Mediatorlarni tayyorlash dasturi va kasbiy malakasini oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2026-01-05)

Oʻzbekiston Respublikasining “Mediatsiya toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 13-apreldagi PQ-3666-son “Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi faoliyatini yanada takomillashtirishga doir tashkiliy chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq, buyuraman: 1. Mediatorlarni tayyorlash dasturi va kasbiy malakasini oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq davlat roʻyxatidan oʻtkazilsin va bu haqda Hukumat bayonnoma qarorlari va idoraviy normativ hujjatlarni huquqiy ekspertizadan oʻtkazish boshqarmasi Idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarning davlat reyestriga tegishli yozuv kiritsin. 3. Yuridik taʼlim va sud-ekspertiza faoliyatini muvofiqlashtirish boshqarmasi hamda Qonun hujjatlarini tahlil qilish va turkumlash boshqarmasi ushbu idoraviy normativ-huquqiy hujjatni barcha manfaatdor shaxslarga yetkazilishini, “Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami” — “Sobraniye zakonodatelstva Respubliki Uzbekistan”da hamda Oʻzbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasida eʼlon qilinishini taʼminlasin. 4. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. 5. Mazkur buyruqning ijrosini nazorat qilish vazirning birinchi oʻrinbosari M. Istamov zimmasiga yuklansin. Mazkur Nizom mediatorlarni tayyorlash dasturi va kasbiy malakasini oshirish tartibini belgilaydi. 1. Mediatorlarni tayyorlash dasturi va mediatorlarning kasbiy malakasini oshirish boʻyicha maxsus oʻquv kurslari professional mediatorlarning oʻzaro birlashuviga asoslangan Mediatsiya markazi, professional mediatorlar, hakamlik sudlari va xalqaro arbitrajlarning oʻzaro birlashuviga asoslangan Nizolarni muqobil usulda hal etish markazi (bundan buyon matnda Markazlar deb yuritiladi), shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Yuridik kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti (bundan buyon matnda Institut deb yuritiladi) tomonidan tashkil etiladi. 2. Maxsus oʻquv kurslarida taʼlim olish kunduzgi shaklda shartnoma asosida davomiyligi 36 soatdan 72 soatgacha boʻlgan oʻquv kurslari boʻyicha amalga oshiriladi. 21. Mediatorlar mediatorlarning kasbiy malakasini oshirish boʻyicha maxsus oʻquv kurslarda oʻqish orqali uch yilda kamida bir marta kasbiy malakasini oshirishi shart, bundan notarius va advokat maqomiga ega boʻlgan mediatorlar mustasno. 3. Maxsus oʻquv kurslarida oʻqish uchun fuqarolar Markazlarga va Institutga ariza bilan bevosita oʻzlari kelgan holda yoki elektron shaklda murojaat qiladilar. 4. Maxsus oʻquv kurslarini muvaffaqiyatli yakunlagan tinglovchilarga ushbu Nizomning tegishliligiga koʻra 1 va 2-ilovalarida keltirilgan namunalar va tavsiflarga muvofiq sertifikat beriladi. 5. Maxsus oʻquv kurslaridagi oʻquv jarayoni, qoida tariqasida, koʻpi bilan 15 nafargacha tinglovchilardan shakllantirilgan akademik guruhlarda tashkil etiladi. 7. Mediatorlarni tayyorlash dasturi quyidagi mavzularni qamrab olishi kerak: Oʻzbekiston Respublikasining mediatsiya toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarining mazmun-mohiyati; mediatsiyaning mohiyati va prinsiplari hamda huquqiy asoslari; mediatorning kasbiy koʻnikmalari, kasb etikasi va javobgarligi; muzokaralar mediatsiyaning asosi sifatida; mediatsiya bosqichlari va unda mediatorning roli va funksiyalari; mediatsiyada taraflar vakillarining ishtiroki va ularning maqomi; mediatsiya jarayoni; mediatsiya jarayonining natijasi va u bilan bogʻliq hujjatlarni Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlariga muvofiq rasmiylashtirish koʻnikmalari; mediativ kelishuvni ijro etishning huquqiy asoslari; mediatsiyada axborot texnologiyalari yutuqlari va sunʼiy intellektdan foydalanish qoidalari, onlayn mediatsiya oʻtkazish tartibi; oilaviy, mehnat, iqtisodiy va boshqa munosabatlardan kelib chiqadigan nizolarni mediatsiya orqali hal etishning oʻziga xos xususiyatlari. 71. Mediatorlarning kasbiy malakasini oshirish oʻquv dasturi quyidagi mavzularni qamrab olishi kerak: Oʻzbekiston Respublikasining mediatsiya toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarining, mediatsiya sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarning mazmun-mohiyati; mediator tomonidan Mediatorlarning kasb etikasi qoidalariga rioya qilish masalalari; mediatsiyada axborot texnologiyalari yutuqlari va sunʼiy intellektdan foydalanish qoidalari, onlayn mediatsiya oʻtkazish tartibi; mediatsiyada ilgʻor va koʻp tomonlama muzokara oʻtkazish koʻnikmalari; mediatsiyada psixologiya va konfliktni boshqarishning chuqur asoslari va mediatorning muloqot mahoratini oshirish koʻnikmalari; xalqaro mediatsiya nizolarida mediatorlarning roli, shuningdek mediatsiya boʻyicha xorijiy davlatlar tajribasi. 9. Oʻqish jarayonida oʻquv mashgʻulotlari maʼruza, amaliy mashgʻulot va trening shaklida tashkil etiladi. Oʻquv mashgʻulotlari tinglovchilarda mediatsiya jarayonini yuqori saviyada tashkil etish koʻnikmasini shakllantirishga yoʻnaltiriladi. Oʻqish jarayonida klinik taʼlim, nizoli jarayonlarning imitatsiyasi hamda sayyor mashgʻulotlar qoʻllanilishi mumkin. 10. Oʻquv jarayonida dars mashgʻulotlarini tashkil etishning amaliyotga yoʻnaltirilgan zamonaviy shakllari — muammoli vaziyatlarni hal etish (keys-stadi), jamoada ishlash (“aqliy hujum” interfaol uslubini qoʻllagan holda va h.k.), huquq normalarini sharhlash, huquqni qoʻllash hujjatlari loyihalarini tuzish koʻnikmalarini rivojlantirish mashqlari va boshqalar qoʻllaniladi. 11. Tinglovchilar oʻqish davrida elektron shakldagi oʻquv-metodik materiallar bilan taʼminlanadi. 12. Tegishli axborot-metodik va tashkiliy-texnik baza mavjud boʻlgan taqdirda maxsus oʻquv kurslari masofadan oʻqitish usullari qoʻllanilgan holda tashkil etilishi mumkin. 13. Tinglovchilar quyidagi holatlarda maxsus oʻquv kursidan chetlashtiriladi: oʻz xohishiga koʻra; vafoti munosabati bilan; dars mashgʻulotlarini sababsiz 10 akademik soatdan ortiq qoldirganda; oʻquv rejasidagi mavzularni oʻzlashtirmaganda; Markazlar va Institutning ichki tartib-qoidalarini qoʻpol ravishda buzganda. Tinglovchilar dars mashgʻulotlarini sababsiz qoldirganligi, oʻquv dasturidagi mavzularni oʻzlashtirmaganligi yoki Markazlar va Institutning ichki tartib-qoidalarini buzganligi sababli tinglovchilar safidan chiqarilgan taqdirda, mazkur tinglovchi uchun amalga oshirilgan toʻlov miqdori qaytarilmaydi. 14. Yakuniy imtihon tinglovchining bilim va koʻnikmalarini ikki xil yoʻl bilan baholashni oʻz ichiga oladi: nazariy bilimlar — ogʻzaki yoki yozma shaklda imtihon olish yoʻli bilan; amaliy koʻnikmalar — nizoli masalalarni mediatsiya jarayonlari imitatsiyasi natijalari boʻyicha. 15. Maxsus oʻquv kurslari tinglovchilarini baholashni tashkil etish va oʻtkazish uchun Markazlar va Institutda uch nafardan iborat tarkibdagi komissiya shakllantiriladi. Tinglovchilar bilimi va oʻzlashtirish darajasi 100 ballik tizimda baholanadi. Tinglovchi belgilangan maksimal ballning 56 foizidan kam boʻlmagan ball toʻplaganda maxsus oʻquv kurslarini oʻzlashtirgan hisoblanadi. 16. Mazkur Dastur talablari buzilishida aybdor shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi. Sertifikat A4 formatli oq qogʻozda ofset usulida bosib chiqariladi. Sertifikatda lotin yozuvi bilan davlat tilida “Mediatorlarni tayyorlash maxsus oʻquv kursini tugatganligi toʻgrisidagi SERTIFIKAT” soʻzlari bosiladi. Sertifikat ikki lotin harfi ― MT va olti raqamli sondan iborat tartib raqami bilan taʼminlangan. Barcha matn naqshli rastrdan iborat och kul rang fonda bosib chiqariladi. Sertifikat: bosib chiqarishning ikki usuli ― ofset va yuqori usuli; yorugʻlik vositasida nusxa koʻchirishni qiyinlashtirish uchun ochiq ranglar; naqshli rastr; har xil rangli rastrlardan foydalanish yoʻli bilan turli ranglarni tashkil etish; maxsus qogʻozlar; oʻzgaradigan raqamlardan iborat tartib raqami qoʻllangan holda oltita himoyaga ega. Sertifikat A4 formatli oq qogʻozda ofset usulida bosib chiqariladi. Sertifikatda lotin yozuvi bilan davlat tilida “Mediatorlarni kasbiy malakasini oshirish maxsus oʻquv kursini tugatganligi toʻgʻrisidagi SERTIFIKAT” soʻzlari bosiladi. Sertifikat ikki lotin harfi — MT va olti raqamli sondan iborat tartib raqami bilan taʼminlangan. Barcha matn naqshli rastrdan iborat och kul rang fonda bosib chiqariladi. Sertifikat: bosib chiqarishning ikki usuli — ofset va yuqori usuli; yorugʻlik vositasida nusxa koʻchirishni qiyinlashtirish uchun ochiq ranglar; naqshli rastr; har xil rangli rastrlardan foydalanish yoʻli bilan turli ranglarni tashkil etish; maxsus qogʻozlar; oʻzgaradigan raqamlardan iborat tartib raqami qoʻllangan holda oltita himoyaga ega.