OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT SOLIQ QOʻMITASINI TAShKIL ETISh VA UNING FAOLIYATI MASALALARI TOʻGʻRISIDA
(resolution, 1998-01-12)

“Oʻzbekiston Respublikasining Davlat soliq bosh boshqarmasini Oʻzbekiston Respublikasining Davlat soliq qoʻmitasiga aylantirish toʻgʻrisida” 1994-yil 18-yanvardagi Farmonga muvofiq: Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Belgilab qoʻyilsinki, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi soliq va boj siyosatini amalga oshirishni, shuningdek, davlatning iqtisodiy manfaatlarini va mulkiy huquqlarini himoya qilishni taʼminlovchi davlat nazorati organi hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining oʻziga berilgan vakolatlar doirasida qabul qilgan qarorlarining Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi barcha vazirliklar, idoralar, mahalliy hokimiyat va boshqaruv organlari, mulkchilik shaklidan va ular kimga boʻysunishidan qatʼi nazar, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar, shuningdek, fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiydir. 2. Quyidagilar tasdiqlansin: respublika soliq organlari va bojxona xizmatlari tizimini boshqarish sxemasi 1-ilovaga* muvofiq; Davlat soliq qoʻmitasining markaziy apparati tuzilmasi, qoʻmita hududiy soliq boshqarmasining namunaviy tuzilmasi, respublika tumanlari va shaharlaridagi soliq inspeksiyasining namunaviy tuzilmasi 2, 2a, 3, 3a, 4-ilovalarga* muvofiq. 3. Davlat soliq qoʻmitasi tizimi xodimlarining cheklangan soni, 5-ilovaga* muvofiq, 15400 nafardan iborat qilib (xizmat koʻrsatuvchi va yordamchi xodimlarsiz), shu jumladan, xodimlarning mavjud soni hisobiga — 10867, Farmonga muvofiq Ichki ishlar vazirligi tizimidan oʻtkaziladiganlar hisobiga — 561, qoʻshimcha ravishda beriladiganlar hisobiga — 3972 nafardan iborat qilib belgilansin. Davlat soliq qoʻmitasini hamda uning tarkibiga kiruvchi soliq va bojxona organlarini mablagʻ bilan taʼminlash respublika budjeti hisobiga amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining raisiga qoʻmita markaziy apparatining, shuningdek, unga boʻysunuvchi soliq va bojxona organlarining tasdiqlangan tuzilmalariga belgilangan xodimlar soni va mehnatga haq toʻlash fondi doirasida oʻzgartirishlar kiritish huquqi berilsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi raisining olti nafar oʻrinbosari, shu jumladan, bir nafar birinchi oʻrinbosari hamda 11 kishidan iborat hayʼat boʻlishiga ruxsat etilsin. Bojxona bosh boshqarmasi boshligʻining uch nafar oʻrinbosari, shu jumladan, bir nafar birinchi oʻrinbosari boʻladi. Davlat soliq qoʻmitasi va unga boʻysunuvchi organlar rahbarlarini lavozimga tayinlash va lavozimdan ozod qilish tartibi 6-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Davlat soliq qoʻmitasi, oʻziga yuklatilgan qoʻshimcha funksiya va vazifalarni hisobga olgan holda, oʻziga boʻysunuvchi organlarning kadrlar tarkibini sinchiklab qayta koʻrib chiqsin, zaruriyat boʻlganda kadrlarni navbatdan tashqari attestatsiyadan oʻtkazsin, tarkibiy boʻlinmalarni tajribali va puxta bilimli moliya, iqtisod hamda boshqa ixtisosliklar xodimlari bilan toʻldirsin. 5. Belgilab qoʻyilsinki, Davlat soliq qoʻmitasi hamda uning hududiy organlari rahbar xodimlari va mutaxassislariga Vazirlar Mahkamasining 1992-yil 26-dekabrdagi 589-son (2 va 9-ilovalar) va 590-son qarorlariga muvofiq mehnatga haq toʻlash shart-sharoitlari tatbiq etiladi. Soliq organlari xodimlari uchun Vazirlar Mahkamasining 1991-yil 12-avgustdagi 217-son qarori 15-bandining amal qilishi saqlab qolinsin. 6. Bosh bojxona boshqarmasi xodimlari mehnatiga haq toʻlashning amaldagi, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1992-yil 19-avgustdagi Farmoni va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 1-martdagi 111-son qarori bilan nazarda tutilgan shart-sharoitlar saqlab qolinsin. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi va Ichki ishlar vazirligi Moliya vazirligi bilan birgalikda sobiq Davlat bojxona qoʻmitasining pensiyaga chiqishda imtiyozlarga ega boʻlgan rahbarlar tarkibiga kiruvchi xodimlarining belgili muddat xizmat qilganliklari uchun tayinlanadigan pensiyaga chiqishlari va pensiya oluvchilar hisobiga qoʻyish tartibini amaldagi qonunga muvofiq 10 kun muddatda aniqlasinlar. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasida va Bojxona Bosh boshqarmasida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1992-yil 10-avgustdagi Farmoni va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1991-yil 12-avgustdagi 217-son qaroriga muvofiq tashkil etilgan moddiy yordam va soliq hamda bojxona organlarini rivojlantirish maxsus fondidan foydalanish saqlab qolinsin. Davlat soliq qoʻmitasining raisi bu fondlarni tashkil etish va foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomni 15 kun muddatda qayta koʻrib chiqsin va tasdiqlasin. 8. Oʻzbekiston Respublikasining Davlat soliq qoʻmitasi va Davlat soliq qoʻmitasining Bosh bojxona boshqarmasi toʻgʻrisidagi nizomlar 7, 8-ilovalarga muvofiq tasdiqlansin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi: Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan birgalikda “Oʻzbekiston Respublikasi soliq tizimining asoslari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni loyihasini 1994-yilning 1-iyuliga qadar Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor vazirliklar bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasi Boj kodeksi loyihasini 1994-yilning 1-avgustiga qadar Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 10. “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Aloqa vazirligi, “Oʻzavtotrans” korporatsiyasi, “Oʻzdavneftmahsulot” birlashmasi, “Oʻzbeksavdo” uyushmasi, “Oʻzbekbirlashuv”, “Oʻzbekmebel” davlat-aksionerlik birlashmasi, “Oʻzboshyogʻochqurilish” boshqarmasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 1994-yilning 1-apreliga qadar soliq va bojxona organlarini, ularning sonining koʻpayganligi va funksiyalarining kengayganligini hisobga olib, zarur moliya mablagʻlari va limitlari, binolar va xonalar, avtotransport, yonilgʻi-moylash materiallari, aloqa vositalari va boshqa moddiy-texnika vositalari bilan taʼminlasinlar. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Moliya vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi Vazirlar Mahkamasining moliya, soliq va bojxona organlari uchun mutaxassislarni maqsadli tayyorlash va qayta tayyorlash tizimini barpo etish toʻgʻrisidagi qaror loyihasini ikki oy muddatda tayyorlasin va Vazirlar Mahkamasiga taqdim etsin. 12. “Oʻzboshyogʻochqurilish” boshqarmasi Abay koʻchasi, 4-uydagi binoni Davlat soliq qoʻmitasi balansiga topshirsin. 13. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari I.H. Joʻrabekov zimmasiga yuklansin. Davlat soliq qoʻmitasining raisi — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni bilan, Davlat soliq qoʻmitasi raisining oʻrinbosarlari, shu jumladan, Davlat soliq qoʻmitasi raisining oʻrinbosari — Bosh bojxona boshqarmasi boshligʻi; maxsus taftish nazorat boshqarmasining boshligʻi — Davlat soliq qoʻmitasi raisining oʻrinbosari; valyuta tushumlarini nazorat qilish boʻyicha boshqarma boshligʻi — Davlat soliq qoʻmitasi raisining oʻrinbosari — Vazirlar Mahkamasining qarori bilan. viloyat soliq boshqarmalarining boshliqlari — Davlat soliq qoʻmitasi raisining taqdimiga koʻra — Vazirlar Mahkamasining qarori bilan. Davlat soliq qoʻmitasining tuman, shahar soliq inspeksiyalarining boshliqlari — hududiy soliq boshqarmasi boshligʻining taqdimiga koʻra — Davlat soliq qoʻmitasi raisining qarori bilan. Bosh bojxona boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosarlari — Davlat soliq qoʻmitasi raisining taqdimiga koʻra — Vazirlar Mahkamasining qarori bilan. Bosh bojxona boshqarmasining hududiy bojxona xizmatlarining boshliqlari — Davlat soliq qoʻmitasi raisining taqdimiga koʻra — Vazirlar Mahkamasining qarori bilan lavozimga tayinlanadilar va lavozimdan ozod qilinadilar. 1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining maqomi, asosiy vazifalari, funksiyalari, vakolatlarini va faoliyatining tashkiliy asoslarini belgilab beradi. 2. Oʻzbekiston Respublikasining Davlat soliq qoʻmitasi soliq, boj qonunchiligiga rioya qilinishini, davlatning iqtisodiy manfaatlarini va mulkiy huquqlarini himoya qilish sohasida davlat nazoratini taʼminlaydigan markaziy organ hisoblanadi. 3. Oʻzbekiston Respublikasining yagona soliq va bojxona organlari tizimini tashkil qiluvchi Davlat soliq qoʻmitasining tasarrufida boʻlgan organlar quyidagilar hisoblanadi: Bosh boj boshqarmasi; Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat soliq Bosh boshqarmasi; viloyatlar va Toshkent shahar davlat, soliq boshqarmalari; tumanlar, shaharlar va shaharlardagi tumanlar davlat soliq inspeksiyalari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar bojxona xizmatlari; bojxona postlari. 4. Barcha darajadagi davlat soliq organlari, Bosh bojxona boshqarmasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar bojxona xizmatlari yuridik shaxs hisoblanadilar, bank muassasalarida hisob-kitob, joriy va boshqa (shu jumladan, valyuta) schyotlariga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri tushirilgan va oʻz nomi yozilgan muhrga ega boʻladilar. 5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat soliq Bosh boshqarmasi viloyatlar va Toshkent shahar davlat soliq boshqarmalari, Bosh bojxona boshqarmasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar bojxona xizmatlari xodimlarining soni va ularning mehnatiga haq toʻlash fondi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan xodimlar soni doirasida belgilanadi. Shaharlar, tumanlar va shaharlardagi tumanlarning davlat soliq inspeksiyalari xodimlari soni va ularning mehnatiga haq toʻlash fondi Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat soliq Bosh boshqarmasi, viloyatlar va Toshkent shahar davlat soliq boshqarmalari tomonidan belgilanadi. Bojxona postlari xodimlarining soni va ularning mehnatiga haq toʻlash fondi Davlat soliq qoʻmitasining Bosh bojxona boshqarmasi tomonidan belgilanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasida va Bosh bojxona boshqarmasida belgilangan tartibda soliq va bojxona organlarini rivojlantirish, xodimlarga moddiy yordam koʻrsatish va ularni ijtimoiy himoya qilish boʻyicha maxsus fondlar tashkil etiladi. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, xalqaro huquq normalariga, Oʻzbekiston Respublikasining boshqa davlatlar bilan tuzgan shartnomalari hamda bitimlariga, mazkur Nizomga amal qiladi. 7. Quyidagilar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining bosh vazifalari hisoblanadi: a) Oʻzbekiston Respublikasining soliq toʻgʻrisidagi qonunlariga, amaldagi boj qonunchiligiga rioya qilinishi, davlat soliqlari, tushumlar, bojlar va boshqa majburiy toʻlovlarning (Oʻzbekiston Respublikasining pul birligida va xorijiy valyutada) oʻz vaqtida toʻliq va toʻgʻri hisoblab chiqilishi va toʻlanishi ustidan nazoratni amalga oshirish;: b) soliqlar va budjetga boshqa toʻlovlarni toʻlovchilarni, soliq solinuvchi obyektlar boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslarning toʻliq va oʻz vaqtida hisobga olinishini taʼminlash; v) Oʻzbekiston Respublikasida olib borilayotgan soliq va boj siyosatini amalga oshirishda bevosita qatnashish; g) soliq va bojxona organlarining vakolatiga taalluqli boʻlgan qonun buzish hollari yuzasidan surishtiruvni amalga oshirish; g) xoʻjalik yurituvchi subyektlar –– yuridik va jismoniy shaxslarning moliya-xoʻjalik faoliyatlarning barcha tekshirishlari va taftishlarini muvofiqlashtirish; d) soliq va bojxona organlarining vakolatiga taalluqli boʻlgan qonun buzish hollari yuzasidan surishtiruvni amalga oshirish; e) soliq va bojxona organlarining xavfsizligini, ushbu organlar xodimlari xizmat vazifalarini bajarish chogʻida ularga nisbatan gʻayri qonuniy tajovuzlar qilinishidan himoyalashni taʼminlash, bu faoliyatni huquqiy muhofaza qilish organlari bilan muvofiqlashtirish; j) amaldagi qonunlarni buzish hollariga doir materiallarni, shuningdek, aybdor shaxslarni javobgarlikka tortish toʻgʻrisidagi masalani hal etish davlat soliq hamda bojxona organlarining vakolatlari doirasiga kirmaydigan hollarda bunday ishlarni tergov va sud organlariga oʻtkazish; z) yuridik va jismoniy shaxslarning soliq solish, poshlinalar, yigʻimlar va boshqa majburiy toʻlovlarni undirib olish, shuningdek, boj qoidalariga rioya qilish masalalari boʻyicha ariza va shikoyatlarini belgilangan tartibda koʻrib chiqish; i) yuridik va jismoniy shaxslar soliqlar, poshlinalar va boshqa majburiy toʻlovlarni hisoblash va oʻz vaqtida toʻlash masalalari yuzasidan murojaat qilishganida ularga begʻaraz yordam koʻrsatish va maslahatlar berish, budjet oldidagi majburiyatlarni bajarish tartibi haqida axborotlar berish. 8. Davlat soliq qoʻmitasi zimmasiga yuklangan asosiy vazifalarga muvofiq quyidagi vazifalarni bajaradi: a) Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri tomonidan budjetga soliqlar va boshqa toʻlovlarning kelib tushishini taʼminlashga doir topshiriqlarning bajarilishi natijalarini tahlil qiladi va Vazirlar Mahkamasini xabardor etadi; b) budjetga soliqlar, poshlinalar va boshqa toʻlovlarning kelib tushishi prognozlarini ishlab chiqishda ishtirok etadi; v) xorijiy investorlarning investitsiya faoliyatlarini soliq va boj yoʻli bilan tartibga solishni amalga oshirishga oid chora-tadbirlarni ishlab chiqishda qatnashadi, xorijiy davlatlar bilan soliq hamda boj siyosatini muvofiqlashtirish masalalari boʻyicha hukumatlararo bitimlar va shartnomalarni tayyorlash va tuzishda ishtirok etadi; Hukumatning topshirigʻiga binoan ikki tomonlama soliq solishni bartaraf qilish yuzasidan hukumatlararo bitimlarni tasdiqlaydi va imzolaydi; g) soliqlar va soliq toʻlovchilarini hisobga olishning yagona kompyuter tizimini yaratish, soliq va bojxona organlarini moddiy-texnik jihatdan taʼminlash, kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash, xorijiy soliq va bojxona organlari bilan hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshiradi; d) oʻziga boʻysunuvchi soliq va bojxona organlarining oʻz vaqtida oʻtkazilmagan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni undirib olish, musodara qilingan, egasi boʻlmagan, shuningdek, vorislik huquqi boʻyicha davlatga oʻtgan mol-mulkni hamda xazinalarni hisobga olish, baholash va sotishga doir faoliyatini tashkil qiladi; e) Oʻzbekiston Respublikasining boshqa vazirliklari va idoralari bilan birgalikda soliqlar, bojlar va budjetga hamda budjetdan tashqari jamgʻarmalarga oʻtkaziladigan boshqa toʻlovlar haqidagi qonunlarning qoʻllanishi masalalariga doir Oʻzbekiston Respublikasi hududida bajarilishi majburiy boʻlgan yoʻriqnomalar va boshqa normativ hujjatlarni belgilangan tartibda chiqaradi; j) koʻp mehnat talab qiladigan jarayonlarni avtomatlashtirish, soliqlarga va bojxonaga oid maʼlumotlarni qabul qilish, qayta ishlash, oʻtkazish va saqlash maqsadida soliqlar hamda boj tushumlari, barcha soliq toʻlovchilar — yuridik va jismoniy shaxslar haqidagi maʼlumotlarni ishlab chiqish boʻyicha yagona kompyuter tizimini barpo etadi va undan foydalanadi; Oʻzbekiston Respublikasi soliq toʻlovchilarining identifikatsiya kodlarining Yagona reyestrini shakllantiradi va yuritadi; z) soliqlarga boj qonunlari haqidagi maʼlumotlarni nashr etish, koʻpaytirish va oʻz tasarrufidagi tashkilotlar hamda soliq toʻlovchilarga yetkazish, soliq toʻlovchilarni soliqlar, poshlinalarni toʻgʻri hisoblashga, hisobotlar va bayonotlarni taqdim qilishga oʻrgatish, shuningdek, konsultatsiya xizmatlari koʻrsatish maqsadida servis-markazlarini barpo etadi va ularning faoliyatini tashkil qiladi; i) soliqlar va boj qonunlariga oid normativ hujjatlar toʻplamlarini tayyorlaydi va nashr etadi, oʻz tasarrufidagi organlarni qonunlar va yoʻriqnoma materiallari, soliq toʻlovchilarni, soliqlar va budjetga oʻtkaziladigan boshqa toʻlovlarni hisobga oladigan hujjat shakllari bilan taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlar koʻradi; k) xoʻjalik yurituvchi subyektlar –– yuridik va jismoniy shaxslarning moliya-xoʻjalik faoliyatlarning barcha tekshirishlari va taftishlarini muvofiqlashtiradi; l) foydani (daromadni) yoki boshqa soliq solinadigan obyektlarni ataylab yashirish hollarini aniqlash, soliq va boj qonunlarini buzishda aybdor boʻlgan shaxslarni maʼmuriy va jinoiy javobgarlikka tortish maqsadida viloyatlarning maxsus taftish nazorat boʻlinmalarining ishini tashkil etadi va ularga yetakchilik qiladi; iqtisodiyot sohasidagi shu singari va boshqa jinoyatlarning oldini olish va ularga barham berish masalalari yuzasidan huquqni muhofaza qilish organlari bilan bahamjihat harakat qiladi va axborot almashinib turadi; soliq va boj qonunchiligi buzishlari haqidagi axborotlarni umumlashtiradi va tahlil qiladi, profilaktik chora-tadbirlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrining maxsus taftish-nazorat boʻlinmalari bevosita maxsus taftish-nazorat boshqarmasi boshligʻi — Davlat soliq qoʻmitasi raisi oʻrinbosariga, tashkiliy jihatdan esa — viloyat soliq boshqarmasi boshligʻiga boʻysunadilar; m) davlat soliq va bojxona organlarini moddiy-texnik jihatdan taʼminlash, materiallar hamda jihozlar uchun ajratilgan fondlarning ijrosini, ularni saqlash va ulardan foydalanishning toʻgʻriligini nazorat qilishni amalga oshiradi, ortiqcha yoki foydalanilmagan materiallar va mablagʻlarni qayta taqsimlash uchun chora-tadbirlar koʻradi; n) soliq va bojxona organlariga moddiy yordam koʻrsatish va ularni rivojlantirish boʻyicha maxsus fondlarning shakllantirilishi, taqsimlanishi va ulardan foydalanilishining toʻgʻriligini nazorat qiladi; o) Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar davlat soliq va bojxona organlarining kadrlarni tanlash, joy-joyiga qoʻyish sohasidagi ishlarini tashkil qiladi, kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni amalga oshiradi, shu maqsadda soliq va bojxona organlari kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha maxsus markazlar barpo etadi; p) soliq va bojxona organlari xodimlari lavozimlarining malakalarga oid tavsifnomalarini ishlab chiqadi, rahbarlar va mutaxassislarni attestatsiyadan oʻtkazishni, ularga belgilangan tartibda maxsus shaxsiy unvonlar berishni amalga oshiradi. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi va unga boʻysunuvchi soliq hamda bojxona organlari zimmalariga yuklatilgan vazifalarning samarali bajarilishini taʼminlash maqsadida ularga quyidagi huquqlar beriladi: a) mulkchilik va xoʻjalik yuritish shakllaridan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasining vazirliklari va idoralarida, korxonalarida, shu jumladan, xorijiy sarmoyalar ishtirok etgan korxonalarda, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarda, shuningdek, alohida ish tartibiga ega boʻlgan korxonalar va harbiy qismlarda soliqlar, bojxona bojlari va yigʻimlar, shuningdek, budjetga va budjetdan tashqari jamgʻarmalarga boshqa toʻlovlarni hisoblab chiqish hamda toʻlash bilan bogʻliq pul hujjatlari va buxgalteriya hujjatlarini, deklaratsiyalar va boshqa hujjatlarni tekshirish, tekshirish chogʻida paydo boʻladigan masalalar yuzasidan zarur tushuntirishlar, maʼlumotnoma va maʼlumotlarni olish; b) soliq solish maqsadida tekshirilayotgan korxonalar, muassasa va tashkilotlar, shu jumladan, banklar, sugʻurta, auditorlik tashkilotlari va fuqarolarning faoliyatiga doir zarur maʼlumotlar, maʼlumotnomalar, hujjatlar va ularning nusxalarini olish; v) korxonalar va fuqarolardan foyda (daromad)ni yoki boshqa soliq solinadigan obyektlarni yashirganligi (kamaytirib koʻrsatganligi) haqida guvohlik beruvchi hujjatlarni, tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanish tartibini buzayotgan fuqarolardan esa — ruxsatnomalar (litsenziyalar), patentlar yoki qayd guvohnomalarini tortib olish; g) tamaki mahsulotlari va spirtli ichimliklarni transportda tashish (xalqaro tranzitdan tashqari), saqlash va sotishda, shuningdek, ularni nolegal yoʻl bilan tayyorlashda aksiz markalari bilan markalanmagan tamaki mahsulotlari va spirtli ichimliklarni musodara qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilish; d) zarur boʻlgan hollarda kassalarni va hujjatlar saqlanadigan joylarni surgʻuchlab qoʻyish, xomashyo, yarim tayyor mahsulotlar va buyumlarning namunalarini, shuningdek, hujjatlarni olib qoʻyish va Oʻzbekiston Respublikasining qonunlariga muvofiq ravishda ularni tahlil qilish, tekshirish, ekspertizadan oʻtkazish uchun yuborish; e) qaysi idoraga qarashliligidan va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, savdo va xizmat koʻrsatish korxonalarining savdo qoidalari, belgilangan narxlarga, tovarlarni berish, xizmat koʻrsatish qoidalariga rioya qilishiga doir faoliyatini tekshirish; j) oʻz vakolatlarini amalga oshirish vaqtida korxonalar (shu jumladan, alohida ish tartibiga ega boʻlgan korxonalar va harbiy qismlar), fuqarolar foyda (daromad) olish uchun foydalanayotgan yoki soliq solish obyektlarini saqlash bilan bogʻliq boʻlgan har qanday ishlab chiqarish binolarini, omborlarini, savdo va boshqa inshootlarini, ularning qayerda joylashganligidan qatʼi nazar, qonunda belgilangan tartibda tekshirib chiqish; z) barcha korxonalar, muassasa va tashkilotlar, shu jumladan, alohida ish tartibiga ega boʻlgan korxonalar va harbiy qismlar, shuningdek, fuqarolar tomonidan foydalanilayotgan yer maydonlari va boshqa tabiiy resurslar hajmlarining nazorat oʻlchovlarini oʻtkazish; i) tekshirilayotgan korxonalarning rahbarlari va boshqa mansabdor shaxslaridan hamda fuqarolardan tekshirishda aniqlangan Oʻzbekiston Respublikasining soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar, tadbirkorlik faoliyati, bojga doir qonunlarni buzish hollarini bartaraf etishni talab qilish, ularning bajarilishini nazorat ostiga olish; k) hujjatlar asosida tekshirish oʻtkazilishidan yoki davlat soliq organlarining xodimlarini daromad olish uchun foydalanilayotgan binolarni tekshirishga kiritishdan bosh tortgan, davlat soliq organlariga va ularning mansabdor shaxslariga buxgalterlik hisobotlari, balanslar, hisob-kitoblar, deklaratsiyalar, shuningdek, soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni hisoblash va toʻlash bilan bogʻliq boʻlgan boshqa hujjatlarni bermaganlari (yoki berishdan bosh tortganlari) taqdirda korxonalarning banklardagi, boshqa moliya-kredit muassasalaridagi hisob-kitob va boshqa schyotlari boʻyicha operatsiyalarini toʻxtatib qoʻyish; l) korxonalar, muassasalar va tashkilotlardan davlat budjetiga soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni va ular boʻyicha boqimandalarni soʻzsiz undirib olish; m) fuqarolar, ajnabiy fuqarolar va fuqaroligi boʻlmagan shaxslardan soliqlar va boshqa toʻlovlar boʻyicha boqimandalarni davlat foydasiga undirib olish toʻgʻrisida tegishli sudlarga daʼvo arizasi berish. n) ayrim hollarda va belgilangan tartibda tegishli soliq toʻlovlari uchun mablagʻlarni bevosita aholidan yigʻish; o) soliqlar va boj qonunlarini takomillashtirish toʻgʻrisida Respublika Hukumatiga belgilangan tartibda takliflar kiritish; p) zarur hollarda amaliy yordam koʻrsatish uchun huquqni muhofaza qilish, statistika, bank va boshqa organlar xodimlarini, shuningdek, loyiha-qidiruv tashkilotlari, ilmiy-tadqiqot institutlari va auditorlik xizmatlarini taklif qilish; r) davlat hokimiyati organlariga quyi hokimiyat organlarining respublikadagi amal qilib turgan soliq va boj qonunlariga zid boʻlgan qarorlarini bekor qilish toʻgʻrisida takliflar kiritish; s) amaldagi qonunlarga binoan soliq va boj qonunlarini buzganligi uchun korxona va shaxslarga belgilangan tartibda moliyaviy sanksiyalar va maʼmuriy jarimalarni qoʻllash; t) qonunbuzarlik boʻyicha soliq va bojxona organlarining vakolati doirasida boʻlgan zarur operativ-qidiruv tadbirlarini oʻtkazish, jinoyat belgilari topilganda Oʻzbekiston Respublikasining jinoiy va jinoiy-protsessual qonunlari normalarini qoʻllagan holda jinoiy ish qoʻzgʻab, surishtiruv ishlarini olib borish; u) soliq va bojxona organlarining maxsus boʻlinmalari xodimlariga belgilangan tabelga muvofiq otish qurollari va yakka tartibda maxsus himoyalanishning texnika vositalarini saqlash, yonida olib yurish, shuningdek, qonunda belgilangan tartibda qoʻllash huquqi beriladi. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi va uning joylardagi boʻlinmalarining mansabdor shaxslari tijorat va xizmat sirlarini saqlashga majburdirlar. Davlat soliq va bojxona organlarining mansabdor shaxslari soliq va boj qonunlariga ogʻishmay rioya qilish, mazkur Nizomning talablarini bajarishga yozma ravishda majburiyat oladilar. 11. Davlat soliq va bojxona organlarining mansabdor shaxslari oʻz vazifalarini bajarmaganligi yoki tegishli ravishda bajarmaganligi uchun amaldagi qonunlarga muvofiq javobgarlikka tortiladilar. 12. Davlat soliq va bojxona organlari tomonidan notoʻgʻri undirilgan soliq va boshqa majburiy toʻlovlar qaytarilishi yoki kelgusi toʻlovlar hisobiga oʻtkazilishi, mansabdor shaxslar tomonidan gʻayriqonuniy xatti-harakatlar oqibatida yetkazilgan zarar esa Oʻzbekiston Respublikasining qonunlarida belgilangan tartibda tegishli budjet mablagʻlari hisobidan qoplanishi lozim. Soliq va boj toʻlovlari qonunsiz ravishda undirilishiga yoʻl qoʻyilishida aybdor boʻlgan mansabdor shaxslar Oʻzbekiston Respublikasining qonunlarida belgilangan tartibda intizomiy va moddiy javobgar boʻladilar. 13. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasiga Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni bilan tayinlanadigan Rais boshchilik qiladi. 14. Davlat soliq qoʻmitasining raisi Davlat soliq qoʻmitasiga yuklatilgan topshiriq va vazifalarning bajarilishi uchun shaxsan javobgardir, u oʻz oʻrinbosarlari, qoʻmitaning mustaqil tarkibiy boʻlinmalari, oʻziga boʻysunuvchi davlat soliq va bojxona organlari boshliqlarining javobgarlik darajalarini belgilaydi. 15. Davlat soliq qoʻmitasining raisi: a) Davlat soliq qoʻmitasining faoliyatiga rahbarlik qiladi; b) oʻz vakolatlari doirasida Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, Prezidentning farmonlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga asoslanib va ularni bajarish yuzasidan Davlat soliq qoʻmitasining tasarrufidagi organlar tomonidan bajarilishi shart boʻlgan buyruq, yoʻriqnoma, qoida, nizomlar chiqaradi va koʻrsatmalar beradi; v) Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan soliq va bojxona organlari xodimlari soni va ular mehnatiga haq toʻlash fondi doirasida markaziy apparatning shtat jadvali va uning tarkibiy boʻlinmalari toʻgʻrisidagi nizomni, Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat soliq Bosh boshqarmasi, viloyatlar va Toshkent shahar davlat soliq boshqarmalari, Bosh bojxona boshqarmasining shtat jadvallari va nizomlarini tasdiqlaydi; g) Davlat soliq qoʻmitasining apparati xodimlarini barcha darajadagi soliq va bojxona organlarining rahbarlari va ularning oʻrinbosarlarini, Bosh bojxona boshqarmasining boʻlim boshliqlarini lavozimga tayinlaydi va lavozimlardan ozod qiladi; d) alohida xizmat koʻrsatgan xodimlarni faxriy unvonlarga va Respublika mukofotlariga belgilangan tartibda taqdim etadi, soliq va boshqa organlar xodimlariga Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati tomonidan belgilangan maxsus unvonlarni beradi; e) unga berilgan vakolatlar doirasida boshqa huquqlarga ham egadir. 16. Bosh bojxona boshqarmasiga Davlat soliq qoʻmitasi raisining oʻrinbosari — boshliq boshchilik qiladi. 17. Davlat soliq qoʻmitasida rais va lavozimi boʻyicha rais oʻrinbosarlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan boshqa rahbar xodimlardan iborat tarkibda hayʼat tuziladi. 18. Bosh bojxona boshqarmasi, viloyatlar va Toshkent shahar davlat soliq boshqarmalari oʻz tarkiblarida hayʼat organlari — kengashlarga ega boʻladir. 19. Davlat soliq qoʻmitasida soliqlar haqidagi qonunlarni qoʻllanish yuzasidan murakkab va munozarali masalalarni hal qilish boʻyicha qarorlar tayyorlash, soliq toʻlovchilarga yuqori malakali maslahatlar berish uchun Maslahat-ekspert kengashi tuziladi. Uning toʻgʻrisidagi nizom va uning tarkibi Davlat soliq qoʻmitasi Raisi tomonidan tasdiqlanadi. 20. Davlat soliq qoʻmitasi oʻzining matbuot organini taʼsis etish va nashr qilish huquqiga ega. 21. Davlat soliq va bojxona organlarining xodimlari oʻz xizmat burchlarini ado etayotgan paytlarida davlat hokimiyatining vakili hisoblanadilar va uning himoyasida boʻladilar. 22. Davlat soliq yoki bojxona organlarining xodimlari xizmat faoliyatini amalga oshirishlari munosabati bilan halok boʻlganlari taqdirda halok boʻlgan xodimning oilasiga Respublika budjeti mablagʻlaridan ellik oylik ish haqi miqdorida bir yoʻla nafaqa toʻlanib, keyinchalik bu pul aybdor shaxslardan undirib olinadi. Davlat soliq yoki bojxona organlarining xodimlariga kasbiy faoliyat bilan shugʻullanishini istisno etadigan ogʻir tan jarohatlari yetkazilgan taqdirda ularga Respublika budjeti mablagʻlari hisobidan yigirma besh oylik ish haqi miqdorida bir yoʻla nafaqa toʻlanib, keyinchalik bu pul aybdor shaxslardan undirib olinadi. Davlat soliq va bojxona organlarining xodimlariga uncha ogʻir boʻlmagan tan jarohati yetkazilgan taqdirda Respublika budjeti mablagʻlaridan besh oylik ish haqi miqdorida bir yoʻla nafaqa toʻlanib, keyinchalik bu pul aybdor shaxslardan undirib olinadi. Nafaqa miqdori oxirgi oylik maoshidan nafaqa toʻlanadigan kundagi ish haqining indeksatsiyasi nazarda tutilgan holda hisoblab chiqariladi. 23. Davlat soliq yoki bojxona organlarining xodimlari xizmat faoliyatini amalga oshirishlari munosabati bilan ularning (yoki yaqin qarindoshlarining) mol-mulkiga yetkazilgan zarar respublika budjeti mablagʻlaridan toʻla hajmda toʻlanib, keyinchalik bu pul aybdor shaxslardan undirib olinadi. 24. Davlat soliq va bojxona organlari mansabdor shaxslarining xatti-harakatlari ustidan shikoyatlar qonunda belgilangan tartibda beriladi va koʻrib chiqiladi. 1. Bosh bojxona boshqarmasi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining respublikada bojxona ishiga bevosita rahbarlik qilishni va uni tashkil etishni amalga oshiruvchi organidir. 2. Bojxona organlarining asosiy vazifalari quyidagilar hisoblanadi: a) Oʻzbekiston Respublikasining iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish; b) Oʻzbekiston Respublikasining boj qonunlariga rioya qilinishi ustidan nazorat oʻrnatish; v) Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalardan kelib chiquvchi bojxona ishiga oid majburiyatlarining bajarilishini taʼminlash; g) tovarlar va transport vositalarini Oʻzbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali oʻtkazishda bojxona tarif va notarif tartibga solish vositalaridan foydalanish; d) Oʻzbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali oʻtadigan tovarlar va transport vositalarini bojxona tekshiruvidan oʻtkazish va rasmiylashtirishni takomillashtirish; e) bojxona organlarining faoliyati natijasida kelib tushadigan boj poshlinalari, yigʻimlari va boshqa mablagʻlarni budjetga oʻtkazish; j) kontrabandaga, bojxona qoidalarining buzilishlariga qarshi kurashish; z) bojxona statistikasini yuritish: i) tashqi iqtisodiy faoliyatning tovar nomenklaturasini yuritish; k) roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan, Oʻzbekiston Respublikasi uchun strategik va hayotiy muhim ahamiyatga ega boʻlgan boshqa materiallarning olib chiqib ketilishi ustidan bojxona nazoratini belgilangan tartibda amalga oshirish; l) valyuta boyliklari va respublikaning mulki boʻlgan madaniy-tarixiy meros ashyolarining bojxona chegarasi orqali olib oʻtilishi ustidan bojxona nazoratini belgilangan tartibda amalga oshirish; m) Oʻzbekiston Respublikasining, boj qonuni hujjatlarini belgilab beradigan boshqa vazifalar. 3. Bosh bojxona boshqarmasi oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, Oʻzbekiston Respublikasining qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining normativ hujjatlariga, shuningdek, bojxona ishini tartibga soluvchi hukumatlararo bitimlar va xalqaro normalarga, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi toʻgʻrisidagi Nizomga va mazkur Nizomga amal qiladi. 4. Bojxona ishini bevosita amalga oshirish Oʻzbekiston Respublikasining bojxona organlari zimmasiga yuklanadi, bular quyidagilardan iboratdir: Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining Bosh bojxona boshqarmasi; Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar bojxona xizmatlari, ular bevosita Davlat soliq qoʻmitasi raisining oʻrinbosari — Bosh bojxona boshqarmasining boshligʻiga, tashkiliy jihatdan viloyat soliq boshqarmasi boshligʻiga boʻysunadilar; bojxona postlari: 5. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining Bosh bojxona boshqarmasi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar bojxona xizmatlari yuridik shaxs hisoblanadilar, ular bank muassasalarida oʻzlarining hisob-kitob, joriy va boshqa (shu jumladan, valyuta) schyotlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri tushirilgan va oʻz nomlari qayd etilgan muhrlarga ega boʻladilar. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining Bosh bojxona boshqarmasida belgilangan tartibda moddiy yordam va bojxona organlarini rivojlantirish fondi tuziladi. 7. Bosh bojxona boshqarmasi zimmasiga yuklangan vazifalarga muvofiq quyidagi funksiyalarni bajaradi: a) hududiy bojxona xizmatlariga rahbarlik qiladi, bojxona organlari faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha ishlarni ular bilan birgalikda amalga oshiradi; b) boj siyosatining iqtisodiy, huquqiy, tashkiliy jihatlarini va Oʻzbekiston Respublikasining ichki isteʼmol bozorini muhofaza qilish mexanizmlarini ishlab chiqish hamda amalga oshirishni taʼminlashda ishtirok etadi; v) Oʻzbekiston Respublikasining bojxona ishlariga oid qonun hujjatlari loyihalarini tayyorlashda qatnashadi; g) boj orqali tartibga solish vositalari bojxona-tarif mexanizmini hamda tovarlar va boshqa ashyolarni olib chiqib ketish va olib kelish ruxsatnoma-litsenziya tartibiga rioya etilishini ham qoʻllashni taʼminlaydi; d) kvotalash, litsenziyalash, deklaratsiyalash normalarini ishlab chiqish va amalga oshirishda belgilangan tartibda ishtirok etadi; e) analitik ishlarni, prognoz ishlarini amalga oshiradi, ichki bozorni mustahkamlash hamda rivojlantirish tadbirlarini ishlab chiqadi va belgilangan tartibda takliflar kiritadi; j) eksport-import qilinadigan yuklarni rasmiylashtirish punktlari tarmogʻini va bojxona infrastrukturasining boshqa obyektlarini kengaytirishni hisobga olgan holda respublikaning tashqi iqtisodiy aloqalarini rivojlantirishga yordam beruvchi shart-sharoitlarni yaratadi; z) bojxona ishi sohasiga oid axborotlarni toʻplash va qayta ishlashning avtomatlashgan tizimini ishlab chiqadi va joriy etadi, shuningdek, bu axborotni tegishli instansiyalarga taqdim etadi; i) Oʻzbekiston Respublikasi jinoyat-protsessual va jinoyat qonunlari normalariga amal qilgan holda bojxona organlari vakolatiga kiritilgan ishlar yuzasidan surishtiruvlar olib boradi; Bojxona qonunchiligini buzganligi uchun mansabdor shaxslar va fuqarolarga belgilangan tartibda maʼmuriy taʼsir choralarini koʻradi, oldini olish chora-tadbirlarini ishlab chiqadi va qoʻllaydi; k) giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalarning respublika bojxona chegarasi orqali noqonuniy olib oʻtilishining oldini olish chora-tadbirlarini ishlab chiqadi va qoʻllaydi; l) korxona va muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarning respublika bojxona organlari faoliyatiga oid murojaatlarining oʻz vaqtida va toʻgʻri koʻrib chiqilishini taʼminlaydi, ularni hal etish choralarini koʻradi; m) boj hududida davlat xavfsizligini, jamoat tartibini, inson salomatligi va hayotini, hayvonlar va oʻsimliklarni himoya qilishni, atrof-muhitni muhofaza qilish choralarini amalga oshirishda yordam beradi; n) Oʻzbekiston Respublikasining savdo-iqtisodiy munosabatlarini boj yoʻli bilan tartibga solishni takomillashtirish boʻyicha tegishli instansiyalarga takliflar kiritadi; o) vazirliklar, idoralar, tashkilotlar va mahalliy hokimiyat organlaridan, Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan tashqi iqtisodiy aloqalar ishtirokchilaridan (mulkchilik shakli va qaysi idoraga tegishliligidan qatʼi nazar) belgilangan tartibda tovarlarning boj chegarasi orqali qonuniy olib oʻtilayotganligini asoslaydigan materiallar va hujjatlarni oladi; p) bojxona xizmati xodimlarini tayyorlash va qayta tayyorlash maqsadida ilmiy-texnik xizmatlar, laboratoriyalar, maxsus oʻquv markazlarini tashkil qiladi; r) belgilangan tartibda TIA ishtirokchilarining tashqi iqtisodiy faoliyatini toʻxtatish (tugatish) toʻgʻrisida asoslangan taqdimnomalar kiritadi; s) chet mamlakatlarning bojxona xizmatlari bilan oʻzaro doʻstlik asosida oʻzaro foydali texnik va boshqa axborot almashuvlarni amalga oshiradi. t) bojxona deklaratsiyalar va bitishuvlar pasporti asosidagi eksport-import kontraktlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi Valyuta va eksport-import operatsiyalarini nazorat qilish Bosh boshqarmasiga oʻz vaqtida va toʻliq berish. 8. Qoʻyilgan vazifalarni samarali bajarish maqsadida Bosh bojxona boshqarmasining mansabdor shaxslariga quyidagi huquqlar beriladi: a) bojxona punktlarida tovarlarni tekshirish maqsadida tovarni olib chiqib ketayotgan va olib kelayotgan barcha transport turlarini qonunlarda belgilagan tartibda toʻxtatish; b) tovarlarning noqonuniy olib kelinishi va olib chiqib ketilishiga yoʻl qoʻymaslik, ularga boj poshlinalarini solish maqsadida yuridik va jismoniy shaxslardan transport vositalari hamda tovarlarni, shuningdek, tovarlar harakatining qonuniyligini tasdiqlovchi hujjatlarni tekshirishga va qayta tekshirishga taqdim etishlarini talab qilish; v) bojxona rasmiylashtirishini amalga oshirishda texnik nazorat vositalarini qoʻllash; g) bojxona organlari faoliyatini tartibga soluvchi normativ hujjatlarga muvofiq yukni tashuvchi ishtirokida, yukni ochib koʻrish komission aktini tuzib, yukxonalar, ish boʻlmalari, kuzovlar, konteynyerlar, vagonlar va boshqa transport taralarining plombalarini buzish, qulflarini ochish; d) tovarning respublika tashqarisiga noqonuniy olib chiqib ketilganligi aniqlangan hollarda tegishli tashkilotga axborot va arznoma yoʻllash; e) yetarli asoslar boʻlgan taqdirda fuqaroni belgilangan tartibda shaxsiy tekshiruvdan oʻtkazish; j) tovarlar va boshqa ashyolardan boj poshlinasi olish, shuningdek, bojxonadagi rasmiylashtirish va bojxona nazoratining boshqa maqsadlari uchun tovarlar va boshqa ashyolardan namunalar olish, bojxona laboratoriyasi koʻmagida ularni tekshirib koʻrish (ekspertizadan oʻtkazish); z) tovarlarni deklaratsiyalashda shaxsan uning vakolatini tasdiqlovchi hujjatlarni belgilangan tartibda talab qilish; i) korxonalar va tashkilotlarning bojxona nazoratidan oʻtishi lozim boʻlgan tovarlar turgan hududlariga, binolariga kirish; k) kontrabanda va bojxona qoidalarining buzilishiga oid aniqlangan holatlar yuzasidan protokollar va boshqa zarur hujjatlarni tuzish; l) bojxona qoidalarini bevosita buzuvchi ashyolarni qonunda belgilangan tartibda musodara qilish; m) noqonuniy olib oʻtilayotgan tovarlar va transport vositalarini qonunga muvofiq ushlab qolish; n) bojxona qoidalarining buzilishiga yoʻl qoʻygan korxonalar va fuqarolarga amaldagi qonunlarga muvofiq belgilangan tartibda maʼmuriy jazo choralarini qoʻllash; o) bojxona tekshiruvi amalga oshirilayotganda bojxona qoidalarining buzilishi, kontrabanda va boshqa huquqbuzarliklarni topishda texnik va maxsus aniqlash vositalarini qoʻllash; p) xizmat burchini bajarayotganda oʻq otish qurolini hamda shaxsiy himoya vositasini saqlash va olib yurish, zarur boʻlgan hollarda ularni Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq ishlatish; 9. Bosh bojxona boshqarmasiga Davlat soliq qoʻmitasi raisining oʻrinbosari — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan lavozimga tayinlanadigan boshliq boshchilik qiladi. Bosh bojxona boshqarmasi boshligʻining uch oʻrinbosari, shu jumladan, bir nafar birinchi oʻrinbosari boʻladi. 10. Bosh bojxona boshqarmasining boshligʻi; respublika bojxona organlari tizimiga umumiy rahbarlikni taʼminlaydi; Bosh bojxona boshqarmasi apparati va bojxona organlarining shtat jadvalini tasdiqlash uchun Davlat soliq qoʻmitasiga taqdim etadi; Bosh bojxona boshqarmasiga berilgan vakolat doirasida buyruqlar, yoʻriqnomalar va hujjatlar chiqaradi, ularning ijrosini tekshirishni tashkil etadi; Bosh bojxona boshligʻi oʻrinbosarlari oʻrtasida vazifalarni taqsimlaydi, ularning ijrosini nazorat qiladi; Davlat soliq qoʻmitasiga bojxona organlari xodimlarini Oʻzbekiston Respublikasi mukofotlariga va faxriy unvonlarini berishga, bojxona organlarining oʻrnak koʻrsatgan xodimlari va bojxona ishida faol yordamlashgan fuqarolarni koʻkrak nishonlari, faxriy yorliqlar va ragʻbatlantirishning boshqa turlari bilan mukofotlash toʻgʻrisida takliflar kiritadi. Qonun bilan uning vakolatiga kiritilgan boshqa masalalar yuzasidan qarorlar qabul qiladi; Bosh bojxona zimmasiga yuklangan vazifalarning bajarilishida va oʻz funksiyalarini amalga oshirishda shaxsan javobgardir. 11. Bojxona organlari faoliyatini takomillashtirish, ularning ijtimoiy va moddiy-texnik taʼminoti, kadrlarni joy-joyiga qoʻyish va ulardan foydalanish masalalarini muhokama qilish, boshqaruv qarorlari va tavsiyanomalarini hamkorlikda ishlab chiqish uchun Bosh bojxona boshqarmasida Kengash tashkil etiladi. Kengash tarkibiga Bosh bojxona boshqarmasi boshligʻi, lavozimiga koʻra uning oʻrinbosarlari, Bosh bojxona boshqarmasi boshligʻining tavsiyasiga koʻra Davlat soliq qoʻmitasining raisi tomonidan tasdiqlanadigan tarmoq boshqarmalarining rahbarlari kiradi. Kengash qarori Bosh boshqarma boshligʻining buyrugʻi bilan amalda joriy etiladi. Boshliq bilan Kengash oʻrtasida kelishmovchiliklar paydo boʻlgan taqdirda bogʻliq kelishmovchiliklar toʻgʻrisida Davlat soliq qoʻmitasini xabardor etib, oʻz qarorini amalga oshiraverish huquqiga ega boʻladi. Oʻz navbatida Kengash aʼzolari ham Davlat soliq qoʻmitasiga oʻz fikrlarini maʼlum qilishlari mumkin. 12. Xizmat burchini bajarayotgan bojxona organlari xodimlariga ham soliq organlari xodimlarini ijtimoiy himoyalash shartlari, shaxsiy va mulkiy muhofaza qilish huquqlari tadbiq etiladi. 13. Bojxona organlari va ularning joylardagi boʻlinmalarining mansabdor shaxslari tijorat va xizmat sirini saqlashga majburdirlar. Bojxona organlarining mansabdor shaxslari bojxona qonunlariga ogʻishmay rioya etish va mazkur Nizom talablarini bajarish toʻgʻrisida yozma holda majburiyat oladilar. 14. Oʻz majburiyatlarini bajarmaganligi yoki qoniqarsiz bajarganligi uchun bojxona organlarining mansabdor shaxslari amaldagi qonunlarga muvofiq javobgarlikka tortiladilar. 15. Bojxona organlari tomonidan notoʻgʻri undirilgan bojxona soligʻi, poshlinasi, yigʻimlari va boshqa majburiy toʻlovlar qaytarib beriladi yoki keyingi toʻlovlar hisobiga oʻtkaziladi, bojxona organlari mansabdor shaxslarining notoʻgʻri xatti-harakatlari tufayli yetkazilgan zarar esa Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari bilan belgilangan tartibda, tegishli budjetlar mablagʻlari hisobiga qoplanadi. Bojxona toʻlovlarining noqonuniy undirilishida aybdor boʻlgan mansabdor shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari bilan belgilangan tartibda intizomiy va moddiy javobgarlikka tortiladilar.