2021 — 2025-yillarda davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilish strategiyasi qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida
(resolution, 2024-01-12)

Soʻnggi yillarda mamlakatimizda qulay investitsiyaviy muhit yaratish, davlat ishtirokidagi korxonalarni isloh qilish, korporativ boshqaruv tizimi takomillashtirish va uning qonuniy asoslarini yanada kuchaytirish yuzasidan tizimli islohotlar amalga oshirilmoqda. Shu bilan birga, islohotlarning hozirgi bosqichida davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyati samaradorligini yanada oshirish, davlat tomonidan har bir korxonaga qoʻyilgan maqsad va vazifalarni belgilash, davlat aktivlarini boshqarishga zamonaviy bozor tamoyillarini joriy etishni taqozo etmoqda. Vazirlar Mahkamasining “2021 — 2025-yillarda davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2021-yil 29-martdagi 166-son qaroriga muvofiq davlat ishtirokidagi korxonalarda korporativ boshqaruvning zamonaviy uslublarini joriy etish va ularni isloh qilish ishlarini jadallashtirish va raqobat muhitini yanada yaxshilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 1-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga quyidagilarni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin: davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyatiga korporativ boshqaruvning, xususan davlat aktivlarini boshqarishga zamonaviy bozor tamoyillarini joriy etish; davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish tizimini yanada takomillashtirish, davlat nomidan aksiyador (ishtirokchi, mulkdor) vazifasini bajaruvchi tashkilotlar masʼuliyatini oshirish; davlat ishtirokidagi korxonalarda ichki audit xizmati faoliyatini takomillashtirish, korxonalar faoliyati ochiqligi va shaffofligini taʼminlash. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq baʼzi qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining moliya-iqtisodiyot va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vaziri J.A. Qoʻchqorov hamda Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktori A.J. Ortiqov zimmasiga yuklansin. 1. Vazirlar Mahkamasining “Ustav fondida davlat ulushi boʻlgan korxonalarning samarali boshqarilishini va davlat mulkining zarur darajada hisobga olinishini taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2006-yil 16-oktabrdagi 215-son qarorida (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2006-y., 10-son, 77-modda): a) 1-ilovada: 5-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin; 9-bandda: oʻninchi xatboshidagi “rahbarning huquqlari” soʻzlaridan oldin “kuzatuv kengashi va” soʻzlari qoʻshilsin; quyidagi mazmundagi oʻn ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “kuzatuv kengashi tarkibida tashkil etiladigan qoʻmitalar va ularning vazifalari”; oʻn ikkinchi va oʻn uchinchi xatboshilar tegishlicha oʻn uchinchi va oʻn toʻrtinchi xatboshilar deb hisoblansin; quyidagi mazmundagi III boʻlim bilan toʻldirilsin: 111. Muassis, kuzatuv kengashi va ijroiya organi (rahbar) davlat korxonasining boshqaruv organlaridir. Kuzatuv kengashning faoliyati, uning aʼzolariga qoʻyiladigan talablar mazkur Nizom va muassisning qarori bilan tasdiqlanadigan korxonaning kuzatuv kengashi toʻgʻrisidagi nizom bilan tartibga solinadi”; 12-bandda: toʻqqizinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “davlat korxonasiga yetkazilgan zararlarni undirish toʻgʻrisida davlat korxonasi rahbari va kuzatuv kengashi aʼzolariga nisbatan daʼvo taqdim etish”; quyidagi mazmundagi oʻninchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “kuzatuv kengashini tuzish, uning aʼzolarini tayinlash va vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish”; oʻninchi xatboshi oʻn birinchi xatboshi deb hisoblansin; oʻn birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “davlat korxonasining moliyaviy yil yakunlangach olti oydan kech boʻlmagan muddatda taqsimlanadigan sof foydasining Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga yoʻnaltiriladigan ajratmadan tashqari qoladigan qismini olishga”; 13-bandning toʻrtinchi xatboshisidagi “chorakda” soʻzi “yili kamida bir marta” soʻzlari bilan almashtirilsin; quyidagi mazmundagi IIII boʻlim bilan toʻldirilsin: 131. Davlat korxonasining kuzatuv kengashi korxonaning boshqaruv organi hisoblanadi va uning faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi, ushbu Nizom va korxonaning ustavi bilan muassis vakolati doirasiga kiritilgan masalalarni hal etish bundan mustasno. 132. Kuzatuv kengashi aʼzolarining soni davlat korxonasi ustavi bilan belgilanib, uch kishidan kam boʻlmasligi, shuningdek, umumiy soni toq sondan iborat boʻlishi lozim. Kuzatuv kengashi muassis tomonidan uch yil muddatga tayinlanadi. 133. Kuzatuv kengashi quyidagi vakolatlarga ega: davlat korxonasi rahbarini tayinlash va lavozimdan ozod etish boʻyicha takliflarni muassisga kiritish; davlat korxonasi rahbari nomzodiga qoʻyiladigan malaka talablarini (maʼlumoti, tijorat, moliya va sohaviy tajriba hamda boshqalarni) belgilash; davlat korxonasi rahbari oʻrinbosarlarini tayinlash va ularni lavozimdan ozod etish; davlat korxonasining ichki audit xizmati toʻgʻrisidagi nizomini tasdiqlash, ichki audit xizmati xodimlarini tayinlash, ularni lavozimdan ozod etish; davlat korxonasi rahbari va ichki nazorat organlarining, shu jumladan, korxona tomonidan amalga oshirilgan xaridlar toʻgʻrisidagi hisobotini eshitish; davlat korxonasi asosiy (ustavdagi) faoliyati bilan bogʻliq va bogʻliq boʻlmagan shuʼba xoʻjalik jamiyatlari hamda filiallari (vakolatxonalari) faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotni koʻrib chiqish; davlat korxonasini boshqarish siyosatini tasdiqlash; davlat korxonasining biznes-rejasini maʼqullash va tasdiqlash uchun muassisga kiritish hamda uning ijrosini nazorat qilish; davlat korxonasining tashkiliy tuzilmasi, rivojlantirish dasturi, ustaviga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, auditorlik tashkilotini tanlash va uning xizmatiga toʻlanadigan haq miqdori, boshqa yuridik shaxslardagi ishtiroki boʻyicha takliflarni muassisga kiritish; homiylik xayriyalari, shu jumladan pul mablagʻlarini begʻaraz oʻtkazish (olish) toʻgʻrisida muassis tomonidan va qonunchilikda belgilangan doirada qaror qabul qilish; davlat korxonasining moliya-xoʻjalik faoliyatini auditorlik tekshiruvidan oʻtkazish (majburiy auditorlik tekshiruvi bundan mustasno), auditorlik tashkilotini belgilash, uning xizmatlariga toʻlanadigan haq miqdorini belgilash toʻgʻrisida qaror qabul qilish; davlat korxonasi moliyaviy hisobotlarini dastlabki tarzda tasdiqlash; korporativ maslahatchi xizmatini tashkil etish, uning faoliyati tartibini belgilovchi nizomni tasdiqlash va korporativ maslahatchini tayinlash; davlat korxonasi ustavi yoki muassisning qarori bilan belgilangan hollarda davlat korxonasi mol-mulkini olish yoki begonalashtirish bilan bogʻliq yirik bitimlar tuzish, bino va inshootlar (shu jumladan, qurilishi tugallanmagan), shuningdek, davlat korxonasiga tegishli aksiyalarni (ulushlarni) begonalashtirish bilan bogʻliq bitimlar bundan mustasno; korxona faoliyati bilan bogʻliq har qanday masalalar boʻyicha hisobot, hujjatlar va maʼlumotlardan erkin foydalanish hamda kuzatuv kengashiga yuklangan vazifalarni bajarish uchun ularni talab qilib olish; davlat korxonasi ustavi va kuzatuv kengashi toʻgʻrisidagi nizomga hamda qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa masalalarni hal etish. 134. Kuzatuv kengashi vakolatiga tegishli boʻlgan masalalar korxona rahbarining hal qilishi uchun berilishi mumkin emas. 135. Davlat korxonasining kuzatuv kengashi aʼzosi unga yuklangan funksiyalarni bajarish uchun zarur vaqt ajratishi, oʻziga yuklangan majburiyatlarni vijdonan bajarishi va qaror qabul qilishda davlat korxonasi manfaatlarini nazarda tutishi lozim. Davlat korxonasining kuzatuv kengashi har chorakda ijro etuvchi organning korxona biznes-rejasining bajarilishi haqidagi hisobotini eshitib borishi hamda uni ijrosini nazorat qilishi kerak. 136. Kuzatuv kengashi aʼzolari qonunchilik hujjatlariga muvofiq muassis oldida javob beradilar”; 19-band “muassis” soʻzidan keyin “va kuzatuv kengashi” soʻzlari bilan toʻldirilsin; b) 2-ilovada: 4-band quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “korxonaning shuʼba xoʻjalik jamiyatlari ichki audit xizmati faoliyatini muvofiqlashtirish va zaruratga qarab ularning moliya-xoʻjalik faoliyatini nazorat qilish”; 6-band “xizmati xodimlari” soʻzlaridan keyin “korxonaning shtatlar jadvaliga kiritilishi va” soʻzlari bilan toʻldirilsin; quyidagi mazmundagi 61-band bilan toʻldirilsin: “61. Ichki audit xizmati xodimlari korxona kuzatuv kengashi yoki muassis (aksiyadorlar umumiy yigʻilishi, ishtirokchilar umumiy yigʻilishi) tomonidan belgilanadigan tartib va shartlarga asosan tanlov asosida tayinlanadi.”; 11-band quyidagi mazmundagi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Ichki audit xizmati va tashqi auditor bir-birlariga nisbatan mustaqil boʻlishlari lozim, shuningdek, oʻzaro axborot almashishga va oʻzlarining harakatlarini muvofiqlashtirishga haqli”; quyidagi mazmundagi 242-band bilan toʻldirilsin: “242. Auditor yoki nazorat qiluvchi organlar tekshiruvi natijasiga koʻra aniqlangan korxona ichki audit xizmati faoliyati bilan bogʻliq kamchiliklar ichki audit xizmati xodimlari (xodimi) vakolatini muddatidan oldin tugatishga olib keladi”. 3. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 19-fevraldagi 81-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat ishtirokidagi xoʻjalik jamiyatlari hamda davlat unitar korxonalarining rasmiy veb-saytlariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisidagi nizomning 5-bandida: “a” kichik bandda: quyidagi mazmundagi oʻn beshinchi va oʻn oltinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin: “korxona tomonidan ishlab chiqilgan strategiya, uni amalga oshirish chora-tadbirlari va ijrosi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, maxfiy yoki tijorat sirlarini oʻz ichiga olgan maʼlumotlar bundan mustasno; korxonada odob-axloq standartlarini qamrab olgan Odob-axloq qoidalari joriy etilganligi va bu boradagi maʼlumotlarni”; oʻn beshinchi xatboshi oʻn yettinchi xatboshi deb hisoblansin; “b” kichik band quyidagi mazmundagi xatboshi bilan toʻldirilsin: “korxonaning tijorat maqsadlari va notijorat maqsadlarni amalga oshirish bilan bogʻliq faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumot. Bunda korxonalarning notijorat maqsadlari, ularni amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlar, shuningdek, korxonaning moliyaviy natijalariga taʼsirining miqdoriy bahosi koʻrsatilishi lozim”; “v” kichik bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “v) yil yakunlari boʻyicha moliya yili tugaganidan keyin olti oy ichida”; “g” kichik bandda: ikkinchi xatboshidagi “6” raqami “5” raqami bilan almashtirilsin; quyidagi mazmundagi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi tomonidan belgilanadigan boshqa maʼlumotlar”. 1. Vazirlar Mahkamasining “Davlat tomonidan aksiyadorlik jamiyatlarini boshqarishda ishtirok etish maxsus huquqi (“oltin aksiya”)dan foydalanish tartibi toʻgʻrisida” 2007-yil 24-iyuldagi 151-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2007-y., 29-30-son, 307-modda). 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasining xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi huzuridagi davlat aktivlarini boshqarish markazi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2013-yil 11-iyundagi 165-son qarori)” 2013-yil 13-avgustdagi 221-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2013-y., 33-son, 438-modda) ilovaning 4-bandi. 3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Aksiyadorlik jamiyatlariga xorijiy investorlarni jalb etishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2015-yil 21-dekabrdagi PQ-2454-son qarorini amalga oshirish chora-tadbirlari haqida” 2016-yil 10-fevraldagi 33-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2016-y., 6-son, 56-modda) 4-ilovaning 6-bandi. 4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat aktivlarini boshqarish, monopoliyaga qarshi kurashishni tartibga solish tizimini va kapital bozorini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2019-yil 14-yanvardagi PF-5630-son va “2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasini “Faol investitsiyalar va ijtimoiy rivojlanish yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi toʻgʻrisida” 2019-yil 17-yanvardagi PF-5635-son Farmonlari)” 2020-yil 14-apreldagi 217-son qaroriga 1-ilovaning 25-bandi. 5. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat mulki obyektlaridan samarali foydalanish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2019-yil 19-fevraldagi PF-5666-son Farmoni)” 2020-yil 6-iyuldagi 425-son qaroriga 1-ilovaning 8-bandi.