TAʼLIM MUASSASALARI VA KORXONALAR OʻRTASIDAGI ShERIKLIK MUNOSABATLARI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2018-04-04)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 29-fevraldagi “Yoshlar yili” Davlat dasturi toʻgʻrisida”gi PQ-805-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Yoshlar yili” Davlat dasturining 46-bandi ijrosini taʼminlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi, Xalq taʼlimi vazirligi, Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi va Moliya vazirligi qaror qiladi: 1. Taʼlim muassasalari va korxonalar oʻrtasidagi sheriklik munosabatlari toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Ushbu qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan soʻng kuchga kiradi. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-y., 11-12-son, 295-modda) va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 29-fevraldagi PQ-805-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Yoshlar yili” Davlat dasturining (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 10-11-son, 56-modda) 46-bandiga muvofiq oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari (bundan keyingi oʻrinlarda taʼlim muassasalari deb yuritiladi) va korxonalar oʻrtasidagi sheriklik munosabatlarini tashkil etish va amalga oshirish tartibini belgilaydi. 1. Ushbu Nizom taʼlim muassasalari va korxonalar oʻrtasidagi sheriklik munosabatlarini tartibga soladi. 2. Taʼlim muassasalari va korxonalar oʻrtasida sheriklik munosabatlarining yoʻlga qoʻyilishi malakali kichik mutaxassis kadrlarni tayyorlash va bitiruvchilarni ish oʻrinlari bilan taʼminlashdan iborat. 3. Oʻquvchilarning amaliyoti oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimining davlat taʼlim standartlariga muvofiq amalga oshiriladi. 4. Korxonalar va taʼlim muassasalari oʻrtasida oʻzaro sheriklik toʻgʻrisida shartnoma tuziladi. Shartnomada amaliyot oʻtkazish, korxonalar tomonidan zarur yoʻnalishlar boʻyicha malakali mutaxassislar tayyorlash uchun bitiruvchilarni ishga joylashtirishni kafolatlovchi buyurtmalar va boshqa talablar koʻzda tutiladi. 5. Taʼlim muassasalari va korxonalar oʻrtasidagi sheriklik munosabatlarining maqsadi: a) mehnat bozori talab va ehtiyojlarini hisobga olgan holda, malakali kichik mutaxassislarni tayyorlash; b) taʼlim muassasalari va korxonalar oʻrtasida oʻzaro hamkorlik va oʻzaro foydali integratsiyani shakllantirish; v) korxonalarda unumli mehnat asosida kadrlar tayyorlashning ikki tomonlama tizimini rivojlantirish; g) amaliyot oʻtashni davlat taʼlim standartlari talablari darajasida tashkil etish va bitiruvchilarni mutaxassisliklariga mos ish joylari bilan taʼminlash. 6. Taʼlim muassasalari va korxonalar oʻrtasidagi sheriklikning vazifalari: a) ijtimoiy yoʻnaltirilgan bozor iqtisodiyoti talablariga javob beradigan kasb-hunar taʼlimini isloh qilishga koʻmaklashish; b) oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi va mehnat bozori oʻrtasidagi oʻzaro aloqalarni mustahkamlash; v) malakali kichik mutaxassislarni tayyorlash uchun taʼlim va ishlab chiqarishni uygʻunlashtirish asosida shaxsni har tomonlama rivojlantirish; g) taʼlim muassasalarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash va rivojlantirish; d) korxonalardagi yuqori malakali mutaxassislarni jalb etgan holda integratsiyalashgan zamonaviy oʻquv-laboratoriya va amaliyot bazalaridan samarali foydalanish. 7. Taʼlim muassasalarining asosiy vazifalari: a) sherik korxonalar buyurtmasida koʻrsatilgan yoʻnalishlar boʻyicha davlat taʼlim standartlari talablari darajasidagi malakali kichik mutaxassislar tayyorlash; b) sherik korxonalarning takliflariga muvofiq oʻquv reja va dasturlarga oʻrnatilgan tartibda qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritish; v) amaliyotlarni oʻtkazish jadvali va amaliyotlar ishchi dasturini namunaviy dastur asosida sherik korxonalarning imkoniyatlarini hisobga olgan holda ishlab chiqish, korxonalar bilan kelishish va hududiy oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi boshqarmasida tasdiqlatish; g) oʻquvchilarning sherik korxonalardagi ichki mehnat tartibi, mehnat muhofazasi, yongʻin va texnika xavfsizligi qoidalariga amal qilish boʻyicha tushuntirish ishlarini olib borish; d) sherik korxonalar xodimlari bilan hamkorlikda oʻquv-tarbiyaviy ishlarni olib borish; e) oʻquvchilarning amaliyot dasturida nazarda tutilgan ishlarni bajarishlarini nazorat qilish. 8. Sherik korxonalarning asosiy vazifalari: a) taʼlim muassasalari oʻquvchilarining ishlab chiqarish va diplom oldi amaliyotlarini dastur talablari darajasida yuqori saviyada oʻtkazilishini taʼminlash; b) amaliyot oʻtash davrida oʻquvchilarni amaliyot dasturida koʻzda tutilgan ishlarni bajarishlari uchun yetarli ish oʻrni, asbob-uskunalar, xomashyo materiallari hamda maxsus ish kiyimi va himoya vositalari bilan toʻliq taʼminlash uchun zarur shart-sharoitlar yaratish; v) taʼlim muassasalarida kasbiy tayyorgarlik jarayoni samaradorligini oshirish maqsadida korxonalarning tajribali va malakali xodimlarini amaliyotlar ishchi dasturlarini ishlab chiqishda, ilmiy-amaliy seminarlarda hamda bitiruvchilarning kasbiy-amaliy imtihonlari va bitiruv malakaviy ishlari himoyasida faol ishtirok etishini taʼminlash; g) amaliyot oʻtash jarayonida faol ishtirok etgan va yaxshi koʻrsatkichlarga erishgan oʻquvchilarni ragʻbatlantirish; d) oʻquvchilarning amaliyotiga korxona tomonidan rahbar etib tayinlangan xodimlarga oʻrnatilgan tartibda korxonaning ichki imkoniyatlarini hisobga olgan holda qoʻshimcha ustama haqi toʻlash; e) sheriklik toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq buyurtmada koʻrsatilgan yoʻnalishlar boʻyicha taʼlim muassasalari bitiruvchilarini mutaxassisliklari boʻyicha ish bilan taʼminlash. 9. Taʼlim muassasalari oʻquvchilarining amaliyot turlari quyidagilardan iborat: a) dastlabki malaka va koʻnikmalarni egallash uchun taʼlim muassasasida oʻtkaziladigan oʻquv amaliyoti. Oʻquv amaliyoti oʻquvchilarning umumkasbiy va maxsus fanlarni chuqur oʻzlashtirishlari, tanlagan mutaxassisliklari boʻyicha dastlabki malaka va koʻnikmalarni egallashlari uchun oʻtkaziladi; b) ishlab chiqarish amaliyoti. Ishlab chiqarish amaliyoti sherik korxonalar faoliyatini oʻrganish asosida maxsus fanlarni oʻqitish jarayonida egallagan nazariy bilimlarini mustahkamlash, chuqurlashtirish, kengaytirish va tizimlashtirish maqsadida oʻtkaziladi; v) diplom oldi amaliyoti. Diplom oldi amaliyoti taʼlimning yakunlovchi bosqichi boʻlib, oʻquvchilarning dastlabki kasbiy tajribalarga ega boʻlishlari, boʻlajak mutaxassisning mustaqil faoliyat koʻrsatishi uchun kasbiy tayyorgarlik darajasini tekshirish va bitiruv malakaviy ishiga maʼlumotlar yigʻish uchun sherik korxonalarda oʻtkaziladi. 10. Ishlab chiqarish va diplom oldi amaliyotlari taʼlim muassasalaridagi oʻquv-ishlab chiqarish ustaxonalari, sex va oʻquv-tajriba xoʻjaliklarida oʻtkazilishi mumkin. 11. Taʼlim muassasalari oʻquvchilarining ishlab chiqarish va diplom oldi amaliyotlari barqaror ishlaydigan sherik korxonalarda ikki tomonlama tuzilgan shartnoma asosida amaliyot ishchi dasturiga muvofiq oʻtkaziladi. 12. Oʻquvchilarning ishlab chiqarish va diplom oldi amaliyotlariga rahbarlik qilish uchun taʼlim muassasalari va sherik korxonalardan amaliyot rahbarlari tayinlanadi. 13. Oʻquvchilar sherik korxonalarga amaliyotchi sifatida qabul qilingan vaqtdan boshlab, ularga korxonada oʻrnatilgan ichki tartib va mehnat muhofazasi qoidalari tatbiq etiladi. 14. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 11-dekabrdagi 439-sonli “Kasb-hunar taʼlimi oʻquv yurtlari toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash haqida”gi qaroriga muvofiq, oʻquvchilar tomonidan ishlab chiqarish amaliyoti davrida bajarilgan ishlarga tegishli malaka darajasidagi ishchilarning oylik maoshlariga belgilangan koeffitsiyentlar, qoʻshimcha toʻlovlar va ustamalar hisobga olingan holda amaldagi meʼyorlar, narxlar, stavkalar (maoshlar) boʻyicha haq toʻlanadi. 15. Amaliyot oʻtash vaqtida oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan oʻquvchilarni Oʻn sakkiz yoshdan kichik shaxslarning mehnati qoʻllanishi taqiqlanadigan noqulay mehnat sharoitlari ishlari roʻyxatida (roʻyxat raqami 1990, 2009-yil 29-iyul) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 30-31-son, 355-modda) koʻrsatilgan ishlarga jalb qilish taqiqlanadi. 16. Taʼlim muassasalari bitiruvchilari oʻzaro sheriklik shartnomasiga asosan sherik korxonalar tomonidan “Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari bitiruvchilari — yosh mutaxassislarning ishga joylashishi uchun lavozim, kasblar roʻyxati”ga (2006-yil 18-oktabr, roʻyxat raqami 1631) muvofiq ish bilan taʼminlanadilar. 17. Shartnomada koʻrsatilgan oʻquvchilardan tashqari amaliyot davrida faol ishtirok etgan hamda oʻzini malakali mutaxassis sifatida namoyon qilgan oʻquvchilar ham sherik korxonalarning tavsiyasiga asosan, taʼlim muassasasini tugatganlaridan soʻng, ishga qabul qilinishi lozim. 18. Taʼlim muassasalari bitiruvchilarning ish bilan taʼminlanishi boʻyicha monitoring olib boradi. 19. Mazkur Nizom talablarini buzgan tomonlarga nisbatan qonun hujjatlarida belgilangan javobgarlik choralari qoʻllaniladi.