Birinchi guruhga yodlangan osh tuzi yetkazib berish, qabul qilish, saqlash va berib yuborish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomani tasdiqlash haqida
(resolution, 2024-08-19)

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 9-martdagi 113-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-yil, 10-son, 118-modda) bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qoʻmitasi toʻgʻrisida nizomga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qoʻmitasi qaror qiladi: 1. Birinchi guruhga yodlangan osh tuzi yetkazib berish, qabul qilish, saqlash va berib yuborish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim hamda u rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. 1. Mazkur Yoʻriqnoma birinchi guruhga yodlangan osh tuzini yetkazib berish, qabul qilish, saqlash va berib yuborish tartibini belgilaydi. 2. Mazkur Yoʻriqnoma talablari Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qoʻmitasi (bundan buyon matnda Qoʻmita deb yuritiladi) tizimidagi tashkilotlar, shuningdek birinchi guruh moddiy boyliklarni masʼul saqlovchi tashkilotlar uchun majburiydir. 3. Yodlangan osh tuzining organoleptik koʻrsatkichlari mazkur Yoʻriqnomaning 1-ilovasida keltirilgan jadvalda koʻrsatilgan talablarga, fizik-kimyoviy koʻrsatkichlari mazkur Yoʻriqnomaning 2-ilovasida keltirilgan jadvalda koʻrsatilgan koʻrsatkichlarga, yirikligi mazkur Yoʻriqnomaning 3-ilovasida koʻrsatilgan talablarga mos kelishi lozim. 4. Chakana savdo va umumiy ovqatlanish uchun yodlangan osh tuzi quyidagi isteʼmol idishlariga solinadi: 1 dan 2000 grammgacha ogʻirlikda — normativ hujjatlarga muvofiq polimer materiallardan tayyorlangan polimer qutilarga; normativ hujjatlarga muvofiq polipropilen plyonkali qutilarga, yelimli idishlarga, karton yoki shisha bankalariga; netto ogʻirligi 50 kg gacha boʻlgan yodlangan osh tuzi normativ hujjatlarga muvofiq polipropilenli va qogʻoz qoplarga. Qoplar mustahkamligi belgilangan meʼyorlardan past boʻlmagan, solingan mahsulotning butligini taʼminlovchi materiallardan tayyorlanadi. 5. Pachka, paket, banka va boshqa idishlarga solingan yodlangan osh tuzi normativ hujjatlarga muvofiq gofrokarton qutilar, polietilen qoplar, qogʻoz qoplarga joylashtiriladi, yodni saqlashni taʼminlovchi pigment (havorang, sariq, nursiz va boshqalar) qoʻshiladi. 6. Oʻrash materiallari mahsulotning va oʻramning saqlash muddati tugagunga qadar butligini taʼminlashi lozim. 7. Har bir pachka yoki paket, qop, quti, guruhli oʻramga mahsulotni tavsiflovchi quyidagi maʼlumotlar yoziladi: ishlab chiqargan tashkilotning nomi; tovar belgisi (agar bor boʻlsa); mahsulot nomi, uning navi va yanchilish darajasi; netto ogʻirligi; ishlab chiqarilgan sanasi; normativ hujjat nomi; yaroqlilik muddati; yodlash qoʻshimchasi nomi; yod ulushi; “O'zbekistonda ishlab chiqarilgan” degan yozuv — Oʻzbekiston Respublikasi hududida sotiladigan mahsulot uchun; “Made in Uzbekistan” degan yozuv — mahsulot eksportga chiqarilayotganda. 8. Yodlangan osh tuzi yuk tashish qoidalariga muvofiq barcha turdagi transport vositalarida tashiladi. 9. Yodlangan osh tuzini ifloslangan, hidli va zaharli yuklar izi mavjud boʻlgan vagon, konteyner, avtotransportda tashilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Yodlangan osh tuzini yuklashdan oldin vagon, konteynerlar poliga qogʻoz yoki toza qogʻoz boʻlaklari yoki boshqa material toʻshalishi kerak. 10. Avtomobil transportida tashilganda qoplar yogʻoch tagliklar ustiga taxlanishi lozim. Tagliklar mavjud boʻlmagan taqdirda mashina kuzoviga qogʻoz yoki boshqa material toʻshaladi, mahsulot esa brezent yoki polietilen plyonka bilan qoplanadi. 11. Transport tamgʻasiga “Namlikdan asrang!” degan ogohlantiruvchi belgi qoʻyiladi. 12. Uzoq muddatli saqlashga sifati boʻyicha normativ hujjatlar talablariga javob beradigan barcha tur yanchishdagi birinchi navli yodlangan osh tuzi qabul qilinadi. 13. Yodlangan osh tuzini yetkazib berish va qabul qilish shartnoma asosida, normativ-huquqiy hujjatlar va mazkur Yoʻriqnomaga muvofiq amalga oshiriladi. Yodlangan osh tuzi yuklangan vagonlar temir yoʻl tashkiloti vakili ishtirokida puxta koʻzdan kechiriladi. Tashqi koʻzdan kechirishda vagonlarning texnik sozligi, plombalar hamda ulardagi izning aniqligi oʻrganiladi. 14. Temir yoʻl tashkiloti vakilidan yodlangan osh tuzini qabul qilib olishda mahsulot yoki idishning buzilishi (shikastlanish, namlanish, ifloslanish), mahsulotning nomi, miqdori yoki oʻrinlari transport hujjatlarida belgilanganidan farq qilgan taqdirda qabul qilib oluvchi tashkilot tijorat dalolatnomasi tuzishni talab qiladi. Tijorat dalolatnomasida plombalar va undagi nazorat belgilari holati qayd etiladi. 15. Yodlangan osh tuzini qabul qilishda quyidagilarga eʼtibor beriladi: yetkazib beruvchi maʼlumotlarini tekshirish (muvofiqlik sertifikati, sanitariya-epidemiologik xulosasi); mahsulot partiyasini tashqi kuzatish; yodlangan osh tuzining oʻrami va tamgʻaning normativ hujjatlarga muvofiqligini aniqlash; namunalar olish; organoleptik baholash (taʼmi, hidi, rangi); namlik miqdorini aniqlash. Sifat koʻrsatkichlarini aniqlash uchun namunalar har bir vagondan (avtomobil transportidan) normativ hujjat talablariga muvofiq amalga oshiriladi. 16. Sifat jihatidan normativ hujjat talablariga muvofiq boʻlmagan yodlangan osh tuzi saqlashga qabul qilinmaydi va alohida omborda vaqtincha saqlanishi mumkin. 17. Sifati boʻyicha yaroqsiz deb topilgan yoki idishlari buzilgan yodlangan osh tuzi yetkazib beruvchiga (ishlab chiqaruvchiga) qaytarib yuboriladi. Bunday mahsulotni vaqtinchalik saqlash, berib yuborish bilan bogʻliq barcha xarajatlar shartnomaga muvofiq yetkazib beruvchi tomonidan qoplanadi. 18. Yetkazib beruvchi shartnomaga muvofiq uzoq muddat saqlashga yaroqsiz deb topilgan tuz mahsulotlarini sifatlisi bilan almashtirib berishi lozim. 19. Yodlangan osh tuzini saqlash uchun isitiladigan yoki isitilmaydigan, texnik soz, quruq, toza omborlardan foydalaniladi. 20. Omborxonalarni mahsulot bilan toʻldirishdan oldin ularni taʼmirlash va mahsulotni qabul qilish va saqlashga tayyor qilish lozim. Bunda asosiy eʼtibor tom, pol, isitish tizimlari, yoriq va tirqishlarni oʻz vaqtida yamash, shuningdek eshiklarni yaxshi yopilishga moslash, qoʻriqlash signalizatsiyasi uskunalari bilan jihozlash, yogʻoch konstruksiyalarni olovga qarshi eritma bilan qayta ishlash va tuynuklarga temir panjaralar oʻrnatishga qaratish lozim. Omborlarning mahsulotni qabul qilishga tayyorligi rahbar oʻrinbosari, bosh muhandis, laboratoriya mudiri, saqlash maydoni boshligʻi va omborxona boʻyicha yongʻin xavfsizligiga javobgar masʼul shaxslardan iborat komissiya tomonidan tekshiriladi va tegishli dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. 21. Omborlar quyidagilar bilan taʼminlanishi lozim: texnologik xaritada nazarda tutilgan kerakli asbob-uskunalar (taxta, narvon, trap), yopish va taglik uchun materiallar; saqlashning harorat-namligi darajasini nazorat qilish uskunalari (termometr, termograf, gigrograf, psixometrlar); birlamchi oʻt oʻchirish vositalari, shuningdek avtomatik qoʻriqlash va oʻt oʻchirish signalizatsiyalari; birinchi tibbiy yordam koʻrsatish vositalari. 22. Elektr uskunalardan foydalanish Isteʼmolchilarning elektr qurilmalaridan texnik foydalanish qoidalari (roʻyxat raqami 1383, 2004-yil 9-iyul) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 27-son, 317-modda), Isteʼmolchilarning elektr qurilmalaridan foydalanishda texnika xavfsizligi qoidalari (roʻyxat raqami 1400, 2004-yil 20-avgust) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 33-son, 379-modda) talablariga muvofiq bajariladi. Elektr chiroqlarida himoya qobigʻi (shishali qopqoq) boʻlishi lozim. 23. Omborlar atrofidagi hudud puxta rejalashtirilgan, tekislangan va qotirilgan boʻlishi lozim. Tashqi suvlarni ombordan chetlatib oʻtish oqova ariqlar va kyuvetlar orqali amalga oshiriladi. Koʻprikchalar, oqova ariqlar va kyuvetlar doimiy ravishda tozalab turiladi va doim suv oqishni taʼminlovchi holatda saqlanadi. 24. Yodlangan osh tuzi yongʻinga qarshi texnik jihatdan soz omborlarda saqlanadi. 25. Tashkilot hududida, yodlangan osh tuzi saqlanadigan omborlar yoki maydonchalarning yaqinida oʻtkir hidli moddalarning, shuningdek qurilish yoki tez alangalanuvchi suyuqlik qoldiqlarining boʻlishi va saqlanishi qatʼiyan man qilinadi. 26. Oʻt oʻchirish vositalari doim soz va tayyor holda turishi lozim. 27. Yodlangan osh tuzini saqlash jarayonida uning quvvati va davomiyligidan qatʼi nazar, har qanday alanga olish manbalaridan asrash lozim. 28. Yuklash-tushirish ishlarini amalga oshirish jarayonida yoritish uskunalari ishlarni bajarishning normal sharoitini taʼminlab berishi lozim. 29. Yuklash-tushirish ishlarini amalga oshirish jarayonida mazkur ishlarga aloqasi boʻlmagan shaxslarning yuk koʻtaruvchi mexanizmlar, yuklash-tushirish ishlari amalga oshirilayotgan joylarda boʻlishi taqiqlanadi. Barcha ishlar maxsus kiyim, himoya koʻzoynagi va qoʻlqoplarda amalga oshiriladi. 30. Yodlangan osh tuzini saqlashda omborlarda havo haroratining nisbiy namlik darajasi mahsulotning pastki qatorida 75 foizdan oshmasligi va harorat keskin oʻzgarmasligi lozim. 31. Harorat darajasining nazorati termometr, termograf orqali, nisbiy namlik esa psixometr va gigrometr vositalari yordamida oʻlchanadi. 32. Yodlangan osh tuzi solingan qoplar va qutilar sement yoki asfalt polli omborlarda taglik ustida joylashtirilishi lozim. Shtabellar sifat jihatidan bir xil boʻlgan, bir xil idishga solingan mahsulotdan tashkil topishi kerak. Qoplar shtabelga joylashtirilganda ogʻiz tomoni shtabel ichiga qaratib yotqizilishi kerak. 33. Har bir shtabelga shtabel yorligʻi biriktiriladi va unda mahsulot turi, yetkazib beruvchining nomi, idish turi va toifasi, oʻrinlari soni, netto ogʻirligi va ishlab chiqarilgan sanasi, saqlash muddati, standart nomi koʻrsatilgan boʻladi. 34. Masʼul saqlovchi tashkilotlar yodlangan osh tuzining sifati va miqdor jihatdan bus-butun saqlanishi hamda uni shartnomaga muvofiq oʻz vaqtida yangilab turishga javobgardir. 35. Ishlab chiqaruvchi tashkilot shartnomaga muvofiq transportda tashish va saqlash shartlari bajarilganda, shartnomaga muvofiq yodlangan osh tuzi sifatining normativ hujjat talablariga muvofiqligiga javobgar hisoblanadi. 36. Yodat kaliy (KIO3) qoʻshilgan yodlangan osh tuzini saqlash muddati ishlab chiqarilgan sanadan bir yil, yodid kaliy (KI) qoʻshilgan yodlangan osh tuzini saqlash muddati ishlab chiqarilgan sanadan uch oy hisoblanadi. Saqlash muddati tugagan mahsulotlar qayta yodlashga yuboriladi. 37. Yodlangan osh tuzini berib yuborish Qoʻmita tomonidan beriladigan naryadlar asosida birinchi navbatda saqlash sharoitidan kelib chiqqan holda oldinroq ishlab chiqarilgan mahsulot hisobidan amalga oshiriladi. 38. Yodlangan osh tuzi texnik soz, toza, quruq, yot hidlardan holi boʻlgan transport vositalariga yuklanadi. Transport vositalarining yuklab yuborishga tayyorligi laboratoriya xodimi, moddiy javobgar shaxslar va muhandis-texnik xodimlardan iborat boʻlgan komissiya tomonidan belgilanadi. Temir yoʻl yuk xatida vagonni mahsulot ortishga tayyorlash boʻyicha qilingan ishlar qayd qilinadi. 39. Transport vositalariga yodlangan osh tuzi yuklangandan soʻng shtabeldagi qoldiq tekshiriladi, shtabel yorligʻi va yuklash hujjatlarining maʼlumotlari solishtiriladi. Shtabel yorligʻida yuklab yuborilgan mahsulot miqdori koʻrsatiladi va qoldiq hisoblanadi. 40. Mazkur Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oʻzbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi, “Oʻzbekiston temir yoʻllari” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi, Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi bilan kelishilgan.