Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari VA PREKURSORLARDAN EKSPERTLIK FAOLIYATIDA FOYDALANISH TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
(resolution, 2022-04-05)

“Giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 28-moddasiga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari va prekursorlardan ekspertlik faoliyatida foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Vazirliklar va idoralar oʻz normativ hujjatlarini ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar. 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Narkotik moddalarni nazorat qilish milliy axborot-tahlil markazi direktori K.J. Doʻsmetov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom “Giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ishlab chiqilgan va ekspertlik faoliyatini amalga oshirishda giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlaridan foydalanish tartibini tartibga soladi. 2. Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari ashyoviy dalillar hisoblanadigan protsessual harakatlarni huquqiy tartibga solish Oʻzbekiston Respublikasining Jinoiy-protsessual kodeksi asosida amalga oshiriladi. 3. Surushtiruvchi, tergovchining tegishli qarori yoki sud ajrimi ekspertizalar oʻtkazish uchun giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlaridan foydalanish uchun asos hisoblanadi. 4. Ekspertizalarni tayinlash, amalga oshirish va ularning tayyor materiallarini rasmiylashtirish tartibi qabul qilingan protsessual normalarga javob berishi kerak. 5. Ular boʻyicha ekspertizani amalga oshirish tayinlangan giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari ekspertiza muassasasiga idishga joylangan-oʻralgan holda beriladi. Idish-oʻrovlarni tegishli muhrlar ottisklari, shaxslarning imzolari va boshqa choralar bilan belgilab qoʻyish undagi mavjud moddalardan ruxsatsiz foydalanishni istisno qilishi kerak. 6. Ekspert yoki uning rahbari giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarini zarur koʻrinishda taqdim etilishini quyidagi hollarda talab qilishga haqlidir: giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari idishga joylanmagan-oʻralmagan holda taqdim etilganda; idish-oʻrovning undagi moddadan foydalanishga imkon beradigan butligi buzilganda; idish-oʻrov rekvizitlari (muhrlar ottisklari, giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarini idishga joylash-oʻrashda qatnashgan shaxslar familiyalari) muvofiq boʻlmaganda. 7. Ilova qilinadigan materiallarda (ekspertizani tayinlash toʻgʻrisidagi qarorda, ashyoviy dalilni olib qoʻyish protokolida va boshqalarda) giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari haqidagi maʼlumotlarning, miqdoriy (obyektlar birliklarining vazni, miqdori) maʼlumotlarning mavjudligidan qatʼi nazar, ekspert materialni ekspertizaga taqdim etgan shaxs hamda oʻzining bevosita rahbari ishtirokida idish-oʻrovni ochishi va taqdim etilgan giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarining miqdorini, ularning vaznini, qarorda koʻrsatilgan obyektlarning olib qoʻyish protokoliga muvofiqligini aniqlashi shart. Dastlabki koʻrikdan oʻtkazish va tortib koʻrish natijalari yuqorida koʻrsatib oʻtilgan shaxslar tomonidan imzolangan dalolatnomada aks ettirilgan boʻlishi kerak. Dalolatnoma matnini ekspertizani tayinlash toʻgʻrisidagi qarorning boʻsh joyida joylashtirishga ruxsat etiladi. Dalolatnomaning nusxasi materialni ekspertizaga taqdim etgan shaxsga beriladi. Ekspertiza qoʻzgʻatilgan jinoiy ish boʻyicha oʻtkazilgan taqdirda dalolatnoma nusxasi jinoiy ish materiallariga joylashtiriladi. Dalolatnomaning asl nusxasi ekspertiza muassasasida ekspert xulosasi nusxasi bilan birga saqlanadi. 8. Ekspertizaga berilgan barcha materiallarning saqlanishi uchun mazkur ekspertizani bajarish zimmasiga yuklangan ekspert bevosita javob beradi. giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarining saqlanishini taʼminlovchi zarur shart-sharoitlarning yaratilishi uchun javobgarlik ushbu turdagi ekspertizalarni amalga oshiruvchi ekspert-kriminalistika boʻlinmasi rahbariga bevosita yuklanadi. 9. Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari alohida qulflanadigan, muhrlanadigan seyflarda, qoʻriqlash va yongʻinga qarshi signalizatsiya bilan jihozlangan xonalarda saqlanishi kerak. Seyflarning alohida qulflanadigan va muhrlanadigan seksiyalaridan bir nechta ekspertlar tomonidan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi. Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarini saqlash maxsus ajratilgan joylarda va jihozlangan xonalarda qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 10. Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarini tekshirish (analiz qilish) ekspertlar oldiga qoʻyilgan masalalarni hal etishda ilmiy asoslangan va ishonchli natijalar olishni taʼminlaydigan rasmiy metodik tavsiyanomalarga va normativ-hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi. Qoidaga koʻra, huquqni muhofaza qilish organlarining ekspertiza muassasalari tizimida qabul qilingan metodik tavsiyanomalardan, zarur hollarda esa — boshqa vakolatli muassasalarning tavsiyanomalaridan foydalaniladi. Tekshirishlarni oʻtkazishda giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari faqat tekshirish uchun zarur boʻlgan miqdorda sarflanishi mumkin. Ekspertiza tugagach ushbu tekshirish obyektlari, agar ular toʻliq sarflanmagan boʻlsa, surushtiruvchiga, tergovchiga yoki ekspertizani tayinlagan sudga qaytarilishi kerak. 11. Ekspert tekshirishlarning tayyor natijalari belgilangan shakl boʻyicha ekspert xulosasi tarzida rasmiylashtiriladi. Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari ushbu Nizomning 5-bandi talablariga rioya qilingan holda idishga joylanadi-oʻraladi, ekspert boʻlinmasining muhri ottiski va ekspertning imzolari qoʻyilgan nakleykalar bilan belgilanadi. 12. Tayyor materiallarni olish va berish belgilangan shakldagi maxsus daftarda qayd etiladi. Tayyor materiallarni olayotgan shaxs daftarda oʻz lavozimini, familiyasini, guvohnomasining tartib raqamini koʻrsatishi, shuningdek daftarda ekspert xulosasi hamda giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari olinganligini qayd etishi kerak. 13. Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarini pochta orqali joʻnatish taqiqlanadi. 14. Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarining ekspertizalari va tekshirishlarini oʻtkazishga mazkur turdagi ekspertizalarni mustaqil ravishda amalga oshirish huquqiga maxsus ruxsatnomasi boʻlgan ekspertlar qoʻyiladi, maxsus ruxsatnoma mutaxassis tegishli oʻqitishdan oʻtgandan keyin ekspertiza muassasalarining ekspert-malaka komissiyalari tomonidan beriladi. 15. Ekspertiza muassasalari giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarining hamda ularning ekspertizalar va tekshirishlarni oʻtkazishga oʻqitish jarayonlarini taʼminlash, ilmiy- tadqiqot ishlarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan noqonuniy (xonaki) tayyorlanishi va isteʼmol qilinishi bilan bogʻliq obyektlarini shakllantirishni va oʻquv-amaliy kolleksiyalarini yuritishni amalga oshiradilar. 16. Ekspert-kimyochilarni koʻrsatib oʻtilgan moddalarni tekshirish metodlariga oʻqitishni taʼminlash uchun namunalar sifatida zarur boʻlgan giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari: qonunchilikka muvofiq giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarini sotish huquqi berilgan tashkilotlar orqali xarid qilish yoʻli bilan; agar tekshirish uchun taqdim etilgan moddaning vazni kamida 20 grammni tashkil qilsa, tekshirish uchun taqdim etilgan giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarining koʻpi bilan 3 foizini olish yoʻli bilan olinadi. Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarini olish ular boʻyicha sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi mavjud boʻlgan ashyoviy dalillar jumlasidan amalga oshiriladi. 17. Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarining namunalaridan, shuningdek surushtiruv, tergov organlarining, shuningdek giyohvandlik va narkobiznesga qarshi kurashish sohasiga jalb etilgan boshqa tuzilmalarning xodimlarini oʻqitishda ham foydalanilishi mumkin. Xodimlarni oʻqitish ekspert-kriminalistika boʻlinmalari bazasida oʻtkaziladi. 18. Giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari namunalarini hisobga olish, saqlash, sarflash va hisobdan chiqarish tartibi tegishli vazirliklar va idoralar tomonidan ushbu Nizom talablari hisobga olingan holda tasdiqlanadigan ichki idoraviy yoʻriqnomalarda belgilanadi. 19. Ekspertizalar va tekshirishlar oʻtkazish uchun zarur boʻlgan giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarining kimyoviy jihatdan toza namunalari (standartlari) asoslangan buyurtmanomalar boʻyicha, belgilangan tartibda olinadi. 20. Fizik va kimyoviy metodlardan foydalanadigan, giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlari ekspertizalari va tekshirishlarini amalga oshiruvchi laboratoriyalarning moddiy-texnik jihozlanishi ularning analiz qilish boʻyicha qabul qilingan metodlarini amaliyotda qoʻllanishi uchun zarur boʻlgan sharoitlarni Oʻzbekiston Respublikasi huquqni muhofaza qilish organlari operativ-tergov amaliyoti ehtiyojlari darajasida taʼminlashi va xalqaro standartlar normalariga javob berishi kerak. 21. Giyohvandlik va narkobiznesga qarshi kurashishni amalga oshiruvchi operativ-tergov boʻlinmalari xodimlari ekspertiza muassasalarini noqonuniy muomalaga jalb etilgan giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va ularning turlarining yangi turlari, ularni tayyorlash va isteʼmol qilishning yangi metodlari toʻgʻrisida darhol xabardor qilishlari hamda ekspertiza muassasalari tomonidan ekspertiza va tekshirishlarni oʻtkazishga tayyorlanishda oʻz vaqtida oldini oluvchi chora-tadbirlar koʻrishga yordam beruvchi boshqa axborotlarni taqdim etishlari shart.