Oʻzbekiston Respublikasi akvatoriyalarining plyaj zonalarida dam oluvchilarning xavfsizligini taʼminlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2025-12-16)

Oʻzbekiston Respublikasi akvatoriyalarining plyaj zonalarida fuqarolarning xavfsiz dam olishini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Oʻzbekiston Respublikasi akvatoriyalarida plyajlarni jihozlash va ulardan foydalanish, shuningdek fuqarolarning sogʻligʻini muhofaza qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq; Choʻmilish mavsumi davrida respublika akvatoriyalarida fuqarolarning xavfsizligini taʼminlash boʻyicha har yilgi tadbirlar dasturi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi ikki oy muddatda: qutqarish postlariga qoʻyiladigan talablarni; Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat vazirligi bilan birgalikda — Gʻavvoslik ishlarini olib borishda mehnat xavfsizligi qoidalarini ishlab chiqsin va tasdiqlasin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tibbiy yordam postlariga qoʻyiladigan talablarni bir oy muddatda ishlab chiqsin va tasdiqlasin. 4. Belgilansinki, plyajlarni tashkil etishga qoʻyiladigan talablarga rioya etilmaganligi va ularning akvatoriyalaridagi hodisalar uchun pansionatlar, sanatoriylar, dam olish zonalari va uylari, turizm bazalari, madaniyat va istirohat bogʻlari, shuningdek aholi suvda ommaviy dam oladigan boshqa joylarning rahbarlari javob beradilar. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari B.I. Zakirov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi akvatoriyalarida plyajlarni jihozlash va ulardan foydalanish, shuningdek fuqarolarning sogʻligʻini muhofaza qilish, shu jumladan suvda ommaviy dam olinadigan joylarda aholining xavfsizligini taʼminlash sohasidagi munosabatlarni tartibga solish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: akvatoriya — suv jamlanadigan (koʻllar, daryolar, dengizlar, suv omborlari, kanallar va shu kabilar) tabiiy shakllangan yoki sunʼiy barpo etilgan landshaft obyektlari; plyaj zonasi (plyaj) — akvatoriya qirgʻogʻidagi aholining dam olishi uchun ajratilgan va ushbu Nizom talablariga muvofiq jihozlangan joyning mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan belgilangan aniq uchastkalari; plyaj akvatoriyasi — akvatoriyaning odamlarning choʻmilishi uchun moʻljallangan, ushbu Nizom talablariga muvofiq ogohlantirish belgilari bilan belgilangan va jihozlangan qismi; suvda aholining ommaviy dam olish joyi — aholining akvatoriyalarda ommaviy dam olishi uchun moʻljallangan va maxsus jihozlangan plyaj zonalari va plyajlarning akvatoriyasi; umumiy suvdan foydalanish — suvdan oʻz ehtiyojlarini va suvning va suv obyektlarining holatiga taʼsir koʻrsatuvchi maxsus inshootlar va qurilmalar qoʻllanilmasdan boshqa ehtiyojlarni qondirish maqsadida jismoniy shaxslar tomonidan suvdan foydalanishni nazarda tutadigan turi; plyaj materiali — tuproq, qum, shagʻal, chigʻanoq tosh, togʻ jinslari yemirilishi materiallari va akvatoriya suvi ajralishi chizigʻida hosil boʻladigan tabiiy yoki sunʼiy tuproq; iqlim terapiyasi (iqlim bilan davolash) — muayyan joyning iqlimining dozalangan taʼsiridan va maxsus iqlim tartib-taomillaridan foydalanuvchi davolash usullari jami; choʻmilish mavsumi — choʻmilish uchun yilning 15-mayi — 15-sentabri mobaynidagi eng qulay vaqti; akvatoriyalarda odamlarning hayoti va sogʻligʻini muhofaza qilish — suvda dam olish vaqtida akvatoriyalarda odamlarning sogʻligʻiga zarar yetkazilishi va halok boʻlishi bilan bogʻliq baxtsiz hodisalarning oldini olishga doir tadbirlar majmui; qutqarish posti — tashkilotning unga biriktirilgan akvatoriyalarida (plyajlarida) fuqarolarning sogʻligʻini muhofaza qilish vazifalarini hal etish uchun doimiy, mavsumiy yoki vaqtincha foydalaniladigan maxsus jihozlangan joy; qutqarish postining javobgarligi zonasi — suvda halokatga uchrayotgan odamlarni oʻz vaqtida aniqlash hamda qutqaruv postining kuch va vositalari bilan ularga yordam berish taʼminlanadigan plyajning akvatoriya uchastkasi; tibbiy yordam posti — plyajdagi dastlabki tibbiy yordam berish uchun barcha zarur dori vositalari bilan taʼminlangan, maxsus jihozlangan vaqtinchalik xona yoki joy; kichik oʻlchamli kemalar — asosiy dvigatellarining quvvati 55 kVt dan kam boʻlgan va 12 kishidan kam yoʻlovchi sigʻadigan oʻziyurar kemalar, dvigatellarning quvvati va sonidan qatʼi nazar, koʻtarma motorli kemalar, suv mototsikllari (gidrotsikllar), oʻzi suzmaydigan kemalar va 80 registr tonnadan kam sigʻimli boshqa suzuvchi obyektlar, havo toʻldirilgan motorsiz, eshkakli qayiqlar; kichik oʻlchamli kemalar turadigan baza — kichik oʻlchamli kemalarni jamlash uchun maxsus jihozlangan joy. Kichik oʻlchamli kemalar (yaxt-klublar, prichallar, qutqarish stansiyalari prichallari, qayiqlar, suv velosipedlari va mototsikllari, prokatga beriladigan stansiyalar va shu kabilar) jamlanadigan binolar, inshootlar majmui bilan birgalikda tutashib ketgan akvatoriya bilan birgalikdagi qirgʻoq hududi; plyaj servisi xizmatlari — plyaj jihozlari (yogʻoch karavatlar, yengil kreslolar, plyaj soyabonlari va boshqalar), suvdagi oʻyinlar uchun sport jihozlari va hordiq vositalari prokati (stol tennisi, voleybol, badminton uchun sport snaryadlari va moslamalar, suv velosipedlari, yelkanli, eshkakli, motorli suzish vositalari va boshqalar) plyajda boshqa fuqarolarning dam olishiga toʻsqinlik qilmaydigan suv attraksionlari va boshqa hordiq qurilmalaridan foydalanish xizmatlari; qutqaruvchi — muayyan dastur boʻyicha qutqarish ishlari uchun tayyorlangan va belgilangan tartibda attestatsiyadan oʻtkazilgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi; prichal — toʻxtash joyi va kemalarga xizmat koʻrsatish, yoʻlovchilarni oʻtirgʻizish va tushirish, yuk operatsiyalari uchun inshootlar va qurilmalar jami hamda shu kabilar mavjud boʻlgan joy; pirslar (kemalar bogʻlab qoʻyiladigan maxsus joylar) — portning akvatoriyasi ichida perpendikulyar yoki qirgʻoqqa nisbatan burchak ostida joylashgan ikki tomonlama prichal. Pirslar kemalarni bogʻlab qoʻyishga va ularning toʻxtab turishiga xizmat qiladi. 3. Plyajda dam olishni tashkil etish uchun yaroqli boʻlgan sohil hududlari shaharsozlik hujjatlarida belgilanadi. Plyajlarning soni va toifalarini, ularning maydonlarini hududlarni rejalashtirish sxemasiga va boshqa shaharsozlik hujjatlariga tegishli oʻzgartirishlar kiritmasdan oʻzgartirishga yoʻl qoʻyilmaydi. 4. Joyni tanlashda zarur maydonning hisob-kitobini, plyajning asbob-uskunalari va uni jihozlashda suv obyektlari rekreatsiyasi zonalariga qoʻyiladigan talablarni, shaharsozlik normalari va qoidalarini hisobga olish zarur. 5. Plyaj va aholining suvda ommaviy dam olishi uchun ajratiladigan joylar quyidagi talablarga javob berishi kerak: sohil boʻyi hududi rejalashtirilgan va obodonlashtirilgan boʻlishi; akvatoriyaning chuqurligi 3 metrgacha, qirgʻoqdan 50 metrgacha maydon dam oluvchilarning hayoti va sogʻligʻi uchun xavf tugʻdirishi mumkin boʻlgan predmetlardan tozalangan boʻlishi; plyaj akvatoriyasida past haroratli yer osti suvlari chiqmasligi, girdoblar boʻlmasligi, oqimning tezligi 0,5 m/sekunddan oshmasligi; port inshootlari, pirslar, prichallardan Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Sanepidqoʻm) organlari bilan kelishilgan masofada joylashgan boʻlishi; plyaj sanoat va maishiy oqava suvlar chiqarib tashlanadigan joylardan uzoqda joylashtirilishi zarur. 6. Suv havzalari qirgʻogʻida yoki ularning yaqinidagi bolalarni sogʻlomlashtirish va dam olish muassasalaridagi choʻmilish joylari prichallardan, sanoat va maishiy oqava suvlar va boshqa ifloslantiruvchi manbalar chiqarib tashlanadigan joylardan kamida 500 metr masofada boʻlishi kerak. 7. Suv omborlari, koʻllar, daryolar, kanallar hamda boshqa oqadigan va oqmaydigan yirik suv havzalarida plyaj akvatoriyasi suv yuzasining maydoni bir nafar dam oluvchi hisobiga 5 m2 va oqmaydigan suv havzalarida — 10 m2 boʻlishi kerak. 8. Plyaj zonalari foydalanishga qonunchilikka muvofiq beriladi. 9. Aholining ommaviy dam olishi uchun foydalaniladigan plyaj zonalari funksional vazifalariga koʻra quyidagi turlarga boʻlinadi: davolash-sogʻlomlashtirish plyajlari — iqlim bilan davolash amalga oshirilmaydigan davolash-sogʻlomlashtirish muassasalari plyajlari; bolalar plyajlari — mijozlari yuqorida koʻrsatib oʻtilgan muassasalarda sogʻlomlashtiriluvchi va dam oluvchi bolalar hisoblanadigan bolalar sogʻlomlashtirish va dam olish muassasalari plyajlari; umumiy foydalaniladigan plyajlar — barcha xohlovchilar bepul va bemalol foydalanadigan plyajlar. Plyajlar oʻz funksional vazifasiga muvofiq “Umumiy foydalaniladigan plyaj. Kirish bepul, ijaraga oluvchi (mulkdor), aloqa qilinadigan telefonlar, ish rejimi”, “Davolash-sogʻlomlashtirish plyaji (tashkilotning nomi, telefon raqami, ish rejimi)”, “Bolalar plyaji (tashkilotning nomi, telefon raqami, ish rejimi)” peshlavhalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak. 10. Plyajlar va plyajlarning akvatoriyasi quyidagi talablarga javob berishi: plyaj akvatoriyasida suzish masofasi qirgʻoqdan 50 metrgacha, biroq chuqurligi 3 metrdan ortiq boʻlmagan qizil yoki toʻq qizil rangdagi buylar (suvda sayozlik, yoʻl va shu kabilarni koʻrsatadigan qalquvchi belgilar) bilan belgilangan boʻlishi; plyaj hududida kiyimni almashtirish kabinasi, hojatxonalar (biohojatxonalar), qattiq maishiy chiqindilarni toʻplash uchun axlatdonlar, soyabonlar, ichimlik suv bilan taʼminlangan boʻlishi; koʻz bilan nazorat qilish va kuzatishning zarur vositalari bilan jihozlangan boʻlishi; aholiga zarur axborotni yetkazish va suvda xavfsizlikka rioya qilishga doir tushuntirish ishlarini tashkil etish maqsadida radiolashtirilgan boʻlishi kerak; bolalar plyajlari akvatoriyalarida suzish marralari butun perimetr boʻyicha 0,7 metr chuqurlikda ishora qoziqlari, buylar, suvda qalqib turuvchi toʻsiqlar bilan belgilanadi. Bolalarning har bir guruhi uchun sohil boʻylab bir-biridan 5 metr masofada va suv boʻlinishidan 1 metr masofada sohil bayroqchalari qadab qoʻyiladi yoki rangli bayroqchalardan iborat boʻlgan yaxlit toʻsiq oʻrnatiladi. 11. Choʻmilish taqiqlangan joylarda “Choʻmilish taqiqlanadi!” yozuvli shchitlar oʻrnatiladi, akvatoriyadagi xavfli joylar “Xavfli!” yozuvli ogohlantirish buylari bilan belgilanadi. 12. Har bir plyajda tegishli hudud biriktirilgan tashkilotlar tomonidan qutqarish posti va tibbiy yordam posti boʻladi. Qutqarish postlari va tibbiy yordam postlari faoliyatini tashkil etish boʻyicha talablar tegishli ravishda Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi. Qutqarish postini va tibbiy yordam postini saqlash plyajlardan, shu jumladan ijara shartlarida foydalanadigan tashkilotlar hisobiga amalga oshiriladi. 13. Plyajlarda quyidagi maʼlumotlar mavjud boʻlgan stendlar oʻrnatiladi: ushbu Nizomdan koʻchirmalar; choʻmilish tartibi va quyosh vannalarini qabul qilish toʻgʻrisida dam oluvchi fuqarolar uchun tavsiyalar; suv va havo harorati, shamolning yoʻnalishi va tezligi, oqimning tezligi, suvning toʻlqini koʻrsatilgan jadvallar; plyajning hududi va akvatoriyasi aniq ajratib koʻrsatilgan chegaralar, choʻmilish taqiqlangan chuqurliklar va joylar koʻrsatilgan xaritasi; oʻzini oʻzi qutqarish usullari; jabrlanganlarga dastlabki tibbiy yordam koʻrsatish usullari; ichki ishlar hududiy organlarining joylashgan joyi va telefon raqamlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. 14. Har bir bolalar plyajida suzishga oʻrgatish uchun oʻquv punkti tashkil etiladi, ular qoʻllab-quvvatlovchi (qutqaruv) poyaslari boʻlgan suzish taxtachalari, elektromegafon, plyaj akvatoriyasini belgilash uchun suvda qalqib turuvchi toʻsiqlar bilan taʼminlanadi. Oʻquv punkti peshlavha, mashgʻulotlar jadvali, suzishga oʻrgatish metodikalari va texnikasi, suvda xavfsizlik choralari boʻyicha oʻquv plakatlari bilan jihozlanadi. Suzishga oʻrgatish suzish boʻyicha yoʻriqchi tomonidan oʻtkaziladi. 15. Plyajda nogironligi boʻlgan shaxslarning bemalol kirishlari va boʻlishlari uchun shart-sharoitlar yaratilishi kerak. 16. Umumiy foydalaniladigan plyajda yer uchastkasi umumiy maydonining 40 foizdan ortiq boʻlmagan hududda, shu jumladan plyaj umumiy maydonining 35 foizidan ortiq boʻlmagan hududda yengil kreslolar (yogʻoch karavotchalar) berish xizmatlari koʻrsatadigan haq toʻlanadigan plyaj servisi xizmatlarini joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi. 17. Aholi ommaviy dam oladigan joylar hisoblanadigan hududlarda quyidagilar taqiqlanadi: plyaj materialini shikastlantirish va yoʻq qilish; kabellar oʻtkazish, shu jumladan yuqori kuchlanishli yer osti kabellari oʻtkazish; quvurlar, boshqa kommunikatsiyalar oʻrnatish; drenaj, sanoat va maishiy oqava suvlarini chiqarib tashlash; foydalanish rejimi va tabiiy davolash omillarini qoʻriqlash bilan bogʻliq boʻlmagan binolar va obyektlar qurish; xavfli geologik jarayonlar rivojlanishiga, tabiiy davolash omillari va ekologik muvozanatga taʼsir qiladigan yoki taʼsir qilishi mumkin boʻlgan xoʻjalik faoliyatini amalga oshirish; ushbu hududga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlmagan avtotransportning yurishi; avtomobillar toʻxtash joylari, avtomobillarga texnik xizmat koʻrsatish va ularni yuvish punktlari qurish; kimyo, sellyuloza-qogʻoz va metallurgiya sanoati korxonalari faoliyati; daraxtlarni kesish (parvarish qilish va sanitariya bilan bogʻliq kesishlar bundan mustasno); zaharli kimyoviy moddalarni qoʻllash; oʻlgan chorva mollari koʻmiladigan joylar barpo etish; chiqindilarni saqlash va koʻmish; joyning gidrologik rejimini oʻzgartirish. 18. Quyidagi holatlarda plyajlar va suvda aholining dam olish joylari faoliyat koʻrsatishi taqiqlanadi: plyaj akvatoriyasining suv osti qismi pasporti mavjud boʻlmaganda (1-ilova); plyaj akvatoriyasi chuqurligining oʻlchov xaritasi mavjud boʻlmaganda; plyaj akvatoriyasi tekshirilmaganda va tozalanmaganda (2-ilova); suv sifati boʻyicha laboratoriya nazorati natijalari boʻlmaganda; tibbiy yordam posti boʻlmaganda; tayyorlangan qutqaruvchilar bilan taʼminlangan va zarur qutqarish anjomlari bilan jihozlangan qutqarish posti boʻlmaganda; plyajlarning suv osti qismida quvurlar va suv olish quvurlari mavjud boʻlganda, shuningdek plyajlarga tutashgan tekshirilmagan prichallar yaqinida, kichik oʻlchamli kemalar yaqinlanashadigan joylarda. 19. Plyaj xodimlari: plyaj yopilgandan keyin har kuni chiqindilarni puxtalik bilan toʻplaydilar va plyaj kunduz kuni ishlaydigan payt mobaynida kamida uch marta qumli zonani chiqindilardan tozalaydilar; sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga muvofiq dezinfeksiyalovchi eritmalarni qoʻllagan holda har kuni kiyim almashtirish kabinalarini va dushxonalarni yuvadilar; qumli plyajlarda qumlarga yopishib qolgan chiqindilarni olib tashlagan holda bir kunda kamida bir marta plyaj materialining yuza qatlamini boronalaydilar. 20. Plyaj materiali faqat plyajni tiklash maqsadlarida chiqarib olinishi va qayta joylashtirilishi mumkin. 21. Bevosita plyajlarning hududida va ularga tutash hududlarda joylashgan savdo obyektlariga ega boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar savdo obyektlariga tutash hududning sanitariya holati uchun javob beradilar. 22. Qutqarish posti joylashgan joyda “Qutqaruv posti” yozuvli peshlavha oʻrnatilishi kerak. 23. Plyajlardan foydalanuvchi yuridik va jismoniy shaxs “Qutqaruv xizmati va qutqaruvchi maqomi toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida va boshqa qonunchilik hujjatlarida belgilangan talablarga muvofiq qutqaruvchilarning funksional vazifalarini tasdiqlaydi. Qutqaruv postlarining qutqaruvchilarini tayyorlash (har yilgi qayta tayyorlash), shuningdek ularni attestatsiyadan oʻtkazish Vazirlar Mahkamasining “Qutqaruv xizmati va qutqaruvchi maqomi toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2014-yil 9-iyuldagi 184-son qaroriga muvofiq, Qutqaruv xizmatlarini, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarini attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha idoralararo komissiya tomonidan tasdiqlanadigan maxsus dastur boʻyicha amalga oshiriladi. Plyajdan foydalanuvchi yuridik va jismoniy shaxs qutqaruvchilarning oʻz vazifalari bilan bogʻliq boʻlmagan ishlarga jalb etilishiga yoʻl qoʻymasligi kerak. Qutqaruvchilar yagona namunadagi rasmiy kiyim bilan taʼminlanishlari kerak. 24. Sohil boʻylab 300 metrgacha va qirgʻoqdan 50 metr uzoqlikdagi hudud har bir qutqaruv posti masʼul boʻlgan zona etib belgilanadi. 25. Suv ayrilishi joyidan 3 metrdan uzoq boʻlmagan masofada qutqaruv anjomlari mavjud boʻlgan taxtacha oʻrnatilishi kerak. Plyaj hududida har 150 metr masofada qutqaruv postining kuzatish minorasi oʻrnatilishi kerak. 26. Jihozlangan plyajlarga, shuningdek suvda aholining ommaviy dam olish joylari sifatida foydalanish uchun ruxsatnomaga ega boʻlmagan kanallar, koʻllar, yongʻinni oʻchirish suv havzalari, suv toʻldirilgan konlar va boshqa suv havzalarida choʻmilish taqiqlanadi. 27. Suvda aholining ommaviy dam olish joylarida dam olayotgan fuqarolarga quyidagilar taqiqlanadi: taqiqlovchi belgilar va “Xavfli”!”, “Choʻmilish taqiqlanadi!”, “Shoʻngʻish (suvga sakrash) taqiqlanadi!” soʻzlari yozilgan buylar bilan belgilangan joylarda choʻmilish va suvga sakrash; toʻsish belgilaridan (buylar, buy yoʻlchalaridan) oʻtib suzish; motorli, yelkanli kemalarga, eshkakli kemalarga va boshqa kichik oʻlchamli kemalar yaqiniga suzib borish; texnik va ogohlantirish belgilaridan va buytoʻsiqlaridan boshqa maqsadlarda foydalanish; sakrash uchun moslanmagan inshootlardan hamda chuqurligi va tubining holati nomaʼlum boʻlgan joylarda suvga sakrash; alkogolli mahsulotlarni isteʼmol qilish va mast holatda choʻmilish; suvda shoʻngʻish va choʻmiluvchilarni ushlab olish bilan bogʻliq oʻyinlarni tashkil etish; yolgʻon trevoga signali berish; voyaga yetmaganlarni nazoratsiz qoldirish; suzish uchun avtomobil kameralari, taxtachalar va shu kabilardan foydalanish; plyajlar akvatoriyalarida motorli, yelkanli, eshkakli qayiqlardan, eshkakli va motorli kichik oʻlchamli kemalardan, suv velosipedlaridan foydalanish; kuchuklar va boshqa hayvonlarni oʻzi bilan olib kelish, choʻmiltirish, sayr qildirish; suv havzalarini iflos qilish, qirgʻoqda axlatlarni qoldirish; 12 yoshgacha boʻlgan bolalarning ota-onalar nazoratisiz yakka tartibda choʻmilishi; shisha buyumlar yoki boshqa xavfli buyumlarni qoldirish yoki plyaj materialiga koʻmish; ovqat tayyorlash va isitish uchun olovdan foydalanish; tovush balandligi 90 dBdan ortiq boʻlgan kuchli ovoz chiqarish qurilmalaridan foydalanish; qonunga zid boshqa xatti-harakatlarni sodir etish. 28. Bolalarning choʻmilishi suvda xavfsizlikni taʼminlash uchun masʼul boʻlgan shaxsning buyrugʻi bilan tayinlanadigan yetakchilar (tarbiyachilar), tibbiyot xodimi, suzish boʻyicha yoʻriqchilar, qutqaruvchilar kuzatuvida oʻtkaziladi. 29. Bolalarning faqat 10 kishidan ortiq boʻlmagan tarkibda guruh-guruh boʻlib choʻmilishiga ruxsat beriladi. Suvda bir vaqtning oʻzida bittadan ortiq boʻlmagan guruhning boʻlishiga ruxsat beriladi. Suzishni bilmaydigan bolalar alohida choʻmiladilar. 10 kishidan iborat har bir guruh hisobiga bir nafar qutqaruvchi boʻlishi kerak. 30. Bolalarning choʻmilishidan oldin plyajni quyidagi tarzda tayyorlash zarur: plyaj akvatoriyasi tubini tekshirish; guruh choʻmilishi uchun ajratilgan uchastka chegarasining qirgʻogʻi chetlarini rangli bayroqchalardan iborat qirgʻoq bayroqchalari yoki yaxlit toʻsiq (fal) bilan belgilash; choʻmilish uchun ajratilgan uchastka akvatoriyasi chegarasining butun perimetrini ishora qoziqlari, buylar, suvda qalqib turuvchi toʻsiqlar bilan belgilash; taxtachalarga qutqaruv vositalarini ilib qoʻyish; bolalarning har bir guruhiga xavfsizlik choralari boʻyicha yoʻl-yoʻriqlar berish; qutqaruvchi plyaj akvatoriyasi tashqarasiga qayiqda chiqishi va undan 2-3 metr masofada turishi kerak. Choʻmilish paytida har 10 kishi hisobiga bir nafar qutqaruvchi suvda choʻmilayotgan bolalarning yonida turishi kerak. 31. Bolalar plyajlari quruqlikdan toʻsilgan boʻlishi kerak. Bolalar choʻmilayotganda chet shaxslarning bolalar plyajlariga kirishi taqiqlanadi. 32. Suzish zonalarining suv chegaralari eshkakli kemalar va suv velosipedlari uchun qirgʻoqdan 200 metrgacha, dvigatelli katerlar va kichik oʻlchamli kemalar uchun qirgʻoqdan 300 metrgacha va undan ortiq etib belgilanadi. Suv chegaralarida buylar shaklida ogohlantirish belgilari oʻrnatish zarur. 33. Prokat punktlari plyaj akvatoriyasi chetidan kamida 100 metr masofada boʻlishi, buytoʻsiqlari, bayroqchali ishora qoziqlari bilan belgilangan boʻlishi kerak. Kichik oʻlchamli kemalarning jihozlanmagan joylarda qirgʻoqqa yaqinlashishi taqiqlanadi. 34. Kichik oʻlchamli kemalarda bolalarning suzishiga faqat qutqaruvchilar kuzatuvida va qutqaruv mol-mulki (qutqaruv doirasi, 200 metr uzunlikdagi kapron arqonli gʻaltak, qutqaruv jiletlari, kamar, dastlabki yordam beruvchi dorixona (shu jumladan rotorasshiritel, S-simon trubka va shu kabilar) bilan taʼminlangan navbatchi motorli va (yoki) eshkakli qutqaruv vositalari mavjud boʻlganda yoʻl qoʻyiladi. 35. Kichik oʻlchamli kemalardan foydalanuvchi fuqarolar suvda halokatga uchrayotgan odamlarga yordam koʻrsatishi shart. 36. Kichik oʻlchamli kemalardan foydalanilganda quyidagilar taqiqlanadi: qayiqqa (katerga) belgilangandan koʻp yoʻlovchilar chiqarish (yuk sigʻimidan ortiq yuk ortish); odamlarning choʻmilishi uchun ajratilgan va buy toʻsiqlari bilan toʻsilgan plyaj akvatoriyasiga kirish; ishora qoziqlari, buylar, buy yoʻlkalari bilan belgilangan qirgʻoqqa chiqish joylari chegarasini kesib oʻtish; harakatdagi boshqa kemalarga yaqinlashish va ularning yoʻlini 100 metrdan kam boʻlgan xavfli yaqinlikda kesib oʻtish; 16 yoshgacha boʻlgan bolalarga katta yoshdagilar hamrohligisiz kemalarni prokatga berish va qayiqlar, katerlardan foydalanish; 12 yoshgacha boʻlgan bolalarni katta yoshdagilar hamrohligisiz kemaga olish; kichik oʻlchamli kemalar bortlaridan suvga sakrash va shoʻngʻish; qutqaruv vositalaridan boshqa maqsadlarda foydalanish; kemaning tumshugʻi, quyrugʻidagi bortlarda oʻtirish yoki oyoqlarni bortdan tashqariga osiltirish, bir joydan boshqa joyga oʻtish yoki boshqa kemaga oʻtish; alkogolli mahsulotlar isteʼmol qilish va mast holatda kichik oʻlchamli kemalardan foydalanish; kichik oʻlchamli kema dvigatelining quvvatiga mos boʻlgan kema haydovchisi guvohnomasiga ega boʻlmagan shaxslar tomonidan kichik oʻlchamli motorli kemalarni boshqarish; kichik oʻlchamli kemalarni bazalari — toʻxtash joylari va prokat punktlaridan tashqarida yoʻlovchilarni chiqarish, tushirish, yuklarni ortish va tushirish. 37. Sogʻlomlashtirish yoki sport maqsadlaridagi, shuningdek aholining dam olishi uchun moʻljallangan suv havzalaridan foydalanuvchi tashkilotlarning rahbarlari akvatoriyalarning suv yuzasi va sohil boʻyi uchastkasi belgilangan tartibda biriktirilgan doiralarda odamlarning hayoti va sogʻligʻi muhofaza qilinishi uchun shaxsan javob beradilar, qutqaruv postlarini jihozlaydilar, saqlaydilar, ularni binolar va qutqaruv anjomlari bilan taʼminlaydilar, shuningdek ular faoliyatini nazorat qiladilar. Belgilangan tartibda plyaj zonalari tashkil etilishi uchun javobgarlik tashkilotning rahbari zimmasiga yuklanadi. Suv sathidan qatʼi nazar, suv boʻlinadigan joygacha suv akvatoriyasiga tutash hudud, shuningdek suv boʻlinishidan 100 metr doirasida suv yuzasi uchastkasi sogʻlomlashtirish yoki sport maqsadlari, shuningdek fuqarolarning dam olishi uchun moʻljallangan suv havzalaridan foydalaniladigan tashkilotlarning javobgarligi zonasi hisoblanadi. 38. Qutqaruv posti ishlarini nazorat qilishni plyaj biriktirilgan tashkilotlarning rahbariyati amalga oshiradi. Plyaj akvatoriyasi (choʻmilish joylari buy toʻsiqlari) doirasida suvda roʻy beradigan hodisalar uchun javobgarlik plyaj zonalaridan foydalanuvchi tashkilotlarning rahbarlariga va ushbu uchastkaning qutqaruv posti navbatchi smenasiga yuklanadi. 39. Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi va uning hududiy boshqarmalari oʻz vakolatlari doirasida ushbu Nizom talablariga rioya etilishini nazorat qiladilar. 40. Sanepidqoʻmning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar boshqarmalari oʻz vakolatlari doirasida plyaj hududlarida sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga rioya etilishini nazorat qiladilar. 41. Oʻzbekiston Respublikasining kichik oʻlchamli kemalar boʻyicha davlat inspeksiyasi oʻz vakolatlari doirasida kichik oʻlchamli kemalardan foydalanishda xavfsizlik talablariga rioya etilishi yuzasidan nazoratni amalga oshiradi. 42. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikka muvofiq javob beradilar. ‎‎PLYAJ AKVATORIYASINING SUV OSTI QISMI‎PASPORTI ‎‎___________________________________________________________________________________ga tegishli‎___________________________________________________________________________________________ ‎‎(plyajning nomi) ‎‎Plyaj joylashgan joy:_________________________________________________________________________ ‎‎Akvatoriya tubi tuprogʻining xususiyati: ___________________________________________________________ ‎‎Akvatoriya tubi relyefi: ______________________________________________________________________ ‎‎Choʻmilishda xavf tugʻdiruvchi toʻsiqlarning mavjudligi:______________________________________________‎___________________________________________________________________________________________ ‎‎Plyaj hududidagi oqimlarning tavsifi: ___________________________________________________________‎___________________________________________________________________________________________ ‎‎Bolalar, nogironligi boʻlgan shaxslar choʻmilishi uchun belgilangan joylarning mavjudligi:______________________________‎___________________________________________________________________________________________ ‎‎Plyaj akvatoriyasi chegaralarini belgilovchi belgilarning mavjudligi:__________________________________‎___________________________________________________________________________________________ ‎‎Qutqaruv postining mavjudligi:________________________________________________________________ ‎‎Gʻavvoslik ishlari bajarilganligi toʻgʻrisidagi dalolatnomalarning mavjudligi:_________________________‎___________________________________________________________________________________________ ‎‎(ishlarni kim amalga oshirgan) ‎‎1. Plyaj akvatoriyasi tubining gʻavvos tomonidan tekshirilganligi:______________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‎‎(dalolatnomaning sanasi va №) ‎‎2. Xavfli toʻsiqlarning bartaraf etilganligi:______________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(dalolatnomaning sanasi va №) ‎‎3. Chuqurlik oʻlchamlari aniqlangan holda plyaj akvatoriyasi tubi rejasining mavjudligi:‎___________________________________________________________________________________________ ‎‎Plyajdan foydalanuvchi‎tashkilotning rahbari ‎‎Gʻavvoslik ishlarini bajargan‎gʻavvoslar guruhi rahbari‎ ‎‎M.Oʻ._____________ __________________________ ‎‎M.Oʻ._____________ __________________________ ‎‎(shaxsiy imzo) ‎‎(F.I.O) ‎‎(shaxsiy imzo) ‎‎(F.I.O) T/r Tadbirlar nomi Oʻtkazish muddati Bajarish uchun masʼul 1. Suvda baxtsiz hodisalar (odamlar oʻlimi) tez-tez roʻy berib turadigan joylarni aniqlash va mahalliy aholi va dam oluvchilar oʻrtasida tushuntirish ishlari olib borish sharti bilan qirgʻoq boʻylab choʻmilishni taqiqlovchi belgilar oʻrnatish. 1-maydan 15-sentabrgacha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, Favqulodda vaziyatlar vazirligi 2. Dam olish zonalari, sanatoriylar va bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlari, plyaj zonalari va hovuzlarni plyajlarni tashkil etish, jihozlash va ulardan foydalanishning belgilangan talablariga muvofiqligi yuzasidan oʻrganish. 15-apreldan 15-sentabrgacha Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari 3. Ichki ishlar organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, boshqa manfaatdor tashkilotlar vakillaridan iborat boʻlgan ishchi guruhlar tomonidan choʻmilishga moʻljallanmagan va choʻmilish hamda kichik oʻlchamli kemalar harakati taqiqlangan joylarning monitoringi olib borilishini tashkil etish. 15-maydan 15-sentabrgacha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari, Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Ichki ishlar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar 4. Ichki ishlar organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, sogʻliqni saqlash tuman boʻlimlari xodimlaridan iborat tarkibda akvatoriyalarda aholi xavfsizligini taʼminlash boʻyicha suvda ommaviy dam olinadigan joylarda shtablar tashkil etish. 1-maygacha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari, Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Ichki ishlar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi 5. Jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan kichik oʻlchamli kemalardan foydalanishda xavfsizlik qoidalari va choralariga rioya etilishi yuzasidan qatʼiy nazoratni taʼminlash. doimiy Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, suvda ommaviy dam olish joylaridan foydalanuvchi tashkilotlar 6. Quyidagilarni ishlab chiqish va tarqatish: mahalliy ommaviy axborot vositalarida fuqarolarning suvda xavfsiz xulq-atvori qoidalari toʻgʻrisidagi videosyujetlar, maqolalar, telekoʻrsatuvlar va radio eshittirishlar; kema egalari va kema haydash boʻyicha yoʻriqchilar oʻrtasida kichik oʻlchamli kemalardan xavfsiz foydalanish qoidalari boʻyicha eslatma; plyajlarda va suvda ommaviy dam olishning boshqa joylarida dam oluvchilar tomonidan xavfsizlik choralariga rioya etish qoidalari boʻyicha eslatma. 1-maydan 15-sentabrgacha Oʻzbekiston MTRK, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari, Favqulodda vaziyatlar vazirligi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari, boshqa manfaatdor tashkilotlar 7. Belgilangan talablarga muvofiq suvda ommaviy dam olish joylarida qutqaruv postlari va tibbiy yordam postlari tashkil etilishi va ularning faoliyat koʻrsatishini taʼminlash. choʻmilish mavsumi davrida Suvda ommaviy dam olish joylaridan foydalanuvchi tashkilotlar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari, boshqa manfaatdor tashkilotlar 8. Plyaj zonalaridagi tibbiy yordam postlarini malakali xodimlar va dastlabki tibbiy yordamning zarur vositalari bilan taʼminlash. choʻmilish mavsumi davrida Suvda ommaviy dam olish joylaridan foydalanuvchi tashkilotlar, Sogʻliqni saqlash vazirligi 9. Suvda ommaviy dam olishning belgilangan joylarida suvni kasallik keltirib chiqaruvchi mikroblar mavjudligi yuzasidan davriy nazorat tekshirishlarini tashkil etish. 1-apreldan 1-oktabrgacha Sogʻliqni saqlash vazirligi 10. Plyajlarda va suvda ommaviy dam olinadigan joylarda xavfsizlik choralari boʻyicha maʼlumotlar beruvchi plakatlar oʻrnatish. 1-maygacha Suvda ommaviy dam olish joylaridan foydalanuvchi tashkilotlar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari