Jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan hamda uzoq vaqt davolanishga muhtoj bolalarning uyda yakka tartibda taʼlim olishlarini tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2021-12-03)

Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi, “Oʻzbekiston Respublikasida nogironlarni ijtimoiy himoya qilish toʻgʻrisida”gi, “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi va Sogʻliqni saqlash vazirligi qaror qiladi: 1. Jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan hamda uzoq vaqt davolanishga muhtoj bolalarning uyda yakka tartibda taʼlim olishlarini tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi, “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi, “Oʻzbekiston Respublikasida nogironlarni ijtimoiy himoya qilish toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq, jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan hamda uzoq vaqt davolanishga muhtoj bolalarning uyda yakka tartibda taʼlim olishlarini tashkil etish tartibini belgilaydi. 1. Uyda yakka tartibda taʼlim olish jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan, uzoq vaqt davolanishga muhtoj va tibbiy koʻrsatmalarga koʻra doimiy yoki vaqtincha umumiy oʻrta taʼlim muassasalariga (bundan buyon matnda maktab deb yuritiladi) qatnay olmaydigan bolalar (bundan buyon matnda oʻquvchilar deb yuritiladi) uchun tashkil etiladi. Oʻquvchilarning taʼlim olish huquqini taʼminlash maqsadida maktabning tegishli sinfida oʻqiyotgan bolalardan ikki yoshga oshgan oʻquvchilarni ham ushbu sinfda uyda yakka tartibda taʼlim olishga jalb qilishga ruxsat etiladi. 2. Uyda yakka tartibda taʼlim berishning asosiy maqsadi oʻquvchilarning taʼlim olishga boʻlgan huquqlarini taʼminlash hamda ularning taʼlim olishlari uchun zarur sharoit yaratishdan iborat. 3. Quyidagilar uyda yakka tartibda taʼlim berishning asosiy vazifalari hisoblanadi: oʻquvchilarning umumiy oʻrta taʼlimning davlat taʼlim standartlari hamda ular asosida ishlab chiqilgan (aqli zaif bolalar uchun) maxsus taʼlim talablariga muvofiq bilim olishlarini taʼminlash; barkamol, jismonan va maʼnaviy sogʻlom shaxsni voyaga yetkazish, oʻquvchilarda madaniy-maʼrifiy qadriyatlarni, fuqarolik va vatanparvarlik hislarini shakllantirish; taʼlim berish jarayonida oʻquvchilarning sogʻligʻini himoyalovchi dars jadvaliga rioya etilishini taʼminlash. 4. Maktab direktorlari maktab joylashgan hududda yashaydigan oʻquvchilarni aniqlaydilar, roʻyxatga oladilar hamda ularni uyda yakka tartibda taʼlim olish uchun jalb qilish choralarini koʻradilar. 5. Oʻquvchini uyda yakka tartibda taʼlim olishini belgilash uning doimiy yashash joyidagi tuman (shahar) davolash-profilaktika muassasalarida faoliyat koʻrsatayotgan tibbiy-maslahat komissiyasining (bundan buyon matnda tibbiy-maslahat komissiyasi deb yuritiladi) tibbiy xulosasiga asosan tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimi tomonidan amalga oshiriladi. 6. Mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq Uyda yakka tartibda taʼlim olish uchun asos boʻladigan kasalliklar roʻyxatida belgilangan kasallik (patologik holat) alomatlari boʻlgan oʻquvchining ota-onasi yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar (bundan buyon matnda ota-onalar deb yuritiladi), oʻquvchini tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun tibbiy-maslahat komissiyasiga murojaat qiladi. Tibbiy-maslahat komissiyasiga oʻquvchining kasallik tarixidan koʻchirma, kasallik boʻyicha maxsus davolash-profilaktika muassasalarining xulosasi, zaruratga koʻra boshqa diagnostika tekshiruvlari natijalari taqdim etiladi. 7. Tibbiy koʻrik tibbiy-maslahat komissiyasiga murojaat qilingan kundan boshlab uch kun ichida oʻtkaziladi. 8. Tibbiy koʻrik natijasiga koʻra, oʻquvchida uyda yakka tartibda taʼlim olish uchun asos boʻladigan kasalliklar (patologik holatlar) mavjudligi aniqlanganda, tibbiy-maslahat komissiyasi tomonidan mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shaklda Oʻquvchining uyda yakka tartibda taʼlim olishga muhtojligi toʻgʻrisida tibbiy xulosa (bundan buyon matnda tibbiy xulosa deb yuritiladi) rasmiylashtiriladi. 9. Tibbiy xulosa olti oy muddatga yoxud toʻliq oʻquv yiliga beriladi hamda tibbiy-maslahat komissiyasining raisi, aʼzolari va uning ishiga jalb qilingan boshqa mutaxassislar tomonidan imzolanib, davolash-profilaktika muassasasining muhri bilan tasdiqlanadi. Tibbiy xulosa ota-onalarga tibbiy koʻrik oʻtkazilgan kunning oʻzida taqdim etiladi. 10. Ota-onalar farzandlarining uyda yakka tartibda taʼlim olishlarini tashkil etish toʻgʻrisidagi ariza bilan maktab direktori nomiga murojaat qiladilar. Arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi: oʻquvchining tugʻilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomasi nusxasi; oʻquvchining baholar (oʻzlashtirish) tabeli (taʼlim olgan boʻlsa); oʻquvchi ota-onasining fuqarolik pasporti nusxalari; tibbiy-maslahat komissiyasining tibbiy xulosasi. 11. Maktab direktori arizani qabul qilib olgach, uch kun ichida oʻquvchini uyda yakka tartibda taʼlim olishga jalb qilish haqida tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimi mudiri nomiga yozma murojaat qiladi. Murojaatga ota-onalar tomonidan taqdim etilgan hujjatlarning nusxalari ilova qilinadi. 12. Tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimi mudiri hujjatlarni qabul qilib olgach, uch kun ichida oʻqitish muddati, maktabning raqami va muayyan sinfni koʻrsatgan holda oʻquvchini uyda yakka tartibda taʼlim olishga jalb qilish toʻgʻrisida buyruq qabul qiladi va uning nusxasini maktabga yuboradi. 13. Oʻquvchida bir vaqtning oʻzida bir necha kasallik turlari uchrasa yoki unga fan oʻqituvchilaridan tashqari boshqa mutaxassislarning (logoped, psixolog, defektolog va boshqalar) yordami kerak boʻlib, maktabda bunday mutaxassis boʻlmasa, ushbu mutaxassislar jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan davlat taʼlim muassasalari (maktablar, maktab-internatlar) yoki boshqa taʼlim muassasalaridan oʻrindoshlik asosida jalb etilishi mumkin. Bunda ushbu mutaxassislarga oʻrindoshlik asosida ishlaganligi uchun haq toʻlanadi. Oʻquvchiga fan oʻqituvchilaridan tashqari mutaxassislarni biriktirish uchun tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimlari masʼul hisoblanadi. 14. Maktab direktori tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimining tegishli buyrugʻini olgach, uch kun ichida oʻquvchiga uyda yakka tartibda taʼlim beruvchi oʻqituvchilarni biriktirish toʻgʻrisida buyruq qabul qiladi. Oʻquvchi yoshi, psixik holati, avval qaysi sinfgacha oʻqiganligi inobatga olinib, muayyan sinf jurnali va oʻquvchilar harakati daftaridagi roʻyxatga kiritiladi. 15. Ota-onalarning istagiga koʻra, oʻquvchiga jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan davlat taʼlim muassasalari (maktablar, maktab-internatlar) tomonidan uyda yakka tartibda taʼlim berish tashkil qilinishi mumkin. Mazkur toifadagi oʻquvchilarga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalari va Toshkent shahar xalq taʼlimi bosh boshqarmasi huzurida tashkil etilgan psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya xulosasi va ushbu organlarning yoʻllanmasi asosida uyda yakka tartibda taʼlim berish tashkil qilinadi. 16. Uzoq vaqt davolanishga muhtojligi sababli maktabga borolmaydigan oʻquvchilarga Mehnatga layoqatsizlik varaqalarini berish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga (roʻyxat raqami 2667, 2015-yil 17-aprel) muvofiq oʻquv mashgʻulotlaridan ozod etilgan kunlar oraligʻida uyda yakka tartibda taʼlim olish tashkil etiladi. Bunda mazkur oʻquvchilarga beriladigan taʼlim olayotgan shaxslar uchun mehnatga layoqatsizlik maʼlumotnomasida (095\x shakl) koʻrsatilgan muddat tugagach, maktab direktorining buyrugʻiga muvofiq, oʻquvchiga uyda yakka tartibda taʼlim berish toʻxtatiladi va u maktabning tegishli sinfiga qaytariladi. 17. Tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimlari maktab direktorlari tomonidan oʻquvchilarni taʼlim olishga jalb qilish choralari koʻrilishi hamda ular uchun taʼlim jarayoni tashkil etilishini nazorat qiladilar. 18. Oʻquvchiga Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan tasdiqlangan oʻquv reja asosida taʼlim-tarbiya beriladi. Oʻquv rejasidagi haftalik soatlar miqdori 1-4-sinflar uchun 8 soat, 5-9-sinflar uchun 10 soatni, 10-11-sinflar uchun 12 soatni tashkil qiladi. 19. Dars jadvali maktab tomonidan oʻquvchining sogʻligʻi holatini inobatga olib, ota-onalar bilan kelishgan holda mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shaklda ishlab chiqiladi hamda maktab direktori tomonidan tasdiqlanadi. Dars jadvali haftasiga kamida uch kunga moslab tuziladi. 20. Oʻquvchining qiziqishi va qobiliyatini hisobga olib, ota-onalarning arizasiga muvofiq oʻquv rejada koʻrsatilgan fanlarni umumiy soatlar miqdoridan oshmagan holda 1 soatga oʻzgartirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunday oʻzgartirish maktab direktorining buyrugʻiga muvofiq oʻquv rejadagi bitta fanni boshqa bir fan bilan almashtirish hisobiga amalga oshiriladi. 21. Jismoniy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan oʻquvchilarga uyda yakka tartibda taʼlim berish maktabning oʻquv dasturi, psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan oʻquvchilarga uyda yakka tartibda taʼlim berish esa aqli zaif bolalar uchun ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarining oʻquv dasturi asosida tashkil etiladi. 22. Dars soatining davomiyligi jismoniy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan oʻquvchilar uchun 45 daqiqa, psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan oʻquvchilar uchun 40 daqiqadan iborat boʻladi. Dars mashgʻulotlarida oʻquvchining olgan baholari mazkur Nizomning 4-ilovasiga muvofiq shakldagi baholash daftariga qayd etib boriladi. Baholash daftari har bir fan boʻyicha alohida yuritiladi. Oʻquvchining baholash daftariga qoʻyilgan baholar oʻquvchi roʻyxatda turgan maktabning sinf jurnaliga koʻchirib boriladi. 23. Ota-onalar tomonidan baholash daftariga oʻqituvchilar tomonidan dars mashgʻulotlari oʻtkazilganligini tasdiqlovchi imzo qoʻyiladi. Oʻquvchining baholash daftari oʻqituvchida saqlanadi va oʻquv yili oxirida boshqa hisobotlar bilan birgalikda maktab rahbariyatiga taqdim etiladi. Oʻquvchi olgan baholarning sanasi va dars mashgʻulotining mavzusi sinf jurnalidagi sana va mavzuga toʻgʻri kelmasligi mumkin. 24. Oʻquvchi ogʻir miya jarohatlari, bosh miyada boʻlgan jarrohlik operatsiyalari, shuningdek kasalligi zoʻraygan davrda yoki oʻquvchining taʼlim olishiga toʻsqinlik qiladigan boshqa holatlarda tibbiy-maslahat komissiyasining xulosasiga asosan, unda koʻrsatilgan muddatga oʻqishdan ozod etilishi mumkin. 25. Oʻquvchilar uchun bosqichli nazorat va yakuniy davlat attestatsiyasi maktab direktorining buyrugʻiga muvofiq tashkil etiladi. Ota-onalarning istaklari hamda oʻquvchining sogʻligʻi holatini inobatga olib, bosqichli nazorat va yakuniy davlat attestatsiyasi oʻquvchining uyida yoki maktabda oʻtkazilishi mumkin. 26. Yakuniy davlat attestatsiyasini muvaffaqiyatli topshirgan oʻquvchiga taʼlim olganligi toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjat beriladi. Mazkur hujjatga oʻquv reja boʻyicha oʻquvchi tomonidan oʻzlashtirilgan fanlar uchun baho qoʻyiladi, dars mashgʻulotlari oʻtilmagan fanlarga baho qoʻyilmaydi hamda uning oʻrniga “ozod etilgan” degan soʻzlar yozib qoʻyiladi. 27. Dars mashgʻulotlarining oʻqituvchilar tomonidan oʻz vaqtida va sifatli olib borilishi hamda oʻquv dasturlarining toʻliq bajarilishi maktabning oʻquv ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari tomonidan nazorat qilinadi. 28. Uyda yakka tartibda taʼlimni tashkil etishda maktab direktorining huquqlari quyidagilardan iborat: uyda yakka tartibda taʼlim olishga jalb qilinishi lozim boʻlgan oʻquvchilar roʻyxatini shakllantirish jarayonida yuridik va jismoniy shaxslardan zarur maʼlumotlarni soʻrab olish; ota-onalardan dars jadvaliga muvofiq mashgʻulotlarning oʻz vaqtida oʻtkazilishi uchun sharoit yaratishni talab qilish; tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimlariga uyda yakka tartibda taʼlim berishning oʻquv dasturlarini takomillashtirish, interaktiv usullar va yangi pedagogik texnologiyalardan foydalanish borasidagi takliflar bilan murojaat qilish. Maktab direktori qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 29. Uyda yakka tartibda taʼlimni tashkil etishda maktab direktorining majburiyatlari quyidagilardan iborat: oʻquvchini jonkuyar va masʼuliyatli mutaxassis oʻqituvchi bilan taʼminlash; oʻquvchining imkoniyati va qobiliyatiga mos ravishda taʼlim-tarbiya berilishini taʼminlash; oʻquvchining maktab oʻquvchilari va jamoasi bilan ijtimoiy muloqotda boʻlishini taʼminlash; ota-onalarning taʼlim jarayoni bilan bogʻliq murojaatlarini oʻz muddatida koʻrib chiqish va ularda koʻtarilgan masalalarni hal etish choralarini koʻrish. Maktab direktori zimmasiga qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklatilishi mumkin. 30. Maktab direktori oʻquvchining sogʻligʻi holatini inobatga olib, uning sogʻlom bolalar bilan oʻzaro muloqot qilish malakasini rivojlantirish hamda hayotga ijtimoiylashuviga koʻmaklashish maqsadida oʻquvchini inklyuziv (uygʻunlashgan) sharoitda taʼlim olishi uchun maktabdagi dars mashgʻulotlariga, darsdan tashqari oʻtkaziladigan maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlarga hamda korreksion-rivojlantiruvchi mashgʻulotlarga jalb qilishi mumkin. 31. Uyda yakka tartibda taʼlimni tashkil etishda sinf rahbarining majburiyatlari quyidagilardan iborat: dars mashgʻulotlarining olib borilishini nazorat qilish; ota-onalar va oʻquvchining oʻqituvchilar bilan muntazam hamkorligini taʼminlash; oʻquvchining sogʻligʻi holatini inobatga olib, ota-onalar bilan kelishgan holda maktabda yoki sinfda oʻtkaziladigan maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlarga taklif etish. 32. Uyda yakka tartibda taʼlimni tashkil etishda oʻqituvchining majburiyatlari quyidagilardan iborat: oʻquvchining imkoniyatlari va tibbiy xulosani inobatga olgan holda oʻquv dasturlarining oʻzlashtirilishini taʼminlash; oʻquvchilarning jismoniy va psixik rivojlanishini taʼminlash, atrof-muhit va ijtimoiy hodisalar haqidagi tasavvurlarini kengaytirish; oʻquvchining maʼnaviy-axloqiy sifatlarini yuksaltirish hamda estetik did va his-tuygʻularini tarbiyalash; oʻquvchida mehnat koʻnikmalarini rivojlantirish va uni kasb-hunarga yoʻnaltirish; oʻquvchida darsliklar, badiiy adabiyotlar va boshqa manbalar bilan mustaqil ishlash malakasini rivojlantirish; dars mashgʻulotlari rejasini tuzish; dars mashgʻulotlariga oid boʻlgan hujjatlarni oʻz vaqtida yuritish hamda oʻquvchining oʻzlashtirishi boʻyicha baholash daftariga qoʻyilgan baholarni sinf jurnaliga kiritib borish. 33. Oʻquvchiga taʼlim berayotgan oʻqituvchilarga qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda qoʻshimcha haq va yoʻl haqi kompensatsiyasi toʻlanadi. Oʻqituvchiga faqat oʻquv soatlari uchun haq toʻlanadi. Tibbiy-maslahat komissiyasining xulosasiga asosan uyda yakka tartibda taʼlim berish vaqtincha toʻxtatilgan davrda oʻqituvchiga haq toʻlanmaydi. Sinf rahbari va oʻqituvchilar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquq va majburiyatlarga ham ega boʻlishi mumkin. 34. Uyda yakka tartibda taʼlimni tashkil etishda ota-onalarning huquqlari quyidagilardan iborat: farzandining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish; dars mashgʻulotlarining oʻz vaqtida oʻtkazilishini nazorat qilish; oʻqituvchining ruxsati bilan dars mashgʻulotlarida qatnashish; farzandining taʼlim-tarbiya olishi uchun zarur hollarda oʻqituvchi, psixolog, defektolog va boshqalardan maslahat olish; farzandiga taʼlim berayotgan oʻqituvchi faoliyatidan qoniqmagan taqdirda, uni boshqa oʻqituvchi bilan almashtirish toʻgʻrisida maktab rahbariyatiga murojaat etish; dars jadvalini tuzish, oʻquv dasturlarini belgilash boʻyicha takliflar berish. Ota-onalar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 35. Uyda yakka tartibda taʼlimni tashkil etishda ota-onalarning majburiyatlari quyidagilardan iborat: farzandining taʼlim olishga boʻlgan qiziqishini qoʻllab-quvvatlash; shifokor tavsiyalari va farzandining kun tartibi toʻgʻrisida oʻqituvchini oʻz vaqtida xabardor qilish; dars mashgʻulotlarining olib borilishi uchun zarur shart-sharoit yaratish; oʻquvchining sogʻligʻi toʻgʻrisida maktab rahbariyatini oʻz vaqtida xabardor qilish; oʻqituvchi dars mashgʻulotlariga kelmay qoʻygan taqdirda, bu haqda maktab rahbariyatini xabardor qilish; farzandi tomonidan uy vazifalarining bajarilishini taʼminlash. Ota-onalar zimmasiga qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklatilishi mumkin. 36. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar. 37. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan. T/r. Kasallikning nomlanishi va patologik holatlari Uyda yakka tartibda taʼlim olish muddati I. Somatik kasalliklar 1. Biriktiruvchi toʻqimaning tizimli shikastlanishi (tizimli qizil yugurik, dermatopoliomiozit), yoshlar revmatoid artriti va tugunchali periarteritning ogʻir turlari 6 oy 2. Yurak va qon aylanish tizimining tugʻma nuqsonlari (dekompesatsiya davri, turgʻun yurak va qon aylanishi yetishmovchiligining II va III darajasi) 6 oy 3. Ogʻir darajadagi tetrada Fallo kasalligi oʻquv yili 4. Tugʻma va orttirilgan xarakterdagi oʻpka-bronx kasalliklarining II va III darajali turgʻun nafas yetishmovchiligi 6 oy 5. Astmaning ogʻir darajasi (haftada bir necha marta yoki har kuni xuruj qilganda) oʻquv yili 6. Surunkali glomerulonefrit (buyrak funksiyasi buzilishining yaqqol klinik koʻrinishida, qaytalash davridagi tsitostatik va steiroid davo oʻtkazilgan davrida) oʻquv yili 7. Surunkali piyelonefrit va surunkali obstruktiv piyelonefrit (buyrak funksiyasi buzilishining yaqqol klinik koʻrinish davri) oʻquv yili 8. Oʻtkir glomerulonefrit birlamchi davolashdan soʻng remissiya davrigacha, birlamchi va ikkilamchi nefrotik sindromi steroid va tsitostatik davo oʻtkazilgan davrida oʻquv yili 9. Turli organlarning xavfli oʻsmalari oʻquv yili 10. Mukovissedozning ogʻir turi 6 oy 11. Seliakiyaning ogʻir turi (asoratlar bilan kechish davri) 6 oy 12. Nospetsifik yarali kolitning ogʻir turi (qaytalanuvchi kechishi) 6 oy 13. Kron kasalligining ogʻir darajasi (asoratlar bilan kechish davri) 6 oy 14. Jigar tsirrozining dekompensatsiya darajasi oʻquv yili 15. Nomaʼlum etiologiyali oqsil-energetik yetishmovchiligining ogʻir darajasi (vazn tanqisligi 30% va undan ortiq holatlarda) 6 oy 16. Oʻtkir leykoz, aplastik kamqonliklar, irsiy gemolitik kamqonliklar oʻquv yili 17. Ogʻir gemorragik kriz bilan kechuvchi doimo qaytalanib turuvchi surunkali trombotsitopatiya, trombotsitopenik purpura, gemofiliya, Villibrand va Glnsman kasalliklari 6 oy 18. Tugʻma va orttirilgan immun tanqisligi holatlari oʻquv yili II. Psixonevrologik kasalliklar 1. Ruhiy holati buzilganligi (shizofreniya, psixozning zoʻraygan davri) oʻquv yili 2. Ogʻir nevrozlar (nevrasteniya, psixoasteniya), nevroz holatlarining zoʻraygan davri, shu jumladan enkoprez, kunduzgi turgʻun enurez, dekompensatsiya davridagi duduqlanish oʻquv yili 3. Turli etiologiyali yaqqol koʻrinadigan ensefaloastenik holatlar (travmatik, yuqumli, somatik) oʻquv yili 4. Psixopatiyalar, dekompensatsiya davridagi psixopatik holatlar oʻquv yili 5. Epilepsiyaning zoʻraygan davrida oʻquv yili 6. Mustaqil harakat qila olmaslikka olib kelgan tayanch-harakat aʼzolarining buzilishi oʻquv yili 7. Bolalar tserebral falaji va uning asoratlari (yengil turi) oʻquv yili 8. Bolalar autizmi (xulq-atvor buzilishlari bilan, oʻz-oʻzini boshqara olmaydigan harakatlar sindromi) oʻquv yili 9. Miopatiya. Miasteniyaning tarqalgan shakli oʻquv yili 10. Asab tizimining demiyelinlashtiruvchi kasalliklari (yaqqol namoyon boʻlgan klinika davri) oʻquv yili III. Xirurgik kasalliklar 1. Tayanch aʼzolarining falaji va toz suyaklari faoliyatining buzilishi bilan bogʻlangan orqa miya churrasi oʻquv yili 2. Siydik tuta olmaslik, siydik pufagining ekstrofiyasi, siydik yoʻllarining atoniyasi dekompensatsiyalangan shakli. Najas tuta olmasligi oʻquv yili 3. Orqa chiqaruv yoʻllarining atreziyasi 6 oy 4. Turli kasalliklarda oyoqlarning falaji oʻquv yili 5. Surunkali tayanch-harakat aʼzolari kasalligi (surunkali osteomiyelit suyak sili, osteoxondropatiya) oʻquv yili 6. Bosh miya operatsiyasidan keyingi asoratlangan holatlar oʻquv yili 7. Tayanch-harakat tizimida oʻtkazilgan operatsiyalardan keyingi reabilitativ davr 6 oydan 1 yilgacha IV. Teri kasalliklari 1. Tugʻma bullezepidermoliz oʻquv yili 2. Tugʻma ixtiozning zoʻraygan davri 6 oy 3. Eritrodermiya psoriazining yiringli turi 6 oy 4. Artropatik psoriazi 6 oy 5. Oʻtkir teri sil kasalligi oʻquv yili