Auditorlik tashkilotlari uchun jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalarini tasdiqlash haqida
(resolution, 2023-06-21)

Oʻzbekiston Respublikasining “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi va “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Bosh prokuratura huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti qaror qiladi: 1. Auditorlik tashkilotlari uchun jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalari 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin. 3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi va “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq buxgalteriya hisobini yuritish boʻyicha turdosh xizmatlarni koʻrsatuvchi auditorlik tashkilotlari uchun jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazoratni tashkil etish va amalga oshirish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi auditorlik tashkilotlariga ular buxgalteriya hisobini yuritish boʻyicha turdosh xizmatlarni koʻrsatayotganida tatbiq etiladi. 2. Mazkur Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllanadi: benefitsiar mulkdor — yakuniy natijada mulk huquqiga egalik qiluvchi yoki mijozni haqiqatda nazorat qiluvchi jismoniy shaxs, shu jumladan manfaatini koʻzlagan holda pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiya amalga oshirilayotgan yuridik shaxs; ichki nazorat — mijozlar nomidan bitimlar tayyorlash va ularni amalga oshirishda pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalarni amalga oshiruvchi auditorlik tashkilotlarining, mijozni lozim darajada tekshirish, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish bilan bogʻliq tavakkalchiliklarni boshqarish, shubhali operatsiyalarni aniqlash hamda terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishda ishtirok etuvchi yoxud ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslar bilan bogʻliq boʻlgan operatsiyalarni aniqlashga doir faoliyati; ichki qoidalar — auditorlik tashkilotlar va uning filiallarida ichki nazoratni tashkil etish va amalga oshirish tartibini belgilab beruvchi ichki hujjat; jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi xalqaro hamkorlikda ishtirok etmaydigan davlatlar — jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish boʻyicha moliyaviy choralarni ishlab chiqish guruhining rasmiy bayonotlarida xalqaro moliyaviy tizimga xavf tugʻdiruvchi hamda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish tizimlarida strategik kamchiliklari mavjud deb belgilangan davlatlar va hududlar; mijozni identifikatsiyalash — mijozni lozim darajada tekshirish maqsadida mijoz toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni uning tomonidan taqdim etilgan hujjatlar, ochiq manbalar va maʼlumotlar bazalarida mavjud boʻlgan qoʻshimcha tasdiqlangan maʼlumotlar asosida aniqlash; mijozning benefitsiar mulkdorini identifikatsiyalash — qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan taʼsis hujjatlari (ustav va/yoki taʼsis shartnomasi, nizom) asosida mulk va boshqaruv tuzilmasini oʻrganish orqali mijozning mulkdori yoki uni nazorat qiluvchi yuridik shaxsni aniqlash; mijoz — qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan tartibda auditorlik tashkiloti bilan buxgalteriya hisobini yuritish boʻyicha turdosh xizmatlarni koʻrsatish toʻgʻrisida shartnoma tuzgan yuridik shaxs; terrorchilik faoliyatida ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxs — terrorchilik faoliyatida ishtirok etayotgan yoxud ishtirok etishda gumon qilinayotgan, terrorchilik faoliyatini amalga oshirayotgan yoxud amalga oshirishda gumon qilinayotgan tashkilotning bevosita yoki bilvosita mulkdori boʻlgan yoxud uni nazorat qilayotgan jismoniy yoki yuridik shaxs, shuningdek terrorchilik faoliyatida ishtirok etayotgan yoxud ishtirok etishda gumon qilinayotgan jismoniy shaxsning yoxud tashkilotning mulkidagi yoki nazorati ostidagi yuridik shaxs; ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxs — Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan tan olingan, ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishning oldini olishga qaratilgan BMT Xavfsizlik Kengashining rezolyutsiyalari hamda boshqa xalqaro-huquqiy hujjatlari bilan belgilangan jismoniy yoki yuridik shaxs; mijozni lozim darajada tekshirish — mijozni va u qaysi shaxslar nomidan ish koʻrayotganini tekshirish, mijozning benefitsiar mulkdorini identifikatsiyalash, shuningdek mijoz tomonidan amalga oshiriladigan amaliy ish munosabatlari va operatsiyalarni, ularning bunday mijoz va uning faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga muvofiqligini tekshirish maqsadida doimiy asosda oʻrganishlarni oʻtkazish; xabar qilinishi lozim boʻlgan operatsiyalar — ichki nazoratni oʻtkazish davomida auditorlik tashkilotlari tomonidan shubhali deb topilgan, sodir etilayotgan va tayyorlanayotgan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalar; masʼul xodim — ichki nazoratni tashkil qilish va amalga oshirish uchun masʼul boʻlgan shaxs; offshor hudud — imtiyozli soliq rejimini taqdim qiluvchi va (yoki) moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishda ular haqidagi maʼlumotlarni oshkor etmaslikni va taqdim qilmaslikni koʻzda tutuvchi davlatlar va hududlar; Roʻyxat — terrorizmga, ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishga qarshi kurashishni amalga oshiruvchi davlat organlari va Oʻzbekiston Respublikasining boshqa vakolatli organlaridan taqdim etilayotgan maʼlumotlar, shuningdek chet davlatlarning vakolatli organlari va xalqaro tashkilotlaridan rasmiy kanallar orqali taqdim etilayotgan maʼlumotlar asosida maxsus vakolatli davlat organi tomonidan tuzilgan terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslar roʻyxati; shubhali operatsiya — pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq, tayyorlash, sodir etish jarayonida boʻlgan yoki sodir etib boʻlingan, auditorlik tashkilotlarida mazkur Qoidalarni amalga oshirish jarayonida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va (yoki) ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish maqsadida amalga oshirilganligi toʻgʻrisida shubha paydo boʻlgan operatsiya; operatsiyani toʻxtatib turish — mijozning pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalari boʻyicha, shuningdek yuridik ahamiyatga ega boʻlgan boshqa harakatlarni bajarish toʻgʻrisidagi topshiriqnomalari ijrosini toʻxtatib turish; yuqori mansabdor shaxslar — chet davlatning qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi, maʼmuriy, sud yoki harbiy organda yoxud xalqaro tashkilotda doimiy, vaqtincha yoki maxsus vakolat boʻyicha tayinlanadigan yoki saylanadigan, tashkiliy-boshqaruv vazifalarini bajaradigan va yuridik ahamiyatga ega boʻlgan harakatlarni amalga oshirishga vakolatli shaxslar, shuningdek chet davlat korxonalarining yuqori martabali rahbarlari, chet davlatning taniqli siyosatchilari va siyosiy partiyalarining taniqli aʼzolari, shu jumladan sobiq yuqori mansabdor shaxslar; yuqori mansabdor shaxslarga yaqin boʻlgan shaxslar — yuqori mansabdor shaxslarga ijtimoiy va kasbiy jihatdan bevosita bogʻliq boʻlgan jismoniy shaxslar; tavakkalchilik — mijozlar tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish maqsadida operatsiyalarni amalga oshirish tavakkalchiligi; ichki nazorat tizimi — mazkur Qoidalar va ichki qoidalar bilan belgilangan maqsadlarga erishish va vazifalarni bajarishga qaratilgan masʼul xodim va auditorlik tashkilotning xatti-harakatlari yigʻindisi; maxsus vakolatli davlat organi — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti; operatsiya ishtirokchilari — mijozlar (shu jumladan, taʼsischilar, aksionerlar va boshqa ishtirokchilar) va ularning vakillari hamda mijozning operatsiyada ishtirok etuvchi hamkorlari; yuridik shaxs tashkil etmagan chet el tuzilmasi — chet davlatning qonunchilik hujjatlariga muvofiq yuridik shaxs tashkil etmagan holda tashkil etilgan va oʻz ishtirokchilarining (paychilarning, ishonch bildiruvchilarning yoki boshqa shaxslarning) yoxud boshqa benefitsiarlarning manfaatlarini koʻzlab daromad (foyda) olishga qaratilgan faoliyatni amalga oshirish huquqiga ega boʻlgan tashkiliy tuzilma (fondlar, sherikliklar, shirkatlar, trastlar, jamoaviy investitsiyalar va (yoki) ishonchli boshqaruvning boshqa shakllari). 3. Quyidagilar ichki nazoratning maqsadi hisoblanadi: jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qaratilgan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalarni samarali aniqlash va oldini olish; auditorlik tashkilotlarini jinoiy faoliyatga qasddan yoki qasddan boʻlmagan holda jalb etilishiga yoʻl qoʻymaslik; tavakkalchiliklarni aniqlash, baholash, hujjatlarda qayd qilish va kamaytirish; jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashishga oid qonunchilik hujjatlari talablariga qatʼiy rioya etilishini taʼminlash. 4. Quyidagilar ichki nazoratning asosiy vazifalari hisoblanadi: oʻz tavakkalchiliklarini aniqlash, baholash, hujjatlashtirish va kamaytirishga doir tegishli choralarni koʻrish; mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlarini va identifikatsiyalash jarayonlarini amalga oshirish, shu jumladan mijozlar va ularning benefitsiar mulkdorlari haqidagi maʼlumotlarni muntazam yangilash va verifikatsiyalash; benefitsiar mulkdorlarni identifikatsiyalash, ularning shaxsini tekshirish va operatsiyani amalga oshirishda foydalaniladigan pul mablagʻlari va boshqa mol-mulkning kelib chiqishini aniqlash boʻyicha mumkin boʻlgan chora-tadbirlar qoʻllash; yuqori mansabdor shaxslar, ularning oila aʼzolari va yuqori mansabdor shaxslarga yaqin shaxslarning amalga oshirayotgan operatsiyalarini chuqur monitoring qilish; mazkur Qoidalar va ichki qoidalarda belgilangan tartibda shubhali operatsiyalarni aniqlash; ichki nazoratni amalga oshirish davomida aniqlangan shubhali operatsiyalar toʻgʻrisidagi axborotni (hujjatlarni) maxsus vakolatli davlat organiga oʻz vaqtida taqdim etish; Roʻyxat bilan solishtirish orqali operatsiya ishtirokchilari orasida terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslarni aniqlash; jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlash; operatsiyalar toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek identifikatsiyalash maʼlumotlarini va mijozlarni lozim darajada tekshirishga doir materiallarning qonunchilik hujjatlarida belgilangan muddatlar davomida saqlanishini taʼminlash; auditorlik tashkiloti rahbariyatini tegishli qarorlar qabul qilish uchun zarur boʻlgan ishonchli axborot va materiallar bilan tezkor va muntazam ravishda taʼminlab borish; shubhali operatsiyalarni amalga oshirish yoki amalga oshirishga urinishlar, shubhali operatsiyalarni amalga oshirgan operatsiya ishtirokchilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirish, shuningdek qonunchilik hujjatlariga muvofiq bunday axborotni davlat organlari va boshqa tashkilotlar bilan oʻzaro almashib borish; soʻrovlar boʻyicha mijozlar bazasidan Roʻyxat bilan solishtirish orqali terrorchilik faoliyatini moliyalashtirishga yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga aloqador shaxslarni aniqlash. 5. Auditorlik tashkilotning ichki nazorat tizimi uning faoliyat koʻrsatish xususiyatlari, faoliyatining asosiy yoʻnalishlari, mijozlar bazasi va mijozlar hamda ularning operatsiyalari bilan bogʻliq boʻlgan tavakkalchilik darajasini hisobga olgan holda tashkil etiladi. 6. Masʼul xodim auditorlik tashkiloti rahbarining buyrugʻi bilan tayinlanadi. Mazkur Qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq auditorlik tashkiloti oʻzining masʼul xodimi va mazkur Qoidalar talablarining bajarilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotni har yili 10-yanvariga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligiga pochta aloqa vositalari yoki elektron shaklda yuboradi. 61. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi maxsus vakolatli davlat organiga auditorlik tashkilotlaridagi masʼul xodimlar va mazkur Qoidalar talablarining bajarilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotni har yili 20-yanvardan kechiktirmasdan taqdim etadi. 7. Masʼul xodim rahbarlik lavozimini egallagan va auditorlik tashkilotining shtatdagi auditori boʻlishi lozim. 8. Masʼul xodim lavozimiga tayinlanuvchi shaxs auditorlik faoliyati va jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashishga oid qonunchilik hujjatlari hamda ushbu sohadagi xalqaro standartlarni bilishi shart. 9. Oʻz faoliyati va shaxsiy xulq atvorida ishonib topshirilgan boʻlinmani notoʻgʻri boshqargan, shuningdek iqtisodiyot sohasidagi jinoyati uchun avval sud tomonidan jinoiy javobgarlikka tortilgan shaxslar masʼul xodimi lavozimiga tayinlanishi mumkin emas. 10. Masʼul xodimlarning jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishning, terrorizmni moliyalashtirishning va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishning zamonaviy usullari, uslublari va yoʻnalishlari haqidagi axborotga ega boʻlishlarini taʼminlash hamda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish borasidagi qonunchilik hujjatlari va majburiyatlarning barcha jihatlarini aniq tushuntirib berish maqsadida auditorlik tashkilotlari muntazam ravishda xodimlarni qayta tayyorgarlikdan oʻtkazishlari shart. 11. Masʼul xodim quyidagi funksiyalarni bajaradi: jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish uchun auditorlik tashkiloti xizmatlaridan foydalanish xavfining oldini olish uchun qonunchilik hujjatlarida, mazkur Qoidalarda va ichki qoidalarda koʻzda tutilgan choralarni koʻrish; ichki va tashqi vaziyatlar oʻzgarishini inobatga olgan holda ichki nazorat tizimi samaradorligini monitoring qiladi va baholab boradi, shuningdek ushbu Qoidalar va ichki qoidalar talablariga rioya qilinishi nazoratini amalga oshiradi; jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga oid qonun buzilishi holatlari toʻgʻrisidagi axborotni auditorlik tashkilotning rahbariga taqdim etadi; auditorlik tashkiloti faoliyatida mazkur Qoidalar va ichki qoidalar talablariga rioya qilinmaganligi boʻyicha aniqlangan kamchilik, qoidabuzarliklarni bartaraf etish, shuningdek ichki nazorat tizimi samaradorligini taʼminlash uchun zaruratga qarab uni mustahkamlash yuzasidan auditorlik tashkilotining rahbariga koʻrib chiqishi uchun takliflar kiritadi; auditorlik tashkilotining rahbariga ushbu Qoidalar bajarilishi natijalari toʻgʻrisidagi hisobotni kamida bir yilda bir marotaba taqdim etadi; shubhali operatsiyalar, ularni bajarishga urinishlar toʻgʻrisidagi xabarlarni maxsus vakolatli davlat organiga oʻz vaqtida uzatilishini, shuningdek maxsus vakolatli davlat organining qoʻshimcha axborotni taqdim etish toʻgʻrisidagi soʻrovlarining bajarilishini taʼminlaydi; ichki nazoratni tashkil qilish, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari talablarini buzish holatlarini bartaraf etish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi va maxsus vakolatli davlat organining masʼul shaxslari bilan oʻzaro hamkorlikni amalga oshiradi; Roʻyxatni auditorlik tashkiloti xodimlariga yetkazadi. 12. Masʼul xodim quyidagi huquqlarga ega: ichki nazoratni amalga oshirish maqsadida auditorlik tashkiloti xodimlaridan kerakli boshqaruvchilik, buxgalteriya va boshqa hujjatlarni talab qilib olish; auditorlik tashkilotining rahbariga xabar qilinishi lozim boʻlgan operatsiyaga nisbatan kelgusi xatti-harakatlar boʻyicha takliflar kiritish. Masʼul xodim qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 13. Masʼul xodim quyidagilarga majbur: oʻz vakolati doirasida mazkur Qoidalar va ichki qoidalar bilan yuklatilgan maqsadlarga erishish va vazifalarni bajarish uchun zarur choralarni koʻrish; jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga oid oʻz tavvakalchiliklarini aniqlash va baholash boʻyicha tegishli choralarni koʻrish, bu tavakkalchiliklarni hujjatlarda qayd qilish va ularni kamaytirish choralarini koʻrish; mijozlarni lozim darajada tekshirish va identifikatsiyalash hamda Roʻyxat bilan solishtirishni taʼminlash boʻyicha choralarni koʻrish; benefitsiar mulkdorlarni aniqlash va identifikatsiyalashni taʼminlash boʻyicha tegishli choralarni koʻrish; maxsus vakolatli davlat organiga belgilangan tartibda shubhali operatsiyalar toʻgʻrisida, shu jumladan ular aniqlangan kundan keyingi bir ish kunidan kechiktirmay ularni amalga oshirishga urinishlar toʻgʻrisida xabarlarni berib borish; olingan axborotning maxfiyligiga rioya qilish; ichki nazoratni amalga oshirish davomida olingan hujjatlarning saqlanishini va qaytarilishini taʼminlash; qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlarni bajarish. 14. Auditorlik tashkilotlar mazkur Qoidalar talablaridan kelib chiqqan holda, quyidagilar aks etgan ichki qoidalarni ishlab chiqishlari lozim: tavakkalchiliklarni aniqlash, baholash, monitoring qilish, kamaytirish va hujjatlashtirishga doir choralarni amalga oshirish tartibi; mijozlarni va ularning benefitsiar mulkdorlarini lozim darajada tekshirish, shuningdek mijozlar operatsiyalarining muntazam nazoratini amalga oshirish qoidalari; kerakli axborotni rasmiylashtirish va uning maxfiyligini taʼminlash tartibi; shubhali operatsiyalarni aniqlash tartibi, shuningdek bunday operatsiyalar toʻgʻrisidagi xabarlarni tayyorlash va maxsus vakolatli davlat organiga yuborish tartibi; kadrlarni tayyorlash va oʻqitishga qoʻyiladigan malakaviy talablar; jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish maqsadida texnologik yutuqlardan foydalanilishining oldini olishga qaratilgan choralar; yuqori mansabdor shaxslar va ularning oila aʼzolari hamda yuqori mansabdor shaxslarga yaqin shaxslar bilan amaliy ish munosabatlarini oʻrnatish hamda ular tomonidan oʻtkaziladigan operatsiyalarini monitoring qilish tartibi; yuqori tavakkalchilik darajasi toifasiga kiritilgan mijozlarning hisobini yuritish va monitoring qilish hamda bunday mijozlar operatsiyalarini monitoring qilish tartibi; qonunchilik hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa qoidalar. 141. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish yuzasidan ehtimol tutilgan tavakkalchiliklarni oʻrganishni, tahlil qilishni va aniqlashni auditorlik tashkilotlari oʻz faoliyatida tizimli ravishda, yiliga kamida bir marta amalga oshirishi, oʻrganish natijalarini hujjatlar bilan qayd etishi hamda aniqlangan tavakkalchiliklarni kamaytirishga doir tegishli choralar koʻrishi shart. 15. Ichki qoidalar jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashishga oid qonunchilik hujjatlari, mazkur Qoidalar talabalariga muvofiq boʻlishi va aniqlangan tavakkalchiliklar va ularning bahosidan kelib chiqib tuzilishi lozim. Ichki qoidalar, ularga kiritilgan oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar auditorlik tashkilotining rahbari tomonidan tasdiqlanadi. 16. Chet el auditorlik tashkilotining alohida boʻlinmalari (agar mavjud boʻlganda) jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish borasidagi chora-tadbirlarni amalga oshirishda ular joylashgan mamlakat talablariga rioya qilishlari lozim, mazkur talablar Oʻzbekiston qonunchiligi talablaridan farq qilgan taqdirda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi xalqaro standartlarni qoʻllashi lozim. 17. Auditorlik tashkiloti oʻzining xorijdagi alohida boʻlinmalaridan mazkur ajratilgan boʻlinmalar joylashgan mamlakat qonunchiligidagi taqiqlar tufayli jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha tegishli tadbirlarni amalga oshirish mumkin boʻlmagan holatlar toʻgʻrisida bosh ofisni xabardor qilishni talab qilishga majburdir. 18. Auditorlik tashkilotlari mijozlarni lozim darajada tekshirish choralarini koʻrishlari kerak. Mijozni lozim darajada tekshirish choralari barcha yangi mijozlar hamda tavakkalchilik darajasidan kelib chiqib bor mijozlarga nisbatan koʻriladi. 19. Mijozni lozim darajada tekshirish quyidagi hollarda amalga oshiriladi: mijoz bilan amaliy ish munosabatlari amalga oshirilayotganda; buxgalteriya hisobini yuritish boʻyicha turdosh xizmatlarni koʻrsatish uchun mijozlar bilan shartnomalar tuzishda; shubhali operatsiyalar aniqlaganda; auditorlik faoliyati standartlari talablariga muvofiq ajratib boʻlmaydigan va nazorat tavakkalchiligini baholashda; mijoz haqida avval olingan maʼlumotlarning toʻgʻriligiga shubha mavjud boʻlganda; operatsiya amalga oshirish kunidagi bazaviy hisoblash miqdorining 400 baravari miqdoridan ortiq boʻlgan bir martalik operatsiyalar amalga oshirilganda. 20. Mijozni lozim darajada tekshirish boʻyicha koʻriladigan chora-tadbirlar quyidagilarni oʻz ichiga olishi shart: tegishli hujjatlar asosida mijozni tekshirish va identifikatsiyalashni, shuningdek uning vakilining shaxsini va vakolatlarini tekshirishni; mijozning benefitsiar mulkdorini identifikatsiyalashni; mijoz tomonidan amalga oshiriladigan amaliy ish munosabatlari va operatsiyalarni ularning bunday mijoz va uning faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga muvofiqligini tekshirish maqsadida doimiy asosda oʻrganish oʻtkazishni. Tavakkalchilik darajasidan kelib chiqib mijozni lozim darajada tekshirishning kuchaytirilgan choralarini qoʻllash toʻgʻrisida qaror qabul qilish imkonini berish kerak. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga aloqasi borligi haqida asoslantirilgan shubhalar mavjud boʻlganda, mijozni lozim darajada tekshirish boʻyicha choralar amalga oshirayotganligi oshkor boʻlishi mumkin boʻlgan hollarda, ushbu mijozga nisbatan mijozni lozim darajada tekshirish boʻyicha choralar amalga oshirmasdan maxsus vakolatli davlat organga shubhali operatsiya haqida xabar yuborilishiga yoʻl qoʻyiladi. 21. Mijozni lozim darajada tekshirish boʻyicha mazkur Qoidalarning 20-bandida koʻrsatilgan choralarni koʻrish bilan birga, operatsiya ishtirokchisi yoki benefitsiar mulkdor sifatida qatnashayotgan yuqori mansabdor shaxslarga, ularning oila aʼzolari va yuqori mansabdor shaxslarga yaqin shaxslarga nisbatan auditorlik tashkilotlari: yuqori mansabdor shaxsning mavqeyi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tekshirish va oʻtkazilayotgan operatsiyadagi pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulkni manbalarini aniqlash boʻyicha tegishli choralarni koʻrish; yuqori mansabdor shaxs bilan amaliy ish munosabatlariga faqatgina auditorlik tashkilotlarining rahbariyati ruxsati bilan oʻrnatish (yoki mavjud mijozlar uchun davom ettirish); amaliy ish munosabatlarini monitoring qilib borishi lozim. 211. Auditorlik tashkilotlari mazkur Qoidalarning 20 va 21-bandlarida nazarda tutilgan mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirgan uchinchi tomonlarning (Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olingan va pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalarni amalga oshiruvchi tashkilotlar) lozim darajada tekshirish natijalariga ishonishlari mumkin. Mazkur hollarda mijozlarni lozim darajada tekshirish natijalari boʻyicha soʻnggi javobgarlik auditorlik tashkilotlarining zimmasida qoladi. Bunda auditorlik tashkilotlari: mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlar yuzasidan zarur boʻlgan maʼlumotlarni elektron tizimlar orqali, shuningdek identifikatsiyalash maʼlumotlari va boshqa tegishli hujjatlar nusxasini soʻrov asosida kechiktirmasdan olish imkoniyatiga ega boʻlishi; uchinchi tomon jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalari asosida ishlashiga ishonch hosil qilishlari kerak. Auditorlik tashkilotlari mazkur bandning uchinchi-toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan talablardan biriga rioya qilinmagan taqdirda, mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlarni mustaqil ravishda amalga oshirishi kerak. 22. Mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha kuchaytirilgan chora-tadbirlar quyidagilardan iborat: mijoz haqida ochiq manbalar va maʼlumotlar bazalaridan qoʻshimcha tasdiqlangan maʼlumotlarni toʻplash va qayd etish; mijozdan u tomonidan amalga oshirilayotgan operatsiyalar boʻyicha pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulkning manbalari haqidagi maʼlumotlarni olish; mijoz tomonidan amalga oshirilayotgan operatsiyalar ustidan doimiy monitoring yuritish. 23. Mijozning buxgalteriya hisobini yuritish boʻyicha turdosh xizmatlarni koʻrsatish toʻgʻrisida shartnoma tuzish uchun murojaat qilishida auditorlik tashkiloti quyidagilarni bajarishga majbur: ushbu Qoidalar va jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashishga oid qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq operatsiya boʻyicha mijozni va/yoki benefitsiar mulkdorni identifikatsiyalash; avvalgi hisobot davri (oy, yilning choragi, yarim yillik, yil) davomida mijozning ilgari oʻtkazgan operatsiyalarini oʻrganish, agar ixtiyorida bunday operatsiyalar toʻgʻrisida maʼlumotlar boʻlsa; operatsiyaning turini va uning mijozning taʼsis hujjatlarida belgilangan faoliyati maqsadi va turlariga muvofiqlik darajasini aniqlash; aniq iqtisodiy mohiyatga ega boʻlmagan, mijozning lozim darajada tekshirish materiallariga ilova qilinadigan mijozning taʼsis hujjatlarida yoki davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi guvohnomada koʻzda tutilgan uning faoliyati maqsadlariga va turlariga mos kelmaydigan barcha operatsiyalar boʻyicha lozim darajada tekshirish natijalari va xulosalarini yozma qayd qilish. 24. Mijoz va mijozning benefitsiar mulkdorini identifikatsiyalash mazkur Qoidalarning 2-ilovasida nazarda tutilgan axborot asosida amalga oshiriladi. Identifikatsiya natijasi familiyasi, ismi va otasining ismini koʻrsatgan holda masʼul xodim tomonidan alohida jurnalga kiritiladi. Tegishli choralar benefitsiar mulkdorni aniqlash imkonini bermasa, auditorlik tashkilotlari yuqori rahbarlik lavozimini egallab turgan shaxslarni identifikatsiya qilishi va ularning shaxsini tekshirish yuzasidan oʻrinli choralarni koʻrishi kerak. 25. Mijozni identifikatsiyalashda davlat roʻyxatiga olinganligi, rahbarlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek taʼsis hujjatlarida koʻrsatilgan maʼlumotlar tekshirilishi kerak. Koʻrsatilgan hujjatlarni tadbirkorlik subyektlarini davlat roʻyxatiga olish va hisobga qoʻyish avtomatlashtirilgan tizimi orqali yoki ushbu tizimdan axborot olishning imkoni boʻlmagan holda bevosita mijozdan olish mumkin. 26. Mijozni va operatsiyaning boshqa ishtirokchilarini identifikatsiyalash imkonini beruvchi barcha hujjatlar ular taqdim etilgan sanada amalda boʻlishi shart. Mijoz yoki benefitsiar mulkdorni identifikatsiyalash bilan bir qatorda amaliy ish munosabatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar oʻrganiladi. 27. Ushbu Qoidalar bilan yuridik shaxslar uchun oʻrnatilgan talablar yuridik shaxsni tashkil etmagan chet el tuzilmalariga nisbatan ham qoʻllaniladi. 28. Auditorlik tashkilotlari quyidagi hollarda mijozga buxgalteriya hisobini yuritish boʻyicha turdosh xizmatlarni koʻrsatishni rad etadi: mijozni lozim darajada tekshirish choralarini qoʻllash imkoni boʻlmaganda; identifikatsiyalashni tugatish imkoni boʻlmagan yoki lozim darajada tekshirish natijalari boʻyicha u bilan ishga oid munosabatlarni oʻrnatish maqsadga muvofiq emasligini koʻrsatuvchi maʼlumotlar olingan holda; atayin notoʻgʻri boʻlgan hujjatlar taqdim etilganda yoki qonunchilik hujjatlariga muvofiq soʻraladigan hujjatlar taqdim etilmaganda; qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hollarda. Auditorlik tashkilotlari Roʻyxatga kiritilgan shaxslarga hamda ularning topshirigʻiga koʻra harakat qilayotgan shaxslarga, shuningdek Roʻyxatga kiritilgan jismoniy shaxsning yoxud tashkilotning mulkidagi yoki nazorati ostidagi yuridik shaxslarga xizmatlar koʻrsatishi taqiqlanadi. Mijozlarga rad etilgan hollarda auditorlik tashkilotlari maxsus vakolatli davlat organiga xabar yuborishlari kerak. 29. Auditorlik tashkilotlari tavakkalchilik darajasini aniqlashi, shuningdek uni pasaytirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturini ishlab chiqishi va tavakkalchilik xavfiga bogʻliq ravishda amalga oshirishi kerak. Tavakkalchilik darajasi mijozning faoliyati va amalga oshiradigan operatsiyalari turlarini inobatga olgan holda mijoz taqdim qilgan maʼlumotlar, mazkur Qoidalarda belgilangan mezonlar va mijozni lozim darajada tekshirish natijalari asosida masʼul xodim tomonidan aniqlanadi va baholanadi. Mazkur bandning ikkinchi xatboshida belgilangan talablar asosida mijozga jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish maqsadida operatsiyalarni bajarishning tegishli tavakkalchilik darajasi beriladi. Aniqlangan tavakkalchiliklar nazorat qilishning kengaytirilgan yoki soddalashtirilgan choralarini qoʻllash hamda resurslarni samarali taqsimlash toʻgʻrisida qaror qabul qilish imkonini berish kerak. Auditorlik tashkilotlari har yili tavakkalchiliklarni baholash natijalarini “Audit” dasturiy majmuining axborot tizimi orqali Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligiga taqdim etishi kerak. Auditorlik tashkilotlar maxsus vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan ishlab chiqiladigan va tavsiyaviy xarakterga ega boʻlgan uslubiy qoʻllanmalar asosida tavakkalchilik darajasini aniqlashi va baholashi mumkin. 30. Yuqori darajadagi tavakkalchilik toifasiga oldindan quyidagi mezonlarga toʻgʻri keladigan operatsiya ishtirokchilari kiritilishi kerak: a) Roʻyxatga kiritilgan shaxslar yoki Roʻyxatga kiritilgan shaxsning nazoratidagi shaxslar, Roʻyxatga kiritilgan tashkilotning bevosita yoxud bilvosita mulkdori boʻlgan yoki uni nazorat qiluvchi shaxslar; b) jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatda yoxud offshor hududda doimiy yashayotgan, turgan yoki roʻyxatga olingan shaxslar; v) yuridik shaxs tashkil etmagan chet el tuzilmalari va Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolari boʻlmagan jismoniy shaxslar; g) offshor hududlarda hisobvaraqqa ega boʻlgan shaxslar; d) benefitsiar mulkdori mazkur bandning “a” va/yoki “b” kichik bandlarida koʻrsatilgan shaxs hisoblangan tashkilotlar; e) muntazam ravishda (uch oy ichida ketma-ket) shubhali operatsiyalarni amalga oshirgan mijozlar; j) yuqori mansabdor shaxslar, ularning oila aʼzolari va yuqori mansabdor shaxslarga yaqin shaxslarga; z) ichki qoidalarda belgilanadigan boshqa shaxslar. 31. Operatsiya yuqori darajadagi tavakkalchilik toifasiga kiritilgan taqdirda, auditorlik tashkilotlari ushbu mijozga nisbatan lozim darajada tekshirishning kuchaytirilgan chora-tadbirlarini koʻrishlari va doimiy monitoring qilib borishlari shart. 32. Mijoz tomonidan amalga oshirilayotgan operatsiyalarning xususiyati oʻzgarishiga qarab, auditorlik tashkilotlari mijozni lozim darajada tekshirish natijalari boʻyicha toʻplangan maʼlumotlarni hisobga olgan holda tavakkalchilik xavfi darajasini qayta koʻrib chiqishlari lozim. 33. Auditorlik tashkilotlari ichki qoidalarda belgilangan tartibda yuqori tavakkalchilik darajasi toifasiga kiritilgan barcha mijozlarning (operatsiya ishtirokchilarning) hisobini yuritishlari kerak. Yuqori tavakkalchilik darajasi toifasiga kiritilgan barcha mijozlar (operatsiya ishtirokchilar) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar maxsus jurnalga kiritiladi. 34. Auditorlik tashkilotlari jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish maqsadida texnologik yutuqlardan foydalanilishining oldini olishga qaratilgan choralarni koʻrishlari kerak. Ushbu maqsadda auditorlik tashkilotlari xizmatlarini koʻrsatish uchun yangi yoki rivojlanayotgan texnologiyalardan foydalanilishi sababli yuzaga kelishi mumkin boʻlgan tavakkalchilik darajalarini aniqlashlari va baholashlari kerak. Tavakkalchilikni bunday baholash yangi yoxud rivojlanayotgan texnologiyalardan foydalanishdan avval oʻtkazilishi kerak. 341. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi yiliga kamida bir marta jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish yuzasidan auditorlik tashkilotlari faoliyatida tavakkalchilik darajasini oʻrganishni, tahlil qilishni va baholashni hamda aniqlangan tavakkalchiliklarni kamaytirishga doir tegishli choralar koʻradi hamda bu toʻgʻrisida maxsus vakolatli davlat organini xabardor qiladi. 35. Quyidagi mezon va alomatlar mavjud boʻlganda operatsiya shubhali deb topiladi: operatsiyani amalga oshirish uchun taqdim qilingan hujjatlarning haqiqiyligiga (ishonchliligiga) gumon tugʻilishi va (yoki) operatsiya toʻgʻrisidagi, shu jumladan operatsiya bajaruvchi tomonlarning biri haqidagi maʼlumotlar mavjud boʻlgan maʼlumotlarga muvofiq kelmasligi; operatsiya aniq iqtisodiy mohiyatga ega emasligi va mijoz faoliyatining tavsifi va faoliyat turiga muvofiq kelmasligi; mijoz tomonidan zarurat tufayli soʻralayotgan, shu jumladan ishonch bildiruvchi (agar mijoz ishonchli vakil sifatida ish yuritayotgan boʻlsa) haqidagi maʼlumotlarni taqdim etishning sababsiz rad etilishi; hisobga olinmagan moliya-xoʻjalik operatsiyalari mavjud boʻlganda va hisob-kitob hujjatlari belgilangan muddatlardan oldin yoʻq qilinganda; mijozga nisbatan mazkur Qoidalarda koʻrsatilgan choralar asosli qoʻllanilayotganda, mijoz tashabbusi bilan darhol amaliy ish munosabatlarining toʻxtatilishi; identifikatsiyalashni yakunlashning imkoni boʻlmasligi yoki lozim darajada tekshirish natijalariga koʻra, mijoz bilan amaliy ish munosabatlarini oʻrnatish maqsadga muvofiq emasligini koʻrsatib turadigan maʼlumotlarning olinishi; mijoz xizmat koʻrsatishning foydaliroq shartlariga nisbatan eʼtiborsiz boʻlishi, shuningdek mijoz tomonidan ayni turdagi xizmatlar koʻrsatishdagi oddiy toʻlovdan farq qiladigan yuqori mukofotning taklif qilinishi; pul mablagʻlari Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqariga offshor hududlarda doimiy yashovchi yoki roʻyxatga olingan shaxslarning foydasiga oʻtkazilishi; operatsiyaning ishtirokchilaridan biri jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatda doimiy yashayotgan, turgan yoki roʻyxatga olingan shaxs boʻlsa; qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan nazorat jarayonidan qochishga qaratilgan degan xulosani chiqarishga asos boʻladigan operatsiyalar yoki bitimlarning bir necha bor amalga oshirilganligi aniqlanganda; operatsiyani amalga oshirishda foydalanilgan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulklar jinoiy yoʻl bilan topilgan degan har qanday shubhaning mavjud boʻlishi. 36. Identifikatsiyalash jarayonida olingan maʼlumotlar, shuningdek mijozga berilgan tavakkalchilik darajasi operatsiyani monitoring qilishga asos boʻlib hisoblanadi. 37. Mijozni identifikatsiyalash va ular operatsiyalarining joriy tekshiruvi lavozim majburiyatlariga muvofiq auditorlik tashkilotining xodimi tomonidan oʻtkaziladi, u shubhali operatsiyalar alomatlari mavjud operatsiyalarni aniqlagan taqdirda bunday operatsiyalar haqida bevosita masʼul xodimiga zudlik bilan xabar berishi lozim. 38. Mijoz operatsiyalarining keyingi tekshiruvi masʼul xodim tomonidan joriy tekshiruv jarayonida aniqlanmaydigan shubhali operatsiyalarni aniqlash maqsadida, mijozning oʻtgan davr mobaynida bajargan operatsiyalarini tahlil qilish orqali amalga oshiriladi. Asosli shubhalar mavjud boʻlgan taqdirda masʼul xodim mijoz operatsiyasini shubhali deb hisoblash toʻgʻrisida yozma qaror qabul qiladi. 39. Operatsiyani shubhali deb tan olish har bir aniq holatda ushbu Qoidalar bilan oʻrnatilgan shubhalilik mezonlaridan foydalangan holda oʻtkaziladigan kompleks tahlil asosida, shuningdek mijozning turidan, operatsiya maqsadlari va hajmidan aniqlanadigan tavakkalchilikdan kelib chiqqan holda va shubhali operatsiyani toʻgʻri aniqlash uchun ahamiyatli boʻlgan boshqa holatlar asosida amalga oshiriladi. 40. Mijoz operatsiyasi shubhali deb tan olingandan soʻng masʼul xodim quyidagi choralarni koʻrishi kerak: mijozning operatsiyalari ustidan monitoringni kuchaytirish; mijoz toʻgʻrisida qoʻshimcha maʼlumot olish; mijozning tavakkalchilik darajasini qayta koʻrib chiqish; operatsiya haqidagi maʼlumotlarni maxsus jurnalga qayd etish; shubhali operatsiya toʻgʻrisida maxsus vakolatli davlat organiga xabar berilishini taʼminlash; qonunchilik hujjatlariga va mijoz bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq u bilan munosabatlarni toʻxtatish boʻyicha auditorlik tashkilotining rahbariga taklif kiritish. 41. Shubhali operatsiya haqidagi xabar auditorlik tashkiloti tomonidan shubhali operatsiya aniqlangan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 29-iyundagi 402-son qarori bilan tasdiqlangan Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq maʼlumotlarni taqdim etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom talablariga muvofiq maxsus vakolatli davlat organiga beriladi. 42. Auditorlik tashkilotlari tegishli operatsiyaga nisbatan shubhali ekanligini tasdiqlovchi yoki olib tashlovchi har qanday maʼlumotni darhol maxsus vakolatli davlat organiga xabar qilishi zarur. 43. Buxgalteriya hisobini yuritish boʻyicha turdosh xizmatlarni koʻrsatuvchi auditorlik tashkilotlari mijoz, mijozning benefitsiar mulkdori va operatsiya ishtirokchilarining identifikatsiya maʼlumotlarini Roʻyxat bilan solishtirishlari shart. Agar mijoz bilan amaliy ish munosabatlarni oʻrnatish davrida yoki pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalarni amalga oshirishda auditorlik tashkiloti xodimlari tomonidan mijoz, mijozning benefitsiar mulkdori yoki operatsiya ishtirokchilaridan birining barcha identifikatsiya maʼlumotlari Roʻyxatga kiritilgan shaxsning maʼlumotlari bilan toʻliq mos kelganligi aniqlangan taqdirda, ular bu haqda zudlik bilan va mijozni xabardor qilmasdan masʼul xodimga xabar berishlari kerak. Oʻz navbatida masʼul xodim operatsiya ishtirokchilaridan biri va amalga oshirilayotgan operatsiyaning identifikatsiya maʼlumotlarini maxsus jurnalga kiritishi, shuningdek uch soat ichida maxsus vakolatli davlat organiga xabar yuborishi lozim. 44. Pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalar kechiktirilmasdan va oldindan xabar qilinmasdan maxsus vakolatli davlat organiga xabar berilishi lozim, agarda: mijoz yoki operatsiya ishtirokchilaridan birining barcha identifikatsiya maʼlumotlari Roʻyxatga kiritilgan shaxsning maʼlumotlari bilan toʻliq mos kelsa; mijoz Roʻyxatga kiritilgan shaxs nomidan yoki uning topshirigʻiga binoan faoliyat koʻrsatayotgan boʻlsa; operatsiyani amalga oshirishda foydalanayotgan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk toʻliq yoki qisman Roʻyxatga kiritilgan shaxsga tegishli boʻlsa; mijoz Roʻyxatga kiritilgan jismoniy yoki yuridik shaxsning mulkida yoki nazorat ostida boʻlsa. 45. Operatsiyani toʻxtatish va tiklashni Terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslar roʻyxatiga kiritilgan shaxslarning operatsiyalarini toʻxtatib turish, pul mablagʻlarini yoki boshqa mol-mulkini ishga solmay toʻxtatib qoʻyish, ishga solmay toʻxtatib qoʻyilgan mol-mulkidan foydalanishga ruxsat berish va operatsiyalarini tiklash tartibi toʻgʻrisidagi nizomda (roʻyxat raqami 3327, 2021-yil 19-oktabr) belgilangan tartibda amalga oshiradi. 46. Oʻzbekiston Respublikasining “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Qonunga muvofiq maxsus vakolatli davlat organi jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish choralarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni yozma ravishda soʻrashga va bepul olishga haqlidir, shu jumladan auditorlik tashkilotlarining avtomatlashtirilgan axborot tizimlari va maʼlumotlar bazalari orqali olishga haqlidir. 47. Maxsus vakolatli davlat organiga xabar qilinishi lozim boʻlgan operatsiyalar boʻyicha qonunchilik hujjatlariga va mazkur Qoidalarga muvofiq maxsus jurnalga yozgan holda quyidagilar rasmiylashtiriladi: operatsiya turi va uni amalga oshirish asoslari; operatsiyani amalga oshirish sanasi va summasi; operatsiyani amalga oshiruvchi mijozni identifikatsiyalash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar. 48. Auditorlik tashkilotlar pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulkning ular bilan bogʻliq operatsiyalar toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha identifikatsiyalash maʼlumotlari hamda materiallarini, shu jumladan ish yozishmalarini va oʻtkazilgan har qanday tahlil natijalarini qonunchilik hujjatlarida belgilangan muddatlar mobaynida, lekin operatsiya amalga oshirilganidan yoki mijoz bilan ish munosabatlar toʻxtatilganidan keyin besh yildan kam boʻlmagan muddatda saqlashlari shart. Saqlash muddatlari tugashi bilan hujjatlar belgilangan tartibda arxiviga topshiriladi. 49. Mijozni lozim darajada tekshirish jarayonida olingan mijoz toʻgʻrisidagi maʼlumotlar mazkur Qoidalarning 3-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha tuziladigan mijoz soʻrovnomasida qayd etiladi. Auditorlik tashkiloti ichki qoidalarga muvofiq mijoz soʻrovnomasiga boshqa maʼlumotlarni kiritish huquqiga ega. 50. Elektron shaklda toʻldirilgan mijoz soʻrovnomasi qogʻoz shaklida chiqarilganda masʼul xodim imzosi bilan tasdiqlanadi. 51. Mijozlar soʻrovnomalari xronologik tartibda alohida jildlarda tikib boriladi va masʼul xodimda saqlab boriladi. 52. Pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulkning ular bilan bogʻliq operatsiyalar va mijozlarni lozim darajada tekshirishga doir axborot, zarurat tugʻilgan taqdirda, operatsiya tafsilotlarini qayta tiklash va axborotdan maxsus vakolatli davlat organi foydalanishi mumkin boʻlgan tarzda rasmiylashtirilishi lozim. 53. Mijozni lozim darajada tekshirish va identifikatsiyalash natijasida olingan maʼlumotlar, auditorlik tashkilotlari mijoz tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishni amalga oshirish tavakkalchiligi kamida bir yilda bir marotaba yangilanib borilishi lozim. 54. Masʼul xodim faoliyatida foydalanilgan barcha hujjatlarga kirish imkoniyatini cheklash maqsadida bunday hujjatlar va ularning roʻyxati bevosita masʼul xodim tomonidan maxsus jihozlangan xonada yoki yonmaydigan va muhrlanadigan seyfda saqlanishi kerak. 55. Elektron shakldagi hujjatlar dasturlash yoʻli asosida arxivlashtirilishi, elektron axborot tashuvchi vositalarga yozilishi va masʼul xodim tomonidan ularning roʻyxati bilan birga yonmaydigan va muhrlanadigan seyfda saqlanishi kerak. 56. Auditorlik tashkilotlari: jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq boʻlgan axborotga kirish imkoniyatini cheklaydilar, uning tarqalib ketmasligini taʼminlaydilar hamda yuridik shaxslarga ularning operatsiyalari haqida maxsus vakolatli davlat organiga xabar berilganligi toʻgʻrisida maʼlum qilish huquqiga ega emaslar; ichki nazorat funksiyalarini amalga oshirish jarayonida olingan axborotni oʻz xodimlari tomonidan oshkor qilmaslikni (shaxsiy maqsadlari yoxud uchinchi shaxslar manfaatlari uchun foydalanmasligini) taʼminlaydilar. 57. Auditorlik tashkilotlari tomonidan mazkur Qoidalar talablariga rioya etilishi ustidan monitoring va nazorat, shu jumladan axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi va maxsus vakolatli davlat organi tomonidan, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 29-iyundagi 402-son qarori bilan tasdiqlangan Pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalarni amalga oshiruvchi tashkilotlar tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi qonunchilik hujjatlariga rioya etilishi ustidan monitoring va nazoratni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq amalga oshiriladi. 58. Auditorlik tashkiloti rahbari va masʼul xodimi mazkur Qoidalarni buzganligi uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar. 59. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi qonunchilik hujjatlari buzilganligi hollarini yashirishda, shuningdek mazkur Qoidalar talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi. 1. Toʻliq, shuningdek davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi guvohnomasida koʻrsatilgan boʻlsa, qisqartirilgan nomi. 2. Davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi guvohnomada koʻrsatilgan maʼlumotlar (sana, raqam, roʻyxatga oluvchi organ nomi va boshqa maʼlumotlar). 3. Soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami. 4. Joylashgan joyi (pochta manzili, filiallar va vakolatxonalar mavjudligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar). 5. Mijoz va benefitsiar mulkdorni amaliy ish munosabatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. 6. Litsenziyalanishi lozim boʻlgan faoliyat turlarini amalga oshirish uchun mavjud boʻlgan litsenziyalar toʻgʻrisida maʼlumotlar: faoliyat turi, litsenziyaning raqami va berilgan sanasi, kim tomonidan berilganligi, amal qilish muddati. 7. Mijoz vakili shaxsining identifikatsiyasi (pasport, ID-karta yoki unga tenglashtirilgan hujjatlar asosida) hamda vakolatlarini tekshirish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. 8. Mijozning taʼsischilari (aksiyadorlari, ishtirokchilari) haqidagi hamda ularning ustav fondi (kapitali)dagi ulushlari, benefitsiar mulkdorini identifikatsiyalash (shaxsini va yashash joyini aniqlash, yuqori mansabdor shaxs, uning oila aʼzosi yoki unga yaqin shaxs ekanligi toʻgʻrisida belgi) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. 9. Roʻyxatga olingan va toʻlangan ustav fondi (kapitali) miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. 10. Mijozning boshqaruv organlari (yuridik shaxsning boshqaruv organlarining tuzilmasi va shaxsiy tarkibi) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar. 11. Bogʻlanish maʼlumotlari (telefon raqamlari, elektron pochta, veb-sayt (agar mavjud boʻlsa). 12. Ichki qoidalar bilan aniqlanadigan boshqa maʼlumotlar. 1. Mijozni va uning benefitsiar mulkdorini identifikatsiyalash jarayonida olingan, Auditorlik tashkilotlarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalarining 2-ilovasida koʻrsatilgan maʼlumotlar. 2. Tavakkalchilik darajasi haqida maʼlumot, shu jumladan tavakkalchilikni baholash asoslari. 3. Auditorlik tashkiloti tomonidan mijozni identifikatsiyalashda amalga oshirilgan qoʻshimcha chora-tadbirlar natijalari. 4. Mijoz bilan munosabatlar oʻrnatilgan sana va auditorlik xizmatlari koʻrsatish muddati davomiyligi. 5. Buxgalteriya hisobini yuritish boʻyicha xizmatlar koʻrsatishda Auditorlik tashkilotlari xodimi tomonidan bajariladigan funksiyalar 6. Buxgalteriya hisobini yuritish boʻyicha auditorlik xizmatlari narxi. 7. Mijozning soʻrovnomasiga kiritilgan oʻzgartirishlar va toʻldirish sanasi. 8. Ismi, sharifi va otasining ismi, lavozimi, mijoz bilan ishlash uchun masʼul xodim aloqa telefonlari. 9. Qogʻoz shaklida toʻldirilgan mijoz soʻrovnomasida xodimning imzosi (ismi, sharifi, otasining ismi, lavozimi koʻrsatilgan holda) va elektron shaklda toʻldarilgan mijoz soʻrovnomasida xodimning ismi, sharifi va otasining ismi, lavozimi 10. Ichki qoidalar bilan aniqlanadigan boshqa maʼlumotlar. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Bosh prokuratura huzuridagi Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamentining 2009-yil 13-oktabrdagi 102, 42-son “Auditorlik tashkilotlari uchun jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qarori (roʻyxat raqami 2035, 2009-yil 3-noyabr) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 45-son, 493-modda). 2. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Bosh prokuratura huzuridagi Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamentining 2010-yil 26-maydagi 45, 15-son “Auditorlik tashkilotlari uchun jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi qarori (roʻyxat raqami 2035-1, 2010-yil 28-may) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-y., 22-son, 177-modda). 3. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Bosh prokuratura huzuridagi Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamentining 2015-yil 13-apreldagi 30, 11-son “Auditorlik tashkilotlari uchun jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi qarori (roʻyxat raqami 2035-2, 2015-yil 15-aprel) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2015-y., 15-son, 191-modda).