Suv resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish boʻyicha kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2024-03-16)

Mamlakatimizda suv resurslaridan samarali foydalanishni taʼminlash, qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirishda suvni tejaydigan texnologiyalarni keng joriy etish hamda ularni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash, shuningdek, sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash boʻyicha tizimli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Ushbu chora-tadbirlar natijasida bugungi kunda suvni tejaydigan texnologiyalar qamrab olgan maydon sugʻoriladigan maydonlarning qariyb 25 foizini tashkil qilib, buning hisobiga 2022-yilda 3 mlrd kub metr suv iqtisod qilindi hamda 830 ming gektar takroriy ekin maydonlarini sugʻorishga yoʻnaltirildi. Prognoz maʼlumotlarga koʻra, 2023-yil vegetatsiya davrida suv resurslari hajmi koʻp yillik meʼyorga nisbatan Sirdaryo havzasida 10 — 15 foizga, Amudaryo havzasida 15 — 20 foizga kam boʻlishi kutilmoqda. 2023-yil yozgi sugʻorish mavsumida kutilayotgan suv tanqisligi sharoitida qishloq xoʻjaligi ekin maydonlari va iqtisodiyot tarmoqlarini suv bilan barqaror taʼminlash hamda mavjud suv resurslaridan samarali foydalanish maqsadida: 1. 2023-yilda mavjud suv resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirishning asosiy yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilansin: mavjud suv resurslarini suv isteʼmolchilari orasida qatʼiy taqsimlagan holda foydalanish; suvni tejaydigan texnologiyalar joriy etilishini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlashni takomillashtirish; irrigatsiya tizimlarida suv yoʻqotishlarni kamaytirish; suv resurslarini fermer dalasigacha yetkazib berish xarajatlarini maqbullashtirish orqali toʻlov shaffofligini oshirish; suv resurslarning boshqaruviga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarni joriy qilish. 2. Suv xoʻjaligi vazirligining suv manbalarining suvlilik darajasidan kelib chiqqan holda 2023-yilda hududlarda qishloq xoʻjaligi ekinlarini sugʻorish uchun 1-ilovaga muvofiq suv olish limitlarini oʻrnatish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin. Suv xoʻjaligi vazirligi (A.S. Nazarov) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi hamda viloyatlar hokimlari bilan birgalikda ikki hafta muddatda 2023-yilda tumanlarda qishloq xoʻjaligi ekinlarini sugʻorish uchun suv isteʼmolchilari kesimida suv olish limitlarini ishlab chiqsin. 3. Suv xoʻjaligi vazirligiga Oʻzbekiston Respublikasining “2023-yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat Budjeti toʻgʻrisida”gi Qonuni bilan tasdiqlangan paxta xom ashyosini yetishtiruvchilar tomonidan tomchilatib sugʻorish tizimini joriy etish xarajatlarining bir qismini qoplash uchun ajratilgan mablagʻlar hisobidan, istisno tariqasida, 2023-yilda paxta xom ashyosini yetishtiruvchilar tomonidan diskret sugʻorish tizimlarini joriy etish xarajatlarining bir qismini qoplash uchun ham ajratilishiga ruxsat beriladi. Bunda, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 1-martdagi “Qishloq xoʻjaligida suvni tejaydigan texnologiyalarni joriy etishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-144-son qarorida belgilangan suvni tejaydigan texnologiyalarni joriy qilishni qoʻllab-quvvatlash tartibi saqlab qolinadi. 4. 2023-yilda suv xoʻjaligi obyektlarida raqamli qurilmalarni joriy qilish boʻyicha prognoz koʻrsatkichlar 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi hamda viloyatlar hokimlari Suv xoʻjaligi vazirligi (A.S. Nazarov) va Raqamli texnologiyalar vazirligi (O.A. Pekos) bilan birgalikda 2-ilovada nazarda tutilgan tadbirlarning mahalliy budjetlar hisobidan amalga oshirilishini taʼminlasin. 5. Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Soliq qoʻmitasi (M.M. Mirzayev) Suv xoʻjaligi vazirligi (A.S. Nazarov), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (Q.A. Yuldashev) va Qashqadaryo viloyati hokimligi (M.B. Azimov) bilan birgalikda: 2028-yil 1-martga qadar Qashqadaryo viloyati Kasbi tumanida barcha suv kirish nuqtalari boshqaruvini raqamlashtirish va suvni foydalanuvchilarga yetkazib berish boʻyicha tajriba-sinov loyihasini (keyingi oʻrinlarda — Loyiha) amalga oshirsin; bir oy muddatda mazkur bandda nazarda tutilgan chora-tadbirlarni tashkil etishga qaratilgan Hukumat qarori loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. Bunda, Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Soliq qoʻmitasi tasarrufida Loyihani amalga oshirish guruhi tashkil etilishi, moliyalashtirish soliq organlarining moddiy rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobiga amalga oshirilishi, foydalanilgan suv resurslarining isteʼmolchilar kesimida aniq hisobini yuritish tizimi yaratilishi va boshqa zaruriy chora-tadbirlar nazarda tutilsin. 6. Iqtisodiyot va moliya vazirligi (Sh.D. Qudbiyev) Suv xoʻjaligi vazirligi (Sh.R. Xamrayev), Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi (A.A. Xaitov) hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda 2023-yil 31-dekabrga qadar suv resurslarini fermer dalasigacha yetkazib berish xarajatlarini maqbullashtirish orqali toʻlov shaffofligini oshirish boʻyicha tegishli qaror loyihasini belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin. Bunda quyidagilar nazarda tutilsin: qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarining suv yetkazib berish boʻyicha toʻlovlarini maqbullashtirish; qishloq xoʻjaligida suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq stavkasini qayta koʻrib chiqish; suv xoʻjaligida maxsus xizmatlarning moliyalashtirilish tizimini takomillashtirish. 7. Suv xoʻjaligi vazirligi (A.S. Nazarov) Raqamli texnologiyalar vazirligi (O.A. Pekos) hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Soliq qoʻmitasi (M.M. Mirzayev) bilan birgalikda suv yetkazib beruvchi tashkilotlar va suv isteʼmolchilari oʻrtasida rasmiylashtirilgan dalolatnomalarni har oy yakuni bilan elektron shaklda toʻldirish hamda elektron raqamli imzolar orqali tasdiqlash imkonini beruvchi “Suv hisobi” axborot tizimini (keyingi oʻrinlarda — “Suv hisobi” AT) yaratsin. 8. 2025-yil 1-yanvardan boshlab quyidagi tartib joriy etilsin: respublikaning barcha hududlarida “Suv hisobi” ATning joriy qilinadi; qishloq xoʻjaligi yerlarini sugʻorishda ishlatilgan suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqlarni hisoblashda “Suv hisobi” AT orqali taqdim etilgan maʼlumotlar asosida soliq organlari tomonidan soliq hisobotlarini avtomatik shakllantirib berish amaliyoti joriy etiladi. 9. Quyidagi maʼlumotlar qishloq xoʻjaligi korxonalari va dehqon xoʻjaliklari kesimida “Suv hisobi” ATga kiritib borilishi taʼminlansin: Qishloq xoʻjaligi vazirligi tomonidan har yili 10-mayga qadar asosiy maydonlarga ekiladigan ekin turlari (paxta, gʻalla, poliz, sabzavot, sholi va boshqalar), har yili 15-iyulga qadar takroriy maydonlarga ekiladigan ekin turlari toʻgʻrisida; Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan har yili 1-avgustga qadar joriy yilda ekilgan ekin turlari boʻyicha belgilangan suv isteʼmoli normativlari va suv olish limitlari toʻgʻrisida. 10. Iqtisodiyot va moliya vazirligi (Sh.D. Qudbiyev): 2024-yildan boshlab qishloq xoʻjaligi suv isteʼmolchilari uchun suvni oʻlchash va boshqarishning zamonaviy texnologiyalaridan foydalanilganda suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq stavkalariga kamaytiruvchi va mazkur texnologiyalar oʻrnatilmagan hollarda soliq stavkalariga oshiruvchi koeffitsiyentlar qoʻllash boʻyicha 2023-yil 1-sentabrga qadar Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin; Oʻzbekiston Respublikasining kelgusi yil uchun Davlat budjetini ishlab chiqishda suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq stavkalarini bosqichma-bosqich unifikatsiya qilish choralarini koʻrsin. 11. Suv xoʻjaligi vazirligi (R.J. Qarshiyev) Qishloq xoʻjaligi vazirligi (A.Ya. Xaydarov), Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi (T.A. Sattarov) bilan birgalikda 2023-yil noyabr oyiga qadar 2022-yilda suvni tejaydigan texnologiyalarni joriy qilgan hamda subsidiya mablagʻlarining 50 foizini olgan qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilariga tizimlarning ishlatilishiga qarab belgilangan subsidiya miqdorining qolgan 50 foizi tuman ishchi guruhi xulosasi asosida ajratilishini taʼminlasin. 12. Iqtisodiyot va moliya vazirligi (D.Sh. Sultanov) Suv xoʻjaligi vazirligi (A.S. Nazarov) bilan birgalikda 2023-yil 1-sentabrga qadar Suv xoʻjaligi vazirligining hisob-kitoblariga asosan har oyda suv xoʻjaligi maxsus xizmatlari xodimlari ish haqini moliyalashtirish uchun talab etiladigan mablagʻlarning Suv xoʻjaligi vazirligining alohida hisob raqamiga oʻtkazib borishni tashkil qilish boʻyicha taklifni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin. 13. Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi (A.D. Vaxabov) Suv xoʻjaligi vazirligi (Z.A. Irisboyev) bilan birgalikda 2023-yil 1-mayga qadar suv resurslaridan samarasiz foydalanish va suv xoʻjaligi obyektlarining gidrotexnik inshootlaridan noqonuniy foydalanish yuzasidan javobgarlikni kuchaytirish boʻyicha taklif kiritsin. 14. Iqtisodiyot va moliya vazirligi (D.Sh. Sultanov): uch oy muddatda mazkur qarordan kelib chiqib, “2023-yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishni nazarda tutuvchi qonun loyihasini ishlab chiqib, Vazirlar Mahkamasiga kiritsin; “2023-yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishni nazarda tutuvchi qonun qabul qilingunga qadar mazkur qaror talablaridan kelib chiqib zarur mablagʻlar ajratilishini taʼminlasin. 15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga 3-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim qarorlari 4-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 17. Mazkur qaror ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib suv xoʻjaligi vaziri Sh.R. Xamrayev hamda iqtisodiyot va moliya vaziri Sh.D. Kudbiyev belgilansin. Qaror ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin. Hududlar nomi Suv olish limiti mln kub metr shu jumladan oylar boʻyicha aprel may iyun iyul avgust sentabr Qoraqalpogʻiston Respublikasi 3 856,6 460,5 609,6 794,9 837,5 664,3 489,9 Andijon viloyati 1 702,0 197,8 200,3 278,1 476,9 306,1 242,7 Buxoro viloyati 2 077,3 199,4 208,5 374,6 721,8 458,2 114,8 Jizzax viloyati 1 870,3 240,7 299,3 352,6 450,8 319,9 207,0 Qashqadaryo viloyati 2 998,0 465,6 374,8 570,6 848,5 495,7 242,9 Navoiy viloyati 869,0 125,7 143,8 151,4 161,5 150,1 136,5 Namangan viloyati 1 709,7 194,5 273,4 316,5 427,7 349,0 148,6 Samarqand viloyati 2 290,5 213,0 324,9 417,2 542,5 359,0 433,9 Surxondaryo viloyati 2 361,7 276,5 376,0 435,8 494,9 376,8 401,7 Sirdaryo viloyati 1 647,3 150,0 214,4 350,1 468,4 321,3 143,1 Toshkent viloyati 2 395,1 331,0 402,3 440,9 573,6 438,2 209,1 Fargʻona viloyati 2 086,4 262,8 337,5 373,5 419,7 362,5 330,4 Xorazm viloyati 2 588,8 255,6 415,3 535,2 602,8 526,4 253,7 JAMI 28 452,6 3 373,1 4 179,9 5 391,4 7 026,6 5 127,4 3 354,3 Hududlar nomi Jami talab etiladigan mablagʻ (mlrd soʻm) shu jumladan “Aqlli suv” qurilmalari “Dayver” qurilmalari suv xoʻjaligi obyektlarini avtomatlashtirish Qurilmalar (dona) Qiymati (mlrd soʻm) qurilmalar (dona) qiymati (mlrd soʻm) obyektlar (dona) qiymati (mlrd soʻm) Qoraqalpogʻiston Respublikasi 29,4 733 21,9 262 6,5 2 1,0 Andijon viloyati 49,1 1 503 45,1 141 3,5 1 0,5 Buxoro viloyati 30,2 752 22,5 242 6,2 3 1,5 Jizzax viloyati 15,8 362 10,9 174 4,4 1 0,5 Qashqadaryo viloyati 32,8 846 25,4 276 6,9 1 0,5 Navoiy viloyati 8,5 183 5,5 102 2,5 1 0,5 Namangan viloyati 44,6 1 360 40,8 113 2,8 2 1,0 Samarqand viloyati 23,8 708 21,2 66 1,6 2 1,0 Surxondaryo viloyati 20,1 560 16,8 113 2,8 1 0,5 Sirdaryo viloyati 30 848 25,4 165 4,1 1 0,5 Toshkent viloyati 46,1 1 416 42,5 104 2,6 2 1,0 Fargʻona viloyati 50,2 1 479 44,5 187 4,7 2 1,0 Xorazm viloyati 10 187 5,6 155 3,9 1 0,5 JAMI 390,6 10 937 328,1 2 100 52,5 20 10 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 1-martdagi “Qishloq xoʻjaligida suvni tejaydigan texnologiyalarni joriy etishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-144-son qarorida: a) 4-band quyidagi mazmundagi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Mazkur bandning toʻrtinchi, beshinchi, oltinchi va yettinchi xatboshilarida nazarda tutilgan qoida mevali bogʻ va tokzorlar barpo etish loyihalariga tatbiq etilmaydi. Bunda, mevali bogʻ va tokzorlar barpo etgan talabgorlar tomonidan murojaat qilinganda ularga subsidiya mablagʻlarining 100 foizi ajratiladi”; b) 5-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “2023-yil 1-apreldan boshlab mazkur qarorning 4-bandida nazarda tutilgan subsidiya mablagʻlari qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqaruvchilariga alohida maxsus hisobraqamlar (23210) ochish orqali birinchi navbatda ajratilgan kreditlarni soʻndirishga yoʻnaltiriladi”; v) 9-bandning sakkizinchi xatboshisi chiqarib tashlansin; g) 2-ilovaning III boʻlimida: 2-banddagi jadval quyidagi tahrirda bayon etilsin: “ ming soʻm Suvni tejaydigan sugʻorish tizimi turi Paxta Don ekinlari Sabzavot ekinlari va kartoshka Poliz ekinlari Ozuqabop, moyli, dukkakli ekinlar va dorivor oʻsimliklar Mevali ekinlar Uzum Tomchilatib sugʻorish 8 000* x 8 000 1 300 2 500*** 6 000 8 000 Keng qamrovli va mobil sugʻorish tizimi x 8 000** 8 000 x 2 500*** x x “Sprinkler” tizimi x 8 000** 8 000 x 2 000*** x x Diskretli sugʻorish 4 000 x x x x x x 3-banddagi 3.1-jadvalda: 3.1-pozitsiyadagi “gidrotsiklonli, tozalanishi avtomatlashtirilgan qumli gidravlik avtomat filtr va oʻgʻit berish moslamasi” soʻzlari “gidrotsiklonli, tozalanishi avtomatlashtirilgan qumli, diskli yoki setkali filtr va oʻgʻit berish moslamasi” soʻzlari bilan almashtirilsin; 3.2-pozitsiyadagi “gidrotsiklonli, qumli, diskli yoki setkali hamda tozalanishi avtomatlashtirilgan filtr va oʻgʻit berish moslamasi” soʻzlari “diskli yoki setkali, tozalanishi avtomatlashtirilgan qumli filtr va oʻgʻit berish moslamasi” soʻzlari bilan almashtirilsin; d) 3-ilovadagi jadvalda: “Paxta*” boʻlimi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “ Paxta* Tomchilatib sugʻorish 1 gektar ekin maydoni uchun 25 million soʻmdan oshmaydigan qismi boʻyicha loyiha sonidan qatʼi nazar, tijorat banklarining milliy valyutada ajratiladigan, foiz stavkasi Markaziy bank asosiy stavkasining 1,5 baravaridan oshmagan kreditlari boʻyicha asosiy stavkadan oshgan, biroq asosiy stavkaning 30 foizidan koʻp boʻlmagan miqdorda Diskretli sugʻorish Tadbirkorlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash davlat jamgʻarmasi toʻgʻrisidagi nizomda nazarda tutilgan shartlarda ”; “Donli ekinlar*” boʻlimi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “ Donli ekinlar* Keng qamrovli va mobil sugʻorish 1 gektar ekin maydoni uchun 25 million soʻmdan oshmaydigan qismi boʻyicha loyiha sonidan qatʼi nazar, tijorat banklarining milliy valyutada ajratiladigan, foiz stavkasi Markaziy bank asosiy stavkasining 1,5 baravaridan oshmagan kreditlari boʻyicha asosiy stavkadan oshgan, biroq asosiy stavkaning 30 foizidan koʻp boʻlmagan miqdorda “Sprinkler” tizimi ”. 2. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 23-fevraldagi “Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarining suvni tejaydigan sugʻorish texnologiyalarini joriy etish boʻyicha xarajatlarining bir qismini qoplash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 95-son qaroriga 1-ilovada: a) 19-banddagi “hududiy ishchi guruhga” soʻzlari “tegishli vazirlik va idoralarga” soʻzlari bilan almashtirilsin; b) 21-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 4-iyundagi 352-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi hududiga import qilishda bojxona boji va qoʻshilgan qiymat soligʻidan ozod etiladigan, oʻxshashi respublikada ishlab chiqarilmaydigan texnologik asbob-uskunalar roʻyxatining 1421- va 1431-pozitsiyalari chiqarib tashlansin. 4. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 14-iyuldagi “Qishloq xoʻjaligida suvni tejaydigan zamonaviy texnologiyalarni joriy etish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi 441-son qaroriga 3-ilovaning 2 va 3-bandlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 27-dekabrdagi “Paxta xomashyosini yetishtirishda tomchilatib sugʻorish texnologiyalaridan keng foydalanish uchun qulay shart-sharoitlar yaratishga oid kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4087-son qarori. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 25-oktabrdagi “Qishloq xoʻjaligida suv tejovchi texnologiyalarni joriy etishni ragʻbatlantirish mexanizmlarini kengaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4499-son qarorining 11-bandi hamda qarorga 2-ilova.