Qimmatli qogʻozlar bozorida mijozlarni masofadan turib raqamli identifikatsiya qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2024-04-26)

Oʻzbekiston Respublikasining “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi va “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Kapital bozorini rivojlantirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 2-sentabrdagi PQ-291-son qarori ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 2-sentabrdagi PQ-291-son qarori bilan tasdiqlangan 2023 — 2025-yillarda kapital bozorini rivojlantirish boʻyicha “yoʻl xaritasi”ning 29-bandida depo hisobvaragʻini masofadan turib ochish va investorlar bilan shartnoma tuzish tartibini ishlab chiqish belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Qimmatli qogʻozlar bozorida mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish va uni qoʻllash hamda investitsiya vositachilari tomonidan mijozlar bilan shartnoma tuzish jarayonida ularning shaxsiy maʼlumotlarini olish maqsadida mijozlarni tekshirish tizimini amalga oshirishni nazarda tutuvchi Qimmatli qogʻozlar bozorida mijozlarni masofadan turib raqamli identifikatsiya qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi Bosh prokuratura huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti bilan birgalikda qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari tomonidan mijozlarni masofadan turib raqamli identifikatsiya qilish tartibidan foydalanish jarayonida “Oʻz mijozingni bil” (KYC, e-KYC) tizimiga muvofiq hamda “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish” (AML/CFT) tizimiga asosan qimmatli qogʻozlar bozorida mijozlar bilan shartnoma tuzish paytida mijozlarni tekshirish tizimini amalga oshirish tartibiga rioya etilishi ustidan doimiy nazoratni taʼminlasin. Bunda doimiy nazorat Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha moliyaviy choralar ishlab chiquvchi guruhning (FATF) talablaridan kelib chiqib amalga oshirilishi inobatga olinsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi direktori D.R. Li zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom investitsiya vositachilari tomonidan rezident va norezident jismoniy, shu jumladan, yuridik shaxs nomidan harakatlarni amalga oshirish vakolatiga ega boʻlgan shaxslarni (keyingi oʻrinlarda — mijoz) masofadan turib raqamli identifikatsiya qilish, shuningdek, mijozlar bilan shartnoma tuzish vaqtida ularning shaxsiy maʼlumotlarini olish maqsadida Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish boʻyicha moliyaviy choralar ishlab chiquvchi guruhning (FATF) talablaridan kelib chiqib, “Oʻz mijozingni bil” (KYC, e-KYC) va “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish” (AML/CFT) tizimlariga muvofiq mijozlarni tekshirish tartibini belgilaydi. 2. Investitsiya vositachilari mijozni raqamli identifikatsiyada oʻtkazilgandan soʻng unga nisbatan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda lozim darajada tekshirish choralarni koʻradi. 3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: investitsiya vositachisi — mijozning topshirigʻiga binoan mijoz nomidan va uning hisobidan qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar hamda operatsiyalarni amalga oshiruvchi qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi; ichki nazorat qoidalari — investitsiya vositachilarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalari; raqamli identifikatsiya — axborot tizimlaridan foydalangan holda, mazkur Nizomda belgilangan talablar asosida mijozning shaxsini tekshirish va tasdiqlash jarayoni; raqamli autentifikatsiya — avval identifikatsiya qilingan mijozdan real vaqt rejimida olingan fotosurat yoki videotasvirni dastlabki identifikatsiya maʼlumotlari bilan avtomatlashtirilgan holda (inson omilisiz) solishtirish orqali mijozning shaxsini tekshirish va tasdiqlash jarayoni; roʻyxat — terrorizmga, ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishga qarshi kurashuvchi davlat organlari va Oʻzbekiston Respublikasining boshqa vakolatli organlari taqdim etayotgan maʼlumotlar, shuningdek, chet davlatlarning vakolatli organlari va xalqaro tashkilotlari rasmiy kanallar orqali taqdim etayotgan maʼlumotlar asosida Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti tomonidan tuzilgan terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoxud ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslar roʻyxati. 4. Investitsiya vositachisi mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish tartibini yoʻlga qoʻyishdan oldin jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishning ehtimoliy tavakkalchilik darajasini oʻrganish, tahlil qilish, aniqlash, baholash, monitoring qilish, boshqarish, hujjatlashtirish va uni kamaytirish choralarini koʻrish, shuningdek, oʻz ichki qoidalarida ushbu holatlarni nazarda tutuvchi mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish tartibini belgilashi shart. 5. Investitsiya vositachisi: mijozning identifikatsiya maʼlumotlarini himoya qilish boʻyicha zarur boʻlgan huquqiy, tashkiliy va texnik choralarni koʻrishi; identifikatsiya maʼlumotlari ishonchliligi va toʻgʻriligini taʼminlashi; identifikatsiya maʼlumotlarining soxtalashtirilishiga, ruxsatsiz oʻzgartirilishiga, oshkor qilinishiga hamda muddatidan oldin yoʻq qilinishiga qarshi choralarni koʻrishi; identifikatsiya maʼlumotlarini qonunchilikda belgilangan muddatlarda saqlash va ulardan foydalanish ustidan nazoratni taʼminlashi; mijozlarga xizmatlarni koʻrsatishda axborot xavfsizligi bilan bogʻliq operatsion xatarlarni kamaytirish va nazorat qilish boʻyicha chora-tadbirlar tizimini, shu jumladan, mijozni raqamli identifikatsiya qilish vaqtida xavfsizlikni taʼminlashi; aloqa kanallari orqali investitsiya vositachisi xizmatlaridan foydalanishda mijoz uchun koʻp faktorli autentifikatsiya (mobil telefonga bogʻlanish yoki SMS xabar yuborish yoxud elektron pochta, shuningdek, ijtimoiy tarmoqlar orqali mijozning shaxsini qoʻshimcha ravishda tekshirish va tasdiqlash) tartib-qoidalarini qoʻllashi; mijozning shaxsga doir maʼlumotlariga faqat ushbu Nizomda koʻzda tutilgan maqsadlar uchun ishlov berishi; sohaga doir boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq axborot xavfsizligi boʻyicha zarur talablarni qoʻllashi lozim. 6. Mijozlarni raqamli identifikatsiya qilishda investitsiya vositachisi tomonidan quyidagi usullardan foydalaniladi: mijoz taqdim qilgan maʼlumotlarga tayangan holda mijoz shaxsini tekshirish va identifikatsiya qilish; investitsiya vositachisining axborot tizimlari tomonidan real vaqt rejimida inson omilisiz mijozning shaxsini tekshirish va identifikatsiya qilish. 7. Investitsiya vositachisi ushbu Nizomning 6-bandi uchinchi xatboshisida qayd etilgan usul boʻyicha mijozning shaxsini tekshirish va identifikatsiya qilishda: shaxsni tasdiqlovchi hujjatning (Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari uchun biometrik pasport yoki identifikatsiyalovchi ID karta yoki xorijiy davlatlar fuqarolari uchun ularga tenglashtirilgan hujjatlar) ichki nazorat qoidalari talablariga muvofiq tegishli maʼlumotlarga ega boʻlgan qismlari fotosuratlarini mijozdan qabul qiladi; ushbu Nizom talablariga muvofiq mijozning fotosurati va (yoki) videotasvirini qabul qiladi; “Elektron hukumat” tizimining jismoniy va yuridik shaxslar markaziy maʼlumotlar bazalariga (keyingi oʻrinlarda — markaziy maʼlumotlar bazasi) soʻrov yuborish orqali undagi maʼlumotlar bilan solishtiradi; Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 29-iyuldagi 413-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining xorijdagi konsullik muassasalari orqali elektron raqamli imzo berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga binoan elektron raqamli imzo kalitining sertifikati borligi haqida soʻraydi; shaxsni tasdiqlovchi hujjatda joylashgan fotosuratni ushbu Nizomga muvofiq qabul qilingan fotosurat va (yoki) videotasvir bilan, shuningdek, markaziy maʼlumotlar bazasida joylashtirilgan fotosurat bilan (agar mavjud boʻlsa) solishtiradi; mijoz bilan bogʻlanishda foydalaniladigan mobil telefon raqamini aynan ushbu mijoz tomonidan foydalanilayotganligini aniqlash imkonini beruvchi usul (mobil telefonga bogʻlanish, SMS xabar yuborish) yordamida tekshiradi. Bunda xorijda joylashgan mijozlarni identifikatsiya qilishda mobil raqam oʻrniga elektron pochta manziliga joʻnatilgan kod orqali tasdiqlashga yoʻl qoʻyiladi; ichki nazorat qoidalariga muvofiq mijozning yuqori darajadagi tavakkalchilik toifasiga kirishi yoki kirmasligi nuqtai nazaridan tekshiruvni amalga oshiradi. Mijoz toʻgʻrisidagi maʼlumotlar markaziy maʼlumotlar bazasida topilmagan taqdirda, investitsiya vositachisi mijoz bilan onlayn videokonferensaloqa seansini oʻrnatib, mijozni identifikatsiya qilishiga ruxsat beriladi. Bunda investitsiya vositachisi masʼul xodimi videokonferensaloqa orqali quyidagilarni aniqlashi va videotasvirga tushirilishini taʼminlashi lozim: mijozning maʼlumotlari aniq koʻringan shaxsini tasdiqlovchi hujjatini; mijoz ushbu shaxsini tasdiqlovchi hujjatni ushlab turgan holatini; mijozning mazkur investitsiya vositachisi bilan shartnoma imzolash istagida ekanligini tasdiqlovchi audiovizual tasdiq (mijozning ogʻzaki nutqi). Investitsiya vositachisining masʼul xodimi mijoz bilan onlayn videokonferensaloqa seansini oʻrnatib, mijoz tomonidan taqdim qilingan axborotlarning aynan unga tegishliligini tekshiradi. 8. Investitsiya vositachisi tomonidan mijozlarni identifikatsiya qilish uchun foydalaniladigan axborot tizimi mazkur Nizomning 6-bandi uchinchi xatboshisida qayd etilgan usul boʻyicha mijozning shaxsini tekshirish va identifikatsiya qilishda: a) mijozdan shaxsini tasdiqlovchi hujjat (biometrik pasport yoki identifikatsiyalovchi ID-karta yoxud xorijiy davlatlar fuqarolari uchun ularga tenglashtirilgan hujjatlar) seriyasi va raqamini yoki jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami va tugʻilgan sanasini yoxud ushbu maʼlumotlardan barchasini hamda ushbu Nizomga muvofiq fotosuratini yoki videotasvirini real vaqt rejimida oladi; b) markaziy maʼlumotlar bazasiga soʻrov yuboradi va mijozning quyidagi shaxsiy maʼlumotlarini oladi: jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami (JSHSHIR, mavjud boʻlganda), markaziy maʼlumotlar bazasida shaxsini tasdiqlaydigan maʼlumotlari boʻlmagan chet el fuqarolari bundan mustasno; biometrik pasport yoki identifikatsiyalovchi ID-karta yoxud xorijiy davlatlar fuqarolari uchun ularga tenglashtirilgan hujjatlarning berilgan sanasi, amal qilish muddati hamda berilgan joyi; davlat tilida familiyasi, ismi, otasining ismi (lotin yozuvida); jinsi, tugʻilgan mamlakati, tugʻilgan joyi, millati, fuqaroligi hamda doimiy yoki vaqtincha yashash joyi haqidagi maʼlumotlar; v) mijozdan real vaqt rejimida olingan fotosuratni yoki videotasvirdagi fotosuratni markaziy maʼlumotlar bazasidan olingan fotosurat bilan (agar mavjud boʻlsa) avtomatlashtirilgan holda (inson omilisiz) solishtiradi; g) mijoz bilan bogʻlanishda foydalaniladigan mobil telefon raqami aynan ushbu mijoz tomonidan foydalanilayotganligini aniqlash imkonini beruvchi usul (mobil telefonga bogʻlanish, SMS xabar yuborish) yordamida tekshiradi; d) qabul qilingan maʼlumotlarni ichki nazorat qoidalariga muvofiq roʻyxat bilan avtomatlashtirilgan holda (inson omilisiz) solishtiradi. 9. Investitsiya vositachisi mijozni raqamli identifikatsiya qilishda oʻz axborot tizimlaridan yoki shartnoma asosida uchinchi shaxslar tomonidan taqdim etilgan axborot tizimlaridan foydalanadi. 10. Mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish uchun foydalaniladigan axborot tizimlari: Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi serverlarda joylashgan boʻlishi (mijoz bilan onlayn videokonferensiya sessiyasini oʻtkazish uchun foydalaniladigan serverlar bundan mustasno); axborotni uzatishda oʻzaro shifrlashni taʼminlashi; faqat real vaqt rejimida yaratilgan fotosurat va (yoki) videotasvirdan foydalanishni taʼminlashi; fotosurat va (yoki) videotasvir almashtirish hamda buzishdan, ilgari yaratilgan fotosurat va (yoki) videotasvirdan foydalanishdan himoyalangan boʻlishi; identifikatsiya qilishda mijozlar tomonidan boshqa mijozlarning fotosurati va (yoki) videotasviridan foydalanishga boʻlgan urinishlarni aniqlash imkonini berishi lozim. 11. Mijozni raqamli identifikatsiya va raqamli autentifikatsiya qilishda: fotosurat va (yoki) videotasvir rangli boʻlishi; videotasvir tovushli boʻlishi; fotosurat va (yoki) videotasvirda mijozning oʻzidan boshqa shaxslar boʻlishiga yoʻl qoʻyilmasligi; mijozning yuzi qisman yoki toʻliq yashirilmagan boʻlishi, mijozning yuziga soya tushmasligi, shuningdek, mijoz yuzni qoplaydigan koʻzoynakda (shaffof oynali koʻzoynakdan tashqari) boʻlmasligi; video fonni oʻzgartirish yoki retush texnologiyasidan foydalanmaslik; fotosurat va (yoki) videotasvirda mijozning yuzi yaqqol koʻrinishi kerak. Investitsiya vositachisi tomonidan mijozlar bilan shartnoma tuzish vaqtida ularning shaxsiy maʼlumotlarini olish maqsadida Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish boʻyicha moliyaviy choralar ishlab chiquvchi guruhning (FATF) talablaridan kelib chiqib, “Oʻz mijozingni bil” (KYC, shuningdek, e-KYC) va “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish” (AML/CFT) tizimlariga muvofiq mijozlarni tekshirish tizimi amalga oshiriladi. 12. Raqamli identifikatsiya qilish ushbu Nizomda belgilangan talablarni inobatga olgan holda quyidagi xizmatlarni koʻrsatishda qoʻllanilishi mumkin: investitsiya vositachisi tomonidan masofadan mijozlar bilan shartnoma tuzish vaqtida. Bunda shartnoma mijoz tomonidan Yagona identifikatsiya tizimi (OneID), elektron raqamli imzo yordamida imzolanadi yoki ommaviy oferta mijoz tomonidan qabul qilinadi; Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari yoki norezidentlari boʻlgan mijozlar uchun depo hisobvaraqlarini masofadan turib ochishda; investitsiya vositachisining mijoziga tegishli anketa maʼlumotlarini (pasport maʼlumotlari, manzil, telefon raqami, bank hisobvaragʻi va boshqa maʼlumotlar) oʻzgartirishda; investitsiya vositachisi xizmatlarini koʻrsatish uchun mijozdan elektron arizalarni qabul qilishda. 13. Investitsiya vositachisi raqamli identifikatsiya qilishdan oʻtgan mijozlar bilan amalga oshiriladigan quyidagi operatsiyalarga nisbatan ichki nazorat qoidalariga muvofiq tavakkalchilik darajasini baholagan holda cheklovlarni oʻz ichki qoidalarida oʻrnatishlari shart: qimmatli qogʻozlar egasi tomonidan amalga oshiriladigan bir operatsiyaning maksimal summasi; mijoz tomonidan kalendar oy mobaynida amalga oshiriladigan tranzaksiyalar soni; hisobvaraqdan bir operatsiya orqali yechib olinishi mumkin boʻlgan mablagʻlarning maksimal miqdori. Investitsiya vositachisi oʻz mijozlarini raqamli identifikatsiya qilish, avval identifikatsiya qilingan mijozlarni esa raqamli autentifikatsiya qilish yuzasidan har bir mijoz tomonidan amalga oshiriladigan operatsiyalarga tavakkalchilik darajasini baholagan holda cheklovlar oʻrnatishi mumkin. Bunda investitsiya vositachisi oʻz mijozlarini ichki nazorat qoidalariga muvofiq lozim darajada tekshirishi va baholash tahlilini amalga oshirishi lozim. 14. Investitsiya vositachisi mijozlarning belgilangan cheklovlarni chetlab oʻtishga qaratilgan urinishlarini aniqlash va ularning oldini olish yuzasidan choralar koʻrishi lozim. 15. Quyidagi holatlarda mijozlar raqamli identifikatsiya qilinmaydi: mijoz va (yoki) mijoz tomonidan amalga oshirilayotgan operatsiya ichki nazorat qoidalariga muvofiq yuqori darajadagi tavakkalchilik toifasiga kirgan taqdirda; mijoz tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlarning haqiqiyligiga shubha tugʻilganda; shaxsni tasdiqlovchi hujjatdagi fotosuratning ushbu Nizomga muvofiq olingan fotosurat va (yoki) videotasvir hamda markaziy maʼlumotlar bazasiga joylashtirilgan fotosurat bilan (agar mavjud boʻlsa) mosligiga shubha mavjud boʻlganda; mijozdan olingan maʼlumotlar markaziy maʼlumotlar bazasiga joylashtirilgan maʼlumotlarga mos kelmaganda yoki mos kelishini tekshirishning iloji boʻlmaganda; fotosurat va (yoki) videotasvir ushbu Nizom talablariga mos kelmaganda; jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish boʻyicha shubhalar mavjud boʻlganda. Bunda investitsiya vositachisi raqamli identifikatsiya qilinmagan mijozlarni anʼanaviy usulda identifikatsiya qilishi lozim. 16. Raqamli identifikatsiya qilishda mijozning barcha identifikatsiya maʼlumotlari roʻyxatga kiritilgan shaxsning maʼlumotlari bilan qisman yoki toʻliq mos kelgan taqdirda, investitsiya vositachisi ichki nazorat qoidalarida nazarda tutilgan choralarni koʻrishi shart. 17. Mijozni raqamli identifikatsiya qilish natijasi boʻyicha mijoz anketasini toʻldirish va yuritish ichki nazorat qoidalarida belgilangan talablar asosida amalga oshiriladi. 18. Mijozlarni raqamli identifikatsiya qilishni yoʻlga qoʻygan investitsiya vositachisi oʻn kun muddatda qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organiga quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan hisobotni taqdim etadi: mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish tizimini yoʻlga qoʻyish sanasi; mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish jarayonlarining toʻliq tavsifi; investitsiya vositachisi tomonidan mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish orqali koʻrsatiladigan xizmatlarning roʻyxati; qimmatli qogʻozlar bozorida mijozlar bilan shartnoma tuzish paytida ularning shaxsiy maʼlumotlarini olish maqsadida “Oʻz mijozingni bil” (KYC, shuningdek, e-KYC) va “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish” (AML/CFT) tizimlariga muvofiq mijozlarni tekshirish tizimini amalga oshirishning tartibi. 19. Investitsiya vositachisi raqamli identifikatsiya qilingan mijozlar boʻyicha ichki nazorat qoidalarida koʻzda tutilgan maʼlumotlarga qoʻshimcha ravishda mijozlardan olingan fotosuratlar va (yoki) videotasvirlarni, mijoz shaxsini tekshirish va identifikatsiya qilish amalga oshirilgan aniq sana va vaqti qayd etilgan hujjatlarni, shuningdek, markaziy maʼlumotlar bazasidan foydalangan holda maʼlumotlarni tekshirish natijalarini mijozlar anketalari bilan birgalikda ichki nazorat qoidalariga muvofiq besh yil davomida saqlashi shart. 20. Investitsiya vositachisining axborot tizimlari raqamli identifikatsiya va raqamli autentifikatsiya qilingan mijozlar va ularning soni haqida tezkor maʼlumot olish imkoniyatini taʼminlashi lozim. 21. Investitsiya vositachisi mijozni raqamli identifikatsiya qilish natijasida olingan maʼlumotlarga oʻzgartirishlar kiritishda mazkur Nizom talablariga amal qilishi lozim. 22. Ushbu Nizom talablarini buzgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.