Eksport qiluvchi korxonalarni ragʻbatlantirishni kuchaytirish va raqobatbardosh mahsulotlarni eksportga yetkazib berishni kengaytirish borasida qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2020-10-01)

Taʼkidlash joizki, jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi sharoitida mahalliy eksport qiluvchi korxonalarni qoʻllab-quvvatlash va eksport mahsulotlari ishlab chiqarish koʻpaytirilishini ragʻbatlantirish maqsadida imtiyoz va afzalliklarning kompleks tizimi yaratildi. Buning natijasida, jahon bozorlaridagi konyukturaning sezilarli oʻzgarishlariga qaramay, oxirgi 5 yil ichida mahsulotlar eksporti 1,67 barobar oʻsdi, uning tuzilmasini diversifikatsiya qilish taʼminlanmoqda — eksport umumiy hajmida tayyor mahsulotlarning ulushi 68,5 foizdan ortiqni tashkil etadi. Tovarlarni eksportga yetkazib berishda rasmiylashtirish tartibotlari sezilarli darajada soddalashtirildi va arzonlashtirildi. Bojxona rasmiylashtiruvi, deklaratsiyalash, sertifikatlash, sanitariya-epidemiologiya nazorati va bojxona rasmiylashtiruvining boshqa tartibotlari bir vaqtning oʻzida amalga oshirilishini taʼminlaydigan “bir darcha” tamoyili boʻyicha eksport bitimlarining bojxona rasmiylashtiruvi mexanizmlari bosqichma-bosqich joriy etilmoqda. Eksport qiluvchi korxonalarga, birinchi navbatda, kichik biznes subyektlariga mahsulotlarni standartlashtirish va sertifikatlashtirish, ularni tashqi bozorlarga olib chiqish masalalarida koʻmaklashish boʻyicha ixtisoslashgan tuzilmalar tashkil etildi. Shu bilan birga, tan olish joizki, qurilish materiallari, oziq-ovqat, charm-poyabzal, tikuvchilik, chinni-fayans, farmatsevtika, mebel, elektrotexnika sanoati kabi tarmoqlarda eksport hajmi oshmayapti. Eksport mahsuloti ishlab chiqarish bilan deyarli shugʻullanmayotgan korxonalar faoliyat koʻrsatishda davom etmoqda. Bu, birinchi navbatda, koʻpchilik korxonalar rahbarlarining fikrlash doirasi torligi va noqobilligi, ishlab chiqarishni yangilash va modernizatsiya qilish, mahsulot sifatini tubdan yaxshilash, ularni standartlashtirish va sertifikatlashtirish, mahsulot sotish bozorlarini izlash rejalarining mavjud emasligi bilan bogʻliq. Oxir oqibatda — bu Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi, Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi tomonidan haqiqiy raqobatni shakllantirish va rivojlantirish hamda imtiyoz va bojxona afzalliklari tizimidan toʻgʻri foydalanish masalalariga yetarlicha eʼtibor qaratilmaganligi natijasidir. Davom etayotgan jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi sharoitida eksportga yetkazib berish hajmi va turlarini koʻpaytirish, raqobatbardosh, eksportga yoʻnaltirilgan mahsulotlar ishlab chiqaruvchi korxonalarni ragʻbatlantirish, ularga mahsulotlarini yangi jahon va mintaqaviy bozorlarga olib chiqishda koʻmaklashish maqsadida: 2. Vazirlar Mahkamasi bir hafta muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi, Moliya vazirligi, Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi mutaxassislarini jalb etgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari U.U. Rozuqulov boshchiligida Maxsus ekspert komissiyasini tashkil etsin. Maxsus ekspert komissiyasi (U.U. Rozuqulov) uch oy muddatda eksportga mahsulot ishlab chiqarmaydigan va ishlab chiqargan mahsulotlarni eksport qilish masalalari bilan shugʻullanmaydigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar roʻyxatini koʻrib chiqsin, ularning ushbu masala boʻyicha rezerv va imkoniyatlarini oʻrgansin hamda Vazirlar Mahkamasiga koʻrib chiqish uchun zarur takliflarni kiritsin. Vazirlar Mahkamasi oʻz majlisida ushbu masalalarni muhokama qilsin hamda respublikada eksportga yetkazib beriladigan mahsulotlar hajmi va turlarini koʻpaytirish borasidagi ishlarning ahvolini tubdan yaxshilash boʻyicha taʼsirchan chora-tadbirlarni amalga oshirsin. Eksportga mahsulot ishlab chiqarish hajmini koʻpaytirish korxonalar rahbarlarining faoliyatini baholashdagi eng muhim mezonlardan biri sifatida koʻrib chiqilsin. 3. Sifatni boshqarishning zamonaviy tizimlarini keng joriy etish va mahsulotlarning xalqaro standartlarga muvofiqligini sertifikatsiyadan oʻtkazish korxonalarning eksportga yetkazib berishga moʻljallangan mahsulotlar ishlab chiqarishni koʻpaytirish boʻyicha eng muhim vazifasi deb hisoblansin. Vazirlar Mahkamasi Komplekslarining rahbarlari Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi, “Oʻzstandart” agentligi bilan birgalikda uch oy muddatda korxonalar tomonidan ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar roʻyxatini va ularning qanchasi xalqaro standartlarga muvofiqligi boʻyicha sertifikatlanganligini puxta oʻrganib chiqsin hamda oʻtkazilgan tahlil natijalariga koʻra Vazirlar Mahkamasiga sertifikatlangan mahsulotlar turlari miqdorini koʻpaytirish boʻyicha aniq takliflar kiritsin. 4. Maxsus ekspert komissiyasiga (U.U. Rozuqulov) Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi, Moliya vazirligi va Iqtisodiyot vazirligi taqdimnomasi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligining ishlab chiqaruvchi korxonalari va tashqi savdo tashkilotlariga mahsulotlarni jahon bozorida real shakllangan narxlar boʻyicha, shu jumladan, tannarxidan past qiymatda eksport qilishga ruxsat berish bilan bogʻliq masalalarni koʻrib chiqish hamda oʻz takliflarini Vazirlar Mahkamasiga koʻrib chiqish uchun kiritish huquqi berilsin. 5. Mahalliy korxonalarga: xalqaro moliya institutlari, donor mamlakatlar, xorijiy davlatlar hukumatlari, boshqa norezidentlar mablagʻlari hisobidan Oʻzbekiston Respublikasi hududida amalga oshiriladigan loyihalar boʻyicha xalqaro tenderlarda xorijiy qatnashchilar bilan teng sharoitlarda, jumladan oʻz tovar (ish, xizmat)larini yetkazib berishga chet el valyutasida shartnomalar tuzgan holda ishtirok etish; Oʻzbekiston Respublikasi hududida foydalanish nazarda tutilgan oʻzlari mulk egasi boʻlgan tovar (ish, xizmat)larni yetkazib berishga toʻgʻridan-toʻgʻri bitimlar shartida norezidentlar bilan xorijiy valyutada shartnomalar tuzish huquqi berilsin. Belgilansinki, mazkur bandda koʻrsatilgan shartnomalar maʼlumotlarni Tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimiga kiritgan holda eksport shartnomalariga tenglashtiriladi. 8. Tijorat banklariga eksport operatsiyalari boʻyicha faktoring xizmatlarini amalga oshirishning cheklangan muddatini 60 kundan 90 kunga uzaytirgan holda eksport operatsiyalari boʻyicha faktoring xizmatlarini amalga oshirish hajmini kengaytirish tavsiya etilsin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Adliya vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi, Moliya vazirligi, Markaziy bank hamda boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 10. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Sh.M. Mirziyoyev zimmasiga yuklansin.