INTEGRAL MIKROSXEMALAR TOPOLOGIYALARINI HUQUQIY MUHOFAZA QILISH TOʻGʻRISIDA
(law, 2025-08-09)

1. Integral mikrosxemalar topologiyalarini huquqiy muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik
Integral mikrosxemalar topologiyalarini huquqiy muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining integral mikrosxemalar topologiyalarini huquqiy muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

2. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: integral mikrosxema — elektron vazifalarni bajarishga moʻljallangan tugal yoki oraliq shakldagi mikroelektron buyum boʻlib, undagi elementlarning hech boʻlmaganda biri faol hisoblanadi, buyumdagi bogʻlanishlarning ayrimlari yoki barchasi bu buyum tayyorlangan jismlar tarkibida va (yoki) sirtida uzviy shakl topgan boʻladi; integral mikrosxema topologiyasi — integral mikrosxema elementlarining va ular oʻrtasidagi bogʻlanishlar majmuining moddiy jismda qayd etilgan fazoviy-geometrik joylashuvi; huquq egasi — integral mikrosxema topologiyasining muallifi, uning merosxoʻri, shuningdek integral mikrosxema topologiyasidan foydalanish mulkiy huquqlarini qonunga yoki shartnomaga asosan olgan va ularga ega boʻlgan yuridik yoki jismoniy shaxs.

3. Integral mikrosxemalar topologiyalarini huquqiy muhofaza qilish obyekti va shartlari
Integral mikrosxemaning ushbu Qonunda belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan oʻziga xos topologiyasi (bundan buyon matnda topologiya deb yuritiladi) integral mikrosxemalar topologiyalarini huquqiy muhofaza qilish obyekti hisoblanadi. Muallifning ijodiy faoliyati natijasida yaratilgan va yaratilgan sanasida integral mikrosxemalar ishlab chiquvchi yoki tayyorlovchilarga maʼlum boʻlmagan topologiya boshqacha holat isbotlangunga qadar oʻziga xos deb eʼtirof etiladi. Yaratilgan sanasida integral mikrosxemalar ishlab chiquvchi yoki tayyorlovchilarga maʼlum boʻlgan elementlardan tarkib topgan topologiyaga, agar bunday elementlar yigʻindisi ushbu modda ikkinchi qismining talablariga toʻla muvofiq boʻlsagina huquqiy muhofaza beriladi. Ushbu Qonun bilan beriladigan huquqiy muhofaza topologiyaga singdirilgan gʻoyalar, usullar, tizimlar, texnologiya yoki kodlashtirilgan axborotga nisbatan tatbiq etilmaydi.

4. Topologiya muallifi
Ijodiy mehnati bilan topologiyani yaratgan jismoniy shaxs shu topologiya muallifi deb eʼtirof etiladi. Agar topologiya ikki yoki undan ortiq jismoniy shaxslarning birgalikdagi ijodiy mehnati bilan yaratilgan boʻlsa, ular birgalikda mualliflar (hammualliflar) deb eʼtirof etiladi. Topologiyani yaratishga shaxsan ijodiy xissa qoʻshmagan, biroq muallifga texnik, tashkiliy yoki moddiy yordam koʻrsatgan yoxud topologiyadan foydalanish huquqini rasmiylashtirishga koʻmaklashgan jismoniy shaxslar mualliflar deb eʼtirof etilmaydi. Muallifning topologiyaga boʻlgan huquqi boshqa shaxsga oʻtkazilmaydigan shaxsiy nomulkiy huquq hisoblanadi va qonun bilan muhofaza qilinadi.

5. Topologiyadan foydalanish huquqi
Huquq egasiga topologiyadan oʻz ixtiyoriga binoan foydalanish, shu jumladan uni tayyorlash, qoʻllash va tarqatish mutlaq huquqi tegishlidir. Huquq egasi topologiyada, shuningdek shunday topologiyani oʻz ichiga olgan buyumlarda “T” harfi yoki aylanadagi “T” harfi yoxud boshqacha tarzda ifodalangan “T” harfini joylashtiradi va bu uning Oʻzbekiston Respublikasida muhofaza qilinishini koʻrsatadi. Bir necha huquq egalariga tegishli huquqlardan foydalanish tartibi ular oʻrtasidagi shartnomaga binoan belgilanadi.

6. Topologiyadan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqning buzilishi
Muhofaza qilinadigan topologiyani, shu topologiyali integral mikrosxemani yoki shunday integral mikrosxemani oʻz ichiga olgan buyumni huquq egasining ruxsatisiz qoʻllash, olib kirish, sotuvga qoʻyish, sotish, takrorlash (oʻziga xos boʻlmagan qismini takrorlash bundan mustasno) va fuqarolik muomalasiga boshqacha tarzda kiritish topologiyadan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqning buzilishi deb eʼtirof etiladi. Quyidagilar topologiyadan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqning buzilishi deb eʼtirof etilmaydi: topologiyadan foyda olmagan tarzda shaxsiy maqsadlarda, shuningdek uni baholash, tahlil kilish, tadqiq etish yoki oʻqitish uchun foydalanish; qonunga xilof ravishda takrorlangan topologiyali integral mikrosxemani yoki shunday integral mikrosxemali buyumni sotib olgan shaxsning harakatlari, agar bu shaxs ularga qonunga xilof ravishda takrorlangan topologiya kiritilganini bilmagan va bilishi mumkin ham boʻlmagan boʻlsa; aynan bir xildagi topologiyani mustaqil ravishda yaratgan shaxsga nisbatan, ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan harakatlar.

7. Xizmat topologiyasi
Xodim oʻz xizmat vazifalarini yoki ish beruvchining topshirigʻini bajarish vaqtida yaratgan (xizmat topologiyasi) topologiyaning roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida guvohnoma olish huquqi, basharti bu ular oʻrtasidagi shartnomada nazarda tutilgan boʻlsa, ish beruvchiga tegishli boʻladi. Xizmat topologiyasi uchun muallifga toʻlanadigan mukofot pulining miqdori, shartlari va tartibi u bilan ish beruvchi oʻrtasidagi shartnoma bilan belgilanadi.

8. Topologiyani roʻyxatdan oʻtkazish uchun talabnoma berish
Topologiyani roʻyxatdan oʻtkazish uchun talabnoma muallif, ish beruvchi yoki ularning huquqiy vorisi (bundan buyon matnda talabnoma beruvchi deb yuritiladi) tomonidan bevosita yoki ishonchli vakil orqali Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga (bundan buyon matnda Vazirlik deb yuritiladi) beriladi. Topologiyani roʻyxatdan oʻtkazish uchun talabnoma berish, agar topologiyadan foydalanilgan boʻlsa, undan birinchi marta foydalanilgan sanadan etiboran ikki yildan oshmagan muddatda amalga oshirilishi mumkin. Topologiyani roʻyxatdan oʻtkazishga doir talabnoma bitta topologiyaga taalluqli boʻlishi kerak. Topologiyani roʻyxatdan oʻtkazishga doir talabnomani rasmiylashtirish uchun zarur boʻladigan hujjatlarga doir talablar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan maʼmuriy reglament bilan belgilanadi.

9. Topologiyani roʻyxatdan oʻtkazishga doir talabnomaning davlat ekspertizasi
Topologiyani roʻyxatdan oʻtkazishga doir talabnomaning davlat ekspertizasi talabnoma berilgan sanadan eʼtiboran ikki oylik muddat ichida Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Intellektual mulk markazi” davlat muassasasi (bundan buyon matnda Davlat muassasasi deb yuritiladi) tomonidan oʻtkaziladi. Davlat ekspertizasi natijalariga binoan topologiyani roʻyxatga olish yoki uni roʻyxatga olishni rad etish toʻgʻrisida qaror chiqarilib, bu haqda talabnoma beruvchi xabardor qilinadi. Talabnoma beruvchi Davlat muassasasining soʻroviga binoan yoki oʻz tashabbusi bilan topologiyani roʻyxatga olish toʻgʻrisida qaror qabul qilingunga qadar talabnoma materiallarini toʻldirish, aniqlashtirish va tuzatishga haqlidir. Topologiyani roʻyxatdan oʻtkazishga doir talabnomaning davlat ekspertizasini oʻtkazish tartibi maʼmuriy reglament bilan belgilanadi.

10. Davlat ekspertizasining xulosasi ustidan shikoyat qilish
Talabnoma beruvchi davlat ekspertizasining xulosasi ustidan qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran uch oy ichida Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining Apellyatsiya kengashiga (bundan buyon matnda Apellyatsiya kengashi deb yuritiladi) shikoyat qilishga haqlidir. Davlat ekspertizasining xulosasi ustidan Apellyatsiya kengashiga shikoyat qilish tartibi Vazirlik tomonidan belgilanadi. Talabnoma beruvchi Apellyatsiya kengashining qarori ustidan qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran olti oy ichida sudga shikoyat qilishga haqlidir.

11. Topologiyani roʻyxatga olish
Davlat ekspertizasining xulosasi asosida Vazirlik patent boji toʻlanganda avtomatik tarzda topologiyani Integral mikrosxemalar topologiyalarining davlat reyestrida roʻyxatga oladi. Reyestrga kiritiladigan maʼlumotlar tarkibi maʼmuriy reglament bilan belgilanadi.

12. Topologiya roʻyxatdan oʻtkazilgani toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qilish
Topologiya roʻyxatdan oʻtkazilgani toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Vazirlik tomonidan rasmiy axborotnomada eʼlon qilinadi. Eʼlon qilinadigan maʼlumotlar tarkibi Vazirlik tomonidan belgilanadi.

13. Topologiya roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma
Topologiya roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma huquq egasining topologiyadan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqini tasdiqlaydi. Guvohnomani berish Vazirlik tomonidan topologiya roʻyxatdan oʻtkazilganidan keyin avtomatik tarzda yagona QR-kod (matrik shtrixli kod) qoʻyilgan holda, elektron shaklda rasmiylashtirilgan tarzda amalga oshiriladi. Topologiya roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma shakli hamda unda koʻrsatiladigan maʼlumotlar tarkibi Vazirlik tomonidan belgilanadi.

14. Topologiyadan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqning amal qilish muddati
Topologiyadan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquq oʻn yil davomida amal qiladi. Topologiyadan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquq amal qilish muddatining boshlanishi quyidagi sanalardan eng oldingisi boʻyicha aniqlanadi: topologiyadan birinchi marta foydalanish sanasi boʻyicha, bunda bu topologiya jahonning biron-bir yerida fuqaro muomalasiga oldinroq kiritilganligi hujjatlar bilan qayd etilgan sana nazarda tutiladi; topologiya roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar rasmiy eʼlon qilingan sana boʻyicha. Boshqa shaxs tomonidan mustaqil ravishda yaratilgan aynan bir xil topologiya paydo boʻlgan hollarda, topologiyadan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqning amal kilish umumiy muddati oʻn yildan oshib ketishi mumkin emas.

15. Topologiyaga boʻlgan huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish
Topologiyaga boʻlgan huquq toʻla yoki qisman boshqa shaxsga oʻtkazilishi mumkin. Topologiyaga boʻlgan huquqlarni boshqa shaxsga berish toʻgʻrisidagi shartnoma Vazirlikda roʻyxatdan oʻtkazilishi kerak. Topologiyaga boʻlgan huquqlarni boshqa shaxsga berish toʻgʻrisidagi shartnomani roʻyxatdan oʻtkazish tartibi va shartlari maʼmuriy reglament bilan belgilanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi milliy xavfsizlik maqsadlarida huquq egasiga qonunchilikda belgilangan kompensatsiya toʻlagan holda topologiyadan uning roziligisiz foydalanishga ruxsat berishi mumkin.

16. Topologiya roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaning bekor boʻlishi
Topologiya roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma topologiyadan foydalanishga boʻlgan mutlaq huquqning amal qilish muddati tugashi munosabati bilan bekor boʻladi. Topologiya roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma: Apellyatsiya kengashining qarori; huquq egasi tomonidan Vazirlikka berilgan ariza; sud qarori asosida muddatidan oldin bekor qilinishi mumkin.

17. Patent bojlari
Topologiyani roʻyxatdan oʻtkazish bilan bogʻliq yuridik ahamiyatli harakatlarni sodir etganlik uchun patent bojlari undiriladi. Patent bojlarining miqdori va ularni toʻlash muddatlari, ularni toʻlashdan ozod qilish, toʻlovlarning miqdorini kamaytirish yoki ularni qaytarib berish asoslari, shuningdek patent bojlaridan foydalanish tartibi qonunda belgilanadi.

18. Topologiyani boshqa davlatlarda roʻyxatdan oʻtkazish
Oʻzbekiston Respublikasining yuridik yoki jismoniy shaxslari topologiyani boshqa davlatlarda belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazish huquqiga egadirlar.

19. Chet el yuridik va jismoniy shaxslarining huquqlari
Chet el yuridik va jismoniy shaxslari ushbu Qonunda nazarda tutilgan huquqlardan Oʻzbekiston Respublikasining yuridik va jismoniy shaxslari bilan teng ravishda yoki oʻzaro kelishuv prinsipi asosida foydalanadilar.

20. Nizolarni hal qilish
Topologiyalarni huquqiy muhofaza qilish bilan bogʻliq nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

21. Integral mikrosxemalar topologiyalarini huquqiy muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Integral mikrosxemalar topologiyalarini huquqiy muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishida aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.