YOʻLOVChILARNING DAVLAT MAJBURIY ShAXSIY SUGʻURTASINI OʻTKAZISh, SUGʻURTA TOʻLOVLARI BOʻYIChA TRANSPORT TAShKILOTLARI BILAN HISOB-KITOB QILISh, SUGʻURTA PULLARINI ANIQLASh VA TOʻLASh TARTIBI HAQIDA
(other, 2015-11-27)

1. Yoʻlovchilarning davlat majburiy shaxsiy sugʻurtasi Oʻzbekiston Respublikasi oʻtkaziladi. Sugʻurta toʻlovlari stavkalarining miqdori Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 30-iyuldagi 379-son qarori bilan belgilangan va transport tashkiloti tomonidan yoʻlovchilardan quyidagi miqdorlarda olinadi. 2. Yoʻlovchilardan tushgan sugʻurta toʻlovlari har bir hisobot oyi uchun, keyingi oyning 10 kunigacha havo, temir yoʻl, ichki suv va avtomobil transporti tizimining tegishli boʻlinmalari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat sugʻurta bosh boshqarmasining hisob raqamiga oʻtkaziladi. Toʻlovlarni oʻtkazishda kechiktirilgan har bir kun uchun transport tashkiloti 0.1 foiz miqdorida jarima (penya) toʻlaydi. 3. Yoʻlovchilarning davlat majburiy sugʻurtasi: temir yoʻl, ichki suv va shahar atrofiga qatnaydigan avtomobil transporti yoʻlovchilariga; shahar avtomobil transporti yoʻlovchilariga; bir viloyat Qoraqalpogʻiston Respublikasi doirasida avtomobil transportida 50 km.gacha masofaga qatnaydigan yoʻlovchilarga tatbiq etilmaydi. Eslatma. Tranzit yoʻlovchilar vokzal, tayyoragoh, avtovokzal va pristan hududida transport vositasiga chiqishni kutish chogʻi davomida ham sugʻurtalangan hisoblanadi. Havo, temir yoʻl, ichki suv va umumiy foydalanishdagi avtomobil transportida bepul yurish huquqidan foydalanuvchi yoʻlovchilar amaldagi qonunlarga muvofiq, sugʻurta toʻlovini toʻlamasdan davlat majburiy shaxsiy sugʻurtasiga olinishlari kerak. 4.Oʻzbekiston Respublikasi sugʻurta bosh boshqarmasi joylardagi havo, temir yoʻl, ichki suv va umumiy foydalanishdagi avtomobil transportida yoʻlovchilar tashish bilan shugʻullanadigan transport tashkilotlarini aniqlaydi hamda ular tomonidan sugʻurta toʻlovlari toʻgʻri olinishini, ularning oʻz hisob raqamiga oʻz vaqtida va toʻliq oʻtkazilishini kuzatib turadi, sugʻurta toʻlovlari oʻtkazilmagan taqdirda esa ularni yuqorida keltirilgan tashkilotlardan soʻzsiz undirib oladi. 5. Davlat sugʻurta tashkilotlari sugʻurtaning mazkur turi boʻyicha xarajatlardan ortiq boʻlgan daromatlarning 50 foizgacha qismini yoʻlovchilarni tashish xavfsizligi oshirilishini taʼminlashga qaratilgan oldini olish tadbirlariga yoʻnaltirishlari mumkin. Bunday tadbirlar roʻyxati transport tashkiloti tomonidan tuziladi va davlat sugʻurta tashkilotlari bilan kelishib olinadi. Davlat sugʻurta tashkilotlari mablagʻlarining muayyan qismini transport tashkilotlarining sugʻurta toʻlovlarini undirish va oʻtkazishda koʻmaklashgan xodimlarini taqdirlashga ajratadi. 6. Sugʻurta toʻlovlarini toʻgʻri olinishini, davlat sugʻurta boshqarmasining hisob raqamiga oʻz vaqtida va toʻliq oʻtkazilishini, shuningdek, transport tashkilotlari oldini olish tadbirlariga ajratilgan mablagʻlardan oʻz oʻrnida foydalanilayotganini tekshirish davlat sugʻurta bosh boshqarmasiga yuklatiladi. Bu ish kamida bir yilda bir marta amalga oshiriladi va dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. Dalolatnomani tekshiruv oʻtkazgan shaxs va transport tashkilotining vakili imzolaydilar. Tekshiruvda toʻlovlar oʻz vaqtida va toʻliq oʻtkazilmaganligi yoki oldini olish tadbirlariga ajratilgan mablagʻlardan oʻz oʻrnida foydalanilmaganligi aniqlangan taqdirda bu mablagʻlar soʻzsiz undirib olinadi. Sugʻurta toʻlovlarini olish, oʻtkazish va oldini olish tadbirlariga ajratilgan mablagʻlardan foydalanish tartibi muntazam ravishda buzilgan hollarda Davlat sugʻurta bosh boshqarmasi oldini olish tadbirlariga mablagʻ ajratishni toʻxtatib qoʻyishga haqlidir. 7. Barcha zarur hujjatlar olinganidan soʻng 72 soat mobaynida, davlat ijtimoiy sugʻurtasi ijtimoiy taʼminot yetkazilgan zararni qoplash tartibida va shaxs sugʻurtasi shartnomalari boʻyicha pul toʻlangan boʻlishidan qatʼi nazar, yoʻlovchiga yoki uning merosxoʻrlariga sugʻurta puli toʻlanadi. 8. Yoʻlovchi transport vositasida ketadigan (uchib ketayotgan) vaqtida, shuningdek vokzal, port, pristan, stansiya hududida (xonasida) chiqish eʼlon qilinishini kutib turgan paytdan to yetib borgan manzilini tark etgunga qadar oʻtgan davr mobaynida yuz bergan koʻngilsiz hodisa natijasida umumiy mehnat qobiliyatini toʻliq (100 foiz) doimiy yoʻqotgan taqdirda unga 500000 soʻm miqdorida sugʻurta puli toʻlanadi, umumiy mehnat qobiliyatini qisman doimiy yoʻqotganda esa sugʻurta pulining mehnat qobiliyatini yoʻqotish foiziga mos keluvchi qismi toʻlanadi. 9. Koʻngilsiz hodisa natijasida jabrlangan yoʻlovchi doimiy yashash joyidagi davlat sugʻurta muassasasiga quyidagi hujjatlarni taqdim etgan taqdirda u tibbiy tekshiruvga yuborilishi mumkin: a) № 50 shaklli ariza – davlat sugʻurta muassasasi tomonidan beriladi; b) № 195 shaklli maʼlumotnoma davolash muassasasi tomonidan beriladi; v) baxtsiz hodisa haqida tashkilot tomonidan tuzilgan va berilgan dalolatnomaning asl nusxasi. 10. Jinoiy javobgarlik koʻzda tutilgan xatti-harakatlarni sodir etishi, oʻz joniga qasd qilishi, kayf qilish maqsadida spirtli ichimlik yoki boshqa narsa isteʼmoli oqibatida kasallanishi, zaharlanishi, havo kemasi boshligʻining, dengiz kemasi kapitanining, poyezd brigadirining, avtobusi haydovchisining yoxud boshqa vakolatli rasmiy shaxsning talablariga boʻysunmasligi, transportda yurish qoidalarini buzishi natijasida, shuningdek, safar (uchish) bilan yoki transport vositasiga chiqish eʼlon qilingandan soʻng yoxud yetib borgan manzilini tark etgach yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlmagan boshqa hodisa natijasida shikast olgan sugʻurtalangan yoʻlovchi tibbiy tekshiruvga yuborilmaydi va unga sugʻurta puli toʻlanmaydi. 11. Baxtsiz hodisa natijasida umumiy mehnat faoliyatini doimiy yoʻqotish foizi sugʻurtalangan yoʻlovchini davlat sugʻurta muassasasining shifokor-eksperti (u boʻlmagan joylarda javobgar mutaxassis xodimi) tomonidan tekshirish natijalari asosida, “Sugʻurta hodisalari munosabati bilan toʻlanadigan sugʻurta pullari miqdorini aniqlash jadvali”ga muvofiq belgilanadi. 12. Sugʻurtalangan yoʻlovchining doimiy yashash joyidagi davlat sugʻurta muassasasi sugʻurta muassasi sugʻurta puli toʻlash haqida qaror qabul qiladi va toʻlaydi. 13. Birgina baxtsiz hodisa oqibatlari uchun toʻlanadigan toʻlovlarning umumiy miqdori 500000 soʻmdan oshmasligi kerak. 14. Agar jabrlangan yoʻlovchining umumiy mehnat qobiliyatini yoʻqotish foizi aniqlangan boʻlsa-yu, ammo u hayotligida (7-bandda koʻrsatilgan muddatda) sugʻurta pulini olmagan boʻlsa, bu pul uning merosxoʻrlariga toʻlanadi. 15. Agar tibbiy hujjatlarga koʻra transportdagi baxtsiz hodisa oqibatida shikast olishi natijasida yoʻlovchining bosh yoki orqa miyasi ogʻir shikastlanganligi, qoʻl-oyoqlari (yoki ularning bir qismi) kesib tashlanganligi, koʻzi olib tashlanganligi yoxud ikkala koʻzi koʻr boʻlib qolganligi, qandaydir aʼzosi (yoki uning bir qismi) olib tashlanganligi aniqlangan boʻlsa-yu, biroq u hayotligida shifokor-ekspert (u boʻlmagan joylarda javobgar mutaxassis xodim)ning tekshiruvidan oʻtmagan va keyinchalik mazkur shikast bilan bogʻliq boʻlmagan sabab tufayli vafot etgan boʻlsa. uning merosxoʻrlariga shu shikastlanishlarda umumiy mehnat qobiliyatini doimiy yoʻqotish foizi qancha belgilansa, shuncha miqdorda sugʻurta puli toʻlanadi. 16. Agar umumiy mehnat qobiliyatini doimiy yoʻqotish baxtsiz hodisa sodir boʻlgan kundan boshlab bir yil mobaynida yuz bersa va uning bevosita oqibati boʻlsa, bu holda sugʻurta puli toʻlanadi. 17. Davlat sugʻurta muassasasi sugʻurta puli toʻlashni rad etgan taqdirda bu haqda ariza bergan shaxsga 7-bandda koʻrsatilgan muddatda, rad etish sabablarini bayon etgan holda maʼlum qiladi. 18. Yoʻlovchi transport vositasida ketish (uchish) vaqtida, shuningdek, vokzal, port, pristan, stansiya hududida (xonasida) chiqish eʼlon qilinishi kutib turgan paytdan to yetib borgan manzilini tark etgunga qadar oʻtgan davr mobaynida yuz bergan koʻngilsiz hodisa natijasida halok boʻlgan taqdirda uning meroshurlariga 500000 soʻm miqdorida sugʻurta puli toʻlanadi. 19. Halok boʻlgan yoʻlovchining merosxoʻri (merosxoʻrlari) sugʻurta puli toʻlanishini talab qilib yoʻlovchining doimiy yashash joyidagi davlat sugʻurta muassasasiga hujjat taqdim etishi lozim: sugʻurta puli toʻlash haqida ariza; baxtsiz hodisa haqida transport tashkiloti tomonidan belgilangan shaklda tuzilgan dalolatnomaning asl nusxasi (3,4,5,6,7-ilovalar); yoʻlovchining oʻlganligi haqida FHQH idorasi guvohnomasining notarial tartibda tasdiqlangan nusxasi; merosxoʻrlik huquqi haqida notarial idoraning guvohnomasi. 20. Merosxoʻrlik huquqi haqida notarial idoraning guvohnomasini olish uchun, halok boʻlgan yoʻlovchining yashash joyidagi davlat sugʻurta muassasasi uning murojaat qilgan merosxoʻrlariga maʼlumotnoma (8-ilova) berishi zarur. 21. Vafot etgan yoʻlovchining Oʻzbekiston Respublikasini boshqa tumanlarida (shaharlarida) yashaydigan merosxoʻrlarga sugʻurta puli oluvchining doimiy yashash joyidagi jamgʻarma bankdagi hisobiga oʻtkaziladi yoki ularning hisobidan pochta orqali oʻtkaziladi, boshqa davlatlarda yashovchi merosxoʻrlarga esa Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlariga muvofiq oʻtkaziladi. Balogʻatga yetmagan merosxoʻr oluvchiga sugʻurta puli faqat yashash joyidagi jamgʻarma bankka uning nomidagi omonatga oʻtkaziladi va ayni chogʻda bu haqda vasiylik hamda homiylik idoralariga maʼlum qilinadi. 22. Sugʻurta puli toʻlash rad etilgan taqdirda davlat sugʻurta muassasasi bu haqda merosxoʻrlarga 7-bandda koʻrsatilgan muddatda, rad etish sabablarini yozma ravishda xabar qiladi. 23. Yoʻlovchilarning davlat majburiy sugʻurtasi shartlaridan kelib chiquvchi fuqarolarning sugʻurta pulini toʻlash haqidagi talablari yuqori davlat sugʻurta tashkilotlari yoxud xalq sudi tomonidan qarab chiqiladi.