Transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini nazorat qilishni joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2024-10-31)

Oʻzbekiston Respublikasi hududida avtomobil yoʻllari tarmogʻini saqlash va avtomobil transportining xavfsiz harakatlanishini taʼminlash, avtomobil yoʻllarida katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining harakatlanishida vazn va hajm parametrlarini samarali nazorat qilishni tashkil etish orqali avtomobil yoʻllarining taʼmirlararo muddatlargacha buzilishining oldini olish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini nazorat qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq; Katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining yoʻnalish boʻyicha harakatlanishidan oldin avtomobil yoʻllarini oʻrganish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq; 2020 — 2022-yillarga moʻljallangan vazn va hajm parametrlarini nazorat qilish punktlarini qurish, modernizatsiyalash va zamonaviy texnik vositalar bilan jihozlash boʻyicha tadbirlar dasturi 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Quyidagilar: a) transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini nazorat qilish punktlarini loyihalashtirish, qurish, taʼmirlash, jihozlash, maxsus texnika xarid qilish va saqlash boʻyicha buyurtmachi etib — Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi; b) transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini nazorat qilish punktlarini loyihalashtirish, qurish, taʼmirlash, jihozlash, maxsus texnika xarid qilish va saqlash ishlari boʻyicha moliyalashtirish manbalari etib Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi faoliyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hamda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar belgilansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi xuzuridagi Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi loyihalash tashkilotlari bilan birgalikda uch oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi faoliyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hamda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga: transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini nazorat qilish turgʻun (statsionar) va koʻchma punktlarini qurish hamda jihozlash loyihalarining texnik-iqtisodiy hisob-kitoblarini (asoslarini); atrof-muhitni muhofaza qilish va harakat xavfsizligi qoidalari talablarini taʼminlash sharti bilan vazn va hajm parametrlarini nazorat qilish turgʻun va koʻchma punktlarining namunaviy loyihalari ishlab chiqilishini taʼminlasin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yoʻllari qoʻmitasiga katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini nazorat qilish punktlarini loyihalashtirish, qurish, taʼmirlash, jihozlash ishlarini davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida amalga oshirishga hamda belgilangan tartibda foydalanishga topshirishga ruxsat berilsin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi xuzuridagi Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi olti oy muddatda: xorijiy yuk avtotransport vositalarining respublika avtomobil yoʻllari boʻylab oʻtishi kilometrini yoki vaqtini hisob-kitob qilish va buning uchun haq undirish boʻyicha texnik-iqtisodiy hisob-kitoblarni ishlab chiqsin, bunda xalqaro amaliyotdan kelib chiqib zamonaviy axborot texnologiyalari asosida jihozlash va foydalanish nazarda tutilsin; ishlab chiqilgan texnik-iqtisodiy hisob-kitoblarning xulosalari asosida xorijiy yuk avtotransport vositalarining respublika avtomobil yoʻllari boʻylab oʻtishi boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin. 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari A.J. Ramatov va Oʻzbekiston Respublikasi transport vaziri E.M. Ganiyev zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegaralari orqali oʻtkazish punktlarida va Oʻzbekiston Respublikasining avtomobil yoʻllarida xorijiy va milliy transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini nazorat qilish tartibini belgilaydi. 2. Vazn va hajm parametrlari nazoratining asosiy maqsadi transport vositalarining avtomobil yoʻllari va yoʻl inshootlarining taʼmirlararo muddatlarigacha buzilishining oldini olish hamda yoʻl harakati xavfsizligini kuchaytirishni taʼminlashdan iborat. 3. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: balandlik boʻyicha oʻlchovni amalga oshirish — transport vositasining koʻndalang (vertikal) koʻrinishining (yuk va boshqa moslamalar inobatga olinadi) yuqori va pastki nuqtalari orasidagi masofani aniqlash jarayoni; bir-biriga yaqin oʻqlar — transport vositasining oʻrtasidagi masofa 1,8 metrdan kam boʻlgan oʻqlari (ikki va undan ortiq); boʻlinmaydigan yuk — yuklarni ularga zarar yetkazmasdan bir necha qismlarga boʻlish va boshqa transport vositasi bilan tashish imkoni boʻlmagan holatda yoki yukni alohida qismlarga boʻlgandan keyin uni dastlabki holatiga qaytarish imkoni boʻlmagan yuklar; koʻpriklar va boshqa inshootlarning temir-beton oraliq qurilmalari, alohida texnologik bloklar (modullar); payvandlangan (parchin mixlangan) koʻpriklar va boshqa texnik-ishlab chiqarish konstruksiyalari; ikkitadan ortiq boʻlmagan yirik diametrli quvurlar; ogʻir yukli transport vositalari; qurilish texnikasi; qishloq xoʻjalik mashinalari va mexanizmlari; avtokranlar; stanoklar; sanoat transformatorlari, pechlar, generatorlar, yigʻma tegirmonlar; suyuq kimyoviy moddalar bilan toʻldirilgan avtotsisternalar; refrijeratorlar; pivo ishlab chiqaruvchi, shakar ishlab chiqaruvchi va neftni qayta ishlovchi zavodlar uchun konteynerlar (reaktorlar); tramvaylar; kemalar (qayiqlar), samolyotlar; temir yoʻl vagonlari; tunnel qazish qalqonlari, startorlar; xarbiy texnika; tez buziladigan oziq-ovqat mahsulotlari; texnik-iqtisodiy asoslangan boshqa yuklar; vazn va hajm parametrlari nazoratining avtomatlashtirilgan punkti — foto va video suratga olish funksiyalariga ega avtomatlashtirilgan tarzda ishlovchi maxsus vositalardan foydalanuvchi nazorat punkti; vazn va hajm parametrlari nazorati koʻchma punkti — transport vositalarining vazn va hajm parametrlari oʻlchovini amalga oshirish uchun maxsus uskunalar bilan jihozlangan avtomobil; vazn va hajm parametrlari nazorati statsionar punkti — transport vositalari harakati yoʻnalishlarida statsionar joylashgan va transport vositalarining vazn va hajm parametrlari oʻlchovini amalga oshirish uchun jihozlangan nazorat punkti; vaznni qayta oʻlchash — transport vositalarining vazn parametrlariga aniqlik kiritish maqsadida oʻtkaziladigan qoʻshimcha oʻlchov; ikki yoki uch oʻqli tirkama (yarimtirkama)ning oʻqqa tushadigan ogʻirligi — avtomobil yoki tirkama (yarimtirkama) umumiy ogʻirligidan avtomobil yoʻli va yoʻl inshootlariga bir vaqtda ikki yoki uch oʻqli tirkama gʻildiraklaridan tushadigan ogʻirlik; katta hajmli transport vositasi — har qanday hajm koʻrsatkichlaridan biri Oʻzbekiston Respublikasi avtomobil yoʻllari orqali harakatlanishi uchun belgilangan meʼyoriy oʻlchovlardan (balandlik, kenglik va uzunlik) ortiq boʻlgan transport vositasi; ogʻir vaznli transport vositasi — har qanday vazn koʻrsatkichlaridan biri Oʻzbekiston Respublikasi avtomobil yoʻllari orqali harakatlanishi uchun belgilangan meʼyoriy oʻlchovlardan vazni (umumiy vazn va oʻqqa tushuvchi ogʻirlik) ortiq boʻlgan transport vositasi; kenglik boʻyicha oʻlchovni amalga oshirish — transport vositasining koʻndalang koʻrinishini (yuk va boshqa moslamalar inobatga olinadi) ikkita yon tomoni nuqtalari orasidagi masofani aniqlash jarayoni; maxsus ruxsatnoma — Oʻzbekiston Respublikasi boʻylab katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining harakatlanishi huquqini beruvchi maxsus hujjat; transport vositasi vaznini oʻlchash — sertifikatlangan avtomobil tarozilari yordamida transport vositalari oʻqiga tushuvchi va umumiy ogʻirlikni aniqlash jarayoni, harakatlanish jarayonida avtoransport vositasining oʻqi boʻyicha va umumiy vaznini oʻlchash; uzunlik boʻyicha oʻlchovni amalga oshirish — transport vositasining boʻylama koʻrinishining (yuk va boshqa moslamalar inobatga olinadi) oldi va orqa nuqtalari orasidagi masofani aniqlash jarayoni; yakka oʻq — transport vositasining eng yaqin oʻqigacha 1,8 metrdan ortiq boʻlgan masofada joylashgan transport vositasi oʻqi; oʻqqa tushadigan ogʻirlik (oʻq ogʻirligi) — avtomobil ogʻirligidan bir oʻq gʻildiraklari orqali avtomobil yoʻliga va yoʻl inshootlariga tushadigan ogʻirlik; havo podveskasi — amortizatsiya elementi havo hisoblanadigan podveska tizimi. 4. Vazn va hajm parametrlari nazorati statsionar punkti quyidagi uskuna va jihozlardan iborat boʻlishi shart: a) avtomobil yoʻli mintaqasida transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini oʻlchash asboblarini joylashtirish uchun joy; b) transport vositalarining vaznini oʻlchash uchun tarozi uskunalari va hajmlarini nazorat qilish uchun oʻlchov asboblari; v) foto va videonazorat tizimi; g) vazn va hajm parametrlari nazorati statsionar punktlari joylashgan hudud, alohida oʻtish yoʻli va ajratilgan joylar; j) vazn va hajm parametrlari nazorati statsionar punkti tarkibiga kiruvchi oʻlchov vositalaridan foydalanish boʻyicha hujjatlar; z) kunu tun rejimida ishlaydigan xodimlar uchun moʻljallangan va maʼlumot almashish aloqa vositalari bilan jihozlangan xona; i) yoʻlni kunning qorongʻi vaqtida sunʼiy yoritish vositalari. 5. Vazn va hajm parametrlari nazoratining avtomatlashtirilgan (WIM tizimi) punktida quyidagilar mavjud boʻlishi kerak: a) transport vositalarining oʻqiga tushadigan ogʻirlikni oʻlchovchi, oʻqlarning soni va ular orasidagi masofani aniqlovchi asbob-uskunalar; b) transport vositalari hajmlarini oʻlchash uskunalari; v) transport vositalarining davlat roʻyxatiga olish belgilarini tanish va transport vositalarini suratga olish funksiyasi mavjud boʻlgan foto-video tasvirga tushirish vositalari; g) yoʻlni kunning qorongʻi vaqtida sunʼiy yoritish vositalari; e) maʼlumot almashish aloqa vositalari. 6. Vazn va hajm parametrlari nazorati koʻchma punkti zarur uskuna va asboblar bilan jihozlangan avtomobil yoki tirkamada tashkil etiladi. Vazn va hajm parametrlari nazorati koʻchma punkti avtomobil yoʻli mintaqasida joylashtiriladi. Vazn va hajm parametrlari nazorati koʻchma punktida vazn va hajm nazoratini amalga oshirish uchun joy tanlashda yoʻl harakati xavfsizligi taʼminlanishi lozim. Vazn va hajm parametrlari nazorati koʻchma punktida quyidagilar mavjud boʻlishi kerak: a) koʻchma tarozi uskunasi; b) transport vositalari hajmlarini nazorat qilish uchun oʻlchov vositalari; g) vazn va hajm parametrlari nazorati koʻchma punkti tarkibiga kiruvchi oʻlchov vositalaridan foydalanish boʻyicha hujjatlar. 7. Avtomobil yoʻllarida transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini oʻlchash uchun uskunalarni qoʻllagan holda nazorat (keyingi oʻrinlarda — vazn va hajm parametrlari nazorati) amalga oshiriladi. 8. Vazn va hajm parametrlari nazorati punktlari uch turga boʻlinadi: vazn va hajm parametrlari nazorati statsionar punkti; vazn va hajm parametrlari nazorati koʻchma (mobil) punkti; vazn va hajm parametrlari nazoratining avtomatlashtirilgan punkti. 9. Vazn va hajm parametrlari nazorati punktlari (bino va inshootlar) yoʻl elementlari hisoblanadi. 10. Vazn va hajm parametrlari nazorati punktlarida quyidagilar amalga oshiriladi: transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini aniqlash (ogʻirlik, uzunlik, balanlik va kenglik kabilar); transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini instrumental nazorat qilishning ilgʻor usullarini tashkil etish va ishlab chiqish, shuningdek, punktlarda harakat tezligini cheklashni tashkil etish; katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining harakatlanishi uchun maxsus ruxsatnomalar nazoratini amalga oshirish; vazn va hajm oʻlchov uskunalarining saqlanishi, ularning texnik soz holatda boʻlishi, texnika xavfsizligi, ekologiya va yongʻin xavfsizligi, mehnat muhofazasi, sanitariya-gigiyena normalari, shuningdek, yoʻl harakati xavfsizligi qoidalari talablariga rioya etilishini taʼminlash; vakolatli organlar tomonidan qoidabuzarlarga nisbatan qonunchilikda belgilangan tartibda bayonnomalar rasmiylashtirish; transport vositalarining vazn va hajm parametrlari toʻgʻrisida statistik maʼlumotlarning yagona axborot bazasini yaratgan holda jamlanishini taʼminlash va transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini nazorat qilish boʻyicha boshqa ishlarni amalga oshirish. Transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini nazorat qilish ushbu Nizomga ilova qilingan sxemaga muvofiq amalga oshiriladi. 11. Transport vositalarining umumiy ogʻirligi tovar-transport hujjatlari va texnik pasportlar boʻyicha aniqlanadi. Transport vositasining umumiy ogʻirligi (massa) yuk ogʻirligini (brutto), shatakchining yuklangan ogʻirligini va texnik koʻrsatkichlar boʻyicha yarimtirkama (tirkama) ogʻirligini jamlash yoʻli bilan aniqlanadi. 12. Vazn va hajm parametrlari nazorati statsionar va koʻchma punktlarida transport vositalarining ortiqcha yuk ortilganligi yoki transport vositalarining har bir oʻqiga tushadigan ortiqcha yuk ogʻirligi uchun belgilangan tartibda jarima solinishiga asos boʻladi. 13. Avtomatlashtirilgan rejimda ishlovchi foto va video tasvirga tushirish funksiyasiga ega maxsus texnik vositalar mavjud nazorat punktlarida transport vositalariga ortiqcha yuk ortilganligi yoki transport vositalarining har bir oʻqiga tushadigan ortiqcha yuk ogʻirligi aniqlangan taqdirda belgilangan tartibda maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuziladi. 14. Vazn va hajm parametrlari nazorati, transport oqimida vazn va hajm parametrlaridan ortiqlik mavjudligi ehtimoli boʻlgan transport vositasi aniqlanganda, vazn va hajm parametrlari nazorati statsionar yoki koʻchma punkt joylashgan joyga yuborib aniqlashtirilishi mumkin. 15. Transport vositalarining vazn va hajm parametrlari ortiqligi ehtimoli quyidagilar bilan belgilanadi: a) transport vositasi kuzovi bortidan yuqori yuklanganligi va/yoki kuzovning qoʻshimcha bortlaridan hamda transport vositasining hajmidan tashqariga chiqib turuvchi yuklarning mavjudligi; b) podveska uzellarining choʻkishi; v) transport vositasining harakat vaqtida dinamik xususiyatlari pasayishi; g) transport vositasi harakatlanishi mumkin boʻlgan tezlikda oʻta sekin harakatlanishi; d) transport vositasi beshtadan ortiq oʻqqa egaligi va boshqa asosli sabablar. 16. Avtomobil yoʻllarida koʻchma va statsionar punktlarida nazoratni amalga oshirish boʻyicha asosiy ish jarayonlari quyidagilardan iborat: transport vositasini toʻxtatish; vazn va hajm parametrlarini aniqlash bilan bogʻliq transport hujjatlarini tekshirish; transport vositalarining vazn va hajm parametrlarini aniqlash, shu jumladan, avtomatlashtirilgan tizim orqali; katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalari egalarida (foydalanuvchilarda) maxsus ruxsatnomalarning mavjudligini va maxsus ruxsatnomada belgilangan yoʻnalishga hamda yoʻl harakati shartlariga rioya etilishini tekshirish; nazoratdan oʻtish bilan bogʻliq hujjatlarni rasmiylashtirish va boshqalar. 17. Vazn va hajm parametrlari nazorati statsionar punktlarida vazn parametrlarini nazorat qilish avtomatlashtirilgan tarzda bevosita harakatlanish vaqtida yoki yoʻl mintaqasida joylashgan muxsus maydonlarda amalga oshirilishi mumkin. 18. Maʼlum bir yoʻnalishda vazn va hajm parametrlaridan ortiqlik mavjudligi ehtimoli boʻlgan transport vositalarining harakatlanishi aniqlanganda (takrorlangan holatlarda) inspektorlar tomonidan ushbu yoʻnalish boʻyicha alohida nazorat qilinishi va aniqlashtirilishi lozim. 19. Koʻchma va statsionar punktlarida: Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Transport nazorati inspeksiyasi inspektorlari (keyingi oʻrinlarda — Inspektor) respublika hududida; Bojxona qoʻmitasi Oʻzbekiston Respublikasi davlat chegarasi oʻtish punktlarida quyidagilardan iborat instrumental vazn va hajm nazoratini amalga oshiradi: transport vositasining hajmlarini oʻlchash (ogʻirlik, uzunlik, kenglik va balandlik kabilar); oʻqlar oʻrtasidagi masofani oʻlchash; oʻqlarga tushadigan ogʻirlikni oʻlchash; umumiy ogʻirligini oʻlchash va boshqalar. 20. Hajm parametrlarini oʻlchashda transport vositalariga oʻrnatilgan quyidagi vositalar hisobga olinmaydi: a) transport vositasining uzunligini oʻlchashda: old oynalarini tozalash va yuvish vositalari; bojxona plombasi va uning himoya elementlari. b) transport vositasining kengligini oʻlchashda: bojxona plombasi va uning himoya elementlari. 21. Instrumental tekshiruvlar natijalari belgilangan meʼyoriy talablarga mos boʻlmaganda inspektor tomonidan bayonnoma rasmiylashtiriladi va unda quyidagilar qayd etiladi: vazn va hajm parametrlari nazorati punktining raqami yoki nomi, tuzilgan vaqti va sanasi; vazn va hajm parametrlari nazorati statsionar yoki koʻchma punktlari joylashgan manzil, shu jumladan, sunʼiy yoʻldoshli global navigatsion tizim maʼlumotlari (mavjud boʻlganda); oʻlchov vositasining nomi, turi va seriya raqami, ishlab chiqarilgan yili, oʻlchov vositasining turini tasdiqlash toʻgʻrisida guvohnoma (raqami, amal qilish muddati, roʻyxatga olingan raqami), tekshiruvdan (qiyoslashdan) oʻtkazilgani toʻgʻrisidagi guvohnomaning amal qilish muddati; transport vositasining (yakka transport vositasi, shatakchi, tirkama, yarimtirkama) rusumi, modeli va davlat raqami belgisi; transport vositasi turi (yakka transport vositasi yoki avtopoyezd); transport vositasining egasi (nomi, manzili, telefoni, texnik pasport raqami); transport vositasining haydovchisi (familiyasi, ismi, otasining ismi, haydovchilik guvohnomasi seriyasi va raqami); yuk joʻnatuvchi (tashkilot)ning nomi, manzili va telefoni (maʼlumot mavjud boʻlganda); tovar-transport yukxati hujjatlari boʻyicha yukning xususiyatlari (nomi, boʻlinadigan/boʻlinmaydigan, ogʻirligi, hajmlari va boshqalar); transport vositasi yoki avtopoyezdning ruxsat etilgan vaznining miqdori (tonnada); oʻqlar orasidagi masofalar va oʻqdagi gʻildiraklar soni koʻrsatilgan holda oʻqqa hamda oʻqlar guruhiga tushadigan ruxsat etilgan ogʻirlik; transport vositasi yoki avtopoyezdning uzunligi, eni va balandligining oʻlchamlari (metrda); umumiy ogʻirlikning oʻqqa tushadigan ogʻirlik hamda oʻqlar oʻrtasidagi masofa (metrda) va oʻqlardagi gʻildiraklar soni koʻrsatilgan holda oʻqlar guruhiga tushadigan ogʻirlikning aniqlangan koʻrsatkichlari (shu jumladan, foto va video tasvirga olish usulida); belgilangan qatnov yoʻli va yoʻnalish hamda ushbu qatnov yoʻli yoʻnalishi boʻyicha bosib oʻtgan masofasi (kilometrda) va boshqalar. 22. Quyidagi hollarda transport vositalarining vazni tarozida takroran oʻlchanadi: transport vositasi haydovchisi tomonidan vazn oʻlchaydigan tarozi platformasidan oʻtish texnologiyasi buzilishi natijasida vaznni oʻlchash uskunalari nosoz holga kelganda; tarozida oʻlchash oʻqqa tushadigan ogʻirlikni oʻzgartirish maqsadida yukning bir qismini boshqa joyga olish yoki transport vositasidan tushirish bilan bogʻliq boʻlgan hollarda transport vositasi egasi (foydalanuvchisi) yoki uning vakili tomonidan yozma ravishda ariza berilganda; transport vositasining yuki bilan toʻliq ogʻirligi vazn oʻlchash jarayonidagi koʻrsatkichi ushbu transport vositasiga tegishli texnik pasport va tovar-transport yukxatida keltirilgan ogʻirlik koʻrsatkichlaridan ikki foiz miqdoridan oshganda, agar transport vositasining egasi (foydalanuvchisi) ushbu vazn oʻlchash natijalariga rozi boʻlmagan holatda punkt inspektori nomiga bir marotabalik yozma ariza bilan qayta tarozidan oʻlchash uchun murojaat qilishga xaqli. Bunda, tovarlarning ogʻirligi va joylashishiga oʻzgartirishlar kiritilmaganligi (transport vositasidan yuk tushirilmagan, boshqasiga qayta ortilmagan) hamda butligi taʼminlangan boʻlishi, shuningdek, ushbu jarayon punkt inspektorining qayta tarozida oʻlchash toʻgʻrisidagi qarori asosida bir soat ichida amalga oshirilishi lozim. Transport vositasiga ortiqcha yuk ortilganligi aniqlangan taqdirda, ortiqcha ortilgan yuklar tushirilgandan soʻng transport vositasining avtomobil yoʻliga chiqishiga ruxsat berilishidan oldin takroran oʻlchanishi mumkin. 23. Nazoratdan oʻtish transport vositasi haydovchisi tomonidan taqdim etiladigan transport hujjatlariga belgi-shtamp bosish yoʻli bilan rasmiylashtiriladi. Nazoratdan oʻtgani haqidagi shtamp yoʻl varaqasiga, u mavjud boʻlmagan taqdirda, tovar-transport yukxatiga bosiladi. Avtomatlashtirilgan punktlar bundan mustasno. Shtampda inspektor oʻlchov sanasi, “Hujjatlar nazorati” yoki “Hujjatlar va hajm nazorati” belgisini (agar taroziga tortish amalga oshirilmagan boʻlsa) va oʻz imzosini qoʻyadi. Hujjatli tekshiruvdan oʻtganlik toʻgʻrisidagi belgi tashuvchini harakat yoʻnalishi boʻyicha vazn oʻlchov uskunalaridan foydalangan holda tekshiruvni amalga oshirishdan ozod eta olmaydi. Vazn va hajm parametrlari ruxsat etilgan meʼyordan ortiq boʻlgan taqdirda, inspektor tashuvchidan katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining harakatlanishi uchun maxsus ruxsatnomadagi qayd etilgan vazn va hajm parametrlarining haqiqiyligiga mosligini tekshiradi. Maxsus ruxsatnoma asosida harakatlanayotgan ogʻir vaznli va (yoki) katta hajmli transport vositalarining harakatlanish tezligi soatiga 50 km dan oshishiga yoʻl qoʻyilmaydi va transport vositasida belgilangan tartibda tezlikni chegaralash belgisi oʻrnatiladi. 24. Mumkin boʻlgan yoki maxsus ruxsatnomada belgilangan parametrlarning bittasi boʻlsa ham ortib ketishi, maxsus ruxsatnomada belgilangan harakat yoʻnalishidan ogʻish holati aniqlangan taqdirda, inspektor taqdim etilgan ruxsatnomani bekor qiladi, katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositasining butun harakat yoʻnalishi boʻyicha oʻtganligi kompensatsiyasini qayta hisob-kitob qiladi va tashuvchi tomonidan qoʻshimcha toʻlov amalga oshirilgandan soʻng unga katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositasi harakati uchun yangi maxsus ruxsatnoma qayta rasmiylashtiriladi. Ushbu qoʻshimcha toʻlovlar inspektor tomonidan belgilangan tartibda kirim qilingandan soʻng yuk tashuvchiga tegishli chek yoki kvitansiya beriladi. 25. Maxsus ruxsatnoma bekor qilinganda katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositasi maxsus ruxsatnomasiz harakatlanayotgan hisoblanadi va undan ruxsatnomasiz bosib oʻtilgan yoʻnalish uchun qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tariflar hajmidan besh barobar miqdorida qoʻshimcha toʻlov (maxsus ruxsatnomani olganda toʻlangan miqdorni hisobga olgan holda) undiriladi. 26. Katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositasi egasida (foydalanuvchida) avtomobil yoʻllaridan oʻtish uchun maxsus ruxsatnoma mavjud boʻlmagan yoki ruxsatnomada belgilangan harakat yoʻnalishidan chetlangan, shuningdek, yoʻl harakatlari shartlari buzilgan taqdirda, inspektor transport vositasi harakatini toʻxtatadi va bayonnoma rasmiylashtiradi. Avtomatlashtirilgan punktlarida aniqlangan holatlar boʻyicha avtomat tarzda bayonnoma rasmiylashtiriladi. 27. Vazn va hajm parametrlari nazorati punktlari ish jarayonini tashkil etish bilan bogʻliq va uning hududidagi barcha asbob-uskunalarga yetkazilgan har qanday shikastlar zarar yetkazuvchi tomonidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda toʻliq qoplanadi. 28. Vazn va hajm parametrlari nazorati punktlari inspektori transport vositalarini toʻxtatish va quyidagilarni tekshirish huquqiga ega: transport vositasi haydovchilarida yuklarni, shu jumladan, katta hajmli va ogʻir vaznli yuklarni tashish huquqini tasdiqlovchi hujjatlarning mavjudligi (ruxsatnoma, tarozi oʻlchovi sertifikati yoki belgilangan shakldagi belgi, DYHXX bilan kelishilgan yoʻnalish sxemasi); ruxsatnomada belgilangan yoʻnalishning transport vositasi harakati haqiqiy yoʻnalishiga mosligi; transport vositasining vazn koʻrsatkichlarining ruxsatnomada koʻrsatilganiga mosligi; ruxsatnoma amal qilish muddatining tashishlarni bajarishning haqiqiy muddatiga mosligi. 29. Katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalari harakatlanishi qoidalari buzilgan, belgilangan namunadagi maxsus ruxsatnoma mavjud boʻlmagan taqdirda, vazn va hajm parametrlari nazorati punkti inspektori quyidagi huquqlarga ega: Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 1251-moddasiga muvofiq maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma rasmiylashtirish; Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan miqdorda umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari boʻylab katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalari harakatlanishi uchun toʻlovlar undirish; ushbu Nizomga muvofiq bekor qilingan ruxsatnomalar oʻrniga yangi maxsus ruxsatnomalar rasmiylashtirilishiga koʻrsatma berish. 30. Vazn va hajm parametrlari nazorati punkti inspektorlariga quyidagilar taqiqlanadi: katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositasining haydovchisi yoki uning vakili yozma ariza bilan murojaat qilganda tarozida qayta oʻlchashdan asossiz ravishda bosh tortish; katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositasining butun harakat yoʻnalishi boʻyicha oʻtganligi kompensatsiyasini qayta hisob-kitob qilishni (hisoblash) va yangi maxsus ruxsatnoma rasmiylashtirilishiga koʻrsatma berishni paysalga solish; tarozilarni tamagirlik harakatlarida toʻgʻirlab qoʻyish va qoidabuzarliklar toʻgʻrisida notoʻgʻri maʼlumot berish; boshqa yuklatilgan vazifalarga rioya etmasligi yoki ruxsat etilgan parametrlardan ortiq yuklangan katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining ruxsatsiz oʻtishining oldini olish boʻyicha oʻz vazifalarini bajarishga sovuqqonlik bilan yondashish yoki harakatsizlik kabi holatlar. 31. Transport vositalarining vazn va hajm parametrlari nazorati amalga oshirilishi boshqa transport vositalarining harakatiga toʻsqinlik qilishi mumkin emas. 32. Ushbu Nizom talablari buzilishiga yoʻl qoʻygan yuridik va jismoniy shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibda javob beradilar. 1. Ushbu nizom katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalari Oʻzbekiston Respublikasining hududidagi avtomobil yoʻllaridan harakatlanishidan avval avtomobil yoʻllari va sunʼiy inshootlarni texnik oʻrganish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: avtomobil yoʻllari va sunʼiy inshootlar boʻylab katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarini oʻtkazish shartlari va imkoniyatlarini baholash toʻgʻrisida texnik xulosa (keyingi oʻrinlarda — texnik xulosa) — yoʻl qoplamasi va sunʼiy inshootlarning transport-ekspluatatsiya holatini baholash asosida oʻtkazish shartlari, koʻtarish qobiliyatlari, katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining harakatlanish yoʻnalishlari, tartibi va shartlari bilan batafsil ishlab chiqilgan hujjat; avtomobil yoʻllarining mavjud holatini oʻrganish (keyingi oʻrinlarda — maxsus koʻrik) — oʻtkazish imkoniyatlarini aniqlash va tegishli chora-tadbirlarni ishlab chiqish maqsadida avtomobil yoʻllari va yoʻl inshootlarining parametrlari, xususiyatlari va foydalanish shartlari, nuqsonlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni hamda katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining harakatlanish imkoniyatini baholash va prognozlashtirish uchun zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlarni toʻplash va tahlil qilish jarayoni; katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositasi — vazn va (yoki) hajm koʻrsatkichlari Oʻzbekiston Respublikasi avtomobil yoʻllari orqali harakatlanishi uchun qonunchilik hujjatlarida belgilangan vazn va (yoki) hajm meʼyorlaridan ortiq boʻlgan transport vositasi; maxsus ruxsatnoma — Oʻzbekiston Respublikasi boʻylab katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining harakatlanishi huquqini beruvchi maxsus hujjat; transport vositasining texnik jihatdan yoʻl qoʻyiladigan umumiy ogʻirligi — yuk, haydovchi va yoʻlovchilar mavjud boʻlgan transport vositasining ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilangan va transport vositasini roʻyxatdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi guvohnomada koʻrsatilgan maksimal ogʻirligi. Avtopoyezdning texnik jihatdan ruxsat etilgan umumiy ogʻirligi avtotransport vositasi (gʻildirakli traktor) va tirkamaning texnik jihatdan ruxsat etilgan umumiy ogʻirliklari yigʻindisi; 3. Katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining harakatlanishi uchun maxsus koʻrik oʻtkazish chogʻida Oʻzbekiston Respublikasi hududida umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari boʻyicha katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining oʻtishi yoʻnalishi texnik xulosasi ishlab chiqiladi. Qatnov yoʻnalishi (marshrut) loyihasini ishlab chiqish uchun quyidagi ishlar bosqichma-bosqich amalga oshiriladi: a) avtomobil yoʻllarini koʻrsatgan holda eng qisqa yoʻnalish qidiriladi (xaritalardan) va bunda muqobil yoʻnalishlarning barcha mumkin boʻlgan variantlari oʻrganiladi; b) taklif qilinganlar orasidan eng maqbul variant tanlanadi; v) zarurat boʻlganda, katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining normativlardan yuqori koʻrsatkichlari, yuklanishining maydoni tekshiruvi amalga oshiriladi; g) tanlangan yoʻnalish boʻyicha harakatlanish uchun yaroqsiz boʻlgan uchastkalar aniqlanadi (inshootlarning yoʻldan balandligi, burilishlar radiuslari, koʻprik inshootlarining texnik holati hamda koʻtarish qobiliyati, boʻylama qiyaliklar va shu kabilar); d) katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining tanlangan yoʻnalish boʻyicha harakatlanishi uchun imkoniyat boʻlmasa, muqobil yoʻnalish qidiriladi; e) maxsus koʻrik natijalari boʻyicha fikr, tavsiya va xulosalarni oʻz ichiga olgan texnik xulosa rasmiylashtiriladi. Texnik xulosada qatnov yoʻlining oʻziga xos joylari manzillari koʻrsatilgan zarur fotosuratlar, shu jumladan: katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalari harakatlanishi yoʻnalishining xaritasi; katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalari toʻsiqlarsiz harakatlanishi uchun shart-sharoitlarni yaratish boʻyicha oldindan amalga oshirilishi zarur boʻlgan chora-tadbirlar; avtomobil yoʻllari va sunʼiy inshootlarning saqlanishini yaxshilash yoki katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalari harakatlanishi natijasida ularga yetkaziladigan salbiy taʼsirni kamaytirish boʻyicha zarur chora-tadbirlar va boshqalar haqidagi maʼlumotlar mavjud boʻladi. 4. Yuk tashuvchi (buyurtmachi) yoki ularning vakillari maxsus ruxsatnoma olish uchun “Litsenziya” axborot tizimi orqali murojaat etishlari zarur. 5. Katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining yoʻnalish boʻyicha harakatlanishidan oldin avtomobil yoʻllarini oʻrganish ushbu Nizomga ilova qilingan sxemaga muvofiq amalga oshiriladi. 6. Katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalari harakatlanishi yoʻnalishidagi avtomobil yoʻllarining mavjud holatini oʻrganmasdan, texnik xulosani ishlab chiqmasdan katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining moʻljallangan yoʻnalish boʻyicha harakatlanishiga ruxsat berish imkoni boʻlmasa, maxsus ruxsatnoma berish uchun vakolatli tashkilot bu haqda yuk tashuvchi (buyurtmachi) yoki ularning vakillarini 3 ish kuni davomida xabardor qiladi. 7. Maxsus koʻrik oʻtkazish ishlari katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining umumiy ogʻirligi, oʻqi boʻyicha ogʻirligi va hajm oʻlchamlaridan kelib chiqib bir oygacha boʻlgan muddatda amalga oshiriladi, belgilangan meʼyorlardan uch barobar ortiq yuklar bundan mustasno. 8. Yoʻl harakati xavfsizligini, avtomobil yoʻllari va sunʼiy inshootlarning saqlanishini taʼminlash maqsadida katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining harakatlanishi yoʻnalishini tanlashda avtomobil yoʻllarining transport-ekspluatatsiya holati va yuk koʻtarish qobiliyati, taklif qilinayotgan qatnov yoʻlidagi sunʼiy inshootlarning yuk koʻtarish imkoniyatlari va parametrlari baholanishi hamda yoʻl harakati intensivligi inobatga olinishi kerak. 9. Katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalari uchun qatnov yoʻlini tanlashda yoʻl ishlarini bajarish bilan bogʻliq vaziyatlarni hisobga olish kerak, bunda yoʻl harakatini tashkil etishning amaldagi sxemalari sezilarli darajada oʻzgarishiga olib keladigan yoʻl ishlari bajarilishi bilan bogʻliq vaziyat inobatga olinishi lozim (harakatlanish yoʻllarini yopish, harakatlanishning qarama-qarshi yoʻliga chiqish, muhandislik inshootlarini taʼmirlash, yopiq uchastkalarni aylanib oʻtish yoʻnalishlari). 10. Katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining harakatlanishi yoʻnalishi imkon qadar katta aholi punktlari orqali oʻtmasligi kerak. Katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarini aholi punktlari ichida oʻtkazish zarurati tugʻilsa harakatlanish yoʻllari imkoni boricha transport harakati intensiv (harakat jadalligi yuqori boʻlgan) koʻchalar boʻyicha oʻtmasligi lozim. 11. Bir yoʻnalishda maxsus koʻrik oʻtkazilgandan soʻng takroran 15 kun ichida qayta maxsus koʻrikdan oʻtkazish talab etilmaydi, belgilangan meʼyorlardan uch barobar ortiq yuklar bundan mustasno. 12. Texnik xulosa quyida keltirilgan shartlarning hech boʻlmaganda bittasi mavjud boʻlgan hollarda ishlab chiqiladi: katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining umumiy ogʻirligi 70 tonnadan oshsa; katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining uzunligi 24 metrdan oshsa; katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining kengligi 3,5 metrdan oshsa; katta hajmli va ogʻir vaznli transport vositalarining balandligi 4,5 metrdan oshsa; umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari uchun avtotransport vositasining (avtopoyezdning) bitta oʻqiga tushgan ogʻirlik miqdori 13 tonnadan ortiq boʻlganda. 13. Avtomobil yoʻllarini maxsus koʻrikdan oʻtkazish va texnik xulosa ishlab chiqish xizmatlari uchun toʻlovlar yuk tashuvchi (buyurtmachi) yoki ularning vakillari bilan avtomobil yoʻllari sohasidagi maxsus vakolatli organ yoki u vakolat bergan tashkilot oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida yoʻnalishning har bir kilometr masofasi uchun transport vositasining yuk bilan umumiy ogʻirligi: 100 tonnagacha boʻlgan transport vositalari uchun bazaviy hisoblash miqdorining oʻn besh foizi; 100 tonna va undan ortiq boʻlgan transport vositalari uchun bazaviy hisoblash miqdorining yigirma foizi miqdorida hisob-kitob qilinadi. Maxsus koʻrikdan oʻtkazish va texnik xulosa ishlab chiqish xizmatlari uchun toʻlovlardan kelib tushgan mablagʻlarning ellik foizi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi faoliyatining rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladi. T/r Avtomobil yoʻlining nomi Punktlarning joylashuv manzili* Shu jumladan, yillar boʻyicha (birlik): 2020-yil 2021-yil 2022-yil Respublika boʻyicha jami punktlar soni — 52 ta, jumladan: 8 30 14 Qoraqalpogʻiston Respublikasi 2 2 — 1. A380 “Gʻuzor — Buxoro — Nukus — Beyneu” 753 km 2 — — 2. A380 “Gʻuzor — Buxoro — Nukus — Beyneu” 698 km — 2 — Andijon viloyati 2 2 — 3. A373 “M39 avtoyoʻli — Guliston — Boʻka — Angren — Qoʻqon va Andijon orqali — Oʻsh” 385 km — 2 — 4. A373 “M39 avtoyoʻli — Guliston — Boʻka — Angren — Qoʻqon va Andijon orqali — Oʻsh” 475 km 2 — — Buxoro viloyati — 2 — 5. M37 “Samarqand — Buxoro — Turkmanboshi” 212 km — 2 — Jizzax viloyati — 4 2 6. M39 “Almati — Bishkek — Toshkent — Shahrisabz — Termiz” 1018 km — 2 — 7. A376 “Qoʻqon — Jizzax” 245 km — — 2 8. M34 “Toshkent — Dushanbe” 174 km — 2 — Qashqadaryo viloyati — 2 — 9. A378 “Samarqand — Gʻuzor” 58 km — 2 — Navoiy viloyati — 2 — 10. M37 “Samarqand — Buxoro — Turkmanboshi” 147 km — 2 — Namangan viloyati — — 2 11. 4R117 “Toʻraqoʻrgʻon sh. — Namangan sh. — Chortoq sh. — Keskanyor q. — Sassiqsoy q. — M41 avtoyoʻli” 6 km — — 2 Samarqand viloyati — 2 — 12. M39 “Almati — Bishkek — Toshkent — Shahrisabz — Termiz” 1081 km — 2 — Surxondaryo viloyati 2 2 — 13. M41 “Bishkek — Dushanbe — Termiz” 1618 km 2 — — 14. M39 “Almati — Bishkek — Toshkent — Shahrisabz — Termiz” 1334 km — 2 — Sirdaryo viloyati — — 2 15. M39 “Almati — Bishkek — Toshkent — Shahrisabz — Termiz” 919 km — — 2 Toshkent viloyati 2 4 4 16. 4R4-a “Sariyogʻoch shahriga” 5 km — 2 — 17. M39 “Almati — Bishkek — Toshkent — Shahrisabz — Termiz” 807 km 2 — — 18. 4R186 “Chinoz sh. — Chinoz PQQP — Yallama q. — Qozogʻiston Respublikasi chegarasi” 5 km — — 2 19. 4R20 “Qorasuv q. — Boʻka sh. — Bekobod sh.” 63 km — — 2 20. M39 “Almati — Bishkek — Toshkent — Shahrisabz — Termiz” 817 km — 2 — Xorazm viloyati — 4 — 21. 4R161 “Urganch sh. — Cholish q. — Beruniy sh.” 11,5 km — 2 — 22. 4R156-g “Turkmaniston Respublikasi chegarasiga” 15 km — 2 — Fargʻona viloyati — 4 4 23. A376 “Qoʻqon — Jizzax” 45 km — 2 — 24. 4R144 “Fargʻona sh. — Vodil q. — Hamzaobod q.” 25 km — — 2 25. 4R147 “Margʻilon sh. — Rishton sh. — Oʻqchi q. — Karimdevona q — Konibodom sh.” 101 km — 2 — 26. 4R143 “Fargʻona sh. — Quvasoy sh. — Qizilqiya sh.” 25 km — — 2