Mahallada tadbirkorlikni rivojlantirish, aholi bandligini taʼminlash va kambagʻallikni qisqartirish boʻyicha davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlari toʻgʻrisida
(decree, 2025-12-09)

Aholining tadbirkorlik tashabbuslarini amalga oshirishga moliyaviy koʻmaklashish, ularning daromadli mehnat bilan bandligini taʼminlash mexanizmlarini yanada takomillashtirish, mahallabay ishlash tizimini yangi bosqichga olib chiqish orqali kambagʻallikni qisqartirish, respublika, viloyat, tuman va shaharlarda koʻrsatiladigan davlat xizmatlari va manzilli moliyaviy qoʻllab-quvvatlash instrumentlarini bevosita mahalla darajasiga tushirish maqsadida: 1. 2022-yil 1-yanvardan boshlab har bir shaharcha, qishloq, ovulda, shuningdek, shaharlar, shaharchalar, qishloqlar hamda ovullardagi har bir mahallada (keyingi oʻrinlarda — mahallalar) tadbirkorlikni rivojlantirish, aholi bandligini taʼminlash va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha tuman (shahar) hokimining yordamchisi (keyingi oʻrinlarda — hokim yordamchisi) lavozimi taʼsis etilsin. 2. Quyidagilar hokim yordamchilarining asosiy vazifalari va faoliyat yoʻnalishlari etib belgilansin: mahalladagi ijtimoiy-iqtisodiy holatni xonadonbay oʻrganish, jumladan aholining bandlik darajasini, oilalarning daromad manbalarini, tomorqa yerlaridan foydalanish holatini hamda daromadli mehnatga boʻlgan intilishi va ehtiyojlarini tahlil qilish; mahallada tadbirkorlikni rivojlantirishning ichki imkoniyatlari, tadbirkorlik boʻyicha ixtisoslashuv va mehnat resurslarini inobatga olgan holda, uni rivojlantirishga turtki beradigan omillar va yoʻnalishlarni belgilash, ularni ishga solish orqali mahallaning iqtisodiy rivojlanishini taʼminlash; doimiy daromad manbaiga ega boʻlmagan va ishsiz aholining, ayniqsa, yoshlar va xotin-qizlarning qiziqishlarini oʻrganish orqali ularni kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻrgatuvchi oʻquv markazlariga yoʻnaltirish hamda oʻqishni tamomlagan bitiruvchilarning bandligini taʼminlashga yordam berish; mahalladagi mavjud boʻsh ish oʻrinlarini hamda xoʻjalik yurituvchi subyektlarning mavsumiy ishchilarga boʻlgan talabini aniqlash orqali ishsizlarni, birinchi navbatda, “temir daftar”, “ayollar daftari” va “yoshlar daftari”ga kiritilgan yoshlar va xotin-qizlarni boʻsh (vakant) ish oʻrinlariga joylashtirish hamda haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb qilish; mahallada istiqomat qiluvchi aholining oilaviy tadbirkorligini rivojlantirish, jumladan ularning hunarmandchilik, kasanachilik, tomorqadan samarali foydalanish, kichik ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatish va boshqa turdagi faoliyatni yoʻlga qoʻyishi uchun oilaviy tadbirkorlik dasturlari doirasida kreditlar olishda koʻmaklashish; mahallaning ixtisoslashuvidan kelib chiqib, kooperatsiya asosida tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻyish istagini bildirgan yetakchi tadbirkorlarga imtiyozli kreditlar ajratishni tashkil etish, ularga tadbirkorlik bilan mustaqil shugʻullanish tajribasiga ega boʻlmagan fuqarolarni oʻz faoliyatini yoʻlga qoʻyishi uchun ularga biriktirish; aholi tomorqalaridan samarali foydalanishni tashkil etish, uy sharoitida dehqonchilik, chorvachilik, parrandachilik, quyonchilik, asalarichilik, urugʻchilik, koʻchatchilik, gulchilik kabi faoliyat turlarini yoʻlga qoʻyishga koʻmaklashish; mahalladagi ish bilan band boʻlmagan aholining tadbirkorlik va doimiy daromad keltiruvchi faoliyat bilan shugʻullanishini yoʻlga qoʻyish maqsadida ularga issiqxona qurish, tomorqasini sugʻorish uchun vertikal sugʻorish quduqlarini burgʻilash, qishloq xoʻjaligi kooperativiga aʼzo boʻlish, asbob-uskuna va mehnat qurollarini xarid qilish, bino va inshootning ijara toʻlovi hamda kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqishi uchun subsidiyalar olishda koʻmaklashish; mahalladagi boʻsh bino va yer maydonlarini aniqlab, ularni belgilangan tartibda tadbirkorlik subyektlariga ajratish boʻyicha tegishli tashkilotlarga takliflar kiritish; tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishga toʻsiq boʻlayotgan muammolarning (muhandislik-kommunikatsiya tizimlariga ulanish va ulardan foydalanish, turli xil faoliyatni yoʻlga qoʻyish uchun ruxsatnomalar va litsenziyalar olish, boʻsh bino va yer maydonlarini tadbirkorlik bilan shugʻullanish uchun ajratish va boshqalar) tegishli tashkilotlar tomonidan hal etilishini tashkil etish. Barcha vazirlik va idoralarning birinchi rahbarlari hokim yordamchilariga ularning vazifalarini amalga oshirishda har tomonlama koʻmak berish uchun shaxsan masʼul va javobgar hisoblanadi. 3. Quyidagilar: Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi huzuridagi Tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining Tadbirkorlar murojaatlarini koʻrib chiqish qabulxonalari faoliyatini tashkil etish va muvofiqlashtirish kotibiyati negizida Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi huzuridagi Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi (keyingi oʻrinlarda — Agentlik); Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi huzuridagi Tadbirkorlikni rivojlantirish agentligining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri boʻyicha vakolatli ofislari hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining Tadbirkorlar murojaatlarini koʻrib chiqish qabulxonalari negizida Agentlikning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi hududiy boshqarmalari; tumanlar va shaharlardagi Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining Tadbirkorlar murojaatlarini koʻrib chiqish qabulxonalari negizida tuman (shahar) hokimliklari tarkibida yuridik shaxs tashkil etmagan holda Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish markazlari (keyingi oʻrinlarda — Markazlar) tashkil etilsin. Belgilab qoʻyilsinki: Agentlikka Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirining oʻrinbosari — Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi direktori rahbarlik qiladi. Agentlik huzurida bir yil muddatga doimiy faoliyat yuritadigan “Mahallabay ishlash shtabi” tashkil etiladi; Markaziy bank, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Moliya vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi, Savdo-sanoat palatasi rahbarlarining tegishli oʻrinbosarlari bir yil muddatga boshqa barcha vazifalarni bajarishdan ozod etilgan holda “Mahallabay ishlash shtabi”ga xizmat safariga yuboriladi. 4. Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi huzurida yuridik shaxs tashkil etmagan holda budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamgʻarmalari shaklida ochiladigan Hokim yordamchilari faoliyatini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi tashkil etilsin. Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligiga Hokim yordamchilari faoliyatini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlarini boshqarish vazifasi yuklansin. 5. Belgilab qoʻyilsinki: hokim yordamchisi lavozimiga Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Moliya vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi, tijorat banklari, iqtisodiy va investitsiya komplekslariga kiruvchi boshqa idoralar, ularning hududiy boʻlinmalarida boʻlim (shuʼba) boshligʻidan past boʻlmagan lavozimda ishlovchi rahbar xodimlar, shuningdek, mahalliy hokimliklarning rahbar xodimlari tayinlanadi; hokim yordamchisi lavozimiga nomzodlar tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari boshchiligidagi tanlov komissiyalari orqali ochiq tanlovlar asosida ishga qabul qilinadi; nomzodlarning intiluvchanligi, maqsadga yoʻnalganligi, qobiliyati, tajribasi kabilarni inobatga olgan holda tadbirkorlar, boshqa soha vakillari, faol yoshlar, rahbarlik lavozimida faoliyat yuritmayotgan xodimlar va oliy maʼlumotga ega boʻlmagan fuqarolar ham ishga qabul qilinishi mumkin. 6. Vazirliklar, idoralar, tijorat banklari, mahalliy ijro hokimiyati organlari rahbarlariga hokim yordamchilari lavozimiga tayinlangan xodimlarning avvalgi ish joyidagi lavozimini ikki yilgacha muddatga saqlab qolish, mazkur davrda ushbu lavozimga boshqa shaxslarni muddatli mehnat shartnomasi asosida vaqtincha ishga qabul qilish tavsiya etilsin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Boshqaruv samaradorligi agentligi hokim yordamchilarini: ikki yillik mehnat faoliyati natijalariga koʻra lavozimini oshirish yuzasidan vazirlik va idoralar, shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga taklif kiritsin. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Boshqaruv samaradorligi agentligining takliflariga asosan hokim yordamchilarini tanlovsiz toʻgʻridan-toʻgʻri yuqori lavozimlarga oʻtkazishga ruxsat berilsin. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi hamda Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligining: “Yangi Oʻzbekiston islohotchisi” koʻkrak nishonini taʼsis etish; hokim yordamchisi lavozimiga tayinlangan hamda ular faoliyatini samarali tashkil etishga jalb qilingan shaxslarni ushbu koʻkrak nishoni bilan taqdirlash amaliyotini joriy etish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin. Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda “Yangi Oʻzbekiston islohotchisi” koʻkrak nishoni toʻgʻrisidagi nizom loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 9. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi hamda Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi bilan birgalikda joylarda “inson qadri uchun” shiori bilan amalga oshirilayotgan islohotlarda oʻzining faol ishtiroki, aholining turmush darajasini yaxshilash boʻyicha tashabbuslari bilan boshqalarga oʻrnak boʻlayotgan mahallalar va hokim yordamchilarini ragʻbatlantirib borish maqsadida “Eng namunali mahalla” va “Faol hokim yordamchisi” kabi koʻrik tanlovlarning muntazam oʻtkazib borilishini taʼminlasin. 10. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va boshqa ommaviy axborot vositalariga mahalliy davlat hokimiyati organlari tashkiliy tuzilmasini isloh qilish boʻyicha amalga oshirilayotgan ishlarni keng yoritib borish tavsiya etilsin. 11. Bosh vazir oʻrinbosari J.A. Qoʻchqorov, iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirining birinchi oʻrinbosari S.M. Xolxoʻjayev, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari mazkur Farmon asosida joriy etilayotgan tizimning samarali tashkil etilishini, ish faoliyatida aniqlanadigan muammolarning joyida hal qilinishini taʼminlasin. 12. Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi: bir hafta muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Mahallada tadbirkorlikni rivojlantirish, aholi bandligini taʼminlash va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha hokim yordamchilari faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori loyihasini; ikki oy muddatda Adliya vazirligi hamda manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda qonunchilik hujjatlariga mazkur Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 13. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Z.Sh. Nizomiddinov zimmasiga yuklansin.