“AKSIYADORLIK JAMIYATLARI VA AKSIYADORLARNING HUQUQLARINI HIMOYA QILISh TOʻGʻRISIDA”GI OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI QONUNINING 74-MODDASIGA OʻZGARTISh VA QOʻShIMChALAR KIRITISh HAQIDA”GI OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNI LOYIHASINI OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY MAJLISI QONUNChILIK PALATASIGA KIRITISh HAQIDA
(constitution, 2007-01-17)

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi rais oʻrinbosari B. Mirboboyev, sudyalar U. Bozorov, G. Pirjanov va S. Hakimovadan iborat tarkibda, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 83-moddasiga va “Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 10-moddasiga amal qilgan holda, “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 74-moddasiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining qonuni loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga kiritish haqida”gi ishni ochiq sud majlisida koʻrib chiqdi. Masala “Oʻzbektelekom” aksiyadorlik kompaniyasining bosh direktori X. Muhitdinov va “OʻzMADparranda-xolding” kompaniyasining bosh direktori A. Sodiqovning Konstitutsiyaviy sudga murojaatlari munosabati bilan “Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 19-moddasiga muvofiq sudyalar U. Bozorov, G. Pirjanov va S. Hakimovaning tashabbusi bilan kiritildi. Konstitutsiyaviy sud maʼruzachi sudya U. Bozorovning axborotini eshitib, mazkur masala yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yuridik boʻlimining mudiri B. Qoʻchqorov, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining oʻrinbosari B. Jamolov, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi raisining birinchi oʻrinbosari N. Ahmonov, Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining oʻrinbosari X-M. Isoqov, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining oʻrinbosari R. Muhitdinov, Konstitutsiyaviy sud huzuridagi Ilmiy-maslahatlashuv kengashi raisining oʻrinbosari, Toshkent davlat yuridik instituti Xalqaro xususiy huquq kafedrasining mudiri X. Rahmonqulov, shu kafedra professori vazifasini bajaruvchi S. Gulyamov, shu kafedra katta oʻqituvchisi V. Ergashevning fikrlarini tahlil etib, ish boʻyicha mavjud materiallarni oʻrganib chiqib quyidagilarni aniqladi: Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudiga yoʻllangan murojaatlarda “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 74-moddasining uchinchi qismi bilan Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 135 va 138-moddalari oʻrtasida nomuvofiqlik mavjudligi va bu nomuvofiqlik amaliyotda jiddiy qiyinchiliklarga sabab boʻlayotganligi koʻrsatib oʻtilgan. “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 12-moddasining birinchi qismida “Aksiyadorlik jamiyatini tuzish toʻgʻrisidagi taʼsis shartnomasini imzolagan yuridik va jismoniy shaxslar aksiyadorlik jamiyatining muassislari deb tan olinadi”, deb koʻrsatilgan. Mazkur Qonun 74-moddasining uchinchi qismida “Aksiyadorning vakili aksiyadorlarning umumiy yigʻilishida yozma ishonchnoma asosida ish koʻradi. Ovoz berishga doir ishonchnomada vakolat bergan va vakil qilingan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (ismi yoki nomi, turar joyi yoki joylashgan manzili, pasport maʼlumotlari) aks ettirilgan boʻlishi lozim. Ovoz berishga doir ishonchnoma notarial tartibda tasdiqlangan boʻlishi lozim”, deb mustahkamlangan. Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi 134-moddasining birinchi qismi va 135-moddasining birinchi qismida bir shaxs (ishonch bildiruvchi) tomonidan ikkinchi shaxsga (ishonchli vakilga) uchinchi shaxslar oldida vakillik qilish uchun berilgan yozma vakolat ishonchnoma hisoblanishi hamda ishonchnoma oddiy yozma shaklda yoki notarial shaklda rasmiylashtirilishi nazarda tutilgan. Ushbu Kodeks 135-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq “Notarial shaklni talab qiluvchi bitimlarni tuzish yoxud yuridik shaxslarga nisbatan harakatlarni amalga oshirish uchun berilgan ishonchnoma notarial tasdiqlangan boʻlishi kerak, ushbu Kodeksning 136, 137, 138-moddalarida nazarda tutilgan hollar va qonun hujjatlari bilan ishonchnomaning oʻzgacha shakli belgilab qoʻyilgan boshqa hollar bundan mustasno”. Shu Kodeks 138-moddasining birinchi qismida “Yuridik shaxs nomidan beriladigan ishonchnoma rahbar tomonidan imzolanib, unga ushbu yuridik shaxsning muhri bosiladi”, deb koʻrsatilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining yuqorida koʻrsatilgan normalari yuridik shaxs nomidan berilgan ishonchnoma notarial shaklda rasmiylashtirilishi emas, balki rahbar tomonidan imzolanib, unga ushbu yuridik shaxsning muhri bosilishi kerakligini, ammo “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 74-moddasining uchinchi qismi esa aksiyador tomonidan ovoz berishga doir berilgan ishonchnoma, u jismoniy shaxs yoki yuridik shaxs boʻlishidan qatʼi nazar, notarial tartibda tasdiqlangan boʻlishi lozimligini nazarda tutadi. Bu holat esa “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 74-moddasining uchinchi qismi bilan Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi 135-moddasining ikkinchi qismi va 138-moddasining birinchi qismi oʻrtasida nomuvofiqlik mavjudligini koʻrsatadi. Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi normalari fuqarolik qonun hujjatlarining barcha tizimi uchun muhim negiz boʻlib hisoblangan qoidalar yigʻindisi ekanligi nuqtai nazaridan, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi 3-moddasining ikkinchi qismidagi “Boshqa qonunlar va qonun hujjatlaridagi fuqarolik qonun hujjatlari normalari ushbu Kodeksga mos boʻlishi shart”ligi haqidagi qoidaga asosan “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining koʻrsatilgan normalari Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining normalariga muvofiqlashtirilishi lozim. Bayon qilinganlarga asoslanib va “Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 10, 25, 26, 27-moddalariga, “Qonunlar loyihalarini tayyorlash va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritish tartibi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 5, 26-moddalariga amal qilgan holda Konstitutsiyaviy sud qaror qildi: 1. “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 74-moddasining uchinchi qismini Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi 135-moddasining ikkinchi qismi va 138-moddasining birinchi qismiga muvofiqlashtirish maqsadida “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 74-moddasiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi Oʻzbekiston Respublikasining qonuni loyihasi qonunchilik tashabbusi tartibida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga kiritilsin (ilova qilinadi). 2. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining sudyasi U. Bozorov ushbu Qonun loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasida koʻrib chiqilayotganda ishtirok etish uchun vakil etib tayinlansin. 3. Ushbu Qaror “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining Axborotnomasi”da eʼlon qilinsin. 1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 26-aprelda qabul qilingan “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi 223–I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 5-6, 61-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda; 1998-yil, № 3, 38-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 9, 229-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 9-10, 149-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 4, 154-modda) 74-moddasiga quyidagi oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilsin: uchinchi qismining uchinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Jismoniy shaxs nomidan berilgan ovoz berishga doir ishonchnoma notarial tartibda tasdiqlanadi”; uchinchi qismi quyidagi mazmundagi jumla bilan toʻldirilsin: “Yuridik shaxs nomidan berilgan ovoz berishga doir ishonchnoma rahbar tomonidan imzolanib, unga ushbu yuridik shaxsning muhri bosiladi”. 2-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.