Kapital, tovar va xizmatlar (ishlar) eksporti hamda eksportni qoʻllab-quvvatlash bilan bogʻliq faoliyatni sugʻurta qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2022-10-25)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasining sugʻurta bozorini isloh qilish va uning jadal rivojlanishini taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2019-yil 2-avgustdagi PQ-4412-son qarorining ijrosini taʼminlash, eksport va eksportni qoʻllab-quvvatlash bilan bogʻliq faoliyatni sugʻurta himoyasi bilan taʼminlash mexanizmlarini yanada takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Kapital, tovar va xizmatlar (ishlar) eksporti hamda eksportni qoʻllab-quvvatlash bilan bogʻliq faoliyatni sugʻurta qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari boʻyicha oʻrinbosari — Oʻzbekiston Respublikasi investitsiyalar va tashqi savdo vaziri S.U. Umurzakov va Oʻzbekiston Respublikasi moliya vaziri T.A. Ishmetov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom eksport qiluvchilar va ularning eksportga yoʻnaltirilgan faoliyatini moddiy va moliyaviy qoʻllab-quvvatlovchi shaxslarning mulkiy manfaatlariga sugʻurta himoyasini taqdim etish shartlarini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: tovarlar eksporti — tovarlarning Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududidan ularni qayta olib kirish toʻgʻrisida majburiyat olmasdan olib chiqib ketilishi; xizmatlar (ishlar) eksporti — Oʻzbekiston Respublikasining yuridik yoki jismoniy shaxslari tomonidan xorijiy davlatning yuridik yoki jismoniy shaxslari uchun xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish), ularning koʻrsatilishi (bajarilishi) joyidan qatʼi nazar; kapital eksporti — Oʻzbekiston Respublikasining yuridik yoki jismoniy shaxslari tomonidan daromad olish maqsadida chet eldagi biznesga investitsiya qilinishi; eksport shartnomasi — eksport qilish tartibi, shartlari va muddatlari kelishilgan bitim; kontragent — eksport shartnomasi doirasida oʻz zimmasiga u yoki bu majburiyatlarni olgan xorijiy jismoniy yoki yuridik shaxs; moliyalovchi shaxs — eksport qiluvchi tomonidan tovarlar ishlab chiqarilishi (xizmatlar koʻrsatilishi, ishlar bajarilishi) va xorijiy davlatga joʻnatilishi, kapitalning eksport qilinishi bilan bogʻliq faoliyatni kredit, kafolat, kafillik, lizing yoki boshqacha shaklda moddiy va (yoki) moliyaviy qoʻllab-quvvatlovchi mahalliy yoki xorijiy investor, tijorat banki, lizing kompaniyasi, mikromoliya tashkiloti yoxud boshqa jismoniy yoki yuridik shaxs; moliyalash shartnomasi — eksport qiluvchining tovarlar ishlab chiqarishi (xizmatlar koʻrsatishi, ishlar bajarishi) va xorijiy davlatga joʻnatishi, kapitalni eksport qilishi bilan bogʻliq faoliyatni kredit, lizing, kafolat, kafillik, investitsiya yoki boshqa shaklda moliyalash yoki moddiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha bitim; sugʻurtalovchi — tegishli turdagi sugʻurtani amalga oshirish uchun litsenziyaga ega boʻlgan va sugʻurta shartnomasiga muvofiq sugʻurta tovoni (sugʻurta puli) toʻlovini amalga oshirish majburiyatini oluvchi tijorat tashkiloti boʻlgan yuridik shaxs; sugʻurta qildiruvchi — eksport qiluvchi yoki moliyalovchi shaxs; sugʻurta shartnomasi — Oʻzbekistonda ishlab chiqarilgan tovarlar va xizmatlarni (ishlarni) eksport qilish, ushbu tovarlar va xizmatlarni (ishlarni) ishlab chiqarish hamda kapitallar eksporti bilan bogʻliq faoliyatni siyosiy, tijorat va logistika tavakkalchiliklardan sugʻurta qilish boʻyicha yozma kelishuv; siyosiy tavakkalchiliklar — kontragent yoki eksportchining eksport shartnomasi yoki moliyalash shartnomasi boʻyicha majburiyatlarni bajarishga toʻliq yoki qisman toʻsqinlik qiluvchi siyosiy yoki makroiqtisodiy oʻzgarishlar (shu jumladan kontragent mamlakatida import yoki eksportga embargo joriy etilishi, qurolli nizolar, fuqarolar tartibsizliklari, inqilob, terrorchilik harakatlari, rasmiy organlarning kamsituvchi yoki toʻsqinlik qiluvchi harakatlari, erkin ayirboshlanadigan valyuta yetishmasligi tufayli pul oʻtkazmalarining kechiktirilishi, milliylashtirish, qarz boʻyicha moratoriylar); tijorat tavakkalchiliklari — kontragent yoki eksportchining toʻlovga qobiliyatsizligi, toʻlov majburiyatini bajarmasligi, bankrotlik holati; toʻlovga qobiliyatsizlik — toʻlov sanasi kelmasdan avval toʻlov majburiyatini bajarishga iqtisodiy qodir boʻlmaslik; toʻlov majburiyati bajarilmasligi — toʻlov sanasida toʻlovga qobiliyatsizlik sababli toʻlovni amalga oshirmaslik; bankrotlik — eksportchi yoki kontragentning Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlariga yoki xorijiy davlat qonunchilik hujjatlariga koʻra bankrot deb tan olinishi; toʻlov sanasi — eksport yoki moliyalash shartnomasiga muvofiq tovarlar, xizmatlar (ishlar) uchun yoxud moliyaviy mablagʻlarni qaytarish (soʻndirish) majburiyati bilan bogʻliq toʻlov(lar) amalga oshirilishi shart boʻlgan sana(lar); logistika tavakkalchiligi — yuzaga kelishi sugʻurta qildiruvchining irodasiga bogʻliq boʻlmagan va kutilmaganda yuzaga kelgan taʼminot, tashish, saqlash, sotish, axborot tavakkalchiliklari oqibatida eksport qiluvchiga zarar yetishi; taʼminot tavakkalchiligi — eksport qilishga moʻljallangan tovar va (yoki) xizmatlarni (ishlarni) ishlab chiqarish uchun zarur moddiy resurslar, shu jumladan xomashyo taʼminotining toʻliq yoki vaqtincha toʻxtashi, ushbu moddiy resurslar narxlarining beqarorligi; tashish tavakkalchiligi — yuk sifatida eksport qilinayotgan tovar yoki xizmatlarga (ishlarga) tabiiy va texnogen hodisalar taʼsiri, eksport qilinayotgan tovarning oʻzlashtirilishi; saqlash tavakkalchiligi — tashish davrida vaqtincha saqlashga topshirilgan tovarga tabiiy va (yoki) texnogen hodisalar taʼsiri, oʻzlashtirilishi, saqlash xarajatlarining beqarorligi; sotish tavakkalchiligi — xorijdagi kontragent mamlakatining iqtisodiyoti retsessiyasi, yangi tovar chiqishi va qonunlar, qoidalar oʻzgarishi oqibatida eksportga chiqarilayotgan tovar va (yoki) xizmatlar (ishlar) narxining pasayishi; axborot tavakkalchiligi — eksport predmeti boʻlgan elektron shakldagi maʼlumotlar jinoyatkor shaxslar tomonidan moʻljallangan manzilga yetkazish kanallaridan oʻgʻirlanishi yoki oʻzgartirilishi; kutish davri — sugʻurta hodisasi yuzaga kelgandan soʻng boshlanadigan, sugʻurta shartnomasida koʻrsatilgan muddat boʻlib, ushbu muddat ichida yuzaga kelgan zararlar uchun sugʻurta himoyasi toʻlanmaydi; faktoring — uchinchi shaxslardan pul shaklidagi majburiyatlarning bajarilishini talab qilish huquqini olish; shartsiz franshiza — zararning sugʻurta shartnomasida sugʻurta pulining (sugʻurta majburiyatining) maʼlum qismi (foizi) yoki pul mablagʻlari miqdori koʻrinishida belgilanadigan, sugʻurta bilan qoplanmaydigan qismi. Sugʻurta shartnomalarida mazkur bandda keltirilgan taʼriflarga ushbu Nizomda keltirilgan taʼriflarga zid boʻlmagan mazmunda aniqlik kiritilishi mumkin. 3. Eksport yuklarini va ularni tashishlarni sugʻurta qilish Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunchilik hujjatlariga hamda “Inkoterms” xalqaro qoidalariga muvofiq tijorat tashkilotlari boʻlgan va tegishli turdagi sugʻurtalashni amalga oshirish uchun litsenziyaga ega boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan amalga oshiriladi. 4. Sugʻurta shartnomasiga muvofiq sugʻurta qildiruvchilarga quyidagi tavakkalchiliklarning barchasi yoki biri, yoxud ularning ushbu Nizomning 4-bandida keltirilgan taʼriflarida keltirilgan alohida tavakkalchiliklar yoki ularning kombinatsiyasi sugʻurta himoyasi sifatida taqdim etilishi mumkin: siyosiy tavakkalchiliklar; tijorat tavakkalchiliklari; logistika tavakkalchiliklari. 5. Sugʻurta shartnomalarining turlari quyidagilar bilan cheklanmagan holda, sugʻurta qildiruvchining faoliyatidan kelib chiqib, sugʻurta shartnomalarining quyidagi turlaridan foydalanish mumkin: a) eksport qiluvchi sugʻurta qildiruvchi boʻlganda: eksport shartnomasi boʻyicha majburiyatlar bajarilmasligini sugʻurta qilish shartnomasi — kontragent eksport shartnomasiga binoan toʻlov yoki barter (tovar yoki xizmatlar (ishlar) almashinuvi) boʻyicha majburiyatlarni siyosiy va tijorat tavakkalchiliklari yuzaga kelishi oqibatida oʻz vaqtida bajarmasligidan sugʻurta himoyasi; tovar va (yoki) xizmatlar (ishlar) yetkazib beruvchi kreditini sugʻurta qilish shartnomasi — kontragent muddatli toʻlov sharti bilan tuzilgan eksport shartnomasiga binoan toʻlov majburiyatlarini siyosiy va tijorat tavakkalchiliklari yuzaga kelishi oqibatida oʻz vaqtida bajarmasligidan sugʻurta himoyasi; eksport qiluvchining qisqa yoki uzoq muddatli debitor qarzdorligini sugʻurta qilish shartnomasi — bir yil (qisqa muddatli) yoki undan ortiq (uzoq muddatli) davr ichida muddatli toʻlov sharti bilan eksport qilingan tovar va (yoki) xizmatlar (ishlar) uchun toʻlov siyosiy va tijorat tavakkalchiliklari yuzaga kelishi oqibatida oʻz vaqtida toʻlanmasligidan sugʻurta himoyasi; logistika tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish shartnomasi — eksport qiluvchining ishlab chiqarish va eksport faoliyatida logistika tavakkalchiliklaridan sugʻurta himoyasi; investitsiyalarni sugʻurta qilish shartnomasi — eksport qiluvchining xorijdagi biznesga investitsiya sifatida mulkiy va (yoki) moliyaviy qoʻyilmalari, nomoddiy aktivlari bankrotlik oqibatida toʻliq yoki qisman qaytmasligidan sugʻurta himoyasi; b) moliyalovchi shaxs sugʻurta qildiruvchi boʻlganda: xaridor kreditini sugʻurta qilish shartnomasi — moliyalovchi shaxs tomonidan Oʻzbekistonda ishlab chiqarilgan tovarni va (yoki) xizmatlarni (ishlarni) sotib olish uchun berilgan kreditni xorijdagi kontragent siyosiy va tijorat tavakkalchiliklari yuzaga kelishi oqibatida soʻndirmasligidan sugʻurta himoyasi; eksport faktoringini sugʻurta qilish shartnomasi — faktor hisoblanuvchi moliyalovchi shaxsning faktoring mablagʻlarini xorijdagi kontragent siyosiy va tijorat tavakkalchiliklari yuzaga kelishi oqibatida soʻndirmasligidan sugʻurta himoyasi; eksport qiluvchining aylanma mablagʻlarini toʻldirish krediti oʻz vaqtida qaytarilmasligidan sugʻurta qilish shartnomasi — eksport qiluvchiga aylanma mablagʻlarni toʻldirish uchun berilgan kreditni tijorat tavakkalchiliklari yuzaga kelishi oqibatida oʻz vaqtida soʻndirmasligidan sugʻurta himoyasi; tasdiqlangan akkreditivni sugʻurta qilish shartnomasi — eksport qilinayotgan tovarlar va (yoki) xizmatlar (ishlar) uchun ochilgan akkreditiv moliyalovchi tashkilot tomonidan tasdiqlanib, siyosiy va (yoki) tijorat tavakkalchiliklari yuzaga kelishi oqibatida toʻliq yoki qisman qoplanmay qolishidan sugʻurta himoyasi; kafolat yoki kafillikni sugʻurta qilish shartnomasi — eksport qiluvchi kontragent oldidagi oʻz majburiyatlarini siyosiy va (yoki) tijorat tavakkalchiligi yuzaga kelishi oqibatida bajarmasligi natijasida moliyalovchi shaxsning kafolat yoki kafillik boʻyicha toʻlovni amalga oshirish majburiyatidan sugʻurta himoyasi; lizing faoliyatini sugʻurta qilish shartnomasi — moliyalovchi shaxs sotib olgan mahsulot siyosiy va tijorat tavakkalchiliklari yuzaga kelishi oqibatida taqdim etmasligi va ushbu mahsulot uchun oʻtkazilgan mablagʻlar qaytarilmasligi yoxud eksport qiluvchi moliyalovchi shaxsga tijorat tavakkalchiligi yuzaga kelishi oqibatida lizing toʻlovlarini oʻz vaqtida amalga oshirmasligidan sugʻurta himoyasi. 6. Sugʻurta shartnomalarini tuzishda quyidagilar taqiqlanadi: siyosiy tavakkalchiliklar boʻyicha shartsiz franshiza oʻrnatilishi; tijorat tavakkalchiliklari boʻyicha shartsiz franshiza miqdori — sugʻurta pulining 50 foizidan ortiq boʻlishi; logistika tavakkalchiliklari boʻyicha shartsiz franshiza miqdori — sugʻurta pulining 5 foizidan ortiq boʻlishi; siyosiy tavakkalchiliklar boʻyicha kutish davri — 180 kalendar kundan ortiq boʻlishi; tijorat tavakkalchiliklari boʻyicha kutish davri — 90 kalendar kundan ortiq boʻlishi; logistika tavakkalchiliklari boʻyicha kutish davri — 30 kalendar kundan ortiq boʻlishi. 7. Muddatli toʻlovni nazarda tutuvchi eksport shartnomasi boʻyicha sugʻurta tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish uchun sugʻurta qildiruvchi tomonidan eksport shartnomasi qiymatining kamida 15 foizi miqdorida avans toʻlovi oldindan toʻlangan boʻlishi lozim. 8. Sugʻurta shartnomalarida tomonlar amaldagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq sugʻurtaga oid qoʻshimcha xizmatlar tashkil etilishini kelishib olishlari mumkin. 9. Sugʻurta shartnomasida sugʻurta hodisasi, zararning hisob-kitobi, kutish davri, franshiza miqdori va qoʻshimcha xizmatlar uchun ajratiladigan mablagʻning eng koʻp miqdori, sugʻurta tovonini olish uchun beriladigan hujjatlar, hujjatlar topshirilgan kundan boshlanadigan sugʻurta tovoni toʻlanishi muddati aniq koʻrsatilgan boʻlishi shart. Sugʻurta shartnomasiga amaldagi qonunchilik hujjatlari va ushbu Nizom bilan ruxsat etilmagan istisnolar va shartlarni kiritish mumkin emas. 10. Agar xalqaro normativ hujjatlar va qoidalarda ushbu Nizomdan farq qiluvchi sugʻurta qilish shartlari nazarda tutilgan boʻlsa, sugʻurta shartnomasiga ushbu xalqaro normalar yoki qoidalar kiritilishi mumkin. 11. Kapital, tovar va xizmatlar (ishlar) eksporti hamda eksportni qoʻllab-quvvatlash bilan bogʻliq faoliyatni sugʻurta qilish ushbu Nizomga ilovadagi sxemaga muvofiq amalga oshiriladi. 12. Siyosiy va (yoki) tijorat tavakkalchiliklaridan sugʻurta qilish shartnomalarini tuzayotganda sugʻurta qildiruvchi sugʻurtalovchiga quyidagilarni taqdim etadi: ariza; eksport shartnomasi, agar eksport bilan bogʻliq tavakkalchilik sugʻurtalanishi kerak boʻlsa; moliyalash shartnomasi, agar moliyalash bilan bogʻliq tavakkalchilik sugʻurtalanishi kerak boʻlsa; agar eksport shartnomasi boʻyicha muddatli toʻlov bir yildan ortiq davrga taqdim etilsa, tijorat bankining eksport shartnomasi qiymatining kamida 15 foizi miqdorida avans toʻlovi olinganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomasi nusxasi. Sugʻurtalovchi sugʻurta qildiruvchidan yoki mahalliy va xorijiy tashkilotlardan sugʻurta tavakkalchiligining darajasiga aniqlik kirituvchi maʼlumotlarni, shuningdek, eksport shartnomasini amalga oshirish bilan bogʻliq tavakkalchilik darajasidan kelib chiqqan holda kontragent tomonidan shartnoma majburiyatlarining bajarilishini kafolatlovchi hujjatlarni talab qilishga haqli. 13. Sugʻurtalovchi sugʻurta qildiruvchining roziligi bilan eksport shartnomasini tuzishda ishtirok etishga hamda eksport shartnomasi boʻyicha tavakkalchiliklarni kamaytirish va oldini olish shartlari, choralari yuzasidan takliflar berishga haqli. 14. Logistika tavakkalchiliklaridan sugʻurta qilish shartnomalarini tuzayotganda sugʻurta qildiruvchi sugʻurtalovchiga quyidagilarni taqdim etadi: ariza; eksport shartnomasi, agar eksport bilan bogʻliq logistika tavakkalchiligi sugʻurtalanayotgan boʻlsa; logistika tavakkalchiligining qaysi biri sugʻurtalanishidan kelib chiqib, taʼminot, saqlash, tashish yoki maʼlumotlarni elektron shaklda yetkazib berishga oid shartnoma. 15. Sugʻurtalovchiga taqdim etilgan shartnomalarning asl nusxalari, ulardan nusxa olingandan soʻng, sugʻurta qildiruvchiga ariza qabul qilinayotganda qaytarib beriladi. 16. Sugʻurta qildiruvchi ushbu Nizom doirasida arizalar va hujjatlarni sugʻurtalovchiga bevosita, pochta orqali yoki elektron shaklda taqdim etishlari mumkin. 17. Sugʻurtalovchi sugʻurta qildiruvchi tomonidan zarur hujjatlar taqdim etilgandan boshlab 24 soat ichida tegishli sugʻurta shartnomasini tayyorlaydi va uning imzolanishini taʼminlaydi. 18. Sugʻurtalovchi tavakkalchilik turi va darajasidan kelib chiqib, joʻnatilayotgan tovarlar, binolar, inshootlar, uskunalar va sugʻurtaga aloqador boshqa moddiy va nomoddiy boyliklarning sugʻurta shartnomasini tuzishdan avval va sugʻurta shartnomasida kelishilgan boʻlsa, sugʻurta muddati mobaynida sugʻurta qildiruvchining xodimlari ishtirokida monitoring qilishga haqli. Monitoring natijalari sugʻurtalovchi va sugʻurta qildiruvchining vakillari tomonidan imzolangan Monitoring oʻtkazilganligi toʻgʻrisida dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. 19. Sugʻurta shartnomasi tuzilgandan keyin Monitoring oʻtkazilganligi toʻgʻrisida dalolatnoma va sugʻurta qildiruvchi sugʻurta shartnomasini tuzish uchun taqdim etgan boshqa hujjatlar sugʻurta shartnomasining ajralmas qismi hisoblanadi. 20. Sugʻurta mukofoti sugʻurta tariflariga muvofiq aniqlanadi. Sugʻurta tariflarida sugʻurtalanadigan tavakkalchiliklar, eksport qiluvchi va kontragentning moliyaviy ahvoli, eksport qilinayotgan mamlakat, kutish davri, shartsiz franshiza miqdori, sugʻurta shartnomasidagi istisnolar, sugʻurtaga oid qoʻshimcha xizmatlar va boshqa omillar hisobga olinishi shart. 21. Sugʻurta tariflari aktuar tashkilot tomonidan Oʻzbekiston aktuariylar uyushmasi tayyorlagan va tasdiqlagan uslubiy qoʻllanmasi asosida ishlab chiqiladi. 22. Oʻzbekiston Respublikasi hududida sugʻurta shartnomasi boʻyicha barcha oʻzaro hisob-kitoblar, shu jumladan sugʻurta mukofoti va sugʻurta tovoni toʻlovlari faqat milliy valyutada amalga oshiriladi. Bunda milliy valyutani har qanday chet el valyutasi yoki shartli birliklarga bogʻlagan holda hisob-kitoblarni amalga oshirilishi taqiqlanadi. 23. Xorijdagi shaxslar bilan barcha oʻzaro hisob-kitoblar erkin ayirboshlanadigan valyutada amalga oshirilishi mumkin. 24. Sugʻurta qildiruvchi sugʻurta shartnomasida koʻrsatilgan tavakkalchiliklar oqibatida zarar koʻrganda sugʻurta tovonini olish uchun sugʻurta hodisasi sodir boʻlganligi va uning miqdori aniqlash uchun yetarli maʼlumotlarni olishda sugʻurtalovchiga koʻmaklashishi lozim. 25. Sugʻurta tovoni, sugʻurta shartnomasining shartlaridan kelib chiqib, sugʻurta hodisasini joyiga chiqib oʻrganish yoki sugʻurta hodisasi sodir boʻlganligi va zarar miqdorini tasdiqlovchi hujjatlardan kelib chiqib tuzilgan Sugʻurta hodisasi toʻgʻrisida dalolatnomaga muvofiq toʻlanadi. 26. Sugʻurta tovonining miqdori sugʻurta shartnomasida koʻrsatilgan tartibda aniqlanadigan zararlardan kutish davrida yuzaga kelgan zararlar va shartsiz franshiza miqdorini chegirib tashlash yoʻli bilan hisoblanadi. 27. Sugʻurtalovchi sugʻurta shartnomasida koʻrsatilgan boʻlishi sharti bilan quyidagi hollarda sugʻurta tovonini toʻlashni rad etishi mumkin: sugʻurta qildiruvchi va uning xodimlari tomonidan firibgarlik, qonunbuzarlik holatlari yoki sugʻurta shartnomasi, eksport shartnomasi yoki moliyalash shartnomasini tuzayotganda yolgʻon maʼlumotlarni taqdim etganligi aniqlanganda; sugʻurta qildiruvchi tomonidan sugʻurta shartnomasida belgilangan monitoring qilish shartlarining buzilishi zarar yuzaga kelishidan avval sugʻurtalangan tavakkalchilik darajasini oshishiga olib kelganligi aniqlansa hamda sugʻurtalangan tavakkalchilik uchun qoʻshimcha sugʻurta mukofoti toʻlanmagan boʻlsa; sugʻurta qildiruvchi sugʻurtalovchiga subrogatsiya huquqini amalga oshirish uchun zarur hujjatlarni taqdim etishdan bosh tortsa. 28. Sugʻurta tovoni sugʻurta hodisasi va zarar miqdorini tasdiqlovchi hujjatlar olingan kundan boshlab 15 kalendar kunidan kechiktirmasdan toʻlanishi shart. 29. Sugʻurtalovchi sugʻurta xizmatining barcha bosqichlarida, shu jumladan sugʻurta shartnomasini tuzish, sugʻurta tovonini toʻlash bosqichlarida mazkur Nizomda koʻrsatilgan maʼlumotlarga aloqador boʻlmagan oʻrganishlar oʻtkazishi va hujjatlar talab qilishi taqiqlanadi. 30. Ushbu Nizomda koʻrsatilmagan oʻzaro munosabatlar amaldagi qonunchilik hujjatlari va sugʻurta shartnomasi bilan tartibga solinadi. 31. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar. Bosqichlar Masʼul ijrochilar Tadbirlar Bajarish muddatlari 1-bosqich Sugʻurta qildiruvchi a) Siyosiy va (yoki) tijorat tavakkalchiliklaridan sugʻurta qilish uchun sugʻurtalovchiga quyidagi hujjatlarni taqdim etish: ariza; eksport shartnomasi, agar eksport bilan bogʻliq tavakkalchilik sugʻurtalanishi kerak boʻlsa; moliyalash shartnomasi, agar moliyalash bilan bogʻliq tavakkalchilik sugʻurtalanishi kerak boʻlsa; agar eksport shartnomasi boʻyicha muddatli toʻlov bir yildan ortiq davrga taqdim etilsa, tijorat bankining eksport shartnomasi qiymatining kamida 15 foizi miqdorida avans toʻlovi olinganligi toʻgʻrisida maʼlumotnoma nusxasi. Sugʻurta qildiruvchining ixtiyoriga koʻra b) Logistika tavakkalchiliklaridan sugʻurta qilish uchun sugʻurtalovchiga quyidagi hujjatlarni taqdim etish: ariza; eksport shartnomasi, agar eksport bilan bogʻliq logistika tavakkalchiligi sugʻurtalanayotgan boʻlsa; logistika tavakkalchiligining qaysi biri sugʻurtalanishidan kelib chiqib, taʼminot, saqlash, tashish yoki maʼlumotlarni elektron shaklda yetkazib berishga oid shartnoma. 2-bosqich Sugʻurtalovchi Taqdim etilgan hujjatlar asosida tegishli sugʻurta shartnomasini tayyorlash va imzolash. Hujjatlar taqdim etilgandan boshlab 24 soat ichida 3-bosqich Sugʻurtalovchi,sugʻurta qildiruvchi Tavakkalchilik turi va darajasidan kelib chiqib, joʻnatilayotgan tovarlar, binolar, inshootlar, uskunalar va sugʻurtaga aloqador boshqa moddiy va nomoddiy boyliklarni, sugʻurta shartnomasida kelishilgan boʻlsa, sugʻurta muddati mobaynida sugʻurta qildiruvchining xodimlari ishtirokida monitoring qilish. Sugʻurta muddati davomida 4-bosqich Sugʻurta qildiruvchi Sugʻurta shartnomasiga muvofiq sugʻurta hodisasi sodir boʻlganligi va zarar miqdorini tasdiqlovchi hujjatlarni Sugʻurtalovchiga taqdim etish. Sugʻurta hodisasi sodir boʻlgan taqdirda 5-bosqich Sugʻurtalovchi 1. Sugʻurta hodisasini joyiga chiqib oʻrganish yoki sugʻurta hodisasi sodir boʻlganligi va zarar miqdorini tasdiqlovchi hujjatlardan kelib chiqib, Sugʻurta hodisasi toʻgʻrisida dalolatnoma tuzish; 2. Sugʻurta hodisasi toʻgʻrisida dalolatnomaga muvofiq sugʻurta qildiruvchiga sugʻurta tovoni toʻlash. Sugʻurta hodisasi va zarar miqdorini tasdiqlovchi hujjatlar olingan kundan boshlab 15 kalendar kuni ichida 1. Vazirlar Mahkamasining “Milliy eksportchilarni sugʻurta qilishni taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1998-yil 21-apreldagi 167-son qarori. 2. Vazirlar Mahkamasining “Sugʻurta xizmatlari bozorini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2002-yil 27-noyabrdagi 413-son qaroriga 3-ilovaning XV bandi (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2002-y., 22-son, 180-modda). 3. Vazirlar Mahkamasining “Vazirlar Mahkamasining “Milliy eksport qiluvchilarni sugʻurtalashni taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1998-yil 21-apreldagi 167-son qaroriga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida” 2014-yil 2-iyundagi 136-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2014-y., 23-son, 267-modda).