Xavfli ishlab chiqarish obyektlaridagi avariyalarni texnik jihatdan tekshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2025-12-13)

Oʻzbekiston Respublikasining “Xavfli ishlab chiqarish obyektlarining sanoat xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq buyuraman: 1. Xavfli ishlab chiqarish obyektlaridagi avariyalarni texnik jihatdan tekshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom xavfli ishlab chiqarish obyektlarida avariyalarni texnik jihatdan tekshirish tartibini belgilaydi. 1. Xavfli ishlab chiqarish obyektlaridagi inshootlar va (yoki) xavfli ishlab chiqarish obyektlarida qoʻllaniladigan texnika qurilmalarining buzilishi, nazorat qilib boʻlmaydigan portlash va (yoki) xavfli moddalar ajralib chiqishi bilan bogʻliq avariyalar texnik jihatdan tekshirilishi shart. 2. Avariyani texnik jihatdan tekshirish uning yuzaga kelish sabablarini aniqlash, yetkazilgan zarar miqdorini hisoblash, avariya oqibatlarini bartaraf etish hamda boshqa tashkilotlarda shunga oʻxshash avariyalar yuz berishining oldini olish maqsadida oʻtkaziladi. 3. Xavfli ishlab chiqarish obyektlarida avariya yuz bergan taqdirda, undan foydalanuvchi tashkilot: xavfli ishlab chiqarish obyektidan foydalanishni toʻxtatib turishi; texnik jihatdan tekshirish boshlangunga qadar avariya yuz bergan joydagi dastlabki holatni saqlab turishi; avariya sabablarini texnik jihatdan tekshirishda ishtirok etishi, avariyaga olib kelgan sabablarni bartaraf etish va ularning oldini olish choralarini koʻrishi; Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi va uning hududiy boshqarmalarini, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasini, sanoat xavfsizligi sohasida ayrim vakolatlarga ega boʻlgan boshqa davlat organlarini (Qoraqalpogʻiston Respublikasi favqulodda vaziyatlar boshqarmasi, Toshkent shahri va Toshkent viloyati favqulodda vaziyatlar bosh boshqarmalari, viloyatlar favqulodda vaziyatlar boshqarmalari, qutqaruv xizmatlari va boshqalar), mahalliy davlat hokimiyati organlarini, shuningdek fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari va aholini xavfli ishlab chiqarish obyektidagi avariya toʻgʻrisida oʻz vaqtida belgilangan tartibda xabardor qilishi; xavfli ishlab chiqarish obyektlari xodimlarining hayoti va sogʻligʻini muhofaza qilish choralarini koʻrishi; xavfli ishlab chiqarish obyektidagi avariyaning kengayib ketishiga yoʻl qoʻymaslik va uning oqibatlarini tugatish tadbirlarini rejalashtirishi hamda amalga oshirishi; xavfli ishlab chiqarish obyektida avariya ehtimolini nazarda tutgan holda kuzatish, xabar qilish, aloqa va harakatlarga koʻmaklashish tizimlarini tashkil etishi, shuningdek mazkur tizimlarni yaroqli holatda saqlab turishi; xavfli ishlab chiqarish obyektlaridagi avariyalar hisobini olib borishi shart. 4. Avariya toʻgʻrisidagi tezkor xabarda quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilishi lozim: xavfli ishlab chiqarish obyektlarida avariya yuz bergan tashkilotning tashkiliy-huquqiy shakli koʻrsatilgan toʻliq nomi va joylashgan yeri (pochta manzili); avariya yuz bergan sana, vaqt va joy; avariyaning qisqacha tafsiloti. Avariya toʻgʻrisidagi tezkor xabar tashkilot rahbari tomonidan imzolanadi. 5. Xavfli ishlab chiqarish obyektidagi avariya sabablarini texnik jihatdan tekshirish xarajatlarini moliyalashtirish xavfli ishlab chiqarish obyektidan foydalanuvchi tashkilot tomonidan amalga oshiriladi. 6. Xavfli ishlab chiqarish obyektidagi avariya sabablarini texnik jihatdan tekshirish tegishliligi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi raisining yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi boshligʻining buyrugʻi bilan tashkil etiladigan va Qoʻmita yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi vakili boshchilik qiladigan Xavfli ishlab chiqarish obyektidagi avariya sabablarini texnik jihatdan tekshiruvchi komissiya (bundan buyon matnda Komissiya deb yuritiladi) tomonidan amalga oshiriladi. 7. Komissiya tarkibiga quyidagilar kiritiladi: hududida xavfli ishlab chiqarish obyekti joylashgan mahalliy davlat hokimiyati organi vakili; xavfli ishlab chiqarish obyektidan foydalanuvchi tashkilot vakili; xavfli ishlab chiqarish obyektidan foydalanuvchi tashkilotning kasaba uyushmasi raisi (agar mavjud boʻlsa); avariya yuz bergan xavfli ishlab chiqarish obyektidan foydalanuvchi tashkilotning yuqori turuvchi organi vakili (agar mavjud boʻlsa). 8. Komissiya tekshiruvga sanoat xavfsizligi, qidiruv, loyihalash, ilmiy-tadqiqot ishlari, sugʻurta, uskunalarni tayyorlash sohasidagi va boshqa sohalardagi ekspert tashkilotlari, ekspertlar va mutaxassislarni jalb etishi mumkin. 9. Avariya natijasida sodir boʻlgan baxtsiz hodisalar Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 6-iyundagi 286-sonli qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati qarorlarining toʻplami, 1997-y., 6-son, 21-modda) bilan tasdiqlangan Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni va xodimlar salomatligining boshqa xil zararlanishini tekshirish va hisobga olish toʻgʻrisidagi nizomga asosan tekshiriladi. 10. Avariyani texnik jihatdan tekshirish muddati xavfli ishlab chiqarish obyektidagi avariya sabablarini texnik jihatdan tekshirish boʻyicha tegishli buyruq qabul qilingan kundan boshlab 15 kundan oshmasligi lozim. Yuz bergan avariyani qoʻshimcha ravishda oʻrganish talab etilgan hollarda, texnik jihatdan tekshirish muddati Komissiya raisining asoslantirilgan yozma murojaatiga asosan tegishliligi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi raisi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi boshligʻi tomonidan tekshirish muddati qoʻshimcha ravishda 15 kungacha uzaytirilishi mumkin. 11. Komissiya tomonidan avariyani texnik jihatdan tekshirishda: avariya yuz bergan xavfli ishlab chiqarish obyekti koʻzdan kechiriladi, bunda koʻzdan kechirish natijalari yuzasidan bayonnoma tuziladi, obyektning chizmasi chiziladi, obyekt suratga olinadi, zarur hollarda, videotasvirga tushiriladi; yuz bergan avariyadan jabrlanganlar, jarohat olganlar, guvohlar va xavfli ishlab chiqarish obyektidan foydalanuvchi tashkilotning mansabdor shaxslari bilan soʻrov oʻtkaziladi va ulardan yozma ravishda tushuntirish olinadi; jalb qilingan ekspert va mutaxassislarning avariyaning yuz berish sabablari boʻyicha yozma xulosalari olinadi; tegishli qutqaruv xizmatining xulosasi olinadi; texnologik jarayonlarning buzilish sabablari hamda xavfli ishlab chiqarish obyektida qoʻllaniladigan texnika qurilmalarini ekspluatatsiya qilish sharoitlari aniqlanadi; ishlab chiqarish nazorati faoliyati tahlil qilinadi; avariyaning yuz berishiga yoʻl qoʻygan xodimlar aniqlanadi; xavfli ishlab chiqarish obyektidagi texnologik jarayonlarning loyihaviy yechimlarga hamda ularga kiritilgan oʻzgartirishlarga muvofiqligi oʻrganiladi; xavfli ishlab chiqarish obyektida qoʻllaniladigan texnika qurilmalarining toʻgʻri qoʻllanilishi oʻrganiladi; xodimlarning mutaxassisligi va malakasi ularning egallab turgan lavozimiga muvofiqligi oʻrganiladi; xavfli ishlab chiqarish obyektida avariya yuz bergan holda boshqa shaxslarning hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga hamda atrof muhitga zarar yetkazganlik uchun javobgarlikning majburiy sugʻurta qilinganligi oʻrganiladi; xavfli ishlab chiqarish obyektida avariya natijasida yetkazilgan taxminiy zarar oʻrganiladi. 12. Avariyaning yuz berish sabablari va holatlarini oʻrganish natijalari boʻyicha Komissiya tomonidan avariya rivojlanish ssenariysi aks ettirilgan maʼlumotnoma tuziladi. Bunda mazkur maʼlumotnomada yuz bergan avariyani bartaraf etish va bunday avariyalarning takroran yuz berishining oldini olish boʻyicha tavsiyalar beriladi. 13. Xavfli ishlab chiqarish obyektidan foydalanuvchi tashkilotning mansabdor shaxslari avariya yuzasidan zarur boʻlgan barcha hujjatlar va maʼlumotlarni Komissiyaga taqdim etishi shart. Bunda soʻralgan hujjatlar asl nusxada Komissiyaga taqdim etilishi lozim. Zarur hollarda, Komissiya tomonidan hujjatlardan nusxa olinishi mumkin. Taqdim qilingan hujjatlardagi yozuvlarni oʻchirish va unga tuzatishlar kiritish taqiqlanadi. 14. Yuz bergan avariya oqibatida yetkazilgan iqtisodiy zarar xavfli ishlab chiqarish obyektidan foydalanuvchi tashkilot tomonidan hisoblab chiqiladi va tashkilot rahbari va bosh buxgalteri (buxgalteri) tomonidan tasdiqlanadi. 15. Xavfli ishlab chiqarish obyektida yuz bergan avariyani texnik jihatdan tekshirish natijalari dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. 16. Mazkur dalolatnomada quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilishi shart: dalolatnoma tuzilgan sana va joy nomi; avariya yuz bergan xavfli ishlab chiqarish obyektidan foydalanuvchi tashkilotning tashkiliy-huquqiy shakli koʻrsatilgan toʻliq nomi, joylashgan yeri (pochta manzili), telefon va faks raqamlari; tashkilot rahbarining familiyasi, ismi, otasining ismi, pasporti yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasining seriyasi va raqami, doimiy yashash joyi manzili; Komissiya raisi va aʼzolarining familiyasi, ismi, otasining ismi hamda lavozimlari; avariya yuz bergan xavfli ishlab chiqarish obyektining umumiy tavsifi; avariyaning yuz berishining texnik va tashkiliy sabablari; avariyaning yuz berishida aybdor boʻlgan shaxslar haqidagi maʼlumotlar; yuz bergan avariyani bartaraf etish va bunday avariyalarning takroran yuz berishining oldini olish boʻyicha tavsiyalar; avariyani texnik jihatdan tekshirish davomida aniqlangan boshqa muhim maʼlumotlar. 17. Avariyani texnik jihatdan tekshirish natijalari boʻyicha tuzilgan dalolatnoma Komissiyaning barcha aʼzolari tomonidan imzolanadi. Dalolatnomani imzolashdan bosh tortgan Komissiya aʼzosi oʻz fikrini yozma ravishda taqdim qilishi lozim. Bunda Komissiya aʼzosining yozma ravishda taqdim qilgan fikri dalolatnomaga ilova qilinadi. 18. Avariyani texnik jihatdan tekshirish boʻyicha rasmiylashtirilgan hujjatlar alohida yigʻmajildda ketma-ketlikda aks ettiriladi. Mazkur hujjatlar alohida yigʻmajildda quyidagi tartibda joylashtiriladi: Komissiya tarkibini tasdiqlash toʻgʻrisidagi buyruq; avariyaning yuz berish sabablari va holatlarini oʻrganish yuzasidan tuzilgan bayonnomalar, chizmalar va ularga ilova qilingan materiallar; yuz bergan avariyadan jabrlanganlar, jarohat olganlar, guvohlar va xavfli ishlab chiqarish obyektidan foydalanuvchi tashkilot mansabdor shaxslari tomonidan berilgan yozma tushuntirishlar; Komissiya raisining ekspert va mutaxassislarni jalb etish toʻgʻrisidagi qarorlari (agar mavjud boʻlsa); jalb qilingan ekspert va mutaxassislarning yuz bergan avariya boʻyicha yozma xulosalari (agar mavjud boʻlsa); tegishli qutqaruv xizmatining xulosasi; texnologik jarayonlarning buzilish sabablari hamda xavfli ishlab chiqarish obyektida qoʻllaniladigan texnika qurilmalarini ekspluatatsiya qilish sharoitlarini oʻrganish natijalari boʻyicha rasmiylashtirilgan hujjatlar; ishlab chiqarish nazorati faoliyatining yozma tahlili; avariyaning yuz berishiga yoʻl qoʻygan xodimlar hamda ularning mutaxassisligi va malakasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; xavfli ishlab chiqarish obyektidagi texnologik jarayonlarning loyihaviy yechimlarga hamda ularga kiritilgan oʻzgartirishlarga muvofiqligi oʻrganish natijalari boʻyicha rasmiylashtirilgan hujjatlar; xavfli ishlab chiqarish obyektida avariya yuz bergan holda boshqa shaxslarning hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga hamda atrof muhitga zarar yetkazganlik uchun javobgarlikning majburiy sugʻurta qilinganligini tasdiqlovchi sugʻurta polisi nusxalari; avariya natijasida yetkazilgan taxminiy zarar aks ettirilgan hujjatlar; boshqa shaxslarning hayoti, sogʻligʻi va (yoki) mol-mulkiga hamda atrof muhitga zarar yetkazganlik uchun fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi nusxasi; sanoat xavfsizligi toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari talablari buzilgan boʻlsa, ular haqidagi maʼlumotlar; avariyani texnik jihatdan tekshirish davomida rasmiylashtirilgan boshqa hujjatlar; avariyani texnik jihatdan tekshirish dalolatnomasi. 19. Avariyani texnik jihatdan tekshirish dalolatnomasi Komissiya aʼzolarining har biriga taqdim etiladi. 20. Avariyani texnik jihatdan tekshirish yakunlangandan soʻng, xavfli ishlab chiqarish obyektidan foydalanuvchi tashkilot rahbari tomonidan uch ish kuni ichida Komissiya xulosasiga asosan yuz bergan avariya oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi tasdiqlanadi hamda avariyaning yuzaga kelishida aybdor boʻlgan xodimlarni intizomiy javobgarlikka tortish boʻyicha buyruq chiqariladi. Bunda tasdiqlangan chora-tadbirlar rejasi va buyruqning nusxasi uch kun ichida Komissiya raisiga taqdim qilinadi. 21. Xavfli ishlab chiqarish obyektlaridan foydalanuvchi tashkilot tomonidan yuz bergan har bir avariya mazkur Nizomning ilovasiga muvofiq shakldagi jurnalda hisobga olinishi hamda yuz bergan avariyalar sabablari tahlil qilinishi shart. 22. Yuz bergan avariyalarni hisobga olish jurnali raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan va tashkilot rahbari tomonidan imzolanib, muhrlangan boʻlishi lozim. 23. Mazkur jurnal tashkilot rahbari tomonidan tayinlangan masʼul shaxs tomonidan yuritiladi. 24. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi, Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Ichki ishlar vazirligi, Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi, Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi, “Oʻzdavenergonazorat” davlat inspeksiyasi, “Oʻzdavtemiryoʻlnazorat” davlat inspeksiyasi, “Oʻzbekenergo” DAK, “Oʻzkimyosanoat” DAK, “Navoiy kon-metallurgiya kombinati” DK, “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” OAJ, “Oʻzbekneftegaz” MXK va “Oʻzqurilishmateriallari” AK bilan kelishilgan.