Barqaror rivojlanish va atrof-muhit, ijtimoiy hamda korporativ boshqaruv (ESG) tamoyillarini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2026-05-04)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasini “Atrof-muhitni asrash va “yashil iqtisodiyot” yilida amalga oshirishga oid davlat dasturi toʻgʻrisida” 2025-yil 30-yanvardagi PF-16-son Farmoni ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasini “Atrof-muhitni asrash va “yashil iqtisodiyot” yilida amalga oshirishga oid davlat dasturi toʻgʻrisida” 2025-yil 30-yanvardagi PF-16-son Farmonida yirik strategik korxonalar tomonidan ekologik, ijtimoiy va korporativ boshqaruv (ESG) tamoyillari asosida korporativ dasturlar ishlab chiqilib, kamida 5 ta yirik sanoat korxonasida ESG milliy hisoboti yoʻlga qoʻyilishi va jamoatchilikka oshkor etish amaliyoti joriy etilishi belgilangani maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Quyidagilar: Atrof-muhit, ijtimoiy va korporativ boshqaruv (ESG) tamoyillari asosida “Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari va barqaror rivojlanish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oshkor qilish standartlari”ni joriy etish va ushbu standartlar asosida hisobot tayyorlash qoidalari (keyingi oʻrinlarda — Qoidalar) 1-ilovaga muvofiq; Transformatsiya jarayonidagi davlat ishtirokidagi korxonalar uchun barqaror rivojlanish va ESG hisoboti standartlarini joriy etish boʻyicha tadbirlar dasturi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Transformatsiya jarayonidagi davlat ishtirokidagi korxonalar: 2026-yil 1-iyuldan boshlab Qoidalarni amaliyotga joriy etish va ushbu qarorga 2-ilovaga muvofiq maʼlumotlarni oshkor etish standartlariga bosqichma-bosqich oʻtishni taʼminlasin; 2026-yil 1-avgustga qadar Qoidalar talablarini bajarish boʻyicha zarur choralarni koʻrsin; “UzAssets” AJ transformatsiya jarayonidagi davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan amalga oshirilayotgan ishlarni monitoring qilib borsin hamda har chorak yakunida tegishli hisobotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligiga kiritib borsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan birgalikda 2027-yil 1-yanvarga qadar: qimmatli qogʻozlari “Toshkent” Respublika fond birjasi savdolariga qoʻyilgan mahalliy korxonalarda Qoidalarga muvofiq barqaror rivojlanish va ESG hisoboti tizimini ixtiyoriy joriy etish choralarini koʻrsin; barqaror rivojlanish va ESG hisobotini tayyorlash hamda oshkor qilishni bosqichma-bosqich va ixtiyoriy ravishda joriy etish boʻyicha rejalashtirilayotgan kamida 50 ta mahalliy korxonani tanlab olish mezonlarini ishlab chiqsin; belgilangan tartibda jalb qilinadigan mustaqil konsultantlar bilan birgalikda barqaror rivojlanish va ESG sohasida axborotni oshkor etish boʻyicha metodik tavsiyalar ishlab chiqsin hamda “Toshkent” Respublika fond birjasining rasmiy veb-saytida joylashtirsin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi hamda tegishli manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda: 2027-yil 1-iyuldan boshlab tadbirkorlik subyektlari (biznes) faoliyatida qoʻllanadigan barqaror rivojlanish koʻrsatkichlarini va ularning Qoidalar asosida nomoliyaviy maʼlumotlar hisoboti shakllarini ishlab chiqsin va tasdiqlasin; yigʻilgan maʼlumotlar tahlili natijasida aniqlanadigan iqtisodiy, ekologik va ijtimoiy barqarorlik sohasidagi kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha maqsadli chora-tadbirlarni ishlab chiqsin va amalga oshirsin. Bunda nomoliyaviy maʼlumotlar hisoboti shakllaridagi koʻrsatkichlar moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari barqarorlik boʻyicha maʼlumotlarni oshkor etish talablariga (IFRS SDS) hamda ushbu qarorga 1-ilovada belgilangan talablarga muvofiq boʻlishi taʼminlansin. 6. 2028-yildan boshlab tadbirkorlik subyektlarida nomoliyaviy maʼlumotlar hisoboti shakllari asosida maʼlumotlarni yigʻish, tahlil qilish va chop etish amaliyoti bosqichma-bosqich joriy etiladi. Bunda mazkur hisobotlar tadbirkorlik subyektlari tomonidan ixtiyoriylik asosida toʻldiriladi va topshiriladi. 7. Ushbu qaror 2026-yil 1-iyuldan eʼtiboran kuchga kiradi. 8. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Qoidalar atrof-muhit, ijtimoiy va korporativ boshqaruv (environmental, social and corporate governance) (keyingi oʻrinlarda — ESG) boʻyicha “Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari va barqarorlik toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oshkor etish standartlari”ni (IFRS Sustainability Disclosure Standards) mahalliy korxonalarda joriy etish va ushbu standartlar asosida hisobotni tayyorlash tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Qoidalar mahalliy korxonalarning barqaror rivojlanish va ESG sohasida axborotni oshkor etish faoliyatini tartibga soladi hamda investorlar va boshqa manfaatdor tomonlarga ishonchli, dolzarb va qiyoslanadigan maʼlumotlarni taqdim etish uchun huquqiy asos yaratadi. 3. Ushbu Qoidalar quyidagi korxonalarga nisbatan tatbiq etiladi: transformatsiya jarayonidagi davlat ishtirokidagi korxonalar (bank-moliya sektori tashkilotlaridan tashqari); ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi ellik foizdan ortiq boʻlgan yoki ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi xoʻjalik jamiyatining boshqa har bir aksiyadori (ishtirokchisi) ulushidan koʻp boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari. Ushbu Qoidalar boshqa korxonalarga, shu jumladan, mahalliy korxonalarga nisbatan ixtiyoriy ravishda qoʻllanishi mumkin. 4. Ushbu Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: barqaror rivojlanish va ESG boʻyicha maʼlumotlarni oshkor qilish — korxonaning atrof-muhitga va jamiyatga koʻrsatayotgan taʼsiri hamda ESG koʻrsatkichlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etish jarayoni. Ushbu maʼlumotlarni oshkor etishda turli xil hisobot shakllari va xalqaro standartlardan foydalaniladi; ESG koʻrsatkichlari — korxonaning atrof-muhitga va jamiyatga koʻrsatadigan taʼsiri hamda boshqaruv sifatini baholashda qoʻllanadigan miqdoriy va sifat koʻrsatkichlari majmuasi boʻlib, ulardan atrof-muhit, ijtimoiy va korporativ boshqaruvga oid xavf-xatarlarni tahlil qilishda foydalaniladi; Birlashgan Millatlar Tashkilotining “Barqaror rivojlanish uchun 2030 kun tartibi” (SDGs) — global muammolarni hal etish maqsadida BMT Bosh Assambleyasi tomonidan qabul qilingan, 17 ta maqsaddan iborat hujjat. Oʻzbekiston Respublikasi BMTning “Barqaror rivojlanish uchun 2030 kun tartibi”ga qoʻshilgan hamda uning doirasida iqtisodiyot va jamiyatning barqaror rivojlanishiga qaratilgan islohotlarni amalga oshirmoqda; Xalqaro barqarorlik standartlari kengashi (International Sustainability Standards Board (ISSB) — Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari fondi tomonidan 2021-yilda tashkil etilgan mustaqil organ boʻlib, uning asosiy maqsadi kapital bozorlari ishtirokchilari uchun barqaror rivojlanish sohasidagi axborotni oshkor etishning xalqaro standartlarini ishlab chiqish hamda mazkur standartlarning yagona global asosini shakllantirishga yoʻnaltirilgan; Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (International Financial Reporting Standards (IFRS) — jahon amaliyotida qoʻllanadigan, xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan moliyaviy hisobotni tayyorlash va taqdim etishning yagona talablarini belgilaydigan, moliyaviy axborotning xolisligi, shaffofligi va solishtirilishini taʼminlashga qaratilgan xalqaro hisob va hisobot yuritish standartlari majmui; Barqaror rivojlanish sohasidagi moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (International Financial Reporting Standards Sustainability Disclosure Standards — IFRS SDS — ISSB) — Xalqaro barqarorlik standartlari kengashi (ISSB) tomonidan ishlab chiqilgan standartlar boʻlib, oʻz ichiga quyidagilarni qamrab oladi, biroq ular bilan cheklanib qolmaydi: Barqaror rivojlanish hisobotlari standartlari kengashi (Sustainability Accounting Standards Board (SASB) standartlari — Barqaror rivojlanish sohasida hisobot standartlarini ishlab chiqish kengashi tomonidan qabul qilingan standartlar boʻlib, ular IFRS SDS — ISSB tarkibiga kiritilgan hamda turli sohalarni qamrab oluvchi koʻrsatkichlardan iborat; Yevropa Ittifoqining Korporativ barqaror rivojlanish va tegishli tekshiruvlar boʻyicha direktivasi (Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) — Yevropa kompaniyalarini oʻz yetkazib beruvchilari faoliyatini barqaror rivojlantirish mezonlariga muvofiqligi yuzasidan tekshirish majburiyatini belgilaydigan normativ hujjat; Yevropa barqaror rivojlanish boʻyicha hisobot standartlari (European Sustainability Reporting Standards (ESRS) — Barqaror rivojlanish boʻyicha Yevropa hisobotlari standartlari. ESRS Yevropa Ittifoqi Komissiyasining Korporativ barqaror rivojlanish hisoboti toʻgʻrisidagi direktivasi (CSRD) talablarini amalga oshirish maqsadida ishlab chiqilgan. ESRS standartlari korxonalardan jamiyat va atrof-muhitga koʻrsatayotgan taʼsiri, shuningdek, ekologik va ijtimoiy muammolarning korxonalar uchun moliyaviy xatar va imkoniyatlar yuzaga keltirishi haqidagi maʼlumotlarni ochiqlashni talab qiladi; “Yashil yuvish” (greenwashing) — korxona tomonidan ekologik masʼuliyatli faoliyat yuritayotgani haqida notoʻgʻri yoki chalgʻituvchi taassurot uygʻotish orqali manfaatdor tomonlarni aldash holatini ifodalash. Bunda korxonaning amaldagi faoliyati mazkur daʼvolarga mos kelmaydi; Oʻzbekiston Milliy “yashil” iqtisodiyot taksonomiyasi — ekologik jihatdan barqaror iqtisodiy faoliyat turlarini belgilash maqsadida ishlab chiqilgan klassifikatsiya tizimi boʻlib, Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 25-oktabrdagi 561-son qarori bilan tasdiqlangan. Mazkur taksonomiya mamlakatning 2030-yilgacha “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasi doirasidagi dasturining tarkibiy qismi hisoblanadi; Milliy miqyosda belgilanadigan hissalar (Nationally Determined Contributions (NDC) — Parij kelishuvida ishtirok etuvchi davlatlar tomonidan taqdim etiladigan strategik hujjat boʻlib, unda issiqxona gazlari chiqindilarining hajmini qisqartirish va iqlim oʻzgarishiga moslashishga qaratilgan milliy maqsadlar hamda ularni amalga oshirish chora-tadbirlari belgilab beriladi; Ikki tomonlama muhimlikni baholash (Double Materiality Assessment (DMA) — korxonaga taʼsir qiluvchi ikki tomonlama muhimlikni baholash jarayoni boʻlib, moliyaviy muhimlik (bozor xavflari, tartibga soluvchi oʻzgarishlar, aktivlar qiymatiga taʼsir qiluvchi omillar) hamda taʼsir darajasi (iqlim oʻzgarishi, tabiiy resurslardan foydalanish, inson huquqlari va ijtimoiy masʼuliyat masalalari) elementlarini oʻz ichiga oladi; oʻtish davri — korxonalarning barqaror rivojlanish sohasidagi xalqaro IFRS SDS (ISSB) standartlariga toʻliq oʻtishini taʼminlash maqsadida belgilangan muddat. Mazkur muddatda korxonalarga yangi talablarga bosqichma-bosqich moslashish, ichki nazorat tizimlarini va axborot yigʻish jarayonlarini takomillashtirish, xodimlarni tegishli yoʻnalishlarda tayyorlash va ularning malakasini oshirish, axborot texnologiyalari tizimlarini modernizatsiya qilish, shuningdek, zarur moliyaviy va moddiy resurslar bilan taʼminlash imkoniyati beriladi. Bunda transformatsiya jarayonidagi davlat ishtirokidagi korxonalar uchun moliyaviy hisobot yillariga muvofiq holda 2026-2027-yillar oʻtish davri etib belgilanadi, boshqa korxonalarga nisbatan ixtiyoriylik asosida amalga oshiriladi. 5. Barqaror rivojlanish va ESG hisobotini tayyorlash jarayonida korxonalarga quyidagi majburiyatlar belgilanadi: korxonalar oʻz strategiyasi va faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasining barqaror rivojlanish sohasidagi uzoq muddatli strategik maqsadlari va ustuvor yoʻnalishlariga muvofiq ravishda shakllantirishi va amalga oshirishi; korxonalar Milliy miqyosda belgilanadigan hissa (NDS) doirasida, jumladan, issiqxona gazlari chiqindilarini qisqartirishga qaratilgan chora-tadbirlar bilan muvofiqlikni hamda BMTning “Barqaror rivojlanish uchun 2030 kun tartibi” (SDGs) bilan uygʻunlikni taʼminlashi, barqaror rivojlanish va ESG sohalari boʻyicha axborotni oshkor etishda milliy uzoq muddatli maqsadlarga erishish jarayonini toʻliq va xolis tarzda aks ettirishi; korxonalar barqaror rivojlanish hamda ESG sohasidagi maʼlumotlarni Barqaror rivojlanish sohasidagi moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga (IFRS SDS — ISSB) muvofiq ravishda har yili muntazam ravishda oshkor etishi. Bunda ushbu maʼlumotlar moliyaviy va operatsion hisobotlar bilan muvofiqlashtirilgan holda taqdim etilishi hamda ularning izchilligi, toʻliqligi va ishonchliligi taʼminlanishi lozim; integratsiyalashgan yillik hisobotlarni toʻliq joriy etish amaliyoti shakllangunga qadar, korxonalarga vaqtincha chora sifatida barqaror rivojlanish va ESG yoʻnalishlari boʻyicha alohida hisobotlar tayyorlashga ruxsat etiladi; barcha manfaatdor tomonlarning axborotga teng huquqli kirishini taʼminlash maqsadida, korxonaning barqaror rivojlanishga oid maʼlumotlarini uning rasmiy veb-saytida joylashtirishi; xalqaro standartlar va normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan talablar oʻzgargan taqdirda, korxona barqaror rivojlanish hamda ESG sohasi boʻyicha axborotni tayyorlash jarayonlari va metodologiyasini yangi talablar, manfaatdor tomonlarning fikr-mulohazalari, shuningdek, ilgʻor xalqaro tajriba asosida qayta koʻrib chiqishi va doimiy ravishda yangilab borishi; korxonalar Barqaror rivojlanish hisobotlari standartlari kengashi (SASB) tomonidan ishlab chiqilgan hisobot standartlarini Barqaror rivojlanish sohasidagi moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (IFRS SDS — ISSB) bilan uygʻun holda qoʻllashi lozim. Ushbu talabning joriy etilishi natijasida tarmoqning barqaror rivojlanishga oid asosiy koʻrsatkichlari toʻliq aks ettirilishi, shuningdek, mazkur tarmoqda mavjud xatarlar va imkoniyatlar, ularning moliyaviy natijalari hamda kompaniyaning uzoq muddatli qiymatiga taʼsiri aniq va ishonchli tarzda yoritilishini taʼminlaydi; Yevropa Ittifoqi bozorlarida faoliyat yurituvchi va Yevropa Ittifoqining Korporativ barqaror rivojlanish va tegishli tekshiruvlar boʻyicha direktivasi (CSDDD) mezonlariga mos keluvchi korxonalar Yevropa barqaror rivojlanish boʻyicha hisobot standartlarini (ESRS) majburiy tartibda joriy etishi; Yevropa Ittifoqi davlatlari bilan savdo faoliyatini amalga oshirayotgan yoki global taʼminot zanjirlarida ishtirok etayotgan korxonalar oʻz faoliyatida Yevropa Ittifoqining Taksonomiyasi (EU Taxonomy) hamda Yevropa Ittifoqining Korporativ barqaror rivojlanish va tegishli tekshiruvlar boʻyicha direktivasi (CSDDD) talablarini inobatga olishi, shuningdek, mazkur talablarning ijrosi natijalarini barqaror rivojlanish va ESG koʻrsatkichlari boʻyicha ochiqlanadigan maʼlumotlarda aks ettirishi lozim. Bu esa taʼminot zanjirlarining ishonchliligini oshirish hamda ESG-investitsiyalar imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qiladi; korxonalar oʻz faoliyatining Oʻzbekiston Milliy “yashil” iqtisodiyot taksonomiyasi talablariga muvofiqligini baholashlari hamda baholash natijalarini barqaror rivojlanish va ESG hisoboti doirasida oshkor etishlari lozim. Oʻzbekiston Milliy “yashil” iqtisodiyot taksonomiyasi ekologik jihatdan barqaror hisoblangan iqtisodiy faoliyat turlarini belgilaydi va xalqaro “yashil” moliyalashtirish standartlariga mos keladi. Ushbu yondashuv Oʻzbekiston Respublikasining Parij bitimi doirasida belgilangan majburiyatlarini amalga oshirishga hamda milliy iqtisodiyotni bosqichma-bosqich past uglerodli rivojlanish modeliga oʻtkazish jarayonini qoʻllab-quvvatlashga xizmat qiladi; korxonalar oʻz faoliyat yoʻnalishiga mos tarmoq standartlarini (masalan, neft-gaz sohasi uchun — IPIECA, togʻ-kon metallurgiya sanoati uchun — ICMM) ham hisobga olishi lozim. Ushbu standartlar IFRS SDS — ISSB standartlari talablariga qoʻshimcha tarzda qabul qilinishi kerak. 6. Barqaror rivojlanish va ESG hisobotini tayyorlash jarayonida korxonalar “yashil yuvish” (greenwashing) holatlariga yoʻl qoʻymasligi lozim. Bunda korxonalar quyidagilarga amal qilishi shart: maʼlumotlarning aniq va hujjatlar bilan tasdiqlangan boʻlishi; faqat qaror qabul qilishga taʼsir qiluvchi muhim maʼlumotlarni kiritishi; maʼlumotlarning xolisligi va barcha jihatlarni qamrab olishi; maʼlumotlarning ochiqligi va ishonchli manbalarda asoslangani; maʼlumotlarni turli davrlarda solishtirish imkonini berishi; maʼlumotlar kamida soʻnggi uch yillikni qamrab olishi va oʻzgarishlarning asoslanishi; hisobotlarni belgilangan muddatlarda muntazam eʼlon qilishi; maʼlumotlarning mustaqil tekshiruv uchun hujjatlar bilan tasdiqlangan boʻlishi; maʼlumotlarning oddiy va ravon tilda taqdim etilishi. 7. Korxonalar barqaror rivojlanish va ESG sohasidagi maʼlumotlarni tayyorlashi va oshkor qilishi lozim. Bu maʼlumotlar Ikki tomonlama muhimlikni baholash (Double Materiality Assessment — DMA) natijalariga asoslangan boʻlishi va quyidagi talablarga muvofiq boʻlishi lozim: a) Ikki tomonlama muhimlikni baholash quyidagilarni oʻz ichiga oladi: barqaror rivojlanish masalalarining moliyaviy koʻrsatkichlarga, kompaniya qiymati va uzoq muddatli barqarorligiga taʼsirini aniqlash va baholash; tashkilot faoliyatining atrof-muhit, jamiyat va manfaatdor tomonlar manfaatlariga toʻgʻridan-toʻgʻri va bilvosita taʼsirini baholash; b) Ikki tomonlama muhimlikni baholash jarayonida amaldagi qonunchilik hujjatlari va xalqaro standartlar — ISSB, GRI va ESRS talablariga rioya etish; v) Ikki tomonlama muhimlikni baholashni birinchi hisobot davridan boshlash va keyingi hisobot davrlarida ushbu baholashni barqarorlik boʻyicha maʼlumotlarni tayyorlashda asosiy manba va metodologik asos sifatida qoʻllash; g) har uch yilda kamida bir marta, agar qoʻllanayotgan xalqaro standartlar boʻyicha boshqacha muddat belgilanmagan boʻlsa, uchinchi tomonning ishtirokida Ikki tomonlama muhimlikni baholash natijalarining mustaqil tasdigʻini taʼminlash. Bunday tasdiq baholash natijalarining toʻgʻri va ishonchli ekanligini kafolatlaydi; d) Ikki tomonlama muhimlikni baholash jarayonida qoʻllangan metodologiyalar, qabul qilingan farazlar va mezonlarni belgilangan tartibda hujjatlashtirish, ushbu hujjatlarni barqarorlik va ESG boʻyicha ochiqlash materiallariga ilova qilish hamda manfaatdor tomonlarga ularga erkin kirish imkonini taʼminlash. 8. Korxonalar mustaqil tashqi tekshiruv va tasdiqlashni talab qiladigan barqaror rivojlanish va ESG hisobotlari boʻyicha quyidagi talablarga rioya etishi lozim: a) mustaqil tasdiqlash jarayonini birinchi hisobot yilidan boshlab, Transformatsiya jarayonidagi davlat ishtirokidagi korxonalar uchun barqaror rivojlanish va ESG hisoboti standartlarini joriy etish boʻyicha tadbirlar dasturida (keyingi oʻrinlarda — Dastur) belgilangan muddatlarga muvofiq amalga oshirish; b) barqaror rivojlanish boʻyicha maʼlumotlarning murakkabligi va hajmidan kelib chiqib, quyidagi tasdiqlash usulini joriy etish: yuqori darajadagi ishonch bilan tasdiqlash (reasonable assurance); cheklangan darajadagi ishonch bilan tasdiqlash (limited assurance); v) barqaror rivojlanish va ESG boʻyicha maʼlumotlarni tasdiqlashda cheklangan ishonch bilan tasdiqlash (limited assurance) usulini qoʻllash, shuningdek, mazkur talabni tasdiqlash shartnomalarida majburiy shart sifatida belgilash; g) tasdiqlash ishlarini IAASB (International Auditing and Assurance Standards Board) amaldagi standartlariga muvofiq amalga oshirish; d) barqaror rivojlanish va ESG maʼlumotlarini tasdiqlashda quyidagi standartlarni qoʻllash: 2025-yil hisobotlari uchun — ISAE 3000 standarti; 2026-yil hisobotlari uchun — 2026-yil 1-yanvardan kuchga kiruvchi ISSA 5000 standarti; ISSA 5000 standartiga oʻtish jarayonida boshqaruv tizimlari, biznes-jarayonlar va ichki nazorat tizimlarini oldindan tayyorlash; e) barqaror rivojlanish va ESG hisobotlarini faqat IAASB standartlariga muvofiq xizmat koʻrsatish huquqiga ega boʻlgan malakali tashkilotlar orqali tasdiqlash, jumladan: chet el auditorlik tashkilotlarining filiallari yoki shuʼba jamiyatlarini jalb etish; belgilangan tartibda auditorlik tashkilotlari reyestriga kiritilgan auditorlik tashkilotlarini jalb etish; j) tasdiqlash xizmatlarini koʻrsatuvchi tashkilotlarning mustaqilligini quyidagilar asosida taʼminlashi lozim: IFAC Axloq kodeksi va xalqaro etika normalariga rioya etish; tasdiqlash bilan bogʻliq manfaatlar toʻqnashuviga olib keluvchi xizmatlarni taqiqlash; tasdiqlash ishlarini rejalashtirish va bajarishda toʻliq avtonomiyani taʼminlash; xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlarga barcha zarur maʼlumotlar va xodimlar bilan cheklovlarsiz ishlash imkoniyatini yaratish; Xizmat koʻrsatish jarayoni ISQM 1 talablariga muvofiq amalga oshirilishini nazorat qilishni taʼminlash; z) tasdiqlash xizmatlarini koʻrsatuvchi tashkilotlarni jalb etish. Bunda: belgilangan muddat tugagach, xizmat koʻrsatuvchi tashkilotni almashtirish; shartnomani ketma-ket ikkinchi marta uzaytirishni taqiqlash; xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar rotatsiyasini amaldagi normativ-huquqiy hujjatlar va IFAC Axloq kodeksi talablariga muvofiq amalga oshirish; tasdiqlash xizmatlarini koʻrsatuvchi tashkilotlarning faoliyatini turli tahdid va bosimlardan himoya qilish. Bunday tahdid va bosimlarga quyidagilar kiradi: xizmat haqlarini toʻlashni asossiz kechiktirish yoki toʻlamaslik holatlariga yoʻl qoʻymaslik; asossiz sud ishlari bilan tahdid qilish holatlariga chek qoʻyish; boshqa noxush oqibatlar bilan qoʻrqitish holatlariga qarshi kafolatli himoya choralarini joriy etish. 9. Boshqaruv, ichki nazorat hamda maʼlumotlar sifatini taʼminlash boʻyicha korxonalar quyidagi talablarga amal qilishi lozim: a) Dasturda belgilangan tashkilotlarning Kuzatuv kengashi tomonidan: barqaror rivojlanish sohasidagi missiya, strategiya va qadriyatlarni belgilash hamda ESG tamoyillarini korxona faoliyatiga izchil integratsiya qilishni taʼminlash; barqaror rivojlanish va ESG sohasidagi natijalar va belgilangan maqsadlarga erishish boʻyicha ishlar samaradorligini tahlil qilish, toʻsiqlarni bartaraf etish va imkoniyatlardan samarali foydalanish choralarini koʻrish; barqaror rivojlanish va ESG sohasidagi xatarlar hamda imkoniyatlarni oʻz vaqtida aniqlash, baholash va samarali boshqarish tizimini joriy etish; barqaror rivojlanish va ESG boʻyicha ochiqlanadigan maʼlumotlarning toʻgʻriligi va ishonchliligini taʼminlash; barqaror rivojlanish sohasidagi iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik taʼsir hamda natijalarni aniq aks ettirishni taʼminlash; Ikki tomonlama muhimlikni baholash jarayonini samarali tashkil etish va uning natijalarini rasman tasdiqlash; ESG maʼlumotlarini xalqaro standartlar, amaldagi qonunchilik hujjatlariga va normativ talablarga muvofiq ravishda shaffof, obyektiv va toʻliq holda taqdim etishni taʼminlash; tasdiqlash jarayonlari rejasini shakllantirish, xulosalarni tahlil qilish, xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar bilan samarali hamkorlikni yoʻlga qoʻyish hamda aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish choralarini koʻrish; barqaror rivojlanish strategiyasiga muvofiq aniq va amaliy maqsadlar hamda asosiy samaradorlik koʻrsatkichlari (KPI)ni belgilash va ularning bajarilishini taʼminlash; barqaror rivojlanish bilan bogʻliq xatarlarni umumiy xatarlar boshqaruv tizimiga integratsiya qilish hamda ularning kompaniya faoliyati natijalariga taʼsirini baholash; barqaror rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish jarayonini tashkil etish va kompaniyani kelgusi sinovlar hamda imkoniyatlarga tayyorlash; barqaror rivojlanish va ESG boʻyicha maʼlumotlarning standartlarga mosligi va belgilangan maqsadlar bilan uygʻunligini taʼminlash; barqaror rivojlanish va ESG boʻyicha yillik hisobotlarni tayyorlash, tasdiqlash va belgilangan muddatlarda jamoatchilikka taqdim etish; barqaror rivojlanishni boshqarish jarayonlarini rejalashtirish va nazorat qilish tizimini yoʻlga qoʻyish; Dasturda belgilangan tashkilotlarning Kuzatuv kengashi raisi hamda Audit va xatarlar boshqaruvi qoʻmitasi faoliyatini muvofiqlashtirish, korporativ kotib tomonidan yillik ish rejalarini ishlab chiqishni taʼminlash; b) Dasturda belgilangan tashkilotlarning Kuzatuv kengashlarining audit va xatarlarni boshqarish qoʻmitasi: ushbu Qoidalarga muvofiq barqaror rivojlanish sohasidagi standartlar va talablarni joriy etish; barqaror rivojlanish va ESG boʻyicha maʼlumotlarning toʻgʻriligi hamda toʻliqligini taʼminlash, shuningdek, ularni toʻplash va tayyorlash jarayonlarini tekshirish; barqaror rivojlanishga oid maʼlumotlarni moliyaviy hisobotga integratsiya qilishni taʼminlash; barqaror rivojlanish va ESG maʼlumotlarini toʻplash, taqdim etish hamda tasdiqlash bilan bogʻliq ichki nazorat mexanizmlarining samaradorligini baholash; ichki nazorat tizimidagi kamchiliklarni aniqlash va ularni bartaraf etish boʻyicha tegishli choralarni belgilash; joriy etilgan ichki nazorat mexanizmlarining samaradorligini KPI koʻrsatkichlari asosida baholash hamda ushbu koʻrsatkichlarni ijroiya organi faoliyatini ragʻbatlantirish tizimiga integratsiya qilish; barqaror rivojlanish sohasida xatarlarni kamaytirish boʻyicha chora-tadbirlar bajarilishi monitoringini taʼminlash; barqaror rivojlanish natijalariga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan tashqi omillarni, jumladan, qonunchilikdagi oʻzgarishlar, bozor tendensiyalari va manfaatdor tomonlar kutilmalarini baholash; Kuzatuv kengashiga barqaror rivojlanish va ESG sohasidagi muhim holatlar hamda xatarlar boʻyicha yangilangan maʼlumotlarni muntazam taqdim etish; barqaror rivojlanish strategiyasi va hisobot sifati boʻyicha takliflarni ishlab chiqish hamda ularni Kuzatuv kengashiga kiritish; maʼlumotlarni toʻplash va taqdim etish jarayonlarini avtomatlashtirish hamda raqamli texnologiyalarga investitsiya ajratilishini taʼminlash; xodimlarni oʻqitish, axborot texnologiyalari tizimlarini moslashtirish va standartlarni joriy etishga tayyorgarlik koʻrish uchun zarur resurslarni ajratish; v) quyidagilar Dasturda belgilangan tashkilotlar Ijroiya organining vazifalari hisoblanadi: barqaror rivojlanish va ESG sohasidagi maʼlumotlarni amaldagi standartlar hamda qonunchilik talablariga muvofiq yigʻish va ularning aniqligini taʼminlash; barcha qoʻllanayotgan faraz va taxminlarni hujjatlashtirish, ularning asosliligini taʼminlash hamda ichki audit va mustaqil tashqi tasdiqlashni amalga oshirish; barqaror rivojlanish koʻrsatkichlarini yigʻish, hisoblash va taqdim etish boʻyicha yagona (standartlashtirilgan) uslubiy yondashuvlarni joriy etish; maʼlumotlarni yigʻish va hisobot yuritish jarayonlarini standartlashtirish hamda ishonchli ichki nazorat tizimini tatbiq etish; barqaror rivojlanish maʼlumotlariga oid qoʻllanayotgan uslubiyotlar va cheklovlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oshkora eʼlon qilish; maʼlumotlar yaxlitligini taʼminlash va ularni moliyaviy axborot bilan muvofiqlashtirish boʻyicha nazorat mexanizmlarini joriy etish; barqaror rivojlanish va ESG boʻyicha hisobot yuritish jarayonlarini standartlashtirish, ISSB va SASB standartlariga muvofiq yoʻriqnomalar ishlab chiqish; barqaror rivojlanish maʼlumotlarining ishonchliligini ichki audit orqali tasdiqlash; barqaror rivojlanish jarayonlari hamda ichki nazorat tizimlaridagi mavjud boʻshliqlarni baholash va bartaraf etish maqsadida “yoʻl xaritalari” va jarayonlar matritsasini ishlab chiqish; Dasturda belgilangan muddatlarga muvofiq ikki moliya yili davomida barqaror rivojlanish maʼlumotlarining sifat nazorati tizimini toʻliq joriy etish. 10. Barqaror rivojlanish sohasidagi moliyaviy hisobotning xalqaro standartlarini (IFRS SDS — ISSB) joriy etish boʻyicha oʻtish davri mobaynida korxonalar quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirishi lozim: a) IFRS SDS — ISSB standartlariga tayyorgarlik va bosqichma-bosqich oʻtish jarayonlarini, Dasturda belgilangan tartibga muvofiq izchil va samarali tarzda amalga oshirish; b) birinchi hisobot eʼlon qilinishidan kamida olti oy oldin Ikki tomonlama muhimlikni baholashni (DMA) oʻtkazish; v) birinchi hisobot eʼlon qilinishidan kamida olti oy oldin Ikki tomonlama muhimlikni baholash (DMA) natijalarini mustaqil tarzda tasdiqlatishni taʼminlash, baholash jarayonini birinchi hisobot eʼlon qilinishidan kamida olti oy oldin yakuniga yetkazish hamda ushbu jarayonni Dasturda belgilangan muddatlarga muvofiq amalga oshirish; g) IFRS SDS (ISSB) standartlariga muvofiqlikni taʼminlash uchun zarur boʻlgan “farqlar tahlilini” (gap assessment) oʻtkazish va uni birinchi hisobot eʼlon qilinishidan kamida olti oy oldin yakunlash; d) oʻtish davrida ISSB standartlariga moslashish jarayonida va ichki malaka oshirish faoliyatida SASB standartlaridan foydalanish; e) IFRS SDS (ISSB) standartlarini majburiy ravishda qoʻllashni taʼminlash, zarurat boʻlganda ushbu Qoidalarning asosiy talablariga zid boʻlmagan hamda axborot ochiqligi va sifatini oshirishga xizmat qiladigan boshqa xalqaro eʼtirof etilgan hisobot standartlaridan foydalanish; j) Ikki tomonlama muhimlikni baholash (DMA) natijalarini belgilangan jadvalga muvofiq mustaqil tarzda tasdiqlash, baholash natijalarining aniqligi va ishonchliligini taʼminlash; z) barqaror rivojlanish va ESG hisobotlarini oʻz vaqtida nashr etish maqsadida ularga tayyorgarlikni oldindan tashkil etish, jumladan: hisobot yilidan keyingi yilning 15-yanvaridan kechiktirmasdan hisobot maʼlumotlarini tayyorlashni boshlash; hisobot tayyorlash uchun malakali tashkilotlar jalb etilganda, ularni tanlab olish va shartnoma tuzish jarayonini hisobot yilining 31-dekabrigacha yakunlash; maʼlumotlarni tasdiqlash (audit) tartibini amaldagi qonunchilik talablariga muvofiq rejalashtirish hamda auditorlik tashkilotlarini tanlab olish va shartnoma tuzishni hisobot yilidan keyingi yilning 5-fevraligacha yakunlash; i) barqaror rivojlanish va ESG boʻyicha birinchi hisobot davrida ISAE 3000 standarti talablariga muvofiq “cheklangan ishonch darajasidagi tasdiqlash”ni amalga oshirish; k) qoʻshimcha tarzda: oʻtish davrida aniq maʼlumotlar mavjud boʻlmagan hollarda barqaror rivojlanish boʻyicha axborotni shakllantirishda asosli taxminlardan foydalanish va ushbu taxmin hamda metodologiyalarni aniq hujjatlashtirish; tizimlar va jarayonlar takomillashib borishi bilan baholangan maʼlumotlardan foydalanishni bosqichma-bosqich toʻxtatib, maʼlumotlarning sifat va ishonchlilik darajasini oshirib borish; ichki nazorat tizimlarini toʻliq joriy etish majburiyatidan ikki yilgacha boʻlgan muddatda vaqtincha ozod etilish huquqini nazarda tutish hamda mazkur davr mobaynida barqaror rivojlanish boʻyicha ichki nazorat tizimlarini toʻliq ishlab chiqish va maʼlumotlar ishonchliligini moliyaviy hisobot standartlariga mos darajaga yetkazish. 11. Ushbu Qoidalar talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi.