PAXTA YETIShTIRUVChI QIShLOQ XOʻJALIGI KORXONALARIGA TOPShIRGAN PAXTA HOSILIDAN ULARGA TEGIShLI BOʻLGAN PAXTA ShELUXA VA KUNJARASINI QAYTARISh TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(order, 2008-01-20)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 31-maydagi “Chigit yetkazib berish mexanizmini hamda oʻsimlik yogʻi va yogʻ-moy mahsulotlari sotishni tartibga solish toʻgʻrisida”gi PQ-360-sonli qarorining ijrosini taʼminlash maqsadida buyuraman: 1. “Paxta yetishtiruvchi qishloq xoʻjaligi korxonalariga topshirgan paxta hosilidan ularga tegishli boʻlgan paxta sheluxa va kunjarasini qaytarish tartibi toʻgʻrisidagi nizom” ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kundan keyin kuchga kiradi. 3. Mazkur buyruq kuchga kiritilgan vaqtdan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligining 2005-yil 6-noyabrdagi “Topshirilgan paxta hosilidan fermer va boshqa qishloq xoʻjaligi korxonalariga tegishli boʻlgan paxta isteʼmol yogʻi, sheluxa va kunjarani yetkazib berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom”ni tasdiqlash toʻgʻrisidagi 223-sonli buyrugʻi (2005-yil 7noyabr, roʻyxat raqami 1519 — Oʻzbekiston Respublikasi Qonun hujjatlar toʻplami, 2005-yil, 45-son, 344-modda) oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Ushbu buyruqning bajarilishini nazorat qilish vazirning birinchi oʻrinbosari A. Joʻrayev zimmasiga yuklatilsin. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 31-maydagi PQ-360-sonli qaroriga muvofiq shirkat, fermer xoʻjaliklari va boshqa qishloq xoʻjalik korxonalari (kelgusida paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklar) ixtiyorida qoldiriladigan paxta sheluxasi va kunjarasini qaytarish tartibini belgilaydi. 1. Paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklar tomonidan amalda sotilgan paxtani qayta ishlashdan hosil boʻlgan paxta kunjarasi va sheluxasining 70 foizi ular ixtiyorida qoladi. 2. “Yogʻ-moy va oziq-ovqat sanoat” va “Oʻzpaxtasanoat” uyushmalari yogʻ-moy korxonalarining ishlab chiqarish quvvatlari, paxta sheluxasi va kunjarasi mahsulotlarini qishloq joylarida tashkil etilgan shoxobchalarga yetkazib berishning qulayligidan kelib chiqqan holda paxta tozalash korxonalarini texnik chigit yetkazib berish boʻyicha yogʻ-moy korxonalariga biriktirish dislokatsiyasini har yilning 1-noyabrigacha Iqtisodiyot vazirligi bilan kelishilgan holda tuzadi. 3. Paxtani qayta ishlash korxonalari paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklar tomonidan kontraktatsiya shartnomalari boʻyicha topshirilgan paxta xomashyosidan (urugʻlik paxtadan tashqari) ishlab chiqariladigan texnik chigitning kutiladigan miqdori toʻgʻrisidagi roʻyxatni (reyestrni) paxta tayyorlash mavsumi tugashi bilan, lekin 15-noyabrdan kechiktirmagan holda viloyat “Paxtasanoat” birlashmasiga taqdim etadi. Viloyat “Paxtasanoat” birlashmasi olingan maʼlumotlarni umumlashtirib 3 kun muddatda “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasiga, “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasi viloyatlar boʻyicha olingan maʼlumotlarni umumlashtirib 3 kun muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi va “Yogʻ-moy va oziq-ovqat sanoat” uyushmasiga taqdim etadi. 4. Paxtani qayta ishlash va yogʻ-moy korxonalari oʻzaro dislokatsiya asosida paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklariga tegishli texnik chigitni aynan qaysi yogʻ-moy korxonasiga joʻnatilishi toʻgʻrisidagi birgalikda tasdiqlagan maʼlumotni joriy yilning 21-noyabrigacha tuman Qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimiga taqdim etadi, tuman Qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimi esa bu maʼlumot yuzasidan 2 kun ichida paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklarini xabardor qiladi. 5. Tasdiqlangan reyestrga asosan, yogʻ-moy korxonalari paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklar bilan 1-dekabrgacha shartnoma tuzadi va belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazadi. Shartnomada xoʻjalikka xizmat koʻrsatuvchi shoxobcha nomi va manzili aniq koʻrsatilishi shart. Bunda shoxobchalarga xoʻjaliklarni biriktirishda ularning oʻzaro yaqinligiga alohida eʼtibor berish lozim. 6. Xoʻjaliklarga tegishli texnik chigitni paxta tozalash korxonalaridan yogʻ-moy korxonalariga joʻnatish hududiy “Paxtasanoat” aksiyadorlik birlashmasi, paxta tozalash va yogʻ-moy korxonalari oʻrtasida tuzilgan shartnomalar hamda reyestr asosida amalga oshiriladi. Paxtani qayta ishlash korxonalari ishlab chiqarilgan jami texnik chigitni yogʻ-moy korxonalariga toʻliq hajmda shartnomaga mutanosib ravishda joʻnatishlari shart. 7. Yogʻ-moy korxonalariga yuborilayotgan texnik chigitning hamda uni qayta ishlash natijasida hosil boʻlgan va qaytarib berilayotgan paxta sheluxasi va kunjarasining sifat koʻrsatkichlari davlat standartlari va texnik shartlari talablariga mos boʻlishi zarur. Qayta ishlash uchun yuborilayotgan texnik chigitga, shuningdek qaytarib berilayotgan paxta sheluxasi va kunjarasiga ularning muvofiqlik sertifikati (shoxobchalardan sotilganda nusxasi yoki koʻchirmasi) ilova qilinishi shart. 8. Texnik chigit miqdori, qaytarib berilishi lozim boʻlgan paxta sheluxasi va kunjarasining shartnomada koʻrsatiladigan hajmi tasdiqlangan meʼyoriy koʻrsatkichlar asosida belgilanadi, bunda meʼyoriy koʻrsatkichlar keyingi uch yillik oʻrtacha koʻrsatkichdan past boʻlishi mumkin emas. Yogʻ-moy korxonalari ushbu meʼyoriy koʻrsatkichlar asosida aniqlangan maʼlumotlarni viloyat Qishloq va suv xoʻjaligi boshqarmasi va iqtisodiyot Bosh boshqarmalariga taqdim etadi. Oluvchi talabiga asosan shartnomada koʻrsatilgan mahsulotlarning chiqish hajmlari, texnik chigitni qayta ishlangan davrdagi yogʻ-moy korxonasining haqiqiy koʻrsatkichlari asosida qayta aniqlanishi mumkin. 9. Paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklariga tegishli boʻlgan paxta sheluxasi va kunjarasi yogʻ-moy korxonalari tomonidan qishloq joylarda tashkil etilgan maxsus shoxobchalar orqali ulgurji baholarda sotiladi. Bunda mahsulot ulgurji bahosiga mahsulotni shoxobchagacha tashib keltirish va shoxobchalarni saqlash bilan bogʻliq xarajatlar kiritilmaydi. Yogʻ-moy korxonalari tuman hokimligi bilan kelishgan holda har bir tumanda paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklar soni, hududiy joylashuvidan kelib chiqqan holda paxta sheluxasi va kunjarasini sotish uchun bir yoki bir nechta shoxobchalar ochadi. 10. Yogʻ-moy korxonalari paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklariga tegishli boʻlgan paxta sheluxasi va kunjarasini sotish shartnomada belgilangan tartib va muddatlarda haqini oldindan toʻliq toʻlash yoki chaqirib olinmaydigan akkreditiv qoʻyish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklarga paxta sheluxasi va kunjarasi, ular olishlari lozim boʻlgan mahsulot miqdoriga nisbatan mutanosib ravishda oyma-oy grafik asosida taqsimlanib, toʻliq hajmda sotiladi. 11. Shirkat va boshqa qishloq xoʻjalik korxonalarining pudratchi va boshqa ichki xoʻjalik boʻlinmalariga tegishli boʻlgan paxta sheluxasi va kunjarasi, miqdori koʻrsatilgan va xoʻjalik rahbari tomonidan tasdiqlagan roʻyxat asosida ularning shirkatdagi ulushi hisobidan pul oʻtkazish yoʻli bilan sotiladi. 12. Paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklarining topshirigʻiga binoan yoki ishonchnomalari boʻyicha ularga qaytariladigan paxta sheluxa va kunjarasini boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarga sotilishi taqiqlanadi. Paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklar oʻzlariga tegishli boʻlgan paxta sheluxasi va kunjarasini sotib olishni yozma ravishda rad etgan taqdirda, yogʻ-moy korxonalari ularni chorva mahsulotlari yetishtiruvchi qishloq xoʻjalik korxonalariga sotish maqsadida Respublika tovar xomashyo birjasi savdolariga qoʻyishlari mumkin. 13. Paxta yetishtiruvchi xoʻjaliklariga yetkazib beriladigan hamda berilgan paxta sheluxasi va kunjarasini sotish hajmlari, muddatlari va sifati boʻyicha monitoring yuritish tuman Qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimi tomonidan amalga oshiriladi va har oyning 3 kunigacha viloyat Qishloq va suv xoʻjaligi boshqarmasiga monitoring natijalarini taqdim etadi. Viloyat Qishloq va suv boshqarmasi olingan maʼlumotlarni umumlashtirib har oyning 5-kunigacha Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligiga taqdim etadi. 14. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, “Yogʻ-moy va oziq-ovqat sanoat” uyushmasi, “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasi, Oʻzbekiston Fermyerlar uyushmasi bilan kelishilgan