IChKI AUDIT XIZMATI XODIMLARINI SERTIFIKATLASh TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(order, 2021-08-17)

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2006-yil 16-oktabrdagi 215-sonli “Ustav fondida davlat ulushi boʻlgan korxonalarning samarali boshqarilishini va davlat mulkining zarur darajada hisobga olinishini taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-y., 42-son, 417-modda) muvofiq, buyuraman: 1. Ichki audit xizmati xodimlarini sertifikatlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2006-yil 16-oktabrdagi 215-sonli “Ustav fondida davlat ulushi boʻlgan korxonalarning samarali boshqarilishini va davlat mulkining zarur darajada hisobga olinishini taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-y., 42-son, 417-modda) muvofiq, ichki auditor sertifikatini berish, amal qilishini uzaytirish, tugatish, bekor qilish, qayta rasmiylashtirish va dublikatini berish tartibini belgilaydi. 1. Ichki auditor sertifikati – ichki audit xizmatida faoliyat olib borish uchun ichki auditorning professional malakasini tasdiqlovchi hujjat (bundan keyingi oʻrinlarda sertifikat deb yuritiladi). 2. Sertifikat daʼvogar tomonidan malaka imtihoni (bundan keyingi oʻrinlarda imtihon deb yuritiladi) muvaffaqiyatli topshirilgan taqdirda, auditorlarning respublika professional jamoat birlashmalari (bundan keyingi oʻrinlarda auditorlarning jamoat birlashmalari deb yuritiladi) tomonidan besh yil muddatga beriladi. 3. Sertifikat egasi sertifikat olingan yildan keyingi yildan boshlab har yili malaka oshirish kurslaridan oʻtishi shart. 4. Imtihon oʻtkazuvchi komissiya (bundan keyingi oʻrinlarda komissiya deb yuritiladi) tarkibiga Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va auditorlarning jamoat birlashmalari vakillari, zaruriyat boʻlganda, buxgalteriya hisobi, audit, soliq solish va xoʻjalik huquqi sohalarining yetakchi mutaxassislari kiritiladi. 5. Komissiya auditorlarning jamoat birlashmalari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda kamida beshta aʼzodan, shu jumladan komissiya raisidan iborat tarkibda tuziladi. 6. Sertifikat olish, amal qilishini uzaytirish, qayta rasmiylashtirish, shuningdek uning dublikatini berish haqidagi arizani koʻrib chiqish uchun daʼvogar (sertifikat egasi) tomonidan mazkur Nizomda belgilangan miqdorlarda yigʻim toʻlanadi. Yigʻim auditorlarning jamoat birlashmalari hisob raqamiga oʻtkaziladi va imtihonlarni tashkil qilish va oʻtkazish, sertifikatlarni rasmiylashtirish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplash uchun ishlatiladi. Yigʻim toʻlash uchun bank rekvizitlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar auditorlarning jamoat birlashmalari veb-saytlariga joylashtiriladi. 7. Auditorlarning jamoat birlashmalari huzuridagi auditorlarni tayyorlash markazlari – auditorlarni oʻqitish va malakasini oshirish uchun litsenziyaga ega boʻlgan, faqat auditorlarning jamoat birlashmalari tomonidan taʼsis etiladigan nodavlat taʼlim muassasasi (bundan keyingi oʻrinlarda oʻquv markazlari deb yuritiladi). 8. Oʻquv markazlari: auditorlarning jamoat birlashmalari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan birgalikda tasdiqlangan ichki auditorlarni tayyorlash dasturi (bundan keyingi oʻrinlarda tayyorlov dasturi deb yuritiladi) boʻyicha 80 soatli maxsus oʻquv kurslarni hamda ichki auditorlar uchun malaka oshirish dasturi boʻyicha 20 soatli kurslarni tashkil etadi; sertifikat blankasiga sertifikat egasining har yili malaka oshirish kursini oʻtaganligini tasdiqlovchi yozuv kiritadi; Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga har chorakda, keyingi oyning 10-sanasidan kechiktirmay sertifikat egasining malaka oshirish kursini oʻtaganligi toʻgʻrisida axborot taqdim etadi. 9. Auditorlarning jamoat birlashmalari: imtihon oʻtkazishni tashkil qiladi, shuningdek oʻzlarining veb-saytlariga imtihon oʻtkazish sanasi, vaqti va joyi toʻgʻrisidagi axborotni joylashtiradi; tayyorlov dasturi asosida test savollarini va javob variantlarini tuzadi hamda ularni imtihon oʻtkazish sanasidan yigirma kun oldin Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga taqdim etadi; oʻquv markazlarida oʻquv jarayoni tayyorlov va malaka oshirish dasturlari asosida tashkil etilganligini nazorat qiladi; daʼvogarlarni imtihonga qoʻyish yoki rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga imtihon oʻtkazilgan sanadan boshlab oʻn besh kundan kechiktirmay imtihon natijalari boʻyicha daʼvogarlarga berilgan sertifikatlar toʻgʻrisida axborot taqdim etadi. 10. Sertifikat olish uchun imtihonga quyidagi malaka talablariga javob beradigan daʼvogarlar (bundan keyingi oʻrinlarda daʼvogar deb yuritiladi) qoʻyiladi: 1) oliy iqtisodiy maʼlumotga, shuningdek xorijiy davlatning oliy taʼlim muassasalari tomonidan berilgan va qonunchilik hujjatlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasidagi oliy taʼlimga ekvivalent deb eʼtirof etilgan oliy iqtisodiy maʼlumotga hamda oliy taʼlim muassasasini tugallaganidan soʻng oxirgi oʻn yilning kamida ikki yilida buxgalteriya hisobi, audit, soliq maslahati, moliya yoki soliq nazorati sohasida yoxud shu sohalarda dars berish boʻyicha amaliy ish stajiga (shu jumladan oʻrindoshlik boʻyicha) ega boʻlish; iqtisodiy boʻlmagan oliy maʼlumotga, shuningdek xorijiy davlatning oliy taʼlim muassasalari tomonidan berilgan va qonunchilik hujjatlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasidagi oliy taʼlimga ekvivalent deb eʼtirof etilgan iqtisodiy boʻlmagan oliy maʼlumotga hamda oliy taʼlim muassasasini tugallaganidan soʻng oxirgi oʻn yil ichida kamida uch yillik auditor, auditor yordamchisi, buxgalter, revizor, soliq maslahatchisi, soliq inspektori, ichki auditor xizmati xodimi sifatida ish stajiga (shu jumladan, oʻrindoshlik asosida) ega boʻlish; 2) oʻquv markazlarida maxsus tayyorlov kursini oʻtaganlik. 11. Quyidagi sertifikatlardan biriga ega boʻlgan daʼvogarlarga maxsus tayyorlov kursini oʻtamagan boʻlsa ham imtihon topshirishga ruxsat beriladi: auditorning malaka sertifikati (ariza berilgan sanada mazkur sertifikatning amal qilish muddati tugashiga 6 oydan koʻp vaqt qolgan boʻlsa); soliq maslahatchisi malaka sertifikati; buxgalter xalqaro sertifikati (SAR – Sertifikatlangan buxgalter-amaliyotchi, CIPA – Sertifikatlangan xalqaro professional buxgalter va boshqalar), buxgalter xalqaro sertifikati olingan yildan keyingi yildan boshlab, har yili malaka oshirganligini tasdiqlovchi guvohnoma mavjud boʻlsa. 12. Imtihonda ishtirok etish uchun auditorlarning jamoat birlashmalaridan biriga daʼvogar tomonidan mazkur Nizomning 1-ilovasida belgilangan shakldagi arizaga ilova qilingan holda quyidagi hujjatlar taqdim etiladi: mazkur Nizomning 2-ilovasida belgilangan shaklga muvofiq toʻldirilgan anketa; pasport nusxasi; oliy maʼlumot toʻgʻrisidagi diplom (nusxasi olinib, asli qaytariladi) yoki uni bergan oliy taʼlim muassasasi tomonidan tasdiqlangan nusxasi; mehnat daftarchasi (nusxasi olinib, asli qaytariladi) yoki uning ish beruvchi tomonidan tasdiqlangan nusxasi; ikkita fotosurat (3 x 4 sm oʻlchamda); maxsus tayyorlov kursini oʻtaganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaning asl nusxasi yoki auditor yoki soliq maslahatchisi malaka sertifikatining nusxasi yoxud buxgalter xalqaro sertifikatini olgan yildan keyingi yildan boshlab, buxgalter xalqaro sertifikati egasining har yili malaka oshirganligini tasdiqlovchi guvohnomaning va buxgalter xalqaro sertifikati (nusxasi olinib, asli qaytariladi) yoki ushbu sertifikatni bergan tashkilot tomonidan tasdiqlangan nusxasi; arizani koʻrib chiqish uchun eng kam ish haqining bir baravari miqdorida yigʻim toʻlanganligi toʻgʻrisida bank toʻlov hujjati nusxasi. Maxsus tayyorlov kursini tugatgan sanadan boshlab hujjatlarni topshirish sanasigacha boʻlgan vaqt oraligʻi bir yildan koʻp boʻlmaganda guvohnoma haqiqiy hisoblanadi. 13. Daʼvogar taqdim etgan arizasidan voz kechgan taqdirda, toʻlangan yigʻim unga qaytarib berilmaydi. 14. Hujjatlar daʼvogar tomonidan shaxsan yoki pochta orqali taqdim etiladi. 15. Auditorlarning jamoat birlashmalari ariza kelib tushgan kundan boshlab uch kun ichida quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi: imtihon topshirishga ruxsat berish toʻgʻrisida; imtihon topshirishga ruxsat berishni rad etish toʻgʻrisida. 16. Daʼvogarga quyidagi hollarda imtihon topshirishga ruxsat berilmaydi: mazkur Nizomning 10-bandida nazarda tutilgan belgilangan malaka talablariga javob bermasa; mazkur Nizomning 12-bandida nazarda tutilgan hujjatlar belgilangan tartibda rasmiylashtirilmagan holda taqdim qilinganda yoki toʻliq taqdim etilmaganda. 17. Imtihon topshirishga ruxsat berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda, qabul qilingan qaror toʻgʻrisidagi xabarnoma rad etish asoslari koʻrsatilgan holda auditorlarning jamoat birlashmalari tomonidan daʼvogarning anketasida koʻrsatilgan manzilga yoki uning elektron manziliga yuboriladi. 18. Rad etish uchun asos boʻlgan kamchiliklarni bartaraf etish uchun daʼvogarga oʻn kun muddat beriladi. 19. Hujjatlar uch kun ichida qayta koʻrib chiqiladi. Belgilangan muddatda kamchiliklar bartaraf etilgan holda taqdim etilgan arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim undirilmaydi. 20. Rad etish uchun asos boʻlgan kamchiliklar oʻn kun ichida bartaraf etilmagan taqdirda, daʼvogarning arizasi yangidan taqdim etilgan deb hisoblanadi. 21. Imtihon topshiradigan daʼvogarlarning tasdiqlangan roʻyxati auditorlarning jamoat birlashmalari tomonidan komissiyaga topshiriladi. 22. Guruhlarning shakllanishiga (kamida 10 kishi va koʻpi bilan 20 kishi) qarab imtihon oʻtkaziladi. Guruhlar daʼvogarlarning arizalarini roʻyxatga olish ketma-ketligida shakllantiriladi. 23. Auditorlarning jamoat birlashmalari imtihon topshirishga ruxsat berilgan daʼvogarlarga imtihon oʻtkaziladigan sanadan kamida oʻn besh kun oldin imtihon oʻtkazish sanasi, vaqti va joyi toʻgʻrisidagi xabarnomani auditorlarning jamoat birlashmalari veb-saytlariga joylashtiradi hamda daʼvogarning anketada koʻrsatilgan manziliga pochta orqali yoki elektron xabar koʻrinishida yuboradi. 24. Auditorlarning jamoat birlashmalari imtihon oʻtkazishda: daʼvogarlarni roʻyxatdan oʻtkazadi; imtihon oʻtkazish uchun jihozlangan xonani zaruriy texnik vositalar bilan taʼminlaydi; imtihon oʻtkazish bilan bogʻliq boʻlgan hujjatlar va materiallar saqlanishini taʼminlaydi; imtihon oʻtkazish uchun zarur boʻlgan boshqa harakatlarni amalga oshiradi. 25. Daʼvogarlar imtihon topshirishga pasporti bilan kiritiladi. Pasporti boʻlmagan yoki imtihonga kechikkan daʼvogarlar imtihonga kelmagan deb hisoblanadi hamda imtihon topshirishga ruxsat berilgan navbatdagi shaxslar roʻyxatiga kiritiladi. 26. Daʼvogar auditorlarning jamoat birlashmalariga hujjatlarni topshirgan sanadan boshlab ikki marotaba imtihon topshirishga kelmagan taqdirda, daʼvogar tomonidan taqdim qilingan hujjatlar qaytarib yuboriladi. Hujjatlar mazkur Nizomning 12-bandida nazarda tutilgan tartibda qayta taqdim etilishi mumkin. 27. Imtihon uch soat ichida yozma shaklda test oʻtkazish yoʻli bilan oʻtkaziladi. 28. Har bir daʼvogar tomonidan roʻyxat raqami, test savollari hamda maxsus test blankalari olinadi (bundan keyingi oʻrinlarda test blankasi deb yuritiladi). 29. Komissiya raisi tomonidan imzo qoʻyilmagan test blankasi haqiqiy hisoblanmaydi. 30. Test savollari auditorlarning jamoat birlashmalari taqdim etgan savollar asosida Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan shakllantiriladi. 31. Test savollari qonunchilik hujjatlariga kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar hisobga olingan holda vaqti-vaqti bilan qayta koʻrib chiqiladi. 32. Imtihon savollari tayyorlov dasturi boʻyicha tuziladigan 60 ta test savolidan iborat boʻladi. 33. Daʼvogarga har bir toʻgʻri javob uchun 1 ball, notoʻgʻri javob uchun yoki javob boʻlmasa 0 ball qoʻyiladi. 34. Test natijalarini ijobiy deb tan olish uchun asos boʻlib hisoblanadigan toʻgʻri javoblar miqdori imtihon testlaridagi mavjud savollar miqdorining kamida 75 foizini tashkil etishi kerak. 35. Begona shaxslarning imtihonda qatnashishiga ruxsat etilmaydi. 36. Imtihon oʻtkazishga ajratilgan vaqt tugagach, daʼvogar test blankasini test savollari bilan birga komissiyaga topshiradi. Test blankasida daʼvogarning roʻyxat raqamidan tashqari axborotlar (daʼvogarning ismi, familiyasi, otasining ismi, shuningdek daʼvogarning shaxsini aniqlash imkonini beradigan boshqa biror bir belgi) boʻlmasligi lozim. Ushbu talablarni buzgan daʼvogar imtihon topshirmagan deb hisoblanadi. 37. Imtihon oʻtkazilayotganda daʼvogarga quyidagilar taqiqlanadi: normativ-huquqiy hujjatlar, oʻquv va maxsus adabiyotlardan foydalanish; uyali aloqa telefonlari yoki boshqa texnik vositalardan foydalanish; oʻzaro gaplashish, yordam hamda maslahat va tushuntirishlar berish; test savollarini auditoriyadan olib chiqish. Ushbu talablarni buzgan daʼvogarlar dalolatnoma rasmiylashtirilgan holda auditoriyadan chiqarib yuboriladi va imtihon topshira olmagan deb hisoblanadi. 38. Imtihon natijalari komissiya tomonidan imtihon oʻtkazilgandan soʻng ikki kun ichida eʼlon qilinadi. 39. Imtihon topshira olmagan daʼvogarlarga yigʻim qaytarib berilmaydi. 40. Imtihon topshirish natijalari salbiy baholangan daʼvogarning hujjatlari qaytarib yuboriladi. 41. Imtihon topshira olmagan daʼvogarlar imtihon topshirish uchun hujjatlarni mazkur Nizomning 12-bandida nazarda tutilgan tartibda qayta taqdim etishga haqlidir. 42. Imtihonda ishtirok etish uchun daʼvogarlar tomonidan berilgan ariza va unga ilova qilingan hujjatlar hamda komissiyaning yigʻilish bayonnomalari besh yil mobaynida auditorlarning jamoat birlashmalarida saqlanadi. 43. Imtihon natijalari salbiy baholangan daʼvogarlar natijalar eʼlon qilingan sanadan boshlab oʻttiz kalendar kun mobaynida tegishli auditorlarning jamoat birlashmasiga yozma ravishda apellatsiya shikoyati berish huquqiga ega. 44. Apellatsiya komissiyasining tarkibi va ish tartibi auditorlarning jamoat birlashmalari tomonidan belgilanadi. 45. Berilgan apellatsiya shikoyati apellatsiya komissiyasi tomonidan bir hafta ichida koʻrib chiqiladi va qabul qilingan qaror toʻgʻrisida ariza beruvchi yozma ravishda xabardor qilinadi. Ariza beruvchi apellatsiya shikoyatining koʻrib chiqilishida ishtirok etish huquqiga ega. 46. Apellatsiya shikoyatini koʻrib chiqish natijalari boʻyicha quyidagi qarorlardan biri qabul qilinadi: imtihon natijalarini oʻzgarishsiz qoldirish va apellatsiya shikoyatini qanoatlantirishni rad etish toʻgʻrisida; ariza beruvchining imtihon natijalarini bekor qilish va qayta imtihon tayinlash toʻgʻrisida; imtihon natijalarini oʻzgartirish va ijobiy baholash toʻgʻrisida. 47. Imtihon natijalarini oʻzgarishsiz qoldirish va apellatsiya shikoyatini qanoatlantirishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror quyidagi hollarda qabul qilinadi: apellatsiya shikoyatida keltirilgan dalillar tasdiqlanmasa; apellatsiya shikoyati mazkur Nizomning 43-bandida nazarda tutilgan muddat mobaynida taqdim etilmagan boʻlsa. 48. Ariza beruvchining imtihon natijalarini bekor qilish va qayta imtihon tayinlash toʻgʻrisidagi qaror imtihon mazkur Nizom talablarini buzgan holda oʻtkazilganda qabul qilinadi. Bunday hollarda ariza beruvchidan yigʻim undirilmaydi. 49. Imtihon natijalarini oʻzgartirish va ijobiy baholash toʻgʻrisidagi qaror imtihon savollari boʻyicha berilgan javoblar notoʻgʻri baholanganda va toʻgʻri javoblar miqdori mazkur Nizomning 34-bandi talabiga muvofiq kelgan hollarda qabul qilinadi. 50. Apellatsiya komissiyasining apellatsiya shikoyatini koʻrib chiqish natijalari boʻyicha qabul qilgan qarori ustidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda sudga shikoyat qilinishi mumkin. 51. Imtihon natijalari komissiya bayonnomasi bilan rasmiylashtiriladi va auditorlarning jamoat birlashmalariga topshiriladi. 52. Sertifikat imtihonda qatnashish uchun ariza topshirilgan auditorlarning jamoat birlashmasi tomonidan beriladi. 53. Sertifikat mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shakldagi maxsus blankada rasmiylashtiriladi va Oʻzbekiston Respublikasining barcha hududida amal qiladi. Sertifikat auditorlarning jamoat birlashmasining rasmiy qisqartirilgan nomidan keyin oraliq boʻshliqlarsiz (X...X 000000 tarzida) raqamlanadi. 54. Sertifikat blankalari qatʼiy hisobot hujjati hisoblanadi va qalbakilashtirishga qarshi himoya elementlariga ega boʻlgan maxsus qogʻozda “Davlat belgisi” davlat ishlab chiqarish birlashmasi tomonidan auditorlarning jamoat birlashmalari buyurtmasiga koʻra tayyorlanadi. 55. Auditorlarning jamoat birlashmalari belgilangan tartibda berilgan va qayta rasmiylashtirilgan, shuningdek dublikatlari berilgan sertifikat blankalari hisobini yuritadi hamda saqlanishini taʼminlaydi. 56. Sertifikat imtihon komissiyasining bayonnomalari olingandan soʻng oʻn kun ichida rasmiylashtiriladi va sertifikat egasiga yoki ishonchnoma asosida boshqa shaxsga ichki auditorlar reyestriga imzo qoʻydirish orqali beriladi. 57. Daʼvogar sertifikat rasmiylashtirilgan sanadan boshlab uch oy mobaynida uni olish uchun kelmasa yoki uni olishdan yozma ravishda ixtiyoriy voz kechsa, auditorlarning jamoat birlashmasi tomonidan ushbu sertifikatni bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. 58. Sertifikat egasi tomonidan sertifikatning amal qilish muddati tugashidan uch oy oldin, biroq uning amal qilish muddati tugashiga olti oydan kam vaqt qolgan boʻlsa, auditorlarning jamoat birlashmasiga uning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisida ushbu Nizomning 1-ilovasida nazarda tutilgan shakldagi arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilingan holda taqdim etiladi: mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shakldagi anketa; sertifikatning asl nusxasi; sertifikatning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqish uchun eng kam ish haqining ikkidan bir qismi miqdorida yigʻim toʻlanganligini tasdiqlovchi bank toʻlov hujjatining nusxasi. 59. Sertifikatning amal qilish muddati mazkur Nizomning 58-bandida nazarda tutilgan talablarga rioya etilgan holda sertifikat egasi tomonidan imtihon muvaffaqiyatli topshirilgan taqdirda uzaytiriladi. 60. Sertifikatning amal qilishi sertifikat blankasida koʻrsatilgan muddatning tugash sanasidan boshlab besh yil muddatga uzaytiriladi. 61. Sertifikatning amal qilish muddatini uzaytirish ilgari berilgan sertifikat blankasiga tegishli yozuv kiritish orqali amalga oshiriladi. Sertifikat blankasidagi uning amal qilish muddatini uzaytirish uchun ajratilgan tegishli rekvizitlar toʻlgan boʻlsa, ilgari berilgan raqam bilan yangi sertifikat beriladi. Yangi sertifikat blankasining pastki oʻng burchagiga ilgari berilgan sertifikat haqidagi axborotlar yozib qoʻyiladi. Ilgari berilgan sertifikat blankasi tegishli auditorlarning jamoat birlashmasi tomonidan belgilangan tartibda yoʻq qilinadi. 62. Sertifikat egasining familiyasi (ismi, otasining ismi) oʻzgarganda, oʻzgarishlarni tasdiqlovchi hujjatlar olingan kundan boshlab bir oydan kechiktirmay tegishli auditorlarning jamoat birlashmasiga mazkur Nizomning 4-ilovasida belgilangan shakldagi arizaga qayta rasmiylashtirilishi lozim boʻlgan sertifikatning asl nusxasi hamda oʻzgarishlarni tasdiqlovchi hujjatlarning nusxalari ilova qilingan holda topshiriladi. 63. Sertifikat ariza topshirilgan kundan boshlab besh kun ichida ilgari berilgan sertifikat raqami bilan qayta rasmiylashtiriladi. Ilgari berilgan sertifikat blankasi tegishli auditorlarning jamoat birlashmasi tomonidan belgilangan tartibda yoʻq qilinadi. 64. Yoʻqolgan yoki yaroqsiz holga kelgan sertifikat oʻrniga sertifikat egasining mazkur Nizomning 4-ilovasida nazarda tutilgan shakldagi arizasiga koʻra uning dublikati berilishi mumkin. 65. Sertifikat egasi sertifikati yoʻqolganligini matbuotda eʼlon qilishi va uning matbuotda eʼlon qilinganligini tasdiqlovchi axborotni tegishli auditorlarning jamoat birlashmasiga taqdim etishi lozim. Sertifikat dublikatida uning avvalgi qayd etilgan raqami va ilgari belgilangan amal qilish muddati yoziladi, yangi blankaning yuqori burchagida “Dublikat” yozuvi koʻrsatilgan boʻlishi kerak. 66. Yaroqsiz holga kelgan sertifikat tegishli auditorlarning jamoat birlashmasiga yoʻq qilish uchun qaytarib berilishi kerak. 67. Sertifikatni qayta rasmiylashtirganlik hamda uning dublikatini berganlik uchun ariza topshirilgan sanadagi eng kam ish haqining toʻrtdan bir qismi miqdorida yigʻim undiriladi. 68. Sertifikatning amal qilishi quyidagi hollarda tugatiladi: sertifikat egasining arizasiga muvofiq; har yillik 20 soatli malaka oshirish kursini oʻtamaganda; sertifikat egasi tomonidan ichki audit xizmatidagi faoliyati mobaynida olingan konfidensial axborot xoʻjalik yurituvchi subyekt rahbarining yozma ruxsatisiz uchinchi shaxslarga taqdim etilganda, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno; sertifikatni ichki audit faoliyatida foydalanish maqsadida boshqa jismoniy shaxsga berilganlik fakti aniqlanganda; ichki auditor sifatida uch yil faoliyat olib borilmaganda; muayyan mansabni egallash yoki xoʻjalik sohasida muayyan faoliyat bilan shugʻullanish huquqidan mahrum etish tarzidagi jazoni nazarda tutuvchi sud hukmi qonuniy kuchga kirganda; fuqaroni belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topish toʻgʻrisidagi sud qarori qonuniy kuchga kirganda; sertifikatning amal qilish muddati tugaganda. 69. Sertifikatning amal qilishi auditorlarning jamoat birlashmasi qarori bilan tugatiladi. Sertifikatning amal qilishi uni tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran tugatiladi. 70. Sertifikat quyidagi hollarda bekor qilinadi: mazkur Nizomning 57-bandida nazarda tutilgan hollarda; sertifikatni berish toʻgʻrisidagi qarorning noqonuniyligi aniqlanganda; sertifikatning qalbaki hujjatlardan foydalangan holda olinganligi fakti aniqlanganda. Sertifikatni bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror sertifikat berilgan sanadan eʼtiboran amal qiladi. 71. Sertifikatning amal qilishini tugatish hamda bekor qilish haqidagi qaror ustidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda sudga shikoyat qilish mumkin. 72. Sertifikatning amal qilishini tugatish yoki uni bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror ommaviy axborot vositalarida, shuningdek auditorlarning jamoat birlashmasi veb-saytlarida eʼlon qilinishi kerak. Sertifikatning amal qilishini tugatish yoki bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror besh kun ichida sertifikat egasiga yuboriladi. Sertifikatining amal qilishini tugatish yoki uni bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror sertifikat egasi tomonidan olingan kundan boshlab oʻn kun ichida sertifikat tegishli auditorlarning jamoat birlashmasiga belgilangan tartibda yoʻq qilish uchun qaytarilishi lozim. 73. Mazkur Nizomning 68-bandi uchinchi, toʻrtinchi, beshinchi va yettinchi xatboshilarida va 70-bandning toʻrtinchi xatboshisida nazarda tutilgan asoslar boʻyicha sertifikatning amal qilishi tugatilgan yoki bekor qilingan jismoniy shaxslarga sertifikatning amal qilishi tugatilgan yoki bekor qilingan paytdan boshlab uch yil mobaynida qayta sertifikat olish uchun imtihon topshirishga ruxsat etilmaydi. 74. Auditorlarning jamoat birlashmalari tomonidan ichki auditor sertifikatiga ega boʻlgan shaxslarning reyestri yuritiladi va unda quyidagi maʼlumotlar qayd etiladi: sertifikat olingan sana, uni olgan shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi va imzosi; pasport maʼlumotlari va yashash manzili; ish joyi; sertifikatning hisobga olish seriyasi, raqami va berilgan sanasi; auditorning malaka sertifikati, soliq maslahatchisi, buxgalter xalqaro sertifikatlarining berilgan sanasi va raqami; har yili malaka oshirish kurslarini oʻtaganligi haqida; sertifikatning amal qilish muddati uzaytirilganligi, amal qilishi tugatilganligi, bekor qilinganligi, qayta rasmiylashtirilganligi hamda dublikat berilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. 75. Reyestrdagi quyidagi maʼlumotlar auditorlarning jamoat birlashmasi veb-saytiga joylashtiriladi va barchaning tanishishi uchun ochiq hisoblanadi: sertifikat olingan sana, uni olgan shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi; sertifikat raqami va berilgan sanasi; sertifikatning amal qilish muddati uzaytirilganligi, amal qilishi tugatilganligi, bekor qilinganligi, qayta rasmiylashtirilganligi hamda dublikati berilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. 76. Mazkur Nizomda belgilangan talablarga rioya etilishi uchun auditorlarning jamoat birlashmalari rahbarlari javobgar boʻladi. 77. Auditorlarning jamoat birlashmalarining mazkur Nizom talablariga rioya etishlari ustidan nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi. 78. Mazkur Nizom Oʻzbekiston buxgaltyerlar va auditorlar milliy assotsiatsiyasi, Oʻzbekiston auditorlar palatasi va Oʻzbekiston buxgaltyerlar, auditorlar va konsultantlar federatsiyasi bilan kelishilgan.