Bank hisobvaraqlariga masofadan xizmat koʻrsatish tizimlarida ishlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2020-03-09)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida” (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, 12-son, 247-modda) va “Elektron toʻlovlar toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2005-yil, 51-son, 373-modda) qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi: 1. Bank hisobvaraqlariga masofadan xizmat koʻrsatish tizimlarida ishlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Ushbu qaror kuchga kirgan kundan boshlab quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin: Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 1998-yil 27-iyundagi 11/10-sonli “Hisob-kitoblarni “Bank-Mijoz” dasturiy majmuasi orqali amalga oshirish toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori (roʻyxat raqami 497, 1998-yil 8-oktabr); Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2007-yil 24-apreldagi 12/4-sonli “Hisob-kitoblarni “Bank-Mijoz” dasturiy majmuasi orqali amalga oshirish toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirishlar kiritish haqida”gi qarori (roʻyxat raqami 497-1, 2007-yil 17-may) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlar toʻplami, 2007-yil, 19-20-son, 210-modda). 3. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi va “Elektron toʻlovlar toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq bank hisobvaraqlariga masofadan xizmat koʻrsatish tizimlarida ishlash tartibini belgilaydi. 1. Bank hisobvaraqlariga masofadan xizmat koʻrsatish tizimi (keyingi oʻrinlarda tizim deb yuritiladi) bank va uning mijozi oʻrtasidagi munosabatlarni avtomatlashtirishga moʻljallangan boʻlib, pul mablagʻlarini boshqarishning tezkorligini hamda bank operatsiyalarining sifatli qayd qilinishini taʼminlaydi. 2. Tizimning asosiy vazifalari: mijozni autentifikatsiya qilish; elektron toʻlov hujjatlarini kiritish; elektron toʻlov hujjatlarini shifrlash va ularni bank axborot tizimlarida qayta ishlash uchun aloqa kanallari orqali uzatish; axborot xabarlarini qabul qilish-uzatish; hisobot shakllarini (shaxsiy hisobvaraqlar, elektron toʻlov hujjatlari, kiritilgan hujjatlarning roʻyxatini) koʻrish va chop etish. Tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimiga tashqi savdo kontraktlari boʻyicha maʼlumotlarni kiritish, kiritilgan maʼlumotlarni koʻrish va chop etish. 3. Tizim bankning mulki hisoblanadi va Umumiy foydalanishdagi telekommunikatsiya tarmoqlarini qoʻllagan holda toʻlov tizimlarini tashkil qilish qoidalari (roʻyxat raqami 1767, 2008-yil 13-fevral) talablariga mos boʻlishi shart. 4. Tizimdan foydalanish va tizim xizmatlari uchun haq miqdori bank va mijoz oʻrtasida tuziladigan shartnoma asosida amalga oshiriladi. 5. Mijoz va bankning aloqa kanallari orqali axborot almashinuvi shartnomada koʻrsatilgan vaqtda amalga oshiriladi. 6. Mijoz Tizimda mazkur Nizomning ilovasida keltirilgan chizmaga muvofiq ishlaydi. 7. Mijoz yangi amaliyot kunida ishni boshlashdan oldin, oʻzining shaxsiy hisobvaragʻidagi avvalgi amaliyot kuni uchun aylanma va qoldiqlarini tekshirishi kerak. Aylanma va qoldiqlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar mos kelgan holda mijoz elektron toʻlov hujjatlarini kiritishni boshlashi mumkin, aks holda ular oʻrtasidagi farq sabablarini aniqlashi shart. Mijoz va bank oʻrtasida axborot soʻrovlari va xabarlari almashinuvi shaxsiy depozit hisobvaraqlardagi aylanma va qoldiqlarni tekshirish natijalaridan qatʼi nazar, amalga oshiriladi. 8. Mijoz Tizimda toʻlovlarni toʻlovchi sifatida amalga oshirishda faqat toʻlov topshiriqnomalarini qoʻllashi mumkin. Bundan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasida naqd pulsiz hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi nizomning (roʻyxat raqami 2465, 2013-yil 3-iyun) 59-bandida nazarda tutilgan inkasso topshiriqnomalarini taqdim etish huquqiga ega boʻlgan subyektlar bevosita mablagʻlarni toʻlovchiga xizmat koʻrsatuvchi bankka inkasso topshiriqnomalarini elektron shaklda taqdim etishi yoki ularni chaqirib olishi mumkin. 9. Tizim orqali telekommunikatsiya provaydyerlari va operatorlari yoki kommunal xizmat tashkilotlari foydasiga mijoz tomonidan bir xil turdagi operatsiyalarni amalga oshirish uchun bank bilan mijoz oʻrtasidagi shartnomada toʻlovchi — mijozning aniq identifikatsiya maʼlumotlari (telefon raqamlari, shaxsiy hisobvaraqlari va boshqalar) koʻrsatilishi lozim. 10. Mijozning topshirigʻi boʻyicha tizim orqali uchinchi shaxslarning toʻlovlarini amalga oshirishga yoʻl qoʻyilmaydi, qonun hujjatlarida koʻzda tutilgan hollar bundan mustasno. 11. Elektron raqamli imzo bilan tasdiqlangan elektron toʻlov hujjati pul-hisob-kitob hujjatining asl nusxasiga tenglashtiriladi va u bilan bir xil yuridik kuchga ega boʻladi. 12. Mijozlarning soʻrovlari avtomatik tarzda qayta ishlanadi. Barcha oʻzgartirishlar, shu jumladan, mijozlarning tizimga kirish va chiqish vaqtlari, IP manzillari bank axborot tizimida qayd qilinadi hamda elektron bayonnoma tuziladi. 13. Tizim orqali yuborilgan pul-hisob-kitob hujjatlarining asl nusxalari bankka taqdim qilinmaydi va mijozda saqlanadi. Bunda, pul-hisob-kitob hujjatlari rasmiylashtirilishining toʻgʻriligi, ularning elektron va qogʻoz koʻrinishlari muvofiqligi boʻyicha javobgarlik mijozga yuklatiladi. 14. Tizimda mijoz tomonidan milliy valyutadagi pul-hisob-kitob hujjatlari Oʻzbekiston Respublikasida naqd pulsiz hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 2465, 2013-yil 3-iyun) talablariga muvofiq rasmiylashtiriladi. 141. Xalqaro toʻlovlarni amalga oshirishda chet el valyutasidagi pul-hisob-kitob hujjatlari quyidagi rekvizitlardan iborat boʻladi: toʻlovning turi; hujjatning sanasi; mablagʻlarni toʻlovchining toʻliq nomi va pochta manzili; mablagʻlarni toʻlovchining hisobvaragʻi; toʻlov summasi; toʻlov maqsadi; toʻlovni amalga oshirish bilan bogʻliq bank komission xarajatlari; mablagʻlarni toʻlovchi bankining nomi; mablagʻlarni toʻlovchi bankining pochta manzili (mamlakat, shahar); mablagʻlarni toʻlovchi bankining maxsus kodi; mablagʻlarni oluvchi bankining nomi; mablagʻlarni oluvchi bankining pochta manzili (mamlakat, shahar); mablagʻlarni oluvchi bankining maxsus kodi; mablagʻlarni oluvchi bankining mablagʻlarni toʻlovchi bankidagi hisobvaragʻi; mablagʻlarni oluvchining toʻliq nomi va pochta manzili; mablagʻlarni oluvchining hisobvaragʻi; mablagʻlarni toʻlovchining mablagʻlarni oluvchiga xabari. 15. Telekommunikatsiya provaydyerlari va operatorlari yoki kommunal xizmat tashkilotlari foydasiga bir xil turdagi operatsiyalarni amalga oshirish uchun toʻlovchi — mijozning faqat identifikatsiya maʼlumotlarini (telefon raqamlari, shaxsiy hisobvaraqlari va boshqalarni) kiritishga ruxsat etiladi. 16. Hujjatlarni Tizimga kiritish tugatilgandan soʻng yakka tartibdagi tadbirkor yoki yuridik shaxsning masʼul xodimi (buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxs) hujjatning asl nusxasini uning elektron nusxasi bilan taqqoslab tekshirishi va elektron hujjatni oʻzining elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlashi kerak. 17. Tizim orqali bankdan qabul qilingan axborotni mijoz faqatgina koʻrish va chop etish imkoniyatiga ega boʻladi. 18. Tizim orqali xizmat koʻrsatiladigan shaxsiy hisobvaraqlardan koʻchirmalar mijozning oʻzi tomonidan chop qilinadi. Mazkur Nizomning 4-bandiga asosan tuzilgan shartnomaga muvofiq mijoz hisobvaraqlaridan koʻchirmalar bank tomonidan chop qilinishi mumkin. 19. Mijoz tomonidan elektron raqamli imzo yopiq kaliti yoʻqotilgan taqdirda yoki identifikatsiya va autentifikatsiya maʼlumotlari uchinchi shaxslarga maʼlum boʻlib qolgani boʻyicha shubha tugʻilganda, mijoz Tizim orqali xizmat koʻrsatishni toʻxtatish yuzasidan bankni darhol mazkur Nizomning 4-bandiga asosan tuzilgan shartnomaga muvofiq xabardor qilishi kerak. Shundan soʻng, tizim orqali mijoz hisobvaraqlaridan amalga oshirilgan operatsiyalar boʻyicha javobgarlik bank zimmasiga yuklatiladi. 20. Mijozlardan kelgan barcha axborotlar dasturiy ravishda deshifrlanadi, rekvizitlar boʻyicha nazorat qilinadi va qayta ishlash uchun bank amaliyot kuniga uzatiladi. 21. Toʻlov amalga oshirilgandan soʻng elektron toʻlov hujjatlari reyestr koʻrinishida chop etiladi va bankning kunlik hujjatlar yigʻmajildiga tikiladi. 22. Bankning masʼul xodimi Tijorat banklarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalariga (roʻyxat raqami 2886, 2017-yil 23-may) muvofiq mijozlarni lozim darajada tekshirishda elektron toʻlov hujjatlarini chop etishi va ularni bankning tegishli boʻlimlari bilan kelishishi mumkin. 23. Mijozning hisobvaragʻida toʻlov uchun mablagʻlar yetarli yoki mavjud boʻlmasa, agar bank hisobvaragʻi boʻyicha shartnomada boshqa tartib koʻzda tutilmagan boʻlsa, mijoz tomonidan tizim orqali bankka yuborilgan elektron toʻlov topshiriqnomasi qayta ishlash uchun bank amaliyot kuniga qabul qilinmaydi va bu haqida mijozga xabar beriladi. 24. Mijozlardan olingan barcha axborot bankda har kuni arxivlanadi va Oʻzbekiston Respublikasi banklarida elektron arxiv ishlarini yuritish tartibi toʻgʻrisida yoʻriqnoma (roʻyxat raqami 1685, 2007-yil 2-iyun) talablariga muvofiq saqlanadi. 25. Markaziy bankning banklararo toʻlov tizimi orqali elektron toʻlovlarni amalga oshirish tartibi toʻgʻrisida nizom (roʻyxat raqami 1545, 2006-yil 14-fevral) talablariga muvofiq mablagʻlarni hisobvaraqlarga oʻtkazish, hisobdan chiqarish hamda Markaziy bank Hisob-kitoblar markaziga qayta ishlash uchun elektron toʻlov hujjatini uzatish uchun javobgarlik bankka yuklatiladi. 27. Mazkur Nizom talablarini buzishda aybdor shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar.