Umumiy foydalanish telekommunikatsiya tarmogʻida telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
(order, 2020-10-01)

Oʻzbekiston Respublikasining “Telekommunikatsiyalar toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq umumiy foydalanishdagi telefon aloqasi tarmogʻi operatorlari va foydalanuvchilar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni tartibga solish maqsadida, shuningdek, normativ hujjatning Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligidagi huquqiy ekspertizasi asosida buyuraman: 1. Ilova qilingan “Umumiy foydalanish telekommunikatsiya tarmogʻida telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish qoidalari” tasdiqlansin. 2. Mazkur qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan 10 kun oʻtgandan soʻng kuchga kirishi belgilab qoʻyilsin. 3. “Umumiy foydalanish telekommunikatsiya tarmogʻida telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish qoidalari” kuchga kiritilgan vaqtdan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi Aloqa vazirligining 1997-yil 25-apreldagi 154-sonli buyrugʻi bilan tasdiqlangan (1997-yil 15-mayda 339-son bilan roʻyxatga olingan) “Oʻzbekiston Respublikasida mahalliy telefon aloqasidan foydalanish qoidalari” va Oʻzbekiston Respublikasi Aloqa vazirligining 1997-yil 25-apreldagi 156-sonli buyrugʻi bilan tasdiqlangan (1997-yil 15-mayda 340-son bilan roʻyxatga olingan) “Shaharlararo va xalqaro telefon aloqasidan foydalanish qoidalari” oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligining 2003-yil 16-sentabrdagi “Umumiy foydalanish tarmogʻida telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi 260-sonli buyrugʻining 1, 2 va 3-bandlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 1. Umumiy foydalanish telekommunikatsiya tarmogʻida telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish qoidalari (bundan keyin matn boʻyicha — Qoidalar) Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasining “Aloqa toʻgʻrisida”, “Telekommunikatsiyalar toʻgʻrisida”, “Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”, “Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq ishlab chiqilgan va Oʻzbekiston Respublikasi hududida telekommunikatsiya operatorlari, telekommunikatsiya xizmatlari provaydyerlari va telekommunikatsiya aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchilar oʻrtasidagi telefon aloqa xizmatlarini koʻrsatish munosabatlarini tartibga soladi. 2. Ushbu Qoidalarning amal qilishi idoraviy telekommunikatsiya tarmoqlari tomonidan telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish, taksofonlardan telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish, shuningdek mobil radiotelefon aloqa tarmoqlari, maʼlumotlar uzatish va IP-telefoniya tarmoqlari tomonidan xizmatlar koʻrsatishga taalluqli emas. 3. Ushbu Qoidalarda quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi: abonent — telekommunikatsiyalar operatori yoki provayderi bilan tuzilgan shartnomaga asosan telekommunikatsiyalar xizmatlaridan bevosita foydalanuvchi jismoniy yoki yuridik shaxs; abonent liniyasi — telefon stansiyasidan abonentning telefon apparatiga boruvchi, butun uzunligi boʻyicha oʻralgan simlar jufti; abonent raqami — telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish shartnomasini tuzishda abonentga ajratiladigan raqam, telekommunikatsiyalar tarmogʻiga ulangan oxirgi (terminal) qurilma ushbu raqam boʻyicha identifikatsiyalanadi; xizmatlarga abonent toʻlov tizimi — abonentning maʼlum (hisob-kitob qilinadigan) vaqt davri (oy, chorak, yil va b.) uchun toʻlovlari summasi haqiqatda olingan xizmatlar hajmiga bogʻliq boʻlmagan doimiy miqdor hisoblanadigan xizmatlarga haq toʻlash tizimi; avtomatik xizmat koʻrsatish tizimi — telefon aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchi tomonidan chaqirilayotgan abonent raqamini mustaqil terish yoʻli bilan telefonchining yordamisiz oʻrnatiladigan telefon bogʻlanish usuli; avtomatik telefon stansiya (bundan keyin — ATS) — telefon bogʻlanishlarning avtomatik ravishda oʻrnatilishini taʼminlovchi telefon stansiya; tarifikatsiya birligi — telekommunikatsiya operatori tomonidan tanlangan tarifikatsiya tizimiga bogʻliq boʻlgan (yaxlit minutlar yoki davriy impulslar boʻyicha hisoblanadi) telefon bogʻlanish davomiyligi (soʻzlashuv)ning haq toʻlanadigan birligi; buyurtma xizmat koʻrsatish tizimi — oldindan buyurtma bergan holda telefonchi yordamida telefon bogʻlanishning oʻrnatilishi; ATS taʼsir zonasi — ushbu telefon stansiyasi yoki podstansiyaga kiritilgan magistral, taqsimlash tarmoqlarining kabel (havo) liniyalari va radiofoydalana olish vositalari joylashtirilgan hamda ushbu uskuna yordamida telefonlashtirilishi mumkin boʻlgan hudud; telekommunikatsiya operatorining ishlash zonasi — telekommunikatsiya operatori telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatadigan hudud; konferens-aloqa — uchta va undan ortiq abonentga bir vaqtda telefon orqali muloqot qilish imkonini beruvchi xizmat; yirik avariya — sigʻimi 100 va undan ortiq liniyaga ega boʻlgan telefon kabeli yoki sigʻimi 100 va undan ortiq raqamli stansiya uskunasining shikastlanishi; abonentning shaxsiy hisobvaragʻi — abonent tomonidan foydalaniladigan aloqa xizmatlari uchun haq toʻlashga moʻljallangan, aloqa xizmatlaridan foydalanishda abonent tomonidan kiritiladigan va sarflanadigan pul mablagʻlari toʻgʻrisidagi pul ekvivalentida ifodalangan axborotdan iborat boʻlgan telekommunikatsiya operatorining avtomatlashtirilgan hisob-kitoblar tizimidagi tahliliy elektron hujjat; mahalliy telefon aloqa — bitta aholi punkti yoki maʼmuriy tuman doirasida joylashgan foydalanuvchilar oʻrtasidagi telefon bogʻlanish; shaharlararo telefon aloqa — Oʻzbekiston Respublikasining turli maʼmuriy tumanlari (shahar tarkibidagi tumanlardan tashqari) hududida joylashgan foydalanuvchilar oʻrtasidagi telefon bogʻlanish; xalqaro telefon aloqa — Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi telefon aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchi va boshqa davlat hududidagi telefon aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchi oʻrtasidagi telefon bogʻlanish; zudlik bilan xizmat koʻrsatish tizimi — abonentdan buyurtmani qabul qilgandan keyin telefonchi yordamida zudlik bilan telefon bogʻlanishning oʻrnatilishi; xizmatlarga haq toʻlashning vaqtbay tizimi — maʼlum (hisob-kitob qilinadigan) vaqt davri uchun abonent toʻlovlari summasi axborotni uzatish va boshqa telefon aloqasi xizmatlarini olish uchun telefon tarmogʻi liniyalari va inshootlaridan foydalanilgan vaqtga bogʻliq boʻlgan xizmatlarga haq toʻlash tizimi; telefon aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchi (bundan keyin — foydalanuvchi) — telefon aloqasi xizmatlarining isteʼmolchisi hisoblanadigan jismoniy yoki yuridik shaxs; telekommunikatsiyalar tarmogʻi — bitta yoki bir nechta uzatish turlarini: telefon, telegraf, faksimil, maʼlumotlar uzatish va hujjatli xabarlarning boshqa turlarini, televizion va radioeshittirish dasturlarini translatsiya qilishni taʼminlovchi telekommunikatsiyalar vositalarining jami; oldindan hisob-kitob tizimi — hisob-kitob tizimi, bunda xizmatlar faqat abonentning shaxsiy hisobvaragʻida telekommunikatsiya operatorining tarif rejasi bilan belgilangan yetarli mablagʻlar boʻlganda taqdim etiladi; telefon tarmogʻi — aholi, muassasalar, tashkilotlar va korxonalarning telefon aloqasi xizmatlariga boʻlgan ehtiyojini taʼminlovchi ATS, kommutatsiya uzellari, liniyalari, kanallari, oxirgi (terminal) uskunalarining jami; telefon bogʻlanish — ikkita telefon apparati yoki oxirgi qurilmalar oʻrtasida aloqaning oʻrnatilishi; telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish shartnomasini tuzish texnik imkoniyati (bundan keyin — Shartnoma tuzish uchun texnik imkoniyat) — ATSda Oʻzbekiston Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan belgilanadigan texnologik normalarni hisobga olgan holda boʻsh raqamlar, abonent liniyalarining mavjudligi; telefon aloqasi xizmatlari — telekommunikatsiya operatori va telekommunikatsiya xizmatlari provayderining soʻzlashuvlar va qoʻshimcha xizmatlarni taqdim etishga doir faoliyati mahsuli. 4. Telefon aloqasi xizmatlari telekommunikatsiya operatori, u tomonidan vakolatlangan shaxs yoki telekommunikatsiya xizmatlari provayderi (bundan keyin — telekommunikatsiya operatori) va abonent oʻrtasida tuziladigan shartnoma asosida koʻrsatiladi. Tomonlarning shartnoma boʻyicha huquqlari va majburiyatlari faqat qonun hujjatlari va ushbu Qoidalarda belgilangan tartibda boshqa shaxslarga berilishi mumkin. 5. Telefon aloqasi xizmatlari qonun hujjatlarida koʻzda tutilgan imtiyozlar va afzalliklarni hisobga olib barcha abonentlar uchun xizmat koʻrsatishning bir xil sharoitlarini taʼminlagan holda koʻrsatiladi. 6. Inson hayoti xavfsizligi, Oʻzbekiston Respublikasida mudofaa, xavfsizlik va huquqiy tartibotni muhofaza qilish sohasidagi kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlarni oʻtkazishga taalluqli xabarlar, shuningdek yirik avariyalar, halokatlar, epidemiyalar, epizootiyalar, epifitotiyalar va ommaviy falokatlar toʻgʻrisidagi xabarlar mutlaq ustuvorlikka egadir. Favqulodda vaziyatlar (harbiy harakatlar, zilzilalar, suv toshqinlari, yongʻinlar, epidemiyalar va boshqalar)da Oʻzbekiston Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari sohasidagi vakolatlangan organ sifatida telekommunikatsiya tarmoqlari va vositalaridan ustuvor foydalanish hamda markazlashtirilgan boshqarish, shuningdek ularning ishlashini cheklash yoki toʻxtatib qoʻyish huquqiga egadir. 7. Telefon aloqasidan foydalanish, maʼlumot-axborot va boshqa xizmatlarni olish uchun telekommunikatsiya tarmogʻiga abonent qurilmalari, telefon apparatlari ulanadi, shu jumladan raqamni avtomatik aniqlash funksiyalariga ega telefon apparatlari, maʼlumotlar uzatish va telematik xizmatlar uskunasi (telefaks, teleteks, videoteks va b.), radiotelefon aloqa vositalari, avtojavobbergichlar, signalizatsiya qurilmalari ulanadi. Telekommunikatsiya tarmogʻiga Milliy sertifikatlashtirish organi (Oʻzstandart) tomonidan akkreditatsiya qilingan sertifikatlashtirish organi tomonidan berilgan muvofiqlik sertifikatiga ega boʻlmagan abonent qurilmasini ulashga yoʻl qoʻyilmaydi. Abonent qurilmasi sifatida radiotelefonlar yoki boshqa radioelektron vositalar (quvvati 10 mVt dan koʻp boʻlmagan simsiz telefonlar bundan mustasno) ulangan holda ularni ekspluatatsiya qilish uchun Oʻzbekiston Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligidan yoki u tomonidan vakolatlangan organdan ruxsat olish kerak. Abonent qurilmasi abonentlar tomonidan oʻz hisoblaridan sotib olinishi va ularning mulki hisoblanishi yoki telekommunikatsiya operatori tomonidan shartnoma shartlariga muvofiq ijaraga berilishi mumkin. Keyingi holatda abonent qurilmasi telekommunikatsiya operatorining mulki hisoblanadi, bunda abonent ushbu qurilma uchun toʻliq moddiy javobgar boʻladi. 8. Umumiy foydalanish tarmogʻidan kechayu kunduz foydalana olish taʼminlanadi. Foydalanuvchilar bilan bevosita oʻzaro ishlaydigan telekommunikatsiya operatorlari tarkibiy boʻlinmalari (telekommunikatsiya operatori tomonidan tashkil qilingan mahalliy telefon tarmoqlarining abonent boʻlimlari va rivojlanish sexlari, shaharlararo telefon stansiyalarining abonent uchastkalari, soʻzlashuv punktlari va jamoa boʻlib foydalanish punktlari, taʼmirlash byurosi, maʼlumot xizmatlari, servis xizmatlari, telekommunikatsiya xizmatlariga haq toʻlash punktlari)ning ish rejimlari telekommunikatsiya operatorining oʻzi tomonidan belgilanadi. 9. Telekommunikatsiya operatori tomonidan koʻrsatiladigan telefon aloqasi xizmatlari universal (asosiy) va qoʻshimcha xizmatlarga boʻlinadi. Universal telekommunikatsiya xizmatlari roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan belgilanadi. 10. Telekommunikatsiya operatori tomonidan foydalanuvchilarga koʻrsatiladigan telefon aloqasi xizmatlari roʻyxati telekommunikatsiya operatoriga tegishli litsenziya hamda telekommunikatsiya tarmoqlari va vositalarining texnik imkoniyatlari bilan belgilanadi. 11. Universal telekommunikatsiya xizmatlariga tariflar foydalanuvchilar manfaatlarini hisobga olgan holda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan tartibga solinadi. 12. Telekommunikatsiya operatori tomonidan qoʻshimcha pulli va bepul telefon aloqasi xizmatlari koʻrsatilishi mumkin. 13. Pulli qoʻshimcha telefon aloqasi xizmatlari quyidagilar: a) telefon apparatlari va boshqa abonent qurilmalarini qayta oʻrnatish, qayta ulash (ulash sxemasini oʻzgartirish); b) parallel telefon apparatlarini oʻrnatish; v) mahalliy va shaharlararo telekommunikatsiya tarmogʻining aloqa kanallarini va fizik zanjirlarini ijaraga berish; g) maʼlumot-axborot xizmatlari (ushbu Qoidalarning 15-bandida koʻrsatilgan maʼlumotnomalarni berish qoʻshimcha xizmatlari bundan mustasno); d) maʼlumotlar uzatish xizmatlari va telematik xizmatlar (elektron pochta, faksimil xabarlarni uzatish xizmati, axborot resurslaridan foydalana olish xizmati va sh.k.)dan foydalanish imkoniyati; e) telegrammalarni telefon orqali berish; j) chaqirilayotgan abonentda raqamni avtomatik aniqlash funksiyalariga ega telefon apparati boʻlganda mahalliy telekommunikatsiya tarmogʻining chaqirayotgan abonent raqamini aniqlash, shuningdek abonent talabiga koʻra hisob tafsilotlarini berish; z) abonent iltimosiga koʻra abonent raqamini almashtirish; i) chaqirilayotgan shaxsga xabar qilgan holda shaharlararo, xalqaro telefon bogʻlanish; k) boshqa shahar (aholi punkti)dagi chaqirilayotgan abonentning telefon raqami toʻgʻrisidagi maʼlumotnomalar; l) shartnomada belgilangan vaqtda telefon bogʻlanishni taqdim etish; m) chaqirilayotgan shaxs hisobidan shaharlararo telefon bogʻlanish; n) telefonogrammani uzatgan holda abonent oʻrniga soʻzlashish; o) konferens-aloqa. 14. Telekommunikatsiya operatori barcha abonentlarga qarzdorligi sababli telefon aloqasi xizmatlari uzib qoʻyilganda ham foydalanuvchilar tomonidan teng ravishda shoshilinch tezkor xizmatlardan foydalanuvchilarga kechayu kunduz bepul chaqirish imkoniyatini taʼminlash. Ularga quyidagilar kiradi: yongʻin oʻchirish yordami; ichki ishlar organlari; tez tibbiy yordam; gaz tarmogʻining avariya xizmati; Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining qutqaruv xizmati. 15. Bepul qoʻshimcha telefon aloqasi xizmatlari quyidagilar: a) telefon tarmogʻining taʼmirlash byurosini chaqirish; b) chaqirilayotgan aholi punktining shaharlararo kodi toʻgʻrisida maʼlumotnoma; v) chaqirilayotgan mamlakat va chaqirilayotgan aholi punktining xalqaro kodi toʻgʻrisida maʼlumotnoma; g) mahalliy, shaharlararo va xalqaro telefon aloqasi xizmatlari uchun tariflar toʻgʻrisida maʼlumotnoma; d) avtomatik telefon aloqadan foydalanish tartibi toʻgʻrisida maʼlumotnoma; e) shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanishni buyurtma qilish uchun buyurtma berish xizmatlarini chaqirish indekslari toʻgʻrisida maʼlumotnoma. 16. Ushbu Qoidalarning 13, 15-bandlarida koʻrsatilgan qoʻshimcha telefon aloqasi xizmatlari roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligining normativ hujjatlarini hisobga olgan holda telekommunikatsiya operatoriga tegishli boʻlgan telekommunikatsiya tarmoqlari va vositalarining texnik imkoniyatlaridan kelib chiqib oʻzgartirilishi yoki toʻldirilishi mumkin. Ushbu Qoidalarning 15-bandida koʻrsatilgan bepul xizmatlar roʻyxati kamaytirilishi mumkin emas. 17. Telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi (bundan keyin — Shartnoma)ni tuzish uchun jismoniy shaxslar telekommunikatsiya operatoriga ushbu Qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq blankning namunaviy shaklidagi yozma arizani, yuridik shaxslar — ixtiyoriy shakldagi talabnoma-xatni beradilar. Jismoniy va yuridik shaxslar arizani telekommunikatsiya operatori veb-saytlarining interaktiv xizmatlari orqali yuborishlari mumkin. Bunda elektron arizalar yozma arizalarga tenglashtiriladi va belgilangan tartibda koʻrib chiqilishi kerak. 18. Shartnomani tuzish toʻgʻrisidagi ariza: qonun hujjatlariga muvofiq ishga toʻliq layoqati boʻlgan, yashash joyida muntazam roʻyxatda turadigan yoki ushbu turar joyning egasi yoki ijaraga oluvchi hisoblanadigan jismoniy shaxs tomonidan; qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan yuridik shaxs, shuningdek uning filiali yoki vakolatxonasi tomonidan berilishi mumkin. Ota-onalar, bolalikka yoki vasiylikka olganlarning yozma roziligi bilan ariza oʻn olti yoshga toʻlgan shaxs tomonidan berilishi mumkin. 19. Ariza ushbu hududda telekommunikatsiya tarmoqlari xizmatlarini koʻrsatish litsenziyasiga ega istalgan telekommunikatsiya operatoriga berilishi mumkin. Fuqarolarning arizalari ikki nusxada toʻldiriladi va telekommunikatsiya operatori tomonidan belgilangan tartibda roʻyxatga olinadi. Arizaning birinchi nusxasi telekommunikatsiya operatorida, ikkinchi nusxasi — ariza beruvchida boʻladi. Telekommunikatsiya operatori veb-saytlarining interaktiv xizmatlari orqali yuboriladigan elektron ariza bitta nusxada toʻldiriladi. Telekommunikatsiya operatori fuqaroning arizasini qabul qilishdan bosh tortishga haqli emas. 20. Tashkilotlarda umumiy foydalanish telekommunikatsiya tarmogʻiga chiqa oladigan 8 dan ortiq telefonlarni oʻrnatish zarur boʻlganda telekommunikatsiya operatori tomonidan ariza beruvchining shaxsiy mablagʻlari hisobidan muassasaviy-ishlab chiqarish avtomatik telefon stansiya operatorining tarmogʻiga va ulovchi liniyalarga ulanish uchun texnik shartlar beriladi. 21. Yuridik shaxsning shartnomani tuzish uchun arizasi yoki talabnoma-xati Shartnomani tuzish uchun texnik imkoniyat boʻlganda, quyidagilar mavjud boʻlganda belgilangan tartibda telekommunikatsiya operatori tomonidan qondiriladi: jismoniy shaxs uchun — ariza beruvchining shaxsini hamda koʻrsatilgan manzil boʻyicha doimiy yoki vaqtincha roʻyxatda turishini (turgan joyi boʻyicha hisobga olinganligini) tasdiqlovchi hujjat yoki turar joyga boʻlgan huquqni tasdiqlovchi hujjat; yuridik shaxs uchun — yuridik shaxsning egalik huquqi yoki ijaraga olish huquqini tasdiqlovchi hujjat hamda davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi guvohnomasi. Ariza roʻyxatga olingandan kundan boshlab 10 kun ichida telekommunikatsiya operatori qabul qilingan qaror toʻgʻrisida ariza beruvchiga xabar qilishi kerak. 22. Bir telekommunikatsiya operatorining ishlash zonasidagi yangi manzil boʻyicha yoki avvalgi manzil boʻyicha yangi shaxs nomiga Shartnoma tuzilishi toʻgʻrisidagi arizani qayta rasmiylashtirish huquqiga ariza berilgan vaqtda ariza beruvchining yashash joyi boʻyicha belgilangan tartibda doimiy yoki vaqtincha roʻyxatda turadigan (turgan joyi boʻyicha hisobga olingan) yoki turar joyga ariza beruvchi bilan teng egalik huquqi boʻlgan shaxslar egadirlar. Yashash joyida doimiy yoki vaqtincha roʻyxatga olingan (turar joyi boʻyicha hisobga olingan) yoki Shartnomani tuzish uchun avval berilgan ariza roʻyxatga olingandan keyin turar joyga egalik huquqi berilgan shaxslar koʻrsatilgan arizani ushbu ariza roʻyxatga olingan sana boʻyicha qayta rasmiylashtirish huquqiga egadirlar. Koʻrsatilgan Shartnomani yangi shaxs nomiga tuzish toʻgʻrisidagi arizani qayta rasmiylashtirish ariza beruvchining roziligi bilan amalga oshiriladi, uning koʻchib ketishi bilan bogʻliq holatlar bundan mustasno. 23. Ariza beruvchi aynan bitta telekommunikatsiya operatorining ishlash zonasidan yangi manzilga koʻchganda uning yangi manzil boʻyicha navbati avvalgi manzil boʻyicha qondirilmagan boʻlsa, Shartnoma tuzish toʻgʻrisidagi birlamchi arizasi telekommunikatsiya operatori tomonidan qayd qilingan sanasi boʻyicha hisobga olinadi. 24. Shartnoma ommaviy hisoblanadi va Shartnomani tuzish texnik imkoniyati boʻlganda va ushbu Qoidalarning 33-bandini hisobga olib arizalarni berish navbati tartibida tuziladi. Shartnoma ikki nusxada tuziladi va tomonlar tarafidan imzolanadi. Shartnoma tomoni sifatida namoyon boʻladigan ariza beruvchi abonent maqomiga ega boʻladi. Shartnomani tuzishda ajratilgan abonent raqami telekommunikatsiya operatori maʼlumot xizmatining maʼlumotlar bazasiga kiritiladi. Abonentning arizasiga koʻra raqam operator maʼlumot xizmatining maʼlumotlar bazasidan chiqarilishi mumkin. 25. Abonent va telekommunikatsiya operatori oʻrtasidagi shartnoma muddatsiz hisoblanadi, agar Shartnomada boshqasi belgilanmagan boʻlsa. 26. Jismoniy shaxs bilan Shartnoma tuzish uchun texnik imkoniyatning yoʻqligi koʻrsatilgan Shartnomani tuzish uchun texnik imkoniyat boʻlgan, arizani kechroq bergan boshqa jismoniy shaxs bilan Shartnoma tuzish uchun toʻsiq boʻla olmaydi. 27. Telefon aloqa kabellarida boʻsh abonent liniyalarining yoʻqligi Shartnomani tuzishga toʻsqinlik qilsa, yetishmaydigan aloqa liniyalarini oʻtkazish boʻyicha qurilish ishlari ariza beruvchining mablagʻlari hisobidan (u rozi boʻlganda), shu jumladan telekommunikatsiya operatori tomonidan berilgan texnik shartlar asosida pudrat shartnomasini tuzish yoʻli orqali oʻtkazilishi mumkin. 28. Toʻliq yoki qisman ariza beruvchining hisobidan qurilgan telekommunikatsiya vositalari va inshootlari texnik xizmat koʻrsatish, begʻaraz foydalanish yoki mulkiga telekommunikatsiya operatoriga berilishi mumkin. Telekommunikatsiya vositalari va inshootlarini berish tartibi va ekspluatatsiya qilish shartlari ariza beruvchi va telekommunikatsiya operatori oʻrtasidagi shartnoma bilan belgilanadi. Agar qurilgan telekommunikatsiya vositalari va inshootlari texnik xizmat koʻrsatish, foydalanishga yoki mulkiga berilmagan boʻlsa, u holda ularni ekspluatatsiya qilish Oʻzbekiston Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligining normativ hujjatlariga muvofiq abonent tomonidan mustaqil amalga oshiriladi. 29. Ariza beruvchi 27-bandda koʻrsatilgan ishlarni uning hisobidan bajarilishiga rozi boʻlganda, ariza beruvchi telekommunikatsiya operatoriga texnik shartlarni olish uchun ariza beradi. Texnik shartlarni berish muddati 3 ish kunidan oshmasligi kerak. Ekspluatatsiya qiluvchi tashkilotlar tomonidan texnik shartlarning bajarilishi bepul amalga oshiriladi. Texnik shartlarni soʻralayotgan parametrlarda berish imkoniyati boʻlmagan hollarda telekommunikatsiya operatori 3 ish kuni ichida asoslangan rad javobi va rad etishning aniq sabablari hamda qonun hujjatlarining normalari koʻrsatilgan yozma javobni tayyorlaydi. Ariza beruvchi telekommunikatsiya operatoridan yoki telekommunikatsiya vositalari va inshootlarini loyihalashtirish litsenziyasiga ega boʻlgan boshqa tashkilotdan olingan texnik shartlar asosida loyiha-smeta hujjatlariga buyurtma berish huquqiga ega. Ariza beruvchi loyiha-smeta hujjatlarining mustaqil ekspertizasini oʻtkazish huquqiga ega. 30. Tomonlarning kelishuviga koʻra ariza beruvchiga telefon tarmogʻidan foydalana olish ishning bir qismini yoki hammasini bajarish uchun texnik shartlar berilishi mumkin, bunda Shartnomada qurilishdan tashqari ishlar uchun toʻlov koʻzda tutiladi. Qurilishdan tashqari ishlar uchun toʻlov telefon tarmogʻidan foydalana olish uchun toʻlovda koʻrsatilgan normadan oshadigan materiallar sarflanganda telefon tarmogʻidan foydalanilganlik uchun toʻlovdan tashqari undiriladi. Bu ishlar uchun haq ariza beruvchi tomonidan materiallarning narxi va bajarilgan ishlar boʻyicha toʻlanadi. 31. Telefon tarmogʻidan foydalana olishni taʼminlash ishlari bajarilganidan keyin telekommunikatsiya operatori ariza beruvchi bilan shartnoma tuzadi. 32. Telefon tarmogʻidan foydalana olishni taʼminlash ishlarini bajarish muddatlari texnik imkoniyat boʻlganda ariza berilgan kundan boshlab 30 kungacha, texnik imkoniyat boʻlmaganda, yetishmaydigan aloqa liniyalarini ariza beruvchining hisobidan oʻtkazilishini hisobga olgan holda — pudrat shartnomasi tuzilgan sanadan boshlab 180 kungacha boʻlishi kerak. Tadbirkorlik subyektlarini telefon tarmogʻidan foydalana olishlarini taʼminlash ishlari 10 kun davomida bajariladi. 33. Fuqarolar, mansabdor shaxslar, tashkilotlarning ayrim toifalari uchun qonun hujjatlariga muvofiq telekommunikatsiya tarmogʻidan foydalanishni taʼminlash navbati va xizmatlardan foydalanish tartibi qismida ustunliklar belgilanishi mumkin. Fuqarolar, mansabdor shaxslar, tashkilotlar ayrim toifalarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. 36. Shartnomani tuzish uchun texnik imkoniyat boʻlganda Shartnomada aynan bitta manzil yoki turli manzillar boʻyicha bir nechta abonent raqamlarining ajratilishi koʻzda tutilishi mumkin. 37. Abonentga uning iltimosiga koʻra abonent qurilmasini texnik imkoniyat boʻlganda va qoʻshimcha ajratilgan tarmoq resurslari uchun toʻlov kiritilganda boshqa taʼsir zonasidagi ATSga ulash imkoniyati taqdim etilishi mumkin. 39. Abonent xuddi oʻsha ATSning taʼsir zonasidagi yangi turar joyga koʻchib oʻtganda uning arizasiga koʻra va Shartnomani tuzish uchun texnik imkoniyat mavjud boʻlganda abonent koʻchib oʻtgan uy boʻyicha qondirilmagan arizalar, shu jumladan bunday Shartnomani navbatdan tashqari tuzish imtiyozlariga ega shaxslardan olingan qondirilmagan arizalar boʻlishidan qatʼi nazar avval ajratilgan abonent raqamidan foydalanib Shartnoma qayta rasmiylashtiriladi. Abonent ATS taʼsir zonasidan tashqarida boʻlgan xuddi oʻsha telekommunikatsiya operatorining ishlash zonasidagi yangi yashash joyiga koʻchganda uning arizasi boʻyicha va Shartnomani tuzish uchun texnik imkoniyat mavjud boʻlganda Shartnoma yangi abonent raqamini ajratgan holda qayta rasmiylashtiriladi. Ushbu bandning birinchi va ikkinchi xatboshilarida koʻrsatilgan Shartnomalarni qayta rasmiylashtirish sobiq abonent sifatidagi tarif boʻyicha bajarilishi kerak. Abonentning yangi turar joyi boʻyicha koʻrsatilgan Shartnomani bajarish Shartnomasini tuzish uchun texnik imkoniyat mavjud boʻlmaganda Shartnoma bekor qilinadi, telekommunikatsiya operatori tomonidan abonentga ushbu Qoidalarning 2-ilovasiga muvofiq maʼlumotnoma beriladi, ushbu maʼlumotnoma keyinchalik yangi yashash joyi boʻyicha telefon tarmogʻidan sobiq abonent sifatidagi tarif boʻyicha foydalana olish taqdim etilishi uchun haq toʻlashga asos boʻlib hisoblanadi. Uning yangi yashash joyi boʻyicha navbati maʼlumotnomada koʻrsatilgan telefonni topshirish sanasi boʻyicha hisobga olinadi. 41. Abonent koʻchib ketgan holda abonent koʻchib ketguncha uning yashash joyi boʻyicha belgilangan tartibda doimiy yoki vaqtincha roʻyxatda turadigan (turar joyi boʻyicha hisobda turadigan) yoki turar joyga abonent bilan teng egalik huquqiga ega boʻlgan istalgan shaxs, shuningdek familiyasi, ismi, otasining ismini oʻzgartirgan abonentlar Shartnomani qayta rasmiylashtirish huquqiga egadirlar. Yuridik shaxs bilan Shartnomani qayta rasmiylashtirish yuridik shaxsning nomi va/yoki rekvizitlari oʻzgargan, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda vorislik huquqi bilan qayta tashkil qilingan (qoʻshilgan, birlashtirilgan, ajratilgan, oʻzgartirilgan) hollarda, shuningdek bank yoki yuridik shaxs oʻzining tashabbusi bilan bank va boshqa rekvizitlari oʻzgargan holda amalga oshiriladi. Shartnomani oʻzgartirish yoki qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisidagi kelishuv Shartnomaga oʻxshash shaklda bajariladi, agar qonun hujjatlari yoki Shartnomadan boshqasi kelib chiqmasa. 42. Telefonlashtirilgan turar joyga egalik qilish huquqi belgilangan tartibda ushbu turar joyda roʻyxatga olinmagan yoki ushbu turar joyning abonent bilan teng mulkdorlari boʻlmagan shaxslarga oʻtganda turar joyning sobiq egasi boʻlgan abonent bilan tuzilgan Shartnoma bekor qilinadi, yangi mulk egasi bilan belgilangan tartibda Shartnoma tuziladi. 43. Telefonlashtirilgan uy-joy jismoniy yoki yuridik shaxs tomonidan yuridik shaxsga ijaraga berilgan holda bir oy ichida ijaraga beruvchi bilan Shartnoma bekor qilinadi va ijarachi bilan Shartnoma tuziladi, ayni damda ijarachi har bir abonent raqami uchun foydalanganligi uchun haq toʻlaydi. Ushbu shartlar bajarilmaganda ijaraga beruvchining telefoni Shartnomani bekor qilgan holda uzib qoʻyiladi. Ijara muddati yoki ijaraga olish shartnomasi bekor qilinganda Shartnoma toʻlov toʻlamasdan ijarachining nomidan ijaraga beruvchining nomiga qayta rasmiylashtirilishi mumkin. 44. Telefonlashtirilgan turar joy ijaraga (ikkilamchi ijaraga) berilgan holda abonentning arizasiga asosan Shartnomaning amal qilish muddati ijaraga (ikkilamchi ijaraga) berish muddatiga toʻxtatib turilishi mumkin. Bunday holda telefonlashtirilgan turar joyni ijaraga (ikkilamchi ijaraga) oluvchining arizasiga koʻra u bilan ijaraga (ikkilamchi ijaraga) olish muddatiga Shartnoma tuzilishi mumkin. 45. Abonentning arizasiga koʻra abonent raqamini bron qilgan va arizada koʻrsatilgan butun vaqt davri uchun abonent toʻlovini toʻlagan holda abonent qurilmasi telekommunikatsiya tarmogʻidan vaqtincha uzib qoʻyiladi yoki avtomatik shaharlararo va xalqaro telefon aloqadan foydalanish cheklovlari kiritiladi. 46. Abonent telekommunikatsiya operatori tomonidan koʻrsatilgan xizmatlar uchun ushbu telekommunikatsiya operatori oldidagi qarzdorligini toʻlash sharti bilan istalgan vaqtda Shartnomani bajarishdan voz kechishga haqlidir. 47. Tomonlardan birining talabiga koʻra Shartnoma qonun hujjatlariga muvofiq bekor qilinishi mumkin. 48. Yangi ATS ishga tushirilishi va mahalliy telefon tarmoqlarini rekonstruksiya qilish munosabati bilan abonent raqamlarini almashtirish abonentlarga avtomatik qoʻngʻiroq qilish yoki yozma xabarnoma bilan ularni kamida 10 kun oldin hamda axborotni 15 kun oldin telekommunikatsiya operatorining rasmiy veb-saytida oldindan joylashtirish yoʻli orqali bepul bajariladi. Abonent raqamlarini almashtirishda imkon qadar raqamning ATS indeksini belgilovchi birinchi raqamlari oʻzgartirilishi va eski abonent raqamida foydalanilgan keyingi raqamlar saqlanishi kerak. Abonent raqamlari ommaviy oʻzgartirilganda telekommunikatsiya operatori kamida 30 kun oldin ommaviy axborot vositalarida va oʻzining rasmiy veb-saytida eʼlon qilish yoʻli bilan abonentlarni bu haqda xabardor qiladi. Abonent raqamini almashtirish Shartnomaga tegishli oʻzgartirishlarni kiritish yoʻli bilan rasmiylashtiriladi. 49. Mini-ATS, shuningdek bir nechta foydalanuvchilar tomonidan bir vaqtda foydalanish imkonini beradigan boshqa abonent qurilmalari texnik shartlarga muvofiq abonent va telekommunikatsiya operatori oʻrtasidagi Shartnoma asosida telekommunikatsiya tarmogʻiga ulanadi. 50. Shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanish avtomatik xizmat koʻrsatish tizimi, buyurtma xizmat koʻrsatish tizimi va darhol xizmat koʻrsatish tizimi boʻyicha amalga oshirilishi mumkin. 51. Telekommunikatsiya operatori avtomatik aloqa yoʻnalishlarining borligi, shaharlar kodlari toʻgʻrisida va avtomatik telefon aloqadan foydalanish tartibi toʻgʻrisida foydalanuvchilarni xabardor qilishga majbur (ommaviy axborot vositalari, maʼlumot-axborot xizmatlari orqali, soʻzlashuv punktlarida). 52. Buyurtma xizmat koʻrsatish tizimida chaqirayotgan shaxsga buyurtmani qabul qilish vaqtida shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanishga berilgan buyurtmani bajarish muddati xabar qilinishi kerak. Buyurtma chaqirayotgan shaxsning ixtiyoriga koʻra yoki buyurtmaning amal qilish muddati tugashi bilan bekor qilinishi mumkin. 53. Buyurtma boʻyicha shaharlararo telefon bogʻlanish taqdim etilishi kerak boʻlgan vaqt telekommunikatsiya operatori tomonidan mustaqil ravishda belgilanadi, ammo buyurtma qabul qilingan paytdan boshlab yoki chaqirayotgan shaxs tomonidan soʻzlashuv uchun belgilangan vaqtdan boshlab bir soatdan oshmasligi kerak. Koʻrsatilgan vaqt tugashi bilan chaqirayotgan shaxsning roziligi bilan bajarilmagan buyurtma ushbu Qoidalarning 54-bandiga muvofiq boshqa vaqtga koʻchiriladi yoki bekor qilinadi. Buyurtma boʻyicha xalqaro telefon bogʻlanish taqdim etilishi mumkin boʻlgan vaqt telekommunikatsiya operatori tomonidan mustaqil ravishda belgilanadi va buyurtmani qabul qilish vaqtida foydalanuvchiga yetkaziladi. Chaqirayotgan shaxsning talabi boʻyicha buyurtma xizmat koʻrsatish tizimida shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanishlar buyurtma qabul qilingan vaqtdan boshlab 30 minut (shoshilinch buyurtma) ichida taqdim etilishi mumkin. Shoshilinch buyurtmalar qabul qilinadigan yoʻnalishlar roʻyxati telekommunikatsiya operatori tomonidan belgilanadi va foydalanuvchilar eʼtiboriga havola qilinadi. 54. Shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanishga buyurtma xizmat koʻrsatish tizimida buyurtmaning amal qilish muddati chiquvchi stansiya uchun mahalliy vaqtning soat 08 da tugaydi. a) telefon apparatidan telefon apparatiga telefon bogʻlanishlar uchun — buyurtma berilgan kundan keyingi kunga; b) shaxsiy telefon bogʻlanishlar va konferens-aloqa uchun — buyurtma berilgan kundan keyin ikkinchi kunga. Xalqaro telefon bogʻlanish uchun buyurtmaning amal qilish muddati yana 8 soatga uzaytirilishi mumkin, agar bu tegishli stansiyalar yoki ekspluatatsiya qilish va trafikning oʻtish vaqtidagi farq sababli zarur deb tan olingan boʻlsa. 55. Shaharlararo telefon aloqa texnologik jarayonlarida yagona hisobga olish-hisobot (texnologik) vaqt — mahalliy vaqt qoʻllaniladi. Xalqaro telefon aloqada hisobga olish-hisobot vaqti Milliy aloqa maʼmuriyatlarining xalqaro kelishuvlari bilan belgilanadi. 56. Foydalanuvchilarga shaharlararo va xalqaro telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish texnik imkoniyati boʻlmaganda telekommunikatsiya operatori soʻzlashuvlar soni va ularning davomiyligiga cheklovlarni kiritadi, buyurtma va darhol xizmat koʻrsatish tizimida aloqa toʻliq boʻlmaganda — buyurtmalarni qabul qilishni rad etadi. Shaharlararo va xalqaro telefon aloqasi xizmatlariga cheklovlar kiritilganligi toʻgʻrisida foydalanuvchi buyurtmani qabul qilish vaqtida yoki buyurtma va darhol xizmat koʻrsatish tizimlarida telefon bogʻlanish taqdim etilayotgan vaqtda xabardor qilinishi kerak. Telefon aloqadan foydalanishda uzoq muddatli cheklovlar yuzaga kelgan holda telekommunikatsiya operatori bu haqda ommaviy axborot vositalari, maʼlumot xizmatlari yoki telekommunikatsiya xizmatlaridan ommaviy foydalanish punktlarida eʼlon berishdan foydalanib foydalanuvchilarni xabardor qilish choralarini koʻrishi kerak. 57. Buyurtma xizmat koʻrsatish tizimida telefon bogʻlanishni taqdim etish navbati soʻzlashuv toifasiga, buyurtmaning shoshilinchligiga va kelib tushish vaqtiga bogʻliq. 58. Oʻzbekiston Respublikasi hududida telefonchi yordamida taqdim etiladigan shaharlararo telefon soʻzlashuvlarning quyidagi toifalari belgilangan: a) har qanday navbatdan tashqari va alohida parollar; b) hukumatga oid; v) oddiy. 59. “Har qanday navbatdan tashqari” toifasi boʻyicha soʻzlashuvlar faqat qonun hujjatlariga muvofiq, amaldagi oddiy tarif boʻyicha haq toʻlagan holda abonent tomonidan koʻrsatilgan istalgan telefon boʻyicha bunday soʻzlashuvlarni olib borish huquqidan foydalanadigan mansabdor shaxslarga taqdim etiladi. Abonentning talabiga koʻra soʻzlashuvlar aloqaning ishlash jadvalini buzgan va quyi toifadagi boʻlib oʻtayotgan soʻzlashuvni uzib qoʻygan holda taqdim etiladi. 60. “Har qanday navbatdan tashqari” toifasidagi buyurtmalar bilan bir qatorda “Falokat” paroli boʻyicha soʻzlashuvlarga buyurtmalar bajariladi. Ushbu parol boʻyicha soʻzlashuvlar amaldagi oddiy tarif boʻyicha haq toʻlagan holda foydalanuvchi tomonidan koʻrsatilgan istalgan telefondan, shuningdek soʻzlashuv punktidan taqdim etiladi. Halokatga uchragan dengiz, daryo va havo kemalaridan xabarlarni uzatish uchun shaharlararo telefon soʻzlashuvlarga toʻlov undirilmaydi. 61. Telekommunikatsiya operatorlariga shartnoma asosida toʻlangan vaqtincha amal qiluvchi parollarni kiritish huquqi beriladi. Parollar boʻyicha buyurtmalar oddiy toifadagi buyurtmalardan oldin beriladi. 62. “Hukumatga oid” toifasidagi shaharlararo telefon soʻzlashuvlari “Har qanday navbatdan tashqari” soʻzlashuvlaridan keyin aloqaning ishini buzmasdan va boʻlib oʻtayotgan soʻzlashuvlarni uzib qoʻymasdan amaldagi oddiy tarif boʻyicha taqdim etiladi. Soʻzlashuvlar faqat bunday soʻzlashuvlarni olib borish huquqi berilgan mansabdor shaxslarga va faqat roʻyxatga olingan telefonlardan taqdim etiladi. 63. Hech bir boshlangan soʻzlashuv telekommunikatsiya operatori tomonidan uzib qoʻyilishi mumkin emas, “Har qanday navbatdan tashqari” toifasidagi va “Falokat” paroli boʻyicha soʻzlashuvni taqdim etish zarur boʻlgan hollar bundan mustasno. Soʻzlashuv tugaganidan keyin foydalanuvchiga uzib qoʻyilgan soʻzlashuvni tugatish imkoni beriladi. 64. Buyurtma boʻyicha bildirishnomali telefon bogʻlanishlar soʻzlashuv uchun belgilangan vaqtni hisobga olib. Soʻzlashuv uchun belgilangan vaqtni hisobga olgan holda tarifidan qatʼi nazar ushbu (buyurtma) toifadagi buyurtmalar ichidan eng birinchi navbatda taqdim etiladi. 65. Shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanishga buyurtmani qabul qilishda darhol xizmat koʻrsatish tizimida abonent telefon goʻshagini qoʻymasdan, shu zahoti, amaldagi oddiy tarif boʻyicha chaqirilayotgan abonent bilan telefon orqali bogʻlanadi. Oʻzbekiston Respublikasi hududida darhol xizmat koʻrsatish tizimi texnik vositalarning tayyorlik darajasiga qarab kiritiladi. 66. Telekommunikatsiya operatori quyidagi huquqlarga ega: a) foydalanuvchilarga xizmatlar koʻrsatish; b) abonent qurilmasini telefon aloqa tarmogʻidan vaqtincha uzib qoʻyish yoʻli bilan abonentning telefon aloqa tarmogʻidan foydalana olishini toʻxtatib turish: belgilangan muddatlarda mahalliy, shaharlararo va xalqaro telefon aloqasi xizmatlariga haq toʻlanmaganda, bu haqda abonentni uzib qoʻyishdan kamida 5 kun oldin telefon, yozma yoki elektron xabar bilan E-mail yoki SMS orqali xabardor qilgan holda; abonent tomonidan telekommunikatsiya operatoriga tegishli telekommunikatsiya uskunasi normal ishlashining buzilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan abonent qurilmasini ekspluatatsiya qilish qoidalari buzilganda. Abonentning telefon tarmogʻidan foydalanishining vaqtincha toʻxtatib qoʻyilishiga olib kelgan buzilishlar bartaraf etilgandan va koʻrsatilgan xizmatlar uchun abonent tomonidan toʻlov kiritilgandan, shuningdek abonent aybi bilan abonent qurilmasi ishlamay turgan vaqt uchun abonent toʻlovi kiritilgandan keyin sutka davomida foydalanishni tiklash amalga oshiriladi. Bunda telefon aloqa tarmogʻidan foydalanish tiklanganligi uchun toʻlov undirilmaydi. Agar abonent telefon aloqasidan foydalanish toʻxtatib qoʻyilgandan keyin 60 kun ichida telefon aloqasi xizmatlariga haq toʻlash boʻyicha qarzdorligini yopmasa, telekommunikatsiya operatori Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksiga muvofiq bir tomonlama tartibda Shartnomani bekor qilish huquqiga ega. Bu haqda operator abonentga mazkur bandning “b” kichik bandi ikkinchi xatboshisida belgilangan usullardan biri orqali kamida 10 kun oldin xabar berishi kerak; v) foydalanuvchilarning aybi bilan telekommunikatsiya tarmoqlarida yuz bergan hodisalar natijasida unga yetkazilgan zarar oʻrnini qoplashga; g) qonun hujjatlariga muvofiq yuridik va jismoniy shaxslarning noqonuniy xatti-harakatlari ustidan shikoyat qilishga; d) mahalliy telefon tarmogʻi abonentlari va shaharlararo telefon aloqa kodlarining maʼlumotnomasini nashr qilishga. Telekommunikatsiya operatori qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 67. Telekommunikatsiya operatori abonent roziligisiz alohida toʻlov evaziga koʻrsatiladigan qoʻshimcha xizmatlar taqdim etilishini talab qilib turib olishga haqli emas. 68. Telekommunikatsiya operatori telekommunikatsiya vositalari va inshootlaridan foydalanib u tomonidan koʻrsatilgan, ammo ayni damda telefon aloqasi xizmatlari boʻlib hisoblanmagan xizmatlar (masalan, qoʻriqlash signalizatsiyasi, Internet tarmogʻi xizmatlari va b.)ga haq toʻlanmagan holda abonentning telekommunikatsiya tarmogʻidan foydalana olishini toʻxtatib turishga haqli emas. 69. Telekommunikatsiya operatori: a) oʻz faoliyatini litsenziya shartlari va ushbu Qoidalarga muvofiq amalga oshirishga; b) koʻrsatilayotgan xizmatlarning belgilangan standartlar, qoidalar va normalarga muvofiq sifatini taʼminlashga; v) telekommunikatsiya tarmoqlari boʻylab uzatiladigan telefon soʻzlashuvlari va boshqa xabarlarning sirini saqlashga; g) foydalanuvchilarga telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish shartlari va tartibi, shu jumladan xizmatlar uchun tariflar oʻzgarganligi toʻgʻrisidagi batafsil axborotni taqdim etishga; d) telekommunikatsiya tarmoqlaridan ruxsatsiz foydalana olish holatlariga yoʻl qoʻymaslik choralarini koʻrishga; e) abonentlarga Shartnoma bajarilmaganligi yoki tegishli darajada bajarilmaganligi, shuningdek xizmatlar koʻrsatilmaganligi yoki tegishli boʻlmagan sifatdagi xizmatlar koʻrsatilganligi uchun qonun hujjatlariga muvofiq zarar oʻrnini toʻldirishga; j) Shartnomada belgilangan muddatlarda telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatishga; z) telefon aloqasi abonentning aybi bilan buzilmagan hollarda abonent tomonidan taʼmirlash byurosiga talabnoma berilgan vaqtdan boshlab talabnoma yopilgan paytgacha abonent qurilmasining butun ishlamagan vaqti uchun har oylik toʻlov hisoblanadigan barcha telefon aloqasi xizmatlari uchun qayta hisob-kitob qilishga; i) buyurtma boʻyicha shaharlararo va xalqaro telefon aloqadan foydalanganda hamda soʻzlashuvlar uchun vaqtbay toʻlov tizimi joriy qilinganda soʻzlashuvning minimal haq toʻlanadigan davomiyligini abonentlar eʼtiboriga yetkazishga; k) abonentlarni telefon tarmoqlaridagi yirik avariyalar, ularni rekonstruksiya qilish toʻgʻrisida va ishlarni tugatishning taxmin qilingan muddatlari toʻgʻrisida ommaviy axborot vositalarida, shu jumladan oʻzining rasmiy veb-saytida xabardor qilishga; l) texnik sabablarga koʻra abonent raqamini almashtirish toʻgʻrisida kamida 10 kun oldin abonentni tegishli tarzda xabardor qilishga; m) mahalliy telefon aloqasi xizmatlarining narxini hisobga olish tizimining oʻzgarganligi toʻgʻrisida ommaviy axborot vositalarida va oʻzining rasmiy veb-saytida kamida uch oy oldin eʼlon qilish; n) ommaviy axborot vositalarida va oʻzining rasmiy veb-saytida yangi tariflar kuchga kirishidan kamida 15 kun oldin universal telefon aloqasi xizmatlariga tariflarni oʻzgartirish toʻgʻrisidagi qarorni nashr qilishga; o) abonent qurilmasining uzilishiga olib kelgan buzilishlar bartaraf etilgandan, telefon aloqasi xizmatlariga haq toʻlash qarzdorligi tugatilganda va abonent aybi bilan abonent qurilmasi ishlamagan vaqti uchun abonent toʻlovi kiritilgandan keyin telefon aloqasi xizmatlariga haq toʻlanmaganligi yoki abonent qurilmasini ekspluatatsiya qilish qoidalari buzilganligi uchun oʻchirilgan abonent qurilmasini bepul tarmoqqa ulashga; p) foydalanuvchi bilan muomala qilish etikasiga rioya qilish, telefon orqali soʻzlashuvda oʻz lavozimini, familiyasi yoki shaxsiy raqamini (taʼmirlash byurosi operatori, buyurtma yoki darhol xizmat, maʼlumot xizmati va h. telefonchisi) aytishga; r) ushbu Qoidalarni foydalanuvchilar eʼtiboriga yetkazish, shuningdek ularni oʻz rasmiy veb-saytida joylashtirishga majbur. Telekommunikatsiya operatorining qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlari ham boʻlishi mumkin. 70. Telekommunikatsiya operatori tomonidan taqdim etiladigan axborotda: a) telekommunikatsiya operatorining nomi va uning tarkibiy boʻlinmalarining nomi, ular joylashgan joy (pochta manzili), bogʻlanish uchun telefon raqamlari, rasmiy veb-sayti va ish tartibi; b) foydalanuvchilarga koʻrsatiladigan universal (asosiy) va qoʻshimcha (pulli va bepul) telefon aloqasi xizmatlari roʻyxati; v) telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish shartlari va tartibi; g) telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatishdagi cheklovlar; d) telefon aloqasi xizmatlari uchun tariflar va bu xizmatlarni koʻrsatish hamda haq toʻlashdagi imtiyozlar; e) telefon aloqasi xizmatlariga haq toʻlash tartibi va shakllari; j) yangi ATSni ekspluatatsiyaga kiritish muddatlari va mavjud ATSlar abonent sigʻimini koʻpaytirish; z) shartnomalarni tuzish tartibi, arizalarni qondirish muddatlari va shartnomalarni tuzish navbatining harakati; i) telekommunikatsiya tarmoqlarida qoʻllashga ruxsat berilgan abonent qurilmalarining roʻyxati; k) maʼlumot, shoshilinch tezkor xizmatlar va taʼmirlash byurosining telefon raqamlari; l) foydalanuvchi ushbu Qoidalar bilan tanishishi mumkin boʻlgan joy toʻgʻrisidagi axborot. Koʻrsatilgan axborot shartnomalarni tuzishda ommaviy axborot vositalari, maʼlumot-axborot xizmatlari yoki telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish joylarida mijozlar bilan oʻzaro ishlar xizmatlari orqali koʻrgazmali va foydalanish qulay boʻlgan shaklda bepul abonentlar eʼtiboriga yetkaziladi. Telekommunikatsiya operatori shaxsan murojaat qilganda hamda telefon orqali soʻzlashganda foydalanuvchining talabiga koʻra telefon aloqasi xizmatlari uchun pulli hisob-kitoblar bilan bogʻliq axborotni bepul taqdim etishga majbur. 701. Telekommunikatsiya operatori oʻz veb-saytlari orqali taqdim etiladigan axborotni oʻz vaqtida yangilashga majbur. 72. Abonent quyidagi huquqlarga ega: a) umumiy foydalanish telekommunikatsiya tarmogʻida telefon aloqasi xizmatlaridan foydalanish; b) oʻz abonent qurilmasini ushbu Qoidalar va qonun hujjatlarida belgilangan shartlar va tartibda tarmoqqa ulash; v) oʻrnatilgan Qoidalar va Shartnomaga muvofiq telekommunikatsiya operatori tomonidan oʻz vaqtida sifatli xizmat koʻrsatilishi; g) telekommunikatsiya operatori tomonidan Shartnomada kelishilgan shartlar buzilgan holda telefon aloqasi xizmatlaridan voz kechish va telekommunikatsiya operatori bilan Shartnomani bir tomonlama bekor qilish; d) telefon aloqasi xizmatlari koʻrsatilmaganligi yoki tegishli sifatga ega boʻlgan xizmatlar koʻrsatilmasligi natijasida yetkazilgan zararni qoplashga, maʼnaviy zarar oʻrni toʻldirilishi; e) qonun hujjatlarida koʻzda tutilgan imtiyozlar va afzalliklar berilishini talab qilish, imtiyozlar huquqini beruvchi hujjatlar taqdim etilgandan boshlab imtiyozlar va afzalliklar amal qiladi, shuningdek Shartnomaga tegishli oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish; j) abonentning aybisiz aloqa boʻlmagan davrda taʼmirlash byurosida uning talabnomasi mavjud boʻlganida, shuningdek foydalanuvchining arizasisiz qoʻshimcha pulli xizmatlar va boshqalar taqdim qilinganda telefon aloqasi xizmatlari uchun toʻlovlarni qayta hisoblashni yoki ushbu xizmatlardan foydalanganlik uchun pul mablagʻlarining qaytarilishini talab qilish; z) Shartnomada koʻzda tutilmagan va abonent tomonidan talab qilinmagan xizmatlar uchun haq toʻlashni rad etish; i) agar xizmatni koʻrsatish muddatlariga rioya qilmaslikka yengib boʻlmaydigan kuch sabab boʻlgan boʻlsa, telekommunikatsiya operatori bilan kelishib xizmatni bajarishning yangi muddatini belgilash, bu haqda xizmatni bajarish uchun belgilangan muddat tugaguniga qadar abonentga xabar qilinadi; k) mahalliy telefon aloqasi xizmatlari uchun vaqtbay toʻlov tizimidan foydalangan holda toʻlangan davr uchun hisob taqdim etilganda alohida toʻlov evaziga boʻlib oʻtgan telefon bogʻlanishlar rasshifrovkasini (hisobning batafsil tavsifini) talab qilish; l) ularning huquqlari buzilganda vakolatlangan davlat organlariga yoki sudga murojaat qilish. m) belgilangan tartibda telekommunikatsiya operatorining veb-saytlarida roʻyxatdan oʻtish va taqdim etilayotgan interaktiv xizmatlardan foydalanish. Abonent qonun hujjatlarida va ushbu Qoidalarda koʻzda tutilgan boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 73. Abonent quyidagilarga majbur: a) ushbu Qoidalarga rioya qilish; b) belgilangan standartlarga muvofiqlik toʻgʻrisidagi sertifikatga ega boʻlgan abonent qurilmasidan foydalanish; v) unga tegishli boʻlgan abonent qurilmasi yordamida koʻrsatiladigan mahalliy, shaharlararo, xalqaro telefon aloqasi xizmatlari uchun, telefon orqali uzatilgan telegrammalar uchun va boshqa telefon aloqasi xizmatlari uchun Shartnomada belgilangan muddatlarda va toʻliq hajmda toʻlovni toʻlash; g) telekommunikatsiya tarmoqlari ish sifatining pasayishiga yoki telekommunikatsiya tarmoqlarining shikastlanishiga olib keladigan harakatlarni bajarmaslik; d) telekommunikatsiya operatori bilan tuzilgan Shartnomaga muvofiq telefonlashtirilgan turar-joydan koʻchish, sotish, almashtirish, ijaraga berish, ijaraga (ikkilamchi ijaraga) olish, familiya, turar-joy manzili, rekvizitlari, korxona nomining oʻzgarishi, telefon aloqasi xizmatlariga toʻlash va koʻrsatish boʻyicha imtiyozlarni olish yoki yoʻqotgan hollarda bir oy muddat ichida telekommunikatsiya operatori bilan Shartnomani qayta rasmiylashtirish yoki bekor qilish. e) abonent liniyasini va abonent qurilmasini oʻz uyida yaxshi holatda saqlash; j) telefon aloqasi xizmatini olish uchun foydalaniladigan abonent qurilmasining tipini telekommunikatsiya operatoriga xabar qilish. Abonent qonun hujjatlarida va ushbu Qoidalarda koʻzda tutilgan boshqa majburiyatlarga ham ega boʻlishi mumkin. 74. Yakka tartibda foydalanadigan telefonga ega abonent, shuningdek tashkilotlar (shu jumladan mehmonxonalar, yotoqxonalar, sanatoriylar, dam olish uylari, chet el vakolatxonalari va xalqaro tashkilotlar)dagi telefon egalari ularning telefonlaridan amalga oshirilgan mahalliy, shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanishlarga haq toʻlash uchun javobgar boʻladi. 75. Telefon aloqasi xizmatlari uchun tariflar qonun hujjatlariga muvofiq shakllantiriladi va tartibga solinadi. 76. Qonun hujjatlariga muvofiq fuqarolarning ayrim toifalari uchun telefon aloqasi xizmatlariga haq toʻlash va telefon aloqa tarmogʻidan foydalanishni taqdim etish boʻyicha imtiyozlar belgilanadi. Koʻrsatilgan imtiyozlar shartnomani tuzishda abonentga ajratilgan bitta abonent raqamining “Asosiy abonent toʻlovi” xizmati uchun taqdim etiladi. 77. Telefon aloqa tarmogʻidan foydalanishni taqdim etish xizmatining narxiga kommutatsiya stansiyasidan abonentning telefon rozetkasigacha abonent liniyalarining tashkil etilishi hisobga olingan stansiya va liniya uskunasining narxi kiradi. Telefon tarmogʻidan foydalanishning taqdim etilishi toʻlovida oxirgi taqsimlash qurilmasidan telefon rozetkasigacha boʻlgan shahar telefon tarmogʻida uzunligi 20 m dan koʻp boʻlmagan va qishloq telefon tarmogʻida uzunligi 40 m dan koʻp boʻlmagan abonent liniyasining narxi hisobga olingan. 78. Oldin telekommunikatsiya tarmogʻining abonentlari hisoblangan, haq toʻlamaganlik yoki koʻchib ketganligi uchun Shartnoma bekor qilinishi natijasida endilikda abonent boʻlmagan shaxslar oʻn ikki oy davomida texnik imkoniyat mavjud boʻlganda, foydalana olish taqdim etilishi uchun tarifning 50 foizi miqdorida toʻlovni toʻlagan holda va Shartnoma bekor qilingan vaqtda abonent zimmasidagi qarzdorlikni toʻlash sharti bilan avvalgi manzil boʻyicha telekommunikatsiya operatori bilan yangi Shartnomani tuzish huquqiga ega. 79. Telefonlashtirilgan turar joyga nisbatan egalik qilish huquqi belgilangan tartibda ushbu turar joyda roʻyxatga olinmagan shaxslarga oʻtganda Shartnoma tuzilgan holda foydalana olish taqdim etilganligi uchun toʻlovlar qoʻllaniladi. 80. Avval abonentlar boʻlmagan yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan telefonlashtirilgan xonalar band qilinganda telefon stansiyasidan telefon rozetkasigacha abonent liniyasini tashkil qilish ishlarining narxiga kamaytirilgan miqdorda foydalanish taqdim etilganligi uchun toʻlov amalga oshiriladi. 81. Mahalliy telefon bogʻlanishlar xizmatlar uchun abonent toʻlov tizimini yoki xizmatlar uchun vaqtbay toʻlov tizimini qoʻllagan holda toʻlanadi. Mahalliy telefon bogʻlanishlarni vaqtbay hisobga olish texnik imkoniyati boʻlmaganda xizmatlar uchun abonent toʻlov tizimidan foydalaniladi. Mahalliy telefon bogʻlanishlarni vaqtbay hisobga olinishini taʼminlash texnik vositalarining tayyor boʻlishiga qarab xizmatlar uchun vaqtbay toʻlov tizimi kiritiladi. Vaqtbay toʻlov tizimida telefondan foydalanganlik uchun toʻlov miqdori telefon bogʻlanishlarning maʼlum davomiyligi uchun belgilangan qayd qilingan kattalikdan va qayd qilingan kattalikdan tashqari telefon bogʻlanishning davomiyligiga bogʻliq boʻlgan oʻzgaruvchan kattalikdan tashkil topadi. 82. Avtomatik mahalliy, shaharlararo va xalqaro telefon aloqadan foydalanganlik uchun xizmatlarga vaqtbay toʻlov tizimida abonent tomonidan faqat unga tegishli boʻlgan abonent qurilmasidan chiqadigan telefon bogʻlanishlar uchun toʻlanadi, chaqirilayotgan abonent yoki telekommunikatsiya operatorining hisobidan koʻrsatiladigan xizmatlar bundan mustasno. 83. Telefonchi yoki avtomatik usul bilan taqdim etilgan shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanishlarga telefon bogʻlanishning davomiyligiga bogʻliq holda amaldagi tariflar boʻyicha toʻlanadi. 84. Shaharlararo va telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish shoshilinchligiga bogʻliq holda buyurtma xizmat koʻrsatish tizimida tariflarning quyidagi turlari qoʻllaniladi: oddiy; shoshilinch. Shoshilinch buyurtma boʻyicha shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanishni taqdim etish muddati buzilganda toʻlov oddiy buyurtma boʻyicha amaldagi tarif boʻyicha amalga oshiriladi, bunda foydalanuvchiga toʻlovdagi farq qaytariladi. 85. Mahalliy (xizmatlarga vaqtbay toʻlov tizimida), shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanishda telefon bogʻlanishlar davomiyligini hisobga olish telekommunikatsiya operatori tomonidan qabul qilingan tarifikatsiya birligiga muvofiq yuritiladi. 86. Mahalliy, shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanishlarning tarifikatsiya birligi miqdori va toʻliq boʻlmagan tarifikatsiya birligini toʻlash tartibi foydalanilayotgan kommutatsion texnikaning texnik imkoniyatlariga bogʻliq holda belgilanadi. Bunda tarifikatsiya birligi 1 minutdan koʻp boʻlmasligi kerak. 87. Avtomatik mahalliy (xizmatlarga vaqtbay toʻlov tizimida), shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanishdan foydalanganda telefon bogʻlanish davomiyligi istalgan shaxs yoki abonent qurilmasining javob berish paytidan chaqirayotgan yoki chaqirilayotgan shaxs yoki abonent qurilmasining “otboy” vaqtigacha hisoblanadi. Shaharlararo telefon bogʻlanishlar davomiyligi 6 sekunddan kam boʻlganda ushbu bogʻlanish tarifikatsiya qilinmaydi. 88. Javob signali chaqirilayotgan shaxsning javobiga tenglashtiriladigan va telefon bogʻlanish davomiyligini hisoblash boshi boʻlib xizmat qiladigan abonent qurilmasiga quyidagilar kiradi: maʼlumotlar uzatish apparaturasi (modem va b.); faksimil apparati; avtojavobbergich bilan taʼminlangan abonent qurilmasi; raqamni avtomatik aniqlovchi telefon apparati; abonent yoʻq boʻlganda uning oʻrniga javob beradigan va axborot bilan almashishni taʼminlaydigan (yoki imitatsiya qiladigan) boshqa abonent qurilmasi. 89. Agar abonent liniyasi yoʻq boʻlgan abonentlar xizmatiga oʻtkazilgan yoki abonent boʻlmaganda uning oʻrniga foydalaniladigan (va, ehtimol, xabarlarni yozib oluvchi yoki maʼlumotlar bilan almashish uchun xizmat qiladigan) qurilma bilan ulanganda, bu xizmat yoki bu qurilmaga abonentning iltimosiga koʻra u uchun javob beradigan shaxs sifatida qaraladi. Bunday holda telefon bogʻlanish oʻrnatiladi va toʻlov oddiy tartibda hisoblanadi. Abonent telekommunikatsiya operatori yoki provayderining Call-markaziga qoʻngʻiroq qilganda IVR (oldindan yozib olingan ovozli xabarlar tizimi)ni eshitish vaqti yoki avtoinformatorning audio-xabarlari bogʻlanishning tarifikatsiyalanadigan davomiyligiga kiritilmaydi. 90. “Konferens-aloqa” xizmatining davomiyligi barcha chaqirilayotgan shaxslar chaqirayotgan shaxs bilan telefon bogʻlanish oʻrnatilgandan keyin hisoblanadi, chaqirayotgan shaxsning “otboy” signali boshlanish paytidan tugaydi. 91. Bogʻlanish uchun buyurtma (telefonchi orqali) shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanishlar taqdim etilganda toʻlanishi kerak boʻlgan telefon bogʻlanishning minimal davomiyligi belgilanadi. Bunda minimal davomiylikdan kam davom etgan telefon bogʻlanishga minimal davomiylikdagi telefon bogʻlanish sifatida toʻlanadi. Telefon bogʻlanishning koʻrsatilgan minimal davomiyligi 1 minutdan oshmasligi kerak. 92. Mahalliy (xizmatlar uchun vaqtbay toʻlov tizimida), shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanish uchun toʻlov telefon bogʻlanish oʻrnatilishidan boshlab joriy sutkada amal qiladigan tarif boʻyicha amalga oshiriladi. 93. Chaqirayotgan shaxs u tomonidan buyurtma berilgan oldinroq oʻrnatilgan shaharlararo yoki xalqaro telefon bogʻlanishni rad etganda bunday telefon bogʻlanish taqdim etilgan vaqtda abonentdan bogʻlanishga buyurtma qilingan tarif boʻyicha soʻzlashuv minutining narxi va telefon bogʻlanish paytiga telefonchi tomonidan bajarilgan xizmatlarning toʻliq qiymati miqdorida toʻlov undiriladi. 94. Agar chaqirilayotgan shaxs bilan bildirishnomali shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanish koʻrsatilgan manzil boʻyicha chaqirilayotgan shaxsning turmasligi sababli bildirishnoma bu shaxsga topshirilmaganligi yoki topshirish imkoniyati yoʻqligi sababli boʻlib oʻtmagan boʻlsa, chaqirilayotgan shaxsdan xizmat narxi miqdorida toʻlov undiriladi. Agar chaqirilayotgan shaxs bilan bildirishnomali shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanish chaqirilayotgan yoki chaqirayotgan shaxsning soʻzlashuv punktiga kelmaganligi yoki chaqirilayotgan shaxsning koʻrsatilgan telefon raqami boʻyicha boʻlmaganligi sababli telefon bogʻlanish uchun tayinlangan vaqtdan keyin bir soat ichida boʻlib oʻtmasa, toʻlov xizmatning narxi miqdorida undiriladi. 95. Agar bildirishnoma telekommunikatsiya operatorining aybi bilan yoki oʻz vaqtida yetkazilmagan boʻlsa, shuningdek shaharlararo va xalqaro telefon bogʻlanish buning uchun tayinlangan vaqtdan keyin bir soat ichida telekommunikatsiya operatori tomonidan taqdim etilmagan boʻlsa, koʻrsatilgan xizmat uchun toʻlov undirilmaydi. 97. Agar chaqirayotgan shaxs shaharlararo yoki xalqaro telefon bogʻlanishga buyurtma berayotganda chaqirilayotgan abonent qurilmasining notoʻgʻri abonent raqamini koʻrsatgan boʻlsa, u holda u ushbu buyurtma uchun amaldagi tariflar boʻyicha oʻrnatilgan telefon bogʻlanishning haqiqiy davomiyligiga haq toʻlaydi. 98. Buyurtma xizmat koʻrsatish xizmatida tabiiy ofatlar (suv toshqinlari, vayron qiluvchi zilzilalar, yongʻinlar va h.) holatida oddiy tarif undiriladi. 99. Oʻzbekiston Respublikasi hududidan chiqadigan barcha xalqaro telefon bogʻlanishlar Oʻzbekiston Respublikasida toʻlanadi, chaqirilayotgan shaxs hisobidan toʻlanadigan xalqaro telefon aloqasi xizmatlari bundan mustasno. Chaqirilayotgan shaxs hisobidan telefon bogʻlanishga buyurtma qilinganda chaqirayotgan shaxsdan faqat qoʻshimcha xizmat uchun toʻlov undiriladi. 100. Avtomatik xizmat koʻrsatish tizimi boʻyicha taqdim etilgan mahalliy (xizmatlar uchun vaqtbay toʻlov tizimi), shaharlararo yoki xalqaro telefon bogʻlanishda abonentga hisobni taqdim etish uchun magnit tashuvchi (magnit tasmalar, disklar)ga yozilgan qiymatni hisoblash apparaturasining maʼlumotlari, telefonchi yordamida shaharlararo yoki xalqaro telefon bogʻlanish taqdim etilganda — telefonchi tomonidan buyurtma blankiga kiritilgan yoki avtomatlashtirilgan hisob-kitoblar tizimining, shuningdek elektron kommutatorlarning magnit tashuvchilari (magnit tasmalar, disklar)ga yozilgan maʼlumotlar asos boʻlib hisoblanadi. 101. Telefon aloqasi xizmatlariga haq toʻlash shakli va tartibi Shartnomada belgilanadi. Mahalliy, shaharlararo va xalqaro telefon aloqasi xizmatlari uchun hisob-kitoblarni bu xizmatlarni koʻrsatgan telekommunikatsiya operatori yoki Shartnoma asosida ular tomonidan vakolatlangan shaxs olib boradi. Telefon aloqasi xizmatlari uchun barcha toʻlovlar Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasida amalga oshiriladi. Telefon aloqasi xizmatlari uchun haq toʻlash vositasi sifatida plastik kartochkalardan, shu jumladan oldindan toʻlangan telefon kartochkalari, kredit kartochkalari va boshqalar, shuningdek elektron toʻlov vositalaridan foydalanish mumkin. Telefon aloqasi xizmatlari uchun toʻlovlarni qabul qilish toʻlovlarni qabul qilishga vakolatlangan telekommunikatsiya operatori, pochta aloqasi boʻlimlari, banklar, elektron toʻlov tizimlari tomonidan amalga oshiriladi. 102. Telefon aloqasi xizmatlari uchun abonentga — yuridik shaxsga quyidagilardan iborat hisob taqdim etiladi: a) telekommunikatsiya operatorining nomi, bank rekvizitlari va bogʻlanish uchun telefon; b) hisob-kitob davri; v) abonentning shaxsiy hisob raqami; g) shaharlararo va xalqaro telefon aloqasi xizmatlari uchun jismoniy shaxslarga, shuningdek yuridik shaxslarga ularning talabiga koʻra qoʻshimcha toʻlovlarni undirmasdan hisob taqdim etilganda shahar kodi, telefon bogʻlanish sanasi va uning davomiyligi; d) telefon bogʻlanishlarning umumiy davomiyligini koʻrsatgan holda hisob-kitob davrida oʻtkazilgan telefon bogʻlanishlarning umumiy soni (mahalliy telefon aloqasi xizmatlari uchun vaqtbay toʻlov tizimidan foydalanilgan holda hisob taqdim etilganda); e) har bir xizmat turi uchun toʻlashga taqdim etiladigan summa; j) toʻlash uchun taqdim etiladigan umumiy summa; z) shaxsiy hisob raqamidagi qoldiq summa; i) hisob taqdim etilgan sana; k) hisobni toʻlash muddati; l) agar abonent belgilangan muddatda hisobni toʻlamaganda, telekommunikatsiya operatori koʻrsatilgan hisob-kitob muddati tugaganidan keyin abonent qurilmasini oʻchirish yoʻli bilan abonentning telefon aloqa tarmogʻidan foydalanishini vaqtincha toʻxtatib qoʻyish huquqiga ega. Abonent — jismoniy shaxsga uning talabiga asosan hisob-kitob qilingan xizmatlar va toʻlovlar toʻgʻrisidagi axborot taqdim etiladi. 103. Mahalliy, shaharlararo va xalqaro telefon aloqasi xizmatlari uchun toʻlov naqd pul va naqd boʻlmagan toʻlovlar orqali amalga oshiriladi. Telefon aloqa xizmatlari uchun toʻlov quyidagicha amalga oshiriladi: xizmatlar koʻrsatilganidan keyin; oldindan toʻlov toʻlash bilan; shartnomada belgilangan yoki hisobda koʻrsatilgan hisob-kitob davri muddatiga kechiktirilgan toʻlov toʻlash yoʻli bilan. 104. Telekommunikatsiya operatori telefon aloqasi xizmatlari uchun hisob-kitob davrini mustaqil ravishda belgilaydi, bunda hisob-kitob muddati bir oydan oshmasligi kerak. 105. Mahalliy telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish uchun abonent toʻlovi Shartnomaga muvofiq kiritiladi. 106. Toʻlov xizmatlar koʻrsatish vaqtida amal qiladigan tariflar boʻyicha amalga oshiriladi. Tariflarni oʻzgartirish toʻgʻrisidagi axborot eʼlon qilingan paytdan boshlab, yangi tariflar kiritiladigan davr uchun abonent toʻlovi oʻzgartirilgan tariflarga muvofiq kiritiladi. Abonent oʻz xohishiga koʻra telefon aloqasi xizmatlaridan foydalanish uchun 12 oydan ortiq boʻlmagan muddatga, tarif oʻzgarganda abonent toʻlovi summasini qayta hisoblamasdan oldindan toʻlashi mumkin. Bunda, agar abonent, abonent toʻlovidan tashqari, boshqa shahar telefon aloqasi xizmatlaridan foydalansa yoki bir oy mobaynida abonent toʻloviga kiritilgan soʻzlashish vaqtining limitini sarflagan boʻlsa, koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlov abonentning oldindan toʻlagan toʻlovi hisobidan amalga oshiriladi. 107. Oylik telefon aloqasi xizmatlarini hisob-kitob qilish hisob-kitob (joriy) oyining birinchi sanalarida amalga oshiriladi. Shaharlararo va xalqaro telefon aloqasi xizmatlarini hisoblash, mahalliy soʻzlashuvlarni vaqtbay hisobga olish va boshqa bir martalik toʻlovlar (masalan, pulli maʼlumotnoma xizmati va h.k.) xizmat koʻrsatishni tugatish va kommunikatsiya uskunasi orqali maʼlumotlarni qayta ishlash fakti boʻyicha amalga oshiriladi. Oldindan hisob-kitob tizimida har oylik xizmatlar boʻyicha hisoblash faqat abonentning shaxsiy hisobvaragʻida telekommunikatsiya operatorining tarif rejasi bilan belgilangan yetarlicha mablagʻlar boʻlganda amalga oshiriladi. Abonentning shaxsiy hisobvaragʻida yetarlicha mablagʻlar boʻlmaganda, telekommunikatsiya operatori abonentni mazkur Qoidalarning 66-bandi “b” kichik bandining ikkinchi xatboshisida berilgan usullardan biri orqali ogohlantirib, abonentning telekommunikatsiya operatorining tarmogʻidan foydalanishini vaqtincha toʻxtatib turish huquqiga ega. Hisob-kitob tugagach, abonentlarga barcha xizmatlarning toʻlovi uchun bitta hisob taqdim etiladi. Hisoblangan telefon aloqasi xizmatlari uchun toʻlov hisob-kitobda koʻrsatilgan sanadan kechiktirilmagan muddatda amalga oshiriladi. Hisoblarni toʻlash muddati hisob taqdim etilgandan boshlab 20 kundan oshmasligi kerak. Agar 15 kunlik toʻlov muddati tugaganidan keyin toʻlov amalga oshirilmasa, abonentlarga mazkur Qoidalarning 66-bandi “b” kichik bandining ikkinchi xatboshisida berilgan usullardan biri orqali koʻrsatilgan xizmatlar uchun haq toʻlash zarurligi toʻgʻrisida xabar qilinadi. Xabar berilgandan soʻng abonent hisoblangan xizmatlar uchun 5 kun ichida toʻlovni amalga oshirmasa, telekommunikatsiya operatori abonent qurilmasini oʻchirish yoʻli bilan abonentning telefon aloqa tarmogʻidan foydalanishini vaqtincha toʻxtatib qoʻyish huquqiga ega. Telekommunikatsiya operatori va abonent oʻrtasida toʻlovni undirish boʻyicha kelishmovchiliklar yuzaga kelgan holda, kelishmovchiliklar sud tartibida hal etiladi. Telekommunikatsiya tarmogʻidan ruxsatsiz foydalanish yoʻli orqali begona shaxslar tomonidan telefon aloqasi xizmatlaridan foydalanish natijasida kelib chiqadigan kelishmovchiliklarda bajarilgan soʻzlashuvlarning kimga tegishliligini aniqlash uchun belgilangan tartibda tekshirilishi kerak. Tekshiruv natijalari bilan rozi boʻlmasa, abonent sudga murojaat qilish huquqiga ega. 108. Abonent oldindan toʻlovni amalga oshirganda oldindan toʻlangan mablagʻlar hisobidan qoʻshimcha koʻrsatilgan telefon aloqasi xizmatlariga haq toʻlashga yoʻl qoʻyiladi. Koʻrsatilgan qoʻshimcha telefon aloqasi xizmatlari uchun abonent bilan hisob-kitob qilish tartibi Shartnomada belgilanadi. 109. Shaharlararo va xalqaro telefon soʻzlashuvlari naqd pul bilan va plastik kartochkalar orqali soʻzlashuv punktlaridan taqdim etiladi. 110. Bogʻlanish uchun buyurtma qilishda foydalanuvchi buyurtma qilinayotgan telefon soʻzlashuvining davomiyligi va buyurtmada koʻrsatilgan qoʻshimcha pulli xizmatlar uchun oldindan toʻlashi kerak. Kompyuter bilan jihozlangan soʻzlashuv punktida telefon orqali soʻzlashuvdan keyin toʻlovni amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi. Oldindan toʻlovni tasdiqlash uchun foydalanuvchiga majburiy tartibda buyurtma blankidan yirtib olinadigan talon beriladi. 111. Buyurtma blankidan yirtib olinadigan talonda taqvim shtempelining yoki talonni bergan telekommunikatsiya operatori kassa apparatining izi boʻlishi kerak. 112. Agar soʻzlashuv buyurtmada koʻrsatilgan vaqtdan kam davom etsa yoki umuman boʻlib oʻtmagan boʻlsa, foydalanuvchiga pulning qolgan qismi yoki butun toʻlangan summa qaytariladi. Hisob-kitob qilish uchun foydalanuvchi yirtib olinadigan talonni qaytarishi kerak. Pulning qolgan qismi berilganda yirtib olinadigan talon foydalanuvchidan olib qoʻyiladi va bu talon oʻrniga undan undirilgan summa uchun kvitansiya beriladi. Kvitansiya har bir soʻzlashuv uchun bepul beriladi. 113. Telekommunikatsiya operatori shartnoma majburiyatlarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi, telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish muddatlarini va shikastlanishlarni bartaraf etish muddatlarini buzganligi, telefon aloqasi xizmatlari toʻgʻrisidagi va qonun hujjatlari hamda Shartnomada koʻzda tutilgan tartibda ushbu xizmatlarning bajaruvchisi toʻgʻrisidagi axborotning ishonchliligi uchun javobgar boʻladi. Ushbu Qoidalarning talablarini buzganlikda aybdor shaxslar qonun hujjatlari bilan belgilangan tartibda javobgar boʻladilar. 114. Telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish muddatlari buzilganda abonent oʻz tanloviga koʻra: a) telekommunikatsiya operatoriga shaharlararo va xalqaro telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish kerakligi davomida yangi muddatni tayinlash va ushbu xizmatning narxini pasaytirishni talab qilish; b) Shartnomani bekor qilish va zararni qoplashni talab qilish huquqiga ega. 115. Agar telekommunikatsiya operatori telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish jarayonida kamchiliklarga yoʻl qoʻysa, abonent oʻz xohishiga koʻra: a) telefon aloqasi xizmatlarining kamchiliklarini bepul bartaraf etish; b) telefon aloqasi xizmatlarini qayta taqdim etish; v) xalqaro, shaharlararo va mahalliy telefon aloqasi xizmatlarining narxlarini kamaytirish; g) yetkazilgan zararlarni qoplash bilan Shartnomani bekor qilish. 116. Telekommunikatsiya tarmogʻidagi shikastlanishlar abonent talablari taqdim etilgan kundan boshlab belgilangan muddat ichida telekommunikatsiya operatori tomonidan bartaraf etilishi kerak. Telekommunikatsiyalar tarmogʻida shikastlanishlarni bartaraf etish muddatlari 20 kundan ortiq boʻlmasligi kerak, agar yanada qisqa muddatlar Shartnomada belgilanmagan boʻlsa. Nazorat muddatida shikastlanishlar bartaraf qilinmagan holda, telekommunikatsiya operatori abonent talabiga binoan unga nazorat muddatidan ortiq boʻlgan har bir kun uchun abonent toʻlovi narxidan 1 foiz miqdorida penya toʻlaydi, ammo abonent toʻlovi narxidan ortiq emas. 117. Ushbu Qoidalar va Shartnomada koʻzda tutilgan oʻz majburiyatlarini bajarmagan taqdirda, tomonlar qonun hujjatlariga muvofiq bir-birlari oldida javobgar boʻladilar. 118. Tomonlar oʻz majburiyatlarini bajarmagan hollarda, Telefon aloqasi xizmatlarini koʻrsatish shartnomasini bekor qilish tartibi va shartlari abonent va telekommunikatsiya operatori oʻrtasida tuziladigan Shartnomada belgilanadi. 119. Nizoli masalalar sud tartibida hal etiladi. 120. Ushbu Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi bilan kelishilgan.