Oʻzbekiston Respublikasida chakana savdo qoidalariga qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
(resolution, 2021-06-30)

Oʻzbekiston Respublikasi hududida yuridik va jismoniy shaxslarning marketingning koʻp darajali tizimidan (keyingi oʻrinlarda “tarmoqli marketing” deb ataladi) foydalangan holda chakana savdo qilishini huquqiy tartibga solishni taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 13-fevraldagi 75-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasida chakana savdo qoidalariga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2003-y., 2-son, 15-modda) ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi Davlat soliq qoʻmitasi, Ichki ishlar vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentining hududiy organlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda respublika hududiga tovarlar noqonuniy yetkazib berilishi, transportda tashilishi va “tarmoqli marketing” shaklida sotilishini aniqlash va bunga yoʻl qoʻymaslik ishlarini kuchaytirsin. 3. Davlat soliq qoʻmitasi Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi, Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish jamiyatlari federatsiyasi, shuningdek manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda maqsadi va (yoki) natijasi “moliyaviy piramidalar” yaratish, past sifatli tovarlarni sotish va pirovard natijada aholi hisobidan noqonuniy boyish hisoblangan “tarmoqli marketing” shaklidagi faoliyatni noqonuniy amalga oshirish bilan bogʻliq salbiy oqibatlar toʻgʻrisida aholi orasida, birinchi navbatda yoshlar orasida keng targʻibot ishlari olib borish boʻyicha chora-tadbirlar kompleksini tasdiqlasin. 4. Vazirliklar va idoralar bir oy muddatda idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin. 1. 3-bandga quyidagi mazmundagi xatboshilar qoʻshilsin: “tarmoqli marketing – tarmoqli tashkilot tomonidan tovarlarni mustaqil tarqatadigan sotuvchi agentlar tashkil etilishiga asoslangan tovarlarni chakana sotish turi; tarmoqli tashkilot – Oʻzbekiston Respublikasi hududida mustaqil ravishda yoxud tarmoqli marketing yoʻli bilan sotuvchi agentlar orqali savdoni amalga oshiruvchi Oʻzbekiston Respublikasi yuridik shaxsi; sotuvchi agent – turgʻun savdo shoxobchalari orqali tovarlarni bevosita sotuvchi, shuningdek uyga buyurtma olish vositasida, muassasalar, tashkilotlar, korxonalarda, transport yoki koʻchada potensial xaridorlar bilan ishlaydigan, daromadi faqat sotuv hajmiga bogʻliq boʻlgan jismoniy shaxs – yuridik shaxs tashkil etmagan yakka tartibdagi tadbirkor”. 2. Quyidagi mazmundagi XVII1 boʻlim qoʻshilsin: 1871. Tarmoqli tashkilot tomonidan tovarlarni sotuvchi agentlar orqali sotish ular oʻrtasida tuziladigan shartnoma (oldi-sotdi, vositachilik, topshiriq va boshqalar) asosida naqd boʻlmagan hisob-kitob boʻyicha amalga oshiriladi. Bunda tarmoqli tashkilot ulgurji savdo qilish uchun litsenziyaga ega boʻlishi kerak. Tarmoqli marketing yoʻli bilan chakana savdo qilish sotuvchi agentlar tomonidan turgʻun savdo shoxobchalarida amalga oshiriladi. 1872. Sotuvchi agentlar turgʻun savdo shoxobchalaridan tashqarida uyga buyurtmalar qabul qilish, muassasalar, tashkilotlar, korxonalarda, transport yoki koʻchada savdo qilish orqali potensial xaridorlar bilan ishlaydilar. Sotuvchi agentlar tovarlarni xarid qilishga qiziqmaydigan isteʼmolchilarga tovarlarni zoʻrlab tiqishtirmasliklari, shuningdek ularning birinchi talabi bilan tovarlarni taklif qilishni toʻxtatishlari kerak. 1873. Sotuvchi agentlar tomonidan buyurtmalar bevosita muloqot qilish asosida xaridorlarning tovarning u yoki bu turini xarid qilishi uchun qabul qilinadi. Buyurtma ikki nusxadagi blankalarda rasmiylashtiriladi, blankada: buyurtmaning tartib raqami; sotuvchi agentning familiyasi, ismi, otasining ismi; sotuvchi agent va tarmoqli tashkilot oʻrtasida tuzilgan shartnomaning tartib raqami va sanasi; sotiladigan tovarning nomi, narxi, miqdori va umumiy qiymati, shuningdek qoʻshimcha xizmatlar koʻrsatilsa, koʻrsatiladigan qoʻshimcha xizmatlar qiymati; sotib olinadigan tovarga haq toʻlash usuli; buyurtma qabul qilingan va u bajariladigan sana; xaridorning familiyasi (ismi, otasining ismi) va imzosi koʻrsatiladi. Buyurtma blankasining birinchi nusxasi xaridorga beriladi, ikkinchi nusxasi sotuvchi agentda saqlanadi. 1874. Sotuvchi agent tovarlarni taklif qilishda ularni ishlab chiqaruvchilar, kelib chiqish mamlakatlari, sifat tavsiflari, biror-bir cheklashlar bor-yoʻqligi va boʻlishi mumkin boʻlgan qoʻshimcha toʻlovlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni potensial xaridorga toʻliq maʼlum qilishga majburdir. 1875. Xorijiy tijorat tashkilotlarining vakolatxonalari orqali bioaktiv qoʻshimchalar, dori vositalari va tibbiy maqsadidagi buyumlarni tarmoqli marketing yoʻli bilan sotuvchi agentlar orqali sotish taqiqlanadi. Quyidagilar orqali: tadbirkorlik faoliyati subyekti hisoblanmagan jismoniy shaxslar orqali; xorijiy tijorat tashkilotlarining vakolatxonalari orqali tarmoqli marketing vositasida import tovarlarni olib kelish va sotishga yoʻl qoʻyilmaydi. 1876. Sotuvchi agentlarning isteʼmolchilardan toʻlovlarni qabul qilishi faqat fiskal xotiraga ega boʻlgan nazorat-kassa mashinalaridan va toʻlov terminallaridan foydalangan holda turgʻun savdo shoxobchalarida amalga oshiriladi. Tarmoqli tashkilotlar va (yoki) ularning sotuvchi agentlari tomonidan tovarlarni sotishdan olingan barcha naqd pul tushumlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda bankka inkassatsiya qilinishi (topshirilishi) kerak. 1877. Tarmoqli tashkilot oʻz faoliyatida: sotib olingan tovarlar sotuvchi agent tomonidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda faqat naqd boʻlmagan hisob-kitob boʻyicha sotilishiga; sotuvchi agentlar bilan tuzilgan shartnomalar asosida tarmoqli marketingni amalga oshirish uchun sotuvchi agentlarni jalb etishga; qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda va tartibda soliq va moliya hisoboti taqdim etishga; sotuvchi agentlarga tarmoqli tashkilotning tovarlari ular tomonidan sotilishi huquqidan dalolat beruvchi guvohnoma, sotiladigan tovarlarning zarur sertifikatlari va yukxatlari nusxalarini berishga; sotilmagan tovarlarni oldin ular uchun qabul qilingan pul mablagʻlarini qaytargan holda sotuvchi agentlardan soʻzsiz qaytarib olishga majburdir. 18 yoshga toʻlmagan shaxslarni hamda oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari oʻquvchilarini sotuvchi agentlar sifatida jalb etish taqiqlanadi. 1878. Tarmoqli marketingni amalga oshirishda: shartnoma tuzish uchun sotuvchi agent sotib olishi kerak boʻlgan tovarlarning minimal miqdorini belgilashga; toʻlovni aʼzolik badali shaklida undirishga; shartnoma tuzilgandan keyin sotuvchi agent tomonidan boshqa sotuvchi agentlarni jalb etish toʻgʻrisida talab belgilanishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 1879. Sotuvchi agentga Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksida yakka tadbirkorlar uchun belgilangan tartibda soliq solinadi”.