Yaylovlar va ulardagi yer osti suvlarini muhofaza qilish hamda yaylov degradatsiyasiga qarshi kurashish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2024-03-12)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son qarori ijrosini taʼminlash, shuningdek, respublikamizda yaylovlar va ulardagi yer osti suvlarini muhofaza qilish hamda yaylov degradatsiyasi jarayonlarining oldini olish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son qarori bilan tasdiqlangan 2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va “yashil” oʻsishni taʼminlash dasturida yaylovlarni barqaror boshqarish tizimini joriy qilish — yaylov maydonlarining ekologik holatini saqlash hamda yer va oʻrmon degradatsiyasini kamaytirish orqali yaylovlarda chorva mollarini oʻtlatishni barqaror boshqarish usullarini ishlab chiqish va joriy etish “Yashil” oʻsishning ustuvor yoʻnalishlaridan biri etib belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Samarqand davlat universiteti hamda xalqaro va mahalliy ekspertlarning “Yaylovlar va ulardagi yer osti suvlarini muhofaza qilish strategiyasi”ni ishlab chiqish va amalga oshirish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin. 3. Quyidagilar: Yaylovlar va ulardagi yer osti suvlarini muhofaza qilish strategiyasini amalga oshirish hamda yaylovlarni barqaror boshqarish tizimini joriy etish dasturi 1-ilovaga muvofiq; Yaylovlar va ulardagi yer osti suvlarini muhofaza qilish strategiyasini ishlab chiqish hamda amalga oshirish boʻyicha ishchi guruh (keyingi oʻrinlarda — Ishchi guruh) tarkibi 2-ilovaga muvofiq; 2024 — 2028-yillarda mavjud yaylovlarni bosqichma-bosqich toʻliq xatlovdan oʻtkazish hamda ularning elektron xaritalarini ishlab chiqish grafigi 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Quyidagilar Ishchi guruhning asosiy vazifalari etib belgilansin: “Yaylovlar va ulardagi yer osti suvlarini muhofaza qilish strategiyasi”ni ilgʻor xalqaro tajribadan foydalangan holda ishlab chiqish hamda uning amalga oshirilishini nazorat qilish va monitoringini yuritish; “Yaylovlar va ulardagi yer osti suvlarini muhofaza qilish strategiyasi”da belgilanadigan tadbirlarning oʻz vaqtida va sifatli bajarilishini taʼminlash uchun xalqaro moliya institutlarining mablagʻlarini jalb qilish choralarini koʻrish; “Yaylovlar va ulardagi yer osti suvlarini muhofaza qilish strategiyasi”ni amalga oshirishda yuzaga keladigan muammolarni barvaqt aniqlash va bartaraf etish choralarini koʻrish. 5. Ishchi guruh (Abduraxmonov) “Yaylovlar va ulardagi yer osti suvlarini muhofaza qilish strategiyasi”da quyidagi tadbirlarning amalga oshirilishini nazarda tutsin: yaylovlardan foydalanish sohasini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni toʻliq xatlovdan oʻtkazish va qayta koʻrib chiqish; yaylovlardan samarali foydalanishning tashkiliy-uslubiy asoslarini takomillashtirish, yaylovlarni toifalash va ularning degradatsiyasini tabaqalashgan holda baholashning yagona uslubiyotini ishlab chiqish; yaylovlarni xatlovdan oʻtkazish orqali yaylovlarning raqamli xaritalarini ishlab chiqish, degradatsiyaga uchragan maydonlarga aniqlik kiritish, malakali xorijiy ekspertlarni jalb qilgan holda, xatlov natijalari boʻyicha respublikadagi yaylovlar holatini ekspertlik baholash; yaylovlarda chorva mollari bosimini kamaytirish va ularni almashlab oʻtlatishning oqilona tizimini yoʻlga qoʻyish, degradatsiyaga uchragan yaylovlarni qayta tiklash hamda ularning mahsuldorligini oshirishning eng maqbul usullarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy qilish; autsorsing sohasida ixtisoslashgan tashkilotni jalb qilgan holda yaylovlarni boshqarishning sunʼiy yoʻldoshli integratsiyalashgan tizimini joriy etish orqali chorva mollarini oʻtlatishning real vaqt rejimida monitoringini olib borishni taʼminlash; ekologik, ijtimoiy va iqtisodiy natijalarga erishishga qaratilgan yaylovlardan vaqtincha foydalanish, yerga egalik huquqi borasida hukumat siyosati va dasturlarini muvofiqlashtirish; barqaror yaylov amaliyotini kengaytirish borasida davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish, yaylovlar maydonlarini chiqindilar bilan ifloslantirishning oldini olish boʻyicha chora-tadbirlar bajarilishini nazorat qilish; davlat muhofazasidagi yerlarni himoya qilish borasida zamonaviy usul va vositalarni joriy etishni kengaytirish, shuningdek, yaylovlarni barqaror boshqarishning institutsional mexanizmlarini takomillashtirish; hududlarda yaylov urugʻchiligi bazasini rivojlantirish hamda yaylovlarni muhofaza qilish va ulardan maqsadli foydalanish boʻyicha davlat nazorati va monitoringi tizimini kuchaytirish; yaylovlarni kartogramma asosida mineral oʻgʻitlar bilan oʻgʻitlash, oʻsimliklarni hasharot va kasalliklardan himoya qilish, shuningdek, yaylovlardagi yer osti suvlaridan foydalanishda sanitariya-veterinariya nazoratini kuchaytirish; yaylovlar degradatsiyasi va choʻllanishga qarshi kurashish tadbirlari doirasida xalqaro moliya institutlari va “yashil” grant mablagʻlarini jalb qilish choralarini koʻrish; yaylovlardagi yer osti suvlaridan yaylovlarni va chorva mollarini sugʻorish uchun foydalanish boʻyicha qoʻllanma ishlab chiqish, yaylovlarni va yer osti suv resurslarini barqaror boshqarishga doir taʼlim dasturlarini yaratish va takomillashtirish; yaylovlardagi yer osti suvlaridan foydalanishda suvni tejaydigan texnologiyalarni keng qoʻllash, yaylovlardagi yer osti suvlaridan foydalanish meʼyorlarini belgilash va ularga rioya qilinishi ustidan nazorat oʻrnatish. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2024 — 2028-yillarda mavjud yaylovlarning bosqichma-bosqich toʻliq xatlovdan oʻtkazilishini hamda elektron xaritalari ishlab chiqilishini va elektron hisobi yuritilishini taʼminlasin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Ipakchilik va jun sanoatini rivojlantirish qoʻmitasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi, Yaylov xoʻjaligini rivojlantirish uyushmasi, Oʻrmon xoʻjaligi agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda: har yili budjetdan ajratiladigan mablagʻlar hisobidan oʻtkaziladigan geobotanik tadqiqotlar natijalariga asosan yaylovlarda chorva mollarini oʻtlatishning eng koʻp yoʻl qoʻyiladigan foydalanish normalarini belgilasin hamda 2024-yildan boshlab yaylovlardan almashlab foydalanishni tashkil etsin; yaylovlarda resurs tejaydigan texnologiyalarni keng qoʻllash, yaylov mavsumini inobatga olgan holda chorva mollarini almashlab oʻtlatish tizimini toʻliq joriy etsin; choʻl yaylovlari egallagan maydonlarda mavjud tik quduqlarni xatlovdan oʻtkazish va uning natijalariga koʻra yaroqsiz holga kelgan (berkitilgan, foydalanilmayotgan) tik quduqlarni mukammal taʼmirlash boʻyicha chora-tadbirlarni belgilasin; degradatsiyaga uchragan yaylovlarni qayta tiklash va ularning mahsuldorligini oshirish maqsadida istiqbolli oziqabop yaylov oʻsimliklarining birlamchi urugʻchilik maydonlarini tashkil etsin; yaylovlarni qum bosish va shamol eroziyasidan himoya qilish maqsadida tashabbuskorlarning taklifiga binoan yaylov ihotazorlarini barpo etish choralarini koʻrsin. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda: geobotanik tadqiqotlarda aniqlangan yaylovlardagi mavjud tabiiy oʻrmonzorlarni saqlab qolish maqsadida ushbu yerlarni tegishli qarorlar bilan oʻrmonzor yer turiga oʻtkazish choralarini koʻrsin; 2024-yilda Buxoro va Navoiy viloyatlarida yaylovlarni raqamli boshqarish tizimini tashkil etish boʻyicha tajriba loyihasini xorijiy moliya institutlari mablagʻlarini jalb qilgan holda amalga oshirsin; suv taʼminoti mavjud boʻlmagan hududlarda tik quduqlarni qazish, quyosh energiyasida ishlaydigan nasos agregatlari yordamida yer osti suvlarini chiqarish hamda tomchilatib sugʻorish texnologiyalarini joriy etish boʻyicha Buxoro va Navoiy viloyatlarida namunaviy tajriba loyihalarini amalga oshirsin; tajriba loyihalarining natijalariga koʻra mazkur tajribani respublikaning boshqa hududlarida bosqichma-bosqich amalga oshirish yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Ipakchilik va jun sanoatini rivojlantirish qoʻmitasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi bilan birgalikda yaylovlarni hamda ulardagi yer osti suvlarini nazorat qilish maqsadida “waterbase.uz” elektron platformasini kengaytirish va yaylovlar egallagan maydonlardagi quduqlarda yer osti suvlarining holati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplash, tahlil qilish, oʻzaro maʼlumot almashishni taʼminlash boʻyicha Qishloq xoʻjaligi vazirligining integratsiyalashgan geoaxborot tizimini Atrof-muhit monitoringi yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasi tizimi bilan integratsiya qilish choralarini koʻrsin. 10. Belgilansinki, yaylov yerlarini xatlovdan oʻtkazish va yaylov yer maydonlarining elektron xaritalarini ishlab chiqish xarajatlari Qishloq xoʻjaligi vazirligiga qishloq xoʻjaligi yerlarining normativ qiymatini aniqlash va qayta baholash, qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarni xatlovdan oʻtkazish, yaylovlarda geobotanik tadqiqotlar va monitoringini oʻtkazish uchun Davlat budjetidan ajratiladigan mablagʻlar hisobidan moliyalashtiriladi. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi yaylovlarni muhofaza qilish va ularning degradatsiyasiga qarshi kurashishda yer osti suvlaridan foydalanish imkoniyatlarini baholash maqsadida yaylov yerlarda maqsadli gidrogeologik tadqiqotlar oʻtkazsin hamda yer osti suvlari monitoringini kuchaytirish choralarini koʻrsin. 12. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari J.A. Xodjayev va qishloq xoʻjaligi vaziri I.Yu. Abduraxmonov zimmasiga yuklansin. T/r Chora-tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi Ijro muddati Moliyalashtirish manbalari Masʼul ijrochilar I. Yaylovlardan samarali foydalanishning tashkiliy-uslubiy asoslarini takomillashtirish 1. Yaylovlarni toifalash va ularning degradatsiyasini tabaqalashgan holda baholashning yagona uslubiyotini ishlab chiqish. 1. Yaylovlarni toifalash va ularning degradatsiyasini baholash boʻyicha xalqaro mezonlar, usullar va indikatorlarni tahlil qilish va oʻrganish. 2024-yil aprel Ijrochilarning mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov), Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi (A. Abduxakimov), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) 2. Yaylovlarni toifalash va ularning degradatsiyasini tabaqalashgan holda baholashning yagona uslubiyoti loyihasini ishlab chiqish. 2024-yil may 3. Loyihani tasdiqlash boʻyicha qoʻshma qarorni qabul qilish va oʻrnatilgan tartibda roʻyxatdan oʻtkazish. 2024-yil iyun 2. 2024 — 2028-yillarda 21,2 mln gektar yaylovlarni konturlar va foydalanuvchilar kesimida xatlovdan oʻtkazish. 1. Yaylovlarni konturlar kesimida xatlovdan oʻtkazish uchun talab etiladigan mablagʻlarning smeta-hujjatlarini ishlab chiqish. 2024-yil aprel Qishloq xoʻjaligi vazirligiga qishloq xoʻjaligi yerlarining normativ qiymatini aniqlash va qayta baholash, qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarni xatlovdan oʻtkazish, yaylovlarda geobotanik tadqiqotlar va monitoringini oʻtkazish uchun Davlat budjetidan ajratiladigan mablagʻlar doirasida Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov), Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi (A. Abduxakimov), Iqtisodiyot va moliya vazirligi (A. Xaydarov) 2. Qishloq xoʻjaligi vazirligiga har yili budjet mablagʻlari parametrlarida ajratiladigan mablagʻlar hisobidan yaylovlarni xatlovdan oʻtkazish ishlarini moliyalashtirish. 2024-yil may 3. Har bir kontur va foydalanuvchi kesimida elektron xaritalarni yaratish va Qishloq xoʻjaligi vazirligining yagona geoaxborot tizimiga kiritish. 2024 — 2028-yillar davomida 4. Xatlov natijalariga koʻra zaxiradagi boʻsh turgan yer uchastkalarini ochiq elektron tanlovlar asosida ijaraga berish orqali respublika boʻyicha yaylovlardan subyektlar kesimida (fermer, dehqon xoʻjaligi va boshqalar) foydalanilishini bosqichma-bosqich taʼminlash. Xatlov yakuni bilan bir oy muddatda 3. Degradatsiyaga uchragan yaylovlarni tiklash hamda tabiatni muhofaza qilish talablariga rioya qilinishini taʼminlash. 1. 15 ming gektarda choʻl-yaylov oziqabop oʻsimliklar urugʻchiligini tashkil etish. 2024-yil may Ijrochilarning mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Ipakchilik va jun sanoatini rivojlantirish qoʻmitasi (I. Ergashev), Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi huzuridagi Oʻrmon xoʻjaligi agentligi (N. Bakirov) 2. Oʻsimlik qoplami kamaygan yaylovlarda chorva mollarini almashlab oʻtlatish tizimini joriy qilish. 2024-yil davomida 3. Deltaplanlar va boshqa uchuvchisiz uchish qurilmalari yordamida urugʻlarni sepish ishlarini amalga oshirish. Ekish mavsumida 4. Yaylovlar suv taʼminotini yaxshilash va qayta tiklashda davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish choralarini koʻrish. 1. Buxoro va Navoiy viloyatlarida yaylovlarni suv taʼminotida mavjud boʻlgan nasoslar va suv inshootlari, sugʻorish tarmoqlarini xatlovdan oʻtkazish. 2024-yil may Ijrochilarning mablagʻlari Suv xoʻjaligi vazirligi (Sh. Xamrayev), Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Ipakchilik va jun sanoatini rivojlantirish qoʻmitasi (I. Ergashev), Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortikov), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari 2. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarida boʻlgan nasoslar va boshqa gidrografik inshootlarni davlat-xususiy sheriklik asosida tadbirkorlarga biriktirish uchun takliflar ishlab chiqish. 2024-yil iyun 5. Yaylov inspeksiyasini tashkil etish boʻyicha taklif ishlab chiqish. 1. Chet mamlakatlarda yaylovlardan foydalanish va muhofaza qilish boʻyicha davlat nazoratini amalga oshirish tajribasini oʻrganish va tahlil qilish. 2024-yil may Ijrochilarning mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov), Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi (A. Abduxakimov) 2. Yaylovlardan foydalanish va muhofaza qilish boʻyicha davlat nazoratni amalga oshirish yuzasidan asoslangan takliflarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2024-yil iyul 6. Yaylov hududlarida infratuzilma tarmoqlarini qayta tiklash va rivojlantirish. 1. Yaylovlardagi nosoz va taʼmirtalab sugʻorish inshootlarini rekonstruksiya qilish hamda resurs tejamkor uskunalar oʻrnatish. Grafik asosida Ijrochilarning mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Ipakchilik va jun sanoatini rivojlantirish qoʻmitasi (I. Ergashev), Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi (J. Tursunov), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari 2. Chorva mollarini saqlash joylari va choʻpon uylarini taʼmirlash hamda yangidan qurish. Doimiy 3. Uzoq choʻl hududlariga olib boruvchi yoʻllarni taʼmirlash. Grafik asosida 4. Yaylov infratuzilmasini yaxshilash boʻyicha xalqaro moliya institutlari mablagʻlarini joriy qilgan holda eksperiment loyihalarni ishlab chiqish va amalga oshirish. 2024-yil dekabr 7. Yaylovlardan oqilona va samarali foydalanish maqsadida aholi savodxonligini oshirish boʻyicha amaliy xizmat koʻrsatishni joriy qilish. 1. Hududlarda yaylovdan foydalanuvchilar uchun oʻquv-amaliy seminarlar tashkil etish. Har chorakda Ijrochilarning mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Ipakchilik va jun sanoatini rivojlantirish qoʻmitasi (I. Ergashev), Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi (A. Abduxakimov), Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi (A. Djurabayev) 2. Yaylovlar va pichanzorlarni saqlash va kelgusi avlodga bust-butun holda yetkazish boʻyicha “Yaylovlarimiz eʼtiborga muhtoj” va “Kelajak avlodga yaylovlarni yetkazaylik” kabi shiorlar ostida koʻrsatuvlar tayyorlash, ularni ommaviy axborot vositalarida keng yoritish. 3. Yaylovdan foydalanuvchilarga hududlarda yaylovlardan samarali foydalanish boʻyicha davra suhbatlarini tashkil etish. Har chorakda 8. Germaniyaning Tabiatni muhofaza qilish boʻyicha Zukkov fondi bilan hamkorlikda “Oʻzbekistonda iqlimni moliyalashtirish vositalari orqali choʻl yaylovlarni tiklash va ulardan barqaror foydalanish” loyihasini amalga oshirish. 1. Loyiha boʻyicha Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi xulosasini olish. 2024-yil iyun Xalqaro moliya institutlari mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov), Gidrometeorologiya xizmati markazi (Sh. Xabibullayev), Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi (L. Qudratov) 2. Vazirlik va idoralar bilan kelishilgan holda loyiha hujjatlarini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2024-yil avgust 3. Loyihani belgilangan muddatlarda amalga oshirish choralarini koʻrish. Belgilangan muddatda II. Yaylovlar va ulardagi yer osti suvlarini muhofaza qilish strategiyasini amalga oshirish 9. Oʻzbekiston yaylovlari va yer osti suvlarini muhofaza qilish va ulardan samarali foydalanish strategiyasini moliyalashtirish ishlarini amalga oshirish. 1. Xalqaro va mahalliy mutaxassislar bilan birgalikda amalga oshiriladigan ishlar uchun smeta xarajatlarini ishlab chiqish. 2024-yil aprel Hisob-kitoblarga asosan xalqaro moliya institutlari mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov), Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi (A. Abduxakimov) 2. Amalga oshiriladigan ishlarni xorijiy moliya institutlari mablagʻlari hisobidan moliyalashtirish choralarini koʻrish. 2024-yil aprel — avgust 10. Strategiyani amalga oshirish boʻyicha normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish. Amalga oshirish muddatlarini va moliyalashtirish manbalarini tasdiqlashni nazarda tutuvchi tegishli normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish va belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2024-yil oktabr Hisob-kitoblarga asosan xalqaro moliya institutlari mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov), Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri (K. Sharipov), Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi (A. Abduxakimov), Iqtisodiyot va moliya vazirligi (I. Norqulov), Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi (L. Qudratov) III. Yaylovlarni barqaror boshqarish tizimini joriy etish 11. Yaylovlarning bugungi ekologik va xoʻjalik holati boʻyicha tahliliy hisobot tayyorlash. 1. Respublikada tarqalgan asosiy yaylov tiplarining real ekologik-xoʻjalik holati va oʻsimliklar qoplamining degradatsiya darajasi boʻyicha maʼlumotlarni toʻplash. 2024-yil noyabr Ijrochilarning mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi “Oʻzdaverloyiha” davlat ilmiy-loyihalash instituti (R. Toʻrayev) 2. Yaylovlardagi bugungi vaziyat va ulardan foydalanish tartib-qoidalarining amaldagi tizimini joylarda oʻrganish boʻyicha dala kuzatuv ishlarini olib borish. 2024-yil dekabr 3. Olingan natijalar asosida tahliliy materiallar tayyorlash va ulardan oqilona foydalanish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqish. 2024-yil dekabr 12. Samarqand davlat universiteti va Toshkent davlat agrar universitetida yaylov ekologiyasi va menejmenti boʻyicha taʼlim yoʻnalishida kadrlar tayyorlash tizimini yaratish choralarini koʻrish. 1. “Yaylov ekologiyasi va menejmenti” taʼlim yoʻnalishidagi nufuzli xorijiy universitetlarning tajriba va yutuqlarini oʻrganish. 2024-yil mobaynida Ijrochilarning mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov), Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri (K. Sharipov), Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi (A. Abduxakimov) 2. “Yaylov ekologiyasi va menejmenti” taʼlim yoʻnalishi boʻyicha mavjud ehtiyojni aniqlash. 2024-yil aprel 3. Ilgʻor xorijiy tajribaga asoslanib, yaylov ekologiyasi va menejmenti boʻyicha milliy oʻquv dasturlarini ishlab chiqish. 2024-yil may 4. “Yaylov ekologiyasi va menejmenti” taʼlim yoʻnalishini oliy taʼlimning bakalavriat yoʻnalishlari va magistratura mutaxassisliklari klassifikatoriga kiritish boʻyicha takliflarni Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligiga taqdim etish. 2024-yil iyun 13. “Yaylov ekologiyasi va menejmenti” yoʻnalishida xorijiy muassasalar bilan hamkorlikni rivojlantirish. 1. “Yaylov ekologiyasi va menejmenti” yoʻnalishida xorijiy muassasalar bilan hamkorlik kelishuvini tuzish. 2024-yil aprel Ijrochilarning mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov) 2. Yaylov sohasida yetakchi xorijiy oliy taʼlim muassasalari va ilmiy markazlariga, jumladan, Texas A&M University (AQSH), Darmstadt Technical University (Germaniya)ga amaliy tashrif uyushtirish va kelishuv shartnomalarini rasmiylashtirish. 2024-yil may 3. Xorijiy hamkorlar bilan birgalikda Oʻzbekiston sharoitida yaylovlardan samarali foydalanish boʻyicha zamonaviy ilmiy-tadqiqot yoʻnalishlari va amaliyoti talablarini ishlab chiqish. 2024-yil iyun IV. Yer osti suvlarini muhofaza qilish va ulardan samarali foydalanish 14. Oʻzbekistonda yer osti suvlarini boshqarish va monitoring qilish, ilmiy va maʼmuriy bazasini tahlil qilish. 1. Yaylovlarda yer osti suvlarini monitoring qilishning holati va mavjud ilmiy-texnik infratuzilmasi boʻyicha maʼlumotlarni toʻplash va tahlil qilish. 2024-yil aprel Ijrochilarning mablagʻlari Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi (B. Islamov), Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov) 2. Yaylovlarda kuzatuv quduqlarini optimal joylashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. 2024-yil may 3. Yaylov monitoringini avtomatlashtirilgan tizimga (zamonaviy oʻlchov uskunalari, elektron maʼlumotlar bazasi, yer osti suvlarining elektron raqamli xaritasi) aylantirish choralarini koʻrish. 2024-yil iyun 15. Qishloq xoʻjaligida yer osti suvlariga boʻlgan talabni oʻrganish va xronometrajli tahlillar oʻtkazish. 1. Yaylov oʻsimliklarining suvga boʻlgan talabidan kelib chiqib, yer osti suvlariga nisbatan ehtiyojni aniqlash. 2024-yil aprel Ijrochilarning mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Ipakchilik va jun sanoatini rivojlantirish qoʻmitasi (I. Ergashev), Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi (B. Islamov) 2. Yer osti suvlaridan foydalanish tartibi asosida xronometrajli tahlillar oʻtkazish. 2024-yil iyun 3. Yer osti suvlaridan foydalanish va ularni boshqarish boʻyicha aniq takliflar ishlab chiqish. 2024-yil iyul 4. Yer osti suvlaridan foydalanish hisobini yuritish boʻyicha elektron maʼlumot almashinuvini yoʻlga qoʻyish. Doimiy 16. Yaylovlardan vaqtincha foydalanish va yerga egalik huquqiy kafolatlarini amaliyotga tatbiq qilish. 1. Yaylovlardan foydalanuvchilarning yerga nisbatan egalik qilish huquqlari davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan va ijara shartnomalari tuzilganlik holatini tahlil qilish. 2024-yil aprel Ijrochilarning mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Ipakchilik va jun sanoatini rivojlantirish qoʻmitasi (I. Ergashev), Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi huzuridagi Oʻrmon xoʻjaligi agentligi (N. Bakirov) 2. Yerdan foydalanuvchilarning huquqiy savodxonligini oshirish yuzasidan amaliy seminarlar tashkil qilish. 2024-yil may 3. Yaylovlarning ekologik holatini saqlash, ijtimoiy infratuzilmasini yaxshilash va iqtisodiy samaradorligini taʼminlash boʻyicha joriy holatni oʻrganish hamda aniqlangan kamchiliklarni bartaraf qilish choralarini koʻrish. Doimiy 17. Yaylovlardagi yer osti suvlaridan foydalanish tartibini belgilash. 1. Yaylovlardagi yer osti suvlaridan yaylovlarni va chorva mollarini sugʻorish uchun foydalanish boʻyicha yoʻriqnoma ishlab chiqish. 2024-yil iyun Ijrochilarning mablagʻlari Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi (B. Islamov), Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Ipakchilik va jun sanoatini rivojlantirish qoʻmitasi (I. Ergashev), Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi huzuridagi Oʻrmon xoʻjaligi agentligi (N. Bakirov) 2. Yaylovlardagi yer osti suvlaridan yaylovlarni va chorva mollarini sugʻorish uchun foydalanish boʻyicha yoʻriqnomani tasdiqlash toʻgʻrisida qoʻshma qaror qabul qilish. 2024-yil avgust 1. I.Yu. Abduraxmonov — qishloq xoʻjaligi vaziri, ishchi guruh rahbari 2. T.Yu. Rapikov — Vazirlar Mahkamasining Investitsiyalar, eksport, savdo, qishloq va suv xoʻjaligi masalalari kotibiyati mudiri, ishchi guruh rahbari oʻrinbosari 3. A.A. Abduxakimov — ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri 4. B.F. Islamov — togʻ-kon sanoati va geologiya vaziri 5. I.F. Xamrayev — Vazirlar Mahkamasining Investitsiyalar, eksport, savdo, qishloq va suv xoʻjaligi masalalari kotibiyati bosh mutaxassisi 6. N.J. Bakirov — Oʻrmon xoʻjaligi agentligi direktori 7. E.Sh. Hayitov — Yaylov xoʻjaligini rivojlantirish uyushmasi raisi 8. R.A. Toʻrayev — Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi “Oʻzdaverloyiha” davlat ilmiy loyihalash instituti bosh direktori 9. T.F. Rajabov — Samarqand davlat universiteti qoshidagi Agrobiotexnologiyalar va oziq-ovqat xavfsizligi instituti direktori 10. O.I. Soatov — Qishloq xoʻjaligi vazirligining Tuproq unumdorligini oshirish va yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish boshqarmasi boshligʻi, ishchi guruh kotibi Tadbir nomi Masʼul tashkilot Moliyalashtirish manbai Yaylov va pichanzor maydonlari (mln. gektar) Shundan: 2024-yilda 2025-yilda 2026-yilda 2027-yilda 2028-yilda 2024 — 2028-yillarda yaylovlarni xatlovdan oʻtkazish va elektron xaritalarini ishlab chiqish “Oʻzdaverloyiha” davlat ilmiy loyihalash instituti Qishloq xoʻjaligi vazirligiga Davlat budjetidan ajratiladigan mablagʻlar 21,2 3,5 4,4 4,4 4,4 4,5