“Yashil energiya” sertifikatlari joriy etilishini kengaytirish va “yashil moliyalashtirish” mexanizmlarini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2025-07-16)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yangi tahrirdagi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasini amalga oshirish boʻyicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2023-yil 8-maydagi PF-67-son Farmoni hamda “Yashil energiya” sertifikatlari tizimini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 12-maydagi PQ-156-son qaroriga muvofiq, shuningdek, “yashil moliyalashtirish” mexanizmlarini takomillashtirish va “yashil energiya” sertifikatlari joriy etilishini kengaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yangi tahrirdagi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasini amalga oshirish boʻyicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2023-yil 8-maydagi PF-67-son Farmonining 13-bandiga muvofiq “yashil moliyalashtirish” mexanizmlarini tatbiq etish, shu jumladan, “yashil sertifikat”, “yashil kreditlar” va xalqaro tajribada keng foydalaniladigan boshqa institutlar faoliyatini yoʻlga qoʻyish; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yashil energiya” sertifikatlari tizimini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 12-maydagi PQ-156-son qarorining 7-bandiga muvofiq “yashil energiya” sertifikatlarini berish va muomalaga kiritish tartibini ishlab chiqish belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan elektr energiyasi ishlab chiqaruvchilar (generatsiya obyektlari) va ularning xaridorlarini (ishtirokchilarni) roʻyxatdan oʻtkazish shartlari, “yashil energiya” sertifikatlarini muomalaga chiqarish, ularning savdosini onlayn platforma orqali amalga oshirish tartibini nazarda tutuvchi “Yashil energiya” sertifikatlarini berish va muomalaga kiritish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq: “yashil energiya” sertifikatlari birjalar va birja faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik hamda birja savdolari qoidalariga muvofiq tovar-xomashyo birjasi orqali “yashil energiya” sertifikatlarini sotishga moʻljallangan “yashil energetika seksiyasi”da sotiladi; “yashil energiya” sertifikatlarini muomalaga chiqarish hisobidan Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligiga tushadigan mablagʻlar vazirlik huzuridagi “Yashil iqtisodiyot loyihalari markazi” loyiha ofisining alohida maxsus hisobvaraqlarida jamlanadi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi Energetika vazirligi bilan birgalikda ushbu qarorning mohiyati va ahamiyatini ishtirokchilar oʻrtasida keng tushuntirilishini taʼminlasin. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov hamda Oʻzbekiston Respublikasi energetika vaziri J.T. Mirzamahmudov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom “yashil energiya” sertifikatlarini hisobga olish, muomalaga kiritish va savdosini tashkil etish hamda monitoringini yuritish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: ariza — muayyan davrda elektr energiyasi ishlab chiqarilganligi va yagona elektr tarmogʻiga yoki toʻgʻridan-toʻgʻri soʻnggi foydalanuvchiga uzatilganligini tasdiqlovchi “yashil energiya” sertifikatlarini berish uchun emitentga generatsiya obyektini roʻyxatdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi ariza; generatsiya obyekti — qayta tiklanuvchi energiya manbalari asosida elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi qurilma; ishtirokchi — platforma reyestrida savdo hisob qaydnomalariga ega boʻlgan, sertifikatlar bilan savdo qiladigan va ulardan foydalanadigan emitent boʻlmagan mahalliy yoki xorijiy yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkor; markaz — “yashil” iqtisodiyotni ilgari surish va “yashil” rivojlanish tamoyillarini joriy etish, iqtisodiyot tarmoqlarida issiqxona gazlari tashlanmalarini qisqartirish boʻyicha loyihalarni amalga oshirish maqsadida xalqaro donor tashkilotlarning texnik koʻmagini jalb qilgan holda tegishli shartnomalarni imzolashi vakolatiga ega boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi taʼsischiligida davlat muassasasi shaklida tashkil etiladigan “Yashil iqtisodiyot loyihalari markazi” loyiha ofisi; operator — emitentni qoʻllab-quvvatlovchi va platforma faoliyatini taʼminlovchi xalqaro tashkilot (Evident/ I-REC Services BV); registrant (generator) — generatsiya obyektlariga egalik qiluvchi subyekt; sertifikatlar reyestri — “yashil energiya” sertifikatlarining toʻliq hayotiy davri va ulardan foydalanish yozuvlarini saqlovchi platformadagi maʼlumotlar bazasi; sertifikatlarni chiqarish — platformada hisob qaydnomasida bir yoki bir nechta “yashil energiya” sertifikatlari qayd etilganligi toʻgʻrisidagi dalolatnoma; qayta tiklanuvchi energiya manbalari — quyosh, shamol, gidroelektr, geotermal va biogaz elektr stansiyalari; hisob qaydnomasi (akkaunt) — “yashil energiya” sertifikatlarini roʻyxatga olishda ishtirokchi roʻyxatga olinganda unga platformada ochiladigan maxsus akkaunt; emitent — “yashil energiya” sertifikatlari tizimini yuritish, shu jumladan, “yashil energiya” sertifikatlarini chiqarish, ularning savdosini tashkil etish va monitoringini yuritish boʻyicha masʼul organ — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi; elektr energiyasining qoldiq hajmi — talab qilinmagan yoki muayyan sanaga qadar saqlangan va hisob-kitob qilingan milliy energiya balansi; “yashil energiya” sertifikati (keyingi oʻrinlarda — sertifikat) — platforma reyestriga kiritilgan generatsiya obyekti tomonidan tegishli hajmda ishlab chiqarilgan hamda yagona elektr energetika tarmogʻiga yoki toʻgʻridan-toʻgʻri oxirgi foydalanuvchiga uzatilgan elektr energiyasini tasdiqlovchi yozuv; “yashil energiya” sertifikatlari yagona elektron platformasi (keyingi oʻrinlarda — platforma) — Xalqaro qayta tiklanuvchi energiya manbalarini sertifikatlash tashkiloti (I-REC) standartlari asosida ishlab chiqilgan “yashil energiya” sertifikatlarini hisobga olish, savdosini tashkil qilish va monitoringini yuritish, shuningdek, “yashil energiya” sertifikatlari tizimining barcha ishtirokchilari uchun xizmatlar koʻrsatish imkoniyatiga ega elektron tizim; I-REC — Xalqaro qayta tiklanuvchi energiya manbalarini sertifikatlash tashkiloti. 3. Sertifikatlarni hisobga olish, savdosini tashkil qilish hamda monitoringini yuritish ishlari emitent nomidan markaz tomonidan amalga oshiriladi. Markaz “yashil” iqtisodiyotni ilgari surish va “yashil” rivojlanish tamoyillarini joriy etish, iqtisodiyot tarmoqlarida issiqxona gazlari tashlanmalarini qisqartirish boʻyicha loyihalarni koʻrib chiqish va amalga oshirish hamda “yashil energiya” sertifikatlari muomalasini taʼminlash choralarini koʻradi hamda muvofiqlashtirib boradi. 4. “Yashil energiya” sertifikatlarini hisobga olish, savdosini tashkil etish va monitoringini yuritish mazkur Nizomga ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq amalga oshiriladi. 5. Muayyan davr davomida qayta tiklanuvchi energiya manbalarida ishlab chiqarilgan hamda yagona elektr tarmogʻiga yoki toʻgʻridan-toʻgʻri oxirgi foydalanuvchiga uzatilgan tegishli miqdordagi MVt/soat elektr energiyasi uchun sertifikatlar faqat bir marta beriladi. 6. Sertifikatning amal qilish muddati chegaralanmagan. Foydalanilgan sertifikatlar ishtirokchi tomonidan platforma orqali hisobdan chiqariladi. 7. Sertifikatlar ishtirokchilarning hisob qaydnomalarida saqlanadi. Aynan bir sertifikatga faqat bir registrant yoki ishtirokchi ega boʻlishi mumkin. 8. Qayta tiklanuvchi energiya manbalarida oʻz isteʼmoli uchun ishlab chiqarilgan va foydalanilgan elektr energiyasi miqdori uchun sertifikatlar berilmaydi. 9. Ishtirokchilar oʻz ehtiyojidan ortiq sertifikatlarga ega boʻlgan taqdirda, ularni boshqa ishtirokchilarga platforma orqali oʻtkazishlari mumkin. 10. Sertifikatdan faqat bir marta foydalanish mumkin, sertifikat foydalanilganda yoki hisobdan chiqarilganida, ishtirokchilar oʻrtasida oʻtkazilmaydi. 11. Registrant va emitent oʻrtasida sertifikat chiqarishning standart shartlari toʻgʻrisida shartnoma tuziladi. Registrant platformada roʻyxatdan oʻtish uchun quyidagi hujjatlarni I-REC bosh ofisiga emitent orqali yuborish toʻgʻrisida murojaat yuboradi: Sertifikat chiqarishning standart shartlari toʻgʻrisidagi shartnomaning nusxasi; oxirgi 12 oylik buxgalteriya balansi va tashqi audit xulosasi (audit qilingan boʻlsa); CSD01 shaklidagi toʻldirilgan va imzolangan soʻrovnoma (korxonaning umumiy, rahbariyat va aksiyadorlar toʻgʻrisidagi hamda aloqa maʼlumotlari); Emitent registrantning akkauntini platformada ochish maqsadida yuqoridagi hujjatlarni besh ish kuni davomida I-REC bosh ofisiga yuboradi. 12. I-REC tomonidan qabul qilingan sanadan soʻng bir oy davomida registrantning elektron pochtasiga platformaga kirish uchun registrant akkaunti boʻyicha maʼlumotlar yuboriladi. 13. Generatsiya obyektlarini roʻyxatga olish maqsadida registrant tomonidan emitentga platforma orqali belgilangan shakldagi elektron ariza yuboriladi. 14. Roʻyxatga olish uchun berilgan arizada quyidagilar aks ettiriladi: SSD02 elektron arizasi toʻldirilgan va imzolangan holda (generatsiya obyektining turi va joylashuvi, uning nominal quvvati, ulangan tarmogʻi); generatsiya obyektining fotosurati (maksimal darajada qamrab oluvchi rasmi); bir chiziqli elektr sxemasi; Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi tomonidan beriladigan generatsiya obyektlarida elektr energiyasi qayta tiklanuvchi energiya manbalarida ishlab chiqarilganligini tasdiqlovchi hujjat. 15. Generatsiya obyektini roʻyxatga olish uchun registrant tomonidan emitentga quyidagi miqdordagi bir martalik yigʻim amalga oshirilayotgan sanadagi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining rasmiy valyuta kursi boʻyicha milliy valyutada undiriladi: umumiy quvvati 1 MVtgacha boʻlgan generatsiya obyektlari uchun — 100 yevro miqdorida; umumiy quvvati 1 MVtdan 5 MVtgacha boʻlgan generatsiya obyektlari uchun — 500 yevro miqdorida; umumiy quvvati 5 MVtdan 10 MVtgacha boʻlgan generatsiya obyektlari uchun — 1 000 yevro miqdorida; umumiy quvvati 10 MVtdan 50 MVtgacha boʻlgan generatsiya obyektlari uchun — 1 500 yevro miqdorida; umumiy quvvati 50 MVtdan katta boʻlgan generatsiya obyektlari uchun — 2 000 yevro miqdorida. 16. Roʻyxatdan oʻtuvchining arizasi yigʻim undirilgandan soʻng emitent tomonidan besh ish kuni ichida koʻrib chiqiladi, roʻyxatdan oʻtkaziladi va generatsiya obyekti platformaga kiritiladi. 17. Arizani koʻrib chiqish quyidagi holatlarda rad etiladi: notoʻgʻri yoki yolgʻon maʼlumotlar kiritilganligi aniqlanganda; mazkur Nizomning 14 va 15-bandlarida koʻrsatilgan talablarga zid boʻlganda; boshqa qayta tiklanuvchi energiyani sertifikatlash tizimlarida roʻyxatdan oʻtgan taqdirda. Mazkur bandda koʻrsatilgan kamchiliklarni bartaraf etgandan keyin ariza qayta kiritilishi mumkin. 18. Generatsiya obyektining platformaga kiritilganligi ushbu obyekt roʻyxatdan oʻtgan oydan keyingi oyning birinchi kunidan boshlab kuchga kiradi. 19. Generatsiya obyekti platformada boʻlish muddati besh yilni tashkil etadi, ushbu muddat tugagandan soʻng generatsiya obyektni qayta roʻyxatga olish talab etiladi. Sertifikatlarni berishning uzluksizligini taʼminlash maqsadida generatsiya obyektining platformada boʻlish muddati tugashidan oldin ushbu muddatni uzaytirish boʻyicha murojaat qilinishi mumkin. 20. Sertifikatlarni chiqarish uchun registrant tomonidan platforma orqali emitentga ariza beriladi va quyidagi maʼlumotlar kiritiladi: a) yagona elektr energetikasi tarmogʻiga uzatilgan elektr uchun: CCD04 shakldagi toʻldirilgan va imzolangan soʻrovnoma (generatsiya obyekti yoki obyektlari tomonidan ishlab chiqarilgan elektr energiyasi miqdori, ishtirokchi nomi); korxonaning umumiy faoliyati toʻgʻrisida maʼlumotlar; elektr energiyasi ishlab chiqarish davomiyligi va uning hajmi (kVt.s); generatsiya obyektlarida elektr energiyasini ishlab chiqarish holati “Oʻzbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ (“Oʻzenergosotish” AJ yoki “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ) tomonidan tasdiqlangan hujjat; sertifikat chiqarish uchun moʻljallangan registrantning ishtirokchi akkaunti maʼlumotlari; b) toʻgʻridan-toʻgʻri soʻnggi foydalanuvchiga uzatilgan elektr uchun: CCD04 shakldagi toʻldirilgan va imzolangan soʻrovnoma (generatsiya obyekti yoki obyektlari tomonidan ishlab chiqarilgan elektr energiyasi miqdori, ishtirokchi nomi); korxonaning umumiy faoliyati toʻgʻrisida maʼlumotlar; elektr energiyasi ishlab chiqarish davomiyligi va uning hajmi (kVt.s); elektr energiyasini toʻgʻridan-toʻgʻri qabul qilgan soʻnggi foydalanuvchi va generatsiya obyekti egasi tomonidan tuzilgan muayyan davrda uzatilgan elektr hajmini tasdiqlovchi dalolatnoma; sertifikat chiqarish uchun moʻljallangan registrantning ishtirokchi akkaunti maʼlumotlari; generatsiya obyektlarida elektr energiyasini ishlab chiqarish holati boʻyicha elektr energiyasini hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimidan (EHNAT) olingan va elektr energiyasini sotib oluvchi tomonidan tasdiqlangan hujjat. 21. Ishtirokchilar platformadan foydalanish va u orqali sertifikatlar savdosi boʻyicha xizmatlardan foydalanish uchun operator bilan shartnoma tuzadi hamda oʻzining hisob qaydnomalarini ochadi. 22. Sertifikatlarni chiqarish toʻgʻrisidagi rasmiy soʻrov registrant tomonidan platforma orqali emitentga yuboriladi. 23. Ishlab chiqarilgan elektr energiyasini hisoblash nuqtasi: yagona elektr energetika tarmogʻiga uzatilganida — elektr tarmogʻiga uzatish joyida; toʻgʻridan-toʻgʻri oxirgi foydalanuvchiga uzatilganida — elektr tarmoqlarining balans boʻyicha mansublik chegarasi boʻladi. 24. Tekshirish natijalariga koʻra ishlab chiqarilgani va yagona elektr energetika tarmogʻiga yoki toʻgʻridan-toʻgʻri soʻnggi foydalanuvchiga uzatilgani tasdiqlangan “yashil elektr” energiyasi hajmiga mos ravishda emitent tomonidan platforma orqali har 1 MVt/soat elektr energiyasi uchun 1 ta noyob identifikatsiya raqamli sertifikat chiqariladi. 25. Hisobga olinmasdan qolgan har qanday ishlab chiqarilgan elektr energiyasi hajmini keyingi ishlab chiqarish davriga oʻtkazish mumkin. Bunda hisobga olish davri I-REC tomonidan belgilangan talablarga mos kelishi lozim. 26. Sertifikatlar berilishi mumkin boʻlgan davr I-REC talablariga asosan belgilanadi. 27. Sertifikatni oʻchirib yoki oʻzgartirib boʻlmaydi, xatolikni tuzatish holatlari bundan mustasno. Agar sertifikat xatolik bilan berilgan boʻlsa, operator tomonidan bekor qilinadi. 28. Agar operator sertifikatning kelib chiqishi registrant va emitent oʻrtasida “Sertifikat chiqarishning standart shartlari toʻgʻrisidagi shartnoma” shartlari buzilganligidan xabar topsa, vaziyat aniqlangan paytdan boshlab sertifikatlarni berish yoki undan foydalanishni toʻxtatadi. 29. Xatolik tasdiqlangan taqdirda, operator sertifikat tafsilotlariga oʻzgartirish kiritadi. Sertifikat foydalanilganidan soʻng unga tuzatishlar kiritib boʻlmaydi. 30. Sertifikatlardan ishtirokchi tomonidan uning hisob qaydnomasi orqali foydalaniladi. Sertifikatlar hisob qaydnomasidan chiqarilishi va undan qaytib foydalanib boʻlmaydigan qilib hisob qaydnomasiga joylashtirilishi kerak. 31. Agar registrant oʻzida ishlab chiqarilgan va uzatilgan elektr energiyasi uchun berilgan sertifikatdan oʻzi foydalanishni xohlasa, ushbu sertifikatni oʻzi uchun ochilgan qaytib foydalanib boʻlmaydigan hisob qaydnomasiga oʻtkazishi mumkin. 32. Foydalanilgan sertifikatlarni hisobdan chiqarishini monitoring qilib borish uchun generatsiya obyekti va ishtirokchilar tomonidan platforma orqali foydalanilgan sertifikatlar va elektr energiyasining qolgan hajmi toʻgʻrisida maxsus hisobot yuritiladi va har chorak yakuni bilan emitentga axborot beriladi. 33. Elektr energiyasining qoldiq hajmining rasmiy hisob-kitoblari boʻlmagan taqdirda, sertifikatlarni ikki marta hisoblashning oldini olish maqsadida operator mavjud boʻlgan maʼlumotlarga asoslanib, elektr energiyasining qoldiq hajmini baholaydi. 34. “Yashil energiya” sertifikati birja savdolariga registrant tomonidan standart lotlar asosida sotuvga qoʻyiladi: Savdo sessiyasida sotiladigan bir “yashil energiya” sertifikatining loti 1000 kVt/soat miqdorida belgilanadi. Sertifikatlar boʻyicha tuzilgan bitimlarga muvofiq mijozlarning oʻzaro majburiyatlari birjaning Hisob-kitob-kliring palatasi tomonidan hisobga olinadi va monitoring amalga oshiriladi. Xorijiy talabgorlar uchun sertifikatlar boʻyicha birja savdolarida ishtirok etishda “bir elektron ariza” tamoyili asosida roʻyxatdan oʻtkazish tartibi joriy qilinadi. Sertifikatlar boʻyicha birja savdolari hamda hisob-kitob-kliring operatsiyalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar emitentga onlayn ravishda shaxsiy kabinet orqali taqdim etib boriladi. 35. “Yashil energiya” sertifikatlari boʻyicha savdolarga xorijiy talabgorlarni keng jalb qilish maqsadida birja savdolarida yaratilgan imkoniyatlar va birja mexanizmlarining qulayliklari toʻgʻrisidagi birjaning chet davlatlarda savdo maydonchalari orqali tushuntirish ishlari olib boriladi. 36. Reyestr markazlashtirilgan holda Internet tarmogʻi orqali kuzatish mumkin boʻlgan ishtirokchilarning hisob qaydnomalari reyestri hamda generatsiya obyektlari reyestridan iborat. 37. Reyestrda generatsiya obyektining quyidagi xususiyatlari koʻrsatiladi: ishlab chiqarilgan hajmi (oʻtgan yilgi koʻrsatkich, mln.kVt/soatda); sertifikatlar berilganligi; ishlab chiqarish quvvati (yillik quvvat, MVt.); ishlab chiqarish rejasi. 38. Hisob qaydnomalari va hisobotlarning reyestrdagi maʼlumotlarini yaratish va yangilash, sertifikatlarni chiqarish uchun soʻrovlarni platformaga joylashtirish, shuningdek, generatsiya obyektlarini qoʻshish va sertifikatlarni berish emitent tomonidan amalga oshiriladi. 39. Ushbu Nizomning talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Bajarish muddatlari 1-bosqich Emitent (Iqtisodiyot va moliya vazirligi) 1. I-REC bilan tegishli shartnoma imzolaydi. 2. I-REC akkreditatsiyasidan oʻtadi. Akkreditatsiyadan oʻtish muddatlarida 2-bosqich Roʻyxatdan oʻtuvchi (registrant) Roʻyxatdan oʻtish uchun emitent bilan shartnoma tuzadi va platformada registrant akkauntini ochish uchun emitentga ariza yuboradi. Zaruratga koʻra 3-bosqich Emitent 1. Roʻyxatdan oʻtuvchining arizasini koʻrib chiqadi. 2. I-RECga registrantni roʻyxatdan oʻtkazish uchun hujjatlarni yuboradi. 5 ish kuni ichida 4-bosqich I-REC 1. Roʻyxatdan oʻtuvchining arizasini koʻrib chiqadi. 2. Registrantning elektron pochtasiga platformaga kirish uchun registrant akkaunti, registrantning ishtirokchi akkaunti boʻyicha maʼlumotlar yuboradi. Bir oy ichida 5-bosqich Roʻyxatdan oʻtuvchi (registrant) Platforma orqali emitentga generatsiya obyektlarini roʻyxatga olish boʻyicha ariza yuboradi. Zaruratga koʻra 6-bosqich Emitent Generatsiya obyektini platformaga kiritadi. 5 ish kuni ichida 7-bosqich Roʻyxatdan oʻtuvchi (registrant) 1. Birjada tuzilgan shartnoma asosida Emitentga generatsiya obyektida ishlab chiqarilgan elektr energiyasiga mos sertifikat chiqarishga talabnoma yuboradi. 2. Shartnomaga muvofiq Emitentga yigʻimni toʻlaydi. Zaruratga koʻra 8-bosqich Emitent Registrant soʻroviga asosan sertifikatlarni tegishli akkauntga chiqarib beradi. 5 ish kuni ichida 9-bosqich Roʻyxatdan oʻtuvchi (registrant) “Yashil energiya” sertifikatini birja savdolariga standart lotlar asosida sotuvga qoʻyadi. Zaruratga koʻra 10-bosqich Ishtirokchi 1. I-REC hisob qaydnomasini ochadi. 2. Roʻyxatdan oʻtuvchidan sertifikatni oʻzi yoki mijozi nomidan sotib oladi. Zaruratga koʻra 11-bosqich Ishtirokchi Sertifikatlarni birjada tuzilgan shartnoma asosida oʻzining yoki mijozning nomiga hisobdan chiqaradi. 5 ish kuni ichida