Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini yanada takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2026-05-22)

“Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Jamiyatda ijtimoiy-maʼnaviy muhitni sogʻlomlashtirish, mahalla institutini yanada qoʻllab-quvvatlash hamda oila va xotin-qizlar bilan ishlash tizimini yangi darajaga olib chiqish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 18-fevraldagi PF-5938-son Farmoni ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: fuqarolar yigʻinlari toifalarini, faoliyatining asosiy prinsiplarini, huquqiy maqomi, organlari, komissiyalari va jamoatchilik tuzilmalarini, yigʻin raisi, uning oʻrinbosarlari va maslahatchilarining vakolatlarini, yigʻinlar faoliyatining hisobi va hisobotini, shuningdek, ularni qayta tashkil etish va tugatish tartibini nazarda tutuvchi Fuqarolar yigʻini toʻgʻrisidagi namunaviy nizom 1-ilovaga muvofiq; fuqarolar yigʻinlaridagi komissiyalarning huquqiy maqomi, asosiy vazifalari, huquqlari va majburiyatlari, ularning aʼzolariga qoʻyiladigan talablarni, faoliyatini tashkil etish tartibini nazarda tutuvchi Fuqarolar yigʻini komissiyalari toʻgʻrisidagi namunaviy nizom 2-ilovaga muvofiq; fuqarolar yigʻinlaridagi jamoatchilik tuzilmalarining maqsadi, asosiy vazifalari, huquq va majburiyatlarini hamda uning faoliyatini tashkil etish tartibini belgilovchi Fuqarolar yigʻini huzuridagi jamoatchilik tuzilmalari toʻgʻrisidagi namunaviy nizom 3-ilovaga muvofiq; fuqarolar yigʻini raisiga guvohnoma va koʻkrak nishoni berish, ularning shakli, guvohnoma blankalarini tayyorlash, hisobga olish, foydalanish hamda saqlash tartibini belgilovchi Fuqarolar yigʻini raisining guvohnomasi va koʻkrak nishoni toʻgʻrisidagi nizom 4-ilovaga muvofiq; fuqarolar yigʻinlarida ish yuritishni tashkil etish, boshqaruv hujjatlarini tayyorlash hamda ularning ijrosini taʼminlash, yigʻinga tushgan hujjatlarni roʻyxatga olish masalalarini tartibga soluvchi Fuqarolar yigʻinlarida ish yuritishni tashkil qilish va olib borish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda: oʻn kun muddatda Fuqarolar yigʻinining “Ayollar maslahat kengashi” faoliyatini samarali tashkil etish uchun har bir fuqarolar yigʻini hududida joylashgan ijtimoiy soha obyektlari (taʼlim muassasalari, oilaviy poliklinikalar, oilaviy shifokor punktlari, mahallalar)da mavjud imkoniyatni manzilli oʻrganish va tahlil qilish orqali alohida xonalar ajratish, ularni zarur jihozlar bilan toʻliq taʼminlash hamda kengash aʼzolarining ishlashi uchun zarur shart-sharoitlar yaratish choralarini koʻrsin; bir oy muddatda tasdiqlangan namunaviy nizomlar asosida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan tegishli nizomlarning tasdiqlanishini taʼminlashga hamda ularning oʻz faoliyatini mazkur nizomlar asosida tashkil etishiga koʻmaklashsin; uch oy muddatda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari xodimlarining malakasini oshirishga doir oʻquv seminarlarini oʻtkazsin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi hamda “Mahalla” xayriya jamoat fondining Fuqarolar yigʻini raisining guvohnomasi va koʻkrak nishonini tayyorlash sarf-xarajatlari “Mahalla” xayriya jamoat fondiga tushgan qoʻshimcha homiylik mablagʻlari hisobidan amalga oshirilishi toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 6-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining ijtimoiy rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari B.A. Musayev hamda Oʻzbekiston Respublikasi mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vaziri R.T. Mamatov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom fuqarolar yigʻinlarining maqomi, maqsadi va asosiy vakolatlari, huquq hamda majburiyatlari, ularning faoliyatini tashkil etish tartibini, shuningdek, fuqarolar yigʻini xodimlari hamda mahalla xotin-qizlar faolining vakolatlarini belgilaydi. 2. Fuqarolar yigʻinining: rasmiy nomi:_____________________________. manzili:_________________________________. hududi:__________________________________. 3. Fuqarolar yigʻinlari faoliyatini tashkil etishning samarali mexanizmlarini ishlab chiqish va joriy etish maqsadida barcha fuqarolar yigʻinlari geografik joylashuvi va aholi soni boʻyicha toifalarga ajratiladi. Fuqarolar yigʻinlari geografik joylashuvi boʻyicha quyidagi toifalarga boʻlinadi: shaharda; tuman markazida; tuman markazigacha 30 km boʻlgan masofada; tuman markazidan 30 km va undan olis masofada, togʻli va choʻl hududida; chegara (yoki anklav) hududda joylashgan fuqarolar yigʻinlari. Fuqarolar yigʻinlari aholi soni boʻyicha quyidagi toifalarga boʻlinadi: 1000 nafargacha aholisi boʻlgan; 1001 — 2000 nafargacha aholisi boʻlgan; 2001 — 4000 nafargacha aholisi boʻlgan; 4001 — 6000 nafargacha aholisi boʻlgan; 6001 — 8000 nafargacha aholisi boʻlgan; 8000 nafardan ziyod aholisi boʻlgan fuqarolar yigʻinlari. 4. Fuqarolar jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, eʼtiqodi, ijtimoiy mavqeyidan qatʼi nazar, bevosita yoki oʻzlarining saylanadigan vakillari orqali oʻzini oʻzi boshqarishda teng huquqlarga ega. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarishga doir huquqlarini cheklash taqiqlanadi. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatiga davlat organlari va tashkilotlari hamda ularning mansabdor shaxslari aralashishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 5. Fuqarolar yigʻinlari faoliyatining asosiy prinsiplari qonuniylik, inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi, demokratiya, oshkoralik, ijtimoiy adolat, mahalliy ahamiyatga molik masalalarni hal etishda mustaqillik, jamoaviylik, aholi oldida hisobdorlik, jamoatchilik asosidagi oʻzaro yordam, ijtimoiy sheriklik, mahalliy urf-odatlar va anʼanalarni hisobga olishdan iborat. 6. Fuqarolar yigʻini davlat hokimiyati organlari tizimiga kirmaydi va qonunchilik hujjatlari bilan berilgan oʻz vakolatlarini tegishli hudud doirasida amalga oshiradi, qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda davlat xizmatlari markazlarida hisobga qoʻyilgan kundan eʼtiboran yuridik shaxs maqomiga hamda oʻz nomi koʻrsatilgan muhrga va bankda oʻz hisobvaragʻiga ega boʻladi. 7. Fuqarolar yigʻini Oʻzbekiston RespublikasiKonstitutsiyasi va qonunlari bilan kafolatlangan huquq va erkinliklardan foydalanishda, fuqarolarning manfaatlaridan, rivojlanishning tarixiy oʻziga xos xususiyatlaridan, shuningdek, milliy qadriyatlardan, mahalliy urf-odatlar va anʼanalardan kelib chiqqan holda mahalliy ahamiyatga molik masalalarni hal qilishda mustaqil boʻlib, aholi manfaatlarini ifodalaydi va uning nomidan tegishli hudud doirasida amal qiladigan qarorlar qabul qiladi. 8. Fuqarolar yigʻini kengashi, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar va taftish komissiyasi fuqarolar yigʻini organlari hisoblanadi. Fuqarolar yigʻinining organlari fuqarolar yigʻini raisi saylovi natijalari boʻyicha fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan bir oy mobaynida shakllantiriladi. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining namunaviy tuzilmasi ushbu Namunaviy nizomga ilovada keltirilgan shaklda belgilanadi. 9. Fuqarolar yigʻini faoliyatini oʻz hududida amalga oshiradi. 10. Shaharcha, qishloq va ovul fuqarolar yigʻinini tuzish, birlashtirish, boʻlish va tugatish, shuningdek, ularning chegaralarini belgilash va oʻzgartirish, ularga nom berish va nomini oʻzgartirish qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Shaharlardagi, tumanlar markazlaridagi, shaharchalardagi, qishloqlardagi va ovullardagi mahalla fuqarolar yigʻinlarini tuzish, birlashtirish, boʻlish va tugatish, shuningdek, ularning chegaralarini belgilash va oʻzgartirish, ularga nom berish va ularning nomini oʻzgartirish fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining iltimosnomalari asosida mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 11. Fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy maqsadi mahalliy ahamiyatga molik masalalarni hududidagi fuqarolarning manfaatlaridan, rivojlanishning tarixiy oʻziga xos xususiyatlaridan, shuningdek, milliy qadriyatlardan, mahalliy urf-odatlar va anʼanalardan kelib chiqqan holda hal qilish, ularning huquqiy madaniyati va ijtimoiy faolligini oshirish, “Obod va xavfsiz mahalla” tamoyili asosida ijtimoiy-maʼnaviy muhit barqarorligini taʼminlashdan iborat. 12. Fuqarolar yigʻini quyidagi vakolatlarni amalga oshiradi: a) oʻz faoliyatini tashkil etish sohasida: fuqarolar yigʻini raisini ragʻbatlantirish yoki uni lavozimidan ozod qilish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi; fuqarolar yigʻini raisining jamoatchilik asosida faoliyat koʻrsatuvchi maslahatchilarini va fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar aʼzolarini, taftish komissiyasining raisi hamda aʼzolarini saylaydi va lavozimidan ozod etadi; fuqarolar yigʻini kengashini shakllantiradi va fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar ishini tashkil etadi; fuqarolar yigʻinining nizomini hamda fuqarolar yigʻini xodimlarining odob qoidalarini tasdiqlaydi; fuqarolar yigʻini raisiga ishonchsizlik bildirish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi; fuqarolar yigʻinining faoliyat dasturini, xarajatlar smetasini tasdiqlaydi; har chorakda kamida bir marta fuqarolar yigʻini raisining va maslahatchilarining, mahalla xotin-qizlar faolining hamda bir yilda kamida bir marta taftish komissiyasi raisining hisobotlarini eshitadi va tegishli qarorlar qabul qiladi; oʻz mablagʻlarini shakllantiradi, fuqarolar yigʻini mol-mulkiga egalik qiladi, undan foydalanadi va uni tasarruf etadi, moliyaviy mablagʻlarning sarflanishi ustidan nazoratni tashkil etadi; maʼmuriy-hududiy birliklar, mahalla fuqarolar yigʻinlarining chegaralarini oʻzgartirish, mahalla fuqarolar yigʻinlari, koʻchalar, maydonlar va boshqa obyektlarga nom berish va ularning nomini oʻzgartirish haqida vakolatli davlat organlariga va xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlariga iltimosnomalar kiritadi; oʻz vakolatiga kiruvchi masalalar boʻyicha manzilli dasturlar va “yoʻl xaritalari”ga davlat organlari va tashkilotlari tomonidan koʻrib chiqilishi majburiy boʻlgan asoslangan takliflar kiritadi; reyting baholash natijalariga koʻra faoliyati “namunali” deb topilgan fuqarolar yigʻinining malakali va tashabbuskor xodimlari, mahalla xotin-qizlar faolini davlat hokimiyati organlarining kadrlar zaxirasiga kiritish boʻyicha tavsiyalar beradi; b) ijtimoiy-maʼnaviy muhitni mustahkamlash hamda oila va xotin-qizlarni qoʻllab-quvvatlash sohasida: oilalarni mustahkamlash hamda xotin-qizlarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi; xotin-qizlarni oila, mahalla va mehnat jamoalarida ijtimoiy-huquqiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash, ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirish, maʼnaviyatini yuksaltirish, yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash, zamonaviy namunali oilani shakllantirish, uning maʼnaviy-axloqiy muhitini va anʼanaviy oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash boʻyicha maqsadli chora-tadbirlarni amalga oshiradi; ijtimoiy himoyaga muhtoj xotin-qizlarni tadbirkorlikka oʻqitish, biznesga oid namunaviy rejalarni ishlab chiqish va kredit olish ishlarida ularga koʻmaklashadi, “Ayollar daftari”ga kiritilgan xotin-qizlar bilan manzilli ishlarni amalga oshiradi; xotin-qizlarning muammolarini oʻz vaqtida aniqlash, ogʻir ijtimoiy ahvolga tushib qolgan xotin-qizlar, shu jumladan, nogironligi boʻlgan ayollar bilan yakka tartibda hamda aniq maqsadga yoʻnaltirilgan ishlarni olib boradi, ularga ijtimoiy-huquqiy, psixologik va moddiy yordam koʻrsatish ishlarini tashkil etadi; aholini, shu jumladan, yoshlarni milliy va maʼnaviy qadriyatlar, mahalliy urf-odat va anʼanalar bilan tanishtiradi va ularni targʻib qiladi; toʻylar va boshqa marosimlarni oʻtkazish yuzasidan tavsiyalar beradi; yoshlar taʼlim-tarbiyasida va oilalarni mustahkamlashda keksa avlod vakillarining rolini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshiradi; davlat hokimiyati organlariga millatlararo totuvlik va diniy bagʻrikenglikni saqlashga koʻmaklashadi; mahalladagi uyushmagan yoshlarni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan zarur chora-tadbirlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi; v) huquq-tartibot sohasida: davlat hokimiyati va boshqaruvi organlariga huquq-tartibotni mustahkamlashga koʻmaklashadi; qonunlar va boshqa qonunchilik hujjatlarining ijro etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi; “Obod va xavfsiz mahalla” tamoyilining toʻlaqonli va samarali joriy etilishini taʼminlash choralarini koʻradi; hududlarda huquqbuzarliklar, ayniqsa, voyaga yetmaganlar, yoshlar va ayollar oʻrtasida huquqbuzarliklar profilaktikasiga doir taʼsirchan ishlarni tashkil etadi; ozodlikdan mahrum etish joylaridan ozod etilgan, shuningdek, probatsiya nazoratidagi shaxslarning ijtimoiy-mehnat reabilitatsiyasi va jinoyatchilikning oldini olishga doir tadbirlarni ijtimoiy moslashuv markazlari bilan birgalikda amalga oshiradi; g) atrof muhitni muhofaza qilish va obodonlashtirish sohasida: davlat hokimiyati va boshqaruvi organlariga atrof muhitni muhofaza qilishga koʻmaklashadi; ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish, tegishli hududni obodonlashtirish, koʻkalamzorlashtirish va sanitariya jihatdan tozalash toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi, shu jumladan, jamoatchilik yordamini (hasharni) uyushtiradi, koʻriklar va tanlovlar oʻtkazadi; atrof-muhitni muhofaza qilish, hududning sanitariya holati, uni obodonlashtirish hamda koʻkalamzorlashtirish masalalari yuzasidan oʻz vakolati doirasida tegishli hududda joylashgan tashkilotlar rahbarlarining hisobotlarini eshitadi hamda ularning natijalari boʻyicha qarorlar qabul qiladi; koʻp kvartirali uylarni boshqarish organlari bilan koʻp kvartirali uylarga tutash hududlarni obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirishga doir ishlarni tashkil etish hamda boshqa masalalar boʻyicha hamkorlik qiladi; d) ijtimoiy — iqtisodiy sohada: hududning oʻziga xos yoʻnalishlari va “oʻsish nuqtalari”dan kelib chiqib, hududni kompleks rivojlantirishni taʼminlashga, tegishli hudud doirasida obodonlashtirishga, koʻkalamzorlashtirishga va sanitariya holatini yaxshilashga qaratilgan tadbirlar rejalarini tasdiqlaydi; hududda oilaviy tadbirkorlik, hunarmandchilik, kasanachilik va boshqa tadbirkorlik faoliyati turlarini hamda tomorqa yer egalarining faoliyatini rivojlantirishga koʻmaklashadi; jismoniy va yuridik shaxslardan ixtiyoriylik asosida mablagʻlar va homiylik xayriyalarini shakllantiradi va undan foydalanadi; mahalla markazlari va guzarlarini barpo etish masalalarini koʻrib chiqadi va taklif kiritadi; hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlari va normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; vakolatli davlat organlari bilan birgalikda fuqarolar yigʻini hududida qurilishi moʻljallanayotgan imoratlarning maqsadga muvofiqligini koʻrib chiqadi; har chorakda kamida bir marta tegishlicha oilaviy poliklinikalar, oilaviy shifokor punktlari, maktabgacha taʼlim tashkilotlari va taʼlim muassasalari rahbarlarining hisobotlarini eshitadi; xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlariga saylov oʻtkazuvchi okrug saylov komissiyalarining aʼzoligiga nomzodlar boʻyicha tavsiyalar taqdim etadi; xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining majlislarida muhokama qilish uchun uchastka saylov komissiyasi aʼzoligiga nomzodlar taqdim etadi; referendum oʻtkazuvchi tegishli okrug komissiyalariga referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalari aʼzoligiga nomzodlar taqdim etadi; saylov komissiyalariga fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan kuzatuvchilar yuboradi; fuqarolarga qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tegishli hujjatlar berilishini taʼminlaydi; har chorakda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlarining fuqarolar yigʻinlari faoliyati sohasiga kiruvchi masalalar yuzasidan hisobotlarini eshitadi. Fuqarolar yigʻinlarining hisobotlar toʻgʻrisidagi bayonnomalarining nusxalari ularning hisobini yuritish, fuqarolar yigʻinlarining murojaatlari koʻrib chiqilishi ustidan nazoratni amalga oshirish maqsadida tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Mahalla va nuroniylarni qoʻllab-quvvatlash vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar mahalla va nuroniylarni qoʻllab-quvvatlash boshqarmalariga yuboriladi; e) davlat organlari va mansabdor shaxslar bilan hamkorlik qilish sohasidagi vakolatlari: aholining ijtimoiy nochor qatlamlarini qoʻllab-quvvatlash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi; tegishli hududda fuqarolar va yuridik shaxslarga xususiy mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan turar joylardan foydalanilishi, shu jumladan, pasport rejimiga rioya etilishi, yashayotgan shaxslarning yashash yoki turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olinishi va tegishli shartnomalarning mavjudligi yuzasidan nazoratni amalga oshirishda ichki ishlar organlariga yordam koʻrsatadi; ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashga muhtoj boʻlgan kam taʼminlangan oilalarni, yolgʻiz keksa fuqarolarni, pensionerlarni va nogironligi boʻlgan shaxslarni Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligining hududiy boʻlinmalari bilan birgalikda aniqlaydi va hisobini yuritadi; fuqarolar yigʻinlarida fuqarolarning shaxsiy-birlamchi hisobi yuritilishini taʼminlaydi, mudofaa ishlari boʻlimlari bilan kelishgan holda harbiy hisobga olish boʻyicha mutaxassisni tasdiqlaydi; fuqarolarni tabiiy ofatlarga qarshi kurashga va ularning oqibatlarini tugatishga jalb etishga koʻmaklashadi; aholidan soliqlar va yigʻimlar oʻz vaqtida undirilishini taʼminlashda soliq organlariga haq toʻlashni nazarda tutuvchi shartnoma asosida koʻmaklashadi; kommunal toʻlovlar undirilishini taʼminlashda, issiqlik va elektr energiyasi, issiq va sovuq suvdan tejamli foydalanish boʻyicha tadbirlar oʻtkazishda haq toʻlashni nazarda tutuvchi shartnoma asosida koʻmaklashadi; tegishli hududning, suv taʼminoti manbalarining, turar joylarning, taʼlim muassasalarining sanitariya va ekologik holati, yongʻinga qarshi xavfsizlik talablariga, veterinariya, sanitariya qoidalari va gigiyena normalari, savdo qoidalari va fuqarolarga xizmat koʻrsatish madaniyatiga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirishda shartnoma asosida tegishli davlat organlariga koʻmaklashadi; oʻzgalar parvarishiga muhtoj yolgʻiz keksa fuqarolarga patronaj yordami hamda shu maqsadda ajratilgan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan yordam koʻrsatilishiga koʻmaklashadi; yetim bolalar, ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar haqidagi maʼlumotlarni vasiylik va homiylik organlariga taqdim etadi, shuningdek, bunday bolalarni tegishli davlat muassasalariga joylashtirishga koʻmaklashadi; hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlari va normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari boʻyicha takliflar ishlab chiqadi; hududlarni obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish, fuqarolar yigʻinlari va koʻp kvartirali uylarni boshqaruvchi tashkilotlar faoliyatidagi muammolarni aniqlaydi hamda hal etish boʻyicha takliflar kiritadi; aholining tomorqa xoʻjaligidan maqsadli foydalanishini tashkil etishga koʻmaklashadi; imoratlar qurish hamda hovlilar va uylar atrofidagi hududlarni saqlash qoidalariga rioya etilishini taʼminlashda davlat organlariga koʻmaklashadi; aholi, jumladan, yoshlar va xotin-qizlar bandligiga koʻmaklashish, harbiy xizmatdan zaxiraga boʻshatilgan, jazoni ijro etuvchi muassasalardan ozod etilgan shaxslarni ishga joylashtirishga koʻmaklashadi. Fuqarolar yigʻinlari murojaatlari koʻrib chiqilishida yuzaga kelgan qonunbuzilish holatlari boʻyicha sudga murojaat qilishi mumkin. Fuqarolar yigʻinlari tomonidan koʻrib chiqilishi majburiy boʻlgan takliflarni koʻrmasdan qoldirish qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka sabab boʻladi. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari aholi muammolarini aniqlash va hal etishda hududlarni kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha sektorlar (keyingi oʻrinlarda — sektorlar), Xalq qabulxonalari bilan hamkorlik qiladi. Har chorakda fuqarolar yigʻinlari raislari tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlarda keltirilgan eng dolzarb muammolar sektorlar rahbarlari va Xalq qabulxonalari tomonidan tegishli dasturlarni ishlab chiqishda inobatga olish uchun tavsiya etiladi. Xalq qabulxonalari fuqarolar yigʻinlari raislari tomonidan davlat organlari va boshqa tashkilotlarning hududga biriktirilgan masʼul xodimlari, sektor shtabi aʼzolari, yoʻl qurilishi, elektr, gaz, suv, kanalizatsiya, kommunal va ijtimoiy soha vakillarining hududda amalga oshirgan ishlari natijasi boʻyicha kiritilgan maʼlumotlarda koʻrsatilgan holatlar yuzasidan tegishli tashkilotlarga taqdimnomalar, mansabdor shaxslar va xodimlarni ragʻbatlantirish yoki intizomiy javobgarlikka tortish boʻyicha takliflar kiritadi. 13. Fuqarolar yigʻini quyidagi majburiyatlarga ega: oʻz faoliyatini qonunchilik hujjatlariga va mazkur Namunaviy nizomga rioya qilgan holda amalga oshirish; Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga va davlat maqsadli jamgʻarmalariga nodavlat notijorat tashkilotlar uchun nazarda tutilgan tartibda soliqlar hamda boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlash; faoliyati toʻgʻrisida soliq va statistika organlariga belgilangan tartibda hisobotlar taqdim etish; oʻz xodimlari bilan mehnat shartnomasida kelishilgan majburiyatlarning bajarilishini taʼminlash; qonunchilik hujjatlariga muvofiq buxgalteriya hisobini yuritish. Fuqarolar yigʻini qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlarni ham oʻz zimmasiga olishi mumkin. 14. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari jamoatchilik nazorati subyektidir. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari: davlat organlariga arizalar, shikoyatlar va takliflar bilan murojaat qilishga, shuningdek, ularga soʻrovlar yuborishga; davlat organlarining ochiq hayʼat majlislarida ishtirok etishga; ijtimoiy ahamiyatga molik masalalar, shuningdek, normativ-huquqiy hujjatlar, davlat organlarining boshqa qarorlari loyihalari yuzasidan jamoatchilik muhokamasini oʻtkazishga; davlat organlarining, ular mansabdor shaxslarining faoliyatiga taalluqli va ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan yoxud fuqarolarning, yuridik shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga, jamiyat manfaatlariga daxldor masalalar yuzasidan jamoatchilik eshituvini oʻtkazishga; davlat organlarining va ular mansabdor shaxslarining faoliyatini jamoatchilik manfaatiga daxldor axborotni yigʻish, umumlashtirish va tahlil etish orqali jamoatchilik monitoringini amalga oshirishga; normativ-huquqiy hujjatlar va davlat organlarining boshqa qarorlari loyihalarini jamoatchilik ekspertizasidan oʻtkazishga; turli ijtimoiy guruhlarning normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari toʻgʻrisidagi, davlat organlarining, ular mansabdor shaxslarining qonunchilik hujjatlari talablariga rioya etishiga, fuqarolarning, yuridik shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini, jamiyat manfaatlarini taʼminlashga doir faoliyati toʻgʻrisidagi fikrini baholash maqsadida axborotni yigʻish, umumlashtirish hamda tahlil etish orqali jamoatchilik fikrini oʻrganishga; davlat organlari mansabdor shaxslarining hisobotlari va axborotini eshitishga haqli. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari jamoatchilik nazoratini “Jamoatchilik nazorati toʻgʻrisida”gi, “Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida” gi Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari va ushbu Nizom asosida amalga oshiradi. Davlat organlari fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda koʻmaklashishi va qonunchilik hujjatlariga muvofiq ularning murojaatlari yuzasidan oʻz vaqtida chora-tadbirlar koʻrishi shart. 15. Fuqarolar yigʻini majlisida oʻn sakkiz yoshga toʻlgan va fuqarolar yigʻini hududida yashash joyi, turgan joyi boʻyicha yoki asosan yashayotgan shaxslar qatnashadi. Fuqarolar yigʻini majlisi fuqarolar yigʻini kengashi tomonidan zaruratga koʻra, lekin har chorakda kamida bir marta chaqiriladi. Fuqarolar yigʻini majlisi xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashining, Mahalla va nuroniylarni qoʻllab-quvvatlash vazirligining tuman (shahar) boʻlimining fuqarolar yigʻini kengashiga bergan tavsiyasiga koʻra yoki fuqarolar yigʻini majlisida qatnashish huquqiga ega boʻlgan aholining kamida uchdan bir qismi tashabbusi bilan navbatdan tashqari chaqirilishi mumkin. Fuqarolar yigʻini majlisi fuqarolar yigʻinida qatnashish huquqiga ega boʻlgan aholining yarmidan koʻprogʻi hozir boʻlgan taqdirda vakolatlidir. 16. Fuqarolar yigʻini majlisini chaqirishning imkoni boʻlmagan taqdirda, fuqarolar yigʻini kengashi fuqarolar vakillarining yigʻilishini oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Tegishli hududdagi har bir koʻcha va koʻp kvartirali uylar aholisining umumiy yigʻilishlarida oddiy koʻpchilik ovoz bilan fuqarolar vakili saylanadi. Har chorakda oʻtkaziladigan fuqarolar vakillarining yigʻilishi 6000 nafargacha aholisi boʻlgan fuqarolar yigʻinlarida fuqarolar vakillari umumiy sonining kamida uchdan ikki qismi, 6000 nafardan ziyod aholisi boʻlgan fuqarolar yigʻinlarida kamida uchdan bir qismi hozir boʻlgan taqdirda, vakolatlidir (fuqarolar yigʻini raisi saylovi bundan mustasno). Fuqarolar yigʻini xodimlari va ularning yaqin qarindoshlari shuningdek, koʻchaboshi va uyboshilar fuqarolar vakillari boʻlishi mumkin emas. -ILOVA 17. Fuqarolar yigʻini majlisini olib borish uchun rayosat saylanadi. Fuqarolar yigʻini majlisini fuqarolar yigʻinining raisi yoki raisning maslahatchilaridan biri (bundan fuqarolar yigʻini raisining vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish boʻyicha chaqirilgan fuqarolar yigʻini majlisi mustasno) olib boradi. Barcha masalalar boʻyicha qarorlar ochiq yoki yashirin ovoz berish orqali oddiy koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi. Fuqarolar yigʻini raisining vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish boʻyicha fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) “Fuqarolar yigʻini raisi saylovi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda chaqiriladi va oʻtkaziladi. 18. Fuqarolar yigʻini majlisi oʻtkazilgan sanasi, hozir boʻlgan fuqarolar soni, kun tartibi va qabul qilingan qarorlar koʻrsatilgan bayonnoma yuritiladi. Fuqarolar yigʻini majlisining bayonnomasi va qarori fuqarolar yigʻinining raisi, u yoʻqligida esa majlisda raislik qilgan uning maslahatchilaridan biri tomonidan imzolanadi. 19. Fuqarolar yigʻini majlisida (fuqarolar vakillarining yigʻilishida) tegishli hududda joylashgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning vakillari oʻz faoliyatlariga doir masalalar boʻyicha maslahat ovozi bilan ishtirok etishga haqlidir. 20. Fuqarolar yigʻinining qarorlarini bajarish va fuqarolar yigʻini majlislari oraligʻidagi davrda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining joriy faoliyatini amalga oshirish uchun fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan fuqarolar yigʻinining kengashi shakllantiriladi. Fuqarolar yigʻini kengashi kollegial organ boʻlib, uning tarkibiga fuqarolar yigʻinining raisi, uning maslahatchilari (fuqarolar yigʻini raisining yoshlar masalalari boʻyicha hamda keksalar va faxriylar ishlari boʻyicha maslahatchilari), mahallaning xotin-qizlar faoli, koʻchaboshi, uyboshi, shuningdek, hududdagi maktabgacha taʼlim va taʼlim muassasalari, oilaviy shifokor punktlari va oilaviy poliklinikalarning rahbarlari kiradi. 21. Fuqarolar yigʻini kengashi: fuqarolar yigʻini majlisini (fuqarolar vakillarining yigʻilishini) chaqiradi; har oyda fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalarning hisobotlarini eshitadi hamda ularning ishini muvofiqlashtiradi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi, xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlari deputatlariga ularning saylovchilar bilan uchrashuvlarini uyushtirishda, fuqarolarni qabul qilishda, ularga oʻz saylov okruglarida boshqa vakolatlarini amalga oshirishda koʻmaklashadi; ommaviy-siyosiy, madaniy-maʼrifiy, sport tadbirlari va boshqa tadbirlar oʻtkazilishiga koʻmaklashadi; xotin-qizlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga, ularning jamiyat hayotidagi, oilada maʼnaviy-axloqiy muhitni shakllantirishdagi, yosh avlodni tarbiyalashdagi rolini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni koʻradi; roʻyxatdan oʻtmagan diniy tashkilotlar faoliyat koʻrsatishining oldini olish, fuqarolarning diniy eʼtiqod erkinligi huquqiga rioya etilishini taʼminlash, diniy qarashlarni majburan singdirishga yoʻl qoʻymaslik chora-tadbirlarini koʻradi, mazkur masalada huquqni muhofaza qilish organlari bilan hamkorlik qiladi; diniy tashkilotlar noqonuniy faoliyatining oldini olish boʻyicha tegishli davlat organlari bilan hamkorlik qiladi; jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan yoki afv etilgan shaxslarni jamiyatga ijtimoiy moslashtirishda tegishli davlat organlari bilan hamkorlikda manzilli va profilaktik chora-tadbirlarni amalga oshiradi; yosh avlodni tarbiyalash masalalari yuzasidan taʼlim muassasalari bilan hamkorlik qiladi; tegishli hududda yashovchi fuqarolar bandligini taʼminlashga, shu jumladan, oilaviy tadbirkorlik va kasanachilikni tashkil etishga koʻmaklashadi; tegishli hududdagi aholining obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish, moddiy madaniy meros obyektlarini yaroqli holda saqlash, qabristonlar barpo etish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va yaroqli holda saqlashga doir ishlarda ixtiyoriylik asosida qatnashishini tashkil etadi, ana shu maqsadlarda tuman (shahar) ijro etuvchi hokimiyat organi ajratadigan moddiy mablagʻlardan va boshqa vositalardan, oʻz mablagʻlaridan foydalanadi, jamoatchilik yordamini (hasharlarni) uyushtiradi, koʻriklar va tanlovlar oʻtkazadi; tomorqa yer egalarining faoliyatini rivojlantirishga koʻmaklashadi; tegishli hududda jamoat tartibini va jamoat xavfsizligini taʼminlashda, shu jumladan, fuqarolarning kelishi va ketishini hisobga olishni tashkil etishda, voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik hamda huquqbuzarliklar profilaktikasiga doir ishlarda va ularning huquqlarini himoya qilishda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga koʻmaklashadi; aholi kommunal xizmatlar haqini toʻliq toʻlashini taʼminlaganligi uchun fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga shartnoma asosida oʻtkaziladigan mablagʻlarni kam taʼminlangan oilalarga kommunal xizmatlar haqini toʻlashda yordam berish, fuqarolar yigʻinlari organlarining xodimlarini ragʻbatlantirish uchun, shuningdek, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirishga oid ishlarni oʻtkazishga sarflaydi; kam taʼminlangan oilalarga ularning uylari va kvartiralarini taʼmirlashda, shuningdek, kommunal xizmatlar haqini toʻlashda yordam koʻrsatish uchun ixtiyoriylik asosida jismoniy shaxslardan mablagʻ yigʻish, yuridik shaxslarning mablagʻlaridan shartnoma asosida foydalanish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi; egasiz mol-mulkni, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga meros tariqasida oʻtgan mol-mulkni, shuningdek, davolash muassasalarida turganligi munosabati bilan vaqtincha boʻlmagan yolgʻiz shaxslarning mol-mulkini, ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalarida yoki vasiylik va homiylikda turgan, oilaga tarbiyaga topshirilgan yetim bolalarning, ota-onasi qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning mol-mulkini saqlash choralarini koʻradi; kam taʼminlangan oilalardan boʻlgan yoshlarga, jumladan, nikoh va boshqa toʻy tadbirlarini, shuningdek, dafn marosimlarini oʻtkazishda homiylarni jalb qilish orqali qoʻshimcha moddiy yordam koʻrsatadi; yer uchastkalarini berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqishda ishtirok etish uchun tuman (shahar) komissiyasiga oʻz vakilini yuboradi. 22. Fuqarolar yigʻini kengashining majlisi fuqarolar yigʻini raisi tomonidan, zaruratga koʻra, lekin oyida kamida bir marta oʻtkaziladi. 23. Fuqarolar yigʻini kengashining majlisi, agar uning ishida kengash aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashayotgan boʻlsa, vakolatli hisoblanadi. 24. Fuqarolar yigʻini kengashi majlisini fuqarolar yigʻini raisi, u boʻlmagan taqdirda esa uning maslahatchilaridan biri olib boradi. 25. Fuqarolar yigʻini kengashining qarori ochiq ovoz berish yoʻli bilan qabul qilinadi. Qaror, agar uni fuqarolar yigʻini kengashining hozir boʻlgan aʼzolarining yarmidan koʻprogʻi yoqlab ovoz bergan boʻlsa, qabul qilingan hisoblanadi. 26. Fuqarolar yigʻini kengashi majlisida bayonnoma Fuqarolar yigʻinlarida ish yuritishni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomga asosan yuritiladi. Bayonnomada majlis oʻtkazilgan sana, hozir boʻlgan kengash aʼzolari va fuqarolar soni, kun tartibi va qabul qilingan qarorlar haqidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi. Majlis bayonnomasi va qarorlar fuqarolar yigʻinining raisi, u yoʻqligida esa majlisda raislik qilgan uning oʻrinbosari tomonidan imzolanadi. 27. Fuqarolar yigʻini kengashining oʻz vakolatlari doirasida qabul qilgan qarorlari fuqarolar yigʻini xodimlari, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalari va boshqa jamoatchilik tuzilmalari tomonidan ijro etilishi shart. 28. Fuqarolar yigʻini kengashi qarorlarini bajarmaslik yoki zarur darajada bajarmaslik qonunga muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi. 29. Fuqarolar yigʻini kengashi qarorlari fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi), kengash tomonidan bekor qilinishi yoki sud qaroriga asosan haqiqiy emas deb topilishi mumkin. 30. Fuqarolar yigʻinlarida fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha quyidagi komissiyalar tuziladi: oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi; xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya; ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiya; ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya. Tegishli hududdagi muammolarning dolzarbligiga qarab, fuqarolar yigʻini tomonidan fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha boshqa komissiyalar ham tuzilishi mumkin. 31. Fuqarolar yigʻini raisi — oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi, mahalla xotin-qizlar faoli — xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha hamda ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiyalarning faoliyatini tashkil qiladi va muvofiqlashtiradi. 32. Fuqarolar yigʻinining moliya-xoʻjalik faoliyatini tekshirish uchun fuqarolar yigʻini aʼzolari orasidan tarkibi kamida uch kishidan iborat taftish komissiyasi tuziladi. Taftish komissiyasi oʻz faoliyatida mustaqildir va faqat fuqarolar yigʻiniga hisobdor boʻladi. Taftish komissiyasi aʼzolari bir vaqtning oʻzida fuqarolar yigʻini boshqa organining aʼzosi boʻla olmaydi. 33. Fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar va taftish komissiyasi oʻz faoliyatini fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan tasdiqlanadigan nizomlarga muvofiq amalga oshiradi. 34. Fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar va taftish komissiyasini tuzish, qayta tashkil etish hamda faoliyatini tugatish tartibi, shuningdek, ularning vakolatlari, komissiyalarning aʼzolarini saylash (tarkibdan chiqarish) tartibi komissiyalarning namunaviy nizomlarida belgilab qoʻyiladi. 35. Mahallada ijtimoiy-maʼnaviy muhitni sogʻlomlashtirish, farzand tarbiyasiga oid masalalarda ota-onalarning malakasini oshirishda yordam berish, bu borada oilalardagi mavjud muammolarni bartaraf etish ishlarini yanada takomillashtirish maqsadida fuqarolar yigʻini huzurida “Ota-onalar universiteti” jamoatchilik tuzilmasi tashkil etiladi. “Ota-onalar universiteti” jamoatchilik tuzilmasi faoliyati mahalla xotin-qizlar faoli tomonidan tashkil qilinadi va muvofiqlashtiriladi. 36. Mahallada ijtimoiy-maʼnaviy muhit barqarorligini saqlashda keksa avlod vakillari va huquqni muhofaza qiluvchi organlarning nafaqadagi xodimlarining boy hayotiy tajribasidan unumli foydalanish maqsadida fuqarolar yigʻinlari huzurida “Keksalar maslahati” guruhi tashkil etiladi. “Keksalar maslahati” guruhlari faoliyati fuqarolar yigʻini raisi tomonidan tashkil qilinadi va muvofiqlashtiriladi. 37. Kengash faoliyaga mahalla hududida istiqomat qilayotgan, hayotiy tajribaga, aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan, salohiyatli, faol ayol rahbarlik qiladi. Xotin-qizlar faoli xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha Kengash faoliyatini tashkil etadi va muvofiqlashtirib boradi. 38. Mahallada jamoat xavfsizligini taʼminlash, huquqbuzarliklar profilaktikasi va jinoyatchilikka qarshi kurash sohasidagi ishlarni kuchaytirish maqsadida harbiy xizmatga chaqiriluvchilar, oliy harbiy bilim yurtlari va ichki ishlar organlariga nomzodlar orasidan “Fidokor yoshlar” jamoatchilik patrul guruhi shakllantiriladi. “Fidokor yoshlar” jamoatchilik patrul guruhi faoliyati fuqarolar yigʻini raisining huquq-tartibot masalalari boʻyicha oʻrinbosari tomonidan tashkil qilinadi va muvofiqlashtiriladi. 39. Mahallada tadbirkorlik faoliyatini, shu jumladan, oilaviy tadbirkorlik va hunarmandchilik faoliyatini rivojlantirishga koʻmaklashish maqsadida fuqarolar yigʻini huzurida tadbirkorlik boʻyicha maslahat markazi tashkil etilishi mumkin. Fuqarolar yigʻini huzuridagi tadbirkorlik boʻyicha maslahat markazi faoliyati, qoida tariqasida, fuqarolar yigʻini raisining obodonlashtirish, tomorqa va tadbirkorlik masalalari boʻyicha oʻrinbosari tomonidan tashkil qilinadi va muvofiqlashtiriladi. 40. Fuqarolar yigʻini faoliyatiga koʻmaklashuvchi jamoatchilik tuzilmalarini tuzish, qayta tashkil etish hamda faoliyatini tugatish tartibi, shuningdek, ularning vakolatlari, jamoatchilik tuzilmalarining aʼzolarini saylash (tarkibdan chiqarish) tartibi ularning namunaviy nizomlarida belgilab qoʻyiladi. 41. Quyidagilar: a) Fuqarolar yigʻini raisi oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun quyidagi vakolatlarni amalga oshiradi: fuqarolar yigʻini va uning organlari faoliyati doirasida ish yuritishning toʻgʻri tashkil qilinishi hamda samarali olib borilishini, shuningdek, qabul qilingan qarorlarning oʻz vaqtida ijro etilishini taʼminlaydi; mahallada tadbirkorlikni rivojlantirish, aholi bandligini taʼminlash va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha tuman (shahar) hokimining yordamchisi, mahalladagi yoshlar yetakchisi va xotin-qizlar faoli, ichki ishlar organlari tayanch punkti profilaktika (katta) inspektorlari faoliyatini hududdagi birinchi navbatda hal etilishi lozim boʻlgan muammolarni bartaraf etishga yoʻnaltiradi hamda bu borada jamoatchilik nazoratini oʻrnatadi; mahallada tadbirkorlikni rivojlantirish, aholi bandligini taʼminlash va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha tuman (shahar) hokimining yordamchisi, mahalladagi yoshlar yetakchisi va xotin-qizlar faoli, ichki ishlar organlari tayanch punkti profilaktika (katta) inspektorlari faoliyatini baholash hamda natijalari boʻyicha tegishli xalq deputatlari Kengashlariga axborot kiritib boradi; mahallada tadbirkorlikni rivojlantirish, aholi bandligini taʼminlash va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha tuman (shahar) hokimining yordamchisi, mahalladagi yoshlar yetakchisi va xotin-qizlar faoli, ichki ishlar organlari tayanch punkti profilaktika (katta) inspektorlarini ragʻbatlantirish yoki ularga nisbatan egallab turgan lavozimidan ozod etishgacha boʻlgan jazo choralarini qoʻllash boʻyicha mazkur xodimlarning yuqori turuvchi tashkilotlariga koʻrib chiqilishi majburiy boʻlgan taqdimnomalar kiritadi; fuqarolar yigʻini majlisiga (fuqarolar vakillarining yigʻilishiga) — fuqarolar yigʻini raisining jamoatchilik asosida faoliyat koʻrsatuvchi maslahatchilarini va fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar aʼzolarini, taftish komissiyasining raisi hamda aʼzolarini saylash uchun nomzodlarni taqdim etadi; tegishli hududda maslahat markazlari ishini tashkil etadi; spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalarni suiisteʼmol qilishi natijasida fuqaroni muomala layoqati cheklangan deb topish toʻgʻrisida yoki fuqaroni ruhiy holati buzilganligi (ruhiy kasalligi yoki aqli zaifligi) tufayli muomalaga layoqatsiz deb topish haqida sudga ariza beradi; kam taʼminlangan oilalarning, yetim bolalarning, ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning, shuningdek, tabiiy ofatlardan va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan jabr koʻrgan fuqarolarning moddiy va uy-joy, maishiy sharoitlarini yaxshilash toʻgʻrisida tegishli davlat organlariga takliflar kiritadi; mahalliy davlat hokimiyati organlariga yangi qabristonlarni barpo etish va mavjud boʻlganlarini rekonstruksiya qilish haqida takliflar kiritadi; voyaga yetmaganlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha jamoatchilik ishlarini tashkil etadi; keksalarning, ayniqsa, yolgʻiz keksalarning muammolarini manzilli oʻrganish va bartaraf etish choralarini koʻradi, ularga moddiy koʻmaklashish, ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashni taʼminlashda huquqiy, metodik va amaliy yordam koʻrsatish ishlarini tashkil etadi; tegishli hududda bayram kunlari va muhim sanalar bilan bogʻliq ommaviy tadbirlar oʻtkazilishini tashkil qiladi; roʻyxatdan oʻtmagan diniy tashkilotlar faoliyat koʻrsatishining, diniy qarashlarni majburan singdirish hollarining oldini olishga doir ishlarni tashkil etadi, vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga rioya etilishi bilan bogʻliq boshqa masalalarni hal etadi; jismoniy va yuridik shaxslar va ularning vakillarini qabul qiladi, murojaatlarini koʻrib chiqadi; fuqarolar yigʻini xodimlarining faoliyatiga baho berish hamda ularni ragʻbatlantirish yoki ularga nisbatan intizomiy jazo qoʻllash boʻyicha fuqarolar yigʻini kengashiga taqdimnoma kiritadi; tegishli davlat organlaridan muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, moddiy madaniy meros obyektlari haqida maʼlumotlar soʻraydi va oladi, ularni saqlash yuzasidan mahalla aholisi orasida tushuntirish ishlarini amalga oshiradi; har chorakda oʻz mahallasi hududidagi dolzarb muammolar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni hududlarni kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha sektorlar (keyingi oʻrinlarda — sektor) rahbarlari va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Xalq qabulxonalariga (keyingi oʻrinlarda Xalq qabulxonalari) taqdim etib boradi hamda murojaatlar boʻyicha amalga oshirilgan ishlar yuzasidan tegishli davlat tashkilotidan hisobot talab qiladi, bajarilmagan taqdirda, xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashiga koʻrib chiqish uchun maʼlumot kiritadi; muntazam ravishda davlat organlari va boshqa tashkilotlarning hududga biriktirilgan masʼul xodimlari, sektor shtabi aʼzolari, yoʻl qurilishi, elektr, gaz, suv, kanalizatsiya, kommunal va ijtimoiy soha vakillarining hududda amalga oshirgan ishlari natijasi yuzasidan yozma ravishda sektorlar rahbarlari va Xalq qabulxonalariga maʼlumot kiritadi; fuqarolar yigʻiniga biriktirilgan davlat idoralari vakillarining hududda amalga oshirgan ishlari boʻyicha hisobotlarini qabul qiladi; keksalar va faxriylar ishlari boʻyicha maslahatchi, fuqarolar yigʻinining oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi hamda “Keksalar maslahati” guruhining faoliyatini tashkil qiladi va muvofiqlashtiradi; qonunchilik hujjatlariga muvofiq jalb etilgan mablagʻlar va homiylik xayriyalaridan maqsadli foydalanishni, buxgalteriya hisobi toʻgʻri yuritilishini va hisoboti taqdim etilishini taʼminlaydi, shuningdek, har chorakda fuqarolar yigʻini majlisiga (fuqarolar vakillarining yigʻilishiga) jalb etilgan mablagʻlar va homiylik xayriyalaridan foydalanish toʻgʻrisida hisobot beradi; davlat organlari va tashkilotlaridan oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish bilan bogʻliq zarur hujjatlar, statistik va boshqa maʼlumotlar, tahliliy materiallar, xulosalar va boshqa axborotlarni soʻrab oladi, qonunga asosan tarqatilishi taqiqlangan yoki cheklangan axborotlar bundan mustasno; davlat organlarida, shu jumladan, sudda, yuridik va jismoniy shaxslar bilan munosabatlarda fuqarolar yigʻinining manfaatlarini ifodalaydi, fuqarolar yigʻini nomidan shartnomalar, shu jumladan, mehnat shartnomalari tuzadi; davlat organlari va boshqa tashkilotlarga fuqarolar yigʻini faoliyatiga doir masalalar yuzasidan takliflar kiritadi va ularning koʻrib chiqilishida ishtirok etadi; xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlariga fuqarolar yigʻini faoliyatiga doir masalalar yuzasidan koʻrilishi majburiy boʻlgan masalalarni kiritadi; uy-joy mulkdorlarining umumiy yigʻilishiga boshqaruvchi tashkilot, boshqaruvchi yoki shirkat boshqaruvi raisi bilan tuzilgan shartnomani bekor qilish toʻgʻrisida taklif kiritadi; koʻp kvartirali uylarni boshqarish bilan bogʻliq masalalarda uy-joy mulkdorlarining roziligi asosida ularning nomidan boshqaruvchi tashkilot, boshqaruvchi yoki shirkat boshqaruvi raisi bilan oʻzaro munosabatlarga kirishadi; fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining va ular mansabdor shaxslarining oʻz vakolatlari doirasida qabul qilgan qarorlarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi uchun mansabdor shaxslarni javobgarlikka tortish toʻgʻrisida tegishli davlat organlariga va boshqa korxonalar, muassasalar hamda tashkilotlarga taqdimnomalar kiritadi; jamiyat va mamlakat hayotida faollik va tashabbuskorlik koʻrsatgan, oʻzining samarali mehnati bilan mahalladagi muammolarni hal etishga munosib hissa qoʻshgan faollarni “Mahalla iftixori” koʻkrak nishoniga taqdim etish uchun nomzod etib koʻrsatish boʻyicha fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritadi; fuqarolar yigʻini raisining huquq-tartibot masalalari boʻyicha oʻrinbosarining (profilaktika inspektorining) faoliyatiga baho berish hamda uni ragʻbatlantirish yoki unga nisbatan egallab turgan lavozimidan ozod etishgacha boʻlgan jazo choralarini qoʻllash boʻyicha tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari hamda viloyatlar ichki ishlar boshqarmalariga ular tomonidan koʻrib chiqilishi majburiy boʻlgan taqdimnoma kiritish haqida fuqarolar yigʻini kengashiga taklif kiritadi; fuqarolar yigʻini raisi oʻlimni qayd etishi, xat-xabarlarni, shu jumladan, pul va posilkalarni olishga, ish haqini hamda mehnat munosabatlari bilan bogʻliq boʻlgan boshqa toʻlovlarni olishga, mualliflar va ixtirochilarga toʻlanadigan haqlarni, pensiyalar, nafaqalar va stipendiyalarni, shuningdek, banklardan mablagʻlarni olishga ishonchnomalarni tasdiqlashi mumkin; fuqarolar yigʻini raisi fuqarolar bilan munosabatlarda odob-axloq qoidalariga qatʼiy rioya etishga va oʻz faoliyatini amalga oshirishi natijasida oʻziga maʼlum boʻlgan axborotlarning qatʼiy sir saqlanishini taʼminlashga majbur; b) Fuqarolar yigʻini raisining huquq-tartibot masalalari boʻyicha oʻrinbosari oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun quyidagi vakolatlarni amalga oshiradi: tegishli hududda jamoat tartibini saqlash va xavfsizlikni taʼminlash ishlarini tashkil etadi, ushbu yoʻnalishda boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlikni amalga oshiradi; hududdagi kriminogen vaziyatni, huquqbuzarliklarning sodir etilishi sabablari, ularga imkon beruvchi shart-sharoitlarni oʻrganadi va natijalari boʻyicha fuqarolar yigʻini raisi, tuman (shahar) ichki ishlar organi, mahalla va nuroniylarni qoʻllab-quvvatlash boʻlimiga tegishli maʼlumot va takliflarni taqdim etadi; huquqbuzarliklarni aniqlash va ularga chek qoʻyish, ularning sodir etilishi sabablari va bunga imkon beruvchi shart-sharoitlarni bartaraf etish boʻyicha profilaktik chora-tadbirlarni, huquqbuzarliklarni sodir etishga moyil shaxslar bilan profilaktika ishlarini amalga oshiradi; profilaktik hisobga olishni, shu jumladan, huquqbuzarliklar, ularni sodir etgan shaxslar va huquqbuzarliklardan jabrlanganlar hisobini qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda yuritadi, ularga huquqiy, ijtimoiy, psixologik, tibbiy, pedagogik va boshqa turdagi yordamlarni koʻrsatishga qaratilgan choralarni amalga oshiradi; davlat organlari va tashkilotlari, fuqarolik jamiyati institutlari vakillarini jalb etgan holda huquqbuzarliklar profilaktikasi, fuqarolarning huquqiy ongi va madaniyatini oshirish, ularga qonunga hurmat hissini singdirish boʻyicha tadbirlar oʻtkazadi; davlat organlari, jamoat va boshqa tashkilotlar rahbarlariga huquqbuzarliklarning sodir etilishi sabablari hamda ularga imkon beruvchi shart-sharoitlarni bartaraf etish boʻyicha taqdimnomalar kiritadi; doimiy yashash joyini uzoq muddatga tark etgan shaxslarni aniqlaydi va hisobini yuritadi, ularning chet elda boʻlish joylari va muddatlarini aniqlash yuzasidan qarindoshlari bilan muntazam ish olib boradi, uzoq muddat mobaynida chet elda boʻlib qaytgan shaxslar bilan profilaktik ishlarni amalga oshiradi; kriminogen vaziyat ogʻir boʻlgan mahallalarda jinoyatlarni jilovlash boʻyicha jalb qilingan hamkor huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlarining ish natijalaridan kelib chiqib, ularni ragʻbatlantirish va intizomiy javobgarlik masalasini hal qilish boʻyicha takliflar kiritadi; hududdagi har bir oilani oʻrganadi, notinch oilalarni aniqlaydi va ular bilan profilaktik ishlar olib boradi, shu jumladan, mutasaddi tashkilotlar bilan ularning maishiy va boshqa muammoli masalalarini hal etishga koʻmaklashadi; ichki ishlar organlarining probatsiya xizmati hisobida turgan ozodlikdan mahrum qilish bilan bogʻliq boʻlmagan jinoiy jazoga hukm qilingan shaxslar, shuningdek, qamoqda saqlash bilan bogʻliq boʻlmagan ehtiyot chorasi qoʻllanilgan shaxslar ustidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda nazoratni amalga oshiradi, ular bilan profilaktik ishlar olib boradi; birinchi marta ozodlikdan mahrum qilish jazosiga hukm qilingan hamda yengilroq jazo qoʻllanilib, toʻgʻridan-toʻgʻri probatsiya nazoratiga olingan shaxslarning xulq-atvorini nazorat qiladi, ularni ijtimoiy moslashtirish va qayta jinoyat sodir etishining oldini olishga koʻmaklashadi; jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan va maʼmuriy nazoratga qoʻyilgan shaxslarga tarbiyaviy-profilaktik taʼsir choralarini amalga oshiradi, ularga nisbatan qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan cheklovlarga rioya etilishini nazorat qiladi; oʻquvchilarning taʼlim muassasalaridagi davomatini nazorat qiladi, ijtimoiy xavfli holatda boʻlgan va taʼlim muassasalariga qatnamaydigan voyaga yetmaganlar va yoshlar, ushbu toifadagi shaxslarning ota-onalari bilan profilaktika ishlarini olib boradi; yashash yoki turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olinmagan yoxud boshqacha tarzda pasport-viza rejimi talablarini buzgan holda yashayotgan shaxslarni aniqlaydi, fuqarolarning turar joylari ijarasi yoki ulardan tekin foydalanish toʻgʻrisidagi shartnomalarning mavjudligini tekshiradi; turar joy egalari va uy-joy mulkdorlari shirkatlari tomonidan uy-joy fondi va uylar atrofi hududlaridan foydalanishda xavfsizlik qoidalariga, shu jumladan, koʻp qavatli uylarning cherdak va yertoʻlalari hamda boshqa qoʻshimcha bino va xonalardan foydalanishda xavfsizlik qoidalariga rioya etilishi boʻyicha tegishli choralarni koʻradi; egasiz turar joylarni aniqlash va ularning saqlanishini nazorat qilish boʻyicha qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda choralar koʻradi; taʼlim, madaniy-koʻngilochar, sport-sogʻlomlashtirish muassasalari va boshqa tashkilotlarda (toʻgaraklar, klublar va h.k.) voyaga yetmaganlar bilan olib borilayotgan tarbiyaviy ishlar ahvolini oʻrganadi; vasiylik va homiylik organlariga yetim bolalar va ota-onalar qarovisiz qolgan bolalarni joylashtirishda koʻmaklashadi; sanitariya, atrof-muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va yongʻin xavfsizligi sohalaridagi qonunchilikka rioya etilishi boʻyicha choralarni amalga oshirishda ishtirok etadi; sud qarorlari va boshqa organlar hujjatlarining ijro etilishida jamoat tartibini taʼminlashda ishtirok etadi; xotin-qizlarga nisbatan zoʻravonlik takroran sodir etilishining oldini olish hamda zoʻravonlikdan jabrlanganning xavfsizligini taʼminlash maqsadida shaxsning zoʻravonlikka moyil xulq-atvorini oʻzgartirishda unga ruhiy va ijtimoiy yordam koʻrsatishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshiradi, zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxs zoʻravonlik xulq-atvorini oʻzgartirishi boʻyicha tuzatish dasturidan oʻtkazilishini tashkil etadi; huquqbuzarliklar profilaktikasi va huquqbuzarliklarning oldini olish holati toʻgʻrisida har oyda fuqarolar yigʻini kengashiga, har chorakda kamida bir marta fuqarolar yigʻini majlisiga (fuqarolar vakillarining yigʻilishiga) hisobot beradi, tegishli takliflar kiritadi; yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchi, “Fidokor yoshlar” jamoatchilik patrul guruhining faoliyatini tashkil etadi va muvofiqlashtirib boradi; tabiiy ofatlar va boshqa favqulodda holatlarning oqibatlarini bartaraf etishda jamoat tartibini taʼminlaydi; fuqarolar oʻrtasida toʻylar, oilaviy tantanalar, maʼraka va marosimlarni ixcham va kamxarj oʻtkazishga, jamiyatda qabul qilingan xulq-atvor normalari va qoidalarini aholi ongiga singdirishga, toʻylar, oilaviy tantanalar, maʼraka va marosimlar shuhratparastlik va dabdaba bilan oʻtkazilishining oldini olishga qaratilgan aniq va maqsadli profilaktik tadbirlarni tashkil etadi; tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlangan xotin-qizlarga himoya orderi beradi va uning ijrosini taʼminlaydi; jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ularning vakillarini qabul qiladi; maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisida bayonnomalar tuzadi va Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga muvofiq oʻz vakolatiga taalluqli boʻlgan maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqadi; fuqarolar yigʻini raisining huquq-tartibot masalalari boʻyicha oʻrinbosari oʻz vakolatlarini amalga oshirishda fuqarolarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarni tekshirishi, ularning yonlarida taqiqlangan buyum va vositalar mavjud deb, gumon qilishga asoslar boʻlgan taqdirda, shaxsiy koʻrikdan oʻtkazishi va ularning ashyolarini koʻzdan kechirishi, huquqbuzarlikning quroli yoki bevosita predmeti boʻlgan buyum va hujjatlar aniqlangan taqdirda, qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda ularni olib qoʻyishi mumkin; fuqarolar yigʻini raisining huquq-tartibot masalalari boʻyicha oʻrinbosari fuqarolar bilan munosabatlarda odob-axloq qoidalariga qatʼiy rioya etishga va oʻz faoliyatini amalga oshirishi natijasida oʻziga maʼlum boʻlgan axborotlarning qatʼiy sir saqlanishini taʼminlashga majbur; v) Mahalla xotin-qizlar faoli oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun quyidagi vakolatlarni amalga oshiradi: xotin-qizlarni oila, mahalla va mehnat jamoalarida ijtimoiy-huquqiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash, ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirish, maʼnaviyatini yuksaltirish, yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash, zamonaviy namunali oilani shakllantirish, uning maʼnaviy-axloqiy muhitini va anʼanaviy oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash boʻyicha maqsadli chora-tadbirlarni amalga oshiradi; xotin-qizlarning tadbirkorlik gʻoyalarini amalga oshirish, ular faoliyatiga kredit, subsidiya va boshqa yordam choralarini jalb qilish boʻyicha mahallada tadbirkorlikni rivojlantirish, aholi bandligini taʼminlash va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha tuman (shahar) hokim yordamchisi bilan hamkorlik qiladi; “Ayollar maslahat kengashlari” bilan yaqin hamkorlikda ijtimoiy himoyaga muhtoj xotin-qizlarni tadbirkorlikka oʻqitish, biznesga oid namunaviy rejalarni ishlab chiqish va kredit olishda ularga koʻmaklashadi, “Ayollar daftari”ga kiritilgan xotin-qizlar bilan manzilli ishlarni amalga oshiradi; xotin-qizlarning muammolarini oʻz vaqtida aniqlash, ogʻir ijtimoiy ahvolga tushib qolgan xotin-qizlar, shu jumladan, nogironligi boʻlgan ayollar bilan yakka tartibda hamda aniq maqsadga yoʻnaltirilgan ishlarni olib boradi, ularga ijtimoiy-huquqiy, psixologik va moddiy yordam koʻrsatish ishlarini tashkil etadi; oilalarni mustahkamlash, xotin-qizlarni qoʻllab-quvvatlash va ijtimoiy-maʼnaviy masalalar toʻgʻrisida har oyda fuqarolar yigʻini kengashiga, har chorakda kamida bir marta fuqarolar yigʻini majlisiga (fuqarolar vakillarining yigʻilishiga) hisobot beradi; fuqarolar yigʻinining xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiyasi hamda “Ota-onalar universiteti” jamoatchilik tuzilmasi, “Ayollar maslahat kengashi” faoliyatini tashkil etadi va muvofiqlashtirib boradi; jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ularning vakillarini qabul qiladi; davlat organlari va boshqa tashkilotlar bilan oʻz faoliyatiga doir masalalar yuzasidan faol hamkorlik aloqalarini oʻrnatadi; xotin-qizlarning muammolarini hal etish maqsadida fuqarolar yigʻini kengashi va vakolatli davlat organiga murojaat qiladi hamda murojaatlari boʻyicha ishlar bajarilmagan taqdirda, mahalla raisi orqali yuqori turuvchi tashkilotga yoxud huquq-tartibot idoralariga taqdimnoma kiritadi; tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlangan ayollarga motivatsiya beradi, turmush qiyinchiliklarini yengishni oʻrgatadi, zarur hollarda psixologlarni jalb etadi; jamiyat va davlat hayotida faollik va tashabbuskorlik koʻrsatgan, oʻzining samarali mehnati bilan oilalarni mustahkamlashga, xotin-qizlarning muammolarini hal etishga munosib hissa qoʻshgan ayollarni “Moʻtabar ayol” koʻkrak nishoniga taqdim etish uchun nomzod etib koʻrsatish boʻyicha fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi)ga takliflar kiritadi. oila institutini mustahkamlash, oilaviy qadriyatlarni saqlash va rivojlantirishga munosib hissa qoʻshgan oilalarni “Ibratli oila” koʻkrak nishoniga taqdim etish uchun nomzod etib koʻrsatish boʻyicha fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi)ga takliflar kiritadi; mahalla xotin-qizlar faoli fuqarolar bilan munosabatlarda odob-axloq qoidalariga qatʼi rioya etishga va oʻz faoliyatini amalga oshirishi natijasida oʻziga maʼlum boʻlgan axborotlarning qatʼiy sir saqlanishini taʼminlashga majbur; mahalla xotin-qizlar faoli oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi va uning hududiy boʻlinmalariga boʻysunadi hamda ular oldida hisobdor boʻladi; g) Fuqarolar yigʻini raisining yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchisi oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun quyidagi vakolatlarni amalga oshiradi: yoshlarga oid davlat siyosatining amalga oshirilishida davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlar va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan samarali hamkorlikni taʼminlaydi; mahalladagi yoshlar hisobini hamda ularning oilaviy-ijtimoiy ahvoli, oʻqish va ish faoliyati, iqtidori va qiziqishlari monitoringini yuritadi; yoshlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, muammolarini joyiga chiqib oʻrganish, ular bilan muloqot va uchrashuvlar tashkil etish, aniqlangan muammolarni hal etish boʻyicha manzilli chora-tadbirlarni amalga oshiradi; mahallada yoshlar infratuzilmasini rivojlantirish, yoshlar uchun fan, madaniyat, sanʼat toʻgaraklarini tashkil etish va ularga yoshlarni keng jalb etish choralarini koʻradi; yoshlar oʻrtasida sogʻlom turmush tarzi va oila muqaddasligi gʻoyalarini keng targʻib qilish, erta turmush qurish va yosh oilalar ajralishining oldini olishga qaratilgan taʼsirchan tadbirlarni amalga oshiradi; yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish, tashabbuslarini ragʻbatlantirish, intellektual va ijodiy salohiyatlarini roʻyobga chiqarishlariga koʻmaklashadi; taʼlim muassasalari bilan hamkorlikda mashgʻulotlarga uzrli sabablarsiz kelmayotgan yoki muntazam ravishda qatnashmayotgan oʻquvchilarni aniqlab, oʻqishga qaytarishga doir chora-tadbirlarni amalga oshiradi; imkoniyati cheklangan va ijtimoiy himoyaga muhtoj yoshlarni maʼnaviy va moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash ishlarini tashkil etadi, ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni tegishli davlat muassasalariga joylashtirishga koʻmaklashadi; noqobil, notinch oilalar, ularda tarbiyalanayotgan yoshlar, chet ellarga ishlash yoki boshqa sabablar bilan chiqib ketgan ota-onalar, jazo muddatini oʻtayotganlar, zararli oqimlar taʼsiriga tushib qolgan oilalar farzandlari bilan individual tartibda ish olib boradi hamda ichki ishlar organlarining profilaktik hisobida turgan barcha toifadagi shaxslar farzandlarining yashash tarzi va xulq-atvorini muntazam ravishda oʻrganib boradi; yoshlarni turli mafkuraviy tahdidlardan, xususan, ekstremizm, terrorizm, “ommaviy madaniyat” va boshqa yot gʻoyalardan himoya qilish, nazoratsizlik, qarovsizlik va boshqa gʻayri ijtimoiy xatti-harakatlarning oldini olish hamda bunga imkon tugʻdiruvchi sabablar va sharoitlarni aniqlash hamda bartaraf etish chora-tadbirlarini amalga oshiradi; jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilingan, ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalaridan qaytib kelgan yoshlarning ijtimoiy-pedagogik reabilitatsiya qilinishi va moslashuviga koʻmaklashadi; yoshlarni harbiy xizmatga tayyorlash, ularning ongiga ona Vatanni himoya qilish muqaddas burch ekanligini singdirish boʻyicha targʻibot-tashviqot ishlarini amalga oshiradi; yoshlarning uyushgan holda qadimiy tarixiy yodgorliklar va mustaqillik davrida bunyod etilgan maʼrifat maskanlariga, tabiat bagʻriga sayohatlar, muzey va koʻrgazmalarga ekskursiyalarini tashkil etadi; yoshlar oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini keng targʻib qilish, ularni sport toʻgaraklariga jalb qilish, shuningdek, oʻquvchi-yoshlarning tibbiy madaniyatini oshirishga qaratilgan profilaktika, sanitariya-gigiyena tadbirlarini amalga oshiradi; yoshlarning atrof-muhitni, tabiatni asrab-avaylash, muhofaza qilishga yoʻnaltirilgan ekologik madaniyatini shakllantirish boʻyicha targʻibot ishlarini olib boradi; “Fidokor yoshlar” jamoatchilik patrul guruhining faoliyatini samarali yoʻlga qoʻyishda fuqarolar yigʻini raisining huquq-tartibot masalalari boʻyicha oʻrinbosariga koʻmaklashadi; d) Fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari boʻyicha maslahatchisi oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun quyidagi vakolatlarni amalga oshiradi: keksa avlod vakillarining davlat va jamiyat hayotidagi ijtimoiy faolligini oshirish orqali mahalladagi muammolarni hal etish masalalarida, shuningdek, milliy urf-odat, anʼana va marosimlarni tashkil etish hamda oʻtkazishda taklif va tavsiyalar beradi; ota-onalarning farzand tarbiyasidagi masʼuliyati va ogohligini oshirish, jaholatga qarshi taʼsirchan hamda kuchli maʼrifat targʻibotini, umumtaʼlim maktablarida kiyinish madaniyatini, oʻquvchilarning davomatini taʼminlashga qaratilgan tadbirlarda ishtirok etadi; fuqarolar yigʻinining oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi hamda “Keksalar maslahati” guruhining faoliyatini samarali yoʻlga qoʻyishda fuqarolar yigʻini raisiga koʻmaklashadi; kambagʻal va koʻp bolali oilalar, yolgʻiz, nogironligi boʻlgan fuqarolar holidan xabar olish, ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashda davlat va jamoat tashkilotlariga koʻmaklashadi; mahalla fuqarolar yigʻini hududida istiqomat qilayotgan keksalar va faxriylar, namunali oilalar va obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan shaxslar salohiyatidan yoshlar tarbiyasiga oid tadbirlar oʻtkazish choralarini koʻradi; keksalar va faxriylar ishtirokida aholi oʻrtasida diniy maʼrifat va maʼnaviy-axloqiy tarbiya masalalari boʻyicha suhbatlar oʻtkazadi hamda el ardogʻidagi insonlar bilan uchrashuvlar va madaniy-maʼrifiy tadbirlar tashkil etadi; bayram sanalari munosabati bilan davlat organlari va nodavlat notijorat tashkilotlar bilan hamkorlikda keksalar va faxriylar ishtirokida maʼrifiy tadbirlar tashkil etadi; fuqarolar yigʻini faoliyatida faol ishtirok etayotgan keksalar va faxriylarni davlat mukofotlariga taqdim etish boʻyicha takliflar beradi; aholi oʻrtasida jismoniy tarbiya mashgʻulotlari guruhlarini shakllantirish, keksalarni ommaviy sport musobaqalariga keng jalb etishda faollik koʻrsatadi; ijtimoiy, maʼnaviy-maʼrifiy sohalardagi ishlarni yangi tizim asosida yoʻlga qoʻyish boʻyicha 5 ta muhim tashabbusning amalga oshirilishida faol ishtirok etadi; loqaydlik, oilaviy kelishmovchiliklar va yoshlar oʻrtasida “ommaviy madaniyat” koʻrinishidagi salbiy illatlar tarqalishining oldini olish boʻyicha tadbirlar tashkil etadi; keksalar orasida sport-sogʻlomlashtirish, salomatlik uchun shaxsiy masʼuliyatni yuksaltirish boʻyicha targʻibot tadbirlari tashkil etadi; ijtimoiy himoyaga olingan yolgʻiz keksalarning tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishi, qarovchisiz qolgan fuqarolarni ambulator-statsionar hamda uy sharoitida davolash, yolgʻiz keksalar, pensioner va nogironlarga tibbiy-ijtimoiy xizmatlarning tashkil etilishiga koʻmaklashadi; jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan pensiya yoshidagi kishilarning jamiyatga ijtimoiy moslashuviga koʻmaklashadi; ehtiyojmand, boquvchisiz qolgan yolgʻiz keksalarga har jihatdan koʻmaklashish choralarini koʻradi; toʻy va boshqa oilaviy tadbirlarni ixcham, ijtimoiy tabaqalanishga yoʻl qoʻymagan holda oʻtkazish boʻyicha tushuntirish ishlari olib boradi; ilm-fan, sanʼat, hunarmandchilik, kasanachilik, tomorqa madaniyati, tadbirkorlik kabi turli sohalar boʻyicha katta hayotiy va kasbiy tajribaga ega keksalar ishtirokida aholi orasida tadbirlar oʻtkazadi; Haj va Umra ziyoratlariga tavsiya etiladigan fuqarolar boʻyicha takliflar beradi; yolgʻiz keksalar hamda pensionerlar uchun tarixiy qadamjolar, ziyoratgohlarga sayohatlar uyushtirishga koʻmaklashadi. 42. Fuqarolar yigʻini organlarining faoliyatini tashkil etishni uning kengashi hamda fuqarolar yigʻinining raisi amalga oshiradi. 43. Fuqarolar yigʻini raisi besh yil muddatga saylanadi. Saylovlar “Fuqarolar yigʻini raisi saylovi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga binoan tashkil etiladi va oʻtkaziladi. 44. Fuqarolar yigʻini raisi, uning maslahatchilari oʻz zimmasiga yuklangan vazifa va funksiyalarning talab darajasida va samarali bajarilishi uchun masʼuldirlar. 45. Fuqarolar yigʻinlari tomonidan barpo etilgan, olingan yoki qonunda belgilangan tartibda ularga berilgan jamoat, ijtimoiy-maishiy obyektlar va boshqa maqsadlarga moʻljallangan obyektlar, shuningdek, transport vositalari, xoʻjalik anjomlari va boshqa koʻchar hamda koʻchmas mol-mulk ularning mulkidir. 46. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatining moliyaviy manbalari: oʻz mablagʻlaridan; mahalliy budjet mablagʻlaridan; grantlar va investitsiyalar daromadlaridan; fuqarolar yigʻinlarining oʻz mulkidan olingan daromadlardan; yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalaridan; qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa mablagʻlardan tashkil topadi. 47. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari bank hisobvaragʻidagi moliyaviy mablagʻlarini mustaqil tasarruf etadi. Fuqarolar yigʻinining moliyaviy mablagʻlari olib qoʻyilishi mumkin emas. 48. Fuqarolar yigʻinining kengashi moliyaviy mablagʻlardan foydalanish toʻgʻrisida har chorakda fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) oldida hisob beradi. 49. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari oʻz faoliyatining hisobini yuritadi hamda davlat statistika va soliq xizmati organlariga hisobot taqdim etadi. 50. Fuqarolar yigʻini toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqidagi taklif fuqarolar yigʻiniga uning raisi, kengashi, taftish komissiyasi tomonidan kiritilishi mumkin. 51. Fuqarolar yigʻini toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirish va qoʻshimchalar fuqarolar yigʻini majlisida (fuqarolar vakillarining yigʻilishida) tasdiqlangandan keyin tegishli Davlat xizmatlari markazlarida hisobga olinadi. Nizomga kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar hisobga olingach qonuniy kuchga kirgan hisoblanadi. 52. Fuqarolar yigʻinini qayta tashkil etish va uning faoliyatini tugatish maʼmuriy-hududiy birliklar va mahalla birlashtirilganda, boʻlinganda, tugatilganda, chegaralari oʻzgartirilganda fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi)ning qaroriga koʻra qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 53. Fuqarolar yigʻini faoliyatini tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan tugatish komissiyasi tuziladi. 54. Fuqarolar yigʻini tugatilganda uning mablagʻi va mol-mulk fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) qarori bilan ushbu Nizom maqsadlari uchun sarflanadi. Fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) Taftish komissiyasi Fuqarolar yigʻinining kengashi Mahalla yettiligi Fuqarolar yigʻinining raisi Huquq tartibot masalalari boʻyicha oʻrinbosari— profilaktika inspektori Hokim yordamchisi Xotin-qizlar faoli Yoshlar yetakchisi Ijtimoiy xodim Soliq inspektori Keksalar va faxriylar ishlari boʻyicha maslahatchi Ijtimoiy koʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiya Xotin qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya Yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchi “Keksalar maslahati” guruhi “Fidokor yoshlar” jamoatchilik patrul guruhi Mahalla nazorati guruhi “Ota-onalar universiteti” jamoatchilik tuzilmasi Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya Ayollar maslahat kengashi 1. Mazkur Namunaviy nizom “Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq fuqarolar yigʻini huzuridagi komissiyalar (keyingi oʻrinlarda — komissiyalar) faoliyatini tartibga soladi. 2. Komissiyalar oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, Fuqarolar yigʻini toʻgʻrisidagi nizomga, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) va uning kengashi qarorlariga hamda ushbu Namunaviy nizomga muvofiq jamoatchilik asosida amalga oshiradi. 3. Fuqarolar yigʻini huzurida quyidagi komissiyalar faoliyati yoʻlga qoʻyiladi: fuqarolar yigʻinining oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi; fuqarolar yigʻinining xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiyasi; fuqarolar yigʻinining ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyasi; fuqarolar yigʻinining ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiyasi; fuqarolar yigʻini huzuridagi taftish komissiyasi. 4. Quyidagilar fuqarolar yigʻinining oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasining (keyingi oʻrinlarda — oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi) asosiy vazifalari hisoblanadi: hududda milliy, umuminsoniy va oilaviy qadriyatlarni keng targʻib etish; oilalarni qoʻllab-quvvatlashga doir davlat siyosatini samarali amalga oshirishda ishtirok etish, oilalarni mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish; aholi oʻrtasida oilaviy nizolar, yoshlar tarbiyasiga eʼtiborsizlik holatlari, fuqarolar, ayniqsa, yoshlarning turli yot gʻoyalar taʼsiriga tushib qolishi, ichkilikbozlik hamda giyohvandlik illatlariga berilishi, huquqbuzarliklarning sodir etilishi — oilalar barbod boʻlishining asosiy sabablaridan biri ekanligi haqida tushuntirish ishlarini olib borish; yigit va qizlarni oilaviy hayotga tayyorlash, yosh oilalarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlashga koʻmaklashish, oilaning muqaddasligi va oilaviy munosabatlar buzilishining oldini olish boʻyicha manzilli targʻibot ishlarini tashkil etish; sud yoki fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organidan nikohdan ajrashishga ariza bilan murojaat qilgan er-xotinlarni yarashtirish uchun tegishli choralar koʻrish boʻyicha xabar olingandan soʻng yarashish uchun belgilangan muddat tugashidan oʻn kun avval ularni yarashtirish yuzasidan amalga oshirilgan ishlar haqida tegishli ravishda sud yoki fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organini xabardor qilish; hududda osoyishtalikning buzilishiga sababchi boʻlayotgan oilalarning turmush tarzi va muhitini oʻrganib, tinchlik va totuvlikka salbiy taʼsir koʻrsatuvchi omillarga barham berish boʻyicha chora — tadbirlar ishlab chiqish va amalga oshirish; namunali oilalar, ularning farzand tarbiyasi borasidagi tajribalarini hamda oila aʼzolari oʻrtasidagi ibratli munosabatlarni ommalashtirish; oʻsib kelayotgan yosh qizlar oʻrtasida milliy, umuminsoniy va oilaviy qadriyatlarga hurmat ruhida boʻlish hamda bilim va odob qoidalarini, maʼnaviy-maʼrifiy fazilatlarni keng targʻib etish; aholi oʻrtasida toʻylar va boshqa marosimlarni ixcham, keng aholi manfaatlarini, milliy qadriyatlar va ibratli anʼanalarni hisobga olgan holda oʻtkazish boʻyicha targʻibot ishlarini olib borish va bu boradagi ijobiy tajribalarni ommalashtirish. 5. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi oʻz vazifalarini amalga oshirishda Oʻzbekiston yoshlar ittifoqining hududdagi korxona, tashkilot va muassasalardagi boshlangʻich tashkilotlari, xotin-qizlar masalalari boʻyicha boshlangʻich tashkilotlar, fuqarolar yigʻini kengashi aʼzolari, fuqarolar yigʻini xodimlari, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha boshqa komissiyalar, shuningdek, fuqarolar yigʻini faoliyatiga koʻmaklashuvchi jamoatchilik tuzilmalari bilan hamkorlik qiladi. 6. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi quyidagi huquqlarga ega: faoliyati uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni tegishli tashkilotlardan belgilangan tartibda olish toʻgʻrisida, zarur hollarda maʼlumotlarni joyiga borib oʻrganish haqida fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; faoliyat yoʻnalishiga oid u yoki bu masalalar yuzasidan qabul qilgan qarorlarini fuqarolar yigʻini kengashida koʻrib chiqish uchun taqdim etish; mahalla va oilalardagi maʼnaviy-axloqiy muhitni oʻrganish va ulardagi holat toʻgʻrisida toʻliq maʼlumot olish uchun farzandlari oʻqiyotgan taʼlim muassasalaridan zarur maʼlumotlarni axborot xavfsizligi qoidalariga rioya qilgan holda olish; mahalla va oilalardagi tinchlik va osoyishtalik, hamjihatlikka salbiy taʼsir etuvchi omillarni hamda bunga sababchi boʻlgan shaxslarni aniqlash, salbiy holatlarning sabablari va oqibatlarini bartaraf etish haqida fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; nizolashayotgan er-xotin va yaqin qarindoshlar oʻrtasidagi mol-mulk, merosning boʻlinishida oʻz vakolati doirasida ishtirok etish; nikohdan ajralish holati qayd etilgan oilalarda bolalarning ota-onasining qaysi biri bilan yashashi, bolalarning farzandlikka olinishi yoki maxsus muassasalarga, shu jumladan “Mehribonlik” uylari va “Gʻamxoʻrlik” markazlariga joylashtirilishi masalasining belgilangan tartibda hal qilinishida oʻz fikrini bildirish; oʻziga yuklangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida zarur axborot va tushuntirishlar olish uchun oʻz majlislariga davlat organlarining masʼul xodimlarini, nodavlat notijorat tashkilotlarning vakillarini, mutaxassislarni va boshqa shaxslarni taklif etish boʻyicha fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; toʻylar va boshqa marosimlarni ixcham, keng aholi manfaatlarini, milliy qadriyatlarimiz va ibratli anʼanalarimizni hisobga olgan holda oʻtkazish boʻyicha tavsiyalar berish; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalarni bajarishda tegishli chora-tadbirlarni amalga oshirish, shu jumladan, yosh oilalarni manzilli qoʻllab-quvvatlash boʻyicha fuqarolar yigʻini kengashi, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga takliflar kiritish. 7. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasining majburiyatlari quyidagilardan iborat: oʻz faoliyatida qonunchilik hujjatlariga va mazkur Namunaviy nizom talablariga qatʼiy rioya qilish; fuqarolar yigʻini faoliyatida faol ishtirok etish, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) va fuqarolar yigʻini kengashining qarorlarini amaliyotga tatbiq etish; oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash boʻyicha targʻibot ishlarini samarali va maqsadli tarzda muntazam ravishda amalga oshirish; oilalardagi maʼnaviy-axloqiy muhitni sogʻlomlashtirishni, erta nikoh va ajralishlar kabi salbiy holatlarning barvaqt oldini olishni taʼminlash; oʻz faoliyatida fuqarolar qadr-qimmatining kamsitilishi, huquq va erkinliklarining poymol etilishiga yoʻl qoʻymaslik; qonun buzilishi holatlari aniqlangan hollarda tegishli organlarga xabar berish toʻgʻrisida fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi aʼzolariga ayon boʻlgan shaxsiy hayotga oid maʼlumotlarni oʻzgalarga oshkor qilmaslik. 8. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi raisi va uning aʼzolari: oilalar bilan ishlashda har bir oiladagi muhitni inobatga olgan va zamonaviy samarali uslublarni qoʻllagan holda individual yondashish; oʻz faoliyati davomida fuqarolar bilan xushmuomala va xolis boʻlishlari; oʻz bilimlarini, ayniqsa, inson huquq va erkinliklari hamda oila sohasidagi huquqiy bilimlarini oshirib borishlari zarur. 9. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi aʼzolari fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) tomonidan fuqarolar yigʻini raisi saylovidan soʻng bir oy ichida 8 — 12 nafar aʼzodan iborat tarkibda 5 yil muddatga saylanadi. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi tarkibiga mahalla xotin-qizlar faoli, keksalar va faxriylar ishlari boʻyicha maslahatchi, imom-xatib, taʼlim muassasalari rahbarlari yoki ularning maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha oʻrinbosarlari, oilaviy shifokorlik punkti (oilaviy poliklinika) vakili, psixologlar, hayotiy tajribaga ega boʻlgan, namunali oila boshliqlari, aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan hamda oʻzining tarbiyaviy taʼsirini oʻtkaza oladigan mahalla faollari kiritilishi mumkin. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasiga rahbarlik fuqarolar yigʻini raisi tomonidan amalga oshiriladi. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi tarkibiga nomzod sifatida koʻrsatilgan shaxs, agar fuqarolar yigʻini majlisida (fuqarolar vakillari yigʻilishida) hozir boʻlganlarning yarmidan koʻpi uni yoqlab ovoz bergan boʻlsa, saylangan hisoblanadi. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi aʼzosi muddatidan avval komissiya tarkibidan chiqsa, uning yangi aʼzosi bir oy muddat ichida fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) tomonidan saylanadi. 10. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi raisi: komissiya faoliyatini tashkil qiladi va muvofiqlashtiradi; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalarning komissiya aʼzolari tomonidan bajarilishini taʼminlaydi; oilalardagi maʼnaviy-axloqiy muhitni sogʻlomlashtirish boʻyicha tadbirlarda bevosita ishtirok etadi; majlislarni chaqiradi va oʻtkazadi; fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillari yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashi majlislarida uning nomidan vakil boʻladi; komissiya nomidan chiqadigan hujjatlarni imzolaydi. Komissiya oʻzining birinchi tashkiliy yigʻilishida aʼzolar ichidan komissiya raisining oʻrinbosarini va kotibini saylaydi. 11. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasining yillik, choraklik ish rejalari komissiya yigʻilishida muhokama etiladi va fuqarolar yigʻini kengashi tomonidan tasdiqlanadi. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi ish rejasi ijrosi yuzasidan komissiya aʼzolarining amalga oshirilgan ishlar boʻyicha hisobotlari har oyda komissiya yigʻilishlarida eshitilib, tegishli qarorlar qabul qilib boriladi. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi yigʻilishi, agar uning ishida komissiya aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashayotgan boʻlsa, vakolatli hisoblanadi. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi yigʻilishida ishtirok etayotgan aʼzolarning yarmidan koʻpi yoqlab ovoz bergan qaror qabul qilingan hisoblanadi. 12. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasining kotibi yigʻilishlarning bayonini yuritadi va qarorlar ijrosini nazorat qiladi. 13. Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi oʻz faoliyati yuzasidan har oyda fuqarolar yigʻini kengashiga, yilning har choragida fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga hisobot berib boradi. 14. Quyidagilar fuqarolar yigʻinining xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiyasining (keyingi oʻrinlarda — xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya) asosiy vazifalari hisoblanadi: xotin-qizlarni ijtimoiy-huquqiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash, ularning ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirish, maʼnaviyatini yuksaltirish; mahalla hududida joylashgan korxona, tashkilot va muassasalardagi xotin-qizlar masalalari boʻyicha boshlangʻich tashkilotlar bilan birgalikda mehnat jamoalarida xotin-qizlarni ijtimoiy-huquqiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash, ularning ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirish, maʼnaviyatini yuksaltirish maqsadli chora-tadbirlarni amalga oshirish; xotin-qizlarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash boʻyicha mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlar, ular uchun yaratilayotgan imkoniyatlar va berilayotgan imtiyozlarning mazmun-mohiyatini keng targʻib etish; xotin-qizlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish; xotin-qizlar oʻrtasida maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlar tashkil etish, tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi tomonidan hamkor tashkilotlar bilan birgalikda oʻtkaziladigan tadbirlarga xotin-qizlarni manzilli jalb etish; xotin-qizlarning sogʻligʻini saqlash, sogʻlom oilani shakllantirish, oilaviy va ayollar sportini rivojlantirish, sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish; xotin-qizlarning ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirish masalalari boʻyicha takliflar tayyorlash; xotin-qizlar oʻrtasida salbiy holatlarning (jinoyatchilik, oʻz joniga qasd qilish, fohishabozlik, giyohvandlik, voyaga yetmagan qizlarni erta turmushga berish kabi)ning oldini olishga qaratilgan targʻibot ishlarini amalga oshirish; milliy, diniy urf-odatlar va marosimlarning tartibli, ixcham va zamonaviy, keng aholi manfaatlarini hisobga olgan holda tashkil etilishida fuqarolar yigʻini kengashiga koʻmaklashish; shakllantirilgan roʻyxat asosida qizlarning oilaviy muhiti, ehtiyojlari va qiziqishlari, toʻgaraklarga qamrovini oʻrganish, ularning boʻsh vaqtlarini maqsadli tashkil etishda yoshlar yetakchisiga koʻmaklashish; shaxsiy koʻnikmalarini rivojlantirish istagini bildirgan oʻsmirlik yoshidagi qizlarni “Bibixonim maktablari” mashgʻulotlariga jalb etish; tarbiyasi ogʻir qizlar bilan komissiya aʼzolari, “Ibratli oila”, “Moʻtabar ayol”, “Mahalla iftixori” koʻkrak nishonlari sovrindorlari, “Qizlar odobi targʻibotchisi” koʻrik-tanlovi gʻoliblarini jalb etgan holda yakka tartibda suhbatlar tashkil etish, ularning onalari yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarni “Ota-onalar universiteti” mashgʻulotlariga jalb etish; “Qizlar odobi” targʻibotchisi tanlovining tuman (shahar) bosqichlarida faol ayollar ishtirokini taʼminlash; xotin-qizlarning teatrlarga, madaniyat va maʼrifat maskanlariga tashriflarini uyushtirish; xotin-qizlarga nisbatan jismoniy yoki ruhiy zoʻrlik ishlatish ehtimoli mavjud oilalarda profilaktik tushuntirish ishlarini olib borish; tahdid va zoʻravonlikdan jabr koʻrgan xotin-qizlar va bolalarning himoyasini taʼminlashga va aybdorlarni javobgarlikka tortishga oid harakatlarni amalga oshirishda koʻmaklashish; jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan, probatsiya xizmati hisobida turgan hamda ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalaridan qaytib kelgan xotin-qizlarni ishga joylashtirishga, ularning hayotda oʻz oʻrinlarini topishida koʻmaklashish; xorijga chiqib ketayotgan va xorijdan kelayotgan xotin-qizlar hisobini olib borish, ularning oilalari ahvolidan xabardor boʻlib turish, xorijda ishlab kelgan xotin-qizlarning tibbiy koʻrikdan oʻtishi va ishga joylashishiga koʻmaklashish. 15. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya oʻz vazifalarini amalga oshirishda xotin-qizlar masalalari boʻyicha boshlangʻich tashkilotlar, taʼlim va sogʻliqni saqlash muassasalari, fuqarolar yigʻini xodimlari, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha boshqa komissiyalar, shuningdek, fuqarolar yigʻini faoliyatiga koʻmaklashuvchi jamoatchilik tuzilmalari bilan hamkorlik qiladi. 16. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya quyidagi huquqlarga ega: faoliyati uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni tegishli tashkilotlardan belgilangan tartibda olish, zarur hollarda maʼlumotlarni joyiga borib oʻrganish haqida tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi, fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; faoliyat yoʻnalishiga oid u yoki bu masalalar yuzasidan qabul qilgan qarorlarini koʻrib chiqish uchun tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi, fuqarolar yigʻini kengashiga taqdim etish; farzand tarbiyasi borasida ibratli boʻlgan onalarni, ijtimoiy faol xotin-qizlarni, iqtidorli qizlarni ragʻbatlantirish, shuningdek, yosh oilalarni moddiy va maʼnaviy jihatdan keng qoʻllab-quvvatlash boʻyicha tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi, fuqarolar yigʻini kengashi, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga takliflar kiritish; xotin-qizlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish masalalari boʻyicha tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi, fuqarolar yigʻini kengashi, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga takliflar kiritish; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalarni bajarishda tegishli chora-tadbirlarni amalga oshirish boʻyicha tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi, fuqarolar yigʻini kengashi, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga takliflar kiritish; oʻziga yuklangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida oʻz majlislariga davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlarning vakillarini, mutaxassislarni va boshqa shaxslarni jalb qilish boʻyicha tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi, fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish. 17. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiyaning majburiyatlari quyidagilardan iborat: oʻz faoliyatida qonunchilik hujjatlariga va mazkur Namunaviy nizom talablariga qatʼiy rioya qilish; komissiya faoliyatida fuqarolarning qadr-qimmati kamsitilishiga, huquq va erkinliklarining poymol etilishiga yoʻl qoʻymaslik; fuqarolar yigʻini faoliyatida faol ishtirok etish, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) va fuqarolar yigʻini kengashining qarorlarini, shuningdek, Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi va uning hududiy boʻlinmalari tomonidan qabul qilingan hujjatlarni amaliyotga tatbiq etish; yoʻnalishi boʻyicha targʻibot ishlarini samarali va maqsadli tarzda muntazam ravishda amalga oshirish; qonun buzilishi holatlari aniqlangan hollarda tegishli organlarga xabar berish toʻgʻrisida tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi va fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; komissiya aʼzolariga ayon boʻlgan shaxsiy hayotga oid maʼlumotlarni oʻzgalarga oshkor qilmaslik. 18. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya raisi va uning aʼzolari: oʻz faoliyati davomida fuqarolar bilan xushmuomala va xolis boʻlishlari; oʻz bilimlarini, ayniqsa, inson huquq va erkinliklari hamda oila sohasidagi huquqiy bilimlarini oshirib borishlari zarur. 19. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan fuqarolar yigʻini raisi saylovidan soʻng bir oy ichida 8 — 12 nafar aʼzodan iborat tarkibda 5 yil muddatga saylanadi. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya tarkibiga fuqarolar yigʻini raisining huquq-tartibot masalalari boʻyicha oʻrinbosari-profilaktika inspektori, taʼlim muassasalari, oilaviy shifokorlik punkti (oilaviy poliklinika), Oʻzbekiston yoshlar ittifoqining hududdagi korxona va tashkilotlardagi boshlangʻich tashkilotlari, xotin-qizlar masalalari boʻyicha boshlangʻich tashkilotlar vakillari, psixologlar, shuningdek, hayotiy tajribaga, aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan hamda oʻzining tarbiyaviy taʼsirini oʻtkaza oladigan faol xotin-qizlar kiritilishi mumkin. komissiyaga rahbarlik mahalladagi xotin-qizlar faoli tomonidan amalga oshiriladi. komissiya tarkibiga nomzod sifatida koʻrsatilgan shaxs, agar fuqarolar yigʻini majlisida (fuqarolar vakillari yigʻilishida) hozir boʻlganlarning yarmidan koʻpi uni yoqlab ovoz bergan boʻlsa, saylangan hisoblanadi. komissiya aʼzosi muddatidan avval komissiya tarkibidan chiqsa, uning yangi aʼzosi bir oy muddat ichida fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan saylanadi. 20. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya raisi: komissiya faoliyatini tashkil qiladi va muvofiqlashtiradi; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalarning komissiya aʼzolari tomonidan bajarilishini taʼminlaydi; majlislarni chaqiradi va oʻtkazadi; fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillari yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashi majlislarida uning nomidan vakil boʻladi; komissiya nomidan chiqadigan hujjatlarni imzolaydi. komissiya oʻzining birinchi tashkiliy yigʻilishida aʼzolar ichidan komissiya raisining oʻrinbosarini va komissiya kotibini saylaydi. komissiya raisi oʻrinbosarining vazifalari komissiya raisi tomonidan fuqarolar yigʻini kengashi bilan kelishgan holda belgilanadi. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya raisi uzrli sabablarga koʻra boʻlmagan hollarda rais oʻrinbosari uning vazifasini bajaradi. 21. Vazifalar taqsimoti hamda unga asosan tuzilgan xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiyaning yillik, choraklik ish rejalari komissiya yigʻilishida muhokama etiladi va fuqarolar yigʻini kengashi tomonidan tasdiqlanadi. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya ish rejasi ijrosi yuzasidan komissiya aʼzolarining amalga oshirilgan ishlar boʻyicha hisobotlari har oyda komissiya yigʻilishlarida eshitilib, tegishli qarorlar qabul qilib boriladi. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya yigʻilishi, agar uning ishida aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashayotgan boʻlsa, vakolatli hisoblanadi. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya aʼzolarining yarmidan koʻpi yoqlab ovoz bergan qaror qabul qilingan hisoblanadi. 22. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya kotibi yigʻilishlarning bayonini yuritadi va qarorlar ijrosini nazorat qiladi. 23. Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiya oʻz faoliyati yuzasidan har oyda fuqarolar yigʻini kengashiga, yilning har choragida fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga hisobot berib boradi. 24. Quyidagilar fuqarolar yigʻinining ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyasining (keyingi oʻrinlarda — ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyasi) asosiy vazifalari hisoblanadi: oilalarni oʻrganish, kambagʻal oilalar va oʻzgalar parvarishiga muhtoj yolgʻiz fuqarolarni aniqlash va hisobga olishga koʻmaklashish; aholining ijtimoiy nochor qatlamlarini qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlarini amalga oshirish haqida fuqarolar yigʻiniga va uning kengashiga taklif kiritish; oʻzgalar parvarishiga muhtoj yolgʻiz fuqarolarga homiylik yordamlari koʻrsatish, ularga ijtimoiy himoyalash, sogʻlomlashtirish, maishiy shart-sharoitlarini yaxshilash tadbirlarini amalga oshirishda koʻmaklashish; qonunchilik hujjatlarining, shuningdek, fuqarolar yigʻini qarorlarining ijro etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish; tadbirkorlik faoliyati subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish; kommunal xizmat koʻrsatish tashkilotlari tomonidan kommunal xizmatlar koʻrsatish sifati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish; imoratlar qurish hamda hovlilar va uylar atrofidagi hududlarni saqlash qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish; yerlardan foydalanish va ularni muhofaza etish ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish; fuqarolar yigʻini aʼzolari tomonidan toʻylar va boshqa marosimlarning tavsiya etilgan meʼyorlar asosida oʻtkazilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda qatnashish; “mahalla — sektor — Xalq qabulxonasi — mahalla” hamkorlik tizimi asosida aniqlangan muammolarning masʼul ijrochilar tomonidan koʻrib chiqilishi, shuningdek, hal etilganlik holati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish; fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish sohasidagi qonunchilik hujjatlarining mazmun-mohiyati haqida aholi oʻrtasida targʻibot-tashviqot ishlarini amalga oshirish. 25. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyasi oʻz vazifalarini amalga oshirishda davlat organlari, ommaviy axborot vositalari, Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasining hududiy boshqarmalari, tuman va shahar filiallari, boshqa nodavlat notijorat tashkilotlar, shuningdek, fuqarolar yigʻini xodimlari, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha boshqa komissiyalar, shuningdek, fuqarolar yigʻini faoliyatiga koʻmaklashuvchi jamoatchilik tuzilmalari bilan hamkorlik qiladi. 26. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyasi quyidagi huquqlarga ega: faoliyat yoʻnalishiga oid u yoki bu masalalar yuzasidan qabul qilgan qarorlarini fuqarolar yigʻini kengashida koʻrib chiqish uchun taqdim etish; kambagʻal oilalar, oʻzgalar parvarishiga muhtoj yolgʻiz fuqarolarni qoʻllab-quvvatlash, ushbu maqsadlarda jismoniy va yuridik shaxslarning ixtiyoriylik asosidagi mablagʻlarini jalb etish boʻyicha fuqarolar yigʻiniga taklif kiritish; kambagʻal oilalar, voyaga yetmagan bolalari boʻlgan muhtoj oilalar farzandlarini sogʻlomlashtirish oromgohlarida bepul yozgi dam olish masalalarida va boshqa ijtimoiy tadbirlar oʻtkazish boʻyicha tegishli tashkilotlar hamda nodavlat notijorat tashkilotlarga murojaat qilish toʻgʻrisida fuqarolar yigʻiniga takliflar kiritish; jamoatchilik nazoratini amalga oshirayotganda tadbirlar oʻtkazish tashabbusi bilan chiqish, ularni tashkil etish, shuningdek, ularda ishtirok etish; jamoatchilik nazoratini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni qonunchilik hujjatlariga muvofiq davlat organlaridan soʻrab olish; jamoatchilik nazorati natijalariga koʻra takliflar va tavsiyalar tayyorlash hamda ularni tegishli davlat organlariga koʻrib chiqish uchun yuborish; davlat organlarining qonunga xilof qarorlari, ular mansabdor shaxslarining xatti-harakatlari (harakatsizligi) ustidan boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoki mansabdor shaxsga yoxud qonunda belgilangan tartibda sudga shikoyat qilish; oʻziga yuklangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida oʻz majlislariga davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlarning vakillarini, mutaxassislarni va boshqa shaxslarni jalb qilish boʻyicha fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalarni bajarishda tegishli chora-tadbirlarni amalga oshirish boʻyicha fuqarolar yigʻini kengashi, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga takliflar kiritish. 27. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyasining majburiyatlari quyidagilardan iborat: oʻz faoliyatida qonunchilik hujjatlariga va mazkur Namunaviy nizom talablariga qatʼiy rioya qilish; fuqarolarning shaʼni va qadr-qimmati kamsitilishiga, huquq va erkinliklarining poymol etilishiga yoʻl qoʻymaslik; kambagʻal oilalarga ijtimoiy nafaqalar va moddiy yordam tayinlash va toʻlashda qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibga qatʼiy rioya etilishini taʼminlash; jamoatchilik nazorati toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari talablariga rioya etish; jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda qonunda belgilangan, davlat organlarining faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan cheklovlarga rioya etish; davlat organlarining, ular mansabdor shaxslarining oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiradigan faoliyatiga aralashmaslik; davlat organlarining faoliyat koʻrsatishi, shuningdek, ular mansabdor shaxslarining faoliyati uchun toʻsiqlar yaratmaslik; fuqarolar yigʻini faoliyatida faol ishtirok etish, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) va fuqarolar yigʻini kengashining qarorlarini amaliyotga tatbiq etish; yoʻnalishi boʻyicha targʻibot ishlarini samarali va maqsadli tarzda muntazam ravishda amalga oshirish; qonun buzilishi holatlari aniqlangan hollarda tegishli organlarga xabar berish toʻgʻrisida fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyasi aʼzolariga ayon boʻlgan shaxsiy hayotga oid maʼlumotlarni oʻzgalarga oshkor qilmaslik. 28. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyasi raisi va uning aʼzolari: oʻz faoliyati davomida fuqarolar bilan xushmuomala va xolis boʻlishlari; oʻz bilimlarini, ayniqsa, inson huquq va erkinliklari, ijtimoiy muhofaza hamda jamoatchilik nazorati sohasidagi huquqiy bilimlarini oshirib borishlari zarur. 29. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiya aʼzolari fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) tomonidan fuqarolar yigʻini raisi saylovidan soʻng bir oy ichida kamida 15 kishidan iborat tarkibda 5 yil muddatga saylanadi. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiya tarkibiga fuqarolar yigʻini hududiga biriktirilgan tuman (shahar) Aholi bandligiga koʻmaklashish markazi xodimi, nodavlat notijorat tashkilotlar vakillari, shuningdek, hayotiy tajribaga, aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan hamda oʻzining tarbiyaviy taʼsirini oʻtkaza oladigan faol fuqarolar kiritiladi. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyaga rahbarlik fuqarolar yigʻini raisining obodonlashtirish, tomorqa va tadbirkorlik masalalari boʻyicha oʻrinbosari tomonidan amalga oshiriladi. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiya tarkibiga nomzod sifatida koʻrsatilgan shaxs, agar fuqarolar yigʻini majlisida (fuqarolar vakillari yigʻilishida) hozir boʻlganlarning yarmidan koʻpi uni yoqlab ovoz bergan boʻlsa, saylangan hisoblanadi. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiya aʼzosi muddatidan avval komissiya tarkibidan chiqsa, komissiyaning yangi aʼzosi bir oy muddat ichida fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) tomonidan saylanadi. 30. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiya raisi: komissiya faoliyatini tashkil qiladi va muvofiqlashtiradi; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalarning komissiya aʼzolari tomonidan bajarilishini taʼminlaydi; majlislarni chaqiradi va oʻtkazadi; fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillari yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashi majlislarida uning nomidan vakil boʻladi; komissiya nomidan chiqadigan hujjatlarni imzolaydi. Komissiya oʻzining birinchi tashkiliy yigʻilishida aʼzolar ichidan komissiya raisining oʻrinbosarini va komissiya kotibini saylaydi. 31. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyaning yillik, choraklik ish rejalari komissiya yigʻilishida muhokama etiladi va fuqarolar yigʻini kengashi tomonidan tasdiqlanadi. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiya ish rejasi ijrosi yuzasidan komissiya aʼzolarining amalga oshirilgan ishlar boʻyicha hisobotlari har oyda komissiya yigʻilishlarida eshitilib, tegishli qarorlar qabul qilib boriladi. 32. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiya oʻz faoliyatini olib borishda fuqarolarning murojaatlari, komissiya raisi va aʼzolarining takliflari, hududdagi ijtimoiy muammolarning kelib chiqishiga qarab yigʻilish oʻtkazadi va tegishli qarorlar qabul qiladi. 33. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiya yigʻilishi, agar uning ishida komissiya aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashayotgan boʻlsa, vakolatli hisoblanadi. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyasi yigʻilishida ishtirok etayotgan aʼzolarning yarmidan koʻpi yoqlab ovoz bergan qaror qabul qilingan hisoblanadi. 34. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyaning kotibi yigʻilishlarning bayonini yuritadi va qarorlar ijrosini nazorat qiladi. 35. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiya oʻz faoliyati yuzasidan har oyda fuqarolar yigʻini kengashiga, yilning har choragida fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga hisobot berib boradi. 36. Quyidagilar fuqarolar yigʻinining ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiyasining (keyingi oʻrinlarda — ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiyasi) asosiy vazifalari hisoblanadi: atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish hamda koʻkalamzorlashtirish sohasidagi qonunchilik hujjatlari, umumdavlat hamda hududiy dasturlarda belgilangan chora-tadbirlar ijrosini taʼminlashda ishtirok etish; aholining uylarni, hovlilardagi binolarni, hovlilar va uylar (koʻp kvartirali uylar) atrofidagi hududlarni obodonlashtirish, koʻkalamzorlashtirish, bolalar va sport maydonchalarini jihozlash, yoʻllar, koʻpriklar, koʻchalar, kommunal tarmoqlarni qurish, qayta qurish, taʼmirlash va yaroqli holda saqlash, tarix va madaniyat yodgorliklarini, qabristonlarni taʼmirlash ishlarida ixtiyoriylik asosida qatnashishlarini tashkil etish, shu jumladan, hasharlar uyushtirish, koʻriklar va tanlovlar oʻtkazishda fuqarolar yigʻini kengashiga koʻmaklashish; atrof muhitni muhofaza qilish va obodonlashtirish masalalari yuzasidan fuqarolar yigʻinining vakolatlari doirasida hududda joylashgan tashkilotlar rahbarlarining hisobotlarini eshitish boʻyicha takliflar kiritish; kambagʻal oilalarning uylari va xonadonlarini taʼmirlash, ushbu maqsadda aholidan ixtiyoriylik asosida mablagʻ yigʻish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish yuzasidan fuqarolar yigʻiniga va uning kengashiga taklif kiritish; hududda yoqilgʻi, elektr va issiqlik energiyasi hamda suvdan tejamli foydalanish va ularning behuda sarflanishini kamaytirishga doir tadbirlar oʻtkazishga koʻmaklashish; aholi punktlari, suv taʼminoti manbalari, turar joylar, maktablar va boshqa taʼlim muassasalarining sanitariya va ekologik holati ustidan nazoratning amalga oshirilishiga koʻmaklashish; aholi tomonidan chiqindilarning belgilangan joylarga tashlanishini nazorat qilish, mavsumiy xazonlar yoqilishining oldini olishga qaratilgan targʻibot tadbirlarini oʻtkazish; fuqarolar yigʻini aʼzolarining ekologik madaniyatini oshirish, yoshlar oʻrtasida ekologik taʼlim va tarbiya tizimini rivojlantirish, fuqarolarning atrof muhitga ehtiyotkorona munosabatda boʻlishlariga doir targʻibot ishlarini amalga oshirish; kommunal xizmat koʻrsatish tashkilotlari tomonidan kommunal xizmatlar koʻrsatish sifati, imoratlar qurish hamda hovlilar va uylar (koʻp kvartirali uylar) atrofidagi hududlarni saqlash qoidalariga rioya etilishi, yerlardan foydalanish va ularni muhofaza etish ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish. 37. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya oʻz vazifalarini amalga oshirishda tuman (shahar) tabiatni muhofaza qilish inspeksiyalari, kommunal xizmatlar koʻrsatish tashkilotlari, nodavlat notijorat tashkilotlar, taʼlim muassasalari, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqining hududdagi korxona, tashkilot va muassasalardagi boshlangʻich tashkilotlari, fuqarolar yigʻini xodimlari, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha boshqa komissiyalar, shuningdek, fuqarolar yigʻini faoliyatiga koʻmaklashuvchi jamoatchilik tuzilmalari bilan hamkorlik qiladi. 38. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya quyidagi huquqlarga ega: faoliyati uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni tegishli tashkilotlardan belgilangan tartibda olish toʻgʻrisida, zarur hollarda maʼlumotlarni joyiga borib oʻrganish haqida fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; faoliyat yoʻnalishiga oid u yoki bu masalalar yuzasidan qabul qilgan qarorlarini fuqarolar yigʻini kengashida koʻrib chiqish uchun taqdim etish; hududni obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha tadbirlar rejalarini ishlab chiqish va fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) tomonidan tasdiqlash uchun yigʻin kengashiga koʻrib chiqish uchun taqdim etish; atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish hamda koʻkalamzorlashtirishga oid tadbirlar tashkil etish yuzasidan fuqarolar yigʻini kengashiga taklif kiritish; oʻziga yuklangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida oʻz majlislariga davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlarining vakillarini, mutaxassislarni va boshqa shaxslarni jalb qilish boʻyicha fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; fuqarolar yigʻini aʼzolarining atrof tabiiy muhit tozaligini saqlash, koʻkalamzorlashtirish, obodonlashtirish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish boʻyicha amalga oshirayotgan ibratli ishlari va ijobiy tajribalarini ommalashtirish haqida fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalarni bajarishda tegishli chora-tadbirlarni amalga oshirish boʻyicha fuqarolar yigʻini kengashi, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi)ga takliflar kiritish. 39. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiyaning majburiyatlari quyidagilardan iborat: oʻz faoliyatida qonunchilik hujjatlariga va mazkur Namunaviy nizom talablariga qatʼiy rioya qilish; fuqarolarning qadr-qimmati kamsitilishiga, huquq va erkinliklarining poymol etilishiga yoʻl qoʻymaslik; fuqarolar yigʻini faoliyatida faol ishtirok etish, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) va fuqarolar yigʻini kengashining qarorlarini amaliyotga tatbiq etish; yoʻnalishi boʻyicha targʻibot ishlarini samarali va maqsadli tarzda muntazam ravishda amalga oshirish; qonun buzilishi holatlari aniqlangan hollarda tegishli organlarga xabar berish toʻgʻrisida fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya aʼzolariga ayon boʻlgan shaxsiy hayotga oid maʼlumotlarni oʻzgalarga oshkor qilmaslik. 40. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya raisi va uning aʼzolari: oʻz faoliyati davomida fuqarolar bilan xushmuomala va xolis boʻlishlari; oʻz bilimlarini, ayniqsa inson huquq va erkinliklari hamda atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish sohasidagi huquqiy bilimlarini oshirib borishlari zarur. 41. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan fuqarolar yigʻini raisi saylovidan soʻng bir oy ichida 8 — 12 nafar aʼzodan iborat tarkibda 5 yil muddatga saylanadi. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya tarkibiga taʼlim muassasalari, kommunal xizmat koʻrsatish tashkilotlari, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqining hududdagi korxona, tashkilot va muassasalardagi boshlangʻich tashkilotining vakillari, fuqarolar yigʻini raisining huquq-tartibot masalalari boʻyicha oʻrinbosari (profilaktika inspektori), shuningdek, hayotiy tajribaga, aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan hamda oʻzining tarbiyaviy taʼsirini oʻtkaza oladigan faol fuqarolar, shu jumladan tashabbuskor yoshlar kiritilishi mumkin. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiyaga rahbarlik fuqarolar yigʻini raisining tadbirkorlik, tomorqa va obodonlashtirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari tomonidan amalga oshiriladi. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya tarkibiga nomzod sifatida koʻrsatilgan shaxs, agar fuqarolar yigʻini majlisida (fuqarolar vakillarining yigʻilishida) hozir boʻlganlarning yarmidan koʻpi uni yoqlab ovoz bergan boʻlsa, saylangan hisoblanadi. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya aʼzosi muddatidan avval komissiya tarkibidan chiqsa, komissiyaning yangi aʼzosi bir oy muddat ichida fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) tomonidan saylanadi. 42. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya raisi: komissiya faoliyatini tashkil qiladi va muvofiqlashtiradi; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalarning komissiya aʼzolari tomonidan bajarilishini taʼminlaydi; majlislarni chaqiradi va oʻtkazadi; fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillari yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashi majlislarida uning nomidan vakil boʻladi; komissiya nomidan chiqadigan hujjatlarni imzolaydi. komissiya oʻzining birinchi tashkiliy yigʻilishida aʼzolar ichidan komissiya raisining oʻrinbosarini va komissiya kotibini saylaydi. komissiya raisi oʻrinbosarining vazifalari komissiya raisi tomonidan fuqarolar yigʻini kengashi bilan kelishilgan holda belgilanadi. Komissiya raisi uzrli sabablarga koʻra boʻlmagan hollarda rais oʻrinbosari uning vazifasini bajaradi. 43. Vazifalar taqsimoti hamda unga asosan tuzilgan ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiyaning yillik, choraklik ish rejalari komissiya yigʻilishida muhokama qilinadi va fuqarolar yigʻini kengashi tomonidan tasdiqlanadi. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya ish rejasi ijrosi yuzasidan komissiya aʼzolarining amalga oshirilgan ishlar boʻyicha hisobotlari har oyda komissiya yigʻilishlarida eshitilib, tegishli qarorlar qabul qilib boriladi. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya yigʻilishi, agar uning ishida komissiya aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashayotgan boʻlsa, vakolatli hisoblanadi. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya yigʻilishida ishtirok etayotgan aʼzolarning yarmidan koʻpi yoqlab ovoz berganda qaror qabul qilingan hisoblanadi. 44. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya kotibi yigʻilishlarning bayonini yuritadi va qarorlar ijrosini nazorat qiladi. 45. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiya oʻz faoliyati yuzasidan har oyda fuqarolar yigʻini kengashiga, yilning har choragida fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga hisobot berib boradi. 46. Taftish komissiyasi oʻz faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradi hamda fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) tomonidan moliyaviy-xoʻjalik faoliyati sohasida yetarli bilim va tajribaga ega boʻlgan fuqarolar yigʻini aʼzolari orasidan kamida uch nafar tarkibda yashirin yoki ochiq ovoz berish yoʻli bilan saylanadi. 47. Taftish komissiyasining maqsadi fuqarolar yigʻinining moliya-xoʻjalik faoliyatini tekshirishdan iborat. 48. Taftish komissiyasi oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, Fuqarolar yigʻini toʻgʻrisidagi nizomga, fuqarolar yigʻini majlisining (fuqarolar vakillari yigʻilishining) qarorlariga hamda ushbu Namunaviy nizomga muvofiq amalga oshiradi. 49. Taftish komissiyasi oʻz tekshirishlarini fuqarolar yigʻini majlisining (fuqarolar vakillari yigʻilishining) qaroriga muvofiq amalga oshiradi. Taftish komissiyasi rejadan tashqari tekshirishlarni fuqarolar yigʻini aʼzolarining kamida uchdan bir qismining soʻroviga binoan oʻtkazadi. 50. Taftish komissiyasi oʻz faoliyatida mustaqildir va faqat fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga hisobdordir. 51. Quyidagilar Taftish komissiyasining asosiy vazifalari hisoblanadi: fuqarolar yigʻini organlari tomonidan fuqarolar yigʻini mol-mulkini saqlash va undan foydalanish, jumladan pul mablagʻlarining maqsadli va manzilli sarflanishi holatini tekshirish; fuqarolar yigʻini organlari tomonidan hisob-kitob hujjatlarining qonunchilik hujjatlariga muvofiq yuritilishini tekshirish; fuqarolar yigʻini tomonidan tashkil etilgan tadbirkorlik faoliyati subyektlari moliyaviy-xoʻjalik faoliyatining qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshirilayotganligini tekshirish, uning natijalarini tahlil qilish hamda fuqarolar yigʻiniga taklif va xulosalar kiritish; jalb etilgan homiylik xayriya mablagʻlaridan maqsadli foydalanilishi ustidan nazorat qilish; fuqarolar yigʻinining moliya-xoʻjalik faoliyatida aniqlangan xato va kamchiliklarni bartaraf etish chora-tadbirlarini ishlab chiqish va tasdiqlash uchun fuqarolar yigʻini majlisiga kiritish. 52. Taftish komissiyasi fuqarolar yigʻinining moliya-xoʻjalik faoliyatini bir yillik yoki boshqa davrdagi faoliyati yakunlari boʻyicha fuqarolar yigʻini majlisining (fuqarolar vakillari yigʻilishining) qaroriga muvofiq tekshiradi. Fuqarolar yigʻinining moliya-xoʻjalik faoliyatini tekshirish fuqarolar yigʻini raisining vakolat muddati yakuni boʻyicha majburiy amalga oshiriladi. 53. Taftish komissiyasi oʻz vazifalarini amalga oshirishda quyidagi huquqlarga ega: tekshirish oʻtkazish boʻyicha yillik ish rejalarini tuzish va tasdiqlash uchun fuqarolar yigʻini majlisiga (fuqarolar vakillari yigʻilishiga) kiritish; qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tekshirish oʻtkazish shakllari va usullarini mustaqil belgilash; tekshirish oʻtkazish uchun zarur boʻlgan, shuningdek, fuqarolar yigʻini tomonidan tashkil etilgan tadbirkorlik faoliyati subyektlari faoliyatiga doir yozma maʼlumotlar olish; zarur hollarda qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda mustaqil auditorlar va mutaxassislar bilan hamkorlikni amalga oshirish; moliya-xoʻjalik va hisob-kitob hujjatlarini tekshirish, zarur hollarda xonadonlarga borib maʼlumotlarni solishtirish; fuqarolar yigʻini nomidan tuzilgan shartnomalar, amalga oshirilgan bitimlar, kontragentlar bilan hisob-kitoblarning qonunchilik hujjatlariga muvofiqligini tekshirish; moliya-xoʻjalik faoliyatida belgilangan normativ koʻrsatkichlar va qoidalarga rioya qilinishini tekshirish; fuqarolar yigʻini mol-mulkidan foydalanishning holatini oʻrganish; tekshirish davomida aniqlangan holatlar boʻyicha moddiy javobgar shaxslardan tushuntirishlar olish; moliya-xoʻjalik faoliyatida aniqlangan kamchilik va qonunbuzarlik holatlari boʻyicha fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ni chaqirish toʻgʻrisida taklif kiritish; fuqarolar yigʻini kengashi yoki fuqarolar yigʻini raisi tomonidan qabul qilingan qarorlarning toʻgʻriligini, ularning qonunchilik hujjatlari talablariga va fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) qarorlariga muvofiqligini tekshirish; soliq inspeksiyasi, statistika organlari va boshqa vakolatli davlat organlari uchun hisobot hujjatlari toʻgʻri tuzilganligini tekshirish; fuqarolar yigʻinining moliyaviy hujjatlarini, mol-mulk xatlovi boʻyicha maʼlumotlarni birlamchi buxgalteriya hisobi maʼlumotlari bilan taqqoslash; yuritilayotgan buxgalteriya hisobining mavjud normativ qoidalarga muvofiqligini tahlil qilish; moliya-xoʻjalik hisobotini belgilangan tartib asosida yuritish boʻyicha tavsiyalar berish; Fuqarolar yigʻini toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga taklif kiritish. Taftish komissiyasining talabiga koʻra fuqarolar yigʻinining moliya-xoʻjalik faoliyati uchun masʼul shaxs zarur hujjatlarni taqdim etishi shart. 54. Taftish komissiyasi quyidagi majburiyatlarga ega: tekshirish oʻtkazishda qonunchilik hujjatlariga va ushbu Namunaviy nizom talablariga qatʼiy amal qilish; oʻtkazilgan tekshirish natijalariga doir xulosalar nusxalarining belgilangan tartibda saqlanishini taʼminlash; fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga amalga oshirilgan tekshirishlar natijalari yuzasidan yozma hisobotlarni oʻz vaqtida yetkazish; oʻz vazifalarini bajarish paytida Taftish komissiyasi aʼzolariga maʼlum boʻlgan sir saqlanadigan maʼlumotlarni oshkor qilmaslik. Tekshirishlarni oʻtkazish paytida Taftish komissiyasi aʼzolari tekshirish mavzusiga taalluqli boʻlgan barcha hujjatlar va materiallarni puxta tekshirishga majbur. Taftish oʻtkazilayotgan vaqtda hujjatlarning saqlanishini taʼminlash Taftish komissiyasi raisi zimmasida boʻladi. 55. Fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) fuqarolar yigʻini raisi saylovidan soʻng bir oy ichida Taftish komissiyasini tuzadi, Taftish komissiya aʼzolari va raisini saylaydi. Taftish komissiyasi aʼzolari va raisini saylash uchun nomzodlar fuqarolar yigʻini (raisi) tomonidan taqdim etiladi. Taftish komissiyasi tarkibiga nomzodi koʻrsatilgan shaxs, agar fuqarolar yigʻini majlisida (fuqarolar vakillari yigʻilishida) hozir boʻlganlarning yarmidan koʻpi uni yoqlab ovoz bergan boʻlsa, saylangan hisoblanadi. Ovoz berish Taftish komissiyasi aʼzoligiga har bir nomzod boʻyicha alohida oʻtkaziladi. Fuqarolar yigʻini (raisi) tomonidan taqdim etilgan nomzod saylanmagan taqdirda, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) tomonidan shu kunning oʻzida fuqarolar yigʻini aʼzolari orasidan uning oʻrniga boshqa nomzod taqdim etiladi va belgilangan tartibda saylanadi. Taftish komissiyasi raisi va uning aʼzolari besh yil muddatga saylanadi. Taftish komissiyasi aʼzolarining soni toq boʻlishi kerak. 56. Taftish komissiyasi raisi yoki aʼzosi quyidagi hollarda fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ning qarori bilan Taftish komissiya tarkibidan chiqariladi: oʻz vakolatlarini zimmasidan soqit qilganda; ushbu Namunaviy nizomda nazarda tutilgan oʻz vazifalarini muntazam ravishda uzrli sabablarsiz bajarmaganda; Taftish komissiyasi faoliyatiga taalluqli masalalarga doir fuqarolar yigʻini majlislarida (fuqarolar vakillari yigʻilishida) uzrli sabablarsiz muntazam ravishda uch yoki undan ortiq marta ishtirok etmaganda, uning topshiriqlarini bajarmaganda; fuqarolar yigʻinining obroʻsiga putur yetkazuvchi harakatlar, nojoʻya ishlar sodir etganda; belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilganda; sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda; sudning qonuniy kuchga kirgan qarori bilan bedarak yoʻqolgan deb topilganda yoxud vafot etgan deb eʼlon qilinganda; Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligini yoʻqotganda; yashash joyi boʻyicha roʻyxatga olinganligi yoki asosan yashash joyi oʻzgarganda; sogʻligʻining holati yoki boshqa uzrli sabablarga koʻra uch oy davomida oʻz vazifalarini bajara olmay qolganda; vafot etgan taqdirda. Taftish komissiyasi raisi yoki aʼzosi Taftish komissiyasi tarkibidan chiqarilganda fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) bir oy muddat ichida Taftish komissiyasining yangi raisi yoki aʼzosini saylaydi. 57. Taftish komissiyasining majlisi unda Taftish komissiyasi aʼzolarining uchdan ikki qismi ishtirok etganda vakolatli hisoblanadi. Taftish komissiyasining har bir aʼzosi bitta ovozga ega. Taftish komissiyasining dalolatnomalari va xulosalari majlisda qatnashayotganlarning oddiy koʻpchilik ovozi bilan tasdiqlanadi. Ovozlar teng boʻlganda Taftish komissiyasi raisining ovozi hal qiluvchi ovoz hisoblanadi. Taftish komissiyasi aʼzolari Taftish komissiyasining qaroriga rozi boʻlmaganda majlis bayonnomasida alohida fikrlarini qayd ettirishga va ularni fuqarolar yigʻini majlisiga (fuqarolar vakillari yigʻilishiga), fuqarolar yigʻini kengashiga yetkazishga haqlidirlar. 58. Taftish komissiyasi raisi: Taftish komissiyasi majlislarini chaqiradi va oʻtkazadi; Taftish komissiyasining joriy ishlarini tashkil qiladi; fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillari yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashi majlislarida Taftish komissiyasi nomidan vakil boʻladi; Taftish komissiyasi nomidan chiqariladigan hujjatlarni imzolaydi; Yilning har choragida bir marta amalga oshirilgan ishlar boʻyicha fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga hisobot beradi. 59. Taftish komissiyasi aʼzolari bir vaqtning oʻzida fuqarolar yigʻini boshqa organlarining aʼzosi boʻlishi mumkin emas. 60. Taftish komissiyasi fuqarolar yigʻini moliya-xoʻjalik faoliyatini tekshirish natijalari asosida quyidagilarni oʻz ichiga olgan xulosa tayyorlaydi: hisobotlardagi va boshqa moliyaviy hujjatlardagi maʼlumotlarning ishonchli va toʻgʻri ekanligiga berilgan baho; buxgalteriya hisobini yuritish va moliyaviy hisobot taqdim etish tartibi buzilganligi holatlari, shuningdek, qonunbuzilishi faktlari toʻgʻrisidagi maʼlumot; aniqlangan qonun buzilishlarini bartaraf etish yuzasidan tavsiyalar, shuningdek, fuqarolar yigʻini moliyaviy faoliyati samaradorligini oshirishga oid takliflar. 61. Taftish komissiyasi xulosasi Taftish komissiyasining raisi va aʼzolari, fuqarolar yigʻini raisi va fuqarolar yigʻini buxgalteriya hisobini yuritish uchun fuqarolar yigʻini raisi tavsiyasi asosida fuqarolar yigʻini kengashining qarori bilan belgilangan masʼul shaxs tomonidan imzolanadi. 62. Fuqarolar yigʻini raisi yoki buxgalteriya hisobini yuritish uchun masʼul shaxs Taftish komissiyasi xulosasi boʻyicha eʼtiroz bildirgan taqdirda, xulosaga imzo qoʻyish bilan bir vaqtda oʻz eʼtirozini ilova qilishi mumkin. 63. Tekshirish natijalari boʻyicha tuzilgan xulosaga nisbatan bildirilgan eʼtirozlar boʻyicha Taftish komissiyasi oʻz fikrini bildiradi. 64. Taftish komissiyasi hisoboti fuqarolar yigʻini majlisida (fuqarolar vakillari yigʻilishida) koʻrib chiqilmagungacha uchinchi shaxslarga berilishi mumkin emas. 65. Taftish komissiyasini tugatish va uning faoliyatini qayta tashkil etish, tegishli fuqarolar yigʻini birlashtirilganda, boʻlinganda, tugatilganda va chegaralari oʻzgartirilganda fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) qaroriga muvofiq amalga oshiriladi. 66. Komissiyalarni tugatish va uning faoliyatini qayta tashkil etish tegishli fuqarolar yigʻini birlashtirilganda, boʻlinganda, tugatilganda va chegaralari oʻzgartirilganda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi qaroriga muvofiq amalga oshiriladi. 67. Ushbu Namunaviy nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 1. Mazkur Namunaviy nizom fuqarolar yigʻini huzuridagi jamoatchilik tuzilmalarining (keyingi oʻrinlarda — jamoatchilik tuzilmalari) maqsadi va asosiy vazifalarini, huquq va majburiyatlarini hamda faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Jamoatchilik tuzilmalari oʻz faoliyatini amalga oshirishda davlat organlari, taʼlim va tibbiyot muassasalari, nodavlat notijorat tashkilotlar, fuqarolar yigʻini xodimlari, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar, shuningdek, fuqarolar yigʻini faoliyatiga koʻmaklashuvchi boshqa jamoatchilik tuzilmalari bilan hamkorlik qiladi. 3. Fuqarolar yigʻinlarida quyidagi jamoatchilik tuzilmalari faoliyati yoʻlga qoʻyiladi: “Ota-onalar universiteti” jamoatchilik tuzilmasi; “Ayollar maslahat kengashi”; “Keksalar maslahati” guruhi; “Mahalla nazorati” guruhi; Mahalla yettiligi. 4. Jamoatchilik tuzilmalari qarorlari tavsiyaviy xususiyatga ega. Jamoatchilik tuzilmalarining nizomi fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) qarori bilan tasdiqlanadi. 5. Jamoatchilik tuzilmalari oʻz faoliyatini jamoatchilik asosida oshkoralik, kollegiallik, oʻzaro hurmat, teng huquqlilik, ixtiyoriylik va jamoat fikrini hisobga olish tamoyillariga rioya etgan holda amalga oshiradi. 6. “Ota-onalar universiteti” (keyingi oʻrinlarda — Universitet) ushbu Namunaviy nizomga muvofiq oilaviy munosabatlarda har xil muammolarga duch kelayotgan mahalla hududidagi ota-onalar, yoshlar va boshqa shaxslarga oilalarda sogʻlom turmush tarzini taʼminlash va farzand tarbiyasiga oid masalalarda yuzaga kelgan qiyin vaziyatlardan chiqish hamda ularning huquqiy, maʼnaviy-axloqiy, pedagogik, psixologik va tibbiy bilimlarini oshirishda amaliy yordam koʻrsatish tadbirlarini amalga oshiradi. Universitetning maqsadi mahallada ijtimoiy-maʼnaviy muhitni sogʻlomlashtirish, farzand tarbiyasiga oid masalalarda ota-onalarning malakasini oshirishda yordam berish, bu borada oilalardagi mavjud muammolarni bartaraf etish ishlarini yanada takomillashtirishdan iborat. 7. Quyidagilar Universitetning asosiy vazifalari hisoblanadi: ota-onalarning farzand tarbiyasidagi huquqiy, maʼnaviy-axloqiy, pedagogik, psixologik va tibbiy bilimlarini oshirishga qaratilgan tadbirlarni amalga oshirish; farzand tarbiyasiga yetarli eʼtibor bermayotgan ota-onalar bilan ishlash; mahalladagi oilalarda ijtimoiy-maʼnaviy muhit barqarorligiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi holatlarning oldini olishga koʻmaklashish; farzand tarbiyasi jarayonida ota-onalarga yordam koʻrsatish; oilalarda sogʻlom ijtimoiy-maʼnaviy muhitni taʼminlashga koʻmaklashish. 8. Universitet quyidagi huquqlarga ega: faoliyati uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni tegishli tashkilotlardan belgilangan tartibda soʻrab olish; oilalar va muayyan shaxslarga yordam berish boʻyicha chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish, tasdiqlash va ish jarayonida unga oʻzgartirish kiritish; Universitet tomonidan tashkil etiladigan mashgʻulotlar rejasini tuzish, zaruratga koʻra uni takomillashtirish; faoliyat yoʻnalishiga oid u yoki bu masalalar yuzasidan qabul qilgan qarorlarini koʻrib chiqish uchun tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi, fuqarolar yigʻini kengashiga taqdim etish; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida tadbir va mashgʻulotlarga davlat tashkilotlari va nodavlat notijorat tashkilotlarning vakillarini, malakali mutaxassislarni va boshqa shaxslarni jalb qilish; Universitet mashgʻulotlarini mahalla hududida olib borilgan jamoatchilik fikrini oʻrganish boʻyicha soʻrovnoma materiallaridan, Oila va gender ilmiy-tadqiqot instituti tomonidan oʻtkazilgan tadqiqot ishlari natijalaridan, statistik maʼlumotlardan, ommaviy axborot vositalarida yoritilgan maqolalardan, namunali oilalarning tajribalaridan va shu kabi yoʻnalishlarda hayotiy misollardan foydalangan holda tashkil etish. 9. Universitet quyidagilarga majbur: oʻz faoliyatida qonunchilik hujjatlariga va mazkur Namunaviy nizom talablariga qatʼiy rioya qilish; oilalar va mahallalardagi maʼnaviy-axloqiy muhit barqarorligining buzilishi, shu jumladan, farzand tarbiyasiga salbiy taʼsir koʻrsatishning oldini olishga koʻmaklashish; ota-onalar bilan ishlash va farzand tarbiyasi bilan bogʻliq masalalar boʻyicha fuqarolar yigʻini hayotida, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashining qarorlarini, shuningdek, Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi va uning hududiy boʻlinmalari tomonidan qabul qilingan hujjatlarni amaliyotga tatbiq etishda faol ishtirok etish; Universitet mashgʻulotlari va targʻibot tadbirlarini samarali hamda maqsadli tarzda muntazam ravishda amalga oshirish; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalardan kelib chiqib turli yot gʻoyalar taʼsiriga tushib qolgan, huquqbuzarlik sodir etgan yoshlarning ota-onalari bilan tizimli ishlarni tashkil etish; fuqarolarning qadr-qimmati kamsitilishiga, huquq va erkinliklari poymol etilishiga yoʻl qoʻymaslik; qonun buzilishi holatlari aniqlangan hollarda tegishli organlarga xabar berish toʻgʻrisida tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi va fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; Universitet aʼzolariga ayon boʻlgan shaxsiy hayotga oid maʼlumotlarni oʻzgalarga oshkor qilmaslik. 10. Universitet tarkibi fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan fuqarolar yigʻini raisi saylovi oʻtkazilgandan keyin bir oy ichida 8 — 12 nafar aʼzodan iborat tarkibda besh yil muddatga saylanadi. Unga fuqarolar yigʻini hududida istiqomat qilayotgan, hayotiy tajribaga, aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan, salohiyatli, faol ayol rahbarlik qiladi. Universitet rahbarining oʻrinbosari lavozimiga nomzodga va aʼzolikka nomzodga fuqarolar yigʻini majlisida (fuqarolar vakillarining yigʻilishida) hozir boʻlganlarning yarmidan koʻpi yoqlab ovoz bergan boʻlsa, u saylangan hisoblanadi. Mahalladagi xotin-qizlar faoli xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha Universitet faoliyatini tashkil etadi va muvofiqlashtirib boradi. 11. Universitet aʼzolari huquqshunos, shifokor, pedagog, psixolog va boshqa mutaxassislar hamda Universitetga yuklangan vazifalarning mazmun-mohiyatini chuqur tushunadigan, obroʻ-eʼtiborli, katta hayotiy tajribaga va tashkilotchilik qobiliyatiga ega boʻlgan, jamiyatda oʻzining namunali xulqi bilan obroʻ-eʼtibor qozongan faol fuqarolar orasidan saylanadi. 12. Universitet oʻz oldida turgan asosiy vazifalarni har oyda kamida bir marta chaqiriladigan yigʻilishlarda koʻrib chiqadi. Universitet yigʻilishi aʼzolarning kamida uchdan ikki qismi qatnashsa, vakolatli hisoblanadi. Universitet aʼzolarining yarmidan koʻpi yoqlab ovoz bergan qaror qabul qilingan hisoblanadi. 13. Universitetning yigʻilishida quyidagi masalalar koʻrib chiqiladi: Universitetning yillik, choraklik ish rejalari, shu jumladan, Universitet mashgʻulotlarining yoʻnalishlari boʻyicha rejasini ishlab chiqish va ularni tasdiqlash uchun tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi va fuqarolar yigʻini kengashiga kiritish bilan bogʻliq masalalar; Universitet ish rejalari ijrosi yuzasidan Universitet aʼzolarining amalga oshirilgan ishlar boʻyicha hisobotlarini eshitish bilan bogʻliq masalalar; tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi hamda fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) bilan kelishishni talab qiladigan boshqa masalalar. 14. Universitet rahbari: Universitet faoliyatini tashkil qiladi va muvofiqlashtiradi; Universitetning yigʻilishlarida raislik qiladi; oilaviy munosabatlarda har xil muammolarga duch kelayotgan ota-onalar, yoshlar va boshqa shaxslarning roʻyxatini shakllantiradi va ularning muammolarini hal etishga qaratilgan chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi; oilaviy munosabatlarda har xil muammolarga duch kelayotgan mahalla hududidagi ota-onalar, yoshlar va boshqa shaxslarga oilalarda sogʻlom turmush tarzini taʼminlash va farzand tarbiyasiga oid masalalarda yuzaga kelgan qiyin vaziyatlardan chiqish hamda ularning huquqiy, maʼnaviy-axloqiy, pedagogik, psixologik va tibbiy bilimlarini oshirishda amaliy yordam koʻrsatish tadbirlarini amalga oshiradi; Universitet aʼzolari oʻrtasida vazifalarni taqsimlaydi; Universitet aʼzolariga yuklangan vazifalarning oʻz vaqtida, sifatli va oila bilan ishlash odob-axloq qoidalari buzilmasligini eʼtiborga olgan holda, bajarilishini taʼminlaydi; Universitet ish rejalari ijrosi yuzasidan Universitet aʼzolarining amalga oshirilgan ishlar boʻyicha hisobotlarini eshitish bilan bogʻliq masalalarni koʻrib chiqadi; fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillari yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashi majlislarida Universitet nomidan vakil boʻladi; Universitet nomidan chiqadigan hujjatlarni imzolaydi; tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi hamda fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) bilan kelishishni talab qiladigan boshqa masalalarni koʻrib chiqadi; Universitet faoliyati toʻgʻrisida yilning har choragida fuqarolar yigʻini majlisiga (fuqarolar vakillari yigʻilishiga) hisobot beradi. 15. Universitet rahbarining oʻrinbosari va aʼzolarining vakolatlari ushbu Namunaviy nizomda nazarda tutilgan Universitetning maqsadi va asosiy vazifalari, huquq va majburiyatlaridan kelib chiqib Universitet rahbari tomonidan belgilanadi. Universitet rahbari uzrli sabablarga koʻra boʻlmagan hollarda Universitet rahbari oʻrinbosari uning vazifasini bajaradi. 16. Universitet oʻz aʼzolari tomonidan oilaviy munosabatlarda har xil muammolarga duch kelayotgan ota-onalar, yoshlar va boshqa shaxslarning shakllantirilgan roʻyxatini oʻrganadi va muammolarni hal etishga qaratilgan chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqadi. 17. Mahalla hududidagi ota-onalar, yoshlar va boshqa shaxslarga oilalarda sogʻlom turmush tarzini taʼminlash va farzand tarbiyasiga oid masalalarda yuzaga kelgan qiyin vaziyatlardan chiqish hamda ularning huquqiy, maʼnaviy-axloqiy, pedagogik, psixologik va tibbiy bilimlarini oshirishda amaliy yordam koʻrsatish tadbirlari Universitet rahbari tomonidan tasdiqlanadi. 18. Roʻyxatdagi oila yoki shaxs bilan individual yoki guruhlarda ish olib borish boʻyicha chora-tadbirlar koʻzda tutilishi mumkin. 19. Chora-tadbirlar oʻz ichiga oiladagi vaziyatni va yuzaga kelgan muammolarni baholash, oilada ijtimoiy-maʼnaviy muhitni yanada sogʻlomlashtirish, mustahkamlash va barqarorligini taʼminlash, ota-onalarning farzand tarbiyasidagi huquqiy, maʼnaviy-axloqiy, pedagogik, psixologik va tibbiy bilimlarini oshirishga qaratiladi. Shuningdek, tadbirlar tegishli yoʻnalishlar boʻyicha oʻquv mashgʻulotlari va targʻibot ishlaridan ham iborat boʻlishi mumkin. 20. Ushbu Namunaviy nizomga 1-ilovada keltirilgan namunaviy shaklga muvofiq oila yoki shaxs bilan individual ish olib borish boʻyicha chora-tadbirlar rejasida: oila yoki shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (murojaat qilgan shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan yili, oila tarkibi, voyaga yetmagan shaxslar soni va boshqa maʼlumotlar); qiyin vaziyat yuzaga kelganlik sababi (muammo); muammo yechimini topish boʻyicha qilinadigan ishlar (ishlar nomi va muddati koʻrsatilgan holda); muammo yechimiga nimalar toʻsqinlik qilishi, toʻsiqlarni bartaraf etish choralari (boshqa idora va tashkilotlarni jalb qilish ehtiyoji mavjudligi) koʻrsatiladi. 21. Universitet tomonidan rejalashtiriladigan tadbirlar va mashgʻulotlar unda ishtirok etuvchilarning yoshi, jinsi, maʼlumotini hisobga olgan holda tashkil etiladi. Guruhlarda oʻtkaziladigan tadbirlar va universitet mashgʻulotlarining joyi, vaqti va tashkil etish tartibi uning ishtirokchilarining boʻsh vaqtini hisobga olgan holda Universitet yigʻilishi tomonidan belgilanadi. 22. Guruhlarda oʻtkaziladigan Universitet mashgʻulotlari quyidagi yoʻnalishlarda olib borilishi mumkin: oila huquqi; oila maʼnaviyati; oila boshqaruvi; oila iqtisodiyoti; oila psixologiyasi; oilaning tibbiy madaniyati; oilada sogʻlom turmush tarzi. 23. Universitet mashgʻulotlarining mavzulari hududning oʻziga xos xususiyatlaridan va mavjud muammolardan, shu jumladan aholi bilan muloqot qilish jarayonida aniqlangan masalalardan kelib chiqib belgilanadi. 24. Oila yoki shaxs bilan individual ish olib borish boʻyicha chora-tadbirlar rejasida koʻzda tutilgan ishlar yakuni boʻyicha Universitet ishtirokchilari oʻrtasida soʻrovnomalar oʻtkaziladi, oila yoki shaxs qiyin vaziyatdan olib chiqilganligi toʻgʻrisidagi xulosa shakllantiriladi va ushbu xulosa asosida qiyin vaziyatdan olib chiqilgan oila yoki shaxsni roʻyxatdan chiqarish amalga oshiriladi. 25. Oy, chorak, yarim yillik va yil yakuni boʻyicha natijalar tahlil etiladi va qiyin vaziyatdan olib chiqilgan oila yoki shaxslarning roʻyxatdan chiqarilgan soni Universitet faoliyatining samaradorligini aniqlovchi omil sifatida belgilanadi. 26. Universitet tomonidan qiyin vaziyatdan olib chiqilgan oila yoki shaxslar oʻrtasida oʻtkaziladigan namunaviy soʻrovnomaning shakli Universitet rahbari tomonidan tasdiqlanadi. 27. Universitetning targʻibot tadbirlari uning aʼzolari tomonidan mahalla hududida yashovchi aholi oʻrtasida Universitetning maqsad va vazifalari yuzasidan muntazam tushuntirish ishlarini olib borish va respublika hamda mahalliy ommaviy axborot vositalarida materiallar eʼlon qilish orqali amalga oshiriladi. 28. Oila va gender ilmiy-tadqiqot instituti, tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi, shuningdek davlat va nodavlat notijorat tashkilotlar Universitet faoliyatini samarali tashkil etishga metodik va amaliy jihatdan koʻmaklashadilar. 29. Universitet aʼzolarining vakolatlari quyidagi hollarda muddatidan ilgari toʻxtatiladi: oʻz vakolatlarini zimmasidan soqit qilganda; belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilganda; unga nisbatan sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda; sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori asosida bedarak yoʻqolgan deb topilgan yoxud vafot etgan deb eʼlon qilinganda; Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligini yoʻqotganda; sogʻligʻi holati yoki boshqa uzrli sabablarga koʻra uch oy davomida oʻz vazifalarini bajara olmay qolganda; vafot etganda. 30. Universitet aʼzolarining vakolatlari muddatidan ilgari toʻxtatilgan taqdirda, bir oy muddatda fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan boʻshab qolgan oʻrinlarga yangi saylov oʻtkaziladi. 31. “Ayollar maslahat kengashi”ning (keyingi oʻrinlarda — Kengash) maqsadi ijtimoiy himoyaga muhtoj xotin-qizlarning muammolarini oʻrganish, hal etishga koʻmaklashish, oilalarni mustahkamlash va ularning farzand tarbiyasidagi rolini hamda ijtimoiy faolligini oshirishga qaratilgan maslahatlar berish, “odobli qiz”, “iffatli kelin” va “maʼrifatli ayol” gʻoyalarini keng targʻib etishdan iborat. 32. Kengashning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: ijtimoiy himoyaga muhtoj xotin-qizlarning muammolarini oʻrganish va ularni hal etishga koʻmaklashish, zarur hollarda “Ayollar daftari”ga kiritish uchun anketa-soʻrovnoma toʻldirish; ijtimoiy himoyaga muhtoj xotin-qizlarni tadbirkorlikka oʻqitish, biznesga oid namunaviy rejalarni ishlab chiqish va kredit olishda ularga koʻmaklashish; “Ayollar daftari”ga kiritilgan xotin-qizlar bilan manzilli ishlarni amalga oshirish, ularga psixologik maslahatlar berib borish; xotin-qizlarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash boʻyicha mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlar, ular uchun yaratilayotgan imkoniyatlar va berilayotgan imtiyozlarning mazmun-mohiyatini keng targʻib etish; xotin-qizlarga huquqiy, maʼnaviy-axloqiy, pedagogik, psixologik va tibbiy maslahatlar berish orqali ularning oilalarni mustahkamlash va farzand tarbiyasidagi rolini hamda ijtimoiy faolliklarini oshirish; aholi oʻrtasida “odobli qiz”, “iffatli kelin” va “maʼrifatli ayol” gʻoyalarini keng targʻib etish; xotin-qizlarning, ayniqsa, “Ayollar daftari”ga kiritilgan xotin-qizlarning muammolari oʻz vaqtida bartaraf etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish. 33. Kengash oʻziga yuklangan vazifalarni bajarishda quyidagi huquqlarga ega: xotin-qizlarning, shu jumladan, “Ayollar daftari”ga kiritilgan xotin-qizlarning murojaatlarini koʻrib chiqish va ularning muammolarini hal etishga koʻmaklashish; xotin-qizlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga daxldor masalalarni har tomonlama tahlil qilish, ularni bartaraf etishning eng maqbul yoʻllarini aniqlash maqsadida soʻrov oʻtkazish; oʻtkazilgan tadbirlar yakunlariga boʻyicha takliflar va tavsiyalar tayyorlash hamda ularni fuqarolar yigʻini kengashi hamda tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimiga koʻrib chiqish uchun taqdim etish; oilalar va xotin-qizlarni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashni amalga oshiruvchi tashkilotlar bilan maqsadli aloqalar oʻrnatish; xotin-qizlarning huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilganligi faktlari aniqlangan taqdirda, materiallarni huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yuborish uchun tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimiga taqdim etish; zarur holatlarda Kengash faoliyatiga malakali mutaxassislarni jalb etish; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalar doirasida tashabbuslar koʻrsatish; seminar, trening, uchrashuvlar, davra suhbatlari, koʻrik-tanlovlar va boshqa tadbirlarni oʻtkazish; ommaviy axborot vositalarida, shu jumladan, Internet jahon axborot tarmogʻida oʻz faoliyati toʻgʻrisidagi axborotni tarqatish; xotin-qizlar, ayniqsa, yordamga muhtoj va ogʻir ijtimoiy ahvolga tushib qolgan xotin-qizlar, shu jumladan, nogironligi boʻlgan ayollar uchun nazarda tutilgan imtiyozlar toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarining ijrosi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish. 34. Kengash quyidagilarga majbur: oʻz faoliyatida qonunchilikka va mazkur Namunaviy nizom talablariga rioya qilish; fuqarolar bilan muloqotda samimiy, xushmuomala va xolis boʻlish; davlat organlarining, ular mansabdor shaxslarining oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiradigan faoliyatiga aralashmaslik; xotin-qizlarning shaʼni va qadr-qimmati kamsitilishiga, ularning shaxsiy hayotiga aralashishga yoʻl qoʻymaslik; oʻz faoliyatini amalga oshirish chogʻida olingan axborotning tarqatilishi qonun bilan cheklangan boʻlsa, uning maxfiyligiga rioya etish, ayon boʻlgan sirlarning oʻzgalarga oshkor qilinishiga yoʻl qoʻymaslik. 35. Kengash fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillari yigʻilishi) tomonidan 10 — 15 nafar aʼzodan iborat tarkibda tuziladi hamda tuman (shahar) xotin-qizlar jamoatchilik kengashi qarori bilan tasdiqlanadi. Kengash aʼzolari soni fuqarolar yigʻinidagi aholi soni hamda ish hajmiga qarab belgilanadi. 36. Kengash tarkibiga mahalladagi xotin-qizlar faoli, mahallada istiqomat qiladigan hamda boy hayotiy va amaliy tajribaga ega, ayollarning muammolaridan yaqindan xabardor boʻlgan, faol hamda tashabbuskor, aholi orasida obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan xotin-qizlar, ziyoli onaxonlar, tadbirkor ayollar, hududdagi taʼlim va tibbiyot muassasalarida rahbarlik lavozimlarida faoliyat yuritayotgan xotin-qizlar, otinoyilar, psixologlar kiritilishi mumkin. 37. Kengash faoliyaga mahalla hududida istiqomat qilayotgan, hayotiy tajribaga, aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan, salohiyatli, faol ayol rahbarlik qiladi. Mahalladagi xotin-qizlar faoli xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha Kengash faoliyatini tashkil etadi va muvofiqlashtirib boradi. 38. Kengash raisi: Kengash faoliyatiga umumiy rahbarlik qiladi; Kengash majlislarini chaqiradi va raislik qiladi; Kengashning joriy ishlarini tashkil qiladi; fuqarolar yigʻini, fuqarolar yigʻini kengashi majlislarida Kengashning nomidan vakil boʻladi; Kengash nomidan chiqadigan hujjatlarni imzolaydi; Kengash faoliyatiga oid oʻquv-metodik koʻrsatmalar haqida aʼzolarni oʻz vaqtida xabardor qiladi va ijrosi amalga oshirilishini taʼminlaydi; Kengash faoliyatini tahlil qilish va uni yanada takomillashtirish boʻyicha tadbirlar ishlab chiqadi; Kengashning samarali ishini taʼminlash boʻyicha boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. Kengash raisi ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalarni Kengash aʼzolari oʻrtasida taqsimlaydi hamda ularga yuklatilgan vazifalarning bajarilishini taʼminlaydi. 39. Kengash oʻzining birinchi tashkiliy yigʻilishida aʼzolar ichidan Kengash raisini, uning oʻrinbosarini va Kengash kotibini saylaydi. Kengash raisi oʻrinbosarining vazifalari Kengash raisi tomonidan mahalladagi xotin-qizlar faoli bilan kelishgan holda belgilanadi. Kengash raisi uzrli sabablarga koʻra boʻlmagan hollarda, rais oʻrinbosari uning vazifasini bajaradi. 40. Kengash kotibi yigʻilishlarning bayonnomasini yuritadi va qarorlar ijrosini nazorat qiladi. 41. Kengash yigʻilishlari zaruratga qarab, biroq har chorakda kamida bir marta oʻtkaziladi. 42. Kengash ish tartibi (jadvali) Kengash rahbari tomonidan Kengash aʼzolari bilan kelishgan holda mazkur Namunaviy nizomga 2-ilovada keltirilgan ish tartibi asosida belgilanadi. 43. Kengashga ajratilayotgan xonalarni zarur jihozlar bilan taʼminlash, xonalarni taʼmirlash, Kengash aʼzolarini moddiy ragʻbatlantirish xarajatlari tegishli tashkilotlar, jamgʻarmalar hamda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi. 44. Quyidagilar Kengashning ish faoliyati usullari hisoblanadi: individual suhbat; individual maslahat (taʼlim olish, ish faoliyatidagi muammolar, shaxslararo munosabatlar, shaxsiy muammolar boʻyicha); anketa soʻrovi; psixologik tashxis qoʻyish; psixologik, pedagogik va huquqiy maslahat, psixologik korreksiya; trening (oʻzaro munosabatlar va kasbiy muvaffaqiyatga erishishga koʻmaklashuvchi qiziqarli va samarali mashqlar); davra suhbati; maʼnaviy-maʼrifiy tadbir; psixolog bilan psixologik kompetentlilik va yuzaga kelayotgan muammoli vaziyatlarni samarali yechish koʻnikmasini rivojlantiruvchi turli format (maʼruza, seminar, klub)da mavzuli uchrashuvlar. 45. Kengash oʻz faoliyati yuzasidan har oyda tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimiga, yilning har choragida fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi)ga hisobot berib boradi. 46. Kengash faoliyatini tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi muvofiqlashtiradi, metodik-amaliy jihatdan koʻmaklashadi, Kengashning ish rejasini tasdiqlaydi, choraklik, yarim yillik va yillik faoliyati monitoringini yuritadi. 47. Tuman (shahar) oila va xotin-qizlar boʻlimi tomonidan muntazam ravishda “Ayollar maslahat kengashlari” rahbarlari va aʼzolarining bilim va malakalarini oshirish choralari koʻriladi. 48. Kengash fuqarolar yigʻinlari huzuridagi Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash va Xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiyalar bilan quyidagi holatlarda oʻzaro hamkorlik qiladi: xotin-qizlarning muammolariga kompleks yondashish zaruriyati tugʻilganda; muammoli masalalarni hal etish murojaat etgan xotin-qizlarning oila aʼzolari bilan bogʻliq boʻlganda; xotin-qizlarning farzand tarbiyasidagi hamda oilalarda maʼnaviy muhit barqarorligini taʼminlashdagi rolini oshirishga oid takliflar ishlab chiqishda; xotin-qizlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini taʼminlashga toʻsiq boʻlayotgan muammolarni bartaraf etishda. 49. “Keksalar maslahat guruhi”ning (keyingi oʻrinlarda — Guruh) maqsadi keksalarning muammolarini manzilli oʻrganish va bartaraf etish, keksa avlod vakillarining boy hayotiy tajribasidan oilalar va mahallada ijtimoiy-maʼnaviy muhitni barqarorlashtirish, yoshlarni tarbiyalashda unumli foydalanish, ularning islohotlar jarayonida faol ishtirok etishini taʼminlashdan iborat. 50. Quyidagilar Guruhning asosiy vazifalari hisoblanadi: hududda aholiga xizmat koʻrsatuvchi tashkilot va idoralar, davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining faoliyati ustidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda jamoatchilik nazoratini oʻrnatish; aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini oshirish, aholining, ayniqsa, yoshlarning huquqiy savodxonligini yuksaltirishga koʻmaklashish; ota-onalarning farzand tarbiyasidagi masʼuliyati va ogohligini oshirish, jaholatga qarshi taʼsirchan maʼrifat targʻibotini, umumtaʼlim maktablarida kiyinish madaniyati, oʻquvchilarning davomatini taʼminlashga qaratilgan tadbirlarni amalga oshirish; keksa avlod vakillarining davlat va jamiyat hayotidagi ijtimoiy faolligini oshirish, fuqarolar yigʻini hududidagi muammolarni hal etish, milliy urf-odat, anʼana va marosimlarni tashkil etish hamda oʻtkazishda yoʻl-yoʻriq koʻrsatish; oilalarda ijtimoiy-maʼnaviy muhitni mustahkamlashda fuqarolar yigʻini kengashiga koʻmaklashish; kambagʻal va koʻp bolali oilalar, yolgʻiz, nogironligi boʻlgan fuqarolar holidan xabar olish, ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashda fuqarolar yigʻini kengashiga, davlat va jamoat tashkilotlariga koʻmaklashish; aholi oʻrtasida jismoniy tarbiya mashgʻulotlari guruhlarini shakllantirish, keksalarni ommaviy sport musobaqalariga keng jalb etishda faollik koʻrsatish; ijtimoiy, maʼnaviy-maʼrifiy sohalardagi ishlarni yangi tizim asosida yoʻlga qoʻyish boʻyicha 5 ta muhim tashabbusning mahallalarda amalga oshirilishida faollik koʻrsatish; loqaydlik, oilaviy kelishmovchiliklar va yoshlar oʻrtasida “ommaviy madaniyat”ning salbiy illatlari tarqalishini oldini olish, fuqarolar yigʻinida ijtimoiy-maʼnaviy muhit barqarorligini taʼminlashda jamoatchilik munosabatini shakllantirish; keksalar orasida sport-sogʻlomlashtirish, muvaffaqiyatli qarish, salomatlik uchun shaxsiy masʼuliyatni yuksaltirish kabi targʻibot tadbirlarini amalga oshirish; ijtimoiy himoyadagi yolgʻiz keksalarning tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishi, qarovchisiz qolgan fuqarolarni ambulator-statsionar hamda uy sharoitida davolash, yolgʻiz keksalar, pensioner va nogironlarga tibbiy-ijtimoiy xizmatlarning tashkil etilishini nazorat qilish, ularni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash; jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan pensiya yoshidagi kishilarning jamiyatga ijtimoiy moslashuvi, bandligini taʼminlashga koʻmaklashish; toʻy va boshqa oilaviy tadbirlarni ixcham holda oʻtkazish boʻyicha mahallada targʻibot va tushuntirish ishlarini olib borish; ilm-fan, sanʼat, hunarmandchilik, kasanachilik, tomorqa madaniyati, tadbirkorlik kabi turli sohalar boʻyicha katta hayotiy va kasbiy tajribaga ega keksalar ishtirokida aholi orasida tadbirlar oʻtkazish; yolgʻiz keksalar hamda pensionerlar uchun tarixiy qadamjolar, ziyoratgohlarga muntazam sayohatlar uyushtirish. 51. Guruh quyidagi huquqlarga ega: faoliyati uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni tegishli tashkilotlardan belgilangan tartibda soʻrab olish; faoliyat yoʻnalishiga oid u yoki bu masalalar yuzasidan qabul qilgan qarorlarini fuqarolar yigʻini kengashida koʻrib chiqish uchun taqdim etish; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida tadbirlarga davlat tashkilotlari va nodavlat notijorat tashkilotlarning vakillarini va boshqa shaxslarni jalb qilish; mahalladagi tinchlik, hamjihatlik muhitiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi omillarning sabablari va oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha fuqarolar yigʻini kengashi, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga takliflar kiritish; ijtimoiy faol, tashabbuskor, fidoyi keksalarni ragʻbatlantirish, shu jumladan, “Mehnat faxriysi”, “Moʻtabar ayol” va “Mahalla iftixori” koʻkrak nishonlariga tavsiya etish boʻyicha fuqarolar yigʻini kengashi, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga takliflar kiritish; mahallada keksalarning muammolarini oʻrganib, ularni bartaraf etish boʻyicha masʼullarga tavsiyalar berish. 52. Guruhning majburiyatlari quyidagilardan iborat: oʻz faoliyatida qonunchilik hujjatlariga va mazkur Namunaviy nizom talablariga qatʼiy rioya qilish; fuqarolar yigʻini hayotida, fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashining qarorlarini amaliyotga tatbiq etishda faol ishtirok etish; yoʻnalishi boʻyicha targʻibot tadbirlarini samarali hamda maqsadli tarzda muntazam ravishda amalga oshirish; Guruh faoliyatida fuqarolarning qadr-qimmati kamsitilishiga, huquq va erkinliklarining poymol etilishiga yoʻl qoʻymaslik; qonun buzilishi holatlari aniqlangan hollarda tegishli organlarga xabar berish toʻgʻrisida fuqarolar yigʻini kengashiga takliflar kiritish; Guruh aʼzolariga ayon boʻlgan shaxsiy hayotga oid maʼlumotlarni oʻzgalarga oshkor qilmaslik. 53. Guruh tarkibi fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) tomonidan fuqarolar yigʻini raisi saylovi oʻtkazilganidan keyin bir oy ichida 8 — 12 nafar aʼzodan iborat tarkibda besh yil muddatga saylanadi. Guruh tarkibiga ijtimoiy faol, mahallada obroʻ-eʼtiborli, boshqalarga ibrat boʻladigan keksa avlod vakillari, huquqni muhofaza qiluvchi organlarning nafaqadagi xodimlari kiritiladi. Guruhga rahbarlik fuqarolar yigʻini raisi tomonidan amalga oshiriladi. Guruh tarkibiga nomzodga fuqarolar yigʻini majlisida (fuqarolar vakillari yigʻilishida) hozir boʻlganlarning yarmidan koʻpi yoqlab ovoz bergan boʻlsa, u saylangan hisoblanadi. Guruh aʼzosi muddatidan avval Guruh tarkibidan chiqsa, Guruhning yangi aʼzosi bir oy muddat ichida fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) tomonidan saylanadi. 54. Guruh rahbari: Guruh faoliyatini tashkil qiladi va muvofiqlashtiradi; ushbu Namunaviy nizomda belgilangan vazifalarning Guruh aʼzolari tomonidan bajarilishini taʼminlaydi; majlislarni chaqiradi va oʻtkazadi; fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillari yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashi majlislarida uning nomidan vakil boʻladi; Guruh nomidan chiqadigan hujjatlarni imzolaydi. 55. Guruh oʻzining birinchi tashkiliy yigʻilishida aʼzolar ichidan Guruh rahbarining oʻrinbosarini va Guruh kotibini saylaydi. Guruh rahbari oʻrinbosarining vazifalari Guruh rahbari tomonidan fuqarolar yigʻini kengashi bilan kelishgan holda belgilanadi. Guruh rahbari uzrli sabablarga koʻra boʻlmagan hollarda rahbar oʻrinbosari uning vazifasini bajaradi. 56. Vazifalar taqsimoti hamda unga asosan tuzilgan Guruhning yillik, choraklik ish rejalari Guruh yigʻilishida muhokama etiladi va fuqarolar yigʻini kengashi tomonidan tasdiqlanadi. Guruh ish rejasi ijrosi yuzasidan Guruh aʼzolarining amalga oshirilgan ishlar boʻyicha hisobotlari har oyda Guruh yigʻilishlarida eshitilib, tegishli qarorlar qabul qilib boriladi. Guruh yigʻilishi, agar uning ishida aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashayotgan boʻlsa, vakolatli hamda aʼzolarning yarmidan koʻpi yoqlab ovoz bergan qaror qabul qilingan hisoblanadi. 57. Guruh kotibi yigʻilishlarning bayonnomasini yuritadi va qarorlar ijrosini nazorat qiladi. 58. Guruh oʻz faoliyati yuzasidan har oyda fuqarolar yigʻini kengashiga, yilning har choragida fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi)ga hisobot berib boradi. 581. Mahalla nazorati guruhining maqsadi aholining davlat va jamiyat ishlarini boshqarishda ishtirokini kengaytirish orqali davlat organlari va tashkilotlari faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini oʻrnatishdan iborat. 582. Quyidagilar Mahalla nazorati guruhining asosiy vazifalari hisoblanadi: qabul qilinayotgan normativ-huquqiy hujjatlarda, qarorlarda, shuningdek, davlat, tarmoq va hududiy rivojlantirish dasturlarida jamoatchilik manfaatlari va jamoatchilik fikri hisobga olinishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish; fuqarolarning, yuridik shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini, jamiyat manfaatlarini himoya qilish sohasidagi qonunchilik talablarining taʼminlanishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish; davlat organlari va tashkilotlariga, ularning mansabdor shaxslari zimmasiga yuklangan, ijtimoiy va jamoatchilik manfaatlariga daxldor boʻlgan vazifalar va funksiyalar bajarilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish; davlat xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha davlat organlari va tashkilotlari, ularning mansabdor shaxslarining faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish; davlat organlari va tashkilotlari, ularning mansabdor shaxslarining ijtimoiy sheriklik doirasida amalga oshiriladigan bitimlar, shartnomalar, loyihalar va dasturlarni bajarishga doir faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish; mahallada tadbirkorlikni rivojlantirish, aholi bandligini taʼminlash va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha tuman (shahar) hokimining yordamchisi, mahalladagi yoshlar yetakchisi va xotin-qizlar faoli, ichki ishlar organlari tayanch punkti profilaktika (katta) inspektorlari faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish. 583. Mahalla nazorati guruhi oʻziga yuklangan vazifalarga muvofiq quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi: tegishli hududda qonunlar va boshqa qonunchilik hujjatlarining bajarilish holatini oʻrganadi; davlat organlari va tashkilotlari faoliyatiga doir masalalar yuzasidan fuqarolarning murojaatlarini koʻrib chiqishda ishtirok etadi, shuningdek, ularni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha davlat organlari va tashkilotlariga tegishli takliflar kiritadi; davlat organlari va tashkilotlarining mahallaga biriktirilgan xodimlari tomonidan bajarilayotgan ishlarning natijalarini tahlil qiladi; davlat organlari va tashkilotlari faoliyatida mavjud kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi, shuningdek, kiritilgan takliflarni mazkur davlat organlari va tashkilotlari xodimlari oʻrtasida muhokama qilishga bagʻishlangan tadbirlarda ishtirok etadi; qabul qilingan dasturlar asosida amalga oshirilgan ishlarning samaradorligini tahlil qiladi, shuningdek, yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan takliflar tayyorlaydi; ijtimoiy ahamiyatga ega normativ-huquqiy hujjatlar va davlat organlari va tashkilotlarining boshqa qarorlari loyihalarini koʻrib chiqishda ishtirok etadi; atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonunchilik talablari buzilganligi aniqlangan holatlar yuzasidan choralar koʻrish toʻgʻrisida tegishli davlat organlari va tashkilotlariga takliflar kiritadi; jamoatchilik nazorati natijalariga koʻra taklif va tavsiyalar ishlab chiqish hamda ularni tegishli davlat organlari va tashkilotlariga koʻrib chiqish uchun yuborish; jamoatchilik nazorati natijalari asosida aniqlangan muammo va kamchiliklarni bartaraf qilish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi. 584. Mahalla nazorati guruhi oʻz vazifalarini amalga oshirishda ommaviy axborot vositalari, nodavlat notijorat tashkilotlar, shuningdek, fuqarolar yigʻini kengashi, fuqarolar yigʻinining ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik nazorati boʻyicha komissiyasi hamda boshqa komissiyalari, hamda fuqarolar yigʻini faoliyatiga koʻmaklashuvchi jamoatchilik tuzilmalari bilan hamkorlik qiladi. 585. Mahalla nazorati guruhi oʻzining asosiy vazifa va funksiyalarini bajarish uchun quyidagi huquqlarga ega: davlat organlari va tashkilotlariga murojaatlar va soʻrovlar yuborish; davlat organlari va tashkilotlarining ochiq hayʼat majlislarida ishtirok etish; davlat organlari va tashkilotlaridan ularning faoliyati samaradorligini oshirish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqish uchun zarur boʻlgan axborotlar, statistika va boshqa materiallarni belgilangan tartibda olish; ijtimoiy ahamiyatga ega masalalar, shuningdek, normativ-huquqiy hujjatlar, davlat organlari va tashkilotlarining boshqa qarorlari loyihalari yuzasidan jamoatchilik muhokamasini tashkil etish; davlat organlari va tashkilotlari, ularning mansabdor shaxslarining faoliyatiga taalluqli va ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan yoxud fuqarolarning, yuridik shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga, jamiyat manfaatlariga daxldor masalalar yuzasidan jamoatchilik eshituvini oʻtkazish; davlat organlari va tashkilotlari, ularning mansabdor shaxslarining faoliyati boʻyicha jamoatchilik manfaatiga daxldor axborotni toʻplash, umumlashtirish va tahlil etish orqali jamoatchilik monitoringini amalga oshirish; normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini jamoatchilik ekspertizasidan oʻtkazish; har oyda mahalla kengashida tegishli davlat organlari va tashkilotlari rahbarlarining amalga oshirilgan ishlar boʻyicha axborotlarini eshitish; aholi eʼtirozlariga eng koʻp sabab boʻlayotgan muammolarni aniqlash maqsadida muntazam ravishda muhokamalarni, shu jumladan, axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda oʻtkazish; fuqarolarning, yuridik shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlari, jamiyat manfaatlari buzilganligi aniqlanganda, materiallarni huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yuborish; yuklangan vazifalarni bajarish uchun nodavlat notijorat tashkilotlar, ommaviy axborot vositalari, shuningdek, fuqarolar yigʻinining boshqa jamoatchilik komissiyalari va tuzilmalari hamda fuqarolar bilan hamkorlik qilish, seminarlar, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarni tashkil etish. Mahalla nazorati guruhi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 586. Mahalla nazorati guruhi oʻz faoliyatini amalga oshirishda: jamoatchilik nazorati toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari va mazkur Nizom talablariga rioya qilishi; davlat organlari va tashkilotlari faoliyati bilan bogʻliq qonunchilikda belgilangan cheklovlarga amal qilishi; davlat organlari va tashkilotlari, ularning mansabdor shaxslarining oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiradigan faoliyatiga aralashmasligi; davlat organlari va tashkilotlari, ularning mansabdor shaxslarining faoliyat koʻrsatishi uchun toʻsqinlik qilmasligi; fuqarolarning shaʼni va qadr-qimmatini tahqirlashga, ularning shaxsiy hayotiga aralashishga yoʻl qoʻymasligi; jamoatchilik nazoratini amalga oshirish jarayonida olingan axborotning, agar bunday axborotni tarqatish qonun bilan cheklangan boʻlsa, oshkor etmasligi shart. 587. Mahalla nazorati guruhi uning rahbari, rahbar oʻrinbosari, kotibi va aʼzolaridan iborat. 588. Mahalla nazorati guruhi aʼzoligiga mahallada obroʻ-eʼtiborli, ijtimoiy faol, boshqalarga ibrat boʻladigan, katta hayotiy tajribaga ega fuqarolar (davlat organlari va tashkilotlarining mansabdor shaxslari bundan mustasno), shuningdek, nodavlat notijorat tashkilotlar, ommaviy axborot vositalari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari vakillari qabul qilinadi. Mahalla nazorati guruhi tarkibini shakllantirishda gender tenglik tamoyiliga rioya qilinadi, shuningdek, uning tarkibiga nogironligi boʻlgan shaxslar ham kiritiladi. Mahalla nazorati guruhi aʼzolarining soni cheklanmagan. 589. Mahalla nazorati guruhi aʼzolari fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan har 5 yilda saylanadi. Mahalla nazorati guruhiga fuqarolar yigʻini raisi rahbarlik qiladi. Mahalla nazorati guruhi tarkibiga kiritiladigan nomzodga fuqarolar yigʻinida (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) hozir boʻlganlarning yarmidan koʻpi yoqlab ovoz bergan taqdirda, u saylangan hisoblanadi. Mahalla nazorati guruhi aʼzosi muddatidan avval guruh tarkibidan chiqarilganda, guruhning yangi aʼzosi bir oy muddat ichida fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan saylanadi. 5810. Mahalla nazorati guruhi oʻzining birinchi tashkiliy yigʻilishida aʼzolar ichidan guruh rahbarining oʻrinbosarini va guruh kotibini saylaydi. 5811. Mahalla nazorati guruhi aʼzolari haqidagi maʼlumotlar, shuningdek, ularning bogʻlanish maʼlumotlari (telefon, pochta va elektron manzillari) va ularga kiritilgan oʻzgartirishlar ular saylangan paytdan boshlab 5 kun ichida tuman (shahar) hokimliklar hamda Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi rasmiy veb-saytlarida (keyingi oʻrinlarda — veb-sayt) alohida boʻlimda eʼlon qilinishi shart. 5812. Quyidagi holatlarda Mahalla nazorati guruhi rahbarining oʻrinbosari, kotibi va aʼzolari guruh tarkibidan chiqarilishi mumkin: ularning Mahalla nazorati guruhi tarkibidan chiqish toʻgʻrisidagi arizasiga muvofiq; uzrli sabablarsiz Mahalla nazorati guruhi yigʻilishlarida ishtirok etmaganda, shuningdek, mazkur Nizomning 585-bandida nazarda tutilgan majburiyatlarni bajarmaganda; ularga nisbatan sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda; vafot etganda, shuningdek, sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori asosida ular muomalaga layoqatsiz, bedarak yoʻqolgan yoki vafot etgan deb topilganda. 5813. Mahalla nazorati guruhi rahbari: Mahalla nazorati guruhi faoliyatiga rahbarlik qiladi va tashkil etadi; Mahalla nazorati guruhi yigʻilishlarini chaqiradi va kun tartibini belgilaydi; Mahalla nazorati guruhi yigʻilishlarida raislik qiladi; Mahalla nazorati guruhining hujjatlarini imzolaydi; Mahalla nazorati guruhi aʼzolarining zimmasiga yuklangan vazifalar bajarilishini taʼminlaydi; veb-saytda Mahalla nazorati guruhi faoliyati bilan bogʻliq ochiq eʼlon qilinishi lozim boʻlgan maʼlumotlarning joylashtirilishi hamda yangilanib borilishini taʼminlaydi; Mahalla nazorati guruhining samarali ishini taʼminlash boʻyicha boshqa funksiyalarni amalga oshiradi. 5814. Mahalla nazorati guruhi rahbari uzrli sabablarga koʻra boʻlmagan hollarda, uning vazifasini rahbar oʻrinbosari bajaradi. 5815. Mahalla nazorati guruhining kotibi: Mahalla nazorati guruhi yigʻilishlariga barcha zarur materiallar oʻz vaqtida tayyorlanishini taʼminlaydi, davlat organlari va tashkilotlaridan zarur hujjatlar va maʼlumotlarni soʻrab oladi; kun tartibiga muvofiq Mahalla nazorati guruhi yigʻilishlari oʻtkazilishini tashkil etadi; Mahalla nazorati guruhi yigʻilishi oʻtkaziladigan sana, joy va taklif etiladigan shaxslar roʻyxatini guruh rahbari bilan kelishadi; Mahalla nazorati guruhi aʼzolarini va taklif etilgan shaxslarni guruh yigʻilishi oʻtkaziladigan joy, sana va vaqt haqida xabardor qiladi; jamoatchilik nazorati natijalariga koʻra tayyorlangan taklif hamda tavsiyalar tegishli davlat organlari va tashkilotlariga joʻnatilishini taʼminlaydi. 5816. Vazifalar taqsimoti hamda unga asosan tuzilgan Mahalla nazorati guruhining yillik, choraklik ish rejalari guruhning yigʻilishida muhokama etiladi va fuqarolar yigʻini kengashi tomonidan tasdiqlanadi. Mahalla nazorati guruhi ish rejasining ijrosi yuzasidan guruh aʼzolarining amalga oshirilgan ishlar boʻyicha hisobotlari har oyda guruh yigʻilishlarida eshitilib, tegishli qarorlar qabul qilib boriladi. 5817. Mahalla nazorati guruhining yigʻilishi, agar unda guruh aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi (kvorum) ishtirok etgan taqdirda, vakolatli hisoblanadi. Yigʻilishni oʻtkazish uchun kvorum shakllanmagan taqdirda, Mahalla nazorati guruhining yangi yigʻilishi oʻtkaziladigan sana eʼlon qilinadi. 5818. Mahalla nazorati guruhi yigʻilishining qarori yigʻilishda ishtirok etadigan guruh aʼzolarining oddiy koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng boʻlib qolgan taqdirda, Mahalla nazorati guruhi rahbarining ovozi hal qiluvchi ovoz hisoblanadi. 5819. Mahalla nazorati guruhining yakuniy hujjatida bayon etilgan axborot, tavsiya va takliflar davlat organlari va tashkilotlari tomonidan majburiy tartibda koʻrib chiqiladi hamda ular yuzasidan qonuniy qarorlar qabul qilinadi. 5820. Mahalla nazorati guruhi oʻz faoliyati yuzasidan har oyda fuqarolar yigʻini kengashiga, yilning har choragida fuqarolar yigʻiniga (fuqarolar vakillarining yigʻilishiga) hisobot berib boradi. 5821. Mahalla raisi tegishli hududda joylashgan davlat organlari va tashkilotlari mansabdor shaxslariga ularning vakolatlariga kiradigan masalalar yuzasidan asoslantirilgan tushuntirish berish yoki oʻz nuqtai nazarini bayon qilish talabi bilan soʻrov yuborishga haqli. 5822. Davlat sirlari yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlar boʻlgan hujjatlar fuqarolar yigʻini raisi soʻrovi orqali talab qilib olinishi mumkin emas. 5823. Mahalla raisi soʻrovi fuqarolar yigʻini faoliyati bilan bogʻliq masalalar yuzasidangina yuborilishi lozim. Fuqarolar yigʻini faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan shaxsiy manfaatlarni koʻzlab mahalla raisi soʻrovini yuborish taqiqlanadi. 5824. Mahalla nazorati guruhi yigʻilishida mahalla raisi soʻrovi mazmuni boʻyicha muhokama oʻtkaziladi, zarur boʻlgan hollarda esa, fuqarolar yigʻini kengashining muhokamasiga kiritish tavsiya etiladi. Muhokama natijalari boʻyicha mazkur soʻrovni maʼqullash yoki rad etish toʻgʻrisida tegishli qaror qabul qilinadi. 5825. Mahalla nazorati guruhi yoki fuqarolar yigʻini kengashi tomonidan ijobiy qaror qabul qilingan taqdirda, ushbu qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran uch kundan kechiktirmay mahalla raisi soʻrovi davlat organlari va tashkilotlarining tegishli mansabdor shaxsiga yuboriladi. 5826. Mahalla raisi soʻrovi davlat organlari va tashkilotlarining bitta mansabdor shaxsi nomiga ham, bir necha mansabdor shaxsi nomiga ham yuborilishi mumkin. 5827. Mahalla raisi soʻrovi qisqa, loʻnda va tushunarli tarzda fuqarolar yigʻinining rasmiy blankasida rasmiylashtiriladi va mahalla raisi tomonidan imzolanadi. 5828. Mahalla raisi soʻrovida quyidagilar: mahalla raisi soʻrovi yuborilishi sabablarining qisqacha asosi; mahalla raisi soʻrovi kimga yuborilayotgan boʻlsa, oʻsha shaxsning ismi, familiyasi, otasining ismi; axborot (hujjatlar) taqdim etish toʻgʻrisidagi yoki tegishli maʼlumotlarni tekshirish haqidagi talablar; mahalla raisi soʻroviga oʻn besh kun muddat ichida javob taqdim etish koʻrsatilgan boʻlishi lozim. 5829. Mahalla raisi soʻrovi qaysi mansabdor shaxs nomiga yuborilgan boʻlsa, javob xati oʻsha mansabdor shaxs yoki uning vazifasini bajaruvchi tomonidan imzolanadi va soʻrov olingan kundan boshlab oʻn besh kundan kechiktirmay, soʻralgan barcha hujjatlarni ilova qilgan holda fuqarolar yigʻini raisiga yuboriladi. 5830. Mahalla raisi soʻroviga javob xati Mahalla nazorati guruhi yigʻilishida, zarur boʻlgan hollarda esa, fuqarolar yigʻini kengashi majlisida mahalla raisi tomonidan oʻqib eshittiriladi. 5831. Mahalla nazorati guruhining yigʻilishi yoki fuqarolar yigʻini kengashi majlisida mahalla raisi soʻroviga javob xati muhokama qilinib, tegishli qaror qabul qilinadi. 5832. “Mahalla yettiligi”ning maqsadi mahallaning ichki resurslarini aniqlash hamda ijtimoiy xizmatlar va yordam koʻrsatish uchun safarbar etishdan iborat. 5833. Quyidagilar “Mahalla yettiligi”ning asosiy vazifalari hisoblanadi: tegishli hududda qonunlar va boshqa qonunchilik hujjatlarining ijrosi taʼminlanishini, oilalarning iqtisodiy-ijtimoiy ahvoli va ehtiyojlarini oʻrganishda fuqarolar yigʻini kengashiga koʻmaklashish; jismoniy shaxslarni “Temir daftar”, “Yoshlar daftari” va “Ayollar daftari”ga kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qilish; jismoniy shaxslarga “Temir daftar”, “Yoshlar daftari”, “Ayollar daftari”, Aholini tadbirkorlikka jalb qilish jamgʻarmasi, Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi hamda Hunarmandchilik va kasanachilikni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi orqali ijtimoiy yordam koʻrsatish va subsidiyalar ajratish boʻyicha qaror qabul qilish. Bunda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 21-dekabrdagi PF-209-son Farmoni bilan tasdiqlangan “Mahalla yettiligi”ning kollegial qarorlari asosida koʻrsatiladigan ijtimoiy yordam va ajratiladigan subsidiyalar roʻyxati”da keltirilgan ijtimoiy yordam va subsidiyalar ajratish; fuqarolarning ogʻir ijtimoiy ahvolga tushib qolishining oldini olish va bunday vaziyatga tushganlarni ogʻir vaziyatdan chiqarish maqsadida ijtimoiy xodim tomonidan kiritilgan xulosa asosida “Saxovat va koʻmak” jamgʻarmasi hisobidan yordam berish boʻyicha kollegial qaror qabul qilish; davlat organlari va tashkilotlarining faoliyatiga doir masalalar yuzasidan fuqarolarning murojaatlarini koʻrib chiqishda ishtirok etish, shuningdek, ularni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha davlat organlari va tashkilotlariga tegishli takliflar kiritish; qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshirish. 5834. Mazkur Namunaviy nizomning 4-bandida belgilangan jamoatchilik tuzilmalari qarorlarining tavsiyaviy xususiyatga ega ekanligi toʻgʻrisidagi qoida “Mahalla yettiligi”ning jismoniy shaxslarga ijtimoiy yordam koʻrsatish va subsidiyalar ajratish yuzasidan qabul qiladigan qarorlariga nisbatan tatbiq etilmaydi. 5835. “Mahalla yettiligi” quyidagi huquqlarga ega: faoliyati uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni davlat organlari va tashkilotlaridan belgilangan tartibda soʻrash va olish; ijtimoiy himoyaga muhtoj aholining huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilganligi aniqlanganda, materiallarni huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yuborish; ijtimoiy himoyaga muhtoj aholiga ijtimoiy yordam turlarini koʻrsatish va subsidiyalar ajratish boʻyicha qarorlar qabul qilish; jismoniy shaxslarga ijtimoiy xizmatlar va yordam koʻrsatish sohasiga bevosita aloqasi boʻlgan davlat organlari va tashkilotlarining vakillarini “Mahalla yettiligi” faoliyatiga jalb etish. “Mahalla yettiligi” qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 5836. “Mahalla yettiligi”ning majburiyatlari quyidagilardan iborat: oʻz faoliyatida qonunchilik hujjatlariga va mazkur Namunaviy nizom talablariga qatʼiy rioya qilish; fuqarolarning shaʼni va qadr-qimmatini tahqirlashga, ularning shaxsiy hayotiga aralashishga yoʻl qoʻymaslik; “Mahalla yettiligi” aʼzolariga ayon boʻlgan shaxsiy hayotga oid maʼlumotlarni oʻzgalarga oshkor qilmaslik. 5837. “Mahalla yettiligi” tarkibiga 7 nafar aʼzodan iborat boʻlgan mahalla raisi, hokim yordamchisi, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli, profilaktika inspektori, ijtimoiy xodim va soliq inspektori kiritiladi. “Mahalla yettiligi”ga fuqarolar yigʻini raisi rahbarlik qiladi. “Mahalla yettiligi” aʼzolari oʻz faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradi. 5838. Mahalla raisi: “Mahalla yettiligi” faoliyatini tashkil qiladi va muvofiqlashtiradi; “Mahalla yettiligi” aʼzolari oʻzlariga yuklangan vazifalarning bajarilishini taʼminlaydi; majlislarni chaqiradi va oʻtkazadi; fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillari yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashi majlislarida uning nomidan vakil boʻladi; “Mahalla yettiligi” nomidan chiqadigan hujjatlarni imzolaydi. 5839. “Mahalla yettiligi” kotibi vazifasini bajarish mahallaga biriktirilgan hokim yordamchisiga yuklanadi. 5840. “Mahalla yettiligi” vakolatiga doir masalalar uning majlislarida koʻrib chiqiladi. “Mahalla yettiligi” majlisining hujjatlarini tayyorlash va aʼzolarini chaqirish vazifasi kotib tomonidan amalga oshiriladi. Hokim yordamchisi, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli va ijtimoiy xodim ularga yuklangan vazifalar yuzasidan jismoniy shaxslarni tegishli daftarlarga kiritish, ulardan chiqarish hamda ularga ijtimoiy yordam koʻrsatish va subsidiyalar ajratish boʻyicha hujjatlarni shakllantirish uchun javobgar hisoblanadi. “Mahalla yettiligi” kotibi yigʻilishlarning bayonnomasini yuritadi va qarorlar ijrosini nazorat qiladi. 5841. “Mahalla yettiligi”ning yigʻilishi, agar unda aʼzolarning kamida uchdan ikki qismi (kvorum) ishtirok etgan taqdirda, vakolatli hisoblanadi. Yigʻilishni oʻtkazish uchun kvorum shakllanmagan taqdirda, “Mahalla yettiligi”ning yangi yigʻilishi oʻtkaziladigan sana eʼlon qilinadi. 5842. “Mahalla yettiligi” yigʻilishining qarori yigʻilishda ishtirok etadigan aʼzolarning oddiy koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng boʻlib qolgan taqdirda, mahalla raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi. 5843. “Mahalla yettiligi” oʻz faoliyati yuzasidan har oyda mahalla fuqarolar yigʻini kengashiga, yilning har choragida fuqarolar yigʻini majlisiga (fuqarolar vakillari yigʻilishiga) hisobot beradi. 59. Fuqarolar yigʻinidagi jamoatchilik tuzilmalarining tugatish va faoliyatini qayta tashkil etish tegishli fuqarolar yigʻini birlashtirilganda, boʻlinganda, tugatilganda va chegaralari oʻzgartirilganda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari qaroriga muvofiq amalga oshiriladi. 60. Ushbu Namunaviy nizom talablarini buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. T/r Qabul kuni Vaqti F.I.O Lavozimi 1. Dushanba 10.00 — 13.00 ____________ mahalla faoli,kengash aʼzosi 15.00 — 18.00 ____________ mahalla faoli, kengash aʼzosi 2. Seshanba 10.00 — 13.00 ____________ mahalla faoli, kengash aʼzosi 15.00 — 18.00 ____________ mahalla faoli, kengash aʼzosi 3. Chorshanba 10.00 — 13.00 ____________ mahalla faoli, kengash aʼzosi 15.00 — 18.00 ____________ mahalla faoli, kengash aʼzosi 4. Payshanba 10.00 — 13.00 ____________ mahalla faoli, kengash aʼzosi 15.00 — 18.00 ____________ mahalla faoli, kengash aʼzosi 5. Juma 10.00 — 13.00 ____________ mahalla faoli, kengash aʼzosi 15.00 — 18.00 ____________ mahalla faoli, kengash aʼzosi 6. Shanba 10.00 — 13.00 ____________ mahalla faoli, kengash aʼzosi 15.00 — 18.00 ____________ mahalla faoli, kengash aʼzosi 7. Har kuni Zaruratga qarab ____________ mahalladagi xotin-qizlar faoli, kengash raisi 1. Mazkur Nizom “Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq fuqarolar yigʻini raisiga guvohnoma va koʻkrak nishon berish, undan foydalanish, shuningdek, yoʻqolgan yoki yaroqsiz holga kelgan guvohnoma va koʻkrak nishoni oʻrniga yangisini berish tartibini belgilaydi. 2. Guvohnoma fuqarolar yigʻini raisining vakolati hamda shaxsini tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi. Guvohnoma fuqarolar yigʻini raisining fuqarolik pasporti oʻrnini bosmaydi. 3. Fuqarolar yigʻini raisining koʻkrak nishoni tegishli hududda raislik maqomiga ega boʻlgan mansabdor shaxs sifatida ajratib turuvchi belgi hisoblanadi. Koʻkrak nishoni koʻkrakning chap tomoniga taqiladi. 4. Fuqarolar yigʻini raisiga guvohnoma hamda koʻkrak nishon tuman (shahar) fuqarolar yigʻinlari raislari saylovini tashkil etish va oʻtkazishga koʻmaklashuvchi komissiya (keyingi oʻrinlarda koʻmaklashuvchi komissiya deb ataladi) tomonidan beriladi. 5. Fuqarolar yigʻini raisi oʻziga berilgan guvohnoma va koʻkrak nishondan oʻz vakolati muddati davomida foydalanadi. 6. Fuqarolar yigʻini raisining vakolat muddati tugaganidan keyin (vakolatlari muddatidan ilgari tugatilganda) guvohnoma va koʻkrak nishoni koʻmaklashuvchi komissiyaga qaytarilishi shart. 7. Guvohnoma muqovasi va blankalari hamda koʻkrak nishon koʻmaklashuvchi komissiya buyurtmasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va nuroniylarni qoʻllab-quvvatlash vazirligining buyurtmasi boʻyicha belgilangan korxonalarda tayyorlanadi. Guvohnomalarning blankalari qatʼiy hisobot beriladigan hujjatlar hisoblanadi va ushbu Nizomga 1-ilovada keltirilgan tavsifga binoan qalbakilashtirishga qarshi himoya elementlariga ega boʻlgan maxsus qogʻozda tayyorlanadi. Guvohnomaning muqovasi va blankasi boshqa shaxslar, shu jumladan, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari buyurtmasiga asosan tayyorlanishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 8. Fuqarolar yigʻini raisi saylangan deb topilgach, saylov oʻtkazilgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay koʻmaklashuvchi komissiyaga quyidagilarni taqdim etadi: fuqarolar yigʻini raisi saylovini tashkil etish hamda oʻtkazish boʻyicha ishchi guruhning (keyingi oʻrinlarda — ishchi guruh) fuqarolar yigʻini muhri bilan tasdiqlangan bayonnomasi va qarori; fuqarolar yigʻini raisi pasportining nusxasi; 3x4 oʻlchamli 2 dona rangli fotosurat. 9. Guvohnoma blankalari fuqarolar yigʻini raisi pasportining nusxasi hamda ishchi guruhning bayonnomasi va qarori asosida toʻldiriladi. Zarur maʼlumotlar kiritilgandan keyin guvohnomalar blankalariga ular egalarining fotosurati yopishtiriladi. Guvohnoma koʻmaklashuvchi komissiyaning raisi tomonidan imzolanadi va fuqarolar yigʻini muhri bilan tasdiqlanadi. Tayyorlangan guvohnoma shaffof plyonka bilan qoplanadi. 10. Guvohnoma tartib raqamiga ega boʻladi. Berilgan guvohnomalar ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shaklda koʻmaklashuvchi komissiyalar tomonidan yuritiladigan Fuqarolar yigʻini raisi guvohnomalarini berish va qaytarishni hisobga olish daftarida (keyingi oʻrinlarda — hisobga olish daftari) roʻyxatdan oʻtkaziladi. Fuqarolar yigʻini raisi guvohnomasining tartib raqami hisobga olish daftaridagi tartib raqamiga mos boʻlishi lozim. 11. Hisobga olish daftarida guvohnomaning tartib raqami, guvohnoma egasining hamda uni imzolagan shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi, guvohnomaning amal qilish muddati, guvohnoma egasining fotosurati, guvohnoma olinganligi toʻgʻrisida imzo va sana, guvohnomani qaytarish sanasi, olgan shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi va imzosi, guvohnomani yoʻq qilish toʻgʻrisida belgi (dalolatnoma sanasi va tartib raqami) koʻrsatiladi. Hisobga olish daftari ip oʻtkazib tikiladi, muhrlanadi va koʻmaklashuvchi komissiyada uning vakolat muddati davomida saqlanadi. Navbatdagi saylovlar eʼlon qilingach hisobga olish daftari yangi tuzilgan koʻmaklashuvchi komissiyaga topshiriladi. 12. Koʻkrak nishoni ushbu Nizomga 3-ilovada keltirilgan tavsif va namunaga binoan tayyorlanadi. 13. Guvohnoma va koʻkrak nishoni saylov oʻtkazilgan va fuqarolar yigʻini raisi saylangan deb topilgan kundan eʼtiboran bir oy muddat ichida beriladi. 14. Toʻldirishda buzilgan yoki yaroqsiz holga kelgan guvohnomalar haqiqiy emas deb topiladi va belgilangan tartibda yoʻq qilinadi. 15. Guvohnoma va koʻkrak nishoni fuqarolar yigʻini raisiga u Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi pasportini koʻrsatganidan keyin beriladi. 16. Guvohnoma berilayotganda fuqarolar yigʻini raisi guvohnomani olganligi toʻgʻrisida hisobga olish daftariga imzo qoʻyadi. 17. Yoʻqolgan yoki yaroqsiz holga kelgan guvohnoma va koʻkrak nishoni oʻrniga fuqarolar yigʻini raisining arizasiga binoan yangi guvohnoma hamda koʻkrak nishoni berilishi mumkin. Shuningdek, fuqarolar yigʻini raisining familiyasi, ismi va otasining ismi oʻzgarganda guvohnoma almashtiriladi. 18. Guvohnoma yoʻqolganligi munosabati bilan yangi guvohnoma berish toʻgʻrisidagi arizaga matbuotda guvohnoma yoʻqolganligi va u haqiqiy emas deb hisoblanishi haqida xabar eʼlon qilinganligini tasdiqlovchi hujjat hamda 3 x 4 oʻlchamli 2 dona rangli fotosurat ilova qilinadi. Guvohnoma yaroqsiz holga kelganligi tufayli yangi guvohnoma berish toʻgʻrisidagi arizaga yaroqsiz holga kelgan guvohnoma hamda 3 x 4 oʻlchamli 2 dona rangli fotosurat ilova qilinadi. 19. Yoʻqolgan guvohnoma fuqarolar yigʻini raisi tomonidan matbuotda xabar eʼlon qilingan kundan eʼtiboran haqiqiy emas, deb hisoblanadi. Yaroqsiz holga kelgan guvohnoma yangi guvohnoma berilgan kundan eʼtiboran haqiqiy emas deb hisoblanadi. 20. Amal qilish muddati tugagan yoki yaroqsiz holga kelgan guvohnomalar yoʻq qilinishi va bu haqida dalolatnoma tuzilishi kerak. Guvohnomalar koʻmaklashuvchi komissiya tomonidan yoʻq qilinadi. 21. Fuqarolar yigʻini raisi guvohnoma va koʻkrak nishonining saqlanishi uchun shaxsan javobgardir. Guvohnoma va koʻkrak nishonini boshqa shaxslarga berish taqiqlanadi. 22. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. Fuqarolar yigʻini raisi guvohnomasining muqovasi 60 x 90 millimetr kattalikdagi toʻq yashil rangda, charmdan yoki uning oʻrnini bosadigan materiallardan tayyorlanadi. Guvohnomaning old tomoni markaz qismining yuqorisida zarhal rangda 14-shriftda “FUQAROLARNING OʻZINI OʻZI BOSNQARISN ORGANI”, pastda esa “GUVONNOMA” degan matn joylashgan. Guvohnomaning ichki tomonidagi matnlar ikki sahifaga joylashtiriladi. Guvohnomaning ichki chap tomonidagi yozuvlar lotin alifbosida bajariladi. Guvohnomaning ichki chap qismining yuqoridagi markazida ikki qatorda tegishli viloyat va tuman (shahar) nomi koʻrsatiladi, undan keyin markaz qismida “GUVONNOMA №” soʻzi yozilgan boʻlib, unda guvohnoma tartib raqami qoʻyiladi, uning pastida alohida fuqarolar yigʻini raisining familiyasi, ismi, otasining ismi ikki qatorda, shuningdek, tegishli fuqarolar yigʻini nomi yoziladi. Pastroq qismida saylov oʻtkazilgan sana bir qatorda, guvohnomaning amal qilish muddati ikkinchi qatorda yoziladi, bunda amal qilish muddati navbatdagi saylovlargacha belgilanadi. Pastda “Koʻmaklashuchi komissiya raisi” soʻzlari, tegishli koʻmaklashuvchi komissiya raisining imzosi, ismi va otasining ismi bosh harflari va familiyasi joylashtiriladi, chaproqda “M.Oʻ” harflari joylashadi. Guvohnomaning ichki oʻng tomonidagi yozuvlar kirill alifbosida bajariladi. Guvohnoma ichki oʻng qismining yuqoridagi markaziy qismida maʼmuriy-hududiy birlik nomi koʻrsatiladi, undan keyingi qatorda, markaziy qismda “GUVOHNOMA №” soʻzi yozilgan boʻlib, unda guvohnoma tartib raqami qoʻyiladi, undan pastda chap tomonda 3 x 4 sm oʻlchamli fotosurat joylashtiriladi. Fotosuratning oʻng tomoni markazida fuqarolar yigʻini raisining familiyasi, ismi va otasining ismi ikki satrda, shuningdek, tegishli fuqarolar yigʻini nomi yoziladi. Pastroq qismida saylov oʻtkazilgan sana bir qatorda, guvohnomaning amal qilish muddati ikkinchi qatorda yoziladi, bunda amal qilish muddati navbatdagi saylovlargacha belgilanadi. Pastda “Koʻmaklashuvchi komissiya raisi” soʻzlari, tegishli koʻmaklashuvchi komissiya raisining imzosi, ismi va otasining ismi bosh harflari va familiyasi joylashtiriladi, chaproqda “M.Oʻ” harflari joylashadi. Guvohnomaning ichki tomonlari och sargʻish rangli maxsus qogʻozdan tayyorlanadi va shaffof plyonka bilan qoplanadi. Guvohnomadagi matn va raqamlar qora rangda yoziladi. Fuqarolar yigʻini raisi koʻkrak nishoni (keyingi oʻrinlarda koʻkrak nishoni deb ataladi) 23 x 28 millimetr oʻlchamdagi qalqon shaklida boʻlib, mis qotishmasidan tayyorlanadi. Koʻkrak nishonining markazida mahallaning ramziy darvozasini ifodalovchi arka joylashgan boʻlib, uning ortida baland togʻlar orasidan koʻtarilayotgan quyosh nurlari fonida togʻlardan vodiy va vohalar tomon oqayotgan daryolar tasvirlangan. Koʻkrak nishonining chap tomonida qad rostlab turgan zamonaviy binolar hamda oʻng tomonidagi qishloq, dala va daraxtlar obod va koʻrkam mahalla maʼnosini ifoda etadi. Koʻkrak nishonining pastki qismida oq rangli lenta tasvirlangan boʻlib, lenta ichiga tilla rangda “MANALLA RAISI” yozuvi joylashgan. “MANALLA RAISI” yozuvining ostida yashillikka burkangan ekin maydonlari tasvirlangan. Koʻkrak nishoni old va orqa tomonlarining chetlari qavariqdir. Koʻkrak nishonining orqa tomoniga kiyimga taqib qoʻyish uchun aylana koʻrinishidagi moslama oʻrnatilgan. 1. Mazkur Nizom “Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga muvofiq fuqarolar yigʻinlarida ish yuritishni tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Fuqarolar yigʻini raisi ish yuritishning toʻgʻri yoʻlga qoʻyilishini taʼminlash maqsadida xodimlardan birini fuqarolar yigʻinida ish yuritishni tashkil etish va olib borish boʻyicha masʼul etib belgilaydi (keyingi oʻrinlarda — masʼul xodim). Masʼul xodim fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashi majlislarini oʻtkazishga doir materiallarni tayyorlaydi, fuqarolar yigʻini majlisining, fuqarolar yigʻini kengashining va fuqarolar yigʻini raisining qarorlari ijrochilarga oʻz vaqtida yetkazilishini taʼminlaydi, ish yuritishni olib boradi. Fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar, fuqarolar yigʻini huzuridagi taftish komissiyasi hamda fuqarolar yigʻini faoliyatiga koʻmaklashuvchi jamoatchilik tuzilmalarida ish yuritishni tashkil qilish va olib borish ushbu tuzilmalarning kotiblariga yuklanadi. 3. Fuqarolar yigʻini raisi fuqarolar yigʻini va uning organlarida ish yuritishning toʻgʻri tashkil qilinishi hamda ushbu Nizomga muvofiq zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda samarali olib borilishini taʼminlash uchun shaxsan masʼuldir. 4. Masʼul xodim fuqarolar yigʻini kengashi aʼzolarini Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari, farmoyishlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari, farmoyishlari va boshqa qonunchilik hujjatlari bilan, ishga yangi qabul qilingan xodimlarni fuqarolar yigʻini tuzilmasi, mazkur Nizom, hujjatlar ijrosini nazorat qilish va tekshirishning asosiy qoidalari, ichki mehnat intizomi va fuqarolar yigʻini faoliyatini tartibga solishga doir boshqa hujjatlar bilan tanishtiradi. Bunda, fuqarolar yigʻini aʼzolariga oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldor boʻlgan hujjatlar, qarorlar va boshqa materiallar bilan tanishib chiqish imkoniyati yaratib berilishi kafolatlanadi. 5. Masʼul xodim ishdan boʻshaganda yoki boshqa ishga oʻtkazilganda hujjatlar yangi tayinlangan masʼulga (masʼul xodim belgilangunga qadar fuqarolar yigʻinining raisiga dalolatnoma asosida topshiriladi. 6. Qonunchilik hujjatlariga muvofiq fuqarolar yigʻinida quyidagi hujjatlar tayyorlanadi: fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) oʻtkazilgan sana, hozir boʻlgan fuqarolar soni, kun tartibi va qabul qilingan qarorlar koʻrsatilgan holdagi bayonnomalar; fuqarolar yigʻini kengashi majlisining oʻtkazilgan sanasi, hozir boʻlgan aʼzolar soni, kun tartibi va qabul qilingan qarorlar koʻrsatilgan holdagi bayonnomalar; fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar hujjatlari, shuningdek, komissiyalar yigʻilishlari oʻtkazilgan sana, hozir boʻlgan aʼzolar soni, kun tartibi va qabul qilingan qarorlar koʻrsatilgan holdagi bayonnomalar; fuqarolar yigʻini huzuridagi Taftish komissiyasi hujjatlari, yigʻilish bayonnomalari; fuqarolar yigʻinidagi “Ota-onalar universiteti” jamoatchilik tuzilmasining hujjatlari, shuningdek, tuzilma yigʻilishlari oʻtkazilgan sana, hozir boʻlgan aʼzolar soni, kun tartibi va qabul qilingan qarorlar koʻrsatilgan holdagi bayonnomalari; fuqarolar yigʻinidagi “Keksalar maslahati” guruhining hujjatlari, shuningdek, guruh yigʻilishlari oʻtkazilgan sana, hozir boʻlgan aʼzolar soni, kun tartibi va qabul qilingan qarorlar koʻrsatilgan holdagi bayonnomalari; “Fidokor yoshlar” jamoatchilik patrul guruhining hujjatlari, shuningdek, guruh yigʻilishlari oʻtkazilgan sana, hozir boʻlgan aʼzolar soni, kun tartibi va qabul qilingan qarorlar koʻrsatilgan holdagi bayonnomalari; Fuqarolar yigʻinida tadbirkorlik boʻyicha maslahat markazi tashkil etilgan boʻlsa, ushbu tadbirkorlik boʻyicha maslahat markazining hujjatlari; fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashi qarorlari, fuqarolar yigʻini raisining qarorlari va topshiriqlari. 7. Fuqarolar yigʻinining boshqa tashkilotlar bilan xizmat aloqalari xatlar bilan pochta, shuningdek, elektron hujjat almashinuvi orqali amalga oshiriladi. Tezkor ravishda beriladigan maʼlumotlar elektron pochta, faks orqali yoki telefonogramma va telegramma tarzida yuboriladi. 8. Fuqarolar yigʻini raisi fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi), fuqarolar yigʻini kengashi majlisi bayonnomalarini, boshqa tashkilotlarga yuboriladigan xatlarni imzolaydi. 9. Bayonnomalar fuqarolar yigʻini raisi, u yoʻqligida esa — majlisda raislik qilgan uning oʻrinbosarlaridan (fuqarolar yigʻini raisining huquq-tartibot masalalari boʻyicha, oila, xotin-qizlar va ijtimoiy-maʼnaviy masalalar boʻyicha hamda obodonlashtirish, tomorqa va tadbirkorlik masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari) biri tomonidan imzolanadi. Fuqarolar yigʻini raisining vakolat muddati yakuni boʻyicha fuqarolar yigʻinining moliya-xoʻjalik faoliyatini majburiy tekshirishga oid bayonnomalar Taftish komissiyasi raisi tomonidan ham imzolanadi. 10. Fuqarolar yigʻinida ish yuritishning qulayligini taʼminlash maqsadida quyidagi yigʻmajildlar yuritiladi: fuqarolar yigʻini faoliyatini tartibga solishga doir normativ-huquqiy hujjatlar; fuqarolar yigʻini majlisining (fuqarolar vakillari yigʻilishining) hujjatlari; fuqarolar yigʻini kengashi majlisining hujjatlari; fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar hujjatlari; fuqarolar yigʻinining Taftish komissiyasi hujjatlari; fuqarolar yigʻinidagi “Ota-onalar universiteti” jamoatchilik tuzilmasining hujjatlari; fuqarolar yigʻinidagi “Keksalar maslahati” guruhining hujjatlari; “Fidokor yoshlar” jamoatchilik patrul guruhining hujjatlari; “Ayollar maslahat kengashi”ning hujjatlari; Fuqarolar yigʻinidagi tadbirkorlik boʻyicha maslahat markazining hujjatlari; fuqarolar yigʻini vakolatlariga taalluqli boshqa masalalar boʻyicha hujjatlar. Yigʻmajildlar fuqarolar yigʻini va uning organlari toʻgʻrisidagi nizomlar asosida tuziladi. Yigʻmajildlarni yuritishda hujjatlar nomenklaturasi va ularni saqlash muddati koʻrsatilishi lozim. 11. Yuritiladigan yigʻmajildlar fuqarolar yigʻini raisining tegishli oʻrinbosari tomonidan imzolanadi va fuqarolar yigʻini raisi tomonidan tasdiqlanadi. Yigʻmajildlarni saqlash masʼul xodim tomonidan amalga oshiriladi. Xotin-qizlar bilan ishlash komissiyasi, “Ota-onalar universiteti” jamoatchilik tuzilmasi va “Ayollar maslahat kengashi”ning hujjatlari mahalladagi xotin-qizlar faoli tomonidan yuritiladi, imzolanadi va tasdiqlanadi. 12. Fuqarolar yigʻinlariga tushayotgan hujjatlarni qabul qilish, ularga birlamchi ishlov berish (roʻyxatga olish, fuqarolar yigʻini raisiga kiritish uchun tayyorlash) masʼul xodim tomonidan amalga oshiriladi. 13. Hujjatlar solingan konvertlar, shu jumladan, buyurtma konvertlar masʼul xodim tomonidan ochiladi. Bunda konvertning toʻgʻri yetkazilganligi va butligi tekshiriladi. Konvertning butligi buzilgan boʻlsa yoki undagi hujjatlar va ilovalar yetarli boʻlmasa, bu haqida darhol hujjatni yuboruvchiga maʼlum qilinadi, ikki nusxada dalolatnoma tuzilib, biri masʼul xodimda qoldiriladi, ikkinchisi hujjatni yuborgan tashkilotga (mansabdor shaxsga) joʻnatiladi. Fuqarolar yigʻiniga xatolik tufayli tushgan hujjatlar uzogʻi bilan besh kun muddat ichida masʼul xodim tomonidan yangi konvertga solinib, avvalgi konvertni ilova qilgan holda tegishli tashkilot (mansabdor shaxs)larga joʻnatiladi va bu haqida joʻnatuvchiga xabar qilinadi. 14. Tushgan hujjatlar solingan konvertlar (hujjatni yuboruvchining manzili va yuborilgan vaqti faqat konvert orqali aniqlanadigan hollardan tashqari) yoʻq qilinadi. 15. Tushgan hujjatlar roʻyxatga olinadigan va roʻyxatga olinmaydigan hujjatlar turkumiga boʻlinadi. Mazkur Nizomga 1-ilovada koʻrsatilgan hujjatlar roʻyxatga olinmaydi. Roʻyxatga olinadigan tushgan hujjatlarga roʻyxatga olish shtampi qoʻyiladi. Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari, ular qayerdan kelganligidan qatʼi nazar, alohida roʻyxatga olinadi va ularning hisobi yuritiladi. 16. Fuqarolar yigʻiniga tushgan hujjatlar ushbu Nizomga 2-ilovada koʻrsatilgan shaklda Fuqarolar yigʻinlariga tushgan hujjatlarni roʻyxatga olish daftarida roʻyxatga olingandan soʻng fuqarolar yigʻini raisiga beriladi. 17. Fuqarolar yigʻini tomonidan tayyorlanadigan va boshqa tashkilot (mansabdor shaxs)lardan keladigan hujjatlar bilan ishlash quyidagi tartibda amalga oshiriladi: fuqarolar yigʻini raisi tomonidan hujjatga rezolyutsiya belgilanadi va unda hujjatning ijrosi boʻyicha asosiy koʻrsatmalar va ijro muddati aks ettiriladi; koʻrib chiqilgan hujjat rezolyutsiyani nazorat kartochkasiga koʻchirish uchun masʼul xodimga qaytariladi; hujjat tegishli joylarga yetkaziladi. Tushgan hujjatni rasmiylashtirish va koʻrib chiqish uchun kiritish hujjat tushgan kunda, koʻrib chiqilgan hujjatni tegishliligi boʻyicha joʻnatish rezolyutsiya belgilangan kunda amalga oshirilishi lozim. Agar rezolyutsiyada hujjatning ijrosiga bir nechta xodim masʼul etib belgilangan boʻlsa, uning ijrosi uchun familiyasi birinchi koʻrsatilgan xodim masʼul hisoblanadi. 18. Chiquvchi hujjatlarni rasmiylashtirish va ularni joʻnatish masʼul xodim tomonidan amalga oshiriladi. Hujjatlarni konvertga solishdan avval ularning toʻgʻri rasmiylashtirilganligi, ilovalarning mavjudligi, hujjatni oluvchilar soniga hujjat nusxalarining muvofiq kelishi tekshiriladi. Notoʻgʻri rasmiylashtirilgan hujjatlar ijrochiga toʻgʻrilash uchun qaytariladi. Buyurtma boʻyicha yuboriladigan hujjatga hujjat yuboriladigan tashkilot (mansabdor shaxs)lar roʻyxati tuziladi va masʼulning familiyasi hamda yuborilgan sana koʻrsatiladi. Yuborish uchun masʼul xodimga berilgan hujjatlar shu kunning oʻzida yoki bir sutkadan koʻp boʻlmagan muddatda rasmiylashtirilishi va yuborilishi kerak. 19. Masʼul xodim muntazam ravishda tushgan, chiqarilayotgan, shu jumladan, fuqarolar yigʻini xodimlari tomonidan tayyorlangan hujjatlarni hisobga olib boradi hamda yil yakunlari boʻyicha maʼlumotlarni umumlashtiradi. Jismoniy va yuridik shaxslar murojaatlarining hisobi alohida yuritiladi. 20. Tushgan (chiqarilayotgan) hujjatning indeksi mazkur Nizomga 3-ilovada koʻrsatilgan shaklda yigʻmajildlar nomenklaturasidagi tegishli indeks va roʻyxatga olish raqamidan iborat boʻladi, qaror va majlis bayonnomalari indekslari bundan mustasno. Ularning indekslari hujjat turiga muvofiq roʻyxatga olish raqamlaridan iborat boʻladi. 21. Hujjatlarni roʻyxatga olish ushbu Nizomga 4-ilovada koʻrsatilgan nazorat kartochkalarida rasmiylashtiriladi. Nazorat kartochkasi rekvizitlari tarkibi “nazorat belgilari” ustuni “ijrochilar”, “ijrochining imzosi”, “ijro holati” va boshqalar bilan toʻldirilishi mumkin. Nazorat kartochkalarida hujjatlar roʻyxatga olinayotganda faqat fuqarolar yigʻinida tuzilgan yoki boshqa tashkilotlardan yuborilgan hujjatlar (soʻrovlar) mustaqil tarzda roʻyxatga olinishi lozim. Javob tariqasida yuborilgan hujjatlar nazorat kartochkasining oʻzida belgilanadi. Nazorat kartochkalarining kalendar shkalasi hujjatlar ijrosi muddatlarini nazorat qilish uchun qoʻllaniladi. Unda hujjat ijro qilinishi lozim boʻlgan sana belgilanadi. “Korrespondent” ustuniga hujjatni yuborgan yoki hujjat yuborilayotgan tashkilot nomi yoziladi. Fuqarolar yigʻinining ichki hujjati tayyorlanganda fuqarolar yigʻinining nomi yoziladi. “Hujjat tushgan sana va indeks” ustunida hujjat tushgan sana va fuqarolar yigʻinida berilgan indeks koʻrsatiladi. “Hujjatning sanasi va indeksi” ustunida hujjatni yuborgan tashkilot tomonidan belgilangan hujjat yuborilgan sana va indeks koʻrsatiladi. Chiqish xati yoki fuqarolar yigʻinining ichki hujjati roʻyxatga olinganda ushbu ustunda roʻyxatga olinayotgan hujjat imzolangan sana va indeks yoki roʻyxatga olish raqami qoʻyiladi. “Qisqacha mazmuni” ustunida hujjatning turi, sarlavhasi yoki qisqacha mazmuni koʻrsatiladi. “Rezolyutsiya va ijrochi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar” ustunida topshiriq berilayotgan shaxsning familiyasi, masalani hal qilish boʻyicha qisqa va aniq topshiriq, bajarish muddati, rezolyutsiya muallifi va sana koʻrsatiladi. “Hujjatning ijrosi toʻgʻrisida maʼlumot” ustunida masalaning aniq yechimi, javob xatining sana va indeksi koʻrsatiladi. Agar javob xatini tayyorlash zarurati boʻlmasa, tashabbusli hujjatdagi masala qachon, kim tomonidan va qanday hal qilinganligi toʻgʻrisida yozuv kiritiladi. “Hujjatni olganligi toʻgʻrisida ijrochining imzosi” va “Sana” ustunlarida ijrochi imzo qoʻyadi va hujjat olingan sana koʻrsatiladi. “Nazorat belgilari” ustunida hujjatning ijro muddatlarini nazorat qilish toʻgʻrisida belgilar qoʻyiladi va hujjat ijrosi kechikishining aniq sabablari koʻrsatiladi. Nazorat kartochkasining “Fond №”, “Roʻyxat №”, “Yigʻmajild №” ustunlari arxivda toʻldiriladi. Nazorat kartochkalari fuqarolar yigʻini ish hajmiga qarab nashr qilinadi. Nazorat kartochkalari xronologik tarzda — avvalgi vaqtdan keyingi vaqtga tartibi boʻyicha joylashtirib boriladi. 22. Fuqarolar yigʻinlarida nazorat kartotekasi yuritilishi lozim. Bunda axborotning yoʻq boʻlib ketishining oldini olish uchun axborot xavfsizligi talablarini bajargan holda maxsus avtomatlashtirilgan tizimlardan foydalanilishi mumkin. 23. Fuqarolarning murojaatlari boʻyicha nazorat kartotekasi ularning familiyalari boʻyicha alifbo tartibida hamda roʻyxatga olish raqami tartibi boʻyicha tuziladi. 24. Hujjatning har bir turi (qaror, bayonnoma, xat va boshqalar) aniq belgilangan rekvizitlar majmuiga (tarkibiy qismlariga) va ular joylashuvining standart tartibiga ega boʻlishi kerak. 25. Hujjatlarni tuzish va rasmiylashtirishga quyidagi asosiy talablar qoʻyiladi: hujjat muallifini (fuqarolar yigʻinining nomini, logotipini, qoidaga koʻra, hujjat blankasida) koʻrsatish; hujjatning turini koʻrsatish, matnga sarlavha tuzish, manzil va sanani koʻrsatish; hujjatni indekslash; hujjatni tayyorlagan masʼul shaxsning imzosi; hujjatning haqiqiyligini tasdiqlash (imzolash, muhrlash); hujjatning ijro qilinganligi va yigʻmajildga joylash toʻgʻrisidagi belgi. 26. Hujjatlarni tuzish uchun A4 (210 x 297) va A5 (148 x 210) shakldagi blankalar qoʻllaniladi. Hujjat blankasida 5-ilovaga muvofiq rekvizitlar koʻrsatilgan boʻlishi kerak. Aniq hujjatlar turiga yil mobaynida 200 dan ortiq ehtiyoj boʻladigan hollarda blankalarni nashr qilish usuli boʻyicha tayyorlashga yoʻl qoʻyiladi. Blankalar chapdan 20 mm, yuqoridan 10 mm, oʻngdan va pastdan 8 mm dan kam boʻlmagan oʻlchamlarda yozuv kiritiladigan maydonlarga ega boʻlishi kerak. 27. Ikki va undan ortiq varaqlarda tayyorlanadigan hujjatlarning ikkinchi va keyingi varaqlari raqamlanishi kerak. Raqamlar varaqning yuqori qismining oʻrtasida, arab raqamlari bilan qoʻyiladi, bunda “varaq” soʻzi va tutuq belgilari qoʻyilmaydi. 28. Hujjat turining nomi har bir hujjatda (xatlardan tashqari) koʻrsatilishi shart. 29. Hujjat sarlavhasi qisqa shaklda boʻlib, asosiy matn mazmunini aniq ifodalashi kerak. Sarlavhalarni hujjatning nomiga muvofiq holda shakllantirish tavsiya etiladi. Masalan: qaror (nima toʻgʻrisida?): “Moddiy yordamga ariza olish toʻgʻrisida”, yigʻilish bayonnomasi (nimaning?): “Oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi yigʻilishining”. Sarlavha varaqning chap qismiga yoziladi. A5 shaklda tuziladigan telegrammalar, eslatmalar matniga sarlavha qoʻyilmaydi. 30. Hujjatlar tashkilotlarga, tarkibiy boʻlinmalarga yoki mansabdor shaxsga manzili koʻrsatilib yuboriladi. Tashkilot nomi va tarkibiy boʻlinma nomi bosh kelishikda koʻrsatiladi. Masalan: Uchtepa tumani Elektr tarmoqlari korxonasi Hisob-kitob boʻlimiga Hujjat tashkilot rahbariga yuborilayotganda tashkilot nomi hujjatni oluvchining lavozimi nomi tarkibiga kiritiladi. Masalan: Toshkent yuridik kolleji direktori B.E. Allayevga Agar hujjat bir nechta turdosh tashkilotlarga yuborilayotgan boʻlsa, ularni umumlashgan holda koʻrsatish kerak. Masalan: Toshkent shahri Chilonzor tumani “Gulzor” mahalla fuqarolar yigʻini hududidagi taʼlim muassasalari rahbarlariga Hujjatda hujjatni oluvchilar toʻrttadan koʻp boʻlmagan taqdirda, ularning nomi toʻliq koʻrsatiladi. Hujjat besh yoki undan koʻp manzilga yuborilayotganda hujjatni yuborish uchun roʻyxat tuziladi va har bir hujjatda bitta oluvchi qoʻshimcha (yozma yoki bosma tarzda) koʻrsatib qoʻyiladi. Masalan: Toshkent shahri Chilonzor tumani “Gulzor” mahalla fuqarolar yigʻini hududidagi korxonalar, muassasalar, tashkilotlar rahbarlariga (roʻyxat boʻyicha) Agar hujjat jismoniy shaxsga yuborilayotgan boʻlsa, avval pochta manzili, soʻngra oluvchining ismi, otasining ismining bosh harflari va familiyasi koʻrsatiladi. Masalan: 100129, Toshkent sh. Chilonzor tumani 6-mavze, 9-uy, 69-xonadonda yashovchi S.A. Barnoyevga Davlat tashkilotlari va doimiy oluvchilarga yuborilayotgan hujjatlarga pochta manzili qoʻyilmaydi. 31. Hujjatlar sanasi rasmiylashtirilayotganda yil, sana va oyning tartib raqami arab raqamlarida qoʻllaniladi. Masalan: 22.04.2021-y. Moliyaviy tusdagi maʼlumotlarga ega hujjatlarda sanani rasmiylashtirishda soʻz va raqamlardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi. Masalan: 2021-yil 23-aprel. 32. Hujjat loyihasining ichki kelishuvi fuqarolar yigʻini raisining huquq-tartibot masalalari boʻyicha oʻrinbosari hamda mahalladagi xotin-qizlar faolining shaxsiy imzosidan tashqari, ismi, otasi ismining bosh harflari, familiyasi va imzolash sanasini oʻz ichiga olgan tegishli vizalar bilan rasmiylashtiriladi. Zarur hollarda viza qoʻyayotgan shaxsning lavozimi ham koʻrsatiladi. Hujjat boʻyicha qoʻshimchalar va eʼtirozlar alohida varaqda keltiriladi. Masalan: Fuqarolar yigʻini raisi maslahatchisi (imzo) S.M. Mirzayev Qoʻshimchalar va eʼtirozlar ilova qilinadi. 04.04.2021-y. Vizalar “Imzo” rekvizitidan quyida yoki hujjatning oxirgi varagʻi orqasiga qoʻyiladi. Tashqi kelishuvda (boshqa tashkilotlar bilan) kelishuv grifi, kelishuv maʼlumotnomasi rasmiylashtiriladi. Kelishuv grifi “Imzo” rekvizitidan quyida yoki hujjatning oxirgi varagʻi orqasiga qoʻyiladi. U quyidagi elementlarni oʻz ichiga oladi: “Kelishilgan” soʻzi, kelishgan mansabdor shaxs lavozimi (tashkilot nomi ham koʻrsatiladi), shaxsiy imzo, ismi, otasi ismining bosh harflari va familiyasi, sana. Masalan: Kelishilgan “Oltinsoy” mahallasi fuqarolar yigʻini raisi (imzo) B.I. Mirzayev 06.04.2021-y. 33. “Imzo” rekviziti tarkibiga hujjatni imzolayotgan shaxsning lavozimi (agar hujjat blankada rasmiylashtirilmagan boʻlsa, toʻliq, agar blankada boʻlsa, qisqa), shaxsiy imzo va uning taʼrifi kiradi. Masalan: “Yangi hayot” mahallasi fuqarolar yigʻini raisi (imzo) A.J. Tojiyev Hujjat bir necha mansabdor shaxslar tomonidan imzolanayotganda ularning imzosi egallagan lavozimiga koʻra yuqoridan pastga qaratib joylashtiriladi. Teng lavozimdagi shaxslar tomonidan hujjat imzolanayotganda ularning imzosi bir qatorga joylashtiriladi. Fuqarolar yigʻini raisi uzoq vaqt boʻlmaganda, hujjatlarni fuqarolar yigʻini raisi vazifasini vaqtincha bajarish yuklatilgan shaxs imzolaydi. Bunda hujjatni imzolovchi shaxsning amaldagi lavozimi va uning familiyasi koʻrsatiladi. Hujjatning lavozim nomi oldiga egik chiziq qoʻyib yoki “oʻrniga” soʻzini ishlatib imzolashga yoʻl qoʻyilmaydi. 34. Fuqarolar yigʻini raisi tomonidan tasdiqlanishi kerak boʻlgan hujjat quyidagilarni oʻz ichiga olgan tasdiqlash grifiga ega boʻlishi kerak: “Tasdiqlayman” soʻzi, hujjatni tasdiqlayotgan shaxsning lavozimi, shaxsiy imzo, ismi, otasi ismining bosh harflari, familiyasi va sana. Masalan: “Tasdiqlayman” Uchqoʻrgʻon tumani “Yangi hayot” mahallasi fuqarolar yigʻini raisi imzo A. Mahmudov 07.04.2021-y. Tasdiqlash grifi hujjatning yuqorigi oʻng qismiga joylashtiriladi. Tasdiqlash haqidagi imzodan soʻng fuqarolar yigʻinining muhri qoʻyiladi. 35. Hujjatning ijrosi boʻyicha topshiriqlar fuqarolar yigʻini raisi rezolyutsiyasi shaklida beriladi. Rezolyutsiya tarkibiga quyidagi majburiy elementlar kiritiladi: ijrochi (yoki ijrochilar familiyasi); topshiriq mazmuni; ijro etish muddati (zarur hollarda); fuqarolar yigʻini raisining imzosi; rezolyutsiya qoʻyilgan sana. Masalan: B.M. Mirzaboyevga Fuqarolar yigʻini kengashi yigʻilishiga material tayyorlashingizni soʻrayman. (imzo) R.S. Obidov 07.03.2021-y. 36. Fuqarolar yigʻinida hujjat mazmuni bilan tanishtirish tegishli belgilar bilan amalga oshiriladi. Hujjatning tushganligi haqidagi belgi hujjat birinchi varagʻining pastki qismiga qoʻyiladi. Hujjatning nazoratga olinganligi haqidagi belgi hujjatning birinchi varagʻi yuqori qismining oʻng tarafiga “Nazorat” soʻzi yoziladi yoki “N” belgisi qoʻyiladi. Hujjatning ijrosi taʼminlanganligi va uni yigʻmajildga joylash haqidagi belgida quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak: ijro toʻgʻrisida guvohlik beruvchi hujjat boʻlmasa — qisqacha maʼlumot, ijro toʻgʻrisida guvohlik beruvchi hujjat boʻlganda — uning sanasi va raqamiga havola; “Yigʻmajildga” soʻzi; yigʻmajildlar nomenklaturasi boʻyicha hujjat saqlanadigan yigʻmajild raqami; hujjatni yigʻmajildga joylashtirish sanasi; ijrochining imzosi. Nazoratdagi hujjatlarning ijrosi toʻgʻrisida belgi belgilangan tartibda qoʻyiladi (fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillari yigʻilishi) qarori — ijro qilinganidan soʻng tegishli qaror bilan; fuqarolar yigʻini raisi topshirigʻi — fuqarolar yigʻini raisi rezolyutsiyasi bilan; qolganlari — fuqarolar yigʻini xodimlari tomonidan). “Yigʻmajildga” belgisi hujjat bilan ishlash yakuniga yetkazilganligini bildiradi. Har bir hujjat bevosita ijrochi toʻgʻrisidagi belgiga ega boʻlishi kerak. Bunday belgi hujjatning har bir nusxasida, hujjatning soʻnggi varagʻining pastki chap qismida, agar joy boʻlmasa — varaqning orqa tomonida qoʻyiladigan hujjat ijrochisining (hujjatni tayyorlagan xodimning) familiyasi va xizmat telefonidan iborat. Masalan: D.K. Mahkamov, tel.: 8 (371) 294-45-14. 37. Agar hujjatning ilovalari boʻlsa — ular haqidagi belgi quyidagicha qoʻyiladi. Matnda hujjatga ilova borligi koʻrsatiladi. Masalan: “Gʻuncha” koʻchasida istiqomat qiluvchi ilovada keltirilgan roʻyxatdagi xorijda ishlab kelgan fuqarolarni ishga joylashtirishga koʻmaklashish chora-tadbirlari koʻrilsin”. Maʼmuriy hujjatlar ilovalari birinchi varagʻining yuqorigi oʻng qismida quyidagi shaklda belgiga ega boʻlishi kerak: (hujjat sanasi va raqami, hujjat nomi)ga ilova Hujjatga bir nechta ilovalar boʻlsa — ularga tartib raqami qoʻyiladi. Agar hujjat matnida unga qoʻshilgan ilovalar haqida eslatib oʻtilmasa, unda ilovalarning varaqlari va nusxalari soni keltirilgan roʻyxat keltirilishi kerak. Agar hujjatga boshqa, ilovalari mavjud boʻlgan hujjat qoʻshib yuborilayotgan boʻlsa — unda ilova mavjudligi haqida quyidagi shaklda belgi qoʻyiladi: Ilova: Tuman moliya boʻlimining 30.03.2021-yildagi 104-1/202-son xati va unga ilova, jami 16 varaqda, 5 nusxada. Agar ilova hujjatda koʻrsatilgan barcha oluvchilarga yuborilmayotgan boʻlsa, unda ilova mavjudligi toʻgʻrisida quyidagicha belgi qoʻyiladi: Ilova: 5 varaqda, 1 nusxada, birinchi manzilga. Agar ilova broshyuralangan boʻlsa — varaqlar soni koʻrsatilmaydi. 38. Hujjat nusxasi — hujjatdagi barcha rekvizitlarning koʻchirilgan nusxasi. Koʻchirma — hujjat bir qismining nusxasi. Hujjatlardan nusxa (koʻchirma) fuqarolar yigʻini raisining ruxsati bilan beriladi. Xodimlarning shaxsiy yigʻmajildlari shakllantirilayotganda boshqa tashkilotlardan berilgan va tegishli masalalarni hal qilish uchun zarur boʻlgan hujjatlardan nusxa va koʻchirma olishga yoʻl qoʻyiladi (diplom, tugʻilganlik haqida guvohnoma va shunga oʻxshash hujjatlarning nusxalari). Hujjatning nusxasi (koʻchirmasi) fuqarolar yigʻini kengashining umumiy blankasida chiqariladi va uning asliga toʻgʻriligini tasdiqlovchi xodimning imzosi bilan tasdiqlanadi. Agar nusxa blankada chiqarilmasa, lekin hujjatning blankada tayyorlangan aslidan olinayotgan boʻlsa — haqiqiy nusxadagi blanka matni toʻliq koʻchiriladi. Nusxaning birinchi varagʻi yuqoridagi oʻng qismiga “Nusxa” belgisi qoʻyiladi. Tasdiqlovchi yozuv quyidagi shaklda kiritiladi: Asliga toʻgʻri Fuqarolar yigʻini raisi oʻrinbosari (imzo) Z. Musayev, 03.04.2021-y. Tasdiqlovchi yozuv “Imzo” rekvizitidan pastga qoʻyiladi. Hujjatning nusxasi (koʻchirmasi) boshqa tashkilotga yuborilayotganda yoki alohida shaxslarga berilayotganda tasdiqlovchi yozuvga muhr qoʻyiladi. 39. Blankalarning saqlanishini taʼminlash va hisobini yuritish maqsadida har qaysi turdagi (qaror, xat) blankalar raqamlangan boʻlishi kerak. Raqam blankaning orqa betidagi yuqori qismining chap tomoniga qoʻyiladi. 40. Tushgan hujjatlarga javob xati tayyorlanayotganda tushgan xatning raqami va sanasi koʻrsatiladi. 41. Har bir fuqarolar yigʻini majlisida (fuqarolar vakillarining yigʻilishida) yigʻilish oʻtkazilgan sana, hozir boʻlgan fuqarolar yigʻini aʼzolarining soni, kun tartibi va qabul qilingan qarorlar koʻrsatilgan holda bayonnoma yuritiladi. Yigʻilish bayonnomasi ushbu Nizomga 6-ilovaga muvofiq shaklda rasmiylashtiriladi. Fuqarolar yigʻini majlisining (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) bayonnomasi va qarorini fuqarolar yigʻinining raisi imzolaydi. Fuqarolar yigʻini raisi yoʻqligida, majlisda raislik qilgan uning oʻrinbosaridan biri imzolaydi. 42. Yigʻilish bayonnomasining sanasi yigʻilish oʻtkazilgan kun hisoblanadi. Yigʻilish bayonnomasi tartib raqami yil mobaynida xronologik tarzdagi ketma-ketlikda belgilab boriladi. Keyingi yil tartib raqamlari yangidan boshlanadi. 43. Yigʻilish bayonnomasi matni kirish va asosiy qismdan iborat boʻladi. Yigʻilish bayonnomasi matnining kirish qismida yigʻilish ishtirokchilarining soni, taklif qilinganlarning familiyasi, ismi, otasining ismi koʻrsatiladi. Yigʻilish bayonnomasida raislik qiluvchining ismi, otasi ismining bosh harflari, familiyasi, muhokama qilinadigan masalalar, ushbu masalalar boʻyicha maʼruzachilarning ismi, otasi ismining bosh harflari va familiyasi, reglament koʻrsatilgan kun tartibi yoziladi. Yigʻilish bayonnomasining asosiy qismi kun tartibi bandlariga muvofiq tarzda boʻlimlarga ajratiladi. Har bir boʻlim “eshitildi — soʻzga chiqdilar — qaror qilindi” tartibi boʻyicha tuziladi. 44. Yigʻilish bayonnomasi sanasi yigʻilish oʻtkazilgan sana hisoblanadi. 45. Yigʻilish bayonnomasi yigʻilish oʻtkazilgan sanadan 3 kundan koʻp boʻlmagan muddatda rasmiylashtirilishi va imzolanishi kerak. 46. Fuqarolar yigʻini kengashi, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar va Taftish komissiyasi, fuqarolar yigʻini faoliyatiga koʻmaklashuvchi jamoatchilik tuzilmalari yigʻilishlari bayonnomalari ushbu Nizomning 42 — 46-bandlariga muvofiq rasmiylashtiriladi. 47. Yigʻmajildlar nomenklaturasi — fuqarolar yigʻinida yuritiladigan, saqlash muddati koʻrsatilgan, belgilangan tartibda rasmiylashtiriladigan yigʻmajildlar sarlavhalarining tizimlashtirilgan roʻyxatidan iborat boʻladi. Yigʻmajildlar nomenklaturasi yigʻmajildlarni toʻgʻri shakllantirish, ularni hisobga olish va izlab topishni taʼminlash, hujjatlarning saqlanish muddatini koʻrsatish uchun tuziladi. 48. Fuqarolar yigʻini yigʻmajildlarining nomenklaturasi masʼul xodim tomonidan tayyorlanadi. Yigʻmajildlar nomenklaturasi fuqarolar yigʻini raisi tomonidan tasdiqlanadi. Yigʻmajildlar nomenklaturasi 5 yilda bir martadan kam boʻlmagan muddatda yoki fuqarolar yigʻinining vazifalari va tarkibiy tuzilishi oʻzgargan vaqtda qayta tuziladi va tasdiqlanadi. 49. Yigʻmajildlar nomenklaturasiga ushbu Nizomning 11-bandida koʻrsatilgan yigʻmajildlar, shuningdek, axborot-maʼlumotnoma va nazorat kartotekalari, shaxsiy yigʻmajildlar kiritiladi. Yigʻmajildlar nomenklaturasiga bosma nashrlar, broshyuralar, axborot-maʼlumotnomalar, maʼlumot varaqalari, byulletenlar, koʻrsatkichlar, ekspress-maʼlumotlar kiritilmaydi. 50. Yigʻmajildlar nomenklaturasi boʻlimlari fuqarolar yigʻinining tarkibiy tuzilishiga muvofiq joylashtiriladi. Tarkibiy tuzilmalar ichida yigʻmajildlar muhimlik darajasi boʻyicha quyidagicha tartibda joylashtiriladi: fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatiga oid normativ-huquqiy hujjatlar; fuqarolar yigʻini majlisining (fuqarolar vakillarining yigʻilishining) tashkiliy-farmoyish hujjatlari; fuqarolar yigʻini kengashining tashkiliy-farmoyish hujjatlari; yigʻilish bayonnomalari va ularga tegishli materiallar; rejalar, smetalar, hisobotlar; maʼruzalar, sharhlar, xizmat xatlari; yozishmalar; maʼlumotnomalar, dalolatnomalar, maʼlumotlar; limitlar, buyurtmalar; fuqarolar yigʻinining asosiy faoliyat yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar har birining ishlari alohida tarzda; fuqarolar yigʻini Taftish komissiyasining ishlari; fuqarolar yigʻinidagi “Ota-onalar universiteti” jamoatchilik tuzilmasining ishlari; fuqarolar yigʻinidagi “Keksalar maslahati” guruhining ishlari; “Ayollar maslahat kengashi”ning ishlari; “Fidokor yoshlar” jamoatchilik patrul guruhining ishlari; fuqarolar yigʻinida tadbirkorlik boʻyicha maslahat markazi tashkil etilgan boʻlsa, maslahat markazining ishlari; roʻyxatlar; axborot-maʼlumot kartotekasi. 51. Yigʻmajildlar nomenklaturasidagi yigʻmajildlar sarlavhalari ularda mavjud boʻlgan hujjatlarning tarkibi va mazmunini aks ettirishi kerak. Nomenklaturadagi yigʻmajildlar sarlavhalari ularda doimiy va vaqtincha saqlanadigan hujjatlarni alohida guruhlashni hisobga olgan holda shakllantiriladi. Har bir sarlavhada hujjatning turini (turlarini), mazmunini, yozishmalarda esa korrespondentni koʻrsatish kerak. Maʼmuriy hujjatlar yoki yigʻilish bayonnomalarini oʻz ichiga olgan yigʻmajildlar sarlavhasida ularning asli yoki nusxasi ekanligi koʻrsatilishi kerak. Agar yigʻmajild tarkibi bir necha turdagi hujjatlardan iborat boʻlsa, bir masalaga oid, lekin ish yuritish ketma-ketligi boʻyicha oʻzaro bogʻliq boʻlmasa, sarlavhalarda “hujjatlar” atamasi qoʻllaniladi. Umumlashtiruvchi hujjatga (masalan, yigʻilish bayonnomasi) ilova hujjatlar ham “hujjatlar” tushunchasi bilan belgilanadi. 52. Yigʻmajild indeksi ikki elementdan iborat boʻladi: fuqarolar yigʻini va uning organlari raqami va ushbu tuzilma qismi doirasidagi tartib raqami (01-1, 01-2, 02-1 va boshqalar). Masalan: fuqarolar yigʻini majlisi (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) — 01-1, 01-2 va boshqalar; fuqarolar yigʻini kengashi — 02-1, 02-2 va h. k.; fuqarolar yigʻinining oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasi — 03-1, 03-2 va h. k.; fuqarolar yigʻinining xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiyasi — 04-1, 04-2 va boshqalar. Yil davomida yangi tuzilgan yigʻmajildlar nomlari yigʻmajildga qoʻshimcha tarzda kiritiladi. Shu maqsadda yigʻmajildlar nomenklaturasining har bir boʻlimida zaxira raqamlar qoldiriladi. 53. Yil yakunida yigʻmajildlar nomenklaturasi oxirida yuritilgan yigʻmajildlar soni toʻgʻrisida yozuv kiritiladi. 54. Yigʻmajildlarni shakllantirish — bu yigʻmajildlar nomenklaturasiga muvofiq ijro qilingan hujjatlarni yigʻmajildlarga guruhlashdir. Yigʻmajildlarni shakllantirish masʼul xodim tomonidan nazorat qilinadi. Yigʻmajildlarni shakllantirishda quyidagi umumiy qoidalarga rioya qilinishi kerak: yigʻmajildga faqat ijro qilingan, toʻgʻri rasmiylashtirilgan hujjatlarni joylashtirish; muayyan masalaga oid barcha hujjatlarni birgalikda joylashtirish; ilovalarni asosiy hujjatlar bilan birga joylashtirish; yigʻmajildda bir kalendar yilga oid hujjatlarni jamlash (keyingi yilga oʻtuvchi yigʻmajildlardan tashqari); doimiy va vaqtincha saqlanadigan hujjatlarni alohida guruhlab yigʻmajildga joylashtirish. Yigʻmajildda qaytarilishi lozim boʻlgan hujjatlar, ortiqcha nusxalar, hujjatning qoralama varianti boʻlmasligi kerak; Yigʻmajildda varaqlar soni 250 tadan oshmasligi zarur. Varaqlar soni koʻp boʻlganda ikkinchi va undan keyingi jildlar yuritiladi. 55. Kadrlar masalalariga oid hujjatlar alohida shakllantiriladi. Maʼmuriy hujjatlar va yigʻilish bayonnomalari xronologik tarzda, tegishli raqamlari boʻyicha joylashtiriladi. 56. Yozishmalar kalendar yil davri uchun yigʻmajildga aniq masalalar boʻyicha guruhlanadi va xronologik ketma-ketlikda tizimlashtiriladi. Javob hujjati soʻrov hujjatidan keyin qoʻyiladi. 57. Rejalar, hisobotlar, smetalar ularning loyihalaridan alohida guruhlantiriladi. 58. Fuqarolar yigʻini raisi, mahalladagi xotin-qizlar faolining shaxsiy varaqalari yil davomida mustaqil yigʻmajildlarga guruhlanadi. Jamoatchilik asosida faoliyat koʻrsatadigan fuqarolar yigʻini faollari — fuqarolar yigʻini raisi maslahatchilari (fuqarolar yigʻini raisining yoshlar masalalari boʻyicha hamda keksalar va faxriylar ishlari boʻyicha maslahatchilari), fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalar, Taftish komissiyasi va fuqarolar yigʻini faoliyatiga koʻmaklashuvchi jamoatchilik tuzilmalari aʼzolarining shaxsiy varaqalari ham alohida yigʻmajildlarga guruhlanishi mumkin. 59. Fuqarolar yigʻinida hujjatlarning saqlanishi masʼul xodim tomonidan taʼminlanadi. 60. Idoraviy arxivga yoki tegishli arxivga berilayotgan, doimiy va vaqtincha (10 yildan ortiq) saqlanadigan hujjatlar, ular boʻyicha ish yuritish tugatilgandan 2 yil oʻtgandan soʻng tartibga keltirilishi kerak. Hujjatlarni tartibga keltirish qonunchilik hujjatlarida belgilangan talablar asosida amalga oshiriladi. Yigʻmajildlar tikiladi, mavjud talablarga muvofiq rasmiylashtiriladi va ularga roʻyxatlar tuziladi (doimiy va fuqarolar yigʻini faollariga doir hujjatlarga alohida). Saqlash muddatlari tugagan hujjatlar boʻyicha masʼul xodim fuqarolar yigʻini kengashi aʼzolari ishtirokida hujjatlarni yoʻq qilishga ajratish dalolatnomasini tuzadi. Roʻyxatlar va dalolatnomalar tegishli arxivning ekspert-tekshirish komissiyasiga koʻrib chiqish uchun taqdim etiladi. Roʻyxatlar va dalolatnomalar tegishli arxivning ekspert-tekshirish komissiyasi tomonidan maʼqullangandan soʻng fuqarolar yigʻini raisi tomonidan tasdiqlanadi. Tasdiqlangan dalolatnomalarga muvofiq hujjatlarni yoʻq qilish fuqarolar yigʻini kengashi tomonidan amalga oshiriladi. 61. Xodim ishdan boʻshaganda yoki boshqa ishga oʻtganda ijrosi tugallanmagan va uning hisobida boʻlgan yigʻmajildlar ushbu lavozimga yangi tayinlangan xodimga yoki uning majburiyatlari zimmasiga yuklangan xodimga hisobga olish kartochkasi yoki roʻyxatga olish daftariga imzo qoʻydirgan holda topshiriladi. Ishdan boʻshagan yoki boshqa ishga oʻtgan xodim olgan hujjatlarini (reglament, yoʻriqnoma, nizom va b.), metodik adabiyotlarni masʼul xodimga topshiradi. 62. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. T/r Hujjat turi 1. Xizmat safari va mehnat taʼtiliga ruxsat berish soʻralgan xatlar. 2. Reklama xabarlari, plakatlar. 3. Tabrik xatlari va taklif chiptalari. 4. Buxgalteriya hujjatlari. 5. Nashrlar (kitoblar, jurnallar, byulletenlar). 6. Oylik va choraklik hisobotlar. 7. Statistik hisobotlar shakllari. T/r Sana Indeks Hujjatni yuborgan tashkilotning nomi (mansabdor shaxsning F.I.O va lavozimi) Hujjatning indeksi va sanasi (hujjatni yuborgan tashkilot (mansabdor shaxs) tomonidan qoʻyilgan) Raisning rezolyutsiyasi va sanasi Masʼul ijrochi (F.I.O., hujjat olingan sana) Hujjatning ijrosi toʻgʻrisida maʼlumot (qayerga va qachon javob yuborilganligi, sana va indeksi) ... ... ... ... ... ... ... ... 1. Vazirlar Mahkamasining “Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2013-yil 7-oktabrdagi 274-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2013-y., 10-son, 72-modda). 3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Aholiga davlat xizmatlari koʻrsatishning milliy tizimini tubdan isloh qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2017-yil 12-dekabrdagi PF-5278-son Farmoni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” 2017-yil 12-dekabrdagi PQ-3430-son qarori)” 2018-yil 22-yanvardagi 40-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2018-y., 1-son, 19-modda) ilovaning 10-bandi. 4. Vazirlar Mahkamasining “Fuqarolar yigʻinining yarashtirish komissiyasi toʻgʻrisidagi namunaviy nizomga qoʻshimcha va oʻzgartirish kiritish haqida” 2018-yil 15-fevraldagi 110-son qarori. 5. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida (“Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 14-sentabrdagi OʻRQ-446-son Qonuni”) 2018-yil 22-fevraldagi 134-son qaroriga ilovaning 4-bandi. 6. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritish, shuningdek baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Xotin-qizlarni qoʻllab-quvvatlash va oila institutini mustahkamlash sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 2-fevraldagi PF-5325-son Farmoni)” 2018-yil 3-maydagi 327-son qarorining 3-bandi. 7. Vazirlar Mahkamasining “Fuqarolar yigʻini huzuridagi “Ota-onalar universiteti” jamoatchilik tuzilmasi faoliyatini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida” 2018-yil 19-iyuldagi 554-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2018-y., 7-son, 186-modda). 8. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasining “Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) saylovi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida” 2018-yil 15-oktabrdagi OʻRQ-498-son va “Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) saylovi toʻgʻrisida” 2018-yil 15-oktabrdagi OʻRQ-499-son qonunlari)” 2019-yil 15-yanvardagi 33-son qarori. 9. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Jamoat xavfsizligini taʼminlash samaradorligini oshirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2018-yil 24-dekabrdagi PQ-4075-son qarori)” 2019-yil 22-apreldagi 346-son qaroriga ilovaning 4 va 13-bandlari.