Retsipiyent va tirik donorni har taraflama tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish, retsipiyentga inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiyasi amaliyotiga muhtojligi hamda tirik donorga transplantatsiya amaliyotiga layoqatliligi toʻgʻrisidagi xulosalarni berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2025-11-21)

Oʻzbekiston Respublikasining “Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-sentabrdagi PF-161-son “Islohotlarni huquqiy jihatdan taʼminlash samaradorligini oshirish hamda ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda vazirlik va idoralarning masʼuliyati va tashabbuskorligini kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 13-iyundagi 333-son “Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya qilishni tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman: 1. Retsipiyent va tirik donorni har taraflama tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish, retsipiyentga inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiyasi amaliyotiga muhtojligi hamda tirik donorga transplantatsiya amaliyotiga layoqatliligi toʻgʻrisidagi xulosalarni berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom retsipiyent va tirik donorni har taraflama tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish (bundan buyon matnda tibbiy tekshiruv deb yuritiladi), retsipiyentga inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiyasi amaliyotiga muhtojligi hamda tirik donorga transplantatsiya amaliyotiga layoqatliligi toʻgʻrisidagi xulosalarni (bundan buyon matnda tibbiy xulosalar deb yuritiladi) berish tartibini belgilaydi. 1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: retsipiyent — oʻziga nisbatan inson aʼzosining va (yoki) toʻqimasining transplantatsiyasi bajariladigan inson; tirik donor — oʻzidan aʼzolarning va (yoki) toʻqimalarning transplantatsiya uchun olinishiga ixtiyoriy ravishda, bepul asosda, notarial tartibda tasdiqlangan yozma rozilik bergan inson; transplantatsiya — retsipiyentda mavjud boʻlmagan yoxud shikastlangan, oʻzining muhim hayotiy vazifalarini bajarishga qodir boʻlmagan aʼzolarni va (yoki) toʻqimalarni tirik donordan yoki inson murdasidan olingan aʼzolarga va (yoki) toʻqimalarga jarrohlik amaliyoti yoki muolaja oʻtkazish yoʻli bilan almashtirish. 2. Retsipiyent va tirik donorni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish davlat sogʻliqni saqlash tizimidagi tibbiyot muassasalari tomonidan amalga oshiriladi. 3. Retsipiyent va tirik donor oʻz xohishiga koʻra inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 13-iyundagi 333-son qarori bilan tasdiqlangan Inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalarini oladigan hamda transplantatsiya qiladigan davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasalari roʻyxatida keltirilgan davlat sogʻliqni saqlash tizimidagi tibbiyot muassasalariga (bundan buyon matnda tibbiyot muassasalari deb yuritiladi) murojaat qiladi. 4. Tibbiyot muassasalarining davolovchi shifokori retsipiyent va tirik donor murojaat qilgan kuni: tibbiyot muassasasiga oʻzining tirik donori bilan kelgan retsipiyent bilan dastlabki suhbat oʻtkazib, boʻlajak jarrohlik amaliyoti va shu munosabat bilan ularning sogʻligʻida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqida tushuntirish beradi, retsipiyent va tirik donordan imzolangan tilxat olish orqali ularni yozma ravishda ogohlantiradi hamda uni videoyozuvga qayd etadi; retsipiyent va tirik donorga tibbiy tekshiruvdan oʻtishi uchun davlat sogʻliqni saqlash tizimidagi tibbiyot muassasalariga yoʻllanma beradi. 5. Retsipiyent va tirik donor tibbiyot muassasalarining davolovchi shifokori tomonidan berilgan yoʻllanma asosida mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq davlat sogʻliqni saqlash tizimidagi tibbiyot muassasalarida uch oy ichida tibbiy tekshiruvdan oʻtishlari lozim. Agar tibbiy tekshiruvlardan oʻtish muddati uch oydan oshsa, retsipiyent va tirik donor tibbiy tekshiruvlardan qaytadan oʻtishlari kerak. 6. Tibbiyot muassasasining davolovchi shifokori tibbiy tekshiruv natijalari toʻliq taqdim etilgan kundan boshlab bir ish kuni ichida ularni tibbiy xulosalarni olish uchun tibbiyot muassasasining tibbiy konsiliumiga taqdim etadi. 7. Tibbiy xulosalar retsipiyent va tirik donorga tibbiyot muassasalarining davolovchi shifokori, transplantologi, anesteziologi, nevropatologi, zaruratga koʻra (qaysi ixtisoslik talab etilishiga qarab) boshqa ixtisosliklar boʻyicha shifokorlardan iborat tarkibdagi mutaxassis-shifokorlarning tibbiy konsiliumi tomonidan beriladi. 8. Tibbiyot muassasalarining tibbiy konsiliumi tibbiy tekshiruvning natijalari taqdim etilgan kuni: retsipiyent va tirik donorning tibbiy tekshiruv natijalarini koʻrib chiqadi; retsipiyentga inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiyasi amaliyotiga muhtojligi, tirik donorga esa transplantatsiya amaliyotiga layoqatliligi toʻgʻrisida tibbiy xulosani mazkur Nizomning 2 va 3-ilovalarida keltirilgan shakllarga muvofiq beradi yoki xulosa berishni rad etadi. Bunda tibbiy xulosalar tibbiy konsilium tarkibidagi barcha mutaxassis — shifokorlar tomonidan bir ovozdan ijobiy maqullangan taqdirda beriladi. 9. Tibbiy tekshiruv natijalariga koʻra transplantatsiya amaliyoti retsipiyent yoki tirik donor uchun quyidagi salbiy oqibatlar olib kelishi mumkin boʻlsa, tibbiy xulosalar berish rad etiladi: tirik donorning sogʻligʻiga, koʻrish, nutq, eshitish qobiliyatining yoʻqolishiga olib kelsa; inson aʼzosining (bundan insonning transplantatsiya qilinayotgan aʼzosi va (yoki) toʻqimasi mustasno) funksiyalari qisman yoki toʻliq yoʻqolishiga olib kelsa; ruhiyatning buzilishiga olib kelsa; mehnat qobiliyatining oʻttiz uch foizdan ortiq barqaror yoʻqolishiga olib kelsa; sogʻligʻining boshqa buzilishlariga sabab boʻladigan tarzda ziyon yetkazishiga olib kelsa. 10. Tibbiyot muassasalarining tibbiy konsiliumi tomonidan tibbiy xulosalar berish rad etilgan taqdirda retsipiyent va (yoki) tirik donor, tibbiy xulosalar berish rad etilganligi ustidan yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilishi mumkin. 11. Mazkur Nizomning talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 1-bob. Buyrak transplantatsiyasi1-§. Laborator tahlillarRetsipiyentTirik donor1. Qon guruhi va rezus-faktor2. Umumiy qon tahlili3. Vasserman reaksiyasi4. Umumiy siydik tahlili5. Biokimyoviy qon tahlili6. Koagulogramma7. Glikirlangan gemoglobin8. Gepatit B va C markerlari 9. Odam immun tanqislik virusiga (OIV) tahlili 10. TORCH infeksiyaga tahlil11. Qalqonsimon bezning funksional testlari (T3, T4 va TTG) 12. Siydikni bakterial ekish (siydik borligida) 13. C-reaktiv oqsil tahlili14. Onkomarkerlar (B-HCG, Ca125)1. Qon guruhi va rezus-faktor2. Umumiy qon tahlili3. Vasserman reaksiyasi4. Umumiy siydik tahlili5. Biokimyoviy qon tahlili6. Koagulogramma7. Glikirlangan gemoglobin8. Gepatit B va C markerlari9. Odam immun tanqislik virusiga (OIV) tahlili 10. TORCH infeksiyaga tahlil11. Qalqonsimon bezning funksional testlari (T3, T4 va TTG) 12. Siydikni bakterial ekish 13. C-reaktiv oqsil tahlili14. Onkomarkerlar (B-HCG, Ca125) 2-§. Immunologik testlarRetsipiyentTirik donor1. Human leucocyte antibody (HLA-A, HLA-B, HLA-DR) — odam leykotsitar antitanachalari 2. Cross Match — kesishmaviy sinama3. Panel Reactive Antibodies (PRA) — panel reaktiv antitanachasi aniqlash 4. Donor-specific antibody (DSA) — tirik donorning maxsus antitanachasi bilan solishtirish1. Human leucocyte antibody (HLA-A, HLA-B, HLA-DR) — odam leykotsitar antitanachalari 2. Cross Match — kesishmaviy sinama3-§. Instrumental tekshiruvlarRetsipiyentTirik donor1. Koʻkrak qafasi rentgen grafiyasi 2. Elektrokardiografiya3. Exokardiografiya 4. Qorin boʻshligʻi aʼzolar ultratovush tekshiruvi 5. Plevral boʻshligʻi ultratovush tekshiruvi 6. Endoskopik gastroduodenofibroskopiyasi7. Oyoq venalarining ultratovush tekshiruvi1. Koʻkrak qafasi rentgen grafiyasi2. Elektrokardiografiya3. Exokardiografiya 4. Qorin boʻshligʻi aʼzolar ultratovush tekshiruvi5. Endoskopik gastroduodenofibroskopiyasi6. Oyoq venalarining ultratovush tekshiruvi7. Buyrak va siydik chiqarish tizimi kompyuter tomografiya-angiografiyasi 4-§. Mutaxassis-shifokorlarning maslahatlariRetsipiyentTirik donor1. Kardiolog2. Otolaringolog 3. Anesteziolog1. Kardiolog2. Nefrolog3. Anesteziolog2-bob. Jigar va jigar boʻlagi transplantatsiyasi1-§. Laborator tahlillarRetsipiyentTirik donor1. Qon guruhi va rezus-faktor 2. Vasserman reaksiyasi 3. Odam immun tanqislik virusiga (OIV) tahlili4. Immunoferment analiz (IFA), Gepatit markerlari IFA (HBV, BbsAg kengaytirilgan, HbeAg, AntiHbcore, AbtiHBeAg, AntiHBsAg, HCV, HAV, HDV) 5. Gepatit B va D polimeraz zanjir reaksiyasida son va sifat jihatdan tekshiruv6. Umumiy qon tahlili7. Umumiy siydik tahlili8. Koptokcha (glomerulyar) filtratsiyasi tezligini aniqlash 9. Biokimyoviy qon tahlili 10. Koagulogramma11. Glikirlangan gemoglobin 12. Serruloplazmin uchun qon tahlili 13. Qonda temir miqdorini aniqlash 14. TORCH infeksiyaga tahlil1. Qon guruhi va rezus-faktor 2. Vasserman reaksiyasi 3. Odam immun tanqislik virusiga tahlil (OIV) tahlili4. Immunoferment analiz (IFA), Gepatit markerlari IFA5. Umumiy qon tahlili 6. Umumiy siydik tahlili7. Koptokcha (glomerulyar) filtratsiyasi tezligini aniqlash 8. Biokimyoviy qon tahlili9. Koagulogramma.10. Glikirlangan gemoglobin 11. Serruloplazmin uchun qon tahlili 12. Qonda temir miqdorini aniqlash 13. TORCH infeksiyasi tahlili 2-§. Immunologik testlar (tibbiy tekshiruvdan oʻtishi yoʻllanmasida nazarda tutilganda boʻlsa)RetsipiyentTirik donor1. Human leucocyte antibody (HLA-A, HLA-B, HLA-DR) — odam leykotsitar antitanachalari 2. Cross Match — kesishmaviy sinama3. Panel Reactive Antibodies (PRA) — panel reaktiv antitanachasi aniqlash4. Donor-specific antibody (DSA) — tirik donorning maxsus antitanachasi bilan solishtirish1. Human leucocyte antibody (HLA-A, HLA-B, HLA-DR) — odam leykotsitar antitanachalari 2. Cross Match — kesishmaviy sinama3-§. Instrumental tekshiruvlarRetsipiyentTirik donor1. Koʻkrak qafasi rentgen grafiyasi2. Elektrokardiografiya3. Exokardiografiya4. Qorin boʻshligʻi aʼzolar ultratovush tekshiruvi5. Plevral boʻshligʻi ultratovush tekshiruvi6. Endoskopik gastroduodenofibroskopiyasi7. Jigar va qorin boʻshligʻining kompyuter tomografiya-angiografiyasi va perfuziyasi8. Magnitnorezonans xolangiopankreatografiya1. Jigar fibroskanerlash 2. Koʻkrak qafasi rentgen grafiyasi3. Elektrokardiografiya4. Exokardiografiya5. Qorin boʻshligʻi aʼzolar ultratovush tekshiruvi6. Oyoq venalarining ultratovush tekshiruvi7. Endoskopik gastroduodenofibroskopiyasi8. Jigar va qorin boʻshligʻining kompyuter tomografiya-angiografiyasi va perfuziyasi9. Magnitnorezonans xolangiopankreatografiya4-§. Mutaxassis-shifokorlarning maslahatlariRetsipiyentTirik donor1. Kardiolog2. Anesteziolog1. Kardiolog2. Anesteziolog3-bob. Gemapoetik suyak koʻmigining oʻzak hujayralari transplantatsiyasi1-§. Laborator tahlillarRetsipiyentTirik donor1. Qon guruhi va rezus-faktor2. Umumiy qon tahlili3. Vasserman reaksiyasi4. Umumiy siydik tahlili5. Biokimyoviy qon tahlili6. Koagulogramma7. Glikirlangan gemoglobin8. Gepatit B va C markerlari 9. Odam immun tanqislik virusiga (OIV) tahlili 10. TORCH infeksiyaga tahlil11. Qalqonsimon bezning funksional testlari (T3, T4 va TTG) 12. Siydikni bakterial ekish (siydik borligida) 13. C-reaktiv oqsil tahlili14. Onkomarkerlar (B-HCG, Ca125)15. Gepatit markerlari immunoferment tekshiruvi (HBV, HbsAg kengaytirilgan; HBeAg; AntiHbcore; AntiHBeAg; AntiHbsAg), HCV, HAV, HDV)1. Qon guruhi va rezus-faktor2. Umumiy qon tahlili3. Vasserman reaksiyasi4. Umumiy siydik tahlili5. Biokimyoviy qon tahlili6. Koagulogramma7. Odam immun tanqislik virusiga (OIV) tahlili8. TORCH infeksiyaga tahlil9. Qalqonsimon bezning funksional testlari (T3, T4 va TTG)10. Siydikni bakterial ekish11. Gepatit markerlari immunoferment tekshiruvi (HBV, HvsAg kengaytirilgan; HBeAg; AntiHbcore; AntiHBeAg; AntiHbsAg), HCV, HAV, HDV)2-§. Immunologik testlarRetsipiyentTirik donor1. Kengaytirilgan immunogramma testi2. Human leucocyte anutgenlari (HLA) — odam leykotsitar antigeni3. Cross Match — kesishmaviy sinama4. Luminescent Single Antibody tekshiruvi1. Human leucocyte anutgenlari (HLA) — odam leykotsitar antigeni2. Cross Match — kesishmaviy sinama3-§. Instrumental tekshiruvlarRetsipiyentTirik donor1. Koʻkrak qafasi rentgen-grafiyasi2. Elektrokardiografiya3. Exokardiografiya4. Qorin boʻshligʻi aʼzolar ultratovush tekshiruvi5. Kichik chanoq aʼzolari va prostata bezining ultratovush tekshiruvi6. Endoskopik gastroduodenofibroskopiyasi1. Koʻkrak qafasi rentgen-grafiyasi2. Elektrokardiografiya3. Exokardiografiya4. Qorin boʻshligʻi aʼzolar ultratovush tekshiruvi5. Kichik chanoq aʼzolari va prostata bezining ultratovush tekshiruvi6. Endoskopik gastroduodenofibroskopiyasi4-§. Mutaxassis-shifokorlarning maslahatlariRetsipiyentTirik donor1. Kardiolog2. Terapevt yoki Pulmonolog3. Ginekolog (ayollar uchun)4. Urolog (erkaklar uchun)5. Psixiatr1. Kardiolog2. Terapevt yoki pulmonolog3. Ginekolog (ayollar uchun)4. Urolog (erkaklar uchun)5. Tibbiy psixolog6. Psixiatr4-bob. Koʻz shox pardasi va uning qismlari transplantatsiyasi1-§. Laborator tahlillarRetsipiyent1. Umumiy qon tahlili2. Vasserman reaksiyasi3. Umumiy siydik tahlili4. Biokimyoviy qon tahlili5. Koagulogramma6. Gepatit B va C markerlari 7. Odam immun tanqislik virusiga (OIV) tahlili 8. TORCH infeksiyaga tahlil2-§. Instrumental tekshiruvlarRetsipiyent1. Oftalmometriya2. Biomikroskopiya3. Optik kogerent tomografiya (old va orqa) 4. Viziometriya5. Tonometriya8. A va B ultratovush tekshiruvi3-§. Mutaxassis-shifokorlarning maslahatlariRetsipiyent1. Kardiolog2. Terapevt yoki pulmonolog 3. Otolaringolog4. Stomatolog _______________________________________________________ (tibbiyot muassasasining nomi)Retsipiyent _____________________________________________________________________________ (F.I.O)Retsipiyentning tugʻilgan sanasi _________________________________, yoshi _____________________________________________________________ (kuni, oyi, yili)Retsipiyentning statsionar (ambulator) kasallik tarixining raqami _____________________________Tirik donor ____________________________________________________________________________ (F.I.O)Tirik donorning tugʻilgan sanasi ________________________________, yoshi _____________________________________________________________ (kuni, oyi, yili)Retsipiyentga qoʻyilgan klinik tashxis: _____________________________________________________________________________________________________________________________________________Oʻtkazilgan tibbiy tekshiruvdan natijalaridan kelib chiqib, tibbiy konsilium retsipiyentga _______________________________________________________________________________________________ (aʼzo va (yoki) toʻqimaning nomi)transplantatsiyasi zarurligi toʻgʻrisida tibbiy xulosani beradi. Tibbiy konsilium tarkibiga kiruvchi shaxslar va ularning imzosi:Davolovchi shifokor __________________________________________________________________ (F.I.O) (imzosi)Transplantolog ______________________________________________________________________ (F.I.O) (imzosi)Anesteziolog ________________________________________________________________________ (F.I.O) (imzosi)Nevropatolog ________________________________________________________________________ (F.I.O) (imzosi)Mutaxassis-shifokorlar:______________________________________________________________(mutaxassisligi)(F.I.O)(imzosi)______________________________________________________________(mutaxassisligi)(F.I.O)(imzosi)______________________________________________________________(mutaxassisligi)(F.I.O)(imzosi)______________________________________________________________(mutaxassisligi)(F.I.O)(imzosi)Sanasi _________________________________ (kuni, oyi, yili) _______________________________________________________ (tibbiyot muassasasining nomi)Tirik donor ____________________________________________________________________________ (F.I.O)Tirik donorning tugʻilgan sanasi _________________________________, yoshi _____________________ (kuni, oyi, yili)Retsipiyent ______________________________________________________________________________ (F.I.O)Retsipiyentning tugʻilgan sanasi _________________________________, yoshi ______________________ (kuni, oyi, yili)Retsipiyentning statsionar (ambulator) kasallik tarixining raqami ______________________Tirik donorni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish natijalaridan kelib chiqib, tibbiy konsilium tirik donordan retsipiyentga ____________________________________________________________________ (aʼzo va (yoki) toʻqimaning nomi)transplantatsiya amaliyotiga layoqatliligi toʻgʻrisida tibbiy xulosani beradi.Tibbiy konsilium tarkibiga kiruvchi shaxslar va ularning imzosi:Davolovchi shifokor __________________________________________________________________ (F.I.O) (imzosi)Transplantolog ______________________________________________________________________ (F.I.O) (imzosi)Anesteziolog ________________________________________________________________________ (F.I.O) (imzosi)Nevropatolog ________________________________________________________________________ (F.I.O) (imzosi)Mutaxassis-shifokorlar:______________________________________________________________(mutaxassisligi)(F.I.O)(imzosi)______________________________________________________________(mutaxassisligi)(F.I.O)(imzosi)______________________________________________________________(mutaxassisligi)(F.I.O)(imzosi)______________________________________________________________(mutaxassisligi)(F.I.O)(imzosi)Sanasi __________________________________ (kuni, oyi, yili)