OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI MARKAZIY BANKI TOMONIDAN TIJORAT BANKLARIGA QAYTA MOLIYALASH KREDITLARINI BERISH TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
(resolution, 2021-07-28)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, 12-son, 247-modda), “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, 5-6-son, 54-modda) va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2002-yil 30-martdagi PF-3047-son “Pul massasi oʻsishini cheklash va moliya intizomiga rioya etish masʼuliyatini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2002-y., 3-son, 51-modda) muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan tijorat banklariga qayta moliyalash kreditlarini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin: Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 1998-yil 9-noyabrdagi 19/8-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Qayta moliyalash kreditlarini berish tartibi toʻgʻrisida nizom” (yangi tahrirda) (roʻyxat raqami 566, 1998-yil 17-dekabr); Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining “Qayta moliyalash kreditlarini berish tartibi toʻgʻrisida nizomga oʻzgartirish kiritish haqida”gi 2001-yil 4-avgustdagi 18/1-sonli qarori (roʻyxat raqami 566-1, 2001-yil 18-avgust); Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 1998-yil 22-avgustdagi 14/8-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan banklarga lombard krediti berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom” (roʻyxat raqami 501, 1998-yil 16-oktabr); Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 1999-yil 20-fevraldagi 3/3-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan banklarga lombard krediti berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirishlar” (roʻyxat raqami 501-1, 1999-yil 1-aprel); Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 1999-yil 20-noyabrdagi 21/11-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan banklarga lombard krediti berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar” (roʻyxat raqami 501-2, 2000-yil 22-yanvar); Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan banklarga lombard krediti berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirishlar kiritish haqida”gi 2008-yil 12-apreldagi 9/8-sonli qarori (roʻyxat raqami 501-3, 2008-yil 3-may) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 19-son, 165-modda); Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan chet el valyutasini garovga olgan holda banklarga kredit ajratish tartibi toʻgʻrisida nizomni tasdiqlash haqida” 2002-yil 20-apreldagi 9/4-sonli qarori (roʻyxat raqami 1138, 2002-yil 14-may) (Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining meʼyoriy hujjatlari axborotnomasi, 2002-y., 9-son). 3. Ushbu qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi, “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlari va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2002-yil 30-martdagi PF-3047-sonli “Pul massasi oʻsishini cheklash va moliya intizomiga rioya etish masʼuliyatini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq Markaziy bank tomonidan tijorat banklariga (bundan buyon matnda banklar deb yuritiladi) qayta moliyalash kreditlarini berish va ularni qaytarish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: qayta moliyalash krediti (bundan keyingi oʻrinlarda — kredit deb yuritiladi) — Markaziy bank tomonidan banklarga, ularning likvidligini saqlash maqsadida beriladigan kredit; lombard krediti — Markaziy bank tomonidan davlat qimmatli qogʻozlarini garovga olgan holda, oʻzgarmas yoki kimoshdi savdosi orqali shakllanadigan foiz stavkasida banklarga beriladigan kredit; tuzatish koeffitsiyenti — davlat qimmatli qogʻozlarning bozor narxlari va chet el valyutasi kurslarining ehtimoliy oʻzgarishlaridan kelib chiqib, kredit xatarlarining oldini olish maqsadida, Markaziy bank tomonidan belgilanadigan, banklarga beriladigan kredit summasi bilan garovga qoʻyilgan taʼminoti oʻrtasidagi maksimal nisbatni bildiruvchi 0 dan 1 gacha oraliqda boʻlgan raqamli koʻrsatkich; oʻzgarmas foiz stavkasi — monetar siyosat maqsadlaridan kelib chiqqan holda, banklarga ularning arizasiga asosan berilayotgan kreditlar uchun Markaziy bank Boshqaruvi tomonidan oʻrnatiladigan foiz stavkasi; chegirish stavkasi — kreditlarni joylashtirish boʻyicha oʻtkaziladigan kimoshdi savdosiga qoʻyilgan kreditlar umumiy summasini qamrab olgan arizalarning oxirida ariza bergan bank tomonidan kredit uchun taklif etilgan foiz stavkasi. 2. Markaziy bank tomonidan banklarni kreditlash monetar siyosatning tegishli yil uchun asosiy yoʻnalishlaridan kelib chiqadigan vazifalarga muvofiq holda, bank tizimi likvidligini saqlash va tartibga solish maqsadida amalga oshiriladi. Kreditlar Oʻzbekiston Respublikasining milliy valyutasida taʼminlanganlik, muddatlilik, qaytarishlik va toʻlovlilik shartlari asosida beriladi. 3. Kreditlar banklarga oʻzgarmas foiz stavkalari va(yoki) arizalarining kimoshdi savdolarini oʻtkazish orqali yuzaga kelgan foiz stavkalari boʻyicha beriladi. 4. Kreditning qaytarilishini taʼminlash maqsadida banklar quyidagi aktivlardan birini yoki bir nechtasini garovga qoʻyishi mumkin: chet el valyutasi; xalqaro rezervlar toifasiga kiruvchi valyuta boyliklari va boshqa boyliklar; davlat qarz majburiyatlari (davlat qimmatli qogʻozlari); hukumat kafolatlagan boshqa qarz vositalari. 5. Kreditlarning muddatlari Markaziy bank Boshqaruvi tomonidan belgilanadi. Kredit mablagʻlari bankning tegishli hisobvaragʻiga kredit shartnomasi imzolangan kuni oʻtkazib beriladi. Kredit mablagʻlari va unga hisoblangan foizlar banklar tomonidan shartnomada koʻrsatilgan muddatda qaytarib beriladi (mazkur operatsiya dam olish kunlariga toʻgʻri kelgan hollarda, keyingi ish kunida amalga oshiriladi). Kreditlarning muddatlari kredit mablagʻlari bankning tegishli hisobvaragʻiga oʻtkazilgan kundan boshlab, kalendar kunlari bilan hisoblanadi. 6. Oʻzgarmas foiz stavkasida beriladigan kreditlar boʻyicha foiz stavkalari, kreditlarning muddatidan kelib chiqib, Markaziy bank Boshqaruvi tomonidan oʻrnatiladi. Oʻzgarmas foiz stavkasi boʻyicha berilayotgan kreditlar miqdoriga cheklashlar belgilanmaydi. Mazkur kreditlar tegishli yil uchun qabul qilingan monetar siyosatning asosiy yoʻnalishlarida belgilangan vazifalardan kelib chiqqan holda beriladi. 7. Kimoshdi savdolari asosida beriladigan kreditlar uchun foiz stavkalari kimoshdi savdolari natijasida aniqlanadi va unda yuzaga keladigan chegirish stavkalari Markaziy bankning Kredit qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadi. Kreditlar kimoshdi savdosi asosida berilayotganda Markaziy bank tomonidan kreditlarning eng yuqori miqdori belgilanadi. 8. Kredit resurslarining kimoshdi savdosi “amerikacha” yoki “gollandcha” usulda oʻtkazilishi mumkin. Amerikacha usul — qondiriladigan arizalar banklar tomonidan taklif etilgan hamda kimoshdi savdolari boʻyicha Markaziy bank tomonidan oʻrnatilgan chegirish stavkasiga teng yoki undan yuqori boʻlgan stavkada qondiriladi; Gollandcha usul — qondiriladigan arizalar banklar tomonidan taklif etilgan eng past foiz stavkasida (yaʼni, kimoshdi savdosi natijalariga koʻra Markaziy bank tomonidan oʻrnatilgan chegirish stavkasida) qondiriladi. Markaziy bank kredit kimoshdi savdolarini oʻzi oʻrnatgan va ommaviy axborot vositalari orqali eʼlon qilgan boshqa shartlarda ham oʻtkazishi mumkin. 9. Kreditdan foydalanganlik uchun foizlarni hisoblash, shartnomada koʻrsatilgan miqdor va tartibda, kredit ajratilgan kundan boshlab, u toʻliq qaytarilgan kundan oldingi kungacha boʻlgan muddatga amalga oshiriladi. Banklar kreditni muddatidan oldin toʻliq yoki qisman qaytarishlari mumkin. Bunda kreditlar boʻyicha foizlar faqat kreditdan foydalanilgan davr uchun hisoblanadi. 10. Markaziy bank kimoshdi savdolarini oʻtkazish toʻgʻrisida kamida 5 ish kuni oldin ommaviy axborot vositalari orqali rasmiy xabar beradi. Kimoshdi savdosi oʻtkazilganidan keyin Markaziy bank uning natijalarini, yuzaga kelgan chegirish stavkasini koʻrsatgan holda, ommaviy axborot vositalarida eʼlon qiladi. 11. Banklar kredit olish toʻgʻrisida ariza bergan vaqtda quyidagi talablarga javob berishi lozim: majburiy rezerv talablarini oʻz vaqtida va toʻliq hajmda bajarish; belgilangan iqtisodiy normativlarga toʻliq rioya qilish; bank ustav kapitali miqdori qonunchilikda belgilangan meʼyor talablaridan kam boʻlmasligi; Markaziy bank tomonidan berilgan kreditlar boʻyicha asosiy qarzni qaytarish va unga hisoblangan foizlarni toʻlash borasida muddati oʻtgan qarzdorlikning boʻlmasligi; oxirgi uch oy mobaynida avval berilgan qayta moliyalash kreditlari boʻyicha qarzlarni qaytarish muddatini kechiktirmagan boʻlishi. Lombard krediti olmoqchi boʻlgan bank yuqoridagi talablarga javob berishi bilan birga Oʻzbekiston respublika valyuta birjasida (bundan buyon matnda OʻzRVB deb yuritiladi) davlat qimmatli qogʻozlarini saqlash va ularga boʻlgan huquqlarni hisobga olish uchun ochilgan hisobvaraqqa (bundan buyon matnda DEPO hisobvaragʻi deb yuritiladi) ega boʻlishi lozim. 12. Banklarga berilayotgan lombard krediti taʼminoti sifatida garovga olinadigan davlat qimmatli qogʻozlari quyidagi talablarga javob berishi lozim: davlat qimmatli qogʻozlarning chiqarilish shartlari, muddatlari, likvidligi, emitentlarining mavqeyi va moliyaviy holatidan kelib chiqqan holda Markaziy bank boshqaruvi tomonidan mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shaklda tasdiqlanadigan Markaziy bank tomonidan lombard kredit taʼminoti sifatida garovga olinadigan davlat qimmatli qogʻozlari roʻyxatiga kiritilgan boʻlishi; davlat qimmatli qogʻozlarining hisobi DEPO hisobvaragʻida yuritilishi; bankka mulk huquqi asosida tegishli ekanligi, bankning boshqa majburiyatlari bilan bogʻlanmaganligi hamda DEPO hisobvaragʻining ahvoli toʻgʻrisidagi koʻchirma bilan tasdiqlanganligi; davlat qimmatli qogʻozlari toʻlovini amalga oshirish muddati lombard kreditini qaytarishning oxirgi muddati yetib kelgandan keyin 10 kalendar kunidan kam boʻlmasligi. 13. Bank arizasida soʻralgan lombard krediti va unga hisoblangan foizlar summasining yetarli darajada taʼminlanganligini dastlabki tekshirish vaqtida garovga qoʻyilgan davlat qimmatli qogʻozlarining bozor narxi sifatida rasmiy eʼlon qilinadigan oʻrtacha narx qabul qilinadi. Soʻralgan lombard kreditining summasi (shu jumladan, kredit uchun hisoblangan foizlar summasi) garovga qoʻyilayotgan davlat qimmatli qogʻozlarining Markaziy bank belgilagan tuzatish koeffitsiyentiga koʻpaytirilgan bozor narxidan (ariza koʻrib chiqilgan kundan oldingi kunda yuzaga kelgan) oshmasligi lozim. 14. Banklar chet el valyutasini garovga qoʻygan holda kredit olishlari uchun Markaziy bankning Toshkent shahar Bosh boshqarmasi Hisob-kitob-kassa markazidagi (bundan keyingi oʻrinlarda — HKKM deb yuritiladi) 29896 — “Boshqa majburiyatlar” balans hisobvaragʻida alohida ochilgan “Garovga olingan chet el valyutasi” shaxsiy hisobvaragʻiga chet el valyutasini belgilangan tartibda oʻtkazishlari lozim. Bunda, kredit olish uchun chet el valyutasini garovga qoʻyish AQSH dollari, Yevro, Angliya funt sterlingi, Shveysariya franki va(yoki) Yaponiya iyenasida amalga oshirilishi mumkin. 15. Banklarga ajratilgan kreditlar va undan koʻzda tutilgan muddatda foydalanilganligi uchun hisoblanadigan foizlarning umumiy miqdori, chet el valyutasi garovga olingan kundagi Markaziy bank tomonidan chet el valyutasining soʻmga nisbatan belgilangan kursi boʻyicha hisoblangan valyuta mablagʻlarining tuzatish koeffitsiyentiga koʻpaytirilgan soʻmdagi ekvivalentidan oshmasligi kerak. 16. Banklarga lombard krediti Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan shartnoma asosida beriladi. 17. Bank lombard kreditini olish uchun amaliyot kuni soat 10:30 gacha Markaziy bankka oʻzgarmas foiz stavka boʻyicha lombard kreditini olish toʻgʻrisidagi arizani mazkur Nizomning 2-ilovasida koʻrsatilgan shaklda taqdim etadi va bu arizalar mazkur Nizomning 3-ilovasida koʻrsatilgan shakldagi qayd etish daftarida roʻyxatga olinadi. 18. Arizani qabul qilish jarayonida Markaziy bank tomonidan quyidagilar tekshiriladi: arizaning toʻliq va toʻgʻri rasmiylashtirilganligi; arizada koʻrsatilgan bankning operatori Markaziy bank hisoblangan DEPO hisobvaragʻining “Garovga olingan” boʻlimiga oʻtkazilishi lozim boʻlgan davlat qimmatli qogʻozlar tarkibi va soni toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning toʻgʻriligi; soʻralgan lombard krediti, shu jumladan foizlarning bankning depozitariydagi operatori Markaziy bank hisoblangan DEPO hisobvaragʻining “Garovga olingan” tegishli boʻlimiga oʻtkazilishi lozim boʻlgan davlat qimmatli qogʻozlarining zarur summasi bilan taʼminlanganligi; bank tomonidan mazkur Nizomning 11 va 12-bandlarida koʻrsatilgan talablarga rioya etilishi. 19. Markaziy bank amaliyot kuni davomida taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqadi, tekshiradi va lombard kreditini berish yoki bermaslik toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Soʻralgan lombard krediti summasining yetarli darajada taʼminlanganligini tekshirish uchun kreditni taʼminlashga berilgan davlat qimmatli qogʻozlarining bozor narxi toʻgʻrisidagi birja maʼlumotlaridan foydalaniladi. Agarda bankning garovga olingan davlat qimmatli qogʻozlari bozor narxi (Markaziy bank belgilagan tuzatish koeffitsiyentiga koʻpaytirilgan) lombard krediti boʻyicha asosiy qarz va unga hisoblangan foizlarni taʼminlash uchun yetarli yoki undan koʻp boʻlsa, lombard krediti yetarli darajada taʼminlangan hisoblanadi. Yetarli darajada taʼminlanmaslik bankka soʻralgan miqdordan kam hajmda lombard krediti berishga asos boʻladi. 20. Mazkur Nizomda qarz oluvchi bankka qoʻyilgan talablar bajarilmasa, Markaziy bank joriy amaliyot kuni davomida bankning arizasini rad etadi va unga lombard krediti berish toʻgʻrisidagi arizani qondirmaslik toʻgʻrisida mazkur Nizomning 4-ilovasida koʻrsatilgan shaklda xabarnoma yuboradi. Mazkur Nizomda belgilangan talablar toʻliq bajarilganda Markaziy bank banklar bilan lombard krediti berish toʻgʻrisida shartnoma tuzib, ularning arizalarini qondiradi. 21. Lombard krediti berish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinganda Markaziy bank amaliyot kuni davomida ariza bergan bankka kredit berish borasidagi shartlar koʻrsatilgan holda mazkur Nizomning 5-ilovasida berilgan shakldagi xabarnomani hamda lombard krediti toʻgʻrisidagi shartnomani toʻldirish va imzolash uchun taqdim etadi. 22. Qarz oluvchi bank xabarnomani olgandan soʻng, bankning operatori Markaziy bank hisoblangan DEPO hisobvaragʻining “Garovga olingan” boʻlimiga davlat qimmatli qogʻozlarini oʻtkazadi. 23. Qarz oluvchi bank tomonidan imzolangan lombard kreditini berish toʻgʻrisidagi shartnomani Markaziy bank keyingi ish kuni soat 10:00 gacha qabul qilib oladi. Shartnomaga bankning operatori Markaziy bank hisoblangan DEPO hisobvaragʻining “Garovga olingan” boʻlimi raqami koʻrsatilgan holda bankning DEPO hisobvaragʻidan koʻchirma nusxasi ilova qilinadi. Ushbu ilova soʻralgan lombard summasini olish uchun zarur boʻlgan qimmatli qogʻozlar bankning DEPO hisobvaragʻi boʻlimiga oʻtkazilganligini tasdiqlaydi. 24. Markaziy bank mazkur Nizomning 23-bandida koʻrsatilgan hujjatlarni olgan kunda lombard kreditini berish toʻgʻrisidagi shartnomani imzolaydi va qarz oluvchi bankning tegishli hisobvaragʻiga kredit summasini oʻtkazadi. 25. Shartnoma mazkur Nizomning 23-bandida koʻrsatilgan muddatda taqdim etilmasa, Markaziy bank shartnoma tuzmaydi va bankka lombard kreditini bermaydi. 26. Lombard krediti berilgan kun kredit summasi bankning HKKMdagi tegishli hisobvaragʻiga oʻtkazilgan kun hisoblanadi. 27. Lombard kreditlarini kimoshdi savdolari asosida berishda Markaziy bank har bir kimoshdi savdolariga qoʻyiladigan kreditning eng yuqori hajmiga limit belgilaydi. Kimoshdi savdolariga qabul qilingan arizalar banklar tomonidan taklif etilgan foiz stavkalari darajasi boʻyicha eng yuqorisidan boshlab pasayish tartibida joylashtiriladi. Lombard krediti belgilangan hajmining tugashi qondirilgan arizalar roʻyxatidagi oxirgi ariza summasini qisqartirish uchun asos boʻladi. Bunda banklarning arizalari qisman qondirilishi mumkin. Arizalar banklar tomonidan unda taklif etilgan foiz stavkalari boʻyicha qondiriladi va bu stavkalar Markaziy bank belgilagan chegirish stavkasiga teng yoki undan yuqori boʻladi. 28. Bank lombard krediti kimoshdi savdolarida qatnashish uchun lombard krediti oʻtkazilishi kunidan oldingi ish kunida soat 13:00 dan kechiktirmay Markaziy bankka quyidagilarni taqdim etadi: lombard krediti kimoshdi savdosida ishtirok etish uchun mazkur Nizomning 6-ilovasiga muvofiq ariza; bankning yetarli miqdordagi davlat qimmatli qogʻozlari mavjudligini tasdiqlovchi DEPO hisobvaragʻi holati toʻgʻrisidagi koʻchirmasidan (ariza berilgan kundan oldingi sanaga) nusxa. Yuqoridagi hujjatlarning qabul qilinganligi Markaziy bankning vakolatli xodimi tomonidan mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq lombard kreditini olish toʻgʻrisidagi arizalarni roʻyxatga olish daftariga qayd etib qoʻyiladi. 29. Markaziy bank banklardan arizalarni olgan kunda ularning toʻgʻri tuzilganligini hamda ushbu banklar mazkur Nizomning 11 va 12-bandlarida koʻrsatilgan talablarga javob berishlarini tekshiradi. 30. Markaziy bank belgilangan kunda kredit kimoshdi savdolarini oʻtkazadi va unda ishtirok etgan banklarga savdolar natijalarini maʼlum qiladi. Kredit oluvchi banklarga kredit olish shartlari koʻrsatilgan mazkur Nizomning 6-ilovasiga muvofiq xabarnomani hamda lombard kreditini berishga doir shartnoma shaklini toʻldirish va imzolash uchun taqdim etadi. 31. Kimoshdi savdolari natijalariga koʻra lombard kreditini olish huquqiga ega boʻlgan banklar operatori Markaziy bank hisoblangan DEPO hisobvaragʻining “Garovga olingan” boʻlimiga zarur miqdordagi qimmatli qogʻozlarni oʻtkazish toʻgʻrisida OʻzRVBga DEPO topshiriqnomasini ijro uchun beradi. 32. Bank lombard kimoshdi savdolari oʻtkazilgan kunning ertasida soat 10:00 gacha Markaziy bankka bankning OʻzRVBga bergan DEPO topshiriqnomasi nusxasini hamda lombard kreditini berish toʻgʻrisida oʻzi tomonidan imzolangan shartnomani taqdim etadi. Topshiriqnomada bankning operatori Markaziy bank hisoblangan DEPO hisobvaragʻining “Garovga olingan” boʻlimiga qimmatli qogʻozlar oʻtkazilganligi toʻgʻrisida OʻzRVBning belgisi qoʻyilishi lozim. Ushbu hujjatlar (OʻzRVBga berilgan DEPO topshiriqnomasining nusxasi va shartnoma) belgilangan muddatda taqdim etilmasa, Markaziy bank shartnomani tuzmaydi va bankka lombard kreditini bermaydi. 33. Bank mazkur Nizomning 32-bandida qayd etilgan hujjatlarni taqdim etgan kuni (Nizomning 18-bandiga muvofiq tekshiruv oʻtkazilganidan soʻng) Markaziy bankning vakolatli shaxsi Markaziy bank nomidan lombard kreditini berish toʻgʻrisidagi shartnomani imzolaydi va qarz oluvchi bankning tegishli hisobvaragʻiga kredit summasini oʻtkazish toʻgʻrisida farmoyish beradi. 34. Lombard kreditining taʼminoti sifatida garovga qabul qilinadigan davlat qimmatli qogʻozlarining depozitar hisobini yuritish OʻzRVB tomonidan amalga oshiriladi. 35. Garovga olingan davlat qimmatli qogʻozlarning hisobi bankning DEPO hisobvaragʻining “Garovga olingan” boʻlimida yuritiladi, ushbu boʻlimning operatori Markaziy bank hisoblanadi. Bankning operatori Markaziy bank hisoblangan DEPO hisobvaragʻining “Garovga olingan” boʻlimiga davlat qimmatli qogʻozlarni oʻtkazish OʻzRVB tomonidan bankning DEPO topshiriqnomasiga asosan amalga oshiriladi. “Garovga olingan” boʻlimidan bankning DEPO hisobvaragʻining boshqa boʻlimlariga davlat qimmatli qogʻozlarini oʻtkazish OʻzRVB tomonidan faqat Markaziy bank DEPO topshiriqnomasiga asosan amalga oshiriladi. 36. Lombard kreditini berish toʻgʻrisidagi shartnomadan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarish muddati kelganda, lombard kreditini va unga doir foizlarni qaytarish bank tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 37. Bank lombard kreditini va unga doir foizlarni qaytargan kunning keyingi amaliyot kuni davomida Markaziy bank OʻzRVBga “Garovga olingan” boʻlimidan garovga olingan davlat qimmatli qogʻozlarini qarzdor bank DEPO hisobvaragʻining shartnomada yoki bankning yozma arizasida koʻrsatilgan Asosiy boʻlimiga oʻtkazish toʻgʻrisida DEPO topshiriqnomasini beradi. 38. Bank Markaziy bankka oldindan xabar bergan holda lombard kreditini muddatidan oldin toʻliq yoki qisman toʻlov topshiriqnomasi asosida qaytarishi mumkin. 39. Agarda bank lombard kreditini qaytarishga doir oʻz majburiyatlarini lozim darajada bajarmasa, Markaziy bankning bunday muddati oʻtgan qarzdorlikni qoplashga doir talablari qonunchilik va shartnomada belgilangan tartib hamda ushbu davlat qimmatli qogʻozlari muomalasini tartibga soluvchi qonunchilik hujjatlariga muvofiq garovga olingan davlat qimmatli qogʻozlarini sotishdan tushgan tushum hisobiga qondiriladi. Markaziy bankning garov bilan taʼminlangan talablari hajmiga bankning lombard kreditiga doir shartnoma boʻyicha qarzlari (shu jumladan foizlar) va Markaziy bankning garovga olingan davlat qimmatli qogʻozlarini sotish bilan bogʻliq xarajatlarini qoplashga yoʻnaltirilgan summa kiradi. 40. Markaziy bank lombard kreditini qaytarishga doir majburiyatlar bank tomonidan bajarilmagan (qisman) kunning ertasiga garovga olingan davlat qimmatli qogʻozlarini sotadi. 41. Agarda qimmatli qogʻozlarni sotishdan olingan summa Markaziy bankning lombard krediti boʻyicha talablari hajmidan oshsa, ushbu summa qoldigʻi Markaziy bank talablari qondirilganidan soʻng, davlat qimmatli qogʻozlari sotilgan kundan keyingi ish kunida qarzdor bankning vakillik hisobvaragʻiga oʻtkazilishi lozim. 42. Agarda davlat qimmatli qogʻozlarini sotishdan olingan summa Markaziy bankning lombard krediti boʻyicha barcha talablarini qondirishga yetarli boʻlmasa, koʻrsatilgan qarzni qoplash debet memorial orderiga asosan qarzdor bankning vakillik hisobvaragʻidan undirib olinadi. Markaziy bankka lombard kreditiga doir qarzlarni qaytarish quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi. Bunda, birinchi navbatda Markaziy bankning garovga olingan davlat qimmatli qogʻozlarini sotish bilan bogʻliq xarajatlari qoplanadi, soʻngra hisoblangan foizlar summalari, asosiy qarz summasi va eng oxirida tegishli jarima summasi undirib olinadi. 43. Markaziy bank qarzdor bankdan uning garovga qoʻyilgan davlat qimmatli qogʻozlarini kelishilgan narxda sotib olish huquqiga ega. 44. Banklarga Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan chet el valyutasini garovga olgan holda, oʻzgarmas foiz stavkada hamda kimoshdi savdolari asosida shakllanadigan stavkada kreditni berish shartnomaga muvofiq amalga oshiriladi. 45. Banklar oʻzgarmas foiz stavka boʻyicha chet el valyutasini garovga qoʻygan holda kredit olishlari uchun amaliyot kuni soat 10:30 gacha boʻlgan vaqtda Markaziy bankka mazkur Nizomning 7-ilovasiga muvofiq ariza beradilar va bu arizalar mazkur Nizomning 8-ilovasida koʻrsatilgan shakldagi qayd etish daftarida roʻyxatga olinadi. 46. Markaziy bank tomonidan kredit shartnomasini rasmiylashtirish va imzolashdan oldin quyidagilar tekshiriladi: tushgan arizalarni mazkur Nizomning 7-ilovasiga muvofiq, toʻliq va toʻgʻri rasmiylashtirilganligi; bankning oʻz hisobvaragʻida soʻralayotgan kredit va undan foydalanilgan muddat uchun hisoblanadigan foizlarning umumiy miqdoriga yetarli garovga olinadigan chet el valyutasi mavjudligi toʻgʻrisida maʼlumot; bank tomonidan mazkur Nizomning 11-bandida belgilangan talablar bajarilganligi. 47. Markaziy bank tomonidan hujjatlarni koʻrib chiqish, tekshirish va kredit ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qilish amaliyot kuni davomida amalga oshiriladi. 48. Bank mazkur Nizomning 46-bandida koʻrsatib oʻtilgan talablarning toʻliq bajarilishini taʼminlamagan taqdirda, Markaziy bank ushbu bank arizasini qondirmaydi va bu haqda bankka amaliyot kuni mobaynida sababi asoslab koʻrsatilgan holda rad javobini yoʻllaydi. 49. Chet el valyutasini garovga olgan holda kredit berish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinganda Markaziy bank amaliyot kuni davomida ariza bergan bankka kredit berish borasidagi shartlar koʻrsatilgan holda mazkur Nizomning 9-ilovasida berilgan shakldagi xabarnomani hamda lombard krediti toʻgʻrisidagi shartnomani toʻldirish va imzolash uchun taqdim etadi. 50. Kredit ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qilingandan soʻng, ariza bergan bank joriy amaliyot kuni davomida garovga qoʻyiladigan chet el valyutasini Markaziy bankning tegishli hisobvaragʻiga oʻtkazib beradi. 51. Bank tomonidan rasmiylashtirilgan kredit shartnomasi Markaziy bankka keyingi ish kuni soat 10:00 gacha taqdim etilishi lozim. 52. Markaziy bank kredit shartnomasini qabul qilgan kuni uni imzolaydi va HKKMga bankning vakillik hisobvaragʻiga kredit summasini oʻtkazish toʻgʻrisida topshiriq beradi. 53. Bank tomonidan mazkur Nizomning 51-bandida belgilangan talab bajarilmagan taqdirda, Markaziy bank tushgan arizani bekor qilish va kredit shartnomasini tuzishdan bir tomonlama bosh tortish huquqiga ega. Bunda, Markaziy bank amaliyot kun davomida HKKMga garovga olingan chet el valyutasini bankka qaytarish toʻgʻrisida farmoyish beradi. 54. Bank kimoshdi savdosida ishtirok etish uchun Markaziy bankka, kimoshdi savdosi oʻtkazilishidan bir ish kuni oldin soat 13:00 gacha quyidagi hujjatlarni taqdim etadi: kimoshdi savdosida ishtirok etish uchun mazkur Nizomning 10-ilovasiga muvofiq ariza; bankning oʻz hisobvaragʻida soʻralayotgan kredit va undan foydalanilgan muddat uchun hisoblanadigan foizlarning umumiy miqdoriga yetarli garovga olinadigan chet el valyutasi mavjudligi toʻgʻrisida maʼlumot. Yuqorida koʻrsatib oʻtilgan hujjatlarning Markaziy bank tomonidan qabul qilib olinganligi toʻgʻrisida mazkur Nizomning 8-ilovasida koʻrsatilgan shakldagi qayd etish daftarida roʻyxatga olinadi. 55. Markaziy bank banklardan arizalarni qabul qilish jarayonida arizalarning toʻgʻri tuzilganligi va banklar tomonidan mazkur Nizomning 46-bandida koʻrsatilgan talablarga amal qilinganligini tekshiradi. 56. Kimoshdi savdolarida qatnashish uchun qabul qilingan arizalar, banklar tomonidan taklif etilgan foiz stavkalari darajasi boʻyicha, eng yuqorisidan boshlab, kamayib borish tartibida saralanadi. 57. Banklardan tushgan arizalarda koʻrsatilgan foiz stavkasi, Markaziy bank tomonidan oʻrnatilgan foiz stavkasidan yuqori yoki unga teng miqdorda boʻlgan hollarda qondiriladi. 58. Kimoshdi savdosi uchun belgilangan resurslar hajmi foydalanib (taqsimlanib) boʻlinganligi, qondirilgan arizalar roʻyxatidagi soʻnggi arizaning summasini qisqartirilishiga asos boʻladi. Bunda, banklar arizalari qisman qondirilishi mumkin. 59. Markaziy bank belgilangan kunda kimoshdi savdosini oʻtkazadi va kimoshdi savdosida ishtirok etgan banklarga uning natijalarini maʼlum qiladi. Kredit oluvchi banklarga kredit berish shartlari koʻrsatilgan holda mazkur Nizomning 9-ilovasida berilgan shakldagi xabarnomani hamda kredit berish toʻgʻrisidagi shartnomani toʻldirish va imzolash uchun taqdim etadi. 60. Kredit ajratish toʻgʻrisida qaror qabul qilingandan soʻng, ariza bergan bank amaliyot kuni davomida garovga qoʻyiladigan chet el valyutasini Markaziy bankning tegishli hisobvaragʻiga oʻtkazib beradi. 61. Soʻralayotgan kredit qisman taʼminlangan taqdirda, Markaziy bank kredit summasini arizada koʻrsatilganidan yetishmaydigan taʼminot summasi miqdorida kamaytirishi mumkin. 62. Banklar kimoshdi savdosi oʻtkazilgan kundan keyingi ish kuni soat 10:00 gacha Markaziy bankka rasmiylashtirilgan kredit shartnomasini taqdim etadi. 63. Markaziy bank banklar tomonidan taqdim etilgan kredit shartnomasini qabul qilgan kun uni tasdiqlaydi va shu vaqtning oʻzida HKKMga bank vakillik hisobvaragʻiga tegishli kredit summasini oʻtkazish toʻgʻrisida topshiriq beradi. 64. Bank tomonidan mazkur Nizomning 62-bandida belgilangan talab bajarilmagan taqdirda, Markaziy bank tushgan arizani bekor qilish va kredit shartnomasini tuzishdan bir tomonlama bosh tortish huquqiga ega. Bunda, Markaziy bank amaliyot kuni davomida HKKMga garovga olingan chet el valyutasini bankka qaytarish toʻgʻrisida farmoyish beradi. 65. Kredit shartnomasiga muvofiq, kredit boʻyicha asosiy qarzni qaytarish va unga hisoblangan foizlarni toʻlash muddati kelganida, bank ushbu mablagʻlarni toʻlov topshiriqnomasiga asosan Markaziy bankka oʻtkazib beradi. 66. Bank tomonidan kredit va unga hisoblangan foizlar toʻliq qaytarilgan kundan keyingi amaliyot kuni davomida, Markaziy bank oʻrnatilgan tartibda HKKMga garovga olingan chet el valyutasini qaytarish toʻgʻrisida topshiriq beradi va garovga qoʻyilgan chet el valyutasini bankka qaytaradi. 67. Bank tomonidan kredit qisman qaytarilganda garovga olingan chet el valyutasining qaytarilgan kredit summasiga ekvivalent boʻlgan hajmdagi qismi kredit qisman qaytarilgan kundan keyingi ish kuni bankka qaytariladi. 68. Chet el valyutasi garovi asosida berilgan kredit, shartnomaga muvofiq, kreditni qaytarish va foizlarni toʻlash boʻyicha majburiyatlar bank tomonidan bajarilmaganda (qisman), Markaziy bank, kreditni qaytarish muddati kelgan kundan 3 ish kuni oʻtgandan soʻng, garovga qoʻyilgan chet el valyutasini, kredit va unga hisoblangan foizlar boʻyicha muddati oʻtgan toʻlovlarga ekvivalent summadagi qismini soʻzsiz tartibda undirib oladi. 69. Banklarga beriladigan lombard kreditlari Markaziy bank tomonidan 12101 — “Boshqa banklarga berilgan qisqa muddatli kreditlar” balans hisobvaragʻining “Banklarga berilgan lombard kreditlari” alohida shaxsiy hisobvaragʻida hisobga olinadi. Markaziy bankdan olingan lombard kreditlari banklarda 21602 — “Markaziy bankdan olingan qisqa muddatli kreditlar” balans hisobvaragʻining “Markaziy bankdan olingan lombard kreditlari” alohida shaxsiy hisobvaragʻida hisobga olinadi. Lombard kreditlarining analitik hisobi Markaziy bank va banklar tomonidan har bir lombard krediti shartnomasi uchun ochilgan alohida shaxsiy hisobvaraqlarda yuritiladi. 70. Berilgan lombard krediti boʻyicha garovga olingan davlat qimmatli qogʻozlari 94501 — “Garov sifatida olingan qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻida taʼminotga qabul qilingan mablagʻlari summasida hisobga olinadi. Analitik hisob har bir kredit shartnomasi uchun ochiladigan alohida shaxsiy hisobvaraqlar boʻyicha, ularning ichida esa kredit taʼminoti sifatida olingan davlat qimmatli qogʻozlari chiqarilishi boʻyicha yuritiladi. 94501 — “Garov sifatida olingan qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻi boʻyicha yozuvlarni amalga oshirish uchun bank DEPO hisobvaragʻining “Garovga olingan” boʻlimida davlat qimmatli qogʻozlari harakati toʻgʻrisidagi DEPO hisobvaragʻidan olingan koʻchirma asos boʻladi. 71. Kredit taʼminoti sifatida berilgan davlat qimmatli qogʻozlari hisobi ularning egalarida taʼminotga berilgan summada 94504 — “Olingan kreditlar va lizinglar boʻyicha garov sifatida berilgan qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻida yuritiladi. Analitik hisob har bir kredit shartnomasi uchun ochiladigan alohida shaxsiy hisobvaraqlar boʻyicha, ularning ichida esa kredit taʼminotiga berilgan davlat qimmatli qogʻozlari chiqarilishi boʻyicha yuritiladi. 94504 — “Olingan kreditlar va lizinglar boʻyicha garov sifatida berilgan qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻida yozuvlarni amalga oshirish uchun davlat qimmatli qogʻozlarini “Garovga olingan” DEPO hisobvaragʻi boʻlimiga oʻtkazilganligi toʻgʻrisida DEPO hisobvaragʻidan olingan koʻchirma asos boʻladi. 72. Lombard krediti taʼminoti uchun oʻtkazilgan davlat qimmatli qogʻozlar (bank DEPO hisobvaragʻining “Garovga olingan” boʻlimida) bank balansidan chiqarilmaydi hamda mazkur davlat qimmatli qogʻozlarining hisobini balans hisobvaragʻida yuritish boʻyicha belgilangan tartibda hisobga olinadi. 73. Lombard kreditlari boʻyicha muddati oʻtgan qarzdorlik quyidagicha hisobga olinadi: Markaziy bankda — 12105 — “Boshqa banklarga berilgan muddati oʻtgan kreditlar” balans hisobvaragʻining “Lombard krediti boʻyicha muddati oʻtgan qarzdorlik” (asosiy qarz summasi) shaxsiy hisobvaragʻida; Banklarda — 21602 — “Markaziy bankdan olingan qisqa muddatli kreditlar” balans hisobvaragʻining “Markaziy bankdan olingan muddati oʻtgan lombard kreditlar” (asosiy qarz summasi) nomli shaxsiy hisobvaragʻida, 22410 — “Olingan kreditlar boʻyicha toʻlash uchun hisoblangan foizlar” balans hisobvaragʻining “Lombard krediti boʻyicha muddati oʻtgan foizlar” (muddati oʻtgan foizlar summasi) shaxsiy hisobvaragʻida. Lombard krediti shartnomasi boʻyicha muddati oʻtgan qarzdorlikning analitik hisobi Markaziy bank va banklar tomonidan har bir bajarilmagan (qisman) lombard krediti shartnomalari uchun alohida ochiladigan shaxsiy hisobvaraqlarda yuritiladi. 74. Bankda Markaziy bankning yuqorida qayd etilgan xabarnomasi va Savdo tizimidan olingan bitimlar roʻyxatidan koʻchirmaga asosan quyidagi buxgalteriya yozuvlari amalga oshiriladi: Dt 55102 — “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga toʻlanadigan vositachilik va xizmat xarajatlari” — lombard krediti shartnomasi boʻyicha garovga olingan davlat qimmatli qogʻozlarini sotish bilan bogʻliq boʻlgan Markaziy bank xarajatlarini qoplash summasiga; Dt 22410 — “Olingan kreditlar boʻyicha toʻlash uchun hisoblangan foizlar” hisobvaragʻining “Lombard krediti boʻyicha muddati oʻtgan foizlar” shaxsiy hisobvaragʻi boʻyicha muddati oʻtgan foizlar summasiga; Dt 21602 — “Markaziy bankdan olingan qisqa muddatli kreditlar” hisobvaragʻining “Markaziy bankdan olingan muddati oʻtgan lombard kreditlar” shaxsiy hisobvaragʻi boʻyicha asosiy qarz summasiga; Dt 56718 — “Jarima va penya xarajatlari” lombard krediti bajarilmaganligi (qisman) uchun penya summasiga; Dt 10301 — “Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻi — Nostro” Markaziy bank talablari qondirilganidan soʻng qolgan davlat qimmatli qogʻozlarni sotishdan tushgan summaga; Kt 10701 — “Davlat xazina veksellari” yoki 10705 — “Davlat obligatsiyalari” — sotilgan davlat qimmatli qogʻozlarining balans qiymati summasiga. Ayni paytda sotilgan davlat qimmatli qogʻozlari 94504 — “Olingan kreditlar va lizinglar boʻyicha garov sifatida berilgan qimmatli qogʻozlar” hisobvaragʻidan hisobdan chiqariladi. 75. Garov sifatida olingan chet el valyutasi Markaziy bankning 29896 — “Boshqa majburiyatlar” balans hisobvaragʻining alohida “Garovga olingan chet el valyutasi” shaxsiy hisobvaragʻida hisobga olinadi. Markaziy bankka garovga berilgan chet el valyutasi banklarning 19997 — “Boshqa aktivlar” balans hisobvaragʻining alohida “Garovga berilgan chet el valyutasi” shaxsiy hisobvaragʻida hisobga olinadi. Markaziy bankdan olingan kreditlar banklarning 21602 — “Markaziy bankdan olingan qisqa muddatli kreditlar” balans hisobvaragʻining alohida “Chet el valyutasini garovga qoʻygan holda Markaziy bankdan olingan kreditlar” hisobvaragʻida hisobga olinadi. 76. Mazkur Nizomda belgilangan qoidalar boʻyicha nizolar qonunchilik hujjatlariga muvofiq hal qilinadi.