishdan iborat. Ushbu Qonun: 1) Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari va Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy yashab turgan fuqaroligi boʻlmagan shaxslar (bundan buyon matnda fuqarolar deb yuritiladi) tomonidan 2018-yil 1-mayga qadar yakka tartibda uy-joy qurish orqali oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga; 2) fuqarolar, yakka tartibdagi tadbirkorlar va rezident boʻlgan yuridik shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq ajratilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqni tasdiqlovchi hujjatlarda koʻrsatilgan yer uchastkasi maydonidan 2018-yil 1-mayga qadar ortiqcha egallagan yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga; 3) oʻzboshimchalik bilan qurilgan yakka tartibdagi uy-joylarga boʻlgan mulk huquqini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga asosan tashkil etilgan Koʻchmas mulkka nisbatan huquqni eʼtirof etish ishlarini tashkil etish boʻyicha tuman (shahar) komissiyalari (bundan buyon matnda Koʻchmas mulkka nisbatan huquqni eʼtirof etish ishlarini tashkil etish boʻyicha tuman (shahar) komissiyalari deb yuritiladi) tomonidan eʼtirof etish mumkin deb topilganligi hollariga yoki uni eʼtirof etish rad etilganligi yoxud arizalarning koʻrib chiqilishi bir martalik umumdavlat aksiyasining muddati oʻtganligi sababli yakuniga yetmaganligi hollariga; 4) 2021-yil 8-iyunga qadar tuman (shahar) hokimining qaroriga koʻra qonunchilik hujjatlariga muvofiq fuqarolarga, yakka tartibdagi tadbirkorlarga yoki rezident boʻlgan yuridik shaxslarga ajratilgan, tasdiqlash masalasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashi tomonidan koʻrib chiqilmagan yer uchastkasiga (bundan shunday yer uchastkasida ikki yil ichida binolar va inshootlar qurilmagan yoki ularning qurilishi boshlanmagan yoxud yer uchastkasidan maqsadsiz foydalanilgan hollar mustasno); 5) fuqarolarning bogʻdorchilik va uzumchilik shirkatlari hududidagi turar joylariga hamda ular egallagan yer uchastkasiga; 6) 2020-yil 9-martga qadar kichik sanoat zonalari hududiga joylashtirilgan tadbirkorlik subyektlarining yashash uchun moʻljallanmagan binolari va inshootlari yoki ularning qismlari joylashgan yer uchastkasiga; 7) xususiylashtirilgan binolar va inshootlar egallagan yer uchastkasiga; 8) fuqarolarning, yakka tartibdagi tadbirkorlarning va rezident boʻlgan yuridik shaxslarning qonunchilikka muvofiq mulk (egalik qilish) huquqi eʼtirof etilgan binolari va inshootlari egallagan yer uchastkasiga nisbatan huquqlarni eʼtirof etish asoslari va tartibini belgilaydi.

2. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: bir martalik umumdavlat aksiyasi — oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalarida yoki imorat qurish uchun ruxsatnoma olmasdan qurilgan turar joylarga nisbatan mulk huquqini eʼtirof etish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoniga muvofiq 2018-yil 20-apreldan 2019-yil 1-mayga qadar oʻtkazilgan bir martalik umumdavlat aksiyasi; ortiqcha egallangan yer uchastkasi — yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni belgilovchi hujjatlarda koʻrsatilgan yer uchastkasi maydonidan ortiq boʻlgan, yer uchastkasining chegarasidan tashqarida, unga tutash hududda joylashgan yer maydoni; oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasi — fuqarolar, yakka tartibdagi tadbirkorlar va rezident boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni belgilovchi hujjatlarsiz, shu jumladan bunday hujjatlar yoʻqolgan yoki toʻliq rasmiylashtirilmagan holda egallab kelinayotgan yoki ortiqcha egallangan yer uchastkasi.

3. Yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish
Ushbu Qonun 1-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan yer uchastkalariga nisbatan ushbu Qonunda nazarda tutilgan asoslarda va tartibda faqat ijara huquqi, ushbu yer uchastkalarida qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqi eʼtirof etiladi. Bunda ijara muddati yakka tartibdagi uy-joylar egallagan yer uchastkalari uchun toʻqson toʻqqiz yil, boshqa yer uchastkalari uchun qirq toʻqqiz yil etib belgilanadi. Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqi hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining qarorlari bilan eʼtirof etiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining qaroridan norozi boʻlgan shaxslar ushbu qaror ustidan sudga qonunchilikda belgilangan tartibda va muddatlarda shikoyat qilishi, prokuratura va adliya organlari esa qarorni haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisida sudga ariza (shikoyat) berishi mumkin.

4. Yakka tartibda uy-joy qurish orqali oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish asoslari
Fuqarolar tomonidan 2018-yil 1-mayga qadar yakka tartibda uy-joy qurish orqali oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish uchun quyidagi shartlarning barchasiga rioya etilganligi asos boʻladi, agar: mazkur yer uchastkasi boshqa jismoniy va yuridik shaxslarga ajratilmagan yoki elektron onlayn-auksionga qoʻyilmagan boʻlsa; mazkur yer uchastkasidan foydalanish yuzasidan jismoniy va (yoki) yuridik shaxslar oʻrtasida nizo mavjud boʻlmasa; mazkur yer uchastkasi uchun yer soligʻi boʻyicha, unda qurilgan binolar va inshootlar uchun esa mol-mulk soligʻi boʻyicha qarzdorlik mavjud boʻlmasa.

5. Ortiqcha egallangan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish asoslari
Yakka tartibda uy-joy qurish uchun fuqarolarga, yashash uchun moʻljallanmagan binolar va inshootlar qurish uchun yakka tartibdagi tadbirkorlarga va rezident boʻlgan yuridik shaxslarga qonunchilik hujjatlariga muvofiq ajratilgan yer uchastkasiga boʻlgan huquqni tasdiqlovchi hujjatlarda koʻrsatilgan maydondan 2018-yil 1-mayga qadar ortiqcha egallangan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish uchun quyidagi shartlarning barchasiga rioya etilganligi asos boʻladi, agar: ortiqcha egallangan yer uchastkasi qonunchilik hujjatlariga muvofiq ajratilgan yer uchastkasiga tutashgan boʻlsa; fuqarolarga ajratilgan va ular tomonidan ortiqcha egallangan yer uchastkasining umumiy maydoni ushbu Qonun 12-moddasi uchinchi qismining talablariga muvofiq boʻlsa; mazkur yer uchastkasi ilgari boshqa jismoniy va yuridik shaxslarga ajratilmagan yoki elektron onlayn-auksionga qoʻyilmagan boʻlsa; mazkur yer uchastkasidan foydalanish yuzasidan jismoniy va (yoki) yuridik shaxslar oʻrtasida nizo mavjud boʻlmasa; mazkur yer uchastkasi uchun yer soligʻi boʻyicha, unda qurilgan binolar va inshootlar uchun esa mol-mulk soligʻi boʻyicha qarzdorlik mavjud boʻlmasa.

6. Koʻchmas mulkka nisbatan huquqni eʼtirof etish ishlarini tashkil etish boʻyicha tuman (shahar) komissiyalari tomonidan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish asoslari
Koʻchmas mulkka nisbatan huquqni eʼtirof etish ishlarini tashkil etish boʻyicha tuman (shahar) komissiyalari oʻzboshimchalik bilan qurilgan yakka tartibdagi uy-joyga boʻlgan mulk huquqini bir martalik umumdavlat aksiyasi doirasida eʼtirof etish mumkin deb topgan yoki eʼtirof etishni rad etgan yoxud bir martalik umumdavlat aksiyasining muddati oʻtganligi munosabati bilan arizalarning koʻrib chiqilishi yakuniga yetmagan hollarda, oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish ushbu Qonunning 4-moddasida belgilangan asoslarga koʻra amalga oshiriladi.

7. Tuman (shahar) hokimlarining yer uchastkasi ajratish toʻgʻrisidagi qarorlarini tasdiqlash masalasi koʻrib chiqilmagan hollarda yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish asoslari
Tuman (shahar) hokimlarining qarorlari bilan qonunchilik hujjatlariga muvofiq fuqarolarga, yakka tartibdagi tadbirkorlarga va rezident boʻlgan yuridik shaxslarga ajratilgan, tasdiqlash masalasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va tegishli xalq deputatlari Kengashi tomonidan koʻrib chiqilmagan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish uchun quyidagi shartlarning barchasiga rioya etilganligi asos boʻladi, agar: qaror tuman (shahar) hokimlari tomonidan oʻz vakolatlari doirasida 2021-yil 8-iyunga qadar qabul qilingan boʻlsa; tuman (shahar) hokimlarining qarorlarini tasdiqlash masalasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va tegishli xalq deputatlari Kengashi tomonidan rad etilgan boʻlmasa; yer uchastkasi ajratilganidan keyin ikki yil ichida bino va inshoot belgilangan maqsadlarga muvofiq qurilgan yoki ularning qurilishi boshlangan boʻlsa; mazkur yer uchastkasi boshqa jismoniy va yuridik shaxslarga ajratilmagan yoki elektron onlayn-auksionga qoʻyilmagan boʻlsa; mazkur yer uchastkasidan foydalanish yuzasidan jismoniy va (yoki) yuridik shaxslar oʻrtasida nizo mavjud boʻlmasa; mazkur yer uchastkasi uchun yer soligʻi boʻyicha, unda qurilgan binolar va inshootlar uchun esa mol-mulk soligʻi boʻyicha qarzdorlik mavjud boʻlmasa.

8. Fuqarolarning bogʻdorchilik va uzumchilik shirkatlari hududida joylashgan turar joylariga boʻlgan mulk huquqini hamda ular egallagan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish asoslari
Fuqarolarning bogʻdorchilik va uzumchilik shirkatlari hududida joylashgan turar joylariga boʻlgan mulk huquqini hamda ular egallagan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun quyidagi shartlarning barchasiga rioya etilganligi asos boʻladi, agar: fuqaro bogʻdorchilik va uzumchilik shirkati aʼzosi boʻlsa; mazkur yer uchastkasi boshqa jismoniy va yuridik shaxslarga ajratilmagan yoki elektron onlayn-auksionga qoʻyilmagan boʻlsa; mazkur yer uchastkasidan foydalanish yuzasidan jismoniy va (yoki) yuridik shaxslar oʻrtasida nizo mavjud boʻlmasa; mazkur yer uchastkasi uchun yer soligʻi boʻyicha, unda qurilgan binolar va inshootlar uchun esa mol-mulk soligʻi boʻyicha qarzdorlik mavjud boʻlmasa.

9. Kichik sanoat zonalari hududlariga joylashtirilgan tadbirkorlik subyektlarining yashash uchun moʻljallanmagan binolari va inshootlari yoki ularning qismlari joylashgan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish asoslari
2020-yil 9-martga qadar kichik sanoat zonalari hududlariga joylashtirilgan tadbirkorlik subyektlarining mazkur kichik sanoat zonasi hududida oʻz mablagʻlari hisobidan qurilgan (bundan mavjud binoni qayta qurish, rekonstruksiya qilish mustasno) yashash uchun moʻljallanmagan binolar va inshootlar yoki ularning qismlari joylashgan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun quyidagi shartlarning barchasiga rioya etilganligi asos boʻladi, agar: investitsiya majburiyatlari va boshqa ijtimoiy majburiyatlar toʻliq bajarilgan boʻlsa; mazkur yer uchastkasi boshqa jismoniy va yuridik shaxslarga ajratilmagan yoki elektron onlayn-auksionga qoʻyilmagan boʻlsa; mazkur yer uchastkasidan foydalanish yuzasidan jismoniy va (yoki) yuridik shaxslar oʻrtasida nizo mavjud boʻlmasa; mazkur yer uchastkasi uchun yer soligʻi boʻyicha, unda qurilgan binolar va inshootlar uchun esa mol-mulk soligʻi boʻyicha qarzdorlik mavjud boʻlmasa.

10. Xususiylashtirilgan binolar va inshootlar egallagan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish asoslari
Fuqarolar, yakka tartibdagi tadbirkorlar va rezident boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan xususiylashtirilgan binolar va inshootlar, shu jumladan yakka tartibdagi uy-joylar egallagan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun quyidagi shartlarning barchasiga rioya etilganligi asos boʻladi, agar: mazkur yer uchastkasida joylashgan binolar va inshootlar, yakka tartibdagi uy-joy xususiylashtirilganligi toʻgʻrisida vakolatli davlat organi tomonidan berilgan hujjat mavjud boʻlsa; mazkur yer uchastkasi boshqa jismoniy va yuridik shaxslarga ajratilmagan yoki elektron onlayn-auksionga qoʻyilmagan boʻlsa; mazkur yer uchastkasidan foydalanish yuzasidan jismoniy va (yoki) yuridik shaxslar oʻrtasida nizo mavjud boʻlmasa; mazkur yer uchastkasi uchun yer soligʻi boʻyicha, unda qurilgan binolar va inshootlar uchun esa mol-mulk soligʻi boʻyicha qarzdorlik mavjud boʻlmasa.

11. Fuqarolarning, yakka tartibdagi tadbirkorlarning va rezident boʻlgan yuridik shaxslarning qonunchilikka muvofiq mulk (egalik qilish) huquqi eʼtirof etilgan binolari va inshootlari egallagan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish asoslari
Fuqarolarning, yakka tartibdagi tadbirkorlarning va rezident boʻlgan yuridik shaxslarning qonunchilikka muvofiq mulk (egalik qilish) huquqi eʼtirof etilgan binolari va inshootlari, shu jumladan yakka tartibdagi uy-joylari egallagan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun quyidagi shartlarning barchasiga rioya etilganligi asos boʻladi, agar: mazkur yer uchastkasida joylashgan binolar va inshootlarga, shu jumladan yakka tartibdagi uy-joyga boʻlgan mulk (egalik qilish) huquqi davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligini tasdiqlovchi hujjat mavjud boʻlsa; mazkur yer uchastkasi boshqa jismoniy va yuridik shaxslarga ajratilmagan yoki elektron onlayn-auksionga qoʻyilmagan boʻlsa; mazkur yer uchastkasidan foydalanish yuzasidan jismoniy va (yoki) yuridik shaxslar oʻrtasida nizo mavjud boʻlmasa; mazkur yer uchastkasi uchun yer soligʻi boʻyicha, unda qurilgan binolar va inshootlar uchun esa mol-mulk soligʻi boʻyicha qarzdorlik mavjud boʻlmasa.

12. Yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etishning qoʻshimcha shartlari
Ushbu Qonunning 4 — 11-moddalarida nazarda tutilgan asoslarga muvofiq boʻlgan yer uchastkasi hamda unda qurilgan binolar va inshootlar, shu jumladan yakka tartibdagi uy-joylarning qonunchilik hujjatlariga hamda hududlarni shaharsozlik jihatidan rivojlantirish toʻgʻrisidagi hujjatlarga (mavjud boʻlsa) muvofiq qurilish taqiqlangan hududlarda joylashmaganligi mazkur yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish uchun asos boʻladi. Binolar va inshootlar, shu jumladan yakka tartibdagi uy-joylar qurish orqali oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasi sugʻoriladigan yerlarda joylashgan taqdirda, huquqlarni eʼtirof etish masalasi yer fondining toifasi qonunchilik hujjatlariga muvofiq oʻzgartirilganidan keyin koʻrib chiqiladi. Yakka tartibdagi uy-joy qurilgan yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqi quyidagi oʻlchamlarda eʼtirof etiladi: 1) agar yer uchastkasi 1998-yil 1-iyulga qadar egallangan boʻlsa, — barcha hududlarda 0,24 gektardan koʻp boʻlmagan oʻlchamda; 2) agar yer uchastkasi 1998-yil 1-iyuldan 2018-yil 1-mayga qadar egallangan boʻlsa, — Toshkent, Nukus shaharlarida va viloyat markazlarida 0,06 gektardan, qolgan hududlarda 0,12 gektardan koʻp boʻlmagan oʻlchamda. Yer uchastkalari boshqa maʼmuriy-hududiy birlik tarkibidan Toshkent, Nukus shaharlari yoki viloyat markazlari hududi tarkibiga oʻtkazilgan hollarda, yer uchastkalariga boʻlgan ijara huquqi ular avval joylashgan maʼmuriy-hududiy birlikdagi ijara huquqini eʼtirof etish shartlariga muvofiq, ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan tartibda eʼtirof etiladi. Yakka tartibdagi uy-joy egallagan yer uchastkasining amaldagi maydoni ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan oʻlchamlardan oshgan hollarda, yer uchastkasining ortiqcha egallangan qismiga boʻlgan ijara huquqi, basharti boshqa shaxslarning huquqlarini va qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini buzmasa, dehqon xoʻjaligini yoki tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun eʼtirof etiladi.

13. Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalarini hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarni aniqlash ishlarini tashkil etish
Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalarini hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarni bosqichma-bosqich xatlovdan oʻtkazish har yilgi reja-jadval (bundan buyon matnda reja-jadval deb yuritiladi) asosida amalga oshiriladi. Reja-jadval Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining taklifiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi (bundan buyon matnda Kadastr agentligi deb yuritiladi) tomonidan tasdiqlanadi va jamoatchilikka eʼlon qilinadi. Xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining qarori bilan reja-jadvalga asosan, ushbu Qonunning 16-moddasida nazarda tutilgan vakolatli tashkilotlarning hududiy boʻlinmalari vakillaridan iborat ishchi guruhlar tashkil etiladi.

14. Avtomatlashtirilgan axborot tizimi hamda unda maʼlumotlar va hujjatlarni yigʻish
Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga taalluqli maʼlumotlarni va hujjatlarni kelishish Kadastr agentligining avtomatlashtirilgan axborot tizimi (bundan buyon matnda avtomatlashtirilgan axborot tizimi deb yuritiladi) orqali amalga oshiriladi. Kadastr agentligi avtomatlashtirilgan axborot tizimining operatoridir. Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga taalluqli maʼlumotlar hamda hujjatlar avtomatlashtirilgan axborot tizimiga Kadastr agentligining Davlat kadastrlari palatasi hamda ushbu Qonunning 16-moddasida nazarda tutilgan vakolatli tashkilotlar tomonidan kiritiladi (biriktiriladi). Ushbu maʼlumotlar va hujjatlar vakolatli tashkilot rahbarining yoki uning oʻrinbosarining elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlanadi. Maʼlumotlar va hujjatlar avtomatlashtirilgan axborot tizimiga ushbu Qonunning 15-16-moddalarida nazarda tutilgan tartibda, ikki bosqichda kiritiladi (biriktiriladi). Maʼlumotlarning va hujjatlarning avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritilishi (biriktirilishi) ustidan nazorat prokuratura va adliya organlari tomonidan amalga oshiriladi. Vakolatli tashkilotlar tegishli maʼlumotlarni va hujjatlarni oʻz axborot tizimlarini avtomatlashtirilgan axborot tizimiga integratsiya qilgan holda taqdim etishi mumkin.

15. Avtomatlashtirilgan axborot tizimiga maʼlumotlarni va hujjatlarni kiritishning (biriktirishning) birinchi bosqichi
Maʼlumotlarni va hujjatlarni avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritishning (biriktirishning) birinchi bosqichida Kadastr agentligining Davlat kadastrlari palatasi hududiy boʻlinmalari tomonidan avtomatlashtirilgan axborot tizimida tegishincha ijara va mulk huquqini eʼtirof etish masalasi koʻrib chiqiladigan yer uchastkasining, binoning va inshootning elektron yigʻmajildi (bundan buyon matnda elektron yigʻmajild deb yuritiladi) yaratiladi. Elektron yigʻmajildga quyidagi maʼlumotlar kiritiladi (biriktiriladi): 1) yer uchastkasining kadastr raqami; 2) yer uchastkasini oʻzboshimchalik bilan egallab olgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar: fuqaroning va yakka tartibdagi tadbirkorning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi, jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami, doimiy yashash joyi va telefon raqami; rezident boʻlgan yuridik shaxsning toʻliq nomi, roʻyxatdan oʻtgan sanasi, manzili, soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami va ushbu yuridik shaxs rahbarining telefoni raqami; 3) yer uchastkasi joylashgan manzil, yer fondining toifasi va maydoni, shuningdek 1984-yilgi koordinatalar butunjahon geodeziya tizimidagi (WGS-84) shartli chegaralar; 4) yer uchastkasining joylashuv sxemasi; 5) yer uchastkasidan amalda foydalanilish maqsadi; 6) yer uchastkasining ushbu Qonun 1-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan holatlardan biriga mansubligi. Elektron yigʻmajild ushbu Qonunning 16-moddasida nazarda tutilgan vakolatli tashkilotlarga ushbu Qonunning 4 — 12-moddalarida nazarda tutilgan asoslar mavjudligini koʻrib chiqish, shuningdek maʼlumotlarni va hujjatlarni kiritish (biriktirish) uchun avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali avtomatik ravishda tegishincha yuboriladi.

16. Avtomatlashtirilgan axborot tizimiga maʼlumotlarni va hujjatlarni kiritishning (biriktirishning) ikkinchi bosqichi
Avtomatlashtirilgan axborot tizimiga maʼlumotlarni va hujjatlarni kiritishning (biriktirishning) ikkinchi bosqichida ikki oy muddatda ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan vakolatli tashkilotlar: yuborilgan elektron yigʻmajildni koʻrib chiqadi; maʼlumotlar va hujjatlarni avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritadi (biriktiradi). Avtomatlashtirilgan axborot tizimiga: 1) Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligining hududiy boʻlinmalari tomonidan — yer uchastkasining elektron onlayn-auksionga qoʻyilganlik yoki qoʻyilmaganlik holati toʻgʻrisidagi, shuningdek binolar va inshootlar, shu jumladan yakka tartibdagi uy-joylar xususiylashtirilganligi yoki xususiylashtirilmaganligi toʻgʻrisidagi; 2) tuman (shahar) hokimliklari tomonidan: fuqaro bogʻdorchilik va uzumchilik shirkati yigʻilishining bayonnomasiga muvofiq shirkat aʼzosi ekanligi, shuningdek uning binolar va inshootlarga, shu jumladan yakka tartibdagi uy-joyga boʻlgan huquqi eʼtirof etilganligi yoki eʼtirof etilmaganligi haqidagi; yer uchastkasi boshqa jismoniy va yuridik shaxslarga ajratilganligi yoki ajratilmaganligi toʻgʻrisidagi; ushbu Qonunning 13 va 27-moddalariga asosan tashkil etilgan ishchi guruhlar va jamoatchilik guruhlarining dalolatnomalariga koʻra mazkur Qonunning 12-moddasi uchinchi qismiga muvofiq yer uchastkasi egallab olingan yil toʻgʻrisidagi; 3) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar investitsiyalar, sanoat va savdo boshqarmalari tomonidan — kichik sanoat zonalari hududiga joylashtirilgan tadbirkorlik subyektlari qabul qilingan investitsiya majburiyatlarini va boshqa ijtimoiy majburiyatlarni toʻliq bajarganligi yoki bajarmaganligi haqidagi; 4) tuman (shahar) qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi boʻlimlari tomonidan — oʻzboshimchalik bilan qurilgan binolar va inshootlarning soni, ulardan amalda foydalanilish maqsadlari toʻgʻrisidagi; 5) Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligining, Transport vazirligining, Suv xoʻjaligi vazirligining, Raqamli texnologiyalar vazirligining, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligining, Favqulodda vaziyatlar vazirligining tegishli hududiy organlari (boʻlinmalari), tegishli muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlaridan (elektr, aloqa, gaz, ichimlik suvi, kanalizatsiya) foydalanuvchi tashkilotlar tomonidan — oʻzboshimchalik bilan qurilgan binolar va inshootlarning qurilishi qaysi hududda qonunchilik hujjatlariga hamda hududlarni shaharsozlik jihatidan rivojlantirish toʻgʻrisidagi hujjatlarga (mavjud boʻlsa) muvofiq taqiqlangan boʻlsa, tegishincha ularning oʻsha hududlarda joylashganligi yoki joylashmaganligi haqidagi; 6) tuman (shahar) sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi boʻlimlari tomonidan — oʻzboshimchalik bilan qurilgan binolar va inshootlarning hamda ular joylashgan yer uchastkasining sanitariya-himoya zonalarida, chiqindilar va boshqa zaharli moddalarni koʻmish joylari yaqinida joylashganligi yoki joylashmaganligi toʻgʻrisidagi; 7) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Soliq qoʻmitasi tomonidan — yer uchastkasi uchun yer soligʻi boʻyicha hamda unda qurilgan binolar va inshootlar uchun mol-mulk soligʻi boʻyicha qarzdorlik mavjudligi yoki mavjud emasligi haqidagi; 8) Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi huzuridagi Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi tomonidan — yer uchastkasi egallab olingan (egallangan) hamda binolar va inshootlar qurilgan davrning ushbu Qonunning 4 — 7-moddalarida va 9-moddasida nazarda tutilgan muddatlarga muvofiqligi yoki muvofiq emasligi toʻgʻrisidagi; 9) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan — yer uchastkasi tuman (shahar) hokimlarining qarorlari bilan qonunchilik hujjatlariga muvofiq ajratilganligi hamda ushbu qarorlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, tegishli xalq deputatlari Kengashi tomonidan tasdiqlanmaganligi haqidagi; 10) Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi “Oʻzdaverloyiha” davlat ilmiy-loyihalash instituti tomonidan — qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiligining miqdori (bundan yakka tartibdagi uy-joylar qurilgan yer uchastkalari mustasno) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va hujjatlar kiritiladi (biriktiriladi). Joyiga chiqib oʻrganish ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan tashkilotlar tomonidan reja-jadvalga muvofiq bir vaqtning oʻzida amalga oshiriladi. Ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan maʼlumotlar va hujjatlarning haqqoniyligi, toʻliqligi hamda oʻz vaqtida kiritilishi (biriktirilishi) uchun ularni taqdim etgan tashkilotlar javobgar boʻladi. Yer uchastkasi uchun yer soligʻi boʻyicha, shuningdek unda qurilgan binolar va inshootlar uchun mol-mulk soligʻi boʻyicha qarzdorlik mavjud boʻlganda soliq organlari mazkur qarzdorlikni bartaraf etish haqidagi xabarnomani ikki oy muddatda qarzdorning manziliga yozma shaklda hamda uning telefon raqamiga xabar tarzida yuboradi. Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan muddat soliq qarzdorligini bartaraf etish uchun berilgan muddatga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Soliq qoʻmitasi uchun toʻxtatib turiladi. Avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritilgan tegishli maʼlumotlar qarzdorlik bartaraf etilganidan keyin yangilanadi.

17. Maʼlumotlarni jamoatchilikka eʼlon qilish
Avtomatlashtirilgan axborot tizimida toʻliq shakllantirilgan elektron yigʻmajild maʼlumotlari tegishli fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlari binolarining eʼlonlar uchun burchaklarida, Kadastr agentligining rasmiy veb-saytida hamda boshqa axborot manbalarida jamoatchilikka eʼlon qilinadi. Manfaatdor jismoniy va yuridik shaxslar oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga taalluqli maʼlumotlar va hujjatlar boʻyicha eʼtirozlari mavjud boʻlgan taqdirda, elektron yigʻmajilddagi maʼlumotlar jamoatchilikka eʼlon qilingan kundan eʼtiboran bir oy ichida ular boʻyicha vakolatli tashkilotlarga shikoyat qilishi mumkin. Shikoyatlar “Maʼmuriy tartib-taomillar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni talablariga muvofiq koʻrib chiqiladi.

18. Maʼlumotlar va hujjatlarni oʻrganish
Elektron yigʻmajildga oid maʼlumotlar jamoatchilikka eʼlon qilingan kundan eʼtiboran bir oy ichida shikoyat kelib tushmagan taqdirda elektron yigʻmajild ushbu Qonunning 16-moddasiga muvofiq barcha vakolatli tashkilotlar tomonidan toʻliq kiritilgan (biriktirilgan) maʼlumotlar va hujjatlar bilan birga avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali avtomatik tarzda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalariga koʻrib chiqish uchun uch ish kuni ichida yuboriladi. Agar mazkur muddat ichida shikoyat kelib tushgan boʻlsa, mazkur shikoyat vakolatli organlar tomonidan avtomatlashtirilgan axborot tizimiga uch ish kuni ichida kiritiladi. Shikoyatni koʻrib chiqish natijalari haqidagi maʼlumot, shuningdek avtomatlashtirilgan axborot tizimidagi maʼlumotlar va hujjatlarga oʻzgartirish kiritilgan taqdirda, mazkur oʻzgartirish vakolatli tashkilotlar tomonidan avtomatlashtirilgan axborot tizimiga uch ish kuni ichida kiritiladi. Shikoyatni koʻrib chiqish natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumot va (yoki) avtomatlashtirilgan axborot tizimidagi maʼlumotlar va hujjatlarga kiritilgan tegishli oʻzgartirishlar avtomatlashtirilgan axborot tizimiga vakolatli tashkilotlar tomonidan kiritilganidan keyin bir ish kuni ichida, biroq elektron yigʻmajilddagi maʼlumotlar jamoatchilikka eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kamida bir oy ichida elektron yigʻmajild Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalariga koʻrib chiqish uchun yuboriladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari tomonidan elektron yigʻmajild, maʼlumotlar va hujjatlar ushbu Qonun talablariga muvofiqligi jihatidan ikki oy ichida oʻrganiladi, shuningdek ushbu Qonunning 4 — 12-moddalarida belgilangan asoslarga muvofiq yer uchastkalari hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish asosliligi toʻgʻrisida xulosa tayyorlanadi va avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritiladi (biriktiriladi). Elektron yigʻmajildning, maʼlumotlar va hujjatlarning ushbu Qonunning 4 — 12-moddalarida belgilangan asoslarga muvofiq emasligi yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish asosli emasligi toʻgʻrisida xulosa chiqarish uchun asos boʻladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalarining xulosasi ustidan Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin.

19. Yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish maqsadga muvofiq ekanligi toʻgʻrisida xabardor qilish
Yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish ushbu Qonunning 18-moddasida nazarda tutilgan tartibda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari tomonidan maqsadga muvofiq deb topilgan taqdirda, Kadastr agentligi tomonidan tegishli shaxslarning telefon raqamiga ushbu Qonunning 23-moddasida belgilangan bir martalik toʻlovni yigirma ish kuni ichida toʻlash toʻgʻrisidagi xabarnoma avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali avtomatik ravishda yuboriladi. Tegishli shaxslar tomonidan bir martalik toʻlov belgilangan muddatlarda toʻlanmagan taqdirda, ularning oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasiga hamda unda qurilgan bino va inshootga boʻlgan huquqlarini eʼtirof etish toʻgʻrisidagi ishlar toʻxtatib turiladi. Tegishli shaxslar tomonidan bir martalik toʻlov toʻlangan taqdirda, elektron yigʻmajild, maʼlumotlar va hujjatlar ushbu Qonunning 18-moddasiga muvofiq tayyorlangan ijobiy xulosalar bilan birga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlariga navbatdagi sessiyada (majlisda) koʻrib chiqish uchun avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali avtomatik ravishda yuboriladi.

20. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari tomonidan qarorlar qabul qilish
Ushbu Qonunning 19-moddasiga muvofiq Qoraqalpogʻiston Respublikasining Joʻqorgʻi Kengesiga, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlariga yuborilgan maʼlumotlar va hujjatlar uch oy ichida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining sessiyalarida (majlislarida) muhokama qilinadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan bino va inshootga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish toʻgʻrisidagi qarorlari loyihalarini ishlab chiqish, kelishish, roʻyxatga olish va eʼlon qilish mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining qarorlarini ishlab chiqish, kelishish va roʻyxatdan oʻtkazishning “E-qaror” yagona elektron tizimi orqali amalga oshiriladi. Qarorda quyidagilar koʻrsatiladi: 1) yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqi hamda unda qurilgan bino va inshootga boʻlgan mulk huquqi eʼtirof etilayotgan shaxslar haqidagi maʼlumotlar (fuqarolar va yakka tartibdagi tadbirkorlarning familiyasi, ismi, otasining ismi va tugʻilgan yili, yuridik shaxs boʻlgan rezidentlarning toʻliq nomi, roʻyxatdan oʻtgan sanasi hamda soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami); 2) ijara huquqi eʼtirof etilayotgan yer uchastkasi joylashgan manzil, maydon, undan amalda foydalanilish maqsadi, u egallab olingan yil; 3) mulk huquqi eʼtirof etilayotgan binolar va inshootlardan amalda foydalanilish maqsadi. Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish toʻgʻrisidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining qarorlari loyihalari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalarida huquqiy ekspertizadan oʻtkazilishi shart. Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan bino va inshootga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish toʻgʻrisidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining qarorlari rasmiy eʼlon qilinganidan keyin kuchga kiradi.

21. Huquq egasi
Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqi hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqi inventarizatsiya jarayonida aniqlangan va avtomatlashtirilgan axborot tizimida mazkur yer uchastkasini oʻzboshimchalik bilan egallab olgan shaxs sifatida koʻrsatilgan fuqaro va yakka tartibdagi tadbirkor, shuningdek rezident boʻlgan yuridik shaxs nomiga eʼtirof etiladi. Yer uchastkasini oʻzboshimchalik bilan egallab olgan shaxs vafot etgan taqdirda, binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqi hamda yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqi ushbu vafot etgan shaxs nomiga eʼtirof etiladi. Bunda mazkur obyektga nisbatan merosni rasmiylashtirish qonunchilik hujjatlariga muvofiq vorislik tartibida hal etiladi.

22. Ijara huquqi eʼtirof etilgan yer uchastkasining yer fondi toifasini oʻzgartirish
Ushbu Qonunga muvofiq yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqi eʼtirof etilishi lozim boʻlgan yer uchastkasi aholi punktlarining (shaharlar, posyolkalar va qishloq aholi punktlarining) yerlari yoki sanoat, transport, aloqa, mudofaa va boshqa maqsadlarga moʻljallangan yerlar toifasiga kirmagan taqdirda ham yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqining eʼtirof etilishiga yoʻl qoʻyiladi, bundan sugʻoriladigan yerlar mustasno. Bunda yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqining eʼtirof etilishi mazkur yer uchastkasini qonunchilik hujjatlariga muvofiq aholi punktlarining (shaharlar, posyolkalar va qishloq aholi punktlarining) yerlari yoki sanoat, transport, aloqa, mudofaa va boshqa maqsadlarga moʻljallangan yerlar toifasiga oʻtkazish uchun asos boʻladi. Fuqarolarga tegishli boʻlgan, yakka tartibdagi uy-joy qurilgan yer uchastkalariga boʻlgan ijara huquqi eʼtirof etilganda yer uchastkasi aholi punktlarining (shaharlar, posyolkalar va qishloq aholi punktlarining) yerlari toifasiga oʻtkazilishi munosabati bilan fuqarolardan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash boʻyicha toʻlovlar undirilmaydi. Fuqarolarga tegishli boʻlgan, yakka tartibdagi uy-joy qurilgan yer uchastkalardan boshqa yer uchastkalariga boʻlgan ijara huquqi eʼtirof etilganda yer uchastkasi aholi punktlarining (shaharlar, posyolkalar va qishloq aholi punktlarining) yerlari yoki sanoat, transport, aloqa, mudofaa va boshqa maqsadlarga moʻljallangan yerlar toifasiga oʻtkazilishi munosabati bilan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrnini qoplash boʻyicha toʻlovlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq undiriladi.

23. Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun bir martalik toʻlov miqdorlari
Ushbu Qonun 1-moddasi ikkinchi qismining 1, 3, 5, 7, 8-bandlarida belgilangan asoslarga muvofiq yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun quyidagi miqdorlarda bir martalik toʻlov undiriladi: 1) Toshkent shahrida — bazaviy hisoblash miqdorining besh baravari miqdorida; 2) Nukus shahrida va viloyatlar markazlarida — bazaviy hisoblash miqdorining uch baravari miqdorida; 3) viloyatlar boʻysunuvidagi boshqa shaharlarda — bazaviy hisoblash miqdorining ikki baravari miqdorida; 4) boshqa aholi punktlarida — bazaviy hisoblash miqdorining bir baravari miqdorida. Bir martalik toʻlovni toʻlashdan quyidagilar ozod etiladi: 1) bir martalik umumdavlat aksiyasi doirasida bir martalik yigʻimni toʻliq toʻlagan shaxslar; 2) I va II guruh nogironligi boʻlgan shaxslar. “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimiga kiritilgan shaxslardan bir martalik toʻlov ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan toʻlovning ellik foizi miqdorida undiriladi. Agar bir martalik umumdavlat aksiyasi doirasida Koʻchmas mulkka boʻlgan huquqni eʼtirof etish ishlarini tashkil etish boʻyicha tuman (shahar) komissiyalari tomonidan shaxsning oʻzboshimchalik bilan qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish mumkin deb topish belgilangan xulosasiga asosan dalolatnoma shakllantirilgan, biroq bir martalik yigʻim undirilmagan yoki toʻliq hajmda undirilmagan boʻlsa, u holda bir martalik toʻlov ushbu moddaning birinchi qismiga muvofiq undiriladi, bunda bir martalik umumdavlat aksiyasi doirasida undirilgan bir martalik yigʻim summasi inobatga olinadi. Bir martalik umumdavlat aksiyasi doirasida toʻlangan bir martalik yigʻim va ushbu Qonun doirasida undiriladigan bir martalik toʻlov oʻrtasidagi farq qaytarilmaydi. Ushbu Qonun 1-moddasi ikkinchi qismining 2, 4, 6-bandlarida, 12-moddasining beshinchi qismida belgilangan asoslarga koʻra yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun bir martalik toʻlov yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqining oʻrtacha bozor qiymati miqdorida undiriladi. Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqining oʻrtacha bozor qiymati yer uchastkalaridan foydalanish maqsadlaridan kelib chiqqan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi tomonidan 0,01 gektar maydon uchun fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarishining hududiy birliklari boʻyicha har yili yanvar va iyul oylarida belgilanadi, uning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi hamda avtomatlashtirilgan axborot tizimiga taqdim etiladi. Bunda tegishli hududda oxirgi oʻn ikki oyda yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini sotish boʻyicha elektron onlayn-auksionlardagi oʻrtacha narxlar, elektron onlayn-auksion oʻtkazilmagan hududlar uchun esa tegishli tuman (shahar) yoki yuqori turuvchi maʼmuriy-hududiy birliklar boʻyicha oʻrtacha narxlar ijara muddatiga koʻra tuzatish kiritilgan holda asos sifatida qabul qilinadi.

24. Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun bir martalik toʻlov summasini taqsimlash
Ushbu Qonun 23-moddasining birinchi qismiga muvofiq undiriladigan bir martalik toʻlov summasi quyidagicha taqsimlanadi: 15 foizi — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi budjetdan tashqari jamgʻarmasining maxsus gʻazna hisobvaragʻiga; 10 foizi — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi budjetdan tashqari Adliya organlari va muassasalarini rivojlantirish jamgʻarmasining maxsus gʻazna hisobvaragʻiga; 10 foizi — Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi huzuridagi Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligining budjetdan tashqari Kosmik tarmoqni rivojlantirish jamgʻarmasiga; 0,5 foizi — “Elektron hukumat loyihalarini boshqarish markazi” davlat muassasasining Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasida ochilgan maxsus hisobvaragʻiga; qolgan qismi — koʻchmas mulk joylashgan hududda tashabbusli budjetlashtirish doirasida amalga oshiriladigan loyihalarni moliyalashtirish uchun tegishli tuman va shahar budjetlari orqali fuqarolar tashabbuslari jamgʻarmalariga. Ushbu Qonun 23-moddasining oltinchi qismiga muvofiq undiriladigan bir martalik toʻlov summasi quyidagicha taqsimlanadi: 5 foizi — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi budjetdan tashqari jamgʻarmasining maxsus gʻazna hisobvaragʻiga; 5 foizi — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi budjetdan tashqari Adliya organlari va muassasalarini rivojlantirish jamgʻarmasining maxsus gʻazna hisobvaragʻiga; 5 foizi — Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi huzuridagi Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligining budjetdan tashqari Kosmik tarmoqni rivojlantirish jamgʻarmasiga; qolgan qismi — koʻchmas mulk joylashgan hududda tashabbusli budjetlashtirish doirasida amalga oshiriladigan loyihalarni moliyalashtirish uchun tegishli tuman va shahar budjetlari orqali fuqarolar tashabbuslari jamgʻarmalariga.

25. Yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish chogʻidagi davlat nazorati
Yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish chogʻida davlat nazorati, shu jumladan ushbu Qonunda nazarda tutilgan tadbirlarni amalga oshirish jarayonida yer uchastkalarini oʻzboshimchalik bilan egallab olish hollarini barvaqt aniqlashga hamda ularning oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar prokuratura va ichki ishlar organlari, Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasining, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining, Kadastr agentligining hududiy boʻlinmalari, shuningdek mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan amalga oshiriladi. Davlat nazoratini amalga oshirishda Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi huzuridagi Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlardan foydalaniladi.

26. Yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish chogʻidagi jamoatchilik nazorati
Yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish chogʻidagi jamoatchilik nazorati fuqarolar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, shuningdek qonunchilikda belgilangan tartibda roʻyxatga olingan nodavlat notijorat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari tomonidan amalga oshirilishi mumkin.

27. Yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etishga koʻmaklashish boʻyicha jamoatchilik guruhlari
Xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining qarorlari bilan hududiy fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish birliklari boʻyicha yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etishga koʻmaklashish boʻyicha jamoatchilik guruhlari (bundan buyon matnda jamoatchilik guruhlari deb yuritiladi) tashkil etiladi. Jamoatchilik guruhi tarkibiga tegishli saylov okrugidan saylangan xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashi deputati, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi raisi hamda har yuzta oiladan kamida bir nafardan fuqaro kiritiladi. Jamoatchilik guruhlari: yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish chogʻida aniqlangan qonun buzilishlari hollari yuzasidan vakolatli davlat organlari xabardor qilinishini taʼminlaydi; yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish asoslari va tartibi yuzasidan aholi oʻrtasida tushuntirish ishlarini olib boradi; avtomatlashtirilgan axborot tizimida shakllantirilgan maʼlumotlarni kuzatib boradi, zarur boʻlgan taqdirda, ushbu maʼlumotlar bilan tanishishda fuqarolarga koʻmaklashadi; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari qarorlari loyihalarining muhokamasida ishtirok etadi.

28. Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalarini qaytarish hamda ularda binolar va inshootlar qurish bilan bogʻliq qonun buzilishlarini bartaraf etish
Ushbu Qonunga muvofiq huquqlar eʼtirof etilmagan, oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalarini qaytarish hamda ularda binolar va inshootlar qurish bilan bogʻliq qonun buzilishlarini bartaraf etish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

29. Yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish
Ushbu Qonunga muvofiq yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazganlik uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan miqdorlarda yigʻim undiriladi.

30. Ijara huquqi eʼtirof etilgan yer uchastkasini xususiylashtirish
Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqi ushbu Qonunga muvofiq eʼtirof etilib, unga boʻlgan huquq belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan keyin mazkur yer uchastkasi qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yer uchastkalarini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan tartibda va asoslarda xususiylashtirilishi mumkin.

31. Nizolarni hal etish
Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish bilan bogʻliq nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi. Boshqa qonunlarning oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etmaslik, bunday harakatlar uchun javobgarlik qoʻllash, binolar va inshootlarni oʻzboshimchalik bilan qurish bilan bogʻliq qonun buzilishlarini bartaraf etish toʻgʻrisidagi qoidalari oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasiga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni ushbu Qonunda belgilangan muddatda va tartibda eʼtirof etish hollariga nisbatan tatbiq etilmaydi.

32. Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

33. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

34. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin; respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

35. Ushbu Qonunning kuchga kirishi va amal qilish muddati
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi. Ushbu Qonun 2028-yil 1-yanvarga qadar amal qiladi.