Oʻzbekiston Respublikasi hududida atrof tabiiy muhitni muhofaza qilishning iqtisodiy mexanizmlarini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida
(resolution, 2026-08-14)

Atrof-muhit ifloslanishi va chiqindilar joylashtirilishini boshqarishning iqtisodiy mexanizmini yanada takomillashtirish, “ifloslantiruvchi toʻlaydi” tamoyilini amaliyotga yanada kengroq joriy etish hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining atrof-muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2019-yil 30-oktabrdagi PF-5863-son va “2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasini “Yoshlarni qoʻllab-quvvatlash va aholi salomatligini mustahkamlash yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi toʻgʻrisida” 2021-yil 3-fevraldagi PF-6155-son farmonlari ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Davlat ekologiya qoʻmitasi) hamda Moliya vazirligining: Oʻzbekiston Respublikasi hududida ifloslantiruvchi moddalar tashlamalarini atmosfera havosiga chiqarib tashlovchi, ochiq suv havzalari va joylarning relyefiga oqova suvlarni oqizuvchi va chiqindilarni joylashtiruvchi 55,1 mingta yuridik shaxs xatlovdan oʻtkazilganligi; 2020-yilda atrof-muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun Davlat ekologiya qoʻmitasining Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish jamgʻarmasiga 68,3 mlrd soʻm mablagʻ tushganligi; ushbu mablagʻlarning 17,75 mlrd soʻmi Davlat budjetiga oʻtkazilganligi, qolgan mablagʻlar ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish tadbirlari hamda boshqa tadbirlarni amalga oshirishga, Davlat ekologiya qoʻmitasining moddiy-texnik bazasini rivojlantirishga, shuningdek, xodimlarini moddiy ragʻbatlantirishga sarflanganligi haqidagi axboroti maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Belgilansinki: a) quyidagilar: turgʻun va koʻchma manbalardan ifloslantiruvchi moddalarni atmosfera havosiga chiqarib tashlash massasi; ifloslantiruvchi moddalarni suv obyektlariga va joylarning relyefiga oqizish massasi; Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashtiriladigan xavfli va xavfsiz chiqindilar massasi; yuridik shaxslar, shuningdek, yuridik shaxs boʻlmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxslar tomonidan kommunal kanalizatsiya tarmoqlariga ifloslantiruvchi moddalarning normativdan ortiqcha oqizilgan massasi atrof-muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlari (keyingi oʻrinlarda — kompensatsiya toʻlovlari) obyektlari hisoblanadi; b) quyidagilar: maxsus saqlanayotgan va har xil turdagi maxsus jihozlangan toʻplash joylarida joylashtiriladigan xom ashyo resurslari razryadiga tegishli boʻlgan balansdan tashqari rudalar; maxsus ajratilgan maydonlarda vaqtincha (olti oygacha) joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi hisob-kitoblar asosida hujjatlashtirilgan va soʻngra ikkilamchi xom ashyo sifatida foydalaniladigan ishlab chiqarish chiqindilari; texnika ekinlari va oʻsimliklarini sugʻorish uchun belgilangan tartibda foydalaniladigan tozalangan oqova suvlar; ajratilgan yerda joylashtiriladigan, kon sanoatining kon yuzasini ochishdagi va qorishma jinslar; konlarning ishlatilgan qatlamlariga qaytariladigan, shuningdek, qatlamdagi bosimni ushlab turish uchun haydaladigan yer osti yoʻldosh qatlam suvlari; foydali qazilmalar xom ashyo resurslari sifatida maxsus jihozlangan chiqindi saqlash shoxobchalarida joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi hisob-kitoblar asosida hujjatlashtirilgan va keyinchalik (uzogʻi bilan ikki yil davomida) qayta ishlanadigan kon qazish sanoati chiqindilari; mineral oʻgʻitlar va iqtisodiyot tarmoqlari uchun mahsulotlar ishlab chiqarish uchun xom ashyo resurslari sifatida joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi hisob-kitoblar asosida hujjatlashtirilgan, keyinchalik (uzogʻi bilan besh yil davomida) qayta ishlanadigan hamda maxsus jihozlangan saqlash joylari (uyumlar)da joylashtiriladigan fosforli oʻgʻitlar (fosfogips) ishlab chiqarish chiqindilari kompensatsiya toʻlovi obyektlari hisoblanmaydi; v) quyidagilar: ifloslantiruvchi moddalar tashlamalarini atrof tabiiy muhitga chiqarib tashlovchi, oqova suvlarni oqizuvchi va chiqindilarni joylashtiruvchi yuridik shaxslar; yuridik shaxslar, shuningdek, yuridik shaxs boʻlmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi hamda shaharlar va boshqa aholi punktlari kommunal kanalizatsiya tarmoqlariga ifloslantiruvchi moddalarni normativdan ortiqcha oqizuvchi jismoniy shaxslar kompensatsiya toʻlovchi subyektlar hisoblanadi. 3. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq 2021-yil 15-iyuldan boshlab: ifloslantiruvchi moddalarni atrof-muhitga chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni joylashtirish massasi tasdiqlangan ekologik normativlardan 1 baravardan 5 baravargacha yoki undan ortiq (kam) boʻlganda kompensatsiya toʻlovchi subyektlar mos ravishda 1 baravardan 20 baravargacha koʻpaytirilgan (kamaytirilgan) miqdorda kompensatsiya toʻlovlarini toʻlaydilar; ekologik normativlar tasdiqlanmagan yoki ularning amal qilish muddati tugagan boʻlsa, atrof-muhitga yuqori (I toifa) va oʻrtacha (II toifa) darajada xavfli taʼsir koʻrsatadigan kompensatsiya toʻlovchi subyektlar ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, oqizish, chiqindilarni joylashtirishning amaldagi massasiga nisbatan 20 baravar, shuningdek, past (III toifa) va mahalliy (IV toifa) darajada taʼsir koʻrsatuvchi kompensatsiya toʻlovchi subyektlar 10 baravar koʻpaytirilgan miqdorda kompensatsiya toʻlovlarini toʻlaydilar; ifloslantiruvchi moddalarni birvarakayiga tashlaganlik va oqizganlik uchun kompensatsiya toʻlovlari har bir modda boʻyicha belgilangan bazaviy stavkalarga nisbatan 10 baravar koʻpaytirilgan miqdorda toʻlanadi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi hududida atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlarini qoʻllash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 5. Davlat ekologiya qoʻmitasi: Davlat soliq qoʻmitasi bilan birgalikda kompensatsiya toʻlovlari toʻgʻri hisoblanishi va toʻlanishi ustidan doimiy nazorat oʻrnatib, oʻzaro maʼlumot almashinuvini yoʻlga qoʻysin; Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan birgalikda 2021-yil 1-dekabrga qadar kompensatsiya toʻlovlari hisoblanishi va toʻlanishi bilan bogʻliq elektron axborot tizimini amaliyotga toʻliq joriy etsin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 7. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari A.J. Ramatov, Bosh vazirning moliya-iqtisodiyot va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vaziri J.A. Qoʻchqorov hamda Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisi A.I. Maksudov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi hududida atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlarini qoʻllash tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlari — atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va unga boshqa turdagi zararli taʼsirlar koʻrsatilganligi (ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, oqizish, chiqindilarni joylashtirish) uchun toʻlovlar; kompensatsiya toʻlovlarining bazaviy miqdori — kompensatsiya toʻlovlari atmosfera havosiga turgʻun va koʻchma manbalardan chiqarib tashlanadigan bir tonna yoki bir kilogramm hajmdagi ifloslantiruvchi moddalar, suv obyektlariga va joylarning relyefiga, kommunal kanalizatsiya tarmoqlariga oqizilgan bir tonna hajmidagi ifloslantiruvchi moddalar, joylashtirilgan bir tonna hajmidagi chiqindilarga nisbatan bazaviy hisoblash miqdorining amalda belgilangan koeffitsiyentlarida belgilanadi; avans kompensatsiya toʻlovlari — kompensatsiya toʻlovlari miqdorini bosqichma-bosqich toʻlashni nazarda tutuvchi mablagʻlarni kiritish; ifloslantiruvchi moddalarni avariya holatida chiqarib tashlash va oqizish — xoʻjalik faoliyatini va boshqa faoliyatni amalga oshirish jarayonida yer usti qatlamlariga hamda konlarga qattiq, suyuq va gazsimon ifloslantiruvchi moddalarning tarqalishi natijasida atrof-muhitning toʻsatdan ifloslanishiga va kutilmagan halokatlarga olib keladigan darajada atmosfera havosiga ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, suv obyektlariga ularni oqizish; ifloslantiruvchi moddalarning birvarakayiga tashlamalari va oqovalari — atmosfera havosiga, suv obyektlariga va joylarning relyefiga ifloslantiruvchi moddalarni chiqaruvchi manbalardan qisqa muddatda texnologik reglamentda nazarda tutilgan miqdordan keskin ravishda oshiqcha chiqariladigan tashlamalar va oqovalar; chiqindilarni joylashtirish — chiqindilarni saqlash hamda ularni koʻmib tashlash bilan bogʻliq kompleks amaliy faoliyat; oqova suvlar — yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan ishlab chiqarish yoki boshqa maqsadlarda suvdan foydalanishda uning tarkibi kimyoviy jihatdan oʻzgarishi natijasida hosil boʻlgan suvlar; ekologik normativlar — atrof-muhitni ifloslantiruvchi manbalarni xatlovdan oʻtkazish natijalari asosida ishlab chiqilgan hamda davlat ekologik ekspertizasidan oʻtgan chiqindilarning hosil boʻlishi va joylashtirilishi, tashlamalar va oqova suvlarlar meʼyorlari. 3. Ifloslantiruvchi moddalarni atmosfera havosiga chiqarib tashlash (tashlamalar), oqova suvlarni oqizish (oqovalar)ning normativ va normativdan ortiqcha, avariya holatidagi tashlamalar va oqovalar hamda birvarakayiga tashlamalar, shuningdek, limit boʻyicha va limitdan tashqari joylashtirilgan chiqindilar massasi atrof tabiiy muhitni ifloslantirganlik va chiqindilarni joylashtirganlik uchun kompensatsiya toʻlovlari (keyingi oʻrinlarda — kompensatsiya toʻlovlari) obyekti hisoblanadi va u oʻz ichiga quyidagilarni oladi: turgʻun va koʻchma manbalardan ifloslantiruvchi moddalarni atmosfera havosiga chiqarib tashlash massasi; ifloslantiruvchi moddalarni suv obyektlariga va joylarning relyefiga oqizish massasi; Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashtiriladigan xavfli va xavfsiz chiqindilar massasi; yuridik shaxslar, shuningdek, yuridik shaxs boʻlmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxslar tomonidan kommunal kanalizatsiya tarmoqlariga ifloslantiruvchi moddalarning normativdan ortiqcha oqizilgan massasi. 4. Quyidagilar kompensatsiya toʻlovi obyektlari hisoblanmaydi: maxsus saqlanayotgan va har xil turdagi maxsus jihozlangan toʻplash joylarida joylashtiriladigan xom ashyo resurslari razryadiga tegishli boʻlgan balansdan tashqari rudalar; maxsus ajratilgan maydonlarda vaqtincha (olti oygacha) joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi hisob-kitoblar asosida hujjatlashtirilgan va soʻngra ikkilamchi xom ashyo sifatida foydalaniladigan ishlab chiqarish chiqindilari; texnika ekinlari va oʻsimliklarini sugʻorish uchun belgilangan tartibda foydalaniladigan tozalangan oqova suvlar; ajratilgan yerda joylashtiriladigan, kon sanoatining kon yuzini ochishdagi va qorishma jinslar; konlarning ishlatilgan qatlamlariga qaytariladigan, shuningdek, qatlamdagi bosimni ushlab turish uchun haydaladigan yer osti yoʻldosh qatlam suvlari; foydali qazilmalar xom ashyo resurslari sifatida maxsus jihozlangan chiqindi saqlash shoxobchalarida joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi hisob-kitoblar asosida hujjatlashtirilgan va keyinchalik (uzogʻi bilan ikki yil davomida) qayta ishlanadigan kon qazish sanoati chiqindilari; mineral oʻgʻitlar va iqtisodiyot tarmoqlari uchun mahsulotlar ishlab chiqarish uchun xom ashyo resurslari sifatida joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi hisob-kitoblar asosida hujjatlashtirilgan, keyinchalik (uzogʻi bilan besh yil davomida) qayta ishlanadigan hamda maxsus jihozlangan saqlash joylari (uyumlar)da joylashtiriladigan fosforli oʻgʻitlar (fosfogips) ishlab chiqarish chiqindilari. 5. Quyidagilar Oʻzbekiston Respublikasi hududida atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovchi subyektlar hisoblanadi: Oʻzbekiston Respublikasi hududida ifloslantiruvchi moddalar tashlamalarini atrof tabiiy muhitga chiqarib tashlovchi, oqova suvlarni oqizuvchi va chiqindilarni joylashtiruvchi yuridik shaxslar; yuridik shaxslar, shuningdek, yuridik shaxs boʻlmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi hamda shaharlar va boshqa aholi punktlari kommunal kanalizatsiya tarmoqlariga ifloslantiruvchi moddalarni normativdan ortiqcha oqizuvchi jismoniy shaxslar. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlaridan moliyalashtiriladigan tashkilotlar (keyingi oʻrinlarda — budjet tashkilotlari) hamda “Chiqindi poligonlarini boshqarish direksiyasi” davlat muassasasi va uning hududiy boshqarmalari Oʻzbekiston Respublikasi hududida atrof tabiiy muhit ifloslantirganligi uchun kompensatsiya toʻlovchi subyektlar hisoblanmaydi. Budjet tashkilotlari hamda “Chiqindi poligonlarini boshqarish direksiyasi” davlat muassasasi va uning hududiy boshqarmalari mazkur Nizomga muvofiq oʻzlarining asosiy faoliyatidan tashqari va atrof tabiiy muhitga salbiy taʼsir koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlgan boshqa faoliyat bilan shugʻullanganda, undan olingan daromad manbalari hisobidan kompensatsiya toʻlovlarini toʻlaydilar. Atrof-muhitga taʼsir koʻrsatishning birinchi, ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi toifalariga mansub subyektlar (keyingi oʻrinlarda — I — IV toifalarga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar), ushbu Nizomning 4 — 7-boblarida keltirilgan kompensatsiya toʻlovlarini hisoblash tartibiga amal qilgan holda ish yuritadi. 6. Atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalar tashlamalarini va oqovalarni normativ va normativdan ortiqcha chiqarganlik va oqizganlik, shuningdek, chiqindilarni belgilangan limit va limitdan ortiqcha joylashtirganlik uchun kompensatsiya toʻlovlari miqdori atrof-muhitga taʼsir koʻrsatishning I — IV toifalariga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar tomonidan ushbu Nizomga 1, 2, 3, 4 va 5-ilovalarga asosan belgilangan bazaviy stavkalarga muvofiq, atrof tabiiy muhitni ifloslantiruvchi moddalar tashlanmalari, oqovalari massasi chiqindilarni joylashtirish bilan bogʻliq aniq maʼlumotlar hamda tasdiqlangan ekologik normativlarga asoslangan holda mustaqil ravishda belgilanadi. Xavflilik darajasi I (yuqori darajada xavfli), II (oʻrtacha darajada xavfli) va III (past darajada xavfli) toifalarga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar uchun toʻlovlar miqdori laboratoriya tahlillari asosida, agar atrof-muhitni ifloslantiruvchi manbalarda nazoratning avtomatik tizimi joriy etilgan boʻlsa, bu holatda kompensatsiya toʻlovlari ushbu tizimning maʼlumotlari asosida hisoblanishi mumkin. 7. Atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalar tashlamalarini chiqarish, oqovalarini oqizish va chiqindilarni joylashtirishning aniq massasi I, II va III toifalarga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar tomonidan dastlabki hisob-kitoblar, shuningdek, vazirliklar va idoralarning laboratoriyalari, I, II va III toifalarga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlarning ishlab chiqarish laboratoriyalari yoki qonunchilikda belgilangan tartibda akkreditatsiyadan oʻtgan boshqa tashkilotlarning akkreditatsiyadan oʻtgan yoki texnik jihatdan malakaliligi maʼqullangan (muvofiqligi maʼqullangan yoki malakaliligi Akkreditatsiya markazi tomonidan rasman tasdiqlangan) laboratoriyalari tomonidan amalga oshirilgan davlat, idoraviy va ishlab chiqarish ekologik nazoratlari natijasida olingan maʼlumotlardan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Yuqorida qayd etilgan laboratoriyalar tomonidan kompensatsiya toʻlovlarini hisoblash maqsadida aniqlangan atrof tabiiy muhitni ifloslantiruvchi moddalarning tashlamalari, oqovalari va chiqindilar massalariga oid koʻrsatkichlar har xilligi aniqlangan taqdirda, davlat ekologik nazorati yoki atrof tabiiy muhitni ifloslantiruvchi manbalar monitoringini olib borgan laboratoriya natijalariga oid maʼlumotlar qabul qilinadi. 8. Atrof tabiiy muhitni belgilangan meʼyor darajasida ifloslantirganlik va chiqindilarni joylashtirganlik uchun I — IV toifalarga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar tomonidan toʻlanadigan kompensatsiya toʻlovining miqdori quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi: bunda: P — atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovi summasi, soʻmda; Mn — atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni tasdiqlangan ekologik normativlar doirasida joylashtirish massasi, tonna va kilogrammlarda; R — atrof tabiiy muhitga chiqarilgan, oqizilgan ifloslantiruvchi moddalar va joylashtirilgan chiqindilarning bir tonnasi uchun belgilangan bazaviy hisoblash miqdoriga nisbatan koeffitsiyentlardagi bazaviy stavka; BHM — bazaviy hisoblash miqdori, soʻmda; Bk — ifloslantiruvchi moddalar atrof tabiiy muhitga chiqarib tashlanishiga, oqizilishiga va chiqindilar joylashtirilishiga tasdiqlangan normativlar (limitlar) koʻpaytirilganligi (kamaytirilganligi) uchun baravarlik koeffitsiyenti. Normativ va amaldagi massa oʻrtasida baravarlik holati kattasi kichigiga boʻlingan holda baravarlik koeffitsiyenti aniqlanadi. Bk quyidagi bogʻliqlikda aniqlanadi. Ifloslantiruvchi moddalarning atrof tabiiy muhitga chiqarib tashlanishi, oqizilishi va chiqindilarni joylashtirishning tasdiqlangan ekologik normativlari koʻpaytirilganligi uchun baravarlik koeffitsiyenti ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni joylashtirishning amaldagi massasi har bir modda boʻyicha alohida tasdiqlangan ekologik normativlarga nisbati sifatida belgilanadi. Ifloslantiruvchi moddalar atrof tabiiy muhitga chiqarib tashlanishi, oqizilishi va chiqindilarni joylashtirishga oid tasdiqlangan ekologik normativlar kamaytirilganligi uchun baravarlik koeffitsiyenti ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni joylashtirishning amaldagi massasi har bir modda boʻyicha alohida tasdiqlangan normativlarga nisbati sifatida belgilanadi. Atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi, chiqindilar joylashtirilganligi boʻyicha belgilangan meʼyorlardan ortiq holatlar aniqlanganda, toʻlanadigan kompensatsiya toʻlovining miqdori quyidagi formula bilan hisoblanadi: bunda: P — atrof-muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovi summasi, soʻmda; Mn — atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni tasdiqlangan ekologik normativlar doirasida joylashtirish massasi, tonna va kilogrammlarda; Mno — ifloslantiruvchi moddalarni tasdiqlangan ekologik normativdan ortiqcha hajmda atrof tabiiy muhitga chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni joylashtirish, tonna yoki kilogrammlarda; R — bazaviy stavka; BHM — bazaviy hisoblash miqdori, soʻmda; Bk — baravarlik koeffitsiyenti. Ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, oqizish, chiqindilarni joylashtirishning amaldagi massasi uchun ekologik normativlarni tasdiqlamagan holda atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovi summasi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi: bunda: Mf — atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni joylashtirishning haqiqiy massasi; R — bazaviy stavka; BHM — bazaviy hisoblash miqdori, soʻmda; Shk — shartli koeffitsiyent, yaʼni ushbu belgi ostida korxonaning toifasidan kelib chiqqan holda ushbu Nizomning 11-bandida keltirilgan koʻrsatkichdagi koeffitsiyentlar qoʻllanilgan hisoblash ishlari amalga oshiriladi. 9. Kompensatsiya toʻlovi summasini hisoblash uchun quyidagilar qoʻllaniladi: atrof tabiiy muhitga chiqariladigan ifloslantiruvchi moddalar tashlanmalari massasiga doir aniq maʼlumotlar; atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni turlariga koʻra joylashtirishning hisobini yuritish boʻyicha dastlabki maʼlumotlar; kompensatsiya toʻlovchi subyektlar tomonidan tabiatni muhofaza qilish sohasida belgilangan shakllarga muvofiq har yili taqdim etiladigan davlat statistik hisobotlari asosidagi aniq maʼlumotlar; ifloslantiruvchi manbalarda uskuna-jihozlar vositasida bajarilgan ekologik nazorat, atrof-muhit monitoringi natijalari maʼlumotlari. Hisobot davrida atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni joylashtirishning haqiqiy massasini aniqlash mumkin boʻlmasa, shuningdek, ekologik normativlar tasdiqlanmagan taqdirda, ularning massasi ishlab chiqarishning texnologik reglamenti boʻyicha kutilayotgan yillik massadan kelib chiqib hisoblanadi. 10. Atrof tabiiy muhitga taʼsir koʻrsatishning I — IV toifalarga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar kompensatsiya toʻlovlarini mazkur Nizomning 6 — 8-bandlarida belgilangan tartibda hisob-kitob qilib, oʻz vaqtida toʻlovlarni amalga oshirishlari shart. 11. Kompensatsiya toʻlovchi subyektlarda atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni joylashtirishning tasdiqlangan ekologik normativlari mavjud boʻlmagan taqdirda yoki ularning amal qilish muddati tamom boʻlganda, Nizomning 8-bandida keltirilgan 3-formula asosida kompensatsiya toʻlovlari hisob-kitob qilinadi. Bunda I va II toifalarga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar uchun 20 (yigirma), III va IV toifalarga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar uchun 10 (oʻn) shartli koeffitsiyentlar qoʻllaniladi. 12. Motor yonilgʻisi yoqilganda ifloslantiruvchi moddalar atmosfera havosiga normativda chiqarilganligi uchun kompensatsiya toʻlovi hisob-kitobi ushbu Nizomga 2-ilovaga asosan, ularni turlarga ajratmasdan ifloslantiruvchi moddalarning toʻliq massasi uchun kompensatsiya toʻlovi miqdorlariga muvofiq amalga oshiriladi, ifloslantiruvchi moddalarning amaldagi massasi esa ushbu Nizomga 3-ilovaga muvofiq qabul qilinadi. Agar ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish organlari tomonidan kompensatsiya toʻlovchi subyektda davlat ekologik nazorati amalga oshirilishi mobaynida instrumental usul bilan avtotransport vositalarining ifloslantiruvchi moddalarini oʻlchash natijasida ular belgilangan normativlardan ortiq ekanligi aniqlansa, u holda normativdan necha baravar ortiqcha chiqarilganlik koʻrsatkichi aniqlanadi va hisobot yilida ushbu avtotransportning sarflangan yoqilgʻi massasiga hamda belgilangan bazaviy stavkaga koʻpaytirgan holda quyida keltirilgan formula asosida kompensatsiya toʻlovi hisoblanadi: bunda: Yh — korxona tomonidan avtotransport vositasi uchun sarflangan yoqilgʻi hajmi miqdori, tonna yoki kilogrammlarda; Mim — ifloslantiruvchi modda massasi, Nizomga 3-ilova bilan tasdiqlangan bir tonna motor yoqilgʻisini yoqishda chiqarib tashlanadigan ifloslantiruvchi moddalar miqdori turiga qarab olinadi; R — bazaviy stavka; BHM — bazaviy hisoblash miqdori, soʻmda. 13. Keyinchalik qayta ishlanmaydigan va har xil turdagi maxsus jihozlangan toʻplanadigan joylarga joylashtiriladigan normativdagi va normativdan ortiqcha (limitdan ortiqcha) ishlab chiqarish chiqindilari uchun kompensatsiya toʻlovi ushbu Nizomga muvofiq amalga oshiriladi. 14. Ishlab chiqarish oqova suvlarini chuqur yer osti gorizontlariga haydash yoʻli bilan joylashtirganlik uchun kompensatsiya toʻlovlari ushbu Nizomga muvofiq xavflilik darajasi toʻrtinchi toifaga mansub suyuq chiqindilar boʻyicha amalga oshiriladi. 15. Kon sanoatida foydali qazilma konlarining yuzasini ochish natijasida chiqarilgan xavfsiz togʻ jinslari massasini normativda va normativdan ortiqcha (limitdan ortiqcha) miqdorda vaqtincha ajratilgan maydonlarga joylashtirganlik uchun ushbu Nizomga muvofiq kompensatsiya toʻlovi toʻlanadi. 16. Atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalar avariya holatida va birvarakayiga chiqarib tashlangan, oqizilgan va chiqindilar joylashtirilgan holatlarda ularning miqdori instrumental usulda aniqlanadi. Agar atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalarni avariya holatida chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni joylashtirish miqdorini instrumental usulda aniqlash mumkin boʻlmasa, ularning miqdori ishlab chiqarishning texnologik tartib-qoidasidan kelib chiqib hisob-kitob usuli bilan aniqlanadi. 17. Ifloslantiruvchi moddalarni atrof tabiiy muhitga avariya holatida chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni joylashtirishda kompensatsiya toʻlovlari ifloslantiruvchi moddalarni avariya holatida chiqarib tashlash, oqizish va noqonuniy ravishda chiqindilarni joylashtirish jarayoni yuzaga kelgan paytdan boshlab, u bartaraf etilgunga qadar oʻtgan davr uchun zaharli moddalarning hamda chiqindilarning har bir turi uchun belgilangan kompensatsiya toʻlovlarining oʻn baravari miqdorida toʻlanadi. 18. Kompensatsiya toʻlovi hisob-kitobidan avariyani bartaraf etish va uning oqibatlari davrida zararsizlantirish yoki keyinchalik ishlab chiqarishga jalb etish uchun korxonaga qaytariladigan ifloslantiruvchi moddalar massasi chiqarib tashlanmaydi. 19. Ifloslantiruvchi moddalar saqlanadigan, toʻplanadigan yoki ularni tashuvchi tizimlardan, shu jumladan, avariya holati uchun hovuzlarning ajratilgan chegaralari doirasida suv obyektlariga yoki joy relyefiga ifloslantiruvchi moddalar oqib chiqqan holatlarda, suv oʻtkazmaydigan qoplamaga ega boʻlmagan subyektlarda, ifloslantiruvchi moddalar massasi uchun kompensatsiya toʻlovlari suv obyektlariga, joy relyefiga avariya holatida oqizish sifatida toʻlanadi. 20. Ifloslantiruvchi moddalarni birvarakayiga tashlaganlik, oqizganlik uchun kompensatsiya toʻlovlari, ifloslantiruvchi moddalarni baravariga tashlash, oqizish sodir etilgan paytdan boshlab, u bartaraf etilgungacha boʻlgan davrga, tasdiqlangan ekologik normativlarga muvofiq har bir modda boʻyicha kompensatsiya toʻlovlarining belgilangan miqdorlariga oʻn baravar miqdorda toʻlanadi. 201. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasini transformatsiya qilish va vakolatli davlat organi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 31-maydagi PF-81-son Farmoni 9-bandining birinchi xatboshisida belgilangan muddatlarda atmosfera havosiga ustuvor turgʻun (tashkillashtirilgan) ifloslantiruvchi manbalardan chiqadigan tashlanmalarni tahlil qiluvchi avtomatik monitoring stansiyalarini, yuqori samaradorlikka ega chang-gaz tozalash uskunalarini va lokal suv tozalash inshootlarini oʻrnatmagan va (yoki) mavjudlarini modernizatsiya qilmagan, shuningdek, korxonaning sanitar himoya zonasini avtomat statsionar kuzatuv posti bilan jihozlamagan atrof-muhitga taʼsiri boʻyicha I va II toifaga kiruvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan atrof tabiiy muhitni ifloslantirganligi va chiqindilarni joylashtirganligi uchun kompensatsiya toʻlovlari besh baravarga oshirilgan holda toʻlanadi. 21. Atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalarni avariya holatida, birvarakayiga chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni noqonuniy ravishda joylashtirganlik uchun hisoblangan summa, avariya, birvarakayiga chiqarish holatlari sodir etilganda aybdor boʻlgan shaxslardan qatʼi nazar, atrof tabiiy muhitga ifloslantiruvchi moddalarni tashlash, oqizish va joylashtirish obyektlari tasarrufida boʻlgan kompensatsiya toʻlovchi subyektlar tomonidan qoplanadi. 22. Atrof tabiiy muhitni ifloslantirganlik, chiqindilarni joylashtirganlik uchun kompensatsiya toʻlovi summasi hisob-kitobi I — IV toifalarga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar tomonidan, muvofiq tarzda, ushbu Nizomga 6-ilovaga muvofiq elektron yoki qogʻoz shaklida tuziladi. Agar hisobot elektron shaklda tuzilsa elektron raqamli imzo bilan tasdiqlangan holda ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish hududiy organlarining elektron bazasiga kiritilishi taʼminlanishi, qogʻoz shaklida boʻlsa u ikki nusxada tuzilib, hisob-kitoblarni solishtirish va kelishish uchun kompensatsiya toʻlovchi subyektlar joylashgan tuman (shahar) ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish boʻlimiga quyidagi muddatlarda taqdim etiladi: I va II toifalarga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar — har chorakda bir marta, hisobot choragidan keyingi oyning 15-kunigacha; III va IV toifalarga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar — har yilda bir marta, hisobot yilidan keyingi yilning 25-yanvarigacha. Hisob-kitoblar kompensatsiya toʻlovchi subyektlar tomonidan ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish hududiy organlariga bevosita pochta aloqasi vositalari orqali yoki elektron shaklda ular tushganligi haqidagi xabarnoma bilan birga taqdim etishlari mumkin. 23. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish hududiy organi masʼul shaxsi elektron shaklda taqdim qilingan kompensatsiya toʻlovlarining hisob-kitobi toʻgʻriligini tekshiradi. Bu holda ikki ish kuni ichida: mavjud hujjatlarga muvofiq amalga oshirilgan tekshirishda hisob-kitob toʻgʻri deb topilgan taqdirda, masʼul shaxsning elektron raqamli imzosi bilan kompensatsiya toʻlovini amal oshirish uchun kompensatsiya toʻlovchi subyektga qaytariladi; kompensatsiya toʻlovlari hisob-kitoblarining notoʻgʻriligi aniqlangan holatlarda, masʼul shaxs elektron raqamli imzosi bilan ularni kompensatsiya toʻlovchi subyektga asosli kamchiliklarni koʻrsatgan holda takroran koʻrib chiqish uchun qaytaradi. Tuman (shahar) ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish boʻlimi qogʻoz shaklida taqdim qilingan kompensatsiya toʻlovlarining hisob-kitobi toʻgʻriligini aniqlaydi. Bu holda ikki ish kuni ichida: tekshirilgan hisob-kitobning bir nusxasi masʼul shaxsning imzosi bilan kompensatsiya toʻlovchi subyektga qaytariladi; kompensatsiya toʻlovlari hisob-kitoblarining notoʻgʻriligi aniqlangan holatlarda masʼul shaxs ularni kompensatsiya toʻlovchi subyektga asosli kamchiliklarni koʻrsatgan holda takroran koʻrib chiqish uchun qaytaradi. Kompensatsiya toʻlovchi subyektlar aniqlangan kamchiliklarni ikki ish kuni ichida bartaraf qilib, kompensatsiya toʻlovi hisob-kitoblarini qayta koʻrib chiqish va kelishish uchun taqdim etadi. 24. Hisob-kitoblarda koʻrsatilgan kompensatsiya toʻlovi summalari, muayyan davr uchun haqiqatda hisoblangan, shuningdek, toʻlangan avans kompensatsiya toʻlovlari summalari bilan solishtiriladi. Hisoblangan va toʻlangan kompensatsiya toʻlovlari oʻrtasida farq aniqlangan holatlarda, ushbu farq hisob-kitoblar tasdiqlangan sanadan eʼtiboran oʻn kun muddatda kompensatsiya toʻlovchi subyektlar tomonidan qoʻshimcha ravishda toʻlanadi. Ortiqcha toʻlangan kompensatsiya toʻlovlari toʻlangan kompensatsiya toʻlovi boʻyicha qarzdorlikni (penya va hokazo) qoplash yoki kelgusida toʻlanadigan toʻlovlar uchun avans kompensatsiya toʻlovi sifatida hisoblanadi. 25. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish hududiy organlari bilan kelishilgan kompensatsiya toʻlovi hisob-kitoblari kompensatsiya toʻlovchi subyektlarni kelishilgan hisob-kitoblarda koʻrsatilgan maʼlumotlarning haqqoniyligi uchun javobgarlikdan ozod etmaydi. Kompensatsiya toʻlovchi subyektlari faoliyatida davlat ekologik nazorati amalga oshirilganda va kelishilgan kompensatsiya toʻlovini notoʻgʻri hisoblash holati aniqlanganda, oxirgi tekshiruv sanasidan (uch kalendar yildan ortiq boʻlmagan muddat) qayta hisob-kitob qilinadi, kelishiladi, shuningdek, ushbu Nizomga muvofiq penya hisoblangan holda toʻlov undiriladi. 26. I va II toifaga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar har chorakda atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi, chiqindilar joylashtirilganligi uchun hisobot davridan keyingi oyning 25-kunigacha avans kompensatsiya toʻlovini amalga oshiradilar. Avans kompensatsiya toʻlovlari oldingi chorak maʼlumotlari boʻyicha ifloslantiruvchi moddalar atrof tabiiy muhitga chiqarib tashlanishi, oqizilishi va chiqindilar joylashtirilishining normativ va normativdan ortiqcha amaldagi oʻrtacha oylik massasidan kelib chiqqan holda hisoblanadi. Tegishli chorak uchun hisoblab chiqilgan kompensatsiya toʻlovi summasi bazaviy hisoblash miqdorining 10 baravaridan kam boʻlgan taqdirda, kompensatsiya toʻlovi har chorakda bir marta, hisobot choragidan keyingi oyning 15-kunigacha amalga oshiriladi. Bu holatda ifloslantiruvchi moddalarni atrof tabiiy muhitga normativ boʻyicha va normativdan ortiq chiqarish, oqizish va chiqindilarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashtirish hisob-kitobi moliyaviy hisob-kitobni taqdim etish uchun belgilangan muddatlarda, yiliga bir marta ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish organlari bilan kelishiladi. Hisobot yili tugagach avans toʻlovlari birinchi — uchinchi va toʻrtinchi chorak yakunlarini inobatga olgan holda yillik hisobot yuritilib, ifloslantiruvchi moddalar atrof tabiiy muhitga chiqarib tashlanganligi, oqizilganligi va chiqindilar joylashtirilganligining yil davomidagi haqiqiy massasiga muvofiq, qayta hisob kitob qilinib, yakuniy toʻlov qiymati hisoblab chiqiladi hamda toʻlovga qaratiladi. 27. III va IV toifalarga mansub kompensatsiya toʻlovchi subyektlar tomonidan atrof tabiiy muhitni ifloslantirganlik va chiqindilarni joylashtirganlik uchun kompensatsiya toʻlovlari yiliga bir marta, hisobot davridan keyingi yilning 5-fevraligacha amalga oshiriladi. 28. Kompensatsiya toʻlovchi subyektlar kompensatsiya toʻlovlarini atrof tabiiy muhitni ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib tashlash, oqizish va chiqindilarni joylashtirish joyi (hududi) boʻyicha toʻlaydilar. 29. Kompensatsiya toʻlovlari kompensatsiya toʻlovchi subyektlar tomonidan gʻaznachilik hududiy organlarining tegishli tranzit hisobvaragʻiga yuboriladi, soʻngra Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasining (keyingi oʻrinlarda — Davlat ekologiya qoʻmitasi) Ekologiya, atrof-muhit muhofaza qilish va chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish jamgʻarmasiga oʻtkaziladi. 30. Mablagʻlar oʻz vaqtida oʻtkazilmagan taqdirda, muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun kompensatsiya toʻlovi boʻyicha qarzdorlik summasining 0,1 foizi miqdorida, biroq qarzdorlik umumiy summasining 50 (ellik) foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda penya undiriladi. 301. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasini transformatsiya qilish va vakolatli davlat organi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 31-maydagi PF-81-son Farmoni 9-bandining yettinchi xatboshisida belgilangan muddatda atmosfera havosiga ustuvor turgʻun (tashkillashtirilgan) ifloslantiruvchi manbalardan chiqadigan tashlanmalarni tahlil qiluvchi avtomatik monitoring stansiyalarini, yuqori samaradorlikka ega chang-gaz tozalash uskunalarini va lokal suv tozalash inshootlarini oʻrnatgan va (yoki) mavjudlarini modernizatsiya qilgan, korxonaning sanitar himoya zonasini avtomat statsionar kuzatuv posti bilan jihozlagan yoki shartnomaga asosan 15 foizdan ortiq toʻlovlarni amalga oshirgan atrof-muhitga taʼsiri boʻyicha I va II toifaga kiruvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlarga atrof tabiiy muhitni ifloslantirganligi va chiqindilarni joylashtirganligi uchun kompensatsiya toʻlovlarini teng ulushlarda 36 oy davomida boʻlib-boʻlib toʻlashga ruxsat etiladi. 31. Kompensatsiya toʻlovchi subyektlar quyidagi huquqlarga ega: Davlat ekologiya qoʻmitasi yoki uning hududiy organlaridan kompensatsiya toʻlovlarini hisoblash va toʻlash masalalari boʻyicha bepul zarur maslahat va metodik yordam olish; ortiqcha toʻlangan kompensatsiya toʻlovlari yoki undirilgan penyalarni ushbu Nizomga muvofiq kelgusi davr hisobiga oʻtkazish; qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda Davlat ekologiya qoʻmitasi va uning hududiy organlari qarorlari, ularning mansabdor shaxslari harakatlari yuzasidan shikoyat qilish. Kompensatsiya toʻlovchi subyektlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishlari mumkin. 32. Kompensatsiya toʻlovchi subyektlar quyidagilarga majbur: kompensatsiya toʻlovlarini oʻz vaqtida hisoblash va toʻlash; ushbu Nizomga muvofiq kompensatsiya toʻlovlari hisob-kitobi summalarini Davlat ekologiya qoʻmitasining hududiy organlariga kelishish uchun qogʻoz yoki elektron shaklda taqdim etish; kompensatsiya toʻlovlari hisob-kitobi maʼlumotlarining haqqoniyligini taʼminlash, kompensatsiya toʻlovlarini hisob-kitob qilishda yoʻl qoʻyilgan xatolarni oʻz vaqtida bartaraf etish; ushbu Nizom talablariga rioya qilish. Kompensatsiya toʻlovchi subyektlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlarga ham ega boʻlishi mumkin. 33. Kompensatsiya toʻlovchi subyektlar qayta tashkil etilganda kompensatsiya toʻlovlari boʻyicha huquq va majburiyatlar uning huquqiy vorisiga oʻtadi. 34. Atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlarini toʻlash toʻlovchilarni ushbu chiqindilarni tashlaganlik, oqovalarni oqizganlik va chiqindilarni joylashtirganlik tufayli yetkazilgan zararni toʻlash majburiyatidan ozod qilmaydi. 35. Davlat ekologiya qoʻmitasi va uning hududiy organlari quyidagi huquqlarga ega: ushbu Nizomda belgilangan shakllar boʻyicha kompensatsiya toʻlovchi subyektlardan kompensatsiya toʻlovi hisoblarini talab qilish; joylashgan joyidan qatʼi nazar atrof tabiiy muhitga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi manbalarni, shu jumladan, ishlab chiqarish binolari, obyektlar, koʻchma manbalar, hududlarni koʻzdan kechirish, shuningdek, kompensatsiya toʻlovchi subyektlarga tegishli boʻlgan, atrof tabiiy muhitga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi tashlamalarni joylashtirish joylarini qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda xatlovdan oʻtkazish; kompensatsiya toʻlovchi subyektlarning axborotidan foydalangan holda tashlamalar, oqovalar va chiqindilar massasini hisoblash usuli bilan aniqlash; kompensatsiya toʻlovchi subyektlardan kompensatsiya toʻlovlarini hisoblashda aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish va kerakli maʼlumotlarni talab qilish, hisob-kitoblarni tasdiqlaydigan maʼlumotlar, kompensatsiya toʻlovlarini hisoblashda aniqlangan kamchiliklarning bartaraf etilishini nazorat qilish; toʻlovlar boʻyicha qarzlarni, shuningdek, penyalarni qonunda belgilangan tartibda undirish; kompensatsiya toʻlovlarining toʻgʻri hisob-kitob qilinishi tekshirish uchun malakali mutaxassislar va ekspertlarni jalb etish; kompensatsiya toʻlovlarini undirish bilan bogʻliq boʻlgan daʼvolarni sud organlariga taqdim etish. Davlat ekologiya qoʻmitasi va uning hududiy organlari kompensatsiya toʻlovlarini hisoblash va toʻlash boʻyicha qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 36. Davlat ekologiya qoʻmitasi va uning hududiy organlari quyidagilarni amalga oshirishga majbur: kompensatsiya toʻlovchi subyektlarga kompensatsiya toʻlovini hisob-kitob qilish masalalari boʻyicha maslahat va tegishli metodik yordamlar koʻrsatish hamda oʻquv seminarlarini oʻtkazish; kompensatsiya toʻlovchi subyektlar boʻyicha tasdiqlangan ekologik normativlarga asosan yillik maʼlumotlar bazasini yangilab borish; Oʻzbekiston Respublikasi hududida atrof tabiiy muhitni ifloslantirganlik va chiqindilarni joylashtirganlik uchun kompensatsiya toʻlovlarini hisob-kitob qilish va undirish sohasidagi talablar, qoidalar va boshqa masalalar yuzasidan kompensatsiya toʻlovchi subyektlarning soʻroviga asosan ularni bepul xabardor qilish. Davlat ekologiya qoʻmitasi va uning hududiy organlari kompensatsiya toʻlovlarini hisob-kitob qilish va undirish boʻyicha qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlarga ham ega boʻlishi mumkin. 37. Ushbu Nizomning toʻgʻri qoʻllanishini nazorat qilish ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. 38. Atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun kompensatsiya toʻlovlari sohasida paydo boʻladigan nizolar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi. Chiqindilar turi Oʻlchov birligi Bir tonna chiqindini joylashtirganlik uchun kompensatsiya toʻlovlarining belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining koeffitsiyenti miqdoridagi bazaviy stavkasi Xavflilik klassi I — yuqori xavfga ega t 0,0813 Xavflilik klassi II — xavfli t 0,0408 Xavflilik klassi III — oʻrtacha xavfli t 0,0245 Xavflilik klassi IV — kam xavfli t 0,0082 Xavflilik klassi V– deyarli xavfsiz, shu jumladan: qazib olish sanoati t 0,0001 qayta ishlash sanoati m.kub 0,0004 boshqalar t 0,0022 ‎‎Tashkilot (kompensatsiya toʻlovchi subyekt)ning shtampi‎Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish boʻyicha ____________________________________________________________________________________________________________________________ tuman (shahar)‎Toʻlovchi _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ ‎‎(kompensatsiya toʻlovchi subyektning toʻliq nomi)‎ ‎‎‎Soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami________________________________________________________________________________________________________________________________________________‎Hisob-kitob uchun masʼul shaxs___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________‎Tashkilot (kompensatsiya toʻlovchi subyekt)ning joylashgan yeri (pochta manzili), telefon raqami ___________________________________________________________________________________________________‎_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________‎Bank rekvizitlari _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ ‎(bank muassasasining nomi, kodi, hisobvaragʻi) Kompensatsiya toʻlovlarining obyekti nomi Ingrediyentlar nomi Massa (t, kg, kub. m) Bazaviy hisoblash miqdori (soʻm) Bazaviy stavkasi (R) Koʻpaytirilganligi (kamaytirilganligi) uchun ularning amal qilish muddati tugaganda yoki avariya boʻlganda baravarlik koeffitsiyentlari (birlik) Kompensatsiya toʻlovi summasi, soʻmda Agarda, ekologik normativ doirasidan kam massa uchun xisoblanganda 1) (3*6*7:8)*9); 2) Tasdiqlangan meʼyordan yuqori boʻlganda, (3*6*7)+(4*6*7*8)*9); 3) Ekologik meʼyoriy hujjat boʻlmaganda, (4*6*7*8)*9); 4) Avariyali yoki birvarakayiga tashlamalar boʻlganda (5*6*7*8)*9). Tasdiqlangan ekologik normativlar massasi Tasdiqlangan ekologik normativlar doirasidagi massa Tasdiqlangan ekologik normativlardan yuqori boʻlganda yoki ularning amal qilish muddati tugaganda, ekologik normativ mavjud boʻlmaganda hosil boʻlgan haqiqiy massa Avariya holatida yoki birvarakayiga tashlamalar boʻlganda 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1. Turgʻun manbalardan atmosfera havosiga ifloslantiruvchi moddalarni chiqarish: Jami 2. Harakatdagi manbalardan atmosfera havosiga ifloslantiruvchi moddalarni chiqarish: Aviatsiya benzini Etillangan avtobenzin Etillanmagan avtobenzin Avtomobil dizel yonilgʻisi Teplovozlar uchun dizel yonilgʻisi Reaktiv yonilgʻi Siqilgan-tabiiy gaz Suyultirilgan neft gazi Suv transporti uchun yonilgʻi (flot mazuti) Jami 3. Suv obyektlariga, joy relyefiga kommunal kanalizatsiya tizimiga ifloslantiruvchi moddalarni tashlash: Jami: 4. Chiqindilarni atrof-muhitga joylashtirish I darajadagi toksik — oʻta xavfli II darajadagi toksik — yuqori xavfli III darajadagi toksik — oʻrtacha xavfli VI darajadagi toksik — kam xavfli Boshqa notoksik chiqindilar Jami: Hammasi: Penya Toʻlanishi kerak Tashkilot rahbari (kompensatsiya toʻlovchi subyekt) _________________________________________ (imzo, F.I.O.) Tashkilot bosh hisobchisi (kompensatsiya toʻlovchi subyekt) _________________________________________ (imzo, F.I.O.) Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish boʻyicha hududiy organning kompensatsiya toʻlovlari hisobi va ularning tushumini nazorat qilish boʻlim boshligʻi _________________________________________ (imzo, F.I.O.) Tuman (shahar) ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish boʻlimi boshligʻi _________________________________________ (imzo, F.I.O.) 20_____ yil “____” 1. Vazirlar Mahkamasining “Tabiatni muhofaza qilishni taʼminlashning iqtisodiy mexanizmlarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 11-oktabrdagi 820-son qarorining 1-ilovasi. 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Mehnatga haq toʻlash, pensiyalar va boshqa toʻlovlar miqdorlarini aniqlash tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2019-yil 21-maydagi PF-5723-son Farmoni)” 2019-yil 28-dekabrdagi 1046-son qaroriga ilovaning 243-bandi “b” kichik bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.