Bank xizmatlari isteʼmolchilari bilan oʻzaro munosabatlarni amalga oshirishda tijorat banklarining faoliyatiga qoʻyiladigan minimal talablar toʻgʻrisidagi nizomga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritish haqida
(resolution, 2025-07-14)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq Markaziy bank boshqaruvi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2018-yil 28-apreldagi 16/18-son qarori (roʻyxat raqami 3030, 2018-yil 2-iyul) (Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 03.07.2018-y., 10/18/3030/1440-son) bilan tasdiqlangan Bank xizmatlari isteʼmolchilari bilan oʻzaro munosabatlarni amalga oshirishda tijorat banklarining faoliyatiga qoʻyiladigan minimal talablar toʻgʻrisidagi nizomga ilovaga muvofiq qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi. 1. 1-band quyidagi mazmundagi xatboshi bilan toʻldirilsin: “kredit — banklar tomonidan beriladigan kredit, mikroqarz va mikrokreditlar.”. 2. 9-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “9. Bank tomonidan kredit va omonat (depozit) boʻyicha xizmat koʻrsatish davrida isteʼmolchining ogʻzaki yoki yozma soʻrovi olingan kundan eʼtiboran bir ish kuni ichida unga quyidagi axborotlar yozma shaklda oyda bir marta bepul taqdim etiladi: a) kredit boʻyicha (axborot berilgan sanasini koʻrsatgan holda): kreditlash limiti; kredit boʻyicha toʻlangan pul mablagʻlari summasi; asosiy summa boʻyicha qarz qoldigʻi; navbatdagi toʻlovlarning miqdori, tarkibi va muddatlari (toʻlovlar jadvali); kreditni muddatidan oldin qisman yoki toʻliq soʻndirish istagi bildirilgan taqdirda toʻlash lozim boʻlgan summalar miqdori; muddati oʻtkazib yuborilgan qarzdorlik miqdori va tarkibi; kelib tushayotgan pul mablagʻlari kredit boʻyicha qarzni soʻndirishga yoʻnaltirilishi haqida axborotlar; b) omonat (depozit) boʻyicha (axborot berilgan sanasini koʻrsatgan holda): axborot berilgan sanaga omonat (depozit) qoldigʻi; axborot berilgan sanaga omonat (depozit) boʻyicha hisoblangan jami foiz summasi, shu jumladan toʻlangan foiz summasi.”. 3. 181-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “181. Banklar oʻzlarining rasmiy veb-saytlarida, shuningdek mobil ilovalarida (agar mavjud boʻlsa) jismoniy shaxslarga moʻljallangan kreditlarning toʻliq qiymatini mustaqil hisoblab chiqish imkoniyatini yaratib berishlari lozim.”. 4. 245-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “245. Bankdagi omonatlar (depozitlar) Oʻzbekiston Respublikasining “Banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq kafolatlangan boʻlsa, omonat (depozit) shartnomasi yoki bank hisobvaragʻi shartnomasida bu haqida kafolatlanadigan mablagʻlarning summasini koʻrsatgan holda maʼlumotlar aks ettirilishi shart.”. 5. 26-bandda: quyidagi mazmundagi oʻn uchinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: Oʻzbekiston Respublikasining “Banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq kafolatlanadigan pul mablagʻlari hamda kafolatlangan omonatlar boʻyicha kompensatsiya summasi;”; oʻn uchinchi va oʻn toʻrtinchi xatboshilar tegishli ravishda oʻn toʻrtinchi va oʻn beshinchi xatboshilar deb hisoblansin. 6. 27-bandda: oltinchi xatboshidagi “kreditlarning (mikroqarzlarning)” degan soʻzlar “kreditlarning” degan soʻz bilan almashtirilsin; oʻn yettinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “kredit taʼminotiga qabul qilinadigan garov turlari (agar garov talab qilinsa) va ularga qoʻyiladigan talablar;”. 7. 301-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “301. Isteʼmolchi-jismoniy shaxs kredit, shu jumladan kredit kartasini olish yoki omonat hisobvaragʻi ochish uchun bankka murojaat qilganida (bank binosiga isteʼmolchi tashrif buyurganda) bank mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq kreditning, 3-ilovasiga muvofiq muddatli omonatning hamda 3a-ilovasiga muvofiq kredit kartaning asosiy shartlari toʻgʻrisidagi axborot varaqasini (bundan buyon matnda Axborot varaqasi deb yuritiladi) isteʼmolchi — jismoniy shaxs bilan birgalikda toʻldiradi va isteʼmolchi — jismoniy shaxsga taqdim etadi. Bunda mobil ilova orqali kredit, shu jumladan kredit kartasini olishda hamda muddatli omonat ochishda, bank tomonidan isteʼmolchiga axborot varaqasi bilan tanishib chiqish va uni yuklab olish imkoniyati yaratilishi lozim. Bank oʻzining rasmiy veb-saytida isteʼmolchilarga taqdim etilayotgan omonat, kredit, shu jumladan kredit karta mahsulotlari boʻyicha Axborot varaqasining interaktiv shaklini mustaqil ravishda toʻldirish va undan nusxa olish imkoniyatini yaratib berishi lozim. Axborot varaqasi isteʼmolchi — jismoniy shaxsga bepul tarzda taqdim etiladi hamda kredit, shu jumladan kredit kartasini olish yoki omonat hisobvaragʻi ochish uchun buyurtmanoma hisoblanmaydi.”. 8. 351-bandda: birinchi xatboshidagi “mikroqarz” degan soʻz “kredit” degan soʻz bilan almashtirilsin; uchinchi xatboshidagi “kreditlar (mikroqarzlar)ni” degan soʻzlar “kreditlarni” degan soʻz bilan almashtirilsin; quyidagi mazmundagi toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “kredit shartnomasiga qarzdorning kredit ajratilgan bankda yoki boshqa bankda ochilgan hisobvaraqlarida har qanday davr mobaynida maʼlum miqdordagi kamaymaydigan pul mablagʻi qoldigʻi yoki aylanmasi mavjud boʻlishi, shu jumladan kreditni qaytarish jadvalida belgilangan navbatdagi toʻlovni qoplash uchun yetarli mablagʻ saqlashi yuzasidan shart kiritish;”; toʻrtinchi va beshinchi xatboshilar tegishli ravishda beshinchi va oltinchi xatboshilar deb hisoblansin; toʻrtinchi va beshinchi xatboshidagi “kreditlar (qarzlar)” degan soʻzlar “kreditlar” degan soʻz bilan almashtirilsin. 9. 3612-bandda: quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “qarz oluvchilarga kredit taqdim etish toʻgʻrisidagi arizasi ijroga qabul qilinganligi toʻgʻrisida SMS xabarnoma yuborishi;”; ikkinchi — toʻrtinchi xatboshilar tegishli ravishda uchinchi — beshinchi xatboshilar deb hisoblansin. 10. 371-bandning birinchi va ikkinchi xatboshilaridagi “kredit (qarz)” va “kreditni (qarzni)” degan soʻzlar tegishli ravishda “kredit” va “kreditni” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 11. 372-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “372. Qarzdordan kreditning joriy toʻlovi uchun kreditni qaytarish jadvalida belgilangan summaga nisbatan koʻp mablagʻ kelib tushsa, u holda bank kelib tushgan mablagʻning ortiqcha qismini qarz oluvchining kreditining asosiy qarzini soʻndirishga yoʻnaltiradi hamda kredit summasini qayta hisoblaydi, agar shartnomada boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa.”. 12. 374-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “374. Bank kredit shartnomasiga asosan kredit boʻyicha qarzdorlik summasini toʻlash majburiyati toʻliq bajarilgan sanadan boshlab uch ish kunidan kechiktirmagan holda mazkur kredit boʻyicha:”. 13. 375-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “375. Banklar ajratilgan kredit taʼminotiga qabul qilingan garov mulklarini kreditning asosiy qarzi qoldigʻiga mutanosib ravishda bosqichma-bosqich garovdan chiqarish yoki garov narsasini almashtirish boʻyicha quyidagilarni oʻz ichiga oluvchi alohida tartibga ega boʻlishi va ushbu tartib bankning rasmiy veb-saytida joylashtirilishi lozim: qarz oluvchi yoki garovga qoʻyuvchining garovga qoʻyilgan mol-mulklarni bosqichma-bosqich garovdan chiqarish yoki garov narsasini almashtirish boʻyicha arizasini roʻyxatga olish hamda ushbu arizani koʻrib chiqish muddati; garovga qoʻyilgan mol-mulklarni bosqichma-bosqich garovdan chiqarish yoki garov narsasini almashtirish masalasini koʻrib chiqish va tegishli qarorni qabul qilish boʻyicha bankning vakolatli organi toʻgʻrisida hamda mazkur vakolatli organning qarori haqida arizachiga xabar berish muddati; garovga qoʻyilgan mol-mulklarni bosqichma-bosqich garovdan chiqarish yoki garov narsasini almashtirishni rad etish boʻyicha qaror qabul qilinganda, bu toʻgʻrisida asoslantirilgan holda arizachiga xabar berish. Bank kredit boʻyicha tuziladigan garov shartnomasida bankning garov taʼminotiga qoʻyilgan talablardan kelib chiqqan holda qarz oluvchining kreditning qoplanmagan qismidan ortiq summada garov taʼminoti summasini kamaytirish huquqini, shuningdek garov taʼminotini kamaytirish tartibi va usullarini aks ettirishi shart. Kredit qarzdorligini qoplash maqsadida bank garovga qoʻyilgan mol-mulkni suddan tashqari tartibda qonunchilikda taqiqlanmagan usullar orqali garovga qoʻyuvchi bilan qonunchilikda belgilangan tartibda kelishgan holda realizatsiya qilishi mumkin. Bunda, bank mol-mulkni realizatsiya qilishdan tushgan mablagʻlarni kredit qarzdorligi va boshqa xarajatlarga yoʻnaltirilishi yuzasidan qarz oluvchi va garovga qoʻyuvchiga yozma maʼlumot yuborilishini taʼminlashi lozim.”. 14. 38-bandda: quyidagi mazmundagi ikkinchi — yettinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin: “Bankning kreditor sifatidagi huquqlari sugʻurta tashkilotiga oʻtganda (subrogatsiya), oʻtkazilgan sanadan boshlab uch ish kunidan kechiktirmagan holda bank qarzdorga (birgalikda qarz oluvchi) va kafillarga bankning kredit boʻyicha talab qilish huquqi sugʻurta tashkilotiga oʻtkazilganligi toʻgʻrisida oʻzaro kelishilgan aloqa kanallari orqali yozma xabarnoma (maʼlumotnoma) yuborishi shart. Bunda, bank tomonidan yuboriladigan xabarnoma (maʼlumotnoma) eng kamida quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi lozim: kredit boʻyicha talab oʻtkazilgan sugʻurta tashkilotining toʻliq nomi, yuridik (pochta) manzili, aloqa maʼlumotlari; kredit boʻyicha talabni oʻtkazish asoslari (shartnoma (kelishuv) raqami, sanasi va qonunchilik asosi); talab oʻtkazilgan sanadagi kredit majburiyati (qarzdorligi) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (asosiy qarz, foiz va boshqa toʻlovlar); ushbu xabarnoma (maʼlumotnoma) boʻyicha bogʻlanishi mumkin boʻlgan aloqa maʼlumotlari.”; ikkinchi xatboshi sakkizinchi xatboshi deb hisoblansin. 15. 382-banddan “, mikroqarzlar” degan soʻz chiqarib tashlansin. 16. 1-ilovada: 1) nomi va 7-banddan “(mikroqarzning)” degan soʻz chiqarib tashlansin; 2) muqaddimadan “(mikroqarzlarning)” degan soʻz chiqarib tashlansin; 3) 1-bandda: ikkinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “kreditning toʻliq qiymati (bundan buyon matnda “KTQ” deb yuritiladi) — kredit olish bilan bogʻliq toʻlovlarning haqqoniy, yillik va samarali hisoblashdagi foiz stavkasi;”; uchinchi xatboshidan “(mikroqarz)” degan soʻz chiqarib tashlansin; 4) 2-bandda: uchinchi, toʻrtinchi va toʻqqizinchi xatboshilardan “(mikroqarz)” degan soʻz chiqarib tashlansin; sakkizinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “mijozlarni jalb qilish, ular tomonidan kredit olish uchun taqdim etilgan hujjatlarni tekshirish, ushbu hujjatlarni bankka topshirish, kreditlarni qoplash hisobiga bank mijozlaridan toʻlovlar va pul oʻtkazmalarini qabul qilish boʻyicha bankka xizmat koʻrsatadigan tashkilotlar (vositachilar) hisobiga amalga oshirilgan toʻlovlar.”; 5) 3-bandda: uchinchi, toʻrtinchi va toʻqqizinchi xatboshilardan “(mikroqarz)” degan soʻz chiqarib tashlansin; beshinchi xatboshidan “(mikroqarzlar)” degan soʻz chiqarib tashlansin; 6) 4 — 6 va 11-bandlardan “(mikroqarz)” degan soʻz chiqarib tashlangan; 7) 8-bandda: toʻrtinchi va oltinchi xatboshilardan “(mikroqarzning)” degan soʻz chiqarib tashlansin; beshinchi, yettinchi va toʻqqizinchi xatboshilardan “(mikroqarzni)” degan soʻz chiqarib tashlansin; sakkizinchi xatboshidan “(mikroqarz)ni” degan soʻz chiqarib tashlansin; oʻn birinchi va oʻn ikkinchi xatboshilardan “(mikroqarz)” degan soʻz chiqarib tashlansin; 8) 10-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “10. Banklar isteʼmolchi — jismoniy shaxsga uning talabiga koʻra KTQ miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumot bilan birga kredit shartnomasi tuzish paytida uning mutlaq qiymatini, yaʼni kreditning asosiy qiymati, foizlari va boshqa toʻlovlar, shu jumladan amaldagi taʼriflar boʻyicha uchinchi shaxs foydasiga toʻlanadigan toʻlovlarni, agar bunday toʻlovlar isteʼmolchi — jismoniy shaxsning majburiyati boʻyicha shartnoma shartlaridan kelib chiqadigan boʻlsa, ularni alohida koʻrsatgan holda yozma maʼlumot taqdim etadi.”; 9) 11-banddan “(mikroqarz)” degan soʻz chiqarib tashlansin. 17. Mazkur qoʻshimcha va oʻzgartirishlarning ilovasiga muvofiq tahrirdagi 3a-ilova bilan toʻldirilsin.