Qishloq xoʻjaligi ekinlarini oqilona joylashtirish, yer balansiga rioya etish, qishloq xoʻjaligi ekinlarining oqilona joylashtirilishi buzilganligi uchun fermer xoʻjaliklari va mansabdor shaxslarning masʼuliyatini oshirish, yetishtirilgan mahsulot sotilishining hisobini yuritish, shartnoma majburiyatlarining bajarilishini taʼminlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2021-12-03)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2018-yilda qishloq xoʻjaligi ekinlarini oqilona joylashtirish chora-tadbirlari va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirishning prognoz hajmlari toʻgʻrisida”gi 2017-yil 15-sentabrdagi PQ-3281-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi hamda Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi qaror qiladi: 1. Qishloq xoʻjaligi ekinlarini oqilona joylashtirish, yer balansiga rioya etish, qishloq xoʻjaligi ekinlarining oqilona joylashtirilishi buzilganligi uchun fermer xoʻjaliklari va mansabdor shaxslarning masʼuliyatini oshirish, yetishtirilgan mahsulot sotilishining hisobini yuritish, shartnoma majburiyatlarining bajarilishini taʼminlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 15-sentabrdagi PQ-3281-son “2018-yilda qishloq xoʻjaligi ekinlarini oqilona joylashtirish chora-tadbirlari va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirishning prognoz hajmlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq qishloq xoʻjaligi ekinlarini oqilona joylashtirish, yer balansiga rioya etish, qishloq xoʻjaligi ekinlarining oqilona joylashtirilishi buzilganligi uchun fermer xoʻjaliklari va mansabdor shaxslarning masʼuliyatini oshirish, yetishtirilgan mahsulot sotilishining hisobini yuritish, shartnoma majburiyatlarining bajarilishini taʼminlash tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan qishloq xoʻjaligi ekinlari — davlat ehtiyojlari uchun yetkazib beriladigan boshoqli don ekinlari, sholi va paxta; qishloq xoʻjaligi korxonalari — qishloq xoʻjaligini yuritish uchun belgilangan tartibda ajratilgan yer uchastkasida qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtiruvchi yuridik shaxslar; qishloq xoʻjaligi ekin maydonlari — muntazam ravishda qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish maqsadida yoki chorva uchun tabiiy yem-xashak manbai sifatida foydalaniladigan yerlar, ularning tarkibiga sugʻoriladigan va sugʻorilmaydigan haydov yerlar, koʻp yillik daraxtlar (bogʻlar, tokzorlar, tutzorlar, mevazorlar, rezavorzorlar va boshqa mevali daraxtlar), boʻz yerlar, pichanzorlar va yaylovlar kiradi; qishloq xoʻjaligi ekinlari — asosiy maydonlarga ekiladigan gʻoʻza, boshoqli don, sholi, sabzavot, poliz, kartoshka, yem-xashakbop ildiz mevali oʻsimliklar, bir yillik oʻtlar, beda, makkajoʻxori, tamaki hamda takroriy maydonlarga va “toʻqsonbosdi” usulida ekiladigan ekinlar; lalmikor yerlar — sugʻorish imkoniyati mavjud boʻlmagan va sugʻorish tarmogʻiga ega boʻlmagan yerlar; sugʻoriladigan yerlar — qishloq xoʻjaligida foydalanish va sugʻorish uchun yaroqli boʻlgan, suv resurslari shu yerlarni sugʻorishni taʼminlay oladigan sugʻorish manbai bilan bogʻlangan doimiy yoki muvaqqat sugʻorish tarmogʻiga ega boʻlgan yerlar; tuproq ball-boniteti — qishloq xoʻjaligi ekinlari agrotexnikasi oʻrtacha darajada boʻlganidagi tuproq sifati hamda tabiiy unumdorlik quvvatiga beriladigan qiyosiy baho; hosildorlik — bir gektar maydondagi qishloq xoʻjaligi ekinidan olinadigan yalpi hosil koʻrsatkichi. 2. Mazkur Nizom qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirishda dehqon xoʻjaliklari, ilmiy-tadqiqot institutlari, ularning filiallari yer uchastkalari va ilmiy tajriba stansiyalari maydonlariga tatbiq etilmaydi. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2003-yil 24-martdagi PF-3226-son “Qishloq xoʻjaligida islohotlarni chuqurlashtirishning eng muhim yoʻnalishlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga asosan qishloq xoʻjaligi korxonalari faoliyat ixtisoslashuvidan kelib chiqqan holda yer ijara shartnomasi va kontraktatsiya (fyuchers) shartnomalariga muvofiq qishloq xoʻjaligi ekinlarini mustaqil ravishda joylashtiradi. Bunda, davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan qishloq xoʻjaligi ekinlari unumdor (40 bonitet balldan yuqori boʻlgan) yer maydonlariga kontur yaxlitligi saqlangan holda joylashtiriladi. 4. Paxta xomashyosini yetishtirishda yuqori hosildorlikka erishgan fermer xoʻjaliklarini ragʻbatlantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2518, 2013-yil 18-oktabr) muvofiq paxta xomashyosini yetishtirishda yuqori hosildorlikka (40 ts/ga) erishgan qishloq xoʻjaligi korxonalari paxta ekiladigan jami yer maydonining kamida 5 foiziga qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa turdagi qishloq xoʻjaligi ekinlarini ekishga ruxsat beriladi. 5. Qishloq xoʻjaligi korxonalari tomonidan qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirishda yer maydonlarining geografik joylashish oʻrni, geomorfologik-litologik tuzilishi, gidrologik va iqlim sharoitlari, gidromeliorativ tizimlari va yer osti suvlarining holati, suv bilan taʼminlanganligi, tuproqning shoʻrlanish darajasi va unumdorligi hamda xoʻjaliklarning ixtisoslashuvi hisobga olinadi. 6. Tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimi tomonidan tasdiqlangan holda taqdim etilgan tumandagi mavjud yer maydonlari, sugʻoriladigan ekin yerlar, lalmikor yerlar va yangi ekilgan koʻp yillik dov-daraxtlar (bogʻlar, tokzorlar, tutzorlar, mevali daraxt koʻchatzorlari, mevazorlar va boshqalar) hamda ularning yerdan foydalanuvchilar kesimida taqsimlanishi, ball-boniteti toʻgʻrisidagi maʼlumotlar asosida tuman (shahar) qishloq xoʻjaligi boʻlimi qishloq xoʻjaligi korxonalari va tuman (shahar) fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashidan har yili 1-avgustga qadar takliflarni olib, kelgusi yil hosili uchun qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi. 7. Tuman (shahar) qishloq xoʻjaligi boʻlimi tuman (shahar) fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi bilan kelishgan holda 3 ish kunida tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimi tomonidan taqdim etilgan yer maydonlarining ball boniteti toʻgʻrisidagi maʼlumotlar asosida Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 18-avgustdagi 235-son qarori bilan tasdiqlangan Qishloq xoʻjaligi ekin maydonlarining normativ qiymatini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomda belgilangan asosiy qishloq xoʻjaligi ekinlari, bogʻlar va tokzorlarning tuproqlari bir bonitet balliga nisbatan normativ hosildorligidan kelib chiqqan holda joylashtirilgan qishloq xoʻjaligi ekinlarining hosildorligini belgilaydi. 8. Tuman (shahar) qishloq xoʻjaligi boʻlimi qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish boʻyicha takliflarni 3 ish kunida tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimiga taqdim etadi. 9. Tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimi “Oʻzdaverloyiha” instituti va uning hududiy boʻlinmalari bilan birgalikda qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish boʻyicha takliflar taqdim etilgan kundan eʼtiboran 20 ish kunida konturlar va qishloq xoʻjaligi korxonalari kesimida qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi. Bunda: tumandagi qishloq xoʻjaligi korxonalarining asosiy maydonlariga ekiladigan qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish 1-ilovaga muvofiq; tumandagi qishloq xoʻjaligi korxonalarining boshoqli don ekinlaridan boʻshaydigan yerlarida takroriy qishloq xoʻjaligi ekinlarini turlari boʻyicha joylashtirish 2-ilovaga muvofiq; tumandagi qishloq xoʻjaligi korxonalari ekin maydonlarida “toʻqsonbosdi” usuli bilan avgust oyida piyoz va sarimsoqpiyoz hamda sabzavot ekinlarini joylashtirish 3-ilovaga muvofiq jadvallar asosida joylashtirib chiqiladi. 10. Qishloq xoʻjaligi korxonalari ekin maydonlarida qishloq xoʻjaligi ekinlarini konturlar kesimida joylashtirishda fermer xoʻjaliklarining ixtisoslashuvi va yer maydonining kontur yaxlitligi, tuproqning meliorativ holati, suv bilan taʼminlanganligi, oxirgi 3 yilda olingan hosildorlik, oʻtmishdosh ekin, tuproq ball boniteti hamda boshqa omillar inobatga olinadi. 11. Qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, viloyatlar irrigatsiya tizimlari havza boshqarmasi hamda tuman (shahar) irrigatsiya boʻlimlaridan ekin maydonlarining suv bilan taʼminlanganlik darajasi toʻgʻrisida xulosa olinadi. 12. Qishloq xoʻjaligi korxonalarining ekin maydonlarida qishloq xoʻjaligi ekinlari konturlar kesimida joylashtirilib, hudud (massiv)ning 1:10000 miqyosdagi xaritasiga har bir ekin turi boʻyicha tegishli shartli belgilar asosida tushirib chiqiladi. 13. Qishloq xoʻjaligi korxonalarining ekin maydonlarida qishloq xoʻjaligi ekinlari konturlar kesimida hudud (massiv)ning 1:10000 miqyosdagi xaritaga tushirilgan ekinlarni joylashtirish natijalari tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi, yer resurslari va davlat kadastri boʻlimi, fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi hamda “Oʻzdaverloyiha” institutining hududiy boʻlinmasi masʼul xodimi tomonidan imzolanadi. 14. Tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimi tuman (shahar) qishloq xoʻjaligi boʻlimi bilan birgalikda 5 ish kunida qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish va ularning hosildorligi toʻgʻrisidagi tuman (shahar) hokimining qarori loyihasini ishlab chiqadi. Loyihaga qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish va ularning hosildorligi prognoz hajmlari, shuningdek hududning (massiv) 1:10000 miqyosdagi xaritasiga ekinlarni joylashtirish natijalari ilova qilinadi. 15. Tumanda qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish natijalari tuman (shahar) hokimining qarori asosida tasdiqlangandan keyin “Oʻzdaverloyiha” instituti va uning hududiy boʻlinmalari 15 ish kunida har bir qishloq xoʻjaligi korxonalarida konturlar kesimida joylashtirilgan ekin turlari va maydonlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning elektron bazasini yaratadi, shuningdek ekinlarning ekilishi va holatini doimiy monitoringini yuritish maqsadida “elektron xarita”ga tushiradi. 16. Qishloq xoʻjaligi korxonalari tugatilgan yoki yangidan tashkil etilgan yoxud yer maydonlari maqbullashtirilgan, qoʻshimcha yer maydoni ajratilgan hollarda qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish boʻyicha tuman (shahar) hokimining qaroriga tegishli oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritiladi. 17. Davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari boʻyicha qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish va ularning hosildorligi reyestrini tuman (shahar) qishloq xoʻjaligi boʻlimi har yili 5-avgustga qadar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligiga va viloyatlar qishloq xoʻjaligi boshqarmalariga taqdim etadi. 18. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi va viloyatlar qishloq xoʻjaligi boshqarmalari qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish va ularning hosildorligi reyestrini tumanlar kesimida umumlashtirgan holda har yili 15-avgustga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligiga taqdim etadi. 19. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi va viloyatlar qishloq xoʻjaligi boshqarmalari tomonidan taqdim etilgan qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish va ularning hosildorligi reyestrlarini Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar kesimida umumlashtirgan holda davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari boʻyicha ekinlarni joylashtirish va ularning hosildorligi boʻyicha takliflarni har yili 1-sentabrga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritadi. 20. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini realizatsiya qilish (qayta ishlash korxonalariga yetkazib berish, ichki bozorlar va yarmarkalarda sotish, eksport qilish, budjet tashkilotlarini taʼminlash va boshqalar) ishlari tuzilgan kontraktatsiya shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini realizatsiya qilishda hisob-kitoblar qishloq xoʻjaligi korxonalari va tegishli xizmat koʻrsatuvchi banklar oʻrtasida tuzilgan shartnomalarga muvofiq, xizmat koʻrsatuvchi banklarda ochilgan hisob raqamlari orqali amalga oshiriladi. 21. Qishloq xoʻjaligi korxonalari tomonidan qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirish boʻyicha oʻrnatilgan talablarga amal qilinishi, qishloq xoʻjaligi ekinlarining toʻliq va oʻz vaqtida ekilishi hamda ularning holati yuzasidan tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimi, “Oʻzdaverloyiha” instituti va uning hududiy boʻlinmalari, tuman (shahar) fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi tomonidan doimiy monitoring yuritib boriladi. 22. Shartnoma majburiyatlarini bajarishda xarid qilinayotgan qishloq xoʻjaligi mahsulotining sifati va miqdorini baholash, mahsulot uchun haq oʻz vaqtida va toʻgʻri toʻlanishi boʻyicha tomonlar oʻrtasida nizoli masalalar va kelishmovchiliklar paydo boʻlgan taqdirda, bunday masalalar va kelishmovchiliklar tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi tomonidan sudgacha boʻlgan tartibda yoki iqtisodiy sud tomonidan hal etiladi. 23. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. 24. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzbekiston Fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi va Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan. T/r Fermer xoʻjaliklari nomi Kontur raqami Ball boniteti Jami sugʻoriladigan ekin maydoni, ga Shu jumladan: paxta boshoqli don sabzavot kartoshka poliz soya sholi ozuqa ekinlar shundan: boshqalar yangi bogʻlar shundan: beda lavlagi makkajoʻxori (don uchun) intensiv bogʻlar uzumzorlar tutzorlar 1. _____ fermer xoʻjaligi Jami 2. _____ fermer xoʻjaligi Jami Tuman jami T/r Fermer xoʻjaliklari nomi Kontur raqami Boshoqli don ekilgan maydon, ga Takroriy ekin maydoni, ga Shundan, ga sabzavot shundan: kartoshka poliz kungaboqar soya dukkakli shundan: sholi ozuqa ekini kunjut �a tariq supurgi eryongʻoq boshqalar sabzi karam pomidor sholgʻom turp bodiring baqlajon koʻkat shirin qalampir osh lavlagi boshqalar mosh loviya fasol 1. _____ fermer xoʻjaligi Jami 2. _____ fermer xoʻjaligi Jami Tuman jami T/r Fermer xoʻjaliklari nomi Kontur raqami Jami _____ yil kuz oylarida ekiladigan sabzavot ekinlari maydoni, ga Shu jumladan: Avgust-sentyabrda ekiladigan piyoz va sarimsoq piyoz maydoni, ga shundan: noyabr va dekabrda toʻqsonbosti sabzavot ekiladigan maydon, ga shundan: piyoz sarimsoq piyoz piyoz sarimsoqpiyoz sabzi osh lavlagi (karam) koʻkatlar boshqalar 1. _________ fermerxoʻjaligi Jami 1. _________ fermer xoʻjaligi Jami Tuman jami