DAVLAT SUD EKSPERTLARINING HAYOTI VA SOGʻLIGʻINI DAVLAT TOMONIDAN MAJBURIY SUGʻURTA QILISH TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
(resolution, 2024-08-05)

“Sud ekspertizasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 30-moddasiga muvofiq hamda davlat sud ekspertlari ijtimoiy himoya qilinishini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Davlat sud ekspertlarining hayoti va sogʻligʻini davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom davlat sud ekspertlarining hayoti va sogʻligʻini davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish (keyingi oʻrinlarda “davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish” deb ataladi) tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi tushunchalardan foydalaniladi: davlat sud eksperti — davlat sud-ekspertiza muassasasining oʻz xizmat vazifalarini bajarish tartibida sud ekspertizasini oʻtkazuvchi sud eksperti; naf oluvchi — sugʻurtalangan shaxs oʻz xizmat vazifalarini bajarishi bilan bogʻliq holda vafot etgan (halok boʻlgan) taqdirda sugʻurta tovonini olish huquqiga ega boʻlgan shaxs; sugʻurtalangan shaxs — foydasiga sugʻurta amalga oshiriladigan va sugʻurta badali toʻlangan davlat sud eksperti; sugʻurta qildiruvchi — sugʻurtalovchi bilan davlat sud ekspertlarining hayoti va sogʻligʻini davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzgan va sugʻurtalovchi bilan sugʻurta munosabatlariga kirishgan tegishli sud-ekspertlik tashkilotlari; sugʻurtalovchi — umumiy sugʻurta qilish sohasida majburiy sugʻurtalash uchun litsenziyaga ega boʻlgan sugʻurta kompaniyasi; sugʻurta summasi — davlat sud ekspertlarining hayoti va sogʻligʻini davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurtalovchi uning doirasida sugʻurta tovoni toʻlash majburiyatini olgan pul mablagʻlari summasi; sugʻurta tovoni — har bir sugʻurtalangan shaxs uchun sugʻurta summasi doirasida ushbu Nizomda qayd etilgan holatlarda sugʻurta hodisasi yuz berganda sugʻurtalangan shaxsga (naf oluvchiga) toʻlanadigan pul mablagʻlari summasi; sugʻurta mukofoti — ushbu Nizomda nazarda tutilgan tartibda va muddatlarda sugʻurta qildiruvchi sugʻurtalovchiga toʻlashi shart boʻlgan pul mablagʻlari summasi; sugʻurta hodisasi — davlat sud ekspertlarining hayoti va sogʻligʻini davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi davrida oʻz mehnat vazifalarini bajarishi bilan bogʻliq holda mehnatda mayib boʻlishi yoki sogʻligʻining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan sugʻurtalangan shaxsning hayoti yoki sogʻligʻiga zarar yetkazilishi; davlat sud ekspertlarining hayoti va sogʻligʻini davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi — (keyingi oʻrinlarda “davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi” deb ataladi) sugʻurtalovchi u boʻyicha sugʻurta hodisasi vujudga kelganda kelishilgan toʻlov (sugʻurta mukofoti) yuzasidan sugʻurtalangan shaxsga (naf oluvchiga) mehnatda mayib boʻlganligi yoki u mehnat majburiyatlarini bajarish bilan bogʻliq holda sogʻligʻining boshqacha tarzda shikastlanganligi munosabati bilan sugʻurtalangan shaxsning hayoti yoki sogʻligʻiga yetkazilgan zararning oʻrnini sugʻurta summasi doirasida qoplash majburiyatini oladigan sugʻurta shartnomasi; mehnatda mayib boʻlish — xodimning kasbga oid mehnat qobiliyatini ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa oqibatida vaqtincha yoki turgʻun yoʻqotishi. 3. Sugʻurtalangan shaxsning hayoti va sogʻligʻi davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish obyekti hisoblanadi. 4. Sugʻurta hodisasi munosabati bilan sugʻurtalangan shaxsga (naf oluvchiga) yetkazilgan maʼnaviy zarar davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish boʻyicha qoplanmaydi. 5. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi va davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish polisi davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilishning amalga oshirilganligini tasdiqlovchi hujjatlar hisoblanadi. 6. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi sugʻurta qildiruvchi va sugʻurtalovchi oʻrtasida bir yil muddatga tuziladi. 7. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzish uchun sugʻurta qildiruvchi sugʻurtalovchiga davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzish toʻgʻrisidagi arizani taqdim qiladi. 8. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurtalovchining majburiyatlari davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasida koʻrsatilgan sugʻurtalash muddati davomida amal qiladi. 9. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisi sugʻurta qildiruvchiga sugʻurtalovchining hisob raqamiga davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofoti kelib tushgan kundan keyingi uch ish kunidan kechikmay beriladi. 10. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi amal qilish davrida davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzish uchun taqdim qilingan arizada koʻrsatilgan maʼlumotlardagi har qanday oʻzgarishlar haqida sugʻurta qildiruvchi sugʻurtalovchiga uch ish kunidan kechikmay xabar qilishi shart. 11. Sugʻurta qildiruvchidan davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasini tuzish uchun taqdim etilgan maʼlumotlardagi oʻzgarishlar toʻgʻrisida ariza olinganda sugʻurtalovchi, zarurat boʻlganda, davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasiga qoʻshimcha bitimni tuzadi va sugʻurta polisini qaytadan rasmiylashtiradi. 12. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi amal qilish davrida shartnoma shartlari oʻzgargan taqdirda oʻzgargan shartlarga koʻra sugʻurta mukofotiga tuzatish kiritiladi. Bunda sugʻurta mukofoti boʻyicha oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirish borasida tomonlarning majburiyatlari davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasiga tuzilgan qoʻshimcha bitim tuzilgan kundan boshlab uch ish kuni davomida bajarilishi lozim. 13. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta summasi har bir sugʻurtalangan shaxs uchun davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi tuzilgan kunda Oʻzbekiston Respublikasida amal qilgan bazaviy hisoblash miqdorining 200 baravari miqdorida belgilanadi. 14. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofoti sugʻurtalangan shaxslar sonini sugʻurta summasiga va 3,4 foiz miqdorida belgilangan sugʻurta tarifiga koʻpaytirish yoʻli bilan hisoblab chiqiladi. Sugʻurta tariflarining davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi amal qiladigan muddat mobaynida oʻzgarishi sugʻurta qildiruvchi tomonidan toʻlov vaqtida amalda boʻlgan sugʻurta tariflari boʻyicha toʻlangan sugʻurta mukofotining oʻzgarishiga olib kelmaydi. 15. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofoti sugʻurta qildiruvchi tomonidan davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi tuzilgan sanadan boshlab besh ish kuni mobaynida bir yoʻla toʻlanadi. Sugʻurta qildiruvchining hisob raqamidagi pul mablagʻlari yetarli boʻlmagan taqdirda davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofotini toʻlash ish beruvchining ishlab chiqarish faoliyati bilan bevosita bogʻliq boʻlgan kechiktirib boʻlmaydigan ehtiyojlarga moʻljallangan mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi. 16. Agar sugʻurtalovchi davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi amal qilish davrida sugʻurta tovonini toʻlagan boʻlsa, davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurta summasi toʻlangan sugʻurta tovoni summasi miqdoriga kamaytiriladi. Bunda sugʻurta qildiruvchi toʻlangan sugʻurta tovoni summasiga hamda davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasining qolgan amal qilish muddatiga mutanosib ravishda sugʻurta mukofotini yetti ish kuni mobaynida qoʻshimcha ravishda toʻlashi shart. 17. Sugʻurta qildiruvchi: sugʻurtalovchidan davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasining shartlarini tushuntirib berishni talab qilish; sugʻurtalovchining sugʻurta tovonini toʻlashni rad etish toʻgʻrisidagi qarori yuzasidan belgilangan tartibda shikoyat qilish; sugʻurtalangan shaxslarning soni kamayganda sugʻurta mukofotining sugʻurtalangan shaxslarning kamaygan soniga va davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasining tugallanmagan davriga mutanosib qismini olish huquqiga ega. Sugʻurta qildiruvchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 18. Sugʻurta qildiruvchi: davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha ushbu Nizomda belgilangan tartibda va muddatlarda sugʻurta mukofotini toʻlashi; sugʻurtalangan shaxslarni davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi shartlari bilan tanishtirishi, shu jumladan, mazkur shartnoma boʻyicha tomonlarning huquq va majburiyatlarini tushuntirishi; sugʻurtalangan shaxs (naf oluvchi) yozma yoki elektron shakldagi ariza bilan murojaat qilgan sanadan eʼtiboran ikki ish kuni mobaynida sugʻurtalovchi haqidagi barcha zarur maʼlumotlarni taqdim etishi; sugʻurtalangan shaxsning hayoti yoki sogʻligʻiga zarar yetkazilganligi borasida oʻziga maʼlum boʻlgan paytdan eʼtiboran yigirma ish kunidan kechiktirmay, sugʻurtalovchiga yozma yoki elektron shaklda maʼlum qilishi shart. Sugʻurta qildiruvchi qonunchilikka muvofiq oʻz zimmasiga boshqa majburiyatlar ham olishi mumkin. 19. Sugʻurtalovchi: sugʻurtalangan shaxsning hayoti yoki sogʻligʻiga zarar yetkazilishi holatlarini tekshirishda ishtirok etish va zarur boʻlgan hollarda tegishli ekspertlarni jalb etish; sugʻurtalangan shaxsning hayoti yoki sogʻligʻiga zarar yetkazilishi holatlariga doir axborotlarni tekshirish huquqiga ega. Sugʻurtalovchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 20. Sugʻurtalovchi: sugʻurta qildiruvchini davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi shartlari bilan tanishtirishi, shu jumladan, uning huquq va majburiyatlarini tushuntirishi; oʻz faoliyatini amalga oshirish natijasida sugʻurta qildiruvchi va (yoki) sugʻurtalangan shaxs (naf oluvchi) toʻgʻrisida olingan maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlashi; sugʻurta tovonini toʻlashni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, sugʻurta qildiruvchi sugʻurta tovonini toʻlash uchun murojaat etganidan keyin oʻn besh ish kunidan kechiktirmay bu haqda sugʻurta qildiruvchiga rad etish sabablarini dalillar bilan asoslagan holda yozma yoki elektron shaklda xabar qilishi; ushbu Nizomning 24-bandida nazarda tutilgan barcha zarur hujjatlar taqdim etilgan sanadan eʼtiboran oʻn besh ish kunidan kechikmay qaror qabul qilishi va sugʻurta tovonini toʻlashi shart. Sugʻurtalovchi qonunchilikka muvofiq oʻz zimmasiga boshqa majburiyatlar ham olishi mumkin. 21. Sugʻurtalangan shaxs: sugʻurtalovchiga sugʻurta tovonini toʻlash haqida yozma yoki elektron shakldagi ariza bilan murojaat qilish; qonunchilikda belgilangan shartlar asosida va tartibda sugʻurta tovoni olish; davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasining shartlari toʻgʻrisida sugʻurta qildiruvchi yoki sugʻurtalovchidan bepul axborot olish; hayoti yoki sogʻligʻiga zarar yetkazilishi sharoitlarini tekshirishda, zaruriyat boʻlganda, oʻzining ishonchli shaxsini jalb etgan holda belgilangan tartibda ishtirok etish; sugʻurta qildiruvchidan sugʻurtalovchi haqidagi barcha zarur maʼlumotlarni olish huquqiga ega. 22. Naf oluvchi: sugʻurta tovonini olish haqidagi talab bilan sugʻurtalovchiga murojaat qilish; qonunchilikda belgilangan shartlar asosida va tartibda sugʻurta tovonini olish; davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasining shartlari toʻgʻrisida sugʻurta qildiruvchi, sugʻurtalovchidan bepul axborot olish; sugʻurtalangan shaxs oʻz mehnat vazifalarini bajarayotganda halok boʻlganligi (vafot etganligi) haqida sugʻurta qildiruvchiga xabar qilish; sugʻurta hodisasini tekshirishda belgilangan tartibda ishtirok etish; sugʻurtalovchi haqidagi barcha zarur maʼlumotlarni sugʻurta qildiruvchidan olish huquqiga ega. 23. Sugʻurtalovchi quyidagi holatlarda: a) sugʻurtalangan shaxs ishlagan davrda yoki ishdan boʻshagandan keyin bir yil ichida oʻz mehnat vazifalarini bajarishi bilan bogʻliq holda mehnatda mayib boʻlishi yoki sogʻligʻining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan halok boʻlgan (vafot etgan)da sugʻurta summasining 100 foiz miqdorida; b) sugʻurtalangan shaxsga oʻz mehnat vazifalarini bajarishi bilan bogʻliq holda mehnatda mayib boʻlishi yoki sogʻligʻining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan nogironlik berilgan boʻlsa: I guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga — sugʻurta summasining 80 foizi miqdorida; II guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga — sugʻurta summasining 65 foizi miqdorida; III guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga — sugʻurta summasining 50 foizi miqdorida; v) sogʻligʻiga boshqacha yoʻl bilan zarar yetkazilsa — ushbu Nizomga 3-ilovaga* muvofiq miqdorda sugʻurta tovoni toʻlaydi. 24. Sugʻurtalangan shaxs (naf oluvchi) sugʻurtalovchiga sugʻurta tovonini toʻlash toʻgʻrisidagi talab bildirilgan arizani: sugʻurta polisini (mavjud boʻlsa); oʻz mehnat vazifalarini bajarishi bilan bogʻliq holda mehnatda mayib boʻlishi yoki sogʻligʻining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan sugʻurtalangan shaxsning hayoti yoki sogʻligʻiga zarar yetkazilganligini tasdiqlovchi hujjatlarni (ishlab chiqarishda yuzaga kelgan baxtsiz hodisa maxsus tergovining dalolatnomasi, Tibbiy mehnat ekspert komissiyasining xulosasi, nizo vujudga kelganda — sud qarorini); naf oluvchining shaxsini tasdiqlovchi hujjatni ilova qilgan holda yuboradi; Sugʻurtalangan shaxs vafot etgan taqdirda ham sugʻurtalangan shaxsning vafot etganligi haqidagi guvohnomaning nusxasi ilova qilinadi. 25. Sugʻurta hodisasi tan olinganda sugʻurta hodisasi toʻgʻrisida dalolatnoma tuziladi, u har qaysi tomon uchun bir nusxadan — uch nusxada, sugʻurtalovchi, sugʻurta qildiruvchi va sugʻurtalangan shaxs (naf oluvchi) tomonidan imzolanadi. 26. Sugʻurtalovchi tomonidan sugʻurta tovonini toʻlashni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, bu haqda sugʻurtalangan shaxsga (naf oluvchiga) uning sugʻurta tovonini toʻlash talabidan iborat boʻlgan ariza bilan yozma yoki elektron murojaatidan keyin oʻn besh ish kunidan kechikmay, rad etish asoslari koʻrsatilgan holda xabar qilingan boʻlishi kerak. 27. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha zimmasiga olingan majburiyatlar bajarilmaganligi uchun tomonlar qonunchilikka muvofiq javob beradilar. 28. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish shartnomasidan kelib chiqadigan barcha nizolar va kelishmovchiliklar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi. 29. Davlat tomonidan majburiy sugʻurta qilish qonunchiligi buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradilar.