Qishloq xoʻjaligi yerlari unumdorligini oshirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2026-04-29)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Qishloq xoʻjaligi yerlari degradatsiyasiga qarshi kurashish, tuproqning gumus miqdori va unumdorligini oshirishni qoʻllab-quvvatlashning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2024-yil 13-fevraldagi PQ-71-son qarori ijrosini taʼminlash, shuningdek, tuproq unumdorligini oshirish, mavjud yer resurslaridan samarali foydalanish va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqarish hajmlarini koʻpaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: 2024-2025-yillarda paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish uchun subsidiya ajratish tajribasi oʻtkaziladigan tumanlar roʻyxati 1-ilovaga muvofiq; Paxta maydonlarida tuproqning gumus miqdori va unumdorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Belgilansinki, 2024-2025-yillarda tajriba tariqasida subsidiya ajratiladigan yerdan foydalanuvchilar roʻyxatini shakllantirishda quyidagi mezonlar inobatga olinmaydi: yerdan foydalanuvchilarning tijorat banklari va soliqdan qarzdorligi mavjud emasligi; yerdan foydalanuvchilarni soliq xavfining oʻrta va yuqori darajasiga kiritilmaganligi; qishloq xoʻjaligi texnikalari va agregatlarini yerdan foydalanuvchilarga mulk huquqi asosida tegishligi. 3. Qishloq xoʻjaligi yerlari degradatsiyasiga qarshi kurashish hamda tuproq unumdorligini oshirish boʻyicha respublika komissiyasi: 2024-yil 1-mayga qadar Jahon bankining “Oʻzbekiston Respublikasida qishloq xoʻjaligini modernizatsiya qilish” loyihasi grantlari hisobidan mazkur qarorga 3-ilovaga muvofiq 6 500 gektarda koʻrgazmali maydonlarni tashkil etsin; koʻrgazmali maydonlarda qishloq xoʻjaligi mutaxassislari hamda yerdan foydalanuvchilar uchun tuproqni organik moddalar bilan boyitishga qaratilgan samarali agrotexnika tadbirlaridan foydalanish boʻyicha koʻrgazmali oʻquv-seminarlari oʻtkazilishini taʼminlasin; ushbu qarorga 1-ilovaga muvofiq 13 ta tumanda tuproq unumdorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlarning bajarilishini joyiga chiqqan holda doimiy monitoring qilib borsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi “Oʻzkimyosanoat” AJ bilan birgalikda bir oy muddatda tuproqning gumus miqdorini oshirish uchun qoʻllaniladigan oʻgʻitlarga qoʻyilgan standart talablarini mineral oʻgit ishlab chiqaruvchi korxonalarga yetkazilishini taʼminlasin. 5. Belgilansinki, paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlariga ajratiladigan subsidiyalar uchun yerdan foydalanuvchilarga undiruvga yoʻl qoʻyilmaydigan maxsus maqsadli hisobvaraqlar ochiladi. 6. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Soliq qoʻmitasi bilan birgalikda 13 ta tumanda: 2024-yil 1-avgustga qadar har bir yerdan foydalanuvchilar uchun undiruvga yoʻl qoʻyilmaydigan maxsus maqsadli hisobvaraqlar ochilishini hamda ushbu maxsus maqsadli hisobvaraqlardan 2025-yil 31-dekabrga qadar vaqtincha foydalanishni; 2024-yil 1-oktabrga qadar tuproqning gumus miqdorini oshirish uchun qoʻllaniladigan oʻgʻitlarni markazlashgan holda bitta joyda toʻplashni va yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berilishini taʼminlasin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi: geoaxborot tizimida tuproqning haydov qatlamidagi gumus miqdori bir foizdan kam boʻlgan yer uchastkalarining konturlar kesimidagi elektron xaritasini shakllantirsin; 2024-2025-yillarda paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari oʻtkazilgan yer uchastkalari hisobini yuritsin; bir oy muddatda mazkur qarorga 1-ilovaga muvofiq 13 ta tumanning paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirishga qaratilgan ilmiy asoslangan agrotexnika tadbirlarini amalga oshirish boʻyicha “yoʻl xarita”larni tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsin; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda 2025-yil 15-dekabrga qadar 13 ta tumandagi yerdan foydalanuvchilarga paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya ajratish hamda paxta xomashyosini yetishtirish natijalarini tahlil qilib, mazkur tajribaning samaradorligi boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin. 8. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya ajratish tartibi toʻgʻrisidagi vaqtinchalik nizom 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin: paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya ajratish shartlari; paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya olish xohishini bildirgan yerdan foydalanuvchilarning roʻyxatini shakllantirish tartibi; ilmiy asoslangan agrotexnika tadbirlarini amalga oshirish rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash tartibi; paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya ajratish boʻyicha talab etiladigan hujjatlar, ularni koʻrib chiqish hamda subsidiya ajratish toʻgʻrisidagi qarorni qabul qilish tartibi; paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlarini monitoring qilish tartibi. 9. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari J.A. Xodjayev zimmasiga yuklansin. T/r Hududlar nomi Tumanlar nomi Asosiy ekin maydoni (gektar) Shundan, paxta maydoni (gektar) 1. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ellikqalʼa 24 208 9 200 2. Andijon viloyati Ulugʻnor 20 727 8 124 3. Buxoro viloyati Vobkent 20 211 10 107 4. Jizzax viloyati Sharof Rashidov 29 923 10 000 5. Qashqadaryo viloyati Qarshi 37 979 15 300 6. Navoiy viloyati Navbahor 23 720 6 600 7. Namangan viloyati Pop 36 729 9 915 8. Samarqand viloyati Narpay 21 115 10 762 9. Surxondaryo viloyati Jarqoʻrgʻon 19 423 7 140 10. Sirdaryo viloyati Sayxunobod 28 462 11 500 11. Toshkent viloyati Quyichirchiq 35 969 11 200 12. Fargʻona viloyati Beshariq 20 434 7 650 13. Xorazm viloyati Qoʻshkoʻpir 23 909 9 775 Jami: 342 809 127 273 T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Masʼul ijrochilar mahalliy hokimliklar va tashkilotlar vazirlik va idoralar I. Paxta maydonlarida tuproqning gumus miqdori va unumdorligini oshirish boʻyicha tashkiliy tadbirlarni amalga oshirish 1. Paxta maydonlari tuproqlarida sodir boʻladigan gumifikatsiya va degumifikatsiya jarayonlarini tahlil qilish. Bunda: gumusi miqdori kam boʻlgan tuproqlarni aniqlash, xaritalarni yaratish va monitoring qilish; tuproqlarda sodir boʻlayotgan gumifikatsiya va degumifikatsiya jarayonlarini tahlil qilish; gumussizlanish jarayonini oldini olish chora-tadbirlarini ishlab chiqish. 2024-yil iyun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov) 2. Paxta maydonlarida tuproqlarni organik moddalar (gumus) bilan boyitishga qaratilgan agrotexnika tadbirlaridan foydalanish boʻyicha qishloq xoʻjaligi mutaxassislari hamda yerdan foydalanuvchilarga oʻrgatish. Bunda: gumus miqdori kam boʻlgan tuproqlar uchun alohida monitoring maydonlarni belgilash; mazkur qarorga 1-ilovaga muvofiq 13 ta tumanning har birida tashkil etiladigan 500 gektarli koʻrgazmali paxta maydonlarida tuproqni organik modda (gumus) bilan boyitishga qaratilgan agrotexnika tadbirlaridan foydalanish boʻyicha seminarlarni tashkil etish. 2024-2025-yillarda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov) 3. Unumdorligi past boʻlgan yer maydonlarida oraliq ekin sifatida siderat ekinlarni ekish. Bunda: unumdorligi past boʻlgan yer maydonlarini aniqlash va tahlil qilish; siderat ekinlarni turli muddatlarida ekish, yashil biomassa toʻplashini tahlil qilish; yashil biomassa bilan tuproqqa tushayotgan organik va mineral oziqa moddalarini aniqlash. 2024-2025-yillarda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov) 4. Ekin maydonlarida tuproqning agrokimyoviy tahlillari asosida mineral oʻgʻitlarni qoʻllash nisbatlarini (1:0,7:0,5) saqlab turish. Bunda: _ tuproqning haydov qatlamidagi ozuqa elementlarini aniqlash; tuproqni ozuqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasini ifodalovchi kartogrammalarni ishlab chiqish; 2024-yil aprel Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov) tuproqni ozuqa elementlari bilan taʼminlanganlik darajasiga qarab ekinlarning mineral oʻgʻitlarga boʻlgan talabini belgilash. 2024-yil may 5. Agroklasterlar, yirik chorvachilik xoʻjaliklari, paxta va gʻalla yetishtiruvchi fermer xoʻjaliklari rahbarlari va masʼul xodimlari ishtirokida qoramol goʻngi, kelib chiqishi oʻsimliklarga oid organik chiqindilar va fosforit asosida chorvachilik xoʻjaliklarida gumusga boy oʻgʻitlar tayyorlash va qoʻllash meʼyorlari, davomiyligi va sharoiti, shuningdek, qoʻllashning tuproq unumdorligini oshirishdagi ahamiyati boʻyicha seminarlarni tashkil etish. 2024-2025-yillarda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov), Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) 6. 20 bosh va undan koʻp qoramoli boʻlgan chorvachilik xoʻjaliklarida shartnoma asosida qoramol goʻngi, oʻsimliklar qoldiqlari va fosforit asosida kompost tayyorlash yoʻli bilan gumusga boy oʻgʻitlar ishlab chiqarish choralarini koʻrish. Bunda: hosil boʻladigan qoramol goʻngi hajmidan kelib chiqqan holda, har bir chorvachilik xoʻjaliklari hududida (eni 1,5 — 2 m, uzunligi 10 — 20 m chuqurligi 10 — 20 sm) xandaqlar qazish; har 10 tonna qoramol goʻngiga 1 tonna miqdorda fosforit xomashyosini qoʻshib gumusga boy oʻgʻitlar tayyorlash; qoramol goʻngiga fosforit xomashyosini aralashtirish va xandaqda kompost balandligi 1,5 — 2 metr boʻlgan kompost uyumini shakllantirish uchun chorvachilik xoʻjaliklarini zarur texnik vositalar bilan taʼminlash; tayyorlangan kompostni 90 kun davomida gumusga boy oʻgʻitga aylantirish sharoitini yaratish uchun yetilgunga qadar har 30 kunda aralashtirib turish va namligini 65 — 75% atrofida boʻlishini taʼminlash; tayyor oʻgitdan namuna olib kimyoviy tahlilga yuborish; tayyor gumusga boy oʻgʻitni usti va atrofini yopiq holda saqlash; 13 ta tumanlarning gumusga boy oʻgʻitlarga boʻlgan talabidan kelib chiqib, oʻgʻitlarni yetkazib berish. Doimiy Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov), Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi (B. Norqobilov) 7. Shartnoma asosida qoʻngʻir koʻmir va fosforitlar asosida gumusga boy oddiy superfosfat oʻgʻitini ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish hamda ushbu oʻgʻitlarni yerdan foydalanuvchilarga yetkazib berish yoʻlga qoʻyish. 2024-yildan boshlab Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov), Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev), Energetika vazirligi (J. Mirzamahmudov) 8. Tuproq unumdorligi va hosildorligini oshirish, ekinlarning mineral oʻgitga boʻlgan talabini qisqartirish maqsadida 2024-2025-yillarda chorvachilik fermasi mavjud boʻlgan agroklaster va boshqa qishloq xoʻjaligi subyektlari maydonlarida 4 sotixli biogumus tayyorlash maydonchalarini tashkil qilish. 2024-yil iyun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov) 9. Gumusga boy oddiy superfosfat oʻgitini ishlab chiqarish va qoʻllash (muddati va meʼyorlari) boʻyicha quyidagilarni nazarda tutuvchi qoʻllanma ishlab chiqish: gumusga boy oddiy superfosfat oʻgitini ekin maydonlarida qoʻllash uchun yetkazib berishdan oldin uning tarkibida zarur gumin kislotasi va oʻzlashtiriladigan fosfor elementi mavjudligi boʻyicha Qishloq xoʻjaligi vazirligi va Fanlar akademiyasining xulosasini olish; gumusga boy oddiy superfosfat oʻgiti qoʻllanilganligini aniqlash boʻyicha Qishloq xoʻjaligi vazirligining Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar institutida tahlillar oʻtkazish. 2024-yil mart Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov), Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) 10. Chorvachilik xoʻjaliklari hududlarida qoramol goʻnglari, fosforitlar, kelib chiqishi oʻsimliklarga oid organik chiqindilar asosida kompost tayyorlash boʻyicha qoʻllanma ishlab chiqish, bunda: qoramol goʻngi, fosforit, oʻsimliklar qoldiqlari asosida kompost tayyorlash yoʻli bilan gumusli oʻgʻit tayyorlash uchun maxsus xandaqlar qazish; xomashyolardan gumusga boy oʻgʻit olingunga qadar boʻlgan ishlarni bajarish uchun texnik vositalar bilan taʼminlash, masʼul ishchi va xodimlarni tayinlash; fosforit xomashyosini va gumusga boy oʻgʻitni saqlash uchun ombor qurish; gumusga boy oʻgʻitni tashishni nazarda tutish. 2024-yil may Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi (B. Norqobilov), Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) 11. Xalqaro moliya institutlari mablagʻlari hisobidan Buxoro, Samarqand, Toshkent va Namangan viloyatlarida quriladigan yirik parrandachilik komplekslarida Fanlar akademiyasi huzuridagi Umumiy va noorganik kimyo institutining ilmiy asoslangan takliflari asosida parranda chiqindisidan tezkor usulda gumusga boy organik oʻgʻit tayyorlash texnologiyasini amaliyotga joriy etish. 2024-2025-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi (B. Norqobilov), Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) 12. Tuproqni muhofaza qilishga qaratilgan yerdan foydalanish tizimini joriy qilish, bunda: _ ekinlarni almashlab ekish; siderat ekinlarni ekish (oraliq (siderat) ekin sifatida raps, perko, roj kabi ekinlarni kuzda ekib, erta bahorda shudgorlash orqali tuproqqa gektariga 10 — 20 tonna yashil biomassa kirishiga erishish. Takroriy ekinlardan erta muddatlarda boʻshagan maydonlarga siderat ekinlar ekilishini yoʻlga kuyish); tuproqning ustki qatlamiga maydalangan torf, somon yoki yogʻoch qipigʻi kabi chiqindilarni sepish; qishloq xoʻjaligi korxonalari orasida “No-Till” texnologiyasini — yerni haydamasdan (shudgorlamasdan) unga ekin ekishni ommalashtirish. Doimiy Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov) 13. Beda ekinini almashlab ekish tizimiga kiritish va shu asosda chorvachilik xoʻjaliklarida goʻng chiqarishni koʻpaytirish hisobiga tuproqdagi gumus miqdorini 0,2-0,3 foizga hamda paxta yoki gʻalla hosildorligini oʻrtacha 25 — 30 foizga oshirish. Doimiy Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov) 14. Fosforli oʻgʻitlarni organik oʻgʻit bilan birga qoʻllash hisobiga qoʻllanilayotgan fosforli oʻgʻitlarning samaradorlik koeffitsiyentini 20 — 25 foizga oshirish. Doimiy Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining va viloyatlar hokimlarining qishloq va suv xoʻjaligi masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov) II. Paxta maydonlarida tuproqdagi gumus miqdori va unumdorligini oshirish boʻyicha maqsadli ilmiy-tadqiqot ishlarini amalga oshirish 15. Yaponiyaning “Fujimin” texnologiyasi asosida ishlab chiqarilgan suyuq biooʻgʻitni Oʻzbekiston sharoitida issiqxonalarda sinovdan oʻtkazish hamda ushbu oʻgʻitlarni har xil ekin turi va turli tuproqlarda qoʻllash meʼyorlarini ishlab chiqish boʻyicha maqsadli amaliy loyihani amalga oshirish. 2024 — 2027-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi (K. Sharipov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 16. Global iqlim oʻzgarishi sharoitida tuproqda sodir boʻlayotgan degumifikatsiya jarayonlarini baholash, oldini olish boʻyicha ilmiy-amaliy yechimlarini ishlab chiqish boʻyicha maqsadli amaliy loyihani amalga oshirish. 2024 — 2027-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi (K. Sharipov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 17. Shoʻrlangan tuproq sharoitida tabiiy resurslar asosida olingan guminli-organomineral oʻgitlarni qoʻllash agrotexnologiyasini ishlab chiqish boʻyicha maqsadli innovatsion loyihani amalga oshirish. 2024 — 2026-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi (K. Sharipov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 18. Yer eroziyasi jarayonida tuproqdagi organik moddalarni yuvilishini oldini olishga qaratilgan agrotexnologiyalarni ishlab chiqish. 2024 — 2026-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi (K. Sharipov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 19. Toʻgʻridan-toʻgʻri oʻlchovlar hamda masofadan zondlash/sunʼiy intellekt va tuproq spektroskopiyasi usullarini bilan oʻzaro birlashtirish orqali tuproqdagi organik uglerodni baholash va bashorat qilish boʻyicha maqsadli amaliy loyihani amalga oshirish. 2024 — 2027-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi (K. Sharipov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) 20. Tuproqdagi gumus miqdorini boshqarish orqali uning unumdorligini oshirish uchun zoogumus va nanooʻgʻitlar qoʻllash texnologiyasini ishlab chiqish boʻyicha maqsadli amaliy loyihani amalga oshirish. 2024 — 2027-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi (K. Sharipov), Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti (Sh. Bobomurodov) III. Degradatsiyaga uchragan yaylovlarida tuproqlarni himoya qilish tadbirlari 21. Respublikadagi 677 ming gektar yaylov yerlarini degradatsiyadan chiqarish boʻyicha aniq mexanizmlarga asoslangan tadbirlarni amalga oshirish. Bunda: _ degradatsiyaga uchragan yaylovlarning raqamli xaritalarini ishlab chiqish; yaylovlarda chorva bosimini kamaytirish va ularni almashlab boqishning oqilona tizimini yoʻlga qoʻyish; autsorsing qilingan ixtisoslashgan tashkilot orqali yaylovlarni boshqarishning sunʼiy yoʻldoshli integratsiyalashgan tizimini joriy etish (bu chorvalar oʻtlashining real vaqt rejimida monitoringini taʼminlaydi); degradatsiyaga uchragan yaylovlarni qayta tiklash va mahsuldorligini oshirishning eng maqbul usullarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy qilish; hududlarda yaylov urugʻchiligi bazasini rivojlantirish; yaylovlarni muhofaza qilish va ulardan maqsadli foydalanish boʻyicha davlat nazorati va monitoringini olib borish. 2024-2025-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari Ipakchilik va jun sanoatini rivojlantirish qoʻmitasi (I. Ergashev), “Yaylov xoʻjaligini rivojlantirish” uyushmasi (E. Xaitov), Oʻrmon xoʻjaligi agentligi (N. Bakirov), “Oʻzdaverloyiha” davlat ilmiy-loyihalash instituti (R. Toʻrayev) 22. Degradatsiyaga uchragan 677 ming gektar yaylovlarni tiklash hamda tabiatni muhofaza qilish talablariga rioya qilinishini taʼminlash. Bunda: choʻl-yaylov oziqabop oʻsimliklar urugʻchiligini tashkil etish; oʻsimlik qoplami kamaygan yaylovlarda chorva mollarini almashlab boqish tizimini joriy qilish; deltaplanlar va boshqa uchuvchisiz uchish qurilmalari yordamida urugʻlar sepish ishlarini amalga oshirish. 2024 — 2026-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari Ipakchilik va jun sanoatini rivojlantirish qoʻmitasi (I. Ergashev), Oʻrmon xoʻjaligi agentligi (N. Bakirov), “Yaylov xoʻjaligini rivojlantirish” uyushmasi (E. Xaitov) T/r Hududlar nomi Tashkil etiladigan jami koʻrgazmali maydonlar (gektar) Shundan, qoʻllaniladigan oʻgʻit turlari (gektar) tarkibida gumin kislotasi mavjud boʻlgan qoʻngʻir koʻmir va fosforit asosida olinadigan gumusga boy oddiy superfosfat oʻgʻiti qoramol goʻngi, fosforit va oʻsimliklar qoldiqlaridan tayyorlanadigan gumusga boy oʻgʻit “Biosolvent” kompozitsiyasi “Fujimin” texnologiyasi 1. Qoraqalpogʻiston Respublikasi 500 200 100 100 100 2. Andijon viloyati 500 200 100 100 100 3. Buxoro viloyati 500 200 100 100 100 4. Jizzax viloyati 500 200 100 100 100 5. Qashqadaryo viloyati 500 200 100 100 100 6. Navoiy viloyati 500 200 100 100 100 7. Namangan viloyati 500 200 100 100 100 8. Samarqand viloyati 500 200 100 100 100 9. Surxondaryo viloyati 500 200 100 100 100 10. Sirdaryo viloyati 500 200 100 100 100 11. Toshkent viloyati 500 200 100 100 100 12. Fargʻona viloyati 500 200 100 100 100 13. Xorazm viloyati 500 200 100 100 100 Jami: 6 500 2 600 1300 1 300 1 300 1. Mazkur Vaqtinchalik nizom paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari (keyingi oʻrinlarda — Davlat budjeti) hisobidan paxta xomashyosini yetishtiradigan yerdan foydalanuvchilarga, jumladan, agroklasterlarga (keyingi oʻrinlarda — yerdan foydalanuvchilar) har bir gektar maydonga bir million soʻm miqdorida subsidiya ajratish tartibini belgilaydi. Ushbu Vaqtinchalik nizom 2026-yil 1-yanvarga qadar amal qiladi. Mazkur qarorga muvofiq 2024-2025-yillarda paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya ajratish tajribasi oʻtkaziladigan hududlar roʻyxatiga kiritilgan tumanlarda yerdan foydalanuvchilarga subsidiya ajratiladi. 2. Davlat budjetidan ajratiladigan subsidiya miqdori paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari amalga oshirilgan paxta maydonlariga nisbatan hisoblanadi. 3. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya ajratish tartibi ushbu Vaqtinchalik nizomga 1-ilovaga muvofiq sxema boʻyicha amalga oshiriladi. 4. Yerdan foydalanuvchilar paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratiladigan yerdan foydalanuvchilarning roʻyxatiga (keyingi oʻrinlarda — yerdan foydalanuvchilar roʻyxati) kirish va subsidiya olish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligining tegishli hududiy boʻlinmasiga (keyingi oʻrinlarda — ishchi organ) “Agrosubsidiya” axborot tizimi (keyingi oʻrinlarda — “Agrosubsidiya” AT) orqali 2024-yil 1-iyulga qadar 2-ilovaga muvofiq shakldagi ariza bilan murojaat qiladi. Arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi: yuridik shaxsning davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma nusxasi; yer uchastkasiga boʻlgan egalik huquqini tasdiqlovchi hujjat nusxasi. Yerdan foydalanuvchilardan ushbu bandda nazarda tutilmagan boshqa hujjatlarni talab qilishga yoʻl qoʻyilmaydi. 5. Ishchi organ yerdan foydalanuvchilarning arizasiga asosan 2024-yil 10-iyulga qadar (ariza tushgan kundan 10 kun muddat ichida) yerdan foydalanuvchilarning nomi, manzili, paxta maydoni toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻrganib chiqadi hamda yerdan foydalanuvchilar roʻyxatiga kiritish va subsidiya ajratish maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosani “Agrosubsidiya” AT orqali Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi hamda viloyatlar hokimliklariga yuboradi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari 2024-yil 20-iyulga qadar yerdan foydalanuvchilar roʻyxatini “Agrosubsidiya” AT orqali elektron imzo bilan tasdiqlaydi. 6. Yerdan foydalanuvchilar roʻyxati quyidagi mezonlarga asosan shakllantiriladi: yerdan foydalanuvchilarning yuridik shaxs sifatida davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi; yerdan foydalanuvchilarning ekin maydoni 2024-2025-yillarda paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya ajratish tajribasi oʻtkaziladigan hududlar roʻyxatiga kiritilgan tumanda joylashganligi; yerdan foydalanuvchilar bilan tuzilgan yer ijara shartnomasining davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi. Yerdan foydalanuvchilarning mazkur bandda belgilangan mezonlarning kamida bittasiga muvofiq kelmasligi yerdan foydalanuvchilar roʻyxatiga kiritishni rad etish uchun asos boʻladi. Yerdan foydalanuvchilarni ushbu bandda nazarda tutilmagan asoslarga koʻra yerdan foydalanuvchilar roʻyxatiga kiritishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. 7. Ishchi organ 2024-yil 1-avgustga qadar “Agrosubsidiya” AT orqali: yerdan foydalanuvchilarni yerdan foydalanuvchilar roʻyxatiga kiritilganligi yoki roʻyxatga kiritish rad etilganligi toʻgʻrisida xabardor qiladi; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari tasdiqlangan yerdan foydalanuvchilar roʻyxatini Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Paxtachilik kengashi (keyingi oʻrinlarda — Paxtachilik kengashi) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Qishloq xoʻjaligi vazirligiga taqdim etadi. Yerdan foydalanuvchilar roʻyxatiga kiritish rad etilganda, yerdan foydalanuvchilar yuqori turuvchi organga yoki sudga murojaat qilish huquqiga ega. 8. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya ajratish boʻyicha yerdan foydalanuvchilar roʻyxatini toʻgʻri shakllantirilishi hamda tegishli maʼlumotlarning haqqoniyligi yuzasidan javobgarlik Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklariga hamda ishchi organga yuklanadi. 9. Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti yerdan foydalanuvchilar roʻyxatini olgandan soʻng, uch ish kuni ichida paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnika tadbirlari rejasini (keyingi oʻrinlarda — agrotexnika tadbirlari rejasi) ishlab chiqish uchun yerdan foydalanuvchilar roʻyxatiga kiritilgan yerdan foydalanuvchilarning paxta maydonlari tuprogʻining holati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasiga asosan tuproq holati haqidagi xulosani tayyorlaydi hamda xulosani “Agrosubsidiya” AT orqali yerdan foydalanuvchiga va Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligiga yuboradi. Yerdan foydalanuvchilarning paxta maydonlaridagi tuproq holati haqidagi xulosada tuproqning ball boniteti, shoʻrlanish darajasi, fosfor, kaliy va gumus miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar aks ettiriladi. 10. Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti Paxtachilik kengashi bilan birgalikda joyiga chiqqan holda oʻrganish natijalari va tuproq holati haqidagi xulosaga asosan agrotexnika tadbirlari rejasini ishlab chiqadi. Agrotexnika tadbirlari rejasida: a) Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti tomonidan: yerlarni shudgor qilish va tekislash; tuproq eroziyasiga qarshi kurashish; gumus miqdorini oshirish; mineral va organik oʻgʻitlardan foydalanish; shoʻrlangan yerlarda melioratsiya ishlarini amalga oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari belgilanadi. b) Paxtachilik kengashi tomonidan: hududning tuproq-iqlim sharoitiga mos gʻoʻza navlarini tanlash; ilmiy asoslangan agrotexnika tadbirlarini oʻtkazish; almashlab (navbatlab) ekish, oraliq va siderat ekinlardan foydalanish; mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirish, stimulyatorlar va boshqa mikroelementlarni qoʻllash boʻyicha agrotexnika tadbirlari belgilanadi. 11. Agrotexnika tadbirlari rejasi Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti, Paxtachilik kengashi hamda yerdan foydalanuvchilar tomonidan tasdiqlanadi. Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti tasdiqlangan agrotexnika tadbirlari rejasini 2024-yil 15-avgustga qadar “Agrosubsidiya” AT orqali Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligiga yuboradi. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi taqdim etilgan arizaga asosan quyidagi maʼlumotlarni mustaqil ravishda “Agrosubsidiya” AT orqali oladi: yerdan foydalanuvchilarning yuridik shaxs sifatida davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma nusxasi; yerdan foydalanuvchilarning yer uchastkasiga boʻlgan huquqini tasdiqlovchi hujjat nusxasi; paxta maydonlaridagi tuproq holati haqida xulosa; paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnika tadbirlari rejasi. 13. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2024-yil 10-sentabrga qadar yerdan foydalanuvchilar roʻyxatini va taqdim etilgan hujjatlarni umumlashtiradi. 14. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi yerdan foydalanuvchilar roʻyxatiga muvofiq Davlat budjetidan ajratiladigan subsidiyaning dastlabki 70 foizini 2024-yil 20-sentabrga qadar quyidagi taqsimotga koʻra tashkilotlarning hisobvaraqlariga oʻtkazib beradi: 60 foizini — yerdan foydalanuvchilarga; 5 foizini — Paxtachilik kengashiga; 4 foizini — Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar institutiga; 1 foizini — “Agrosanoatni rivojlantirish markazi” MCHJga. Bunda yerdan foydalanuvchilar uchun undiruvga yoʻl qoʻyilmaydigan maxsus maqsadli hisobvaraqlar ochiladi. 15. Paxtachilik kengashi 2025-yil 25-noyabrga qadar yerdan foydalanuvchilarning 2025-yildagi paxta hosildorligini avvalgi yil bilan taqqoslagan holda maʼlumot tayyorlaydi va Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligiga taqdim etadi. 16. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi Paxtachilik kengashining maʼlumotiga asosan paxta hosildorligi avvalgi yilga nisbatan 10 foiz yoki undan koʻp miqdorda oshganda, 2025-yil 20-dekabrga qadar subsidiyaning qolgan 30 foizini yerdan foydalanuvchilarning hisobvaragʻiga oʻtkazadi. 17. Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti hamda Paxtachilik kengashi: yerdan foydalanuvchilar tomonidan har bir agrotexnika tadbiri va boshqa vazifalarning agrotexnika tadbirlari rejasida belgilangan muddatda va sifatli amalga oshirilganligini monitoring qiladi; monitoring natijalari boʻyicha maʼlumotlarni, paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalarni tayyorlaydi hamda tezkor chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun yerdan foydalanuvchilarga va ishchi organga taqdim etadi. 18. Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligini rivojlantirishning 2020 — 2030-yillarga moʻljallangan strategiyasini amalga oshirish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi kengash huzuridagi Agrar va oziq-ovqat sohalarini subsidiyalash boʻyicha texnik ishchi guruh 2026-yil 1-yanvarga qadar paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya ajratishning samaradorlik koʻrsatkichini baholaydi. Bunda: subsidiyani ajratish natijasida yerdan foydalanuvchilarning paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlik koʻrsatkichi 10 foiz yoki undan koʻp miqdorda oshganda, subsidiyaning samaradorlik koʻrsatkichi “ijobiy”; yerdan foydalanuvchi subsidiyadan foydalanmayotganligi yoki undan samarasiz foydalanayotganligi, shuningdek, subsidiyadan boshqa maqsadlarda foydalanilganligi aniqlanganda yoxud paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlik koʻrsatkichlari pasayganda, subsidiyaning samaradorlik koʻrsatkichi “salbiy” deb baholanadi. 19. Ushbu Vaqtinchalik nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradi. Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Muddatlar I. Yerdan foydalanuvchilarning roʻyxatini shakllantirish 1-bosqich Yerdan foydalanuvchilar Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya olish maqsadida Qishloq xoʻjaligi vazirligining tegishli hududiy boʻlinmalariga (keyingi oʻrinlarda — ishchi organ) murojaat qiladi. 2024-yil 1-iyulga qadar 2-bosqich Ishchi organ 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya ajratish toʻgʻrisidagi murojaatlarni oʻrganib chiqadi. 2. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlari uchun subsidiya ajratish mumkin boʻlgan yerdan foydalanuvchilar roʻyxatini shakllantiradi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklariga tasdiqlash uchun yuboradi. 3. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari tomonidan tasdiqlangan yerdan foydalanuvchilar roʻyxatini Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti hamda Paxtachilik kengashiga yuboradi. 2024-yil 20-iyulga qadar II. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnika tadbirlari rejasini ishlab chiqish 1-bosqich Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti Maʼlumotlar bazasiga asosan yerdan foydalanuvchilarning paxta maydonlaridagi tuproq holati haqidagi xulosani tayyorlaydi hamda uni yerdan foydalanuvchilarga va Qishloq xoʻjaligi vazirligiga yuboradi. Yerdan foydalanuvchilar roʻyxatiga kiritilgandan soʻng 3 ish kuni ichida 2-bosqich Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti hamda Paxtachilik kengashi 1. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnika tadbirlari rejasini ishlab chiqadi. 2. Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha amalga oshiriladigan agrotexnika tadbirlari rejasini tasdiqlaydi va tasdiqlangan agrotexnika tadbirlari rejasini Qishloq xoʻjaligi vazirligiga yuboradi. 2024-yil 15-avgustga qadar III. Subsidiya ajratish 1-bosqich Qishloq xoʻjaligi vazirligi Yerdan foydalanuvchilar roʻyxati va taqdim etilgan hujjatlarni umumlashtiradi hamda Qishloq xoʻjaligi vazirligiga va Paxtachilik kengashiga yuboradi. 2024-yil 10-sentabrga qadar 2-bosqich Qishloq xoʻjaligi vazirligi Ishchi organ tomonidan taqdim etilgan yerdan foydalanuvchilar roʻyxatiga muvofiq subsidiyaning 70 foizini belgilangan miqdorlarda yerdan foydalanuvchilar, Paxtachilik kengashi, Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti hamda “Agrosanoatni rivojlantirish markazi” MCHJ hisobvaraqlariga oʻtkazadi. 2024-yil 20-sentabrga qadar 3-bosqich Paxtachilik kengashi Yerdan foydalanuvchilarning 2025-yildagi paxta hosildorligini avvalgi yil bilan taqqoslagan holda xulosa tayyorlaydi va subsidiyaning qolgan qismini ajratish uchun Qishloq xoʻjaligi vazirligiga taqdim etadi. 2025-yil 25-noyabrga qadar 4-bosqich Qishloq xoʻjaligi vazirligi Paxtachilik kengashining maʼlumotiga asosan paxta hosildorligi avvalgi yilga nisbatan 10 foiz yoki undan koʻp miqdorda oshganda, subsidiyaning qolgan 30 foizini yerdan foydalanuvchilarning hisobvaragʻiga oʻtkazadi. 2025-yil 20-dekabrga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligiga _____________________________ tomonidan Ariza _________________ tumani hududida faoliyat koʻrsatayotgan “______________” fermer xoʻjaligi (MCHJ) tomonidan 20___ yil jami ___ gektar, jumladan, ____ - konturdagi ___ gektar, ___ - konturdagi ___ gektar, ____- konturdagi ___ gektar paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlarini oʻtkazish maqsadida ______________________________________________________________________________ (agrotexnika tadbiri nomi) bajarish uchun Davlat budjetidan subsidiya ajratilishini soʻrayman. ____Subsidiya mablagʻlari hisobidan tuproqdagi gumus miqdorini oshirish, degradatsiyaga qarshi kurashish, oraliq va siderat ekinlarni ekish, organik oʻgʻitlardan foydalanish, shoʻrlangan yerlarda melioratsiya ishlarini amalga oshirish boʻyicha agrotexnika tadbirlarini oʻz vaqtida va sifatli oʻtkazish orqali ikki yil davomida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirishga kafolat beraman. Tegishli hujjatlar ilova qilinadi. Xizmat koʻrsatuvchi tijorat banki rekvizitlari ____________________________________ ______________________________________________________________________________ Sana: 2024-yil “____” ______________ “____________________” fermer xoʻjaligi (MCHJ) rahbari _____________ ____________________ (imzo) (F.I.O.)