NARXLARNI BOShQARISh JAMGʻARMASI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 1997-07-22)

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Narxlarni boshqarish jamgʻarmasi toʻgʻrisidagi ilova qilinayotgan Nizom tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi: ikki hafta muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki bilan birgalikda budjetdan tashqari “Narxlarni boshqarish jamgʻarmasi” maxsus schyotiga mablagʻlar oʻtkazish tartibini ishlab chiqsin; Narxlarni boshqarish jamgʻarmasi mablagʻlaridan belgilangan maqsadga qatʼiy muvofiq holda foydalanilsin. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga monopoliyaga qarshi siyosatni olib borish boʻyicha vazifalarni yuklash toʻgʻrisida” 1993-yil 6-fevraldagi 63-son qarorini amalga oshirish chora-tadbirlari haqida” Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 30-martdagi 160-son qaroriga muvofiq, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining bozor munosabatlariga oʻtishi munosabati bilan ishlab chiqilgan. Nizom Narxlarni boshqarish jamgʻarmasining maqsadi va vazifalarini belgilaydi, uni shakllantirish, undan foydalanish tartibini nazarda tutadi. Nizomni bajarish barcha korxonalar, birlashmalar, tashkilotlar va boshqa yuridik shaxslar (kimga boʻysunishidan va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar), shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi hududida mahsulotlar, tovarlar tayyorlaydigan va sotadigan ish va xizmatlarni amalga oshiradigan (yuridik shaxs sifatida shakllanmagan) tadbirkorlar uchun majburiydir. Narxlarni boshqarish jamgʻarmasi aholini xoʻjalik yurituvchi subyektlar — monopolistlar mahsulotlari narxlarining asossiz oshishidan ijtimoiy himoya qilish va pulning qadrsizlanishi jarayonlarini yumshatish maqsadida tashkil etiladi. Aholini narxlarning oshishidan, pulning qadrsizlanishi jarayonlaridan quyidagi vositalar bilan zaruriy ravishda himoya qilishni taʼminlash Narxlarni boshqarish jamgʻarmasining asosiy maqsadi va vazifalari hisoblanadi: mahsulotlar, tovarlar, ishlar va xizmatlar ulgurji, sotish narxlari va tariflarining oʻsishini toʻxtatib turish hamda oziq-ovqat mahsulotlari va bir qancha eng zarur tovarlarning chakana narxlarini tartibga solish; monopolist korxonalar mahsulotlari narxlarining uzluksiz oshishini toʻxtatuvchi va mahsulot tayyorlovchilarning monopolistik xatti-harakatlaridan isteʼmolchilar manfaatlarini himoya qiluvchi chora-tadbirlarni amalga oshirish; Narxlarni boshqarish jamgʻarmasi schyotida respublika oldida turgan ijtimoiy va ishlab chiqarish vazifalarini hal etish uchun yetarli boʻlgan mablagʻlarni shakllantirish; narsalarni pasaytirish uchun iqtisodiy shart-sharoitlar yaratish, davlat budjeti bilan bir qatorda, xalq xoʻjaligining koʻp sarmoya talab qiladigan tarmoqlariga investitsiyalarni oshirish, shuningdek, sotiladigan mahsulotlar hajmini koʻpaytirish. Narxlarni boshqarish jamgʻarmasi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzurida tashkil etiladi. Narxlarni boshqarish jamgʻarmasi monopoliyaga qarshi va narx siyosati boʻyicha respublikada amalda boʻlgan qonunchilik va normativ hujjatlarga muvofiq xoʻjalik yurituvchi subyektlarga iqtisodiy sanksiyalar qoʻllash va jarimalar solishdan tushadigan mablagʻlardan shakllanadi. Shu jumladan: “Monopolistik faoliyatni cheklash toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni talablariga rioya qilmaganligi uchun; belgilab qoʻyilgan va boshqariladigan narx va tariflar darajasini koʻtarganlik, shuningdek, rentabellikning belgilangan darajasini oshirganlik uchun; ishlab chiqarish-texnika maqsadlaridagi mahsulotlar, xalq isteʼmol mollari va xizmatlarning shartnomaviy (erkin) narxlari va tariflarini shakllantirish hamda ularni qoʻllanish tartibi toʻgʻrisidagi nizom talablariga rioya qilmaganlik uchun; umumiy ovqatlanish, aholiga maishiy, kommunal xizmat koʻrsatish korxonalarining xizmat koʻrsatish darajasi ushbu narxlar va tariflar belgilangan vaqtda qabul qilingan tavsifnomalarga muvofiq kelmaydigan boshqariladigan narxlarni, ustama narxlarni, tariflarni qoʻllaganligi uchun; xizmatlar qiymatiga amalda bajarilmagan ishlarni yoki ushbu xizmatlar narxida hisobga olingan hajmda toʻliq bajarilmagan ishlarni qoʻshganlik, shuningdek, toʻliq butlanmagan mahsulotni yetkazib berganlik uchun; mahsulot yetkazib beruvchi korxona tomonidan isteʼmolchilardan sotilgan (koʻrsatilgan) mahsulotlar (xizmatlar) qiymatidan ortiqcha mablagʻlar olinganligi uchun; konstruktiv yoki texnologik kamchiliklari tufayli oʻzaro kelishilgan vaqtda qabul qilingan isteʼmol xossalari taʼminlanmagan (standartlash organlarining xulosasi mavjud boʻlganda) mahsulotlar narxini oshirganlik uchun; oziq-ovqat mollari ishlab chiqaradigan oziq-ovqat sanoati, umumiy ovqatlanish tarmoqlari korxonalari tomonidan Narxlarni boshqarish jamgʻarmasining budjetdan tashqari maxsus schyotiga xomashyoni (komponentlarni) almashtirgan holda, shuningdek, standartlardan, texnikaviy shartlardan va retsepturalardan chekinilgan holda mahsulot ishlab chiqarishdan olingan tejam summasini oʻtkazmaganlik uchun iqtisodiy sanksiyalar qoʻllash va jarimalar solishdan tushadigan mablagʻlardan shakllanadi. Narx intizomini va monopoliyaga qarshi qonunchilikni buzish natijasida noqonuniy olingan tushum (daromad) summasining hammasi Narxlarni boshqarish jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladi (Vazirlar Mahkamasining 1992-yil 23-noyabrdagi 553-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining ijtimoiy rivojlanish va xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladigan 15 foiz bundan mustasno). Narxlarni boshqarish jamgʻarmasiga tushgan mablagʻlar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining budjetdan tashqari maxsus schyotida jamlanadi. Mablagʻlarning Narxlarni boshqarish jamgʻarmasiga toʻliq, toʻgʻri va oʻz vaqtida oʻtkazilganligini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi moliya organlari tomonidan amalga oshiriladi. Narxlarni boshqarish jamgʻarmasidan dotatsiya orqali uy-joy-kommunal xoʻjaligida, davlat tomonidan boshqariladigan narxlar boʻyicha aholiga koʻrsatiladigan transport xizmatlarida, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining, asosiy turlarini yetishtirishda, ijtimoiy jihatdan muhim boʻlgan xalq isteʼmol mollari va ishlab chiqarishda va xizmatlar koʻrsatishda (Hukumat ular boʻyicha narx va tariflarni nisbatan past darajada tutib turadi), mablagʻlarning toʻplanishiga qarab — koʻp sarmoya talab qiladigan tarmoqlardagi investitsiyalarda hamda respublika Hukumati tomonidan belgilanadigan boshqa maqsadlarda foydalaniladi. Koʻrsatilgan maqsadlarga mablagʻlar ajratish toʻgʻrisidagi qaror Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan qabul qilinadi.