Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududida fuqaro va eksperimental aviatsiyasining parvoz qilish aviatsiya qoidalariga (OʻzR AQ-91) oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
(order, 2026-03-06)

Oʻzbekiston Respublikasining Havo kodeksi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 14-iyundagi PF-94-son “Maʼmuriy islohotlar doirasida transport sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq buyuraman: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2007-yil 12-sentabrdagi 141-son buyrugʻi (roʻyxat raqami 1723, 2007-yil 29-sentabr) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-y., 41-42-son, 420-modda) bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi samoviy hududida fuqaro va eksperimental aviatsiyasining parvoz qilish aviatsiya qoidalariga (OʻzR AQ-91) ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi, Savdo-sanoat palatasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil bilan kelishilgan. 3. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. 1. 1-bobda: a) 1-paragrafda: uchinchi va toʻrtinchi xatboshilar quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Aviatsiya xavfsizligi — fuqaro aviatsiyasini noqonuniy aralashish harakatlaridan himoya qilishga qaratilgan chora-tadbirlar kompleksi, shuningdek jalb qilinadigan inson va moddiy resurslar. Noqonuniy aralashish harakatlari — fuqaro aviatsiyasi xavfsizligiga tahdid soluvchi harakatlar yoki harakatlarni sodir etishga urinishlar boʻlib, ushbu harakatlar bilan cheklanmagan holda quyidagilarni oʻz ichiga oladi: havo kemalarini qoʻlga olish; ekspluatatsiyada boʻlgan havo kemasini ishdan chiqarish; havo kemasida yoki aerodrom hududida odamlarni garovga olish; havo kemasi bortiga, aeroportga yoxud aeronavigatsiya vositalari yoki xizmati joylashgan joyga zoʻravonlik bilan kirish; havo kemasi bortiga yoki aeroport hududiga jinoiy maqsadlarda ishlatish uchun moʻljallangan qurol, xavfli moslamalar yoki materiallarni olib kirish yoki joylashtirishga urinish; oʻldirish, jiddiy shikast yetkazish, atrof-muhitga yoki mulkka jiddiy zarar yetkazish maqsadida ekspluatatsiyada boʻlgan havo kemasidan foydalanish; havo kemasining detallari va komponentlarini ishdan chiqarishga qaratilgan, halokatga olib kelishi mumkin boʻlgan ijtimoiy xavfli harakat, qasddan yoki ehtiyotsizlikdan sodir etilgan harakat yoki harakatsizlik; parvozdagi yoki yerdagi havo kemasini, yoʻlovchilarni, ekipaj aʼzolarini, fuqaro aviatsiyasi xodimlarini, aeroportdagi jamoatchilikni, fuqaro aviatsiyasi inshootlari yoki xizmatlarining joylashgan joylari xavfsizligini tahdid ostiga qoʻyadigan notoʻgʻri yoki yolgʻon maʼlumotlarni yetkazish.”; yetmish yettinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Absolyut oʻtish balandligi — havo kemasining ayni bir vertikal tekislik yoki undan pastroq boʻlgan balandlikdagi holatini absolyut balandlik qiymatlarida ifodalaydigan absolyut balandlik.”; saksoninchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Davlat aviatsiyasi — Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qaroriga muvofiq boshqa respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari yurituvida boʻlgan aviatsiya.”; bir yuz oʻn ikkinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Koʻtarilish va qoʻnish hududi — aerodrom sathidan aeronavigatsiya axborotlari toʻplamida (AIP) va (yoki) aerodrom hududida parvozni amalga oshirish yoʻriqnomasida belgilangan balandlikkacha boʻlgan hamda havo kemalarining koʻtarilish va qoʻnishda manyovr qilishini taʼminlaydigan yondosh hududlarni oʻz ichiga olgan havo hududi.”; bir yuz sakson sakkizinchi xatboshi chiqarib tashlansin; bir yuz sakson toʻqqizinchi — ikki yuz sakson sakkizinchi xatboshilar tegishli ravishda bir yuz sakson sakkizinchi — ikki yuz sakson yettinchi xatboshilar deb hisoblansin; ikki yuz toʻrtinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Taqdim etilgan parvoz rejasi — uchuvchi, ekspluatant yoki uning vakolatli vakili tomonidan havo harakatini boshqarish boʻlinmalariga foydalanish uchun taqdim qilingan soʻnggi parvoz rejasi.”; ikki yuz yetmish sakkizinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Oʻtish esheloni — absolyut oʻtish balandligidan yuqorida parvoz qilish uchun foydalanish mumkin boʻlgan eng quyi parvoz esheloni.”; b) 2-paragrafda: oʻttiz sakkizinchi xatboshi chiqarib tashlansin; oʻttiz toʻqqizinchi — sakson toʻrtinchi xatboshilar tegishli ravishda oʻttiz sakkizinchi — sakson uchinchi xatboshilar deb hisoblansin. 2. 14 va 15-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin: “14. Fuqaro havo kemalarini Oʻzbekiston Respublikasi Fuqaro havo kemalarining davlat reyestrida roʻyxatga olish hamda ularning roʻyxatdan oʻtganligi toʻgʻrisida guvohnoma berish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomdagi Fuqaro havo kemasi roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma pasportiga muvofiq amalga oshiriladi. 15. Fuqaro havo kemasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Oʻzbekiston Respublikasi Fuqaro havo kemalarining davlat reyestriga kiritilganda, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomdagi Fuqaro havo kemasi roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma pasportiga asosan fuqaro havo kemasiga qayd etiladigan davlat tanish va roʻyxat belgilari tayinlanadi.”. 3. 20-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “20. Fuqaro havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomdagi Fuqaro havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikati pasportiga muvofiq beriladi.”. 4. Quyidagi mazmundagi 271-band bilan toʻldirilsin: “271. Jihozlanishiga koʻra, havo kemalari quyidagilarga boʻlinadi: a) asosiy havo kemasi — uchish, qoʻnish uchun yaqinlashish va kutilgan sharoitlarda qoʻnishni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan minimal jihozlar toʻplamiga ega havo kemasi; b) qayta jihozlangan havo kemasi — uchish, qoʻnish uchun yaqinlashish va muayyan sharoitlarda qoʻnishni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha uskunalar bilan jihozlangan havo kemasi.”. 5. 99-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “99. Aerodrom hududida binolar, inshootlar, aloqa liniyalari, yuqori kuchlanishli elektr uzatish, radiotexnika liniyalari va HKlari parvoziga xavf tugʻdirishi yoki aerodromlarning radiotexnik aloqalarining normal ishlashi uchun xalaqit berishi mumkin boʻlgan boshqa obyektlarni joylashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomdagi Parvozlar xavfsizligiga xavf solishi mumkin boʻlgan faoliyatni amalga oshirish uchun ruxsatnoma pasportiga muvofiq amalga oshiriladi.”. 6. 240-bandning “v” kichik bandidan “va havodagi harakatni boshqaruvchi dispetcherlarni smena boshlanishidan oldin nazoratdan oʻtkazish” degan soʻzlar chiqarib tashlansin. 7. 244-bandning “e” kichik bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “e) parvozdan oldingi koʻrikdan oʻtkazib, tegishli hujjatlarda parvozga qoʻyilishi toʻgʻrisida xulosa berish;”. 8. 246, 403, 518, 520, 941, 943 va 981-bandlar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin. 9. 251-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “251. Ekipaj aʼzolari, parvozlar rahbarlari, HHB dispetcherlari mehnat qobiliyatining buzilishiga olib keladigan holatda yoki kasal boʻlsa, shuningdek ekipaj aʼzolari parvozdan oldingi tibbiy koʻrikdan oʻtishdan bosh tortsa, ularning parvoz qilishiga (HHB) qoʻyilmaydi.”. 10. 253-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “253. Shifokor (feldsher) tomonidan parvozdan oldingi yoki havo kemasi komandiri tomonidan parvozdan oldingi tayyorgarlik vaqtida aniqlangan alkogol (narkotik moddalar) taʼsiridagi mastlik holati, shuningdek alkogol (narkotik moddalar) taʼsiridagi mastlikning qoldigʻi mavjud boʻlgan holat ushbu aviamutaxassis tomonidan parvoz bajarilishiga mutlaqo qarshi koʻrsatmalar hisoblanadi. Har bir aniqlangan holat boʻyicha xizmat surishtiruvi oʻtkazilib, aybdorlar Oʻzbekiston Respublikasida amalda boʻlgan qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladi.”. 11. 258-banddagi “gʻayriqonuniy aralashuv aktlaridan” degan soʻzlar “noqonuniy aralashish harakatlaridan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 12. 259 va 260-bandlardagi “2000-yil 5-iyuldagi 256-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi FAni gʻayriqonuniy aralashish aktlaridan aviatsion xavfsizlikni taʼminlashning milliy dasturi” degan soʻzlar “2025-yil 10-martdagi 152-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining noqonuniy aralashish harakatlaridan aviatsiya xavfsizligini taʼminlash milliy dasturi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 13. 343-bandning “a” kichik bandidagi “oʻtish balandligida” degan soʻzlar “absolyut oʻtish balandligida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 14. 344-banddagi “oʻtish balandligi” degan soʻzlar “absolyut oʻtish balandligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 15. 367-banddagi “eshelon” degan soʻz “balandlik” degan soʻz bilan almashtirilsin. 16. 492-banddagi “Oʻtish balandligini” degan soʻzlar “Absolyut oʻtish balandligini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 17. 892-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “892. Uchishdan absolyut oʻtish balandligiga yetib olishgacha boʻlgan balandlikni oʻlchash metrlar ishlatiladigan barometrik balandlik oʻlchagichlarda metrlarda, futlar ishlatiladigan barometrik balandlik oʻlchagichlarda esa futlarda bajarilishi lozim.”. 18. 944-banddagi “eshelonda” va “eshelondan” degan soʻzlar tegishli ravishda “balandlikda” va “balandlikdan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 19. 945-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “945. Togʻli aerodromlarda parvozlarni faqat havo kemasi ustidan doimiy radiolokatsion nazorat taʼminlangan va xavfsiz parvoz balandliklari kafolatlanganda HHB dispetcheri tomonidan belgilangan trayektoriyalar boʻyicha amalga oshirishga ruxsat beriladi.”. 20. 974-bandning “b” kichik bandidagi “140 eshelongacha (4250 metrgacha)” degan soʻzlar “150 eshelongacha (4550 metrgacha)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 21. 1046-bandda quyidagi tahrirda bayon etilsin: “1046. Aviatsiya hodisalari va insidentlarini surishtirish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 17-noyabrdagi 660-son qarori bilan tasdiqlangan Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalari asosida amalga oshiriladi.”. 22. 2-ilovaning 3-boʻlimi ikkinchi xatboshisidagi “oʻtish balandligi” degan soʻzlar “absolyut oʻtish balandligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin. 23. 4-ilovaning 1-paragrafida: a) 3.1.-kichik bandning jadval qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: b) 3.3.-kichik band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “3.3. Agar kutish sxemasida boshqacha vaqt belgilangan boʻlmasa, ketish yoʻlining chizigʻi boʻylab parvoz vaqti 150 eshelongacha boʻlgan (4550 metrgacha) balandlikkacha bir daqiqani hamda 150 eshelondan (4550 metrdan) yuqori balandliklarda 1 daqiqa 30 soniyani tashkil etadi.”. 24. 6-ilovada: a) “Fuqaro havo kemalarini tutib olinishi” boʻlimining birinchi xatboshisida: “j” kichik banddagi “qoʻllash.” degan soʻz “qoʻllash;” degan soʻz bilan almashtirilsin; quyidagi mazmundagi “z” kichik band bilan toʻldirilsin: “z) fuqaro havo kemalarini tutib olish mumkin boʻlgan hamda ushbu havo kemalarini aniqlash uchun ikkilamchi koʻrish radiolokatori yoki ADS-B mavjud boʻlgan hududlarda radiolokator yoki ADS-Bdan foydalanishni inobatga olish.”; b) “Tutib olingan HKning harakatlari” boʻlimida: toʻrtinchi xatboshidagi “koʻrishga.” degan soʻz “koʻrishga;” degan soʻz bilan almashtirilsin; quyidagi mazmundagi beshinchi va oltinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin: “g) fuqaro havo kemasida qabul qiluvchi-javobbergich mavjud boʻlsa hamda tegishli havo harakati xizmat organidan boshqa koʻrsatmalar olinmagan boʻlsa, ikkilamchi koʻrish radiolokatorining A rejimida 7700 kodini tanlashga; d) fuqaro havo kemasida ADS-B yoki ADS-C uskunalari mavjud boʻlsa hamda tegishli havo harakati xizmat organidan boshqa koʻrsatmalar olinmagan boʻlsa, tegishli favqulodda rejimni tanlashga.”; beshinchi va oltinchi xatboshilar tegishli ravishda yettinchi va sakkizinchi xatboshilar deb hisoblansin; sakkizinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Agar radio orqali har qanday manbadan olingan koʻrsatmalar tutib oluvchi havo kemasining radio orqali uzatgan koʻrsatmalariga zid kelsa, tutib olinayotgan havo kemasi darhol tushuntirish soʻraydi. Bunda, tutib oluvchi havo kemasining radio orqali bergan koʻrsatmalarini bajarishni davom ettiriladi.”.