Nodavlat taʼlim tashkilotlari faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2025-12-16)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Xalq taʼlimi tizimiga boshqaruvning yangi tamoyillarini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 5-sentabrdagi PQ-3931-son qarori ijrosini taʼminlash, Oʻzbekiston Respublikasida taʼlim xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha nodavlat sektorning salmogʻini kengaytirish borasida tadbirkorlik subyektlariga qulay shart-sharoitlar yaratish hamda nodavlat taʼlim tashkilotlari faoliyatini yanada takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasining (keyingi oʻrinlarda Davlat inspeksiyasi deb ataladi) nodavlat taʼlim tashkilotlariga amaliy yordam koʻrsatish orqali ularning faoliyatini yanada takomillashtirish, nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish bilan bogʻliq jarayonlarni aholi orasida keng targʻib qilish, kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim tashkilotida taʼlim olganlik toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjatlarning yagona shaklini tasdiqlash va ularning qatʼiy hisobini yuritib borish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin. 2. Davlat inspeksiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan birgalikda 2020-yil 1-oktabrga qadar nodavlat taʼlim tashkilotlari, ularning taʼlim oluvchilari, pedagoglari va taʼlim-tarbiya jarayoni toʻgʻrisidagi ishonchli maʼlumotlarni oʻz ichiga oladigan “Nodavlat taʼlimni boshqarish axborot tizimi”ni (keyingi oʻrinlarda axborot tizimi deb ataladi) yaratsin va amaliyotga joriy etsin. 3. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotining namunaviy ustavi 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Amalda faoliyat yuritayotgan nodavlat umumtaʼlim tashkilotlariga oʻz ustavlarini ikki oy muddatda Nodavlat umumtaʼlim tashkilotining namunaviy ustaviga muvofiqlashtirish choralarini koʻrish tavsiya etilsin. 5. Belgilab qoʻyilsinki: a) 2020-yil 1-oktabrdan boshlab: nodavlat taʼlim tashkilotlari litsenziya olganlaridan keyingi litsenziya talablari va shartlaridan biri — nodavlat taʼlim tashkiloti, uning taʼlim oluvchilari, pedagoglari va taʼlim-tarbiya jarayoni toʻgʻrisidagi ishonchli maʼlumotni axborot tizimiga kiritish uchun Davlat inspeksiyasiga yozma yoki elektron shaklda taqdim etish hisoblanadi; axborot tizimida nodavlat taʼlim tashkiloti, uning taʼlim oluvchilari, pedagoglari va taʼlim-tarbiya jarayoni toʻgʻrisidagi ishonchli maʼlumotning ular litsenziya olgan kundan boshlab oʻttiz kun davomida yoʻqligi nodavlat taʼlim tashkiloti litsenziyasining amal qilishini toʻxtatish yoki tugatish uchun asos boʻladi; kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim olganlik toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjatlar blankalari nodavlat taʼlim tashkilotlari bitiruvchilariga axborot tizimiga kiritilgan maʼlumotlar asosida beriladi; kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim olganlik toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjatlar blankalarini berganlik uchun bazaviy hisoblash miqdorining 10 foizi miqdorida yigʻim joriy etiladi; kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim olganlik toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjatlar blankalarini rasmiylashtirib berganlik uchun undiriladigan yigʻimlardan tushadigan mablagʻ Davlat inspeksiyasining budjetdan tashqari rivojlantirish jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladi; b) 2020-yil 1-sentabrdan boshlab litsenziya asosida faoliyat koʻrsatayotgan nodavlat taʼlim tashkilotlari tomonidan kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim olganlik toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjat davlat talablari asosida taʼlim olgan bitiruvchilarga beriladi. 6. Quyidagilar: Kadrlarni qayta tayyorlash boʻyicha nodavlat taʼlim olganlik toʻgʻrisidagi diplomning davlat namunasi va uning tavsifi 2-ilovaga muvofiq; Kadrlar malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim olganlik toʻgʻrisidagi sertifikatning davlat namunasi va uning tavsifi 3-ilovaga muvofiq; Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim olganlik toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjatlarni berish tartibi haqidagi nizom 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki huzuridagi “Davlat belgisi” davlat ishlab chiqarish birlashmasi Davlat inspeksiyasining buyurtmasiga muvofiq har yili kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim olganlik toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjatlar blankalari belgilangan tartibda tayyorlanishini taʼminlasin. Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim olganlik toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjatlar blankalarini tayyorlash bilan bogʻliq xarajatlar Davlat inspeksiyasining budjetdan tashqari rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan qoplansin. 8. Davlat inspeksiyasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari: a) Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda: ishchi guruhlar tashkil etgan holda, respublika hududlarida faoliyat yuritayotgan nodavlat taʼlim tashkilotlarini toʻliq xatlovdan oʻtkazish, tegishli litsenziya olmasdan faoliyat yuritayotgan nodavlat taʼlim tashkilotlarini qonuniy tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishini taʼminlash, nodavlat taʼlim tashkilotlarining faoliyatini tizimli ravishda oʻrganib borish choralarini koʻrsin; xatlov natijasida aniqlangan barcha nodavlat taʼlim tashkilotlarini axborot tizimiga kiritilishini taʼminlasin; nodavlat taʼlim tashkilotlarida mehnatidan noqonuniy foydalanib kelinayotgan shaxslar aniqlanganda, ularning qonunchilikka muvofiq faoliyat yuritishi hamda soliq toʻlovchi sifatida eʼtirof etilishi uchun amaliy yordam koʻrsatish choralarini koʻrsin; b) litsenziyasining amal qilishi toʻxtatilgan,tugatilgan yoki litsenziyasi bekor qilingan nodavlat taʼlim tashkilotlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning Internet jahon axborot tarmogʻidagi rasmiy veb-saytlarda joylashtirib borilishini taʼminlasin. 9. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va Davlat inspeksiyasi bilan birgalikda ikki oy muddatda: litsenziya asosida taʼlim xizmatlari koʻrsatish, nodavlat taʼlim tashkilotlari tomonidan taʼlim faoliyatining davlat taʼlim standartlari va davlat talablariga muvofiq amalga oshirilishi toʻgʻrisida aholining huquqiy savodxonligini oshirish, nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish boʻyicha hayotga tatbiq etilayotgan islohotlar va mavjud imkoniyatlarni ommaviy axborot vositalari orqali keng yoritishga doir maxsus media-reja ishlab chiqsin; nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish sohasidagi yangiliklarga bagʻishlangan telekoʻrsatuvlar, videoroliklar va radioeshittirishlar tayyorlash hamda ularning muntazam namoyish qilinishini tashkil etsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 5-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 11. Davlat inspeksiyasi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 12. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining ijtimoiy rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari A.A. Abduxakimov, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻi U.N. Tashkenbayev va Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi vaziri Sh.X. Shermatov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Namunaviy ustav nodavlat umumtaʼlim tashkilotining maqomi, maqsad va vazifalari, taʼlim jarayonini va ushbu tashkilotning faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tashkiliy-huquqiy shaklda tuzilgan tijorat yoki notijorat tashkilot boʻlib, oʻzining alohida mulkiga, banklarda hisobraqamlarga, oʻz nomi yozilgan dumaloq muhrga, shtamplarga va oʻz ramziga ega boʻladi. Nodavlat notijorat umumtaʼlim tashkiloti mazkur Namunaviy ustavda belgilangan maqsadlariga mos ravishda tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishi mumkin. 3. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga, shuningdek, oʻz ustaviga amal qiladi. 4. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtgan vaqtdan boshlab tashkil etilgan hisoblanadi. 5. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotining ustavi uning muassisi (muassislari) qarori bilan tasdiqlanadi va belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkaziladi. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotining ustavi mazkur Namunaviy ustav asosida ishlab chiqiladi hamda uning faoliyati ustav asosida tashkil etiladi. 6. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotining nodavlat umumtaʼlim xizmatlari koʻrsatish sohasidagi faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi (keyingi oʻrinlarda Davlat inspeksiyasi deb ataladi) tomonidan beriladigan litsenziya asosida amalga oshiriladi. 7. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti taʼlim oluvchilarning ota-onalari yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar (keyingi oʻrinlarda ota-onalar deb ataladi), fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, boshqa taʼlim muassasalari va nodavlat notijorat tashkilotlari bilan hamkorlik qiladi. 8. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotining rasmiy nomi: 1) davlat tilida: toʻliq — “____________________”______________________; qisqartirilgani — “___________________” ______________; 2) rus tilida: toʻliq — “___________________” __________________; qisqartirilgani — “_________________” ___________; 3) ingliz tilida: toʻliq — “___________________” __________________; qisqartirilgani — “_________________” ___________. 10. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotining maqsadi taʼlim oluvchilarga umumiy oʻrta taʼlimning yuqori sifatini taʼminlaydigan qulay shart-sharoitlar yaratish, anʼanaviy taʼlim xizmatlari bilan bir qatorda sifatli va ommabop taʼlim olishning muqobil imkoniyatlarini yaratadigan pullik taʼlim xizmatlari koʻrsatish, ilgʻor xalqaro tajribalarni inobatga olgan holda oʻqitishning innovatsion pedagogik shakllari, uslublari hamda zamonaviy texnologiyalaridan foydalanish asosida umumiy oʻrta taʼlim sohasidagi samaradorlik va natijadorlikni oshirishdan iborat. 11. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotining vazifalari quyidagilardan iborat: umumiy oʻrta taʼlimni har bir shaxs, jamiyat va davlat manfaatlarini koʻzlagan holda amalga oshirish, taʼlim oluvchilarning jinsi, millati, dini, irqiy mansubligi va ijtimoiy kelib chiqishidan qatʼiy nazar, ularning har tomonlama kamol topishi uchun qulay shart-sharoitlar, oʻz ustida mustaqil ishlashi va qoʻshimcha bilim olishi uchun imkoniyatlar yaratish; taʼlim oluvchilarning muntazam bilim olishini taʼminlash, ularda bilim olish ehtiyojini kuchaytirish, bazaviy oʻquv, ilmiy va umummadaniy bilimlarni shakllantirish; taʼlim oluvchilarga milliy anʼanalar va umuminsoniy qadriyatlar asosida taʼlim berish, milliy hamda umumbashariy qadriyatlarni uygʻunlashtirish asosida yuksak maʼnaviy-axloqiy fazilatlarni qaror toptirish, oʻz Vataniga va xalqiga sodiq fuqaroni shakllantirish; taʼlim oluvchilarning alohida ijobiy xususiyatlari va qobiliyatlarini aniqlash, qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish, ularning yuksak darajada taʼlim olishi, ijodiy imkoniyatlarini rivojlantirishi va roʻyobga chiqarishi uchun shart-sharoit yaratib berish; taʼlim oluvchilarda mehnat qilish va mustaqil ijodiy fikrlash koʻnikmalarini shakllantirish, ularni kasbiy yoʻnaltirishga va kasb tanlashiga koʻmaklashish; taʼlim toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga rioya qilish, taʼlim jarayonini umumiy oʻrta taʼlimning davlat taʼlim standartiga muvofiq tashkil etish; taʼlim jarayoniga yuqori malakali pedagog va boshqa kadrlarni, shu jumladan xorijiy mutaxassislarni jalb etish, taʼlim jarayonini samarali tashkil etish uchun ularga zarur shart-sharoitlar yaratish; oʻqish muddati va shartlari, toʻlov miqdori, tomonlarning huquq va majburiyatlari hamda boshqa shartlar belgilangan shartnomaga muvofiq taʼlim oluvchilarning ota-onalari yoki boshqa qonuniy vakillari bilan ishlarni tashkil etish; taʼlim dasturlarining belgilangan darajasini amalga oshirish uchun oʻquv binolarini zarur darsliklar, oʻquv-metodik adabiyotlar va boshqa vositalar hamda jihozlar bilan taʼminlash; ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalarning qobiliyatli va iqtidorli farzandlarini tanlov asosida bepul oʻqishga qabul qilish orqali ularning sifatli bilim olishlariga va jamiyatga uygʻunlashuviga koʻmaklashish; taʼlim jarayonini umumiy oʻrta taʼlimning davlat taʼlim standartiga muvofiq tashkil etgan, oʻquv dasturlari va oʻquv rejalari boʻyicha barcha fanlarni oʻzlashtirgan bitiruvchilarga umumiy oʻrta taʼlim toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjat berish; nodavlat umumtaʼlim tashkilotini attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan oʻrnatilgan tartibda oʻtkazish uchun vakolatli organga ariza bilan murojaat qilish. 12. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotida taʼlim jarayoni Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan oʻquv rejalari va oʻquv dasturlari asosida amalga oshiriladi. Taʼlim oluvchilar va ularning ota-onalarining xohish-istaklarini inobatga olgan holda, nodavlat umumtaʼlim tashkiloti pedagogik kengashining qaroriga asosan qoʻshimcha oʻquv rejalari va oʻquv dasturlaridan foydalanilishi mumkin. 13. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotida oʻquv yili va taʼtillarning davomiyligi, sinfdan sinfga oʻtkazish va bitiruv imtihonlari muddatlari, taʼlim oluvchilar bilimini nazorat qilish shakllari hamda taʼlim oluvchilarning bilimini baholash davlat umumtaʼlim muassasalari uchun belgilangan tartib va muddatlarga mos holda amalga oshiriladi. 14. Taʼlim jarayonini tashkil etishda quyidagi muddatlarga amal qilinadi: oʻquv yilining davomiyligi — 34 hafta; oʻquv haftasining davomiyligi — 6 kun; dars mashgʻulotining davomiyligi — 45 daqiqa; dars mashgʻulotlari oraligʻidagi tanaffusning davomiyligi — 5 daqiqa, katta tanaffusning davomiyligi 15 daqiqa. Mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda bayram (ishlanmaydigan) kuni deb belgilangan kunlarda dars mashgʻulotlari oʻtkazilmaydi. 15. Choraklar oraligʻidagi taʼtillar davrida nodavlat umumtaʼlim tashkilotining pedagog xodimlari tomonidan mashgʻulotlarning innovatsion texnologiyalarga asoslangan dasturlarini ishlab chiqish, oʻzlashtirishi past boʻlgan taʼlim oluvchilarning bilim saviyasini tahlil qilish va ular bilan qoʻshimcha ishlash, ularga maslahatlar berish, ota-onalar va taʼlim oluvchilar oʻrtasida umumiy oʻrta taʼlimning ahamiyatini targʻib qilish maqsadida tadbirlar tashkil etish, oʻquvchilar uchun shaxsiy va taqvim ish rejalari tuzish kabi ishlar amalga oshiriladi. 16. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotida taʼlim jarayoni taʼlim oluvchilar bilan guruh boʻyicha va yakka tartibda mashgʻulotlar olib borish orqali tashkil etiladi. 17. Yakka tartibda dars mashgʻulotlarini olib boradigan pedagog xodimlar har bir taʼlim oluvchiga oʻquv yili uchun shaxsiy ish rejasi, guruh tartibda dars mashgʻulotlarini olib boradigan pedagog xodimlar taqvim ish rejasini tuzadi. 18. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti bitiruvchilariga oʻqishni tugatganligi toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjat (umumiy oʻrta taʼlim toʻgʻrisidagi shahodatnoma yoki attestat) beriladi. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotlarini davlat namunasidagi hujjat blankalari bilan taʼminlash ularning buyurtmalari asosida tegishli hududdagi tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimi tomonidan amalga oshiriladi. 19. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti pedagogik kengashining qarori asosida dars mashgʻulotlari, oʻquv haftasi va taʼtillar davomiyligi, nazorat shakllari va ularning oʻtkazilish muddatlari hamda baholash tizimi oʻzgartirilishi mumkin. 20. Taʼlim oluvchilar, ota-onalar, pedagog xodimlar va nodavlat umumtaʼlim tashkiloti taʼlim jarayonining ishtirokchilari hisoblanadi. 21. Taʼlim oluvchilar quyidagi huquqlarga ega: davlat taʼlim standartlari asosida ixtiyoriy ravishda taʼlim olish; nodavlat umumtaʼlim tashkilotining taʼlim jarayoni va ish faoliyatini takomillashtirishga oid takliflar berish; davlat umumtaʼlim muassasalari oʻquvchilari uchun tashkil etiladigan koʻrik-tanlovlar va sport musobaqalarida ishtirok etish. Taʼlim oluvchilar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 22. Taʼlim oluvchilar: nodavlat umumtaʼlim tashkilotining ichki tartib-qoidalariga, odob-axloq qoidalariga rioya qilishga; nodavlat umumtaʼlim tashkilotining moddiy-texnik bazasidan samarali foydalanish va uni asrab-avaylashga majbur. Taʼlim oluvchilar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlarni ham olishi mumkin. 23. Ota-onalar quyidagi huquqlarga ega: nodavlat umumtaʼlim tashkiloti rahbariyatidan farzandi uchun mazkur tashkilotning ustaviga muvofiq zarur shart-sharoitlar yaratilishini talab qilish; farzandining shaxsiga hurmat bilan munosabatda boʻlishni talab qilish; jamoatchilik asosida nodavlat umumtaʼlim tashkilotining ish faoliyatida ishtirok etish. Ota-onalar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 24. Ota-onalar: farzandining jismoniy va ruhiy sogʻlom boʻlishi uchun gʻamxoʻrlik qilishga; farzandiga oʻquv mashgʻulotlarida ishtirok etishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratishga; farzandining taʼlim olishiga koʻmaklashish va oʻquv mashgʻulotlariga muntazam qatnashishini taʼminlashga; farzandining nodavlat umumtaʼlim tashkilotining ichki tartib-qoidalariga hamda odob-axloq qoidalariga rioya qilishini taʼminlashga; shartnoma asosida oʻqish uchun toʻlovni oʻz vaqtida amalga oshirishga majbur. Ota-onalar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlarni ham olishi mumkin. 25. Pedagog xodimlar quyidagi huquqlarga ega: nodavlat umumtaʼlim tashkilotining muhim masalalari muhokamasida va qarorlar qabul qilinishida qatnashish; oʻz kasbiy shaʼni va qadr-qimmatini himoya qilish; nodavlat umumtaʼlim tashkilotini boshqarishda ishtirok etish; nodavlat umumtaʼlim tashkiloti rahbariyatiga oʻquv jarayonini yaxshilash boʻyicha takliflar kiritish; mashgʻulotlarning innovatsion texnologiyalarga asoslangan dasturlarini ishlab chiqish; faoliyat yuritishi uchun sharoitlar bilan taʼminlanish, malakasini oshirish, qayta tayyorgarlikdan oʻtish; dars mashgʻulotining shakli, uslubi va vositalarini mustaqil tanlash. Pedagog xodimlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 26. Pedagog xodimlar: taʼlim jarayonini davlat taʼlim standartlari hamda belgilangan tartibda tasdiqlangan oʻquv rejalari va dasturlari asosida tashkil etishga; pedagog odob-axloq qoidalariga qatʼiy rioya qilishga; dars mashgʻulotlarini yuqori saviyada olib borish, taʼlim mazmunini takomillashtirish, oʻqitish vositalarini yaratishda faol qatnashishga; taʼlim oluvchilarning qadr-qimmatiga hurmat bilan munosabatda boʻlish, ularda mehnatsevarlik, ezgulik, mehr-shafqat kabi fazilatlarni shakllantirish, oʻquvchilarni ona Vatanga sadoqat, davlat tiliga, milliy va umuminsoniy, tarixiy va madaniy qadriyatlarga, ota-onaga va oʻzidan katta yoshdagilarga hurmat, atrof-muhitga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlish ruhida tarbiyalashga; oʻzining nazariy bilim darajasini, pedagogik mahorati va kasb malakasini uzluksiz ravishda oshirib borish va oʻz ustida muntazam ishlashga; taʼlim jarayoni va oʻquv-uslubiy ishlarni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqishga; taʼlim oluvchilarning ota-onalari bilan muntazam hamkorlikni yoʻlga qoʻyishga majbur. Pedagog xodimlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatni ham olishi mumkin. 27. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotining taʼlim oluvchilari, pedagoglari va taʼlim-tarbiya jarayoni toʻgʻrisidagi ishonchli maʼlumotlarni oʻz ichiga oladigan “Nodavlat taʼlimni boshqarish axborot tizimi” Davlat inspeksiyasi tomonidan yuritiladi. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti taʼlim oluvchilarining umumiy roʻyxati har yili may va oktabr oylarida Davlat inspeksiyasi hamda tegishli hududdagi tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimiga taqdim etib boriladi. 28. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti rahbariyati har yili iyun — avgust oylarida oʻqishga qabul qilish ishlarini tashkil etadi. Oʻqishga kirish uchun talabgorlar oʻquv yili davomida ham nodavlat umumtaʼlim tashkilotiga oʻqishga qabul qilinishi mumkin. Taʼlim oluvchilar nodavlat umumtaʼlim tashkilotiga muassis (muassislar) tomonidan belgilanadigan qabul kvotalari doirasida toʻlov-shartnoma asosida oʻqishga qabul qilinadi. Qabul kvotalari nodavlat umumtaʼlim tashkilotining quvvati, moddiy-texnik bazasi, kadrlar bilan taʼminlanganlik darajasi inobatga olingan holda shakllantiriladi. 29. Oʻqishga kirish uchun talabgorlar soni qabul kvotalari sonidan oshib ketgan taqdirda, nodavlat umumtaʼlim tashkilotida qabul sinovlari oʻtkazish uchun mazkur tashkilot rahbarining buyrugʻi bilan 5 kishidan iborat tarkibda qabul komissiyasi tuziladi. 30. Qabul komissiyasi tarkibiga tashkilot rahbari, uning oʻquv ishlari boʻyicha oʻrinbosari va pedagog xodimlar kiritiladi. Tashkilot rahbari qabul komissiyasi raisi hisoblanadi. 31. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotiga oʻqishga kirish uchun talabgor yoki uning ota-onalari har yili iyul-avgust oylari mobaynida qabul komissiyasiga quyidagi hujjatlarni taqdim etadi: tashkilot rahbari nomiga ariza; oʻquvchining tugʻilganlik haqidagi guvohnomasi nusxasi; ota-onalarning fuqarolik pasporti (fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning Oʻzbekiston Respublikasida yashash guvohnomasi) nusxasi; oʻquvchining sogʻligi toʻgʻrisida tibbiy maʼlumotnoma; oʻquvchining 3,5 x 4,5 sm hajmdagi 4 dona rangli fotosurati. 32. Qabul sinovlari har yili avgust oyida oʻquvchining bilimini aniqlash maqsadida tashkilot pedagogik kengashi tomonidan tasdiqlangan shaklda (test sinovi, ogʻzaki yoki yozma imtihon) oʻtkaziladi va baholanadi. Qabul sinovlari bir marta topshiriladi, qayta topshirishga yoʻl qoʻyilmaydi. 33. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotining ikkinchi va undan yuqori sinflariga qabul qilishda sinov materiallari Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan tasdiqlangan oʻquv dasturlari boʻyicha tegishli sinfda oʻtiladigan fanlar doirasida tayyorlanadi. 34. Talabgorning sinovdan oʻtgan yoki oʻtmaganligi qabul komissiyasi tomonidan aniqlanadi va talabgorni oʻqishga qabul qilish yoki qabul qilmaslik toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. Qabul komissiyasining ijobiy qaroriga asosan nodavlat umumtaʼlim tashkiloti muassisi (muassislari) bilan oʻqishga qabul qilingan taʼlim oluvchining ota-onasi oʻrtasida oʻqish muddatiga tuzilgan shartnoma asosida toʻlov amalga oshirilganidan keyin tashkilot rahbari talabgorni oʻqishga qabul qilish toʻgʻrisida buyruq chiqaradi. 35. Ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalardan boʻlgan talabgorlar tashkilotdagi jami taʼlim oluvchilar umumiy sonining 10 foizidan kam boʻlmagan miqdorda qabul komissiyasi tomonidan oʻtkaziladigan sinovlar asosida oʻqishga bepul (grant asosida) qabul qilinadi. Ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalardan boʻlgan talabgorlar tomonidan nodavlat umumtaʼlim tashkilotidagi jami taʼlim oluvchilar umumiy sonining 10 foizidan kam murojaatlar kelib tushgan taqdirda, qabul kvotasining boʻsh qolgan oʻrinlariga boshqa talabgorlar oʻqishga qabul qilinishi mumkin. 36. Taʼlim oluvchi yoki uning ota-onasi oʻz xohishlariga koʻra, oʻquv yili davomida yoki u tugagandan soʻng nodavlat umumtaʼlim tashkilotidan boshqasiga yoki davlat umumtaʼlim muassasasiga oʻqishini koʻchirish huquqiga ega. Taʼlim oluvchi yoki uning ota-onasi nodavlat umumtaʼlim tashkilotidan boshqasiga yoki davlat umumtaʼlim muassasasiga oʻqishni koʻchirish sabablarini koʻrsatgan holda, nodavlat umumtaʼlim tashkiloti rahbari nomiga ariza bilan murojaat qiladi. Ariza nodavlat umumtaʼlim tashkiloti rahbari tomonidan bir ish kuni ichida koʻrib chiqilib, taʼlim oluvchini nodavlat umumtaʼlim tashkilotining taʼlim oluvchilari safidan chetlatish toʻgʻrisida buyruq chiqariladi. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotining rahbari tomonidan ikki kun muddatda taʼlim oluvchining taʼlim oluvchilar safidan chiqarilganligi toʻgʻrisida tegishli hududdagi tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimiga xabar beriladi. 37. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti tomonidan oʻqishini boshqa nodavlat umumtaʼlim tashkilotiga yoki davlat umumtaʼlim muassasasiga koʻchirgan taʼlim oluvchilarga rahbar tomonidan quyidagi hujjatlar taqdim etiladi: taʼlim oluvchining taʼlim oluvchilar safidan chiqarilganligi toʻgʻrisidagi buyruqdan koʻchirma; oʻqiganligi toʻgʻrisida maʼlumotnoma; taʼlim oluvchining baholar (oʻzlashtirish) tabeli. 38. Oʻqishi koʻchirilgan taʼlim oluvchilar oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan nodavlat umumtaʼlim tashkilotiga muassis (muassislar) tomonidan belgilanadigan qabul kvotalari doirasida oʻqishga qabul qilish tartibiga muvofiq oʻqishga qabul qilinadi. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti yoki davlat umumtaʼlim muassasasidan oʻqishini koʻchirayotgan taʼlim oluvchilar muassis (muassislar)ning qaroriga koʻra qabul komissiyasi tomonidan sinovdan oʻtkazilishi mumkin. 39. Oʻqishi koʻchirilgan taʼlim oluvchini nodavlat umumtaʼlim tashkilotiga qabul qilish toʻgʻrisida tashkilot rahbari buyruq chiqaradi. 40. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti muassisi (muassislari)ning ruxsati bilan oʻqishga qabul qilingan yoki oʻqishi koʻchirilgan taʼlim oluvchi shartnoma asosidagi toʻlovni kechiktirib toʻlashi mumkin. 41. Taʼlim oluvchilar nodavlat umumtaʼlim tashkilotidan quyidagi holatlarda chetlashtirilishi mumkin: oʻz xohishiga binoan; oʻqishning davlat umumtaʼlim muassasasiga yoki boshqa nodavlat umumtaʼlim tashkilotiga koʻchirilishi munosabati bilan; salomatligi tufayli (tegishli hududdagi tibbiy mehnat ekspert komissiyasi maʼlumotnomasi asosida); akademik oʻzlashtira olmaganligi (qarzdorligi) uchun; oʻquv intizomini va tashkilotning ichki tartib-qoidalarini, odob axloq qoidalarini buzganligi uchun; oʻqish uchun belgilangan toʻlovning oʻz vaqtida toʻlanmaganligi sababli (toʻlovdan ozod etilgan taʼlim oluvchilar bundan mustasno); taʼlim oluvchining sud tomonidan ozodlikdan mahrum etilganligi munosabati bilan; vafot etganligi sababli. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti rahbarining taʼlim oluvchini nodavlat umumtaʼlim tashkilotidan chetlashtirish toʻgʻrisidagi buyrugʻiga quyidagilardan biri asos boʻladi: ota-onaning arizasi; pedagogik kengash qarori. 42. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotidan chetlashtirilgan taʼlim oluvchilar yoki ularning ota-onalari oʻqishga qayta tiklash toʻgʻrisidagi ariza bilan murojaat qilishlari mumkin. Taʼlim oluvchini oʻqishga qayta tiklash yoki tiklamaslik masalasi nodavlat umumtaʼlim tashkilotining pedagogik kengashida koʻrib chiqiladi va uning qaroriga koʻra hal qilinadi. 43. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotidan chetlashtirilgan taʼlim oluvchi haqida tashkilot rahbariyati tomonidan tegishli hududdagi tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimiga uch kun muddatda yozma xabar beriladi. 44. Jismoniy va yuridik shaxslar nodavlat umumtaʼlim tashkilotining muassislari boʻlishi mumkin. 45. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi nodavlat umumtaʼlim tashkilotining oʻquv-tarbiya jarayoniga uslubiy rahbarlik qiladi. 46. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotiga muassis (muassislar) tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan direktor bevosita rahbarlik qiladi. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti direktori muassasaning tashkiliy-huquqiy, oʻquv-tarbiyaviy, maʼnaviy-maʼrifiy va moliyaviy-xoʻjalik faoliyatining tashkil etilishi uchun bevosita masʼul hisoblanadi. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti direktori lavozimiga qoʻyiladigan malaka talablari muassis tomonidan belgilanadi. 47. Direktorning oʻquv va xoʻjalik ishlari boʻyicha oʻrinbosarlari boʻlishi mumkin. 48. Direktor: nodavlat umumtaʼlim tashkilotiga umumiy rahbarlik qiladi; kadrlarni tanlash, joy-joyiga qoʻyish va ularning zaxirasini shakllantirish ishlarini amalga oshiradi; pedagoglar va boshqa xodimlarga oʻz faoliyatini amalga oshirishi uchun zarur sharoit yaratadi; taʼlim oluvchilarning intizomi, bilim saviyasi hamda sinfdan tashqari olib boriladigan ishlarning tashkil etilishi va mazmuni yuzasidan nazoratni amalga oshiradi; oʻquvchilarni kasb-hunarga yoʻnaltirish uchun zarur ishlarni tashkil qiladi; nodavlat umumtaʼlim tashkilotining xarajatlar smetasiga rioya etilishini nazorat qiladi; mehnat intizomi, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari, mehnatni muhofaza qilish, yongʻin va texnika xavfsizligi qoidalariga rioya etilishini taʼminlaydi; taʼlim oluvchilarni taʼlimning keyingi bosqichidagi kirish imtihonlariga tayyorlashni nazorat qiladi; davlat umumtaʼlim va qoʻshimcha taʼlim muassasalari, madaniyat uylari, klublar oʻrtasida oʻzaro aloqalar oʻrnatadi; ota-onalar va jamoatchilik bilan ish olib borishni tashkil qiladi; tashkilot faoliyati yuzasidan muassis (muassislar)ga hisobot beradi; oʻz vakolati doirasida mehnat vazifalarini buzgan xodimlarga nisbatan mehnat qonunchiligi doirasida intizomiy jazo choralarini qoʻllaydi; tashkilotning pedagog va boshqa xodimlarini malakasini oshirish va qayta tayyorlanishini tashkil etadi, shuningdek, ularni ragʻbatlantirish hamda mukofotlashga taqdim etadi; pedagog hamda boshqa xodimlar bilan mehnat shartnomasini tuzadi va bekor qiladi. 49. Direktorning oʻquv ishlari boʻyicha oʻrinbosari: muassasadagi oʻquv-tarbiyaviy jarayonning tashkil qilinishi va ish hujjatlarining yuritilishini nazorat qiladi; pedagog xodimlarga metodik yordam koʻrsatadi; oʻquv-uslubiy va maʼnaviy-maʼrifiy ishlarni tashkil qiladi; pedagoglarning oʻqitish uslubini tahlil qilish maqsadida oʻquv mashgʻulotlariga kiradi; pedagog xodimlar va taʼlim oluvchilar tomonidan tashkilot ichki tartib-qoidalariga rioya etilishini nazorat qiladi; oʻquv-tarbiyaviy, uslubiy ish rejalari, dars jadvali, ochiq darslar rejasi, sinov imtihonlari, pedagoglar haqida maʼlumotlar, oʻquv mashgʻulotlari tarifikatsiyasini tuzish va tasdiqlash uchun direktorga taqdim etadi; direktor boʻlmagan vaqtda uning vazifasini bajarib turadi; pedagog xodimlar tomonidan dars jadvali, oʻquv-uslubiy, tarbiyaviy hamda sinfdan tashqari ishlarning bajarilishini nazorat qiladi. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti direktori va uning oʻquv ishlari boʻyicha oʻrinbosari oʻz ixtisosliklari boʻyicha mehnat qonunchiligiga muvofiq pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishlari mumkin. 50. Direktorning xoʻjalik ishlari boʻyicha oʻrinbosari: xoʻjalik faoliyatini boshqarish, nodavlat umumtaʼlim tashkilotining dars mashgʻulotlari oʻtkazilishi uchun zarur shart-sharoit yaratadi; nodavlat umumtaʼlim tashkiloti mablagʻlaridan maqsadli foydalanish tadbirlarini oʻz vakolati doirasida ishlab chiqadi hamda ulardan toʻgʻri foydalanilishini taʼminlaydi; moliyaviy faoliyat natijalarini tahlil qiladi, shartnoma majburiyatlarining belgilangan muddatida toʻliq bajarilishini taʼminlaydi, moliyalashtirishning qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan turli manbalari hisobiga mablagʻlarni shakllantirish va ulardan samarali foydalanilishini nazorat qiladi; tovar-moddiy boyliklar va asosiy vositalar tushumini toʻliq hisobga oladi, qoʻshimcha moliyaviy manbalar va moddiy mablagʻlarni jalb etadi; oʻquv jihozlari, asbob-uskunalari va boshqa taʼlim vositalarining saqlanishini va ulardan samarali foydalanilishini taʼminlaydi; moddiy-texnik bazasini rivojlantirish ishlarini tashkillashtiradi, bino va qoʻshimcha obyektlarning texnik holati va jihozlanganligini muntazam ravishda oʻrganib boradi; nodavlat umumtaʼlim tashkilotiga yetkazib berilgan jihozlarni qabul qiladi, jihozlarning sinf xonalari va boshqa xonalar boʻyicha taqsimotini amalga oshiradi; kuz-qish mavsumiga tayyorgarlik jarayonida tegishli ravishda koʻmir, suyuq yoqilgʻi, tabiiy gaz va elektr energiyasiga boʻlgan ehtiyojlarni aniqlaydi va maʼlumotlarni nodavlat umumtaʼlim tashkiloti direktoriga taqdim etadi hamda qabul qilingan yoqilgʻilarning sifati va saqlanishini taʼminlaydi; nodavlat umumtaʼlim tashkilotiga biriktirilgan hududlarni obodonlashtirish, koʻkalamzorlashtirish va tozalash ishlariga rahbarlik qiladi, texnik xizmat koʻrsatuvchi xodimlar ishlarini muvofiqlashtiradi; sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari, mehnatni muhofaza qilish, texnika va yongʻin xavfsizligi qoidalari talablariga rioya etadi. 51. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti faoliyati bilan bogʻliq eng muhim masalalarni muhokama qilish, muammolarni bartaraf etish va istiqboldagi rejalarni shakllantirish maqsadida tashkilotda pedagogik kengash tashkil qilinadi. Pedagogik kengash tarkibiga nodavlat umumtaʼlim tashkilotining direktori va pedagog xodimlari kiritiladi. 52. Pedagogik kengashning yigʻilishlari bir oʻquv yili mobaynida kamida toʻrt marta oʻtkaziladi. Unga nodavlat umumtaʼlim tashkiloti direktori raislik qiladi. Direktor boʻlmagan vaqtda, raislikni direktorning oʻquv ishlari boʻyicha oʻrinbosari amalga oshiradi. 53. Pedagogik kengashning vazifalari quyidagilar hisoblanadi: nodavlat umumtaʼlim tashkiloti pedagogik jamoasining faoliyatini taʼlim oluvchilarning egallashi lozim boʻlgan bilim, koʻnikma va malakalarini taʼminlashga, ularga taʼlim-tarbiya berish sifatini oshirishga yoʻnaltirish; dars va darsdan tashqari mashgʻulotlar dasturlarini muhokama qilish va tasdiqlash; pedagog xodimlarning yoʻnalishlar boʻyicha axborotlari va hisobotlarini eshitish, nodavlat umumtaʼlim tashkilotining sanitariya-gigiyenik holati, yongʻinga qarshi amalga oshiriladigan ishlar, mehnatni muhofaza qilish, oʻquvchilarning sogʻligʻi va hayotiga oid hamda boshqa masalalarni muhokama qilish va yakuniy xulosa berish; bosqichli nazoratlar va yakuniy davlat attestatsiyasini oʻtkazish, taʼlim oluvchilarni yuqori sinfga oʻtkazish, yakuniy davlat attestatsiyasiga ruxsat berish, bitiruvchilarga oʻqishni bitirganlik toʻgʻrisida hujjatlarni, shu jumladan ularning dublikatini berish, aʼlo koʻrsatkichlarga va namunali xulqqa ega boʻlgan taʼlim oluvchilarni ragʻbatlantirish yuzasidan qarorlar qabul qilish; taʼlim berishda oʻqitishning ilgʻor pedagogik va innovatsion texnologiyalaridan foydalanishni tatbiq etish choralarini koʻrish; oʻquvchilarni yuksak maʼnaviy-axloqiy, umuminsoniy va milliy ruhda, oʻz Vatani, xalqini ardoqlovchi, tinchlik va barqarorlikka qaratilgan milliy qadriyatlar asosida tarbiyalash yuzasidan tavsiyalar ishlab chiqish va joriy etish; nodavlat umumtaʼlim tashkilotida taʼlim jarayonini tashkil etish va taʼlim samaradorligini oshirish boʻyicha maqbul shart-sharoitlar yaratishga qaratilgan qarorlar qabul qilish; ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalardan boʻlgan talabgorlarni nodavlat umumtaʼlim tashkilotidagi jami taʼlim oluvchilar umumiy sonining 10 foizidan kam boʻlmagan miqdorda oʻqishga qabul qilinishini hamda ularni darsliklar toʻplami bilan bepul taʼminlanishini nazorat qilish; ilgʻor pedagog xodimlarning ish tajribalarini oʻrganish, ommalashtirish, ularni davlat mukofotlariga tavsiya etish, yosh pedagoglarga metodik yordam koʻrsatish ishlarini tashkil etish; pedagogik jamoa uchun oʻz vakolati doirasida meʼyoriy talablarni ishlab chiqish, tasdiqlash va bajarilishini nazorat qilish. Pedagogik kengash qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa vazifalarni ham amalga oshirishi mumkin. 54. Pedagogik kengashning raisi kengash qabul qilgan qarorlarning bajarilishini doimiy ravishda nazorat qilib boradi. 55. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotining taʼlim, metodik va innovatsion faoliyatini taʼminlash yuzasidan metodik xizmatni amalga oshirish, pedagog xodimlarning malakasini oshirish, ularning kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish, kasbiy mahoratini oshirish hamda metodik ishlarga tez moslashuvchanligini taʼminlash maqsadida metodik kengash tashkil qilinadi. Metodik kengash tarkibiga nodavlat umumtaʼlim tashkilotining direktori oʻrinbosarlari va pedagog xodimlari kiritiladi. Metodik kengash raisi umumtaʼlim tashkiloti direktorining oʻquv ishlari boʻyicha oʻrinbosari hisoblanadi. Metodik kengash nodavlat umumtaʼlim tashkilotining pedagogik kengashiga boʻysunadi va oʻz faoliyatini pedagogik kengash qarorlarini bajarishga yoʻnaltiradi. 56. Metodik kengashning vazifalari quyidagilar hisoblanadi: nodavlat umumtaʼlim tashkilotida taʼlim sifatini oshirish uchun zarur boʻlgan metodik faoliyatni muvofiqlashtirish, pedagog xodimlarning faoliyati samaradorligini oshirish; nodavlat umumtaʼlim tashkilotining oʻquv dasturi, oʻquv rejasi va uning rivojlantirish dasturlarini birlamchi ekspertizadan oʻtkazish hamda tasdiqlash uchun pedagogik kengashga tavsiya etish; taʼlim oluvchilarga zamonaviy pedagogik texnologiyalarni, taʼlim metodlari, shakli va vositalarini topishga koʻmaklashish, dars jarayonida qoʻllashga sharoit yaratish, ilgʻor ish tajribalarini ommalashtirish va taʼlim jarayonida yutuqlarga erishayotgan pedagog xodimlar faoliyatini qoʻllab-quvvatlash boʻyicha tavsiyalar berish; taʼlim oluvchilar bilimi, koʻnikma va malakalarining davlat taʼlim standartiga mosligini oʻrganish, tahlil qilish, monitoring qilish va natijalariga koʻra aniqlangan boʻshliqlarni toʻldirish boʻyicha metodik tavsiyalar ishlab chiqish; pedagog xodimlarning ish natijalarini tahlil qilib borish, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan tavsiyalar berish, pedagog xodimlarga metodik ishlarni samarali tashkil etish boʻyicha asosiy vazifalarni belgilab berish; pedagog xodimlarning innovatsion faoliyatini tashkil qilish, ijodiy izlanishlari uchun seminarlar, trening mashgʻulotlari, pedagogik texnologiyalar boʻyicha taqdimotlar hamda ochiq darslar tashkil etish; nodavlat umumtaʼlim tashkiloti pedagog xodimlarining malaka oshirishlarini tashkil etish; pedagog xodimlarning pedagogik faoliyatini tahlil qilish, oʻquv seminarlar tashkil etishini kuzatish hamda ish rejasi asosida ijodiy hisobotlarini eshitish; fanlar boʻyicha sinfdan tashqari ishlarni muvofiqlashtirish; pedagog jamoaning taʼlim jarayonini rivojlantirishga va amaliyotda qoʻllashga yoʻnaltirilgan tajriba-sinov, ilmiy-tadqiqot, innovatsion, ijodiy faoliyatiga oid tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash va ularni ragʻbatlantirish choralarini koʻrish; pedagog xodimlarni ilmiy, metodik, didaktik materiallar, oʻquv dasturlari bilan taʼminlash; ilgʻor pedagogik va innovatsion texnologiyalar asosida dars oʻtishning yangi metodlarini sinovdan oʻtkazish; taʼlim sohasida tajriba almashish maqsadida boshqa nodavlat taʼlim tashkilotlari va davlat umumtaʼlim muassasalari bilan hamkorlik qilish; taʼlim mazmunini rivojlantirishga oid masalalarni hal qilish, innovatsion dasturlar tuzish, diagnostik tahlil oʻtkazish, yangi pedagogik texnologiyalarni ishlab chiqish uchun vaqtinchalik ijodiy guruhlar faoliyatini tashkil etish; pedagog xodimlar tomonidan ishlab chiqilgan oʻquv-metodik qoʻllanmalar va didaktik materiallarni muhokamadan oʻtkazish. 57. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti faoliyati muassis (muassislar) tomonidan tasdiqlangan xarajatlar smetasiga muvofiq moliyalashtiriladi. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti oʻziga biriktirilgan mol-mulkni va xarajatlar smetasi boʻyicha ajratilgan mablagʻlarni oʻz xohishiga koʻra tasarruf etadi. 58. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti faoliyati quyidagi manbalar hisobidan moliyalashtiriladi: muassis (muassislar) tomonidan ajratilgan mablagʻlar; shartnoma asosida taʼlim oluvchilar va ularning ota-onalari tomonidan toʻlangan mablagʻlar; dars mashgʻulotlaridan tashqari paytda boʻsh binolar, inshootlar, asbob-uskunalarni ijaraga berishdan tushgan mablagʻlar; xoʻjalik faoliyatidan shartnoma asosida pullik xizmatlar koʻrsatishdan olingan daromadlar; jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari, mahalliy va xalqaro tashkilotlarning grantlari; qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar. 59. Qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan faoliyatdan olingan daromad hisobiga sotib olingan mol-mulk tashkilotning mol-mulki tarkibiga kiritiladi. 60. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti mol-mulki va pul mablagʻlarining qonunchilik hujjatlariga zid ravishda yoki samarasiz sarflanishi uchun bevosita uning direktori javobgar hisoblanadi. 61. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti xodimlarining ish haqi lavozim maoshi, mukofotlar, qoʻshimcha haqlar, ustamalardan va qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa toʻlovlardan iborat. Muassis (muassislar) tomonidan nodavlat umumtaʼlim tashkiloti xodimlari lavozim maoshlariga har oyda qoʻshiladigan ragʻbatlantirish xususiyatiga ega boʻlgan qoʻshimcha haqlar va ustamalarni berish tartibi tasdiqlab qoʻyilishi mumkin. 62. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti shtatidagi xodimlar soni muassis (muassislar) tomonidan tasdiqlangan shtatlar jadvaliga muvofiq belgilanadi. 63. Nodavlat umumtaʼlim tashkiloti umumiy oʻrta taʼlim boʻyicha xalqaro hamkorlikni yoʻlga qoʻyishi mumkin. Xalqaro hamkorlik shartnomalar asosida xorijiy tashkilotlar bilan pedagogik axborot va tajriba almashish, pedagog xodimlarning malaka oshirishi hamda stajirovka oʻtashi shaklida amalga oshirilishi mumkin. 64. Nodavlat umumtaʼlim tashkilotini qayta tashkil etish yoki tugatish oʻquv yili yakunida muassis (muassislar) tomonidan amalga oshiriladi. Litsenziyasining amal qilishi toʻxtatilgan, tugatilgan yoki litsenziyasi bekor qilingan nodavlat umumtaʼlim tashkilotining muassisi (muassislari) taʼlim oluvchilarni ota-onalarning roziligi bilan boshqa nodavlat umumtaʼlim tashkilotiga yoki davlat umumtaʼlim muassasalariga oʻtkazishda koʻmaklashadi. 1. Ushbu Nizom kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim olganlik toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjatlarni (keyingi oʻrinlarda nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar deb ataladi) bitiruvchilarga berish tartibini belgilaydi. 2. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar kadrlarni qayta tayyorlash toʻgʻrisidagi diplom va kadrlar malakasini oshirish toʻgʻrisidagi sertifikatdan iborat boʻlib, taʼlimning keyingi bosqichlarida oʻqishni davom ettirish va kasbiy faoliyat bilan shugʻullanish huquqini beradi. 3. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasining (keyingi oʻrinlarda Davlat inspeksiyasi deb ataladi) yozma buyurtmasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki huzuridagi “Davlat belgisi” davlat ishlab chiqarish birlashmasi tomonidan muhofazalangan qogʻozda chop etiladi. 31. Ushbu Nizom Transport sohasi kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha nodavlat taʼlim olganlik toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi. 4. Nodavlat taʼlim tashkilotlari tomonidan kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha kurs tashkil etilganda, taʼlim oluvchilar toʻgʻrisidagi maʼlumot Davlat inspeksiyasining “Nodavlat taʼlimni boshqarish axborot tizimi”ga (keyingi oʻrinlarda axborot tizimi deb ataladi) joylashtiriladi. 5. Nodavlat taʼlim tashkilotlari kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha kurs tamom boʻlishidan koʻpi bilan oʻn kun oldin nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalarini olish uchun Davlat inspeksiyasining Internet jahon axborot tarmogʻidagi rasmiy veb-saytida maxsus tashkil etilgan interaktiv xizmat (certform.tdi.uz) orqali Davlat inspeksiyasiga buyurtma beradi. Buyurtmaga nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarning har bir blankasi uchun bitiruvchilar tomonidan bazaviy hisoblash miqdorining 10 foizi miqdorida yigʻim undiriladi. 6. Nodavlat taʼlim tashkilotlarining buyurtmasi besh ish kunida oʻrganib chiqiladi va axborot tizimiga kiritilgan maʼlumotda koʻrsatilgan taʼlim oluvchilar soniga mutanosib ravishda nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalari beriladi. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalarini olish uchun buyurtma berilgunga qadar nodavlat taʼlim tashkilotining taʼlim oluvchilari safidan chetlatilganlar boʻlsa, ularni chetlashtirish toʻgʻrisidagi buyruqlaridan nusxalar elektron shaklda taqdim etiladi. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalarini berish taʼlim oluvchilar safidan chetlatilganlar inobatga olingan holda amalga oshiriladi. 7. Davlat inspeksiyasi tomonidan axborot tizimiga nodavlat taʼlim tashkilotlariga berilgan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalarining seriyasi va raqami toʻgʻrisidagi maʼlumot kiritib boriladi. 8. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalari nodavlat taʼlim tashkiloti vakiliga mazkur tashkilot tomonidan tasdiqlangan ishonchnoma asosida beriladi. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalarining qabul qilib olinganligi toʻgʻrisida dalolatnoma tuziladi. 9. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalari ip oʻtkazib tikilgan, muhr bilan tasdiqlangan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalarini tarqatish daftarida hisobga olinadi va seyfda saqlanadi. 10. Nodavlat taʼlim tashkilotlari tomonidan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalari bitiruvchilarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar asosida toʻldiriladi. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar qora tush bilan oʻzbek tilida (lotin alifbosiga asoslangan harflarda) yoki axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda bosma harflarda chiroyli va aniq qilib toʻldiriladi. 11. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar nodavlat taʼlim tashkiloti rahbarining imzosi hamda nodavlat taʼlim tashkilotining muhri bilan tasdiqlanadi. Muhr aniq va oʻqilishi oson boʻladigan holda tushiriladi, muhri boʻlmagan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat haqiqiy hisoblanmaydi. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarning toʻgʻri toʻldirilishi boʻyicha javobgarlik shaxsan taʼlim tashkiloti rahbariga yuklanadi. 12. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni toʻldirish jarayonida xatoliklarga yoʻl qoʻyilgan taqdirda, buzilgan blankalar topshirilgan holda Davlat inspeksiyasidan yangi blankalar qayta buyurtma berish yoʻli bilan olinadi. Buzilgan blankalar toʻgʻrisida nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalarini tarqatish daftarida qayd etiladi. Buzilgan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalarining seriyasi va raqamlari qirqib olinadi va bu haqda tuzilgan dalolatnomaga ilova qilingan holda saqlanadi. 13. Buzilgan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar blankalari Davlat inspeksiyasida kamida uch kishidan iborat tarkibda tuzilgan komissiya tomonidan yoʻq qilinadi. Buzilgan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar toʻgʻrisidagi dalolatnoma komissiya aʼzolari tomonidan imzolanadi va Davlat inspeksiyasi boshligʻi tomonidan tasdiqlanadi. 14. Bitiruvchilarga berilgunga qadar toʻldirilgan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar, ularni hisobga olish va tarqatish daftari, nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni olish va berishga asos boʻladigan barcha hujjatlar nodavlat taʼlim tashkiloti rahbarida saqlanadi. Nodavlat taʼlim tashkiloti rahbari oʻzgargan taqdirda, barcha hujjatlar dalolatnoma asosida yangi rahbarga topshiriladi. 15. Bitiruvchiga nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar nodavlat taʼlim tashkiloti rahbarining nodavlat taʼlim tashkiloti pedagogik kengashi qarori asosida qabul qilingan buyrugʻiga asosan beriladi. 16. Har bir bitiruvchi nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatni bevosita nodavlat taʼlim tashkilotidan oladi. Bitiruvchilar nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatni olgani haqida nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni hisobga olish va taʼlim oluvchilarga topshirishni qayd qilish daftariga imzo qoʻyadi. 17. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni hisobga olish va bitiruvchilarga topshirishni qayd qilish daftarida xatolikka yoʻl qoʻyilsa, ushbu xatolar tegishli izohlar bilan tuzatiladi. Daftardagi barcha yozuvlar nodavlat taʼlim tashkiloti rahbari imzosi hamda tashkilot muhri bilan tasdiqlanadi. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni hisobga olish va bitiruvchilarga topshirishni qayd qilish daftari Davlat inspeksiyasi tomonidan bir yilda bir marta tekshiruvdan oʻtkaziladi. 18. Ayrim sabablarga koʻra vaqtida berilmagan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar bitiruvchilarga berilgunga qadar toʻldirilgan holda nodavlat taʼlim tashkilotlarida 75 yil saqlanadi, soʻngra oʻrnatilgan tartibda yoʻq qilinadi. Berilmay qolgan toʻldirilgan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar boʻyicha dalolatnoma tuzilib, ularning raqami va mazkur hujjatlarni olmagan bitiruvchilarning ismi va familiyasi koʻrsatiladi. 19. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar bitiruvchilarga topshirilgan kundan boshlab oʻn ish kuni ichida toʻldirilmagan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar Davlat inspeksiyasiga qaytarilishi shart. Toʻldirilmagan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni nodavlat taʼlim tashkilotlarida saqlash qatʼiyan taqiqlanadi. 20. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarning toʻldirilmagan blankalari yoʻqolgan hollarda, nodavlat taʼlim tashkiloti rahbari bu haqda darhol Davlat inspeksiyasiga xabar qiladi, bunda yoʻqolgan hujjatning seriyasi va raqami koʻrsatilib, yoʻqolish sabablari aniq bayon qilinadi. Davlat inspeksiyasi boshligʻining yoʻqolgan blankalarni haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisida buyrugʻi darhol qabul qilinadi hamda ommaviy axborot vositalari orqali eʼlon qilinadi, bu haqda maʼlumot axborot tizimiga joylashtiriladi. 21. Nodavlat taʼlim tashkilotlari rahbarlari Davlat inspeksiyasiga bitiruvchilarga topshirilgan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar boʻyicha har chorakda hisobot berib boradilar. 22. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar yoʻqolgan, yaroqsiz holga kelgan yoki bitiruvchining familiyasi, ismi va otasining ismi oʻzgargan hollarda hujjat dublikati beriladi. 23. Hujjat dublikatini olish uchun bitiruvchi nodavlat taʼlim tashkilotiga ariza bilan murojaat qiladi. Arizaga: nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat yoʻqolgan boʻlsa — hujjat yoʻqolganligi toʻgʻrisida nodavlat taʼlim tashkiloti yoki Davlat inspeksiyasining Internet jahon axborot tarmogʻidagi rasmiy veb-saytiga chop etish uchun eʼlon (eʼlonda yoʻqolgan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatning berilgan yili, seriyasi va raqami koʻrsatilish kerak); nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat yaroqsiz holga kelgan boʻlsa — yaroqsiz holga kelgan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat; bitiruvchining familiyasi, ismi va otasining ismi oʻzgargan boʻlsa — ushbu holatni tasdiqlovchi hujjat (pasport); nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarning har bir blankasi uchun bazaviy hisoblash miqdorining 10 foizi miqdorida yigʻim toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjat ilova qilinadi. 24. Dublikat berish masalasi nodavlat taʼlim tashkilotining pedagogik kengashida koʻrib chiqiladi. Pedagogik kengashning dublikat berish toʻgʻrisida qarori asosida nodavlat taʼlim tashkiloti rahbarining buyrugʻi qabul qilinadi. 25. Nodavlat taʼlim tashkiloti rahbarining dublikat berish toʻgʻrisidagi buyrugʻi asosida axborot tizimiga maʼlumot kiritiladi hamda dublikat olish uchun Davlat inspeksiyasiga buyurtma beriladi. Buyurtmaga nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarning har bir blankasi uchun bazaviy hisoblash miqdorining 10 foizi miqdorida yigʻim undiriladi. 26. Davlat inspeksiyasi tomonidan nodavlat taʼlim tashkilotining buyurtmasi kelib tushgan paytdan boshlab uch ish kuni ichida nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat blankasi beriladi. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatning dublikati Davlat inspeksiyasi tomonidan nodavlat taʼlim tashkilotiga nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat blankasi berilgan sanadan boshlab uzogʻi bilan uch ish kuni ichida rasmiylashtirib beriladi. 27. Nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat dublikati belgilangan qoidalarga asosan nodavlat taʼlim tashkiloti tomonidan toʻldiriladi va yuqori oʻng burchagiga qora tush bilan yoki axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda “dublikat” soʻzi yozib qoʻyiladi. Dublikat nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni hisobga olish va tarqatish daftarida qayd etiladi hamda bitiruvchi tomonidan dublikat olganlik toʻgʻrisida imzo qoʻyiladi va sana koʻrsatiladi. 28. Yoʻqolgan, yaroqsiz holga kelgan va bitiruvchining familiyasi, ismi va otasining ismi oʻzgarganligi sababli bekor qilingan nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Davlat inspeksiyasi tomonidan axborot tizimiga kiritiladi. 29. Nodavlat taʼlim tashkiloti tugatilgan hollarda dublikat axborot tizimiga kiritilgan maʼlumotlar hamda bitiruvchining arizasi asosida Davlat inspeksiyasi tomonidan beriladi. 30. Hujjat dublikatini olish uchun bitiruvchi Davlat inspeksiyasiga ariza bilan murojaat qiladi. Arizaga ushbu Nizomning 23-bandida koʻrsatilgan hujjatlar ilova qilinadi. Davlat inspeksiyasi boshligʻining dublikat berish toʻgʻrisidagi buyrugʻiga muvofiq bitiruvchi ariza bilan murojaat qilgan paytdan boshlab uch ish kuni ichida axborot tizimiga kiritilgan maʼlumotlar asosida nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatning dublikati yozib beriladi. 31. Nodavlat taʼlim tashkiloti tomonidan nodavlat taʼlim tashkilotini bitirgan shaxslarga nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatni berishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. Bitiruvchilar nodavlat taʼlim tashkilotining nodavlat taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatni berishni rad etish boʻyicha xatti-harakatlari yuzasidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda Davlat inspeksiyasiga yoki sudga shikoyat qilishlari mumkin. 1. Vazirlar Mahkamasining 1998-yil 5-yanvardagi 5-son qarori bilan tasdiqlangan Taʼlim muassasasi ustavini ishlab chiqish tartibi muqaddimasining birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Mazkur Tartib barcha taʼlim turlari boʻyicha davlat taʼlim muassasalari ustavlarini (keyingi oʻrinlarda Ustav deb ataladi) ishlab chiqishda amal qilish uchun qoʻllaniladi”.