Jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan oʻquvchilarni bir ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasidan boshqa ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasiga yoki inklyuziv (uygʻunlashgan) sharoitda taʼlim olishi uchun umumtaʼlim muassasasiga oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2021-12-03)

Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi, “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 13-sentabrdagi 256-son “Imkoniyatlari cheklangan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan davlat taʼlim muassasalari toʻgʻrisidagi meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash haqida”gi qaroriga muvofiq buyuraman: 1. Jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan oʻquvchilarni bir ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasidan boshqa ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasiga yoki inklyuziv (uygʻunlashgan) sharoitda taʼlim olishi uchun umumtaʼlim muassasasiga oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi, “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 13-sentabrdagi 256-son “Imkoniyatlari cheklangan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan davlat taʼlim muassasalari toʻgʻrisidagi meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash haqida”gi qaroriga muvofiq jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan oʻquvchilarni (bundan buyon matnda oʻquvchilar deb yuritiladi) sinfdan sinfga, bir ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasidan boshqa ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasasiga (bundan buyon matnda maktab-internat deb yuritiladi) yoki inklyuziv (uygʻunlashgan) sharoitda taʼlim olishi uchun umumtaʼlim muassasasiga (bundan buyon matnda maktab deb yuritiladi) oʻtkazish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: sinfdan sinfga oʻtkazish — oʻquvchini maktab-internatning bir sinfidan boshqa parallel sinfiga oʻtkazish; bir xil turdagi maktab-internat — oʻquvchilarning jismoniy yoki psixik rivojlanishidagi tashxis natijalari boʻyicha ixtisoslashuviga koʻra bir turga mansub maktab-internat; boshqa turdagi maktab-internat — oʻquvchilarning jismoniy yoki psixik rivojlanishidagi tashxis natijalari boʻyicha ixtisoslashuviga koʻra bir turga mansub boʻlmagan maktab-internat. 2. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasida istiqomat qilayotgan fuqaroligi boʻlmagan shaxslarni sinfdan sinfga, bir maktab-internatdan boshqa maktab-internatga va maktab-internatdan maktabga oʻtkazishga nisbatan ham tatbiq etiladi. 3. Oʻquvchilarni sinfdan sinfga, bir maktab-internatdan boshqa maktab-internatga va maktab-internatdan maktabga oʻtkazish masalalari umumiy oʻrta taʼlimning majburiyligi hamda Oʻzbekiston Respublikasida istiqomat qiluvchi shaxslarning taʼlim olish tilini erkin tanlash huquqini inobatga olgan holda amalga oshiriladi. 4. Oʻquvchilarni sinfdan sinfga, bir maktab-internatdan boshqa maktab-internatga va maktab-internatdan maktabga oʻtkazish bepul amalga oshiriladi. 5. Oʻquvchining ota-onasi yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar (bundan buyon matnda ota-onalar deb yuritiladi) oʻz xohishiga koʻra oʻquv yili davomida yoki u tugaganidan soʻng farzandini sinfdan sinfga oʻtkazish huquqiga ega. 6. Ota-onalar farzandini sinfdan sinfga oʻtkazish uchun uning sabablarini koʻrsatgan holda maktab-internat direktori nomiga ariza bilan murojaat qiladi. 7. Maktab-internat direktori arizani qabul qilib olgan kundan boshlab bir ish kuni ichida koʻrib chiqadi va oʻquvchini sinfdan sinfga oʻtkazish toʻgʻrisida buyruq qabul qiladi. 8. Sinfdagi oʻquvchilar soni belgilangan meʼyordan ortiq boʻlgan taqdirda, maktab-internat direktori oʻquvchini sinfdan sinfga oʻtkazishni rad qilishi mumkin. 9. Sinfdan sinfga oʻtkazish rad etilganligi haqida maktab-internat direktori tomonidan uch kun ichida ota-onalarga yozma ravishda maʼlum qilinadi. 10. Maktab-internat direktorining oʻquvchini sinfdan sinfga oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyrugʻi qabul qilingach, uch kun ichida sinf jurnali va oʻquvchilar harakati daftariga tegishli yozuv kiritiladi. 11. Oʻz sinfdoshlariga nisbatan uch va undan ortiq katta yosh farqi boʻlgan psixik rivojlanishi sust yoki aqli zaif bolalar bir sinfda kamida ikki chorak taʼlim olgach, ularning bilim, koʻnikma va malaka darajasini inobatga olgan holda maktab-internatning tibbiy va pedagog xodimlari xulosasi asosida pedagogik kengash qarori bilan faqat bir sinf yuqoriga koʻchirilishi mumkin. 12. Ota-onalar oʻz xohishiga koʻra oʻquv yili davomida yoki u tugaganidan soʻng farzandini bir maktab-internatdan bir xil turdagi boshqa maktab-internatga oʻtkazish huquqiga ega. 13. Ota-onalar farzandini bir maktab-internatdan bir xil turdagi boshqa maktab-internatga oʻtkazish uchun uning sabablarini koʻrsatgan holda oʻquvchi taʼlim olayotgan maktab-internat direktori nomiga ariza bilan murojaat qiladi. 14. Ariza maktab-internat direktori tomonidan bir ish kuni ichida koʻrib chiqiladi va oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab-internatga taqdim etish uchun ushbu Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shaklda maktab-internatdan ketish taloni beriladi. 15. Ota-onalar farzandi oʻqishni davom ettirishi uchun tanlangan maktab-internat direktoriga oʻqishga qabul qilish toʻgʻrisida ariza bilan murojaat qiladi. Arizaga maktab-internatdan ketish taloni ilova qilinadi. 16. Oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab-internat direktori ariza va maktab-internatdan ketish talonini qabul qilib olgach, shu kunning oʻzida ota-onalarga oʻquvchi taʼlim olayotgan maktab-internatga taqdim etish uchun ushbu Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shaklda maktab-internatga kelish talonini beradi. 17. Oʻquvchi taʼlim olayotgan maktab-internat direktori maktab-internatga kelish talonini qabul qilib olgach, shu kunning oʻzida oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safidan chiqarish toʻgʻrisida buyruq qabul qiladi. 18. Maktab-internat direktori oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safidan chiqarish toʻgʻrisidagi buyruq bilan ota-onalarni tanishtirganligi toʻgʻrisida imzo qoʻydirib, ularga quyidagi hujjatlarni taqdim etadi va hujjatlar berilganligi toʻgʻrisida tilxat oladi: oʻquvchining maktab-internat oʻquvchilari safidan chiqarilganligi toʻgʻrisidagi buyruqdan koʻchirma; oʻquvchining baholar (oʻzlashtirish) tabeli; oʻquvchining tibbiy kartasi; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalari, Toshkent shahar xalq taʼlimi bosh boshqarmasi (bundan buyon matnda xalq taʼlimi boshqarmalari deb yuritiladi) huzurida tashkil etilgan psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning (bundan buyon matnda psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya deb yuritiladi) oʻquvchini maktab-internatga yuborish uchun asos boʻlgan xulosasi; xalq taʼlimi boshqarmasining oʻquvchini maktab-internatga yuborish toʻgʻrisidagi yoʻllanmasi. 19. Ota-onalarning hujjatlarni olganligi haqidagi tilxati, maktab-internatga kelish taloni va oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab-internat direktorining oʻquvchining oʻqishga qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi buyrugʻidan koʻchirma oʻquvchining maktab-internatda saqlanadigan shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga tikib qoʻyiladi. 20. Oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab-internat direktori boshqa maktab-internatdan oʻtkazilayotgan oʻquvchining oʻquv jarayonlaridan chetda qolib ketmasligini taʼminlash uchun barcha zarur choralarni koʻrishi shart. 21. Oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab-internat direktori mazkur Nizomning 18-bandida belgilangan hujjatlarni qabul qilib olgach, shu kunning oʻzida oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safiga qabul qilish toʻgʻrisida buyruq chiqaradi. 22. Maktab-internat direktori oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safiga qabul qilish toʻgʻrisidagi buyruqdan koʻchirmani bir ish kuni ichida oʻquvchi ilgari taʼlim olgan maktab-internatga maʼlumot uchun yuboradi. 23. Oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safidan chiqarish toʻgʻrisida yoki maktab-internat oʻquvchilari safiga qabul qilish toʻgʻrisida buyruq chiqarilgach, uch kun ichida sinf jurnali va oʻquvchilar harakati daftariga tegishli yozuv kiritiladi. 24. Oʻquvchi psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning xulosasiga va aqliy layoqatiga koʻra bir maktab-internatdan boshqa turdagi maktab-internatga oʻtkazilishi mumkin. 25. Ota-onalar oʻz xohishiga koʻra oʻquv yili davomida yoki u tugaganidan soʻng farzandini bir maktab-internatdan boshqa turdagi maktab-internatga oʻtkazish huquqiga ega. 26. Ota-onalar farzandini bir maktab-internatdan boshqa turdagi maktab-internatga oʻtkazish uchun uning sabablarini koʻrsatgan holda xalq taʼlimi boshqarmasiga ariza bilan murojaat qiladi. 27. Ariza psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya tomonidan Bolalarni ixtisoslashtirilgan muassasalarga (maktab, maktab-internatlarga) yuborish boʻyicha psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyalar toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2519, 2013-yil 24-oktabr) muvofiq koʻrib chiqiladi. 28. Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning ijobiy xulosasi olingach, xalq taʼlimi boshqarmasi tomonidan shu kunning oʻzida ota-onalarga oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab-internatga taqdim etish uchun oʻquvchini boshqa turdagi maktab-internatga oʻtkazish toʻgʻrisida yoʻllanma beriladi. Yoʻllanma berilganligi haqida oʻquvchi taʼlim olayotgan maktab-internatga xat orqali maʼlum qilinadi. 29. Oʻquvchi taʼlim olayotgan maktab-internat direktori xalq taʼlimi boshqarmasi tomonidan yuborilgan xatni olgach, shu kunning oʻzida oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safidan chiqarish toʻgʻrisida buyruq qabul qiladi. Maktab-internat direktori mazkur buyruq bilan ota-onalarni tanishtirganligi toʻgʻrisida imzo qoʻydirib, ularga mazkur Nizomning 18-bandida belgilangan hujjatlarni taqdim etadi va hujjatlar berilganligi toʻgʻrisida tilxat oladi. 30. Ota-onalar xalq taʼlimi boshqarmasi tomonidan berilgan oʻquvchini boshqa turdagi maktab-internatga oʻtkazish toʻgʻrisidagi yoʻllanmani psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning xulosasi hamda mazkur Nizomning 18-bandida belgilangan hujjatlarni ilova qilgan holda oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab-internat direktoriga taqdim etadi. Maktab-internat direktori shu kunning oʻzida oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safiga qabul qilish toʻgʻrisida buyruq chiqaradi. 31. Maktab-internat direktori oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safiga qabul qilish toʻgʻrisidagi buyruqdan koʻchirmani bir ish kuni ichida oʻquvchi ilgari taʼlim olgan maktab-internatga maʼlumot uchun yuboradi. 32. Ota-onalarning hujjatlarni olganligi haqidagi tilxati, xalq taʼlimi boshqarmasining oʻquvchini boshqa turdagi maktab-internatga oʻtkazish toʻgʻrisida yoʻllanma berilganligi haqidagi xati va oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab-internat direktorining oʻquvchining oʻqishga qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi buyrugʻidan koʻchirma oʻquvchining maktab-internatda saqlanadigan shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga tikib qoʻyiladi. 33. Oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab-internat direktori boshqa maktab-internatdan oʻtkazilayotgan oʻquvchining oʻquv jarayonlaridan chetda qolib ketmasligini taʼminlash uchun barcha zarur choralarni koʻrishi shart. 34. Oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safidan chiqarish toʻgʻrisida yoki maktab-internat oʻquvchilari safiga qabul qilish toʻgʻrisida buyruq chiqarilgach, uch kun ichida sinf jurnali va oʻquvchilar harakati daftariga tegishli yozuv kiritiladi. 35. Oʻquvchining jismoniy yoki psixik rivojlanishidagi nuqsoni yengil darajada boʻlib (psixik rivojlanishning orqada qolishi, yengil darajadagi aqli zaiflik, zaif eshituvchi, zaif koʻruvchi, bolalar tserebral falaji va boshqalar), uning taʼlim-tarbiya olishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratib berilgan taqdirda, maktab-internatdan inklyuziv (uygʻunlashgan) sharoitda taʼlim olishi uchun maktabga oʻtkazilishi mumkin. 36. Ota-onalar oʻz xohishiga koʻra oʻquv yili davomida yoki u tugaganidan soʻng farzandini maktab-internatdan inklyuziv (uygʻunlashgan) sharoitda taʼlim olishi uchun maktabga oʻtkazish huquqiga ega. 37. Ota-onalar farzandini maktab-internatdan maktabga oʻtkazish uchun uning sabablarini koʻrsatgan holda xalq taʼlimi boshqarmasiga ariza bilan murojaat qiladi. 38. Ariza psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya tomonidan Bolalarni ixtisoslashtirilgan muassasalarga (maktab, maktab-internatlarga) yuborish boʻyicha psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyalar toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2519, 2013-yil 24-oktabr) muvofiq koʻrib chiqiladi. 39. Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning ijobiy xulosasi olingach, xalq taʼlimi boshqarmasi tomonidan shu kunning oʻzida oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktabga taqdim etish uchun oʻquvchini maktabga oʻtkazish toʻgʻrisida yoʻllanma beriladi. Yoʻllanma berilganligi haqida oʻquvchi taʼlim olayotgan maktab-internatga xat orqali maʼlum qilinadi. 40. Oʻquvchi taʼlim olayotgan maktab-internat direktori xalq taʼlimi boshqarmasi tomonidan yuborilgan xatni olgach, shu kunning oʻzida oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safidan chiqarish toʻgʻrisida buyruq qabul qiladi. Maktab-internat direktori mazkur buyruq bilan ota-onalarni tanishtirganligi toʻgʻrisida imzo qoʻydirib, ularga mazkur Nizomning 18-bandida belgilangan hujjatlarni taqdim etadi va hujjatlar berilganligi toʻgʻrisida tilxat oladi. 41. Ota-onalar xalq taʼlimi boshqarmasi tomonidan berilgan oʻquvchini boshqa turdagi maktab-internatga oʻtkazish toʻgʻrisidagi yoʻllanmani psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning xulosasi hamda mazkur Nizomning 18-bandida belgilangan hujjatlarni ilova qilgan holda oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab direktoriga taqdim qiladi. Maktab direktori shu kunning oʻzida oʻquvchini maktab oʻquvchilari safiga qabul qilish toʻgʻrisida buyruq chiqaradi. 42. Maktab direktori oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safiga qabul qilish toʻgʻrisidagi buyruqdan koʻchirmani bir ish kuni ichida oʻquvchi ilgari taʼlim olgan maktab-internatga maʼlumot uchun yuboradi. 43. Ota-onalarning hujjatlarni olganligi haqidagi tilxati, xalq taʼlimi boshqarmasining oʻquvchini maktabga oʻtkazish toʻgʻrisida yoʻllanma berilganligi haqidagi xati va oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab direktorining oʻquvchining oʻqishga qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi buyrugʻidan koʻchirma oʻquvchining maktab-internatda saqlanadigan shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga tikib qoʻyiladi. 44. Oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab direktori maktab-internatdan oʻtkazilayotgan oʻquvchining oʻquv jarayonlaridan chetda qolib ketmasligini taʼminlash uchun barcha zarur choralarni koʻrishi shart. 45. Maktab-internat direktorining oʻquvchilar safidan chiqarish toʻgʻrisidagi buyrugʻi hamda maktab direktorining oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safiga qabul qilish toʻgʻrisidagi buyrugʻi chiqarilgach, uch kun ichida sinf jurnali va oʻquvchilar harakati daftariga tegishli yozuv kiritiladi. 46. Ota-onalar oʻqish, ishlash, uzoq muddatli davolanish yoki boshqa maqsadlarda doimiy yoki vaqtincha yashash uchun xorijiy davlatga ketayotgan boʻlsa, farzandini doimiy yoki vaqtincha yashash uchun ketayotgan davlatdagi taʼlim muassasasiga oʻtkazish huquqiga ega. 47. Ota-onalar farzandini xorijiy davlatdagi taʼlim muassasasiga oʻtkazish uchun uning sabablarini koʻrsatgan holda maktab-internat direktori nomiga ariza bilan murojaat etadi. Arizaga voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha hududiy idoralararo komissiyaning voyaga yetmaganni maktab oʻquvchilari safidan chiqarish uchun roziligi aks etgan qaroridan koʻchirma ilova qilinadi. 48. Ariza maktab-internat direktori tomonidan bir ish kuni ichida koʻrib chiqilib, oʻquvchini maktab-internat oʻquvchilari safidan chiqarish toʻgʻrisida buyruq qabul qilinadi. Maktab-internat direktori mazkur buyruq bilan ota-onalarni tanishtirganligi toʻgʻrisida imzo qoʻydirib, ularga mazkur Nizomning 18-bandida belgilangan hujjatlarni taqdim etadi va hujjatlarni olganligi toʻgʻrisida tilxat oladi. 49. Ota-onalarning hujjatlarni olganligi haqidagi tilxati oʻquvchining maktab-internatda saqlanadigan shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga tikib qoʻyiladi. 50. Oʻquvchilar safidan chiqarish toʻgʻrisidagi buyruq qabul qilingach, uch kun ichida sinf jurnali va oʻquvchilar harakati daftariga tegishli yozuv kiritiladi. 51. Maktab-internat direktori tomonidan xorijiy davlatdagi taʼlim muassasasiga oʻtkazilayotganligi sababli oʻquvchilar safidan chiqarilgan voyaga yetmaganlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasi shakllantiriladi hamda har oʻquv yili choraklari oxirida tegishli tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimiga, tuman (shahar) ichki ishlar boʻlimiga (boshqarmasiga) va voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha hududiy idoralararo komissiyaga taqdim etiladi. 52. Ota-onalar xorijiy davlatda taʼlim olgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlgan farzandini Oʻzbekiston Respublikasidagi maktab-internatga oʻtkazish huquqiga ega. 53. Xorijiy davlatda taʼlim olgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosini Oʻzbekiston Respublikasidagi maktab-internatga oʻtkazish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 13-sentabrdagi 256-son “Imkoniyatlari cheklangan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan davlat taʼlim muassasalari toʻgʻrisidagi meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash haqida”gi qaroriga muvofiq amalga oshiriladi. 54. Oʻqishni davom ettirish uchun tanlangan maktab-internatga (maktabga) oʻtkazilgan oʻquvchi oʻn kun ichida sababsiz yoki maktab-internat (maktab) rahbariyati va sinf rahbarini xabardor qilmasdan dars mashgʻulotlariga kelmasa, maktab-internat (maktab) direktori bu haqda ota-onalarni, oʻquvchining yashash joyidagi voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha hududiy idoralararo komissiyani hamda oʻquvchi ilgari taʼlim olgan maktab direktorini yozma ravishda ogohlantiradi va bir vaqtning oʻzida oʻquvchining darslarga kelmaganligi sabablarini aniqlash va uni dars mashgʻulotlariga jalb etish choralarini koʻradi. 55. Jinoyat sodir etgan voyaga yetmaganlarni maktab-internat oʻquvchilari safidan chiqarish voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha hududiy idoralararo komissiyaning roziligi bilan amalga oshiriladi. 56. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi. 57. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan kelishilgan.