“SELEKSIYA YUTUQLARI TOʻGʻRISIDA”GI OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI QONUNIGA OʻZGARTISHLAR VA QOʻSHIMCHALAR KIRITISH HAQIDA
(law, 2025-08-09)

1. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi seleksiya yutuqlarini yaratish, huquqiy muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: zot — genetik jihatdan oʻzaro bogʻliq biologik va morfologik xususiyatlari hamda belgilariga qarab aniqlanadigan hayvonlar (shu jumladan parrandalar, hasharotlar, ipak qurti) yoki ularning duragaylari guruhi boʻlib, bu xususiyatlar hamda belgilarning ayrimlari aynan shu guruhga xos boʻladi va uni hayvonlarning boshqa guruhlaridan farqlab turadi. Zot guruhi, zot ichidagi (zonal) tip, zavod tipi, zavod liniyasi, zot oilasi, partenoklonlar, liniyalar, duragaylar zotning muhofaza qilinadigan obyektlaridir; ish beruvchi — seleksiya yutugʻini yaratish toʻgʻrisida topshiriq bergan va bu topshiriq bajarilishini moliyalashtirayotgan yuridik yoki jismoniy shaxs; litsenziar — seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqini litsenziatga litsenziya shartnomasi asosida beruvchi patent egasi; litsenziat — seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqini litsenziardan litsenziya shartnomasi asosida olgan yuridik yoki jismoniy shaxs; nav — oʻsimliklar guruhi boʻlib, u nasldan naslga barqaror oʻtuvchi, muayyan genotip yoki genotiplar kombinatsiyasini boshqalaridan ajratib turuvchi belgilarga qarab aniqlanadi va ayni bir botanik taksondagi boshqa oʻsimliklar guruhidan bir yoki bir necha belgilari bilan farqlanadi. Klon, liniya, birinchi avlod duragayi, populyatsiya navning muhofaza qilinadigan obyektlaridir; patent egasi — seleksiya yutugʻiga berilgan patentning egasi; seleksiya yutugʻi — oʻsimliklarning yangi navi, hayvonlarning yangi zoti; talabnoma beruvchi — seleksiya yutugʻiga patent berish haqida talabnoma topshirgan yuridik yoki jismoniy shaxs.

3. Seleksiya yutuqlari toʻgʻrisidagi qonunchilik
Seleksiya yutuqlari toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining seleksiya yutuqlari toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

4. Seleksiya yutuqlarini huquqiy muhofaza qilishning tashkiliy asoslari
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi (bundan buyon matnda Vazirlik deb yuritiladi) seleksiya yutuqlarini huquqiy muhofaza qilish sohasidagi yagona davlat siyosatining amalga oshirilishini taʼminlaydi. Vazirlik seleksiya yutuqlariga patentlar berish haqidagi talabnomalarni (bundan buyon matnda patent berish haqidagi talabnoma deb yuritiladi) qabul qilib oladi, ularning rasmiy ekspertizasini tashkil etadi, Oʻsimlik navlari davlat reyestrini hamda Hayvon zotlari davlat reyestrini (bundan buyon matnda reyestr deb yuritiladi) yuritadi, seleksiya yutuqlariga patentlar beradi, talabnoma materiallari va Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olinib, muhofaza qilinayotgan seleksiya yutuqlari haqidagi maʼlumotlarni rasmiy ravishda eʼlon qiladi, seleksiya yutuqlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni qoʻllashga doir qoidalar qabul qiladi hamda tushuntirishlar beradi. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Intellektual mulk markazi” davlat muassasasi (bundan buyon matnda Davlat muassasasi deb yuritiladi) patent berish haqidagi talabnomaning rasmiy ekspertizasini oʻtkazadi. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi, Qishloq xoʻjalik ekinlari navlarini sinash markazi (bundan buyon matnda ixtisoslashtirilgan tashkilotlar deb yuritiladi) talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutuqlarining patentga layoqatliligini ekspertizadan oʻtkazadi.

5. Seleksiya yutugʻining muallifi
Ijodiy mehnati bilan oʻsimliklarning yangi navi yoki hayvonlarning yangi zotini yaratgan (chiqargan yoki aniqlagan) jismoniy shaxs seleksiya yutugʻining muallifi deb eʼtirof etiladi. Agar seleksiya yutugʻini yaratishda bir nechta jismoniy shaxs ishtirok etgan boʻlsa, ularning hammasi hammualliflar deb eʼtirof etiladi. Hammualliflarga tegishli boʻlgan huquqlardan foydalanish tartibi qonunchilikda hamda ular oʻrtasidagi kelishuvda belgilanadi. Mualliflik huquqi boshqaga oʻtkazilmaydigan shaxsiy huquq boʻlib, muddatsiz himoya qilinadi. Muallif (hammualliflar) oʻz nomi (nomlari) patent berish haqidagi talabnomada, patentda va seleksiya yutugʻi xususida eʼlon qilinadigan barcha materiallarda koʻrsatilishi huquqiga ega.

6. Patent egasi
Seleksiya yutugʻiga patent: seleksiya yutugʻining muallifiga (hammualliflariga) yoki uning (ularning) merosxoʻriga (merosxoʻrlariga); muallif yoki uning merosxoʻri tomonidan patent berish haqidagi talabnomada yoki seleksiya yutugʻi roʻyxatdan oʻtkazilgunga qadar Vazirlikka topshirilgan talabnoma beruvchini oʻzgartirish toʻgʻrisidagi arizada koʻrsatilgan yuridik va (yoki) jismoniy shaxslarga (ular rozi boʻlgan taqdirda); ushbu Qonunning 7-moddasida nazarda tutilgan hollarda ish beruvchiga beriladi.

7. Xizmat tartibida yaratilgan seleksiya yutugʻi patentining egasi
Agar muallif (hammualliflar) seleksiya yutugʻi yaratilayotganda: oʻzi (oʻzlari) egallab turgan lavozimga xos vazifalarni bajargan boʻlsa; seleksiya yutugʻini yaratish maqsadini koʻzlab zimmasiga (zimmalariga) maxsus yuklatilgan vazifalarni bajargan boʻlsa; ish beruvchi tomonidan oʻziga (oʻzlariga) berilgan moddiy vositalar yoki moliyaviy mablagʻlardan foydalangan boʻlsa; oʻzi (oʻzlari) ish jarayonida orttirgan, ish beruvchi tashkilotning oʻziga xos xususiyatini tashkil etadigan bilim va tajribadan foydalangan boʻlsa, bunday seleksiya yutugʻi xizmat tartibida yaratilgan deb hisoblanadi. Agar ish beruvchi yaratilgan seleksiya yutugʻi toʻgʻrisida muallif (hammualliflar) tomonidan yozma ravishda xabardor qilingan sanadan eʼtiboran toʻrt oy ichida Vazirlikka patent berish haqidagi talabnomani topshirmasa, patent berish haqidagi talabnomani topshirish huquqidan boshqa shaxs foydasiga voz kechmasa va seleksiya yutugʻini sir saqlash toʻgʻrisida muallifga (hammualliflarga) maʼlum qilmasa, u holda muallif (hammualliflar) talabnoma topshirish va oʻz nomiga patent olish huquqiga ega boʻladi. Bunday holda, ish beruvchi patent egasiga shartnomada belgilanadigan miqdorda tovon toʻlab, oʻz ishlab chiqarishida seleksiya yutugʻidan foydalanishda ustuvor huquqqa ega boʻladi. Ish beruvchi seleksiya yutugʻini sir saqlagan taqdirda muallifga (hammualliflarga) mutanosib ravishda haq toʻlashi shart, haq miqdori shartnomada belgilanadi. Patent egasi boʻlmagan seleksiya yutugʻining muallifi (hammualliflari) seleksiya yutugʻiga doir litsenziyadan foydalanilganligi yoxud u sotilganligi uchun haq olish huquqiga ega, bu haqning miqdori va uni toʻlash tartibi patent egasi yoki uning huquqiy vorisi bilan tuzilgan shartnomada belgilab qoʻyiladi. Muallifga (hammualliflarga) haqni patent egasi yoki uning huquqiy vorisi, agar seleksiya yutugʻidan foydalanganlik uchun haq toʻlash tartibi va muddatlari toʻgʻrisidagi shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan boʻlmasa, patentning amal qilish muddati davomida toʻlaydi. Haq muallifga (hammualliflarga) seleksiya yutugʻidan foydalanilgan hisobot davri tugaganidan keyin uzogʻi bilan olti oy ichida toʻlanadi.

8. Seleksiya yutugʻiga huquqiy muhofaza berish shartlari
Agar seleksiya yutugʻi yangilik, farqlanish, turdoshlik va barqarorlik mezonlariga javob bersa, u huquqiy muhofaza qilinadi. Ushbu Qonun 13-moddasining talablariga muvofiq seleksiya yutugʻining nomi boʻlishi lozim.

9. Yangilik
Agar urugʻlik, navning koʻchat materiali yoki zotning nasl materiali patent berish haqidagi talabnoma topshirilgan sanadan eʼtiboran: Oʻzbekiston Respublikasi hududida — kamida bir yil oldin; boshqa davlat hududida — kamida toʻrt yil yoki, agar tok, yogʻochbop, manzarali, mevali daraxtlar va oʻrmon daraxtlarining navlariga taalluqli boʻlsa, kamida olti yil oldin muallif, uning merosxoʻri tomonidan yoxud ularning roziligi bilan sotilmagan va foydalanish uchun boshqa shaxslarga berilmagan boʻlsa, yangilik hisoblanadi.

10. Farqlanish
Seleksiya yutugʻi patent berish haqidagi talabnoma topshirilgan sanada boshqa har qanday barchaga maʼlum seleksiya yutugʻidan aniq-ravshan farqlanishi lozim. Seleksiya yutugʻi, agar patent berish haqidagi talabnoma har qanday mamlakatda topshirilgan va bu talabnomaga muvofiq patent yoki muhofazaning shunga oʻxshash boshqa bir shakli berilgan boʻlsa yoxud seleksiya yutugʻi shu mamlakatning seleksiya yutuqlari rasmiy reyestriga kiritilgan boʻlsa, talabnoma topshirilgan sanada barchaga maʼlum deb hisoblanadi. Barchaga maʼlumlik: keyinchalik koʻpaytirish, saqlash maqsadlarida yetishtirish, takror yetishtirish, nav yoki nasllik konditsiyasiga yetkazish va yuqorida sanab oʻtilgan maqsadlarda asrash natijasida barchaga maʼlum bilim darajasining bir qismiga aylangan seleksiya yutugʻiga nisbatan; sotishga taklif etilgan, sotilgan, mamlakatga olib kirilgan yoki mamlakatdan olib chiqib ketilgan seleksiya yutugʻiga nisbatan aniqlanadi.

11. Turdoshlik
Agar koʻpaytirishning oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olganda muayyan navli oʻsimliklar yoki muayyan zotli hayvonlar seleksiyalashtirish belgilariga koʻra bir xillikka ega boʻlsa, seleksiya yutugʻi turdosh hisoblanadi.

12. Barqarorlik
Agar seleksiya yutugʻi bir necha marta koʻpaytirilganidan keyin yoki alohida sikl boʻyicha koʻpaytirilgan taqdirda koʻpaytirishning har bir sikli oxirida uning asosiy belgilari oʻzgarishsiz qolsa, u barqaror hisoblanadi.

13. Seleksiya yutugʻining nomi
Seleksiya yutugʻining talabnoma beruvchi taklif etgan va Davlat muassasasi tomonidan qabul qilingan nomi boʻlishi lozim. Seleksiya yutugʻining nomi seleksiya yutugʻini identifikatsiya qilish imkonini berishi, qisqa boʻlishi, shu yoki shunga yaqin botanik yoxud zoologik turdagi mavjud seleksiya yutuqlarining nomidan farqlanib turishi kerak. Seleksiya yutugʻining nomi faqat raqamlardan iborat boʻlib qolmasligi, seleksiya yutugʻining xususiyatlari, kelib chiqishi, ahamiyati haqida, muallifning (hammualliflarning) shaxsi haqida yanglishishlarga olib kelmasligi, insonparvarlik va axloq qoidalariga zid boʻlmasligi lozim. Seleksiya yutugʻining nomi tegishli reyestrga ayni bir vaqtda muhofaza etiladigan seleksiya yutugʻi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ham kiritilgan holda qayd etiladi. Agar patent berish haqidagi talabnoma Oʻzbekiston Respublikasi va boshqa davlatlarda topshirilayotgan boʻlsa, seleksiya yutugʻining nomi bu talabnomalarda bir xil boʻlishi lozim. Oʻzbekiston Respublikasi hududida yoki Oʻzbekiston Respublikasi seleksiya yutuqlarini huquqiy muhofaza qilish toʻgʻrisida shartnoma tuzgan mamlakat hududida urugʻlikni, navning koʻchat materialini yoxud zotning nasl materialini sotishni taklif etayotgan yoki sotayotgan har qanday shaxs seleksiya yutugʻining nomidan, agar uchinchi shaxslarning huquqlari bundan foydalanishga toʻsqinlik qilmaydigan boʻlsa, hatto seleksiya yutugʻiga berilgan patentning amal qilish muddati tugaganidan keyin ham foydalanishi shart.

14. Seleksiya yutugʻining patenti
Patentga layoqatlilik mezonlariga javob beradigan va Oʻzbekiston Respublikasida muhofaza qilinadigan botanik va zoologik oila turkumlari hamda turlarga taalluqli seleksiya yutugʻiga patent beriladi. Seleksiya yutugʻining patenti (bundan buyon matnda patent deb yuritiladi) seleksiya yutugʻining yangilik ekanligini, farqlanishini, turdoshligi va barqarorligini, shuningdek patent egasining seleksiya yutugʻining nomi, seleksiya yutugʻiga egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etishga boʻlgan huquqini tasdiqlaydi. Patent egasining huquqi seleksiya yutugʻi roʻyxatga olinganligi toʻgʻrisida Vazirlikning rasmiy axborotnomasida maʼlumot eʼlon qilingan sanadan eʼtiboran amalda deb hisoblanadi. Patentning amal qilish muddati seleksiya yutugʻi tegishli reyestrda roʻyxatga olingan sanadan eʼtiboran yigirma yilga teng. Tok, yogʻochbop, manzarali, mevali daraxtlar va oʻrmon daraxtlarining navlari, shu jumladan ularning payvandtaglari uchun bu muddat yigirma besh yilni tashkil etadi. Patentning amal qilish muddati patent egasining iltimosnomasiga binoan koʻpi bilan oʻn yilga uzaytirilishi mumkin.

15. Patentga boʻlgan huquq
Patentga boʻlgan huquq muallifga (hammualliflarga) yoki uning (ularning) merosxoʻriga (merosxoʻrlariga) tegishlidir. Agar bir nechta shaxs birgalikda bitta seleksiya yutugʻi yaratgan boʻlsa, patentga boʻlgan huquq ularning hammasiga tegishli boʻladi. Ulardan bittasining yoki bir nechtasining patentga boʻlgan huquqdan voz kechishi boshqalarining patent olish harakatlarini sodir etishiga hamda patent olish taomilida ishtirok etishiga taalluqli boʻlmaydi. Muallif (hammualliflar) oʻzining (oʻzlarining) xizmat vazifalarini, muayyan topshiriqni bajarishi bilan bogʻliq holda yoki ish beruvchi tashkilotning oʻziga xos xususiyatini tashkil etadigan bilim va tajriba yordamida yaratilgan seleksiya yutugʻiga beriladigan patentga boʻlgan huquq, agar bu ular oʻrtasidagi shartnomada nazarda tutilgan boʻlsa, ish beruvchiga tegishlidir. Agar seleksiya yutugʻini bir nechta shaxs bir-biridan mustaqil ravishda yaratgan boʻlsa, patent olish huquqi patent berish haqidagi talabnomani Vazirlikka oldinroq topshirgan shaxsga, basharti bu talabnoma chaqirib olinmagan yoki rad etilmagan boʻlsa, tegishlidir. Muallif (hammualliflar), agar oʻzi (oʻzlari) yaratgan seleksiya yutugʻini boshqalar gʻayriqonuniy oʻzlashtirib olishi natijasida bu seleksiya yutugʻiga talabnoma topshirilgan yoki patent olingan boʻlsa, patent berilganligiga qarshi eʼtiroz bildirish yoxud patent egasi sifatida oʻziga (oʻzlariga) patentning oʻtkazilishini sud tartibida talab qilish huquqiga ega. Davlat muassasasining va ixtisoslashtirilgan tashkilotlarning xodimlari ana shu idora va tashkilotlarda ishlagan butun davrida ham, ishdan ketganlaridan keyin bir yil davomida ham patent olish, shuningdek oʻzlarini muallif (hammualliflar) sifatida koʻrsatish huquqiga ega emas.

16. Patent berish haqidagi talabnomani topshirish
Patent berish haqidagi talabnoma muallif (hammualliflar), ish beruvchi yoki ularning huquqiy vorisi tomonidan Vazirlikka topshiriladi. Patent berish haqidagi talabnoma shaxsan, Vazirlikda roʻyxatga olingan patent vakili orqali yoki ishonchli shaxs orqali topshirilishi mumkin. Boshqa davlatlarning Oʻzbekiston Respublikasida doimiy turar joyiga ega boʻlmagan fuqarolari va boshqa davlatlarning Oʻzbekiston Respublikasida doimiy manzili boʻlmagan yuridik shaxslari, ularning patent vakillari yoki ishonchli shaxslari patent olish va uni oʻz kuchida saqlash borasidagi ishlarni Oʻzbekiston Respublikasining patent vakillari orqali olib boradilar. Patent vakilining vakolatlari unga talabnoma beruvchi yoki ishonchli shaxs bergan ishonchnoma bilan tasdiqlanadi.

17. Patent berish haqidagi talabnomaning mazmuni
Patent berish haqidagi talabnoma: muallif (hammualliflar) va kimning nomiga patent soʻralayotgan boʻlsa, ana shu shaxs (shaxslar), shuningdek ularning turar joyi yoki manziliga doir maʼlumotlar koʻrsatilgan patent berish haqidagi arizani; seleksiya yutugʻining nomi toʻgʻrisidagi taklifni; seleksiya yutugʻining tavsifini (texnikaviy anketasini); seleksiya yutugʻi namunalarining fotosuratlarini; talabnoma beruvchi tomonidan oʻtkazilgan seleksiya yutugʻi sinovlariga doir hujjatlarni; seleksiya yutugʻining ustuvorligini tasdiqlovchi hujjatni (zarurat boʻlganda); talabnoma patent vakili yoki ishonchli shaxs orqali topshirilganda ularga berilgan ishonchnomani oʻz ichiga olgan boʻlishi kerak. Patent berish haqidagi talabnomani topshirishda belgilangan miqdorda patent boji toʻlanadi yoki talabnomaga patent bojini toʻlashdan ozod qilishning yoxud uning miqdori kamaytirilishining asoslarini tasdiqlaydigan hujjat ilova qilinadi. Patent berish haqidagi talabnoma bitta seleksiya yutugʻiga taalluqli boʻlishi lozim. Patent berish haqidagi talabnoma topshirilgan sana ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlari talablariga muvofiq boʻlgan hujjatlar Vazirlikka kelib tushgan sanaga qarab belgilanadi. Patent berish haqidagi talabnoma hujjatlariga doir talablar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan maʼmuriy reglament bilan belgilanadi. Patent berish haqidagi talabnomalarning materiallari Vazirlikda va Davlat muassasasida sir saqlanishi shart va talabnomalarning rasmiy ekspertizasini oʻtkazish davrida talabnoma beruvchining roziligisiz bu materiallar toʻgʻrisida axborotlar berilmaydi.

18. Seleksiya yutugʻining ustuvorligi
Seleksiya yutugʻining ustuvorligi ushbu Qonunning talablariga muvofiq rasmiylashtirilgan patent berish haqidagi talabnoma Vazirlikka topshirilgan sanaga koʻra belgilanadi. Agar patent berish haqidagi aynan oʻxshash talabnomalar ayni bitta ustuvorlik sanasiga ega boʻlsa, u holda patent Vazirlikka birmuncha oldinroq sana bilan yuborilgan yoki roʻyxatga olish kirim raqami birmuncha oldinroq qayd etilgan talabnomaga beriladi. Agar talabnoma beruvchi Vazirlikka patent berish haqidagi talabnomani topshirishdan oldin Oʻzbekiston Respublikasi seleksiya yutuqlarini huquqiy muhofaza qilish toʻgʻrisida shartnoma tuzgan boshqa davlatga talabnoma (bundan buyon matnda birinchi talabnoma deb yuritiladi) topshirgan boʻlsa, talabnoma beruvchi talabnoma tushgan sanadan eʼtiboran oʻn ikki oy davomida birinchi talabnoma boʻyicha ustuvorlik huquqiga ega boʻladi. Talabnoma beruvchi Vazirlikka yuborilayotgan patent berish haqidagi talabnomasida birinchi talabnomaning ustuvorlik sanasini koʻrsatishi lozim. Talabnoma beruvchi talabnoma Vazirlikka topshirilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida birinchi talabnomaning nusxasini va tarjimasini taqdim etishi shart. Bu shartlar bajarilgan taqdirda, talabnoma beruvchi birinchi talabnoma topshirilgan sanadan eʼtiboran uch yil mobaynida qoʻshimcha hujjatlar va sinov uchun zarur material taqdim etmaslikka haqli. Ushbu moddaning uchinchi va toʻrtinchi qismlarida koʻrsatilgan muddatlarga rioya etmaslik talab qilinayotgan ustuvorlikning eʼtirof etilmasligiga sabab boʻladi. Patent berish haqidagi keyingi talabnomani topshirish, birinchi talabnomaning predmeti boʻlgan seleksiya yutugʻini eʼlon qilish yoki undan foydalanish, agar bu ishlar ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan muddat ichida amalga oshirilgan boʻlsa, keyingi talabnomani rad etish uchun asos boʻla olmaydi. Bunday hollar uchinchi shaxslarning biron-bir huquqlari yuzaga kelishi uchun ham asos boʻla olmaydi.

19. Seleksiya yutugʻining davlat ekspertizasi
Talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻining davlat ekspertizasi talabnomaning rasmiy ekspertizasini va mazkur seleksiya yutugʻi yangilik ekanligini ekspertiza qilishdan hamda farqlanish, turdoshlik va barqarorlikni aniqlash maqsadida sinovdan oʻtkazishdan iborat patentga layoqatlilik ekspertizasini oʻz ichiga oladi. Seleksiya yutugʻining davlat ekspertizasini oʻtkazish tartibi maʼmuriy reglament bilan belgilanadi.

20. Talabnomaning rasmiy ekspertizasi
Talabnomaning rasmiy ekspertizasi talabnoma topshirilgan sanadan eʼtiboran ikki oy oʻtgach oʻtkaziladi. Talabnoma beruvchining iltimosnomasiga binoan rasmiy ekspertiza koʻrsatilgan muddat tugashidan oldin boshlanishi mumkin. Ekspertiza mobaynida ustuvorlik sanasi belgilanadi, zarur hujjatlarning qoʻyilayotgan talablarga qanchalik mosligi tekshiriladi. Talabnoma beruvchi talabnoma topshirilgan sanadan eʼtiboran ikki oy mobaynida oʻz tashabbusi bilan talabnoma materiallariga qoʻshimchalar, aniqliklar yoki tuzatishlar kiritishga haqlidir. Agar talabnomaning rasmiy ekspertizasi jarayonida talabnoma qonunchilikda belgilangan talablarni buzgan holda rasmiylashtirilganligi aniqlansa, talabnoma beruvchiga tegishli bildirishnoma yuborilgan sanadan eʼtiboran uch oy muddat ichida yetishmayotgan yoki tuzatilgan hujjatlarni taqdim etish zarurligi toʻgʻrisida bildirishnoma yuboriladi. Agar zarur qoʻshimchalar, aniqliklar yoki tuzatishlar belgilangan muddatda kiritilmagan, patent berish haqidagi talabnoma tushgan sanada undagi yetishmayotgan hujjatlar taqdim etilmagan yoki ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan muddatni uzaytirish toʻgʻrisidagi iltimosnoma topshirilmagan boʻlsa, u holda talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanadi. Talabnoma beruvchi tomonidan oʻtkazib yuborilgan muddat, uning bu muddat oʻtganidan keyin olti oydan kechiktirmay topshirgan iltimosnomasiga binoan, Davlat muassasasi tomonidan tiklanishi mumkin. Talabnomaning rasmiy ekspertizasi natijalari boʻyicha Davlat muassasasining qarori talabnoma beruvchiga maʼlum qilinadi. Talabnoma beruvchi Davlat muassasasining qaroriga rozi boʻlmasa, qaror yuborilgan sanadan eʼtiboran uch oy mobaynida Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining Apellyatsiya kengashiga (bundan buyon matnda Apellyatsiya kengashi deb yuritiladi) murojaat qilish huquqiga ega. Apellyatsiya kengashi apellyatsiya kelib tushgan sanadan eʼtiboran ikki oylik muddat ichida uni koʻrib chiqishi lozim. Apellyatsiya kengashining qarori ustidan qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran olti oy ichida sudga shikoyat qilinishi mumkin. Rasmiy ekspertizadan oʻtgan patent berish haqidagi talabnomani Davlat muassasasi patentga layoqatliligini ekspertizadan oʻtkazish uchun tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilotga yuboradi.

21. Seleksiya yutugʻining muvaqqat huquqiy muhofazasi
Muhofaza talab qilingan seleksiya yutugʻiga muvaqqat huquqiy muhofaza patent berish haqidagi talabnomaga oid maʼlumotlar eʼlon qilingan sanadan eʼtiboran seleksiya yutugʻi tegishli reyestrda roʻyxatga olinadigan sanaga qadar belgilanadi. Seleksiya yutugʻiga muvaqqat huquqiy muhofaza amal qiladigan davrda talabnoma beruvchiga nisbatan ushbu Qonunning 30-moddasiga muvofiq patent egasining huquqi amal qiladi. Agar patent berishni rad etish haqida qaror qabul qilinib, bu qaror ustidan shikoyat qilish imkoniyatlari tugagan boʻlsa, muvaqqat huquqiy muhofaza boshlanmagan deb hisoblanadi. Muhofaza talab qilingan seleksiya yutuqlaridan ularga muvaqqat huquqiy muhofaza belgilangan davrda foydalanayotgan shaxs patent olinganidan keyin patent egasining talabiga binoan unga tovon puli toʻlashi shart, bu tovonning miqdori patent egasi bilan tuzilgan kelishuvda belgilab qoʻyiladi.

22. Seleksiya yutugʻi yangilik ekanligining ekspertizasi
Seleksiya yutugʻi yangilik ekanligining ekspertizasini ixtisoslashtirilgan tashkilot mavjud hujjatlar va dalil-isbotlar, shu jumladan oʻz tashabbusi bilan olgan axborot asosida amalga oshiradi hamda talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻining yangilik mezoniga muvofiqligi yoki nomuvofiqligi toʻgʻrisida Davlat muassasasiga xulosa taqdim etadi. Davlat muassasasi yangilik mavjudligi yoki yoʻqligi toʻgʻrisida talabnoma beruvchini yozma ravishda xabardor etadi. Patent berish haqidagi talabnomaga oid maʼlumotlar eʼlon qilingan sanadan eʼtiboran olti oy ichida har qanday manfaatdor shaxs talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻining yangilik ekanligiga nisbatan oʻz eʼtirozini tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilotga yuborishi mumkin. Tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilot eʼtiroz olinganligini talabnoma beruvchiga maʼlum qiladi. Talabnoma beruvchi eʼtirozga rozi boʻlmasa, bildirishnoma olingan kundan eʼtiboran uch oylik muddat ichida ixtisoslashtirilgan tashkilotga asoslantirilgan eʼtiroz talabini yuborish huquqiga ega. Ixtisoslashtirilgan tashkilot kelib tushgan materiallar yuzasidan qaror qabul qiladi va manfaatdor shaxs hamda talabnoma beruvchini bundan xabardor etadi. Agar talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻi yangilik mezoniga nomuvofiq boʻlsa, Davlat muassasasi patent berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Talabnoma beruvchi uch oylik muddat ichida Davlat muassasasining patent berishni rad etish toʻgʻrisidagi qarori ustidan Apellyatsiya kengashiga apellyatsiya bilan murojaat etishi mumkin. Apellyatsiya kengashi apellyatsiya kelib tushgan sanadan eʼtiboran ikki oylik muddat ichida uni koʻrib chiqishi kerak. Apellyatsiya kengashining qarori ustidan qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran olti oy ichida sudga shikoyat qilinishi mumkin.

23. Talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻining sinovlari
Talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻining sinovlari farqlanish, turdoshlik va barqarorlik mezonlariga moslikni sinashdan iboratdir. Talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻining sinovlari ixtisoslashtirilgan tashkilotlar belgilagan usul va muddatlarda, roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan davlat nav sinash stansiyalarida, davlat nav sinash uchastkalarida, boshqa tashkilotlarda oʻtkaziladi. Talabnoma beruvchi sinov oʻtkazish uchun kerakli miqdordagi urugʻlikni, koʻchat yoki nasl materialini ixtisoslashtirilgan tashkilot tomonidan belgilangan manzilga, koʻrsatilgan muddatlarda taqdim etishi shart. Ixtisoslashtirilgan tashkilot talabnoma beruvchi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining korxonalari, muassasalari, tashkilotlari va boshqa davlatlarning vakolatli organlari tomonidan taqdim etilgan sinov natijalaridan foydalanishga haqli. Ixtisoslashtirilgan tashkilot sinov natijalariga koʻra seleksiya yutugʻining patentga layoqatlilik mezonlariga mosligi toʻgʻrisida xulosa chiqaradi. Agar seleksiya yutugʻi patentga layoqatlilik mezonlariga, uning nomi esa belgilangan talablarga javob bersa, ixtisoslashtirilgan tashkilot seleksiya yutugʻining rasmiy tavsifini tayyorlaydi, Davlat muassasasi esa patent berish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Agar seleksiya yutugʻi patentga layoqatlilik mezonlariga javob bermasa, Davlat muassasasi patent berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Talabnoma beruvchi uch oylik muddat ichida Davlat muassasasining qarori ustidan Apellyatsiya kengashiga apellyatsiya bilan murojaat qilishi mumkin. Agar seleksiya yutugʻini qoʻshimcha ravishda sinash zaruriyati yuzaga kelmasa, Apellyatsiya kengashi apellyatsiya kelib tushgan sanadan eʼtiboran ikki oylik muddat ichida uni koʻrib chiqishi kerak. Apellyatsiya kengashining qarori ustidan qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran olti oy ichida sudga shikoyat qilinishi mumkin.

24. Patent berish haqidagi talabnomani chaqirib olish
Patent berish haqidagi talabnoma patent berish toʻgʻrisida yoki patent berishni rad etish haqida qaror qabul qilingunga qadar talabnoma beruvchining yozma iltimosnomasiga binoan chaqirib olinishi mumkin. Talabnoma beruvchilar bir nechta boʻlsa, patent berish haqidagi talabnoma faqat ulardan har birining roziligi bilan chaqirib olinishi mumkin.

25. Seleksiya yutugʻini roʻyxatga olish
Patent berish toʻgʻrisida qaror qabul qilinib, belgilangan miqdorda patent boji toʻlanganidan keyin Vazirlik seleksiya yutugʻini tegishli reyestrda avtomatik tarzda roʻyxatga oladi.

26. Seleksiya yutugʻiga doir maʼlumotlarni rasman eʼlon qilish
Koʻrib chiqish uchun qabul qilingan patent berish haqidagi talabnomalarga, roʻyxatga olingan seleksiya yutuqlariga, Vazirlikning va Davlat muassasasining yuridik ahamiyatga ega harakatlariga doir maʼlumotlar, seleksiya yutuqlarining toʻliq tavsiflari, huquqlardan boshqaning foydasiga voz kechish toʻgʻrisidagi roʻyxatga olingan shartnomalar va litsenziya shartnomalari, shuningdek seleksiya yutuqlariga taalluqli boshqa maʼlumotlar Vazirlikning rasmiy axborotnomasida eʼlon qilinadi.

27. Patent berish
Patentni Vazirlik yagona QR-kod (matrik shtrixli kod) qoʻyilgan holda, elektron shaklda rasmiylashtirilgan tarzda Oʻzbekiston Respublikasi nomidan beradi. Seleksiya yutugʻi roʻyxatga olinganda patent talabnoma beruvchiga avtomatik tarzda elektron tizim orqali yuboriladi. Patent bir nechta shaxs nomiga soʻralganda ularga bitta patent beriladi. Patentning shakli va unda koʻrsatiladigan maʼlumotlar tarkibi Vazirlik tomonidan belgilanadi. Berilgan patentdagi koʻzga yaqqol tashlanib turgan va texnik xatolar patent egasining talabiga koʻra Vazirlik tomonidan tuzatiladi. Patent egasi patentni olganidan keyin muhofaza qilinayotgan seleksiya yutugʻiga taalluqli zarur materialni saqlash uchun yuboradi.

28. Seleksiya yutugʻini saqlash
Patent egasi navni, zotni patentning amal qilish muddati davomida shunday saqlashi shartki, toki nav, zot tegishli reyestrda roʻyxatga olingan sanada tuzilgan ularga doir rasmiy tavsifda koʻrsatilgan belgilar saqlanib qolsin. Patent egasi ixtisoslashtirilgan tashkilotlar va (yoki) Davlat muassasasining soʻroviga binoan nazorat sinovlarini oʻtkazish uchun nav urugʻlarini yoki nasl materialini yuborishi va joyning oʻzida tekshirib koʻrilishi uchun imkoniyat yaratib berishi shart.

29. Patent bojlari
Patent berish haqidagi talabnomani topshirish, talabnomada koʻrsatilgan seleksiya yutugʻini ekspertiza va sinovdan oʻtkazish, patent berish, uni oʻz kuchida saqlab turish, shuningdek seleksiya yutugʻining huquqiy muhofazasi bilan bogʻliq yuridik ahamiyatga ega boshqa harakatlarni bajarish uchun patent bojlari undiriladi. Patent bojlarining miqdori va ularni toʻlash muddatlari, ularni toʻlashdan ozod qilish, toʻlovlarning miqdorini kamaytirish yoki ularni qaytarib berish asoslari, shuningdek patent bojlaridan foydalanish tartibi qonunda belgilanadi. Patent bojlari talabnoma beruvchi, patent egasi va boshqa manfaatdor shaxs tomonidan toʻlanadi. Patentni oʻz kuchida saqlab turganlik uchun patent bojlarini toʻlash maqsadida, qoʻshimcha patent boji toʻlangan taqdirda, patent egasiga olti oylik imtiyozli muddat beriladi. Agar patentni oʻz kuchida saqlab turganlik uchun patent boji va qoʻshimcha patent boji imtiyozli muddat mobaynida toʻlanmasa, patentning amal qilishi patent boji belgilangan muddatda toʻlanmagan kundan eʼtiboran tugatiladi.

30. Patent egasining mutlaq huquqi
Seleksiya yutugʻidan oʻz xohishiga koʻra foydalanishga boʻlgan mutlaq huquq patent egasiga tegishlidir. Manfaatdor shaxs muhofaza qilinayotgan seleksiya yutugʻining urugʻlik, koʻchat yoki nasl materialini: yetishtirish va takror yetishtirish (koʻpaytirish); nav yoki nasllik konditsiyasiga yetkazish; sotish uchun taklif qilish; sotish va boshqa usullarda oʻtkazish; Oʻzbekiston Respublikasi hududidan olib chiqish; Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish; yuqorida koʻrsatib oʻtilgan maqsadlarda saqlash uchun patent egasining ruxsatini olishi kerak Patent egasi oʻz xohishiga koʻra ruxsat biron-bir shart va (yoki) cheklovlar bilan berilishini oldindan taʼkidlab oʻtishga haqli. Patent egasining huquqi uning ruxsatisiz fuqarolik muomalasiga kiritilgan nav urugʻligining koʻchat materialidan yetishtirilgan oʻsimlik materialiga yoki nasldor hayvonlardan yetishtirilgan tovarbop hayvonlarga nisbatan ham amal qiladi. Ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan harakatlarni navning urugʻlik, koʻchat materialiga yoki zotning nasl materialiga nisbatan amalga oshirish uchun: agar bu material oʻzida muhofaza qilinayotgan nav, zot belgilarini asosan saqlab qolgan boʻlsa va ana shu muhofaza qilinayotgan nav yoki zot boshqa nav yoki zotning belgilarini asosan saqlab qolgan nav yoki zot boʻlmasa; agar bu material ushbu Qonunning 10-moddasiga muvofiq muhofaza qilinayotgan nav yoki zotdan aniq-ravshan farq qilmaydigan boʻlsa; agar bu material muhofaza qilinayotgan nav yoki zotdan bir necha marta foydalanishni talab qilayotgan boʻlsa, patent egasining ruxsatini olish zarur. Agar nav yoki zot: dastlabki nav yoki zotning eng muhim belgilarini oʻzida saqlab qolgan boʻlsa va bu nav yoki zot ham oʻz navbatida oʻzidan oldingi dastlabki nav yoki zot genotipi yoxud genotiplar kombinatsiyasini aks ettiradigan asosiy belgilarni saqlagan holda ularning eng muhim belgilarini oʻzida saqlab qolgan boʻlsa; tabiiy yoki hosil qilingan mutantni saralab olish, dastlabki nav oʻsimliklari yoki zot hayvonlaridan ayrim mutantni saralab olish, bekkross, nav yoki zotni gen injeneriyasi usullari bilan oʻzgartirish kabi turli usullarni qoʻllash tufayli yuz bergan farqlarni istisno etganda, dastlabki nav yoki zotdan aniq-ravshan ajralib tursa va oldingi nav yoki zotning genotipi yoxud genotiplar kombinatsiyasiga mos kelsa, oʻzida boshqa (dastlabki) nav yoki zotning belgilarini asosan saqlab qolgan nav yoki zot deb eʼtirof etiladi. Bir nechta patent egaciga tegishli patent bilan muhofaza qilingan seleksiya yutugʻidan foydalanishdagi oʻzaro munosabatlar ular oʻrtasidagi kelishuvga muvofiq belgilanadi. Bunday kelishuv boʻlmasa, har bir patent egasi muhofaza qilinayotgan seleksiya yutugʻidan oʻz xohishi boʻyicha foydalanishi mumkin, biroq muhofaza qilinayotgan seleksiya yutugʻiga boshqa patent egalarining roziligisiz mutlaq litsenziya berishga yoki patentdan boshqa shaxsning foydasiga voz kechishga haqli emas.

31. Patent egasining huquqlaridan istisnolar
Muhofaza qilinayotgan seleksiya yutugʻidan: shaxsiy va notijorat maqsadlarida foydalanish; sinov-tajriba maqsadlarida foydalanish; boshqa navlar yoki zotlar yaratish uchun dastlabki nav yoki zot sifatida foydalanish; korxona, xoʻjalik patent egasidan olgan navli urugʻlik va nasl materialidan ikki yil davomida takror yetishtirish uchun ana shu korxona, xoʻjalik hududida foydalanish patent egasining huquqlarini buzish deb eʼtirof etilmaydi.

32. Patent egasi huquqlarining tugashi
Muhofaza qilinayotgan nav yoki zotga doir har qanday material Oʻzbekiston Respublikasi hududida patent egasining oʻzi tomonidan yoki uning roziligi bilan sotish yoxud boshqa usullarda oʻtkazish orqali yoxud qayta ishlash va isteʼmol maqsadlarida tegishli botanik yoki zoologik turdagi nav yoki zot muhofaza qilinmaydigan mamlakatga olib chiqish orqali fuqarolik muomalasiga kiritilganidan keyin muhofaza qilinayotgan nav yoki zotning har qanday materialiga doir xatti-harakatlarga nisbatan patent egasining huquqi amal qilmaydi. Agar navni yoki zotni sotish va boshqa usullarda oʻtkazish ushbu nav yoki zotni keyinchalik koʻpaytirishga qaratilgan boʻlsa yoxud tegishli oila turkumi yoki turdagi nav yoxud zot muhofaza qilinmaydigan mamlakatlarga koʻpaytirish maqsadida navning oʻsimlik materialini yoki zotning nasl materialini olib chiqib ketish bilan bogʻliq boʻlsa, ushbu modda birinchi qismining shartlari bu nav yoki zotlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

33. Patent egasi huquqining buzilishi
Ruxsat olmagan holda: seleksiya yutugʻini yetishtirish va takror yetishtirish (koʻpaytirish); seleksiya yutugʻini nav yoki nasllik konditsiyalariga yetkazish; muhofaza qilinayotgan seleksiya yutugʻidan foydalangan holda yaratilgan mahsulotni sotishga taklif qilish, sotish va boshqacha tarzda fuqarolik muomalasiga kiritish; saqlash, olib kirish, olib chiqish; maʼlumotlar Apellyatsiya kengashiga yoki talabnoma beruvchi yoxud patent egasining huquqlarini himoya qilishga qaratilgan rasmiy taomillarni amalga oshirayotgan shaxsga oshkor etilishini istisno qilgan holda, seleksiya yutugʻiga oid tijorat siri hisoblangan maʼlumotlarni oshkor qilish patent egasi huquqlarining buzilishi deb eʼtirof etiladi. Patent egasining huquqlarini buzgan shaxslar yetkazilgan zararlarning oʻrnini qoplashi shart. Patent egasi oʻzining huquqlarini buzgan shaxsdan zararlarning qoplanishi oʻrniga bazaviy hisoblash miqdorining yigirma baravaridan ming baravarigacha miqdorda tovon toʻlashini talab qilishi mumkin. Bunda tovon zararlar yetkazilishi faktidan qatʼi nazar, huquqbuzarlikning xususiyatidan va patent egasining huquqlarini buzgan shaxsning aybi darajasidan kelib chiqib, ish muomalasi odatlari hisobga olingan holda toʻlanadi. Tovon miqdori taraflarning kelishuviga muvofiq yoki sud tomonidan belgilanadi.

34. Patentni haqiqiy emas deb eʼtirof etish
Patent oʻzining butun amal qilish muddati davomida, agar: seleksiya yutugʻi patent berish sanasida yangilik yoki farqlanish mezonlariga mos kelmagan boʻlsa; patent talabnoma beruvchi taqdim etgan seleksiya yutugʻining turdoshlik va barqarorlik mezonlariga mosligi toʻgʻrisidagi tasdiqlanmagan maʼlumotlarga asosan berilgan boʻlsa; patentda patent egasi sifatida koʻrsatilgan shaxs patent olish uchun qonuniy asosga ega boʻlmagan boʻlsa, patentga nisbatan eʼtiroz bildirilishi va u haqiqiy emas deb eʼtirof etilishi mumkin. Har qanday shaxs Apellyatsiya kengashiga patentni ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan asoslar boʻyicha haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisida apellyatsiya berishi mumkin. Apellyatsiya kengashi apellyatsiya nusxasini patent egasiga joʻnatadi, patent egasi uch oylik muddat ichida dalil-asosli javob qaytarishi lozim. Apellyatsiya kengashi, agar seleksiya yutugʻini qoʻshimcha ravishda sinovdan oʻtkazish zarurati yuzaga kelmasa, tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilotning vakillari ishtirokida apellyatsiyalarni olti oy ichida koʻrib chiqadi va ular boʻyicha qaror qabul qiladi. Apellyatsiya kengashining qarori ustidan qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran olti oy ichida sudga shikoyat qilinishi mumkin.

35. Patentning amal qilishini muddatidan ilgari tugatish
Patentning amal qilishi: patentni oʻz kuchida saqlab turganlik uchun patent bojlari belgilangan muddatda toʻlanmasa; patent egasi Vazirlikka patentdan voz kechish toʻgʻrisida ariza topshirsa, muddatidan ilgari tugatiladi. Patentning amal qilishi muddatidan ilgari tugatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumot Vazirlikning rasmiy axborotnomasida eʼlon qilinadi.

36. Patentni bekor qilish
Quyidagi hollarda: seleksiya yutugʻi bundan buyon turdoshlik va barqarorlik mezonlariga muvofiq kelmay qolsa; patent egasi ixtisoslashgan tashkilotlar yoki Davlat muassasasining soʻroviga binoan oʻn ikki oy ichida urugʻliklarni, koʻchat, nasl materiallarini, hujjatlar va axborotni seleksiya yutugʻi oʻz kuchini saqlab qolganligini tekshirish uchun taqdim etmagan yoki shu maqsadlarda seleksiya yutugʻi joyning oʻzida tekshirib koʻrilishi uchun imkoniyat yaratib bermagan boʻlsa; seleksiya yutugʻining nomi bekor qilinayotgan, patent egasi esa boshqa munosib nomni taklif etmagan boʻlsa, patent bekor qilinadi. Patentning bekor qilinganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Vazirlikning rasmiy axborotnomasida eʼlon qilinadi.

37. Patentdan voz kechish
Patent egasi yozma ariza berib, patentdan voz kechish huquqiga ega. Bir nechta patent egalaridan birining patentdan voz kechishi patentning amal qilishi tugatilishiga olib kelmaydi. Patentdan voz kechish Vazirlik patent egasidan yozma ariza olgan sanadan eʼtiboran amal qila boshlaydi. Patent egasi patentdan voz kechish niyati toʻgʻrisida muallifni xabardor qilishi shart. Bunday holda muallif patentga egalik qilishda ustuvor huquqqa ega boʻladi. Agar patent litsenziya shartnomasining obyekti boʻlsa va basharti shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan boʻlmasa, patentdan faqat litsenziya egasining roziligi bilan voz kechish mumkin boʻladi.

371. Seleksiya yutugʻi patentining amal qilishini tiklash
Patentning amal qilishini saqlab turganlik uchun patent bojlari belgilangan muddatda toʻlanmaganligi sababli amal qilishi tugatilgan seleksiya yutugʻi patentining amal qilishi patent egasining iltimosnomasiga koʻra tiklanishi mumkin. Bunday iltimosnoma belgilangan miqdordagi patent boji toʻlangan taqdirda patentning amal qilishi tugatilgan sanadan eʼtiboran uch yil ichida, biroq patentning ushbu Qonunda nazarda tutilgan amal qilish muddati tugaguniga qadar Vazirlikka topshirilishi mumkin. Seleksiya yutugʻi patentining amal qilishi tiklanganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Vazirlikning rasmiy axborotnomasida eʼlon qilinadi. Seleksiya yutugʻi patentining amal qilish muddati tugatilgan sana bilan patentning amal qilishi tiklanganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar eʼlon qilingan sana oraligʻidagi davrda seleksiya yutugʻidan foydalanishni boshlagan yoki buning uchun zarur tayyorgarlik koʻrgan shaxs undan kelgusida bepul foydalanish huquqini saqlab qoladi.

38. Seleksiya yutugʻiga boʻlgan huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish
Patent olish huquqi, patent berish haqidagi talabnoma Vazirlikda roʻyxatga olinganligi natijasida kelib chiqadigan huquqlar, shuningdek patentdan kelib chiqadigan huquqlar har qanday yuridik yoki jismoniy shaxsga oʻtkazilishi mumkin. Huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish huquqlardan boshqa shaxs foydasiga voz kechish toʻgʻrisidagi shartnoma yoki litsenziya shartnomasi asosida, shuningdek qonunchilikka muvofiq meros boʻlib oʻtishi orqali amalga oshirilishi mumkin. Seleksiya yutugʻidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish toʻgʻrisidagi shartnoma, shuningdek litsenziya shartnomasi Vazirlikda roʻyxatdan oʻtkazilishi kerak.

39. Seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqini boshqa shaxsga berish
Patent berilgan nav yoki zot litsenziya shartnomasining predmeti boʻlishi mumkin. Patent egasi boʻlmagan har qanday yuridik yoki jismoniy shaxs patent bilan muhofaza qilinayotgan seleksiya yutugʻidan patent egasining ruxsati bilangina litsenziya shartnomasi asosida foydalanishga haqlidir. Patent egasi seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqini har qanday shaxsga berish (ochiq litsenziya) toʻgʻrisida Vazirlikka ariza topshirishi mumkin. Bu holda patentni oʻz kuchida saqlab turganlik uchun undiriladigan patent boji ellik foizga kamaytiriladi. Patent egasining ochiq litsenziyaga boʻlgan huquqni boshqa shaxsga berish toʻgʻrisidagi arizasi chaqirib olinmaydi. Ochiq litsenziya olish istagini bildirgan shaxs patent egasi bilan litsenziya shartnomasini tuzishi shart. Patent egasi mutlaq litsenziya yoki oddiy (nomutlaq) litsenziya bergan holda seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqini boshqa shaxsga oʻtkazishi mumkin. Mutlaq litsenziya berilganida litsenziat seleksiya yutugʻidan litsenziya shartnomasida koʻrsatilgan doirada foydalanish uchun mutlaq huquq oladi, seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqining litsenziatga berilmaydigan qismi litsenziarda saqlanib qoladi. Oddiy (nomutlaq) litsenziya berilganida litsenziar seleksiya yutugʻidan foydalanish huquqini litsenziatga berib, patentdan kelib chiqadigan barcha huquqlarni, shu jumladan boshqa shaxslarga litsenziya berish huquqini ham oʻzida saqlab qoladi.

40. Majburiy litsenziya
Agar patent egasi patent berilgan sanadan eʼtiboran uch yil mobaynida seleksiya yutugʻidan Oʻzbekiston Respublikasida foydalanmasa hamda litsenziya shartnomasi tuzishni rad etsa va, agar mazkur seleksiya yutugʻidan foydalanmaslik jamiyat manfaatlariga daxl etadigan boʻlsa, bu seleksiya yutugʻidan foydalanish istagidagi shaxs oʻziga majburiy litsenziya berishni soʻrab ariza bilan sudga murojaat qilishi mumkin. Majburiy litsenziya oddiy (nomutlaq) litsenziya tariqasida beriladi va uning egasiga patent egasidan dastlabki urugʻlik, koʻchat yoki nasl materialini olish huquqini beradi. Majburiy litsenziya faqat seleksiya yutugʻidan ijozat etiladigan uslubda va litsenziyaga muvofiq foydalanilishini taʼminlay oladigan shaxsga beriladi. Majburiy litsenziya patent egasining muhofaza qilinayotgan seleksiya yutugʻidan foydalanishiga yoki seleksiya yutugʻidan foydalanish uchun boshqa shaxsga litsenziyani berishiga toʻsqinlik qilmaydi.

41. Seleksiya yutugʻidan foydalanish
Agar yetishtirilgan, takror yetishtirilgan, nav yoki nasllik konditsiyasiga yoki keyinchalik koʻpaytirish darajasiga yetkazilgan urugʻlik, koʻchat yoki nasl materiali oʻzining morfologik, fiziologik va boshqa belgilari boʻyicha muhofaza qilinayotgan seleksiya yutugʻining rasmiy tavsifida aks ettirilgan maʼlumotlarga mos kelsa, seleksiya yutugʻidan foydalanilgan deb hisoblanadi.

42. Seleksiya yutuqlarini boshqa davlatlarda patentlash
Oʻzbekiston Respublikasining yuridik va jismoniy shaxslari seleksiya yutuqlarini qonunchilikda belgilangan tartibda boshqa davlatlarda patentlash huquqiga ega.

43. Chet ellik yuridik va jismoniy shaxslarning huquqlari
Chet ellik yuridik va jismoniy shaxslar ushbu Qonunda nazarda tutilgan huquqlardan Oʻzbekiston Respublikasining yuridik va jismoniy shaxslari bilan teng ravishda yoki kelishuv prinsipi asosida foydalanadilar.

44. Nizolarni hal qilish
Seleksiya yutuqlarini yaratish, huquqiy muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal qilinadi.

45. Seleksiya yutuqlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Seleksiya yutuqlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.