OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI BANK TIZIMIDA ELEKTRON ARXIV IShLARINI YURITISh TOʻGʻRISIDA
(other, 2007-06-12)

1.1. Mazkur Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasining “Arxivlar toʻgʻrisida”gi, “Axborotlashtirish toʻgʻrisida”gi, “EHM dasturlar taʼminoti va maʼlumotlar bazasini huquqiy muhofazalash toʻgʻrisida”gi, “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi va “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlariga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 30-oktabrdagi 482-sonli “Arxiv ishi boʻyicha meʼyoriy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan boʻlib, u Oʻzbekiston Respublikasi banklarida, Markaziy bank Hisob-kitob-kassa markazlarida hamda Markaziy bank Axborotlashtirish Bosh markazida va Hududiy axborotlashtirish markazlarida elektron arxiv ishlarini yuritish, arxiv hujjatlarini saqlash va ulardan foydalanishning umumiy tartibini belgilaydi. Elektron arxiv — elektron koʻrinishda boʻlgan hujjatlar, elektron toʻlov tizimi maʼlumotlari, EHM dasturlari va boshqa elektron maʼlumotlarni kompyuter xotirasiga va tashqi saqlovchi vositalarga yozib, maʼlum muddatga olib qoʻyish, saqlash va ulardan foydalanish tushuniladi. Arxiv ishlarini olib boruvchi maʼmuriy boʻlinmalar faoliyat koʻrsatish xususiyatlariga koʻra arxiv ishlarini yuritish tartibini mazkur Yoʻriqnomaga binoan ishlab chiqishlari lozim. 1.2. Oʻzbekiston Respublikasi tijorat banklarida va ularning filiallarida, Markaziy bankning Hisob-kitob-kassa markazlarida (keyingi oʻrinlarda HKKM), Axborotlashtirish Bosh Markazida (keyingi oʻrinlarda ABM) va Hududiy Axborotlashtirish Markazlarida (keyingi oʻrinlarda HAM) elektron arxiv ishlarini yuritishni amalga oshirish va ularni takomillashtirish boʻyicha javobgarlik tijorat banklari va ularning filiallari hamda HKKM, ABM va HAM rahbarlari zimmasiga yuklatiladi. 1.3. Tijorat banklari va ularning filiallari, HKKM rahbarlarining yozma buyrugʻiga asosan javobgarlik bosh muhosib yoki uning oʻrinbosari zimmasiga yuklatilishi mumkin. 1.4. ABM, HAMlarda rahbarlarning yozma buyrugʻiga asosan javobgarlik masʼul xodimlar zimmasiga yuklatiladi. Bu esa ABM va HAMlari rahbarlarini umumiy javobgarlikdan ozod etmaydi. 2.1. Elektron arxiv ishlarini yuritish uchun tijorat banklari va ularning filiallari hamda HKKMlari rahbarlari tomonidan masʼul javobgar xodim yozma buyruq asosida tayinlanadi va ishdan boʻshatiladi. 2.2. Tijorat banklarining Bosh banklari va ularning filiallarida hamda HKKMlari kompyuterlashtirish shuʼbalarida elektron toʻlov hujjatlarini va elektron toʻlov hujjatlari boʻlmagan elektron hujjatlarni arxivlashtirish ishlari olib boriladi. 2.3. Tijorat banklarida va ularning filiallarida hamda HKKMlarida quyidagi elektron maʼlumotlar arxivga olinishi shart: toʻliq bank amaliyoti kuni elektron maʼlumotlari; barcha kiruvchi va chiquvchi toʻlov hujjatlari fayllari, shifratsiya kalitlari bilan birgalikda (shifrlangan va shifrlanmagan); bank amaliyot kuni dasturlari va boshqa alohida foydalanilayotgan dasturlar majmuasi; elektron tarzidagi meʼyoriy-soʻrov maʼlumotlar majmuasi; elektron toʻlov hujjatlarini qabul qilish-uzatish jarayoni boʻyicha elektron jurnal-bayonnomalari. 2.4. Tijorat banklari va ularning filiallari hamda HKKMlari elektron arxiv ishlarini yuritishlari uchun kerakli dasturlar va texnik vositalar bilan taʼminlangan boʻlishi kerak. 2.5. Tijorat banklarining filiallari elektron arxiv hujjatlarining nusxalarini saqlashlari uchun kamida ikkita (bir binoda boʻlmagan) elektron arxiv hujjatlarini saqlash punktlari tashkil etadilar: a) birinchisi — oʻsha bank boʻlimida; b) ikkinchisi — viloyat hududiy boshqarmasida. Tijorat banklarining viloyat hududiy boshqarmalari yigʻilgan elektron arxivlarni har olti oyda oʻzining Bosh banklariga belgilangan tartibda topshiradilar. 2.6. Tijorat banklarining Bosh banklari, HKKMlar va filiallari boʻlmagan tijorat banklari oʻz binosida bir-biridan ajratilgan alohida xonalarda ikkita elektron arxiv punktlarini tashkil etadilar. Bu xonalarning yonma-yon joylashishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 2.7. 2.3-bandda koʻrsatilgan elektron toʻlov maʼlumotlar har kuni dasturiy ravishda arxivlanib, ikki nusxada tashqi saqlovchi vositalarga yoziladi hamda masʼul javobgar xodim birinchi shaklda koʻrsatilgan koʻrinishda maxsus yuritilgan daftarga qayd qilib boradi. Maxsus daftar sahifalari raqamlangan, ish oʻtkazilib tikilgan, rahbar tomonidan imzolangan va muhrlangan boʻlishi lozim. №‎ Sana‎ Arxiv‎faylning‎nomi‎ Arxiv‎faylning‎hajmi‎‎ Saqlovchi‎vositaning‎nomi‎ Arxivga‎oluvchining‎F.I.Sh‎ Imzo‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 2.8. Arxiv yozilgan tashqi saqlovchi vositalar yonmaydigan va muhrlanadigan seyfda saqlanishi shart. 2.9. Tijorat banklari va ularning filiallari hamda HKKMlar rahbarlari, bosh muhosiblari va masʼul javobgar xodim maʼlumotlarning toʻgʻri arxivlashtirilishi hamda toʻliqligi, ishonchliligi uchun shaxsan javob beradilar. 2.10. Barcha kiruvchi va chiquvchi (shifrlangan va shifrlanmagan) elektron toʻlov hujjatlari har kuni tijorat banklari va HKKMlar tomonidan daxl etilishiga ruxsat berilmaydigan koʻrinishda arxivlanadi. Zarur hollarda avtomatlashtirilgan bank texnologiyasi tizimida yoʻl qoʻyilgan kamchiliklar va qoidabuzarliklarning sababini aniqlash uchun komissiya tuziladi va tijorat banklari, HKKMlar tomonidan daxl etilishga ruxsat berilmaydigan arxiv hujjatlari batafsil tekshirib chiqiladi. Komissiya tarkibiga: Markaziy bankning vakolatli vakillari, Tijorat banki (HKKM) rahbari, bosh muhosibi, arxiv ishi uchun javobgar masʼul xodim va lokal tarmoq maʼmuri kiritilishi shart. 2.11. Tijorat banklari va HKKMlar tomonidan daxl etilishiga ruxsat berilmaydigan arxiv hujjatlarini har kuni dasturiy ravishda tashqi saqlovchi vositaga koʻchirilishi (nusxalanishi) va bunda arxivga olingan axborotlar roʻyxatining qogʻozdagi yozuvi chiqarilishi shart. Yozma shaklda chiqarilgan arxiv yozuvi 2-shaklda koʻrsatilgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi va u seyfda saqlanadi. Tashqi saqlovchi vositaning ustiga quyidagi yozuvlar yozilgan boʻlishi shart: a) saqlovchi vositaning shartli raqami; b) yozuvning boshlangan sanasi; v) elektron arxivning nomi; g) saqlovchi vositaga yozuv yozish toʻxtatilgan vaqt. №‎ Sana‎ Faylning nomi‎ Faylning hajmi‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Tashqi saqlovchi vositaning nomi ‎ ________________________________________________________ Tashqi saqlovchi vositaning nomi _______________ Arxivga oluvchining F.I.Sh. ____________ Sana _________ Imzo ___________ 2.12. Tashqi saqlovchi vositaning texnik tavsifiga binoan tashqi saqlovchi vositaga yozilgan elektron maʼlumotlarni qayta oʻqilishi tekshirilib turilishi shart. Texnik tavsifda tashqi saqlovchi vositani qayta oʻqilishini tekshirish davri koʻrsatilmagan boʻlsa tashqi saqlovchi vositani bir yilda kamida ikki marta (har 6 oyda) ochib qayta oʻqilishini tekshirib turiladi. Agar elektron arxiv maʼlumotlarning tashqi taʼsirlar natijasida qisman yoki umuman yoʻqolib ketganligi aniqlansa, yoʻqolgan arxiv maʼlumotlar tiklanishi zarur. Bu haqda dalolatnoma tuzilishi va maxsus yuritilgan daftarga qayd etilishi lozim. 2.13. Elektron arxiv maʼlumotlarni Tijorat bank filiallari tomonidan har chorakning boshida tijorat bankining hududiy boshqarmasi arxiviga va joriy yil tamom boʻlganidan soʻng oʻz arxiv boʻlimiga belgilangan tartibda topshiriladi. 2.14. Tijorat banklari va HKKMlarning arxiv boʻlinmalari tashqi saqlovchi vositaga yozilgan arxiv maʼlumotlarining butligini tekshirib koʻrib, oʻz arxiv boʻlimiga olib qoʻyadi va oʻn yil saqlaydi. 2.15. Tijorat banklari va HKKMlari saqlanish muddati oʻn yildan yuqori boʻlgan elektron arxivni doimiy saqlash uchun belgilangan tartibda Davlat arxiviga topshiradi. 2.16. Tijorat banklarining filiali faoliyati tugatilganda elektron arxivini hududiy boshqarmasiga, hududiy boshqarmasi boʻlmaganlari Bosh boshqarmasiga belgilangan tartibda topshiradi. Tijorat banki faoliyati tugatilib boshqa tijorat bankka qoʻshib yuborilganda, oʻsha bank arxiviga belgilangan tartibda topshiradi. 2.17. Bosh tijorat banklari faoliyati tugatilganda elektron arxiv hujjatlarini belgilangan tartibda Davlat arxiviga topshiradilar. 3.1. Elektron arxiv ishlarini yuritish boʻyicha ABM va HAMlarda hamda ularning boʻlimlarida rahbarlarning yozma buyrugʻiga asosan masʼul javobgar xodimlar tayinlanadi. 3.2. ABM tarkibida “Elektron toʻlov” tizimi elektron arxivining markazlashtirilgan elektron arxiv ishlari olib boriladi: 3.3. ABM va HAMlarida elektron toʻlov tizimi maʼlumotlari asosida elektron arxiv olinishi shart: elektron toʻlov hujjatlarining kiruvchi va chiquvchi maʼlumotlari (shifrlangan holda); elektron toʻlov hujjatlarining kiruvchi va chiquvchi maʼlumotlarini qabul qilish — uzatish telekommunikatsion jurnal bayonnomalari; elektron toʻlov hujjatlari ishlovi amaliyot kuni elektron maʼlumotlari; elektron toʻlov hujjatlari ishlovi amaliyot kuni dasturlarining barcha turlari va boshqa alohida dasturlar majmuasi; elektron tarzidagi meʼyoriy-soʻrov maʼlumotlar bazasi. 3.4. ABM va HAMlari elektron arxiv ishlarini olib borishlari uchun asosiy talablarga javob beruvchi yetarli maxsus ish joylari hamda texnik qurilma-vositalari, dasturlar taʼminoti bilan taʼminlangan boʻlishi kerak. 3.5. ABM va HAMlari tashqi saqlash vositalarida jamlangan elektron arxiv hujjatlari nusxalarini saqlashlari uchun kamida ikkita (bir binoda boʻlmagan) elektron arxiv saqlash punktlari tashkil etadilar: a) birinchisi — ish joylarida; b) ikkinchisi — hududiy uzoqlashtirilgan joylarda: 3.6. HAMlari bank amaliyot kunining oxirida elektron arxivlarini ABMning markazlashtirilgan elektron arxiviga uzatadilar. 3.7. Har kuni ABM va HAMlar 3.3-bandda koʻrsatilgan elektron toʻlov tizimi maʼlumotlarini dasturiy ravishda arxivlab (arj.exe dasturining 2.39, 2.41 va undan yuqori turi bilan), ikki nusxada tashqi saqlovchi vositalarga yoziladi va maxsus daftarlarda qayd etiladi. Maxsus daftarlar sahifalari raqamlangan, ip oʻtkazilib tikilgan va muhrlangan boʻlishi lozim. 3.8. Elektron arxiv yozilgan tashqi saqlovchi vositalari yonmaydigan va muhrlanadigan seyfda saqlanishi shart. 3.9. ABM va HAMlarda elektron arxiv maʼlumotlar bilan ishlash, yaʼni statistik va analitik tahlil hamda elektron toʻlovni aniqlashtirish uchun maʼlumotnomalarni olish boʻyicha soʻrov ishlari Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki va ABM tomonidan ishlab chiqilgan tartib va qoida hamda yoʻriqnoma va koʻrsatmalarga binoan amalga oshiriladi. 3.10. ABM va HAMlarda elektron arxiv maʼlumotlar xavfsizligini va daxlsizligini, toʻliqliligini, ishonchliligini, tozaligini va haqiqiyligini elektron arxiv ishlarini yuritish boʻyicha masʼul javobgar xodimlar tomonidan taʼminlanadi. 3.11. ABM va HAMlaridagi jamlangan elektron arxiv maʼlumotlari va ularni tashuvchi tashqi saqlash vositalari davriy ravishda tekshirib boriladi. Ushbu tekshirish natijalari maxsus daftarda qayd etiladi. ABMda ishlab chiqilgan tekshirish uslub va usullardan foydalaniladi. 3.12. ABMda elektron arxivlar saqlash muddati 10 yildan oshishi bilan elektron arxiv hujjatlari doimiy saqlash uchun belgilangan tartibda Davlat arxiviga topshiriladi. 3.13. HAM tarkibiy oʻzgarishi (faoliyati oʻzgarishi, tugatilishi, yangilanishi) roʻy bergan hollarda yuqori tashkilot ABMga elektron arxivini oʻrnatilgan tartib asosida topshiradi. 3.14. Elektron arxiv ishlarini yuritish borasida texnologik jarayonlar oʻzgarishi, texnik qurilma va vositalarni mukammallashib borishi asosida elektron arxiv ishlarini yuritish uslub hamda usullari takomillashtirilib boriladi. Elektron toʻlov tizimi tarkibiga kiruvchi barcha turdagi elektron arxivlarning saqlanishi muddati 10 yil. Mazkur Yoʻriqnoma kuchga kirishi bilan Markaziy bankning 1999-yil 21-avgustdagi 147-sonli (Adliya vazirligidan 1999-yil 25-noyabrda 841-son bilan roʻyxatdan oʻtgan) “Oʻzbekiston Respublikasi banklarida arxiv ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi” qoidasining “7-bob. Bank tizimida elektron hujjatlarni arxivlash va ularni saqlash boʻyicha talablar” boʻlimi oʻz kuchini yoʻqotadi.