Mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozorini yanada rivojlantirish toʻgʻrisida
(resolution, 2025-12-25)

Oʻzbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida” 2016-yil 22-sentabrdagi OʻRQ-410-son Qonunini amalga oshirish, shuningdek mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozorining professional ishtirokchilari rivojlanishi uchun sharoitlar yaratish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Tashkilotlardagi mehnatni muhofaza qilish tizimida audit oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 2-ilovaga muvofiq; Mehnat sharoitlarini davlat ekspertizasidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi: bir oy muddatda oʻzining rasmiy veb-saytida mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozori professional ishtirokchilarining faoliyati masalalariga bagʻishlangan, mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarning toʻliq roʻyxati joylashtirilgan hamda ular doimiy ravishda yangilanib boriladigan boʻlim ochsin; Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston matbuot va axborot agentligi, Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda ushbu qarorning maqsad va vazifalarining ommaviy axborot vositalarida keng tushuntirilishini taʼminlasin. 3. Ushbu qaror u rasman eʼlon qilingandan keyin uch oy muddat oʻtgach kuchga kiradi. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq tashkilotlardagi mehnatni muhofaza qilish tizimida audit oʻtkazish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: mehnatni muhofaza qilish — mehnat jarayonida insonning xavfsizligini, hayoti va sogʻligʻi, ish qobiliyati saqlanishini taʼminlashga doir huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy, texnikaviy, sanitariya-gigiyena, davolash-profilaktika, reabilitatsiya tadbirlari hamda vositalari tizimi; mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimi — maʼlum bir ish beruvchining mehnatni muhofaza qilish sohasidagi siyosati va maqsadlarini belgilovchi, oʻzaro bogʻliq va bir-biriga taʼsir koʻrsatuvchi elementlar kompleksi hamda ushbu maqsadlarga erishish tartibi; tashkilotda mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimining auditi (keyingi oʻrinlarda mehnatni muhofaza qilish auditi deb ataladi) — mehnatni muhofaza qilish tizimini baholash ish beruvchining qaroriga binoan oʻtkaziladi va quyidagilarni oʻz ichiga oladi: tashkilotda mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimining mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiqligini aniqlash; mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimining ishlashi sifatini, ishlab chiqarishdagi jarohatlanishlar va kasb kasalliklarining oldini olishga, darajasini kamaytirishga qaratilgan chora-tadbirlar samaradorligini baholash; aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etishga, ishlab chiqarishdagi jarohatlanishlar va kasb kasalliklarining oldini olishga qaratilgan takliflar hamda tavsiyalar ishlab chiqish; mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozorining professional ishtirokchilari — mehnatni muhofaza qilish sohasida shartnoma asosida xizmatlar koʻrsatuvchi yuridik shaxslar. mehnatni muhofaza qilish auditi mezonlari — audit maʼlumotlari, mehnatni muhofaza qilish siyosati va tartibi hamda chora-tadbirlari bilan solishtiriladigan tahliliy maʼlumotlar; mehnatni muhofaza qilish auditini oʻtkazishda mustaqillik — tekshirilayotgan subyektga nisbatan moliyaviy, mulkiy, qarindoshlik yoki boshqa manfaatlarsiz mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozorining professional ishtirokchilari bilan taʼminlash tamoyili. 3. Tashkilotda mehnatni muhofaza qilish tizimida auditni oʻtkazish ish beruvchining qarori bilan mazkur Nizomga ilova qilingan sxemaga muvofiq amalga oshiriladi va quyidagilarni oʻz ichiga oladi: tashkilotda mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimining mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar hamda jamoa kelishuvlariga, shartnomalariga va boshqa lokal talablariga meʼyoriy hujjatlarning muvofiqligini aniqlash; mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimi faoliyat yuritishini sifati, ishlab chiqarishdagi jarohatlanishlar va kasb kasalliklarining darajasini kamaytirish va oldini olishga qaratilgan tadbirlar samaradorligini baholash; aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etishga, ishlab chiqarishdagi jarohatlanishlar va kasb kasalliklarining ularning oldini olishga qaratilgan takliflar hamda tavsiyalar ishlab chiqish. 4. Tashkilotda mehnatni muhofaza qilish auditini oʻtkazish mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozorining professional ishtirokchilari Yagona reyestriga “mehnatni muhofaza qilish auditini oʻtkazish” xizmat turi boʻyicha kiritilgan mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozorining professional ishtirokchilari bilan tuzilgan shartnoma asosida amalga oshiriladi. 5. Mehnatni muhofaza qilish auditi oʻtkazilgan va uning natijalari koʻra aniqlangan barcha kamchiliklar bartaraf etilgan (yoki kamchiliklar aniqlanmagan) tashkilotlar, keyingi uch yil mobaynida mehnatni muhofaza qilish talablariga rioya etilishi boʻyicha davlat nazoratini amalga oshirish maqsadida tashkilotlarda oʻtkaziladigan rejali tekshirishlar roʻyxatiga kiritilmaydi. 6. Mehnatni muhofaza qilish auditini oʻtkazish mustaqillik, xolislik, kasbiy mahorat va maxfiylik tamoyillari asosida amalga oshiriladi. 7. Tekshirilayotgan tashkilot quyidagilarga majbur: auditor tashkilotiga mehnatni muhofaza qilish auditining oʻz vaqtida va toʻlaqonli oʻtkazilishi uchun koʻmaklashish, zarur maʼlumot va hujjatlarni taqdim etish, auditor tashkilotining soʻrovlariga asosan ogʻzaki va yozma shaklda audit maqsadlariga taalluqli boʻlgan masalalar boʻyicha tushuntirishlar berish; mehnatni muhofaza qilish auditi oʻtkazilayotganda tahlil va baholash uchun moʻljallangan masalalar koʻlamini qisqartirishga, shuningdek mehnatni muhofaza qilishga oid maqsadlarga tegishli boʻlgan maʼlumot va hujjatlarni yashirish (cheklash)ga qaratilgan oldindan koʻzlangan xatti-harakatlarni sodir etmaslik. Mehnatni muhofaza qilish auditi oʻtkazilayotgan tashkilot tomonidan zarur boʻlgan hujjat va maʼlumotlar taqdim etilmasa yoki audit tashkil etish uchun zarur boʻlgan sharoitlar taʼminlanmasa auditor tashkiloti audit oʻtkazishdan bosh tortish huquqiga ega. 8. Auditor tashkiloti quyidagilarga majbur: tekshirilayotgan tashkilotga audit boshlanishidan oldin auditor tashkilotining qonunchilikda belgilangan mehnatni muhofaza qilish auditini oʻtkazish talablariga muvofiqligi boʻyicha rasmiylashtirilgan asosni taqdim etish; mehnatni muhofaza qilish auditi hisobotida mehnatni muhofaza qilish talablarining buzilishi faktlarini hamda ularni bartaraf etish boʻyicha takliflarni yoritish; oʻtkazilgan mehnatni muhofaza qilish auditlari hisobotlari va xulosalarining kamida besh yil muddatda saqlanishini taʼminlash; Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining soʻroviga asosan reyting baholash maqsadlarida oʻtkazilgan mehnatni muhofaza qilish auditlari boʻyicha maʼlumotlarni taqdim etish; tekshirilayotgan tashkilot soʻroviga asosan tekshirilayotgan tashkilotda mehnatni muhofaza qilish holati boʻyicha aniqlangan kamchiliklarning mehnatni muhofaza qilish auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga asoslanganligi boʻyicha maʼlumotlarni taqdim etish. 9. Mehnatni muhofaza qilish auditi tashkilot qarori bilan auditor tashkiloti bilan tuzilgan shartnoma asosida amalga oshiriladi. 10. Mehnatni muhofaza qilish auditi beshta asosiy bosqichdan iborat boʻladi: tashkilotda mehnatni muhofaza qilish auditi oʻtkazilishini rejalashtirish; tashkilotda mehnatni muhofaza qilish auditini oʻtkazish; tashkilotda mehnatni muhofaza qilish auditi natijalarini rasmiylashtirish; oʻtkazilgan mehnatni muhofaza qilish auditi natijalari asosida kamchiliklarni bartaraf etuvchi va ularning oldini oluvchi harakatlarni ishlab chiqish va amalga oshirish; kamchiliklarni bartaraf etuvchi va ularning oldini oluvchi harakatlarni amalga oshirish samaradorligini baholash. 11. Mehnatni muhofaza qilish auditini oʻtkazishni rejalashtirish audit tashkiloti tomonidan mehnatni muhofaza qilishni audit qilishga qadar ishlab chiqiladigan audit rejasi quyidagilarni nazarda tutadi: mehnatni muhofaza qilish auditini oʻtkazish maqsadlari; audit oʻtkazish sabablarini koʻrsatish (tashkiliy oʻzgarishlar, mehnat xavfsizligi va muhofazasi talablari buzilishi holatlarining aniqlanganligi, joriy tekshirish va nazorat, sodir boʻlgan avariya, kelishmovchiliklar va baxtsiz hodisalar, boshqa sabablar); mehnatni muhofaza qilish auditi meʼyorlari va mehnatni muhofaza qilish sohasini tartibga soluvchi hujjatlar; audit oʻtkazish sohasi (faoliyat turlari va sohalari roʻyxati); audit oʻtkazish sanasi va joyi; audit grafigi; mehnatni muhofaza qilish auditini oʻtkazayotgan mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozorining professional ishtirokchisi masʼul xodimi (keyingi oʻrinlarda auditor deb ataladi) yoki auditor guruhi (agar audit oʻtkazish boʻyicha guruh tashkil etilsa) majburiyatlari. Mehnatni muhofaza qilish auditi rejasi oʻz ichiga tashkilotda audit oʻtkazish jarayoniga oid boshqa maʼlumotlarni ham qamrab olishi mumkin. Mehnatni muhofaza qilish auditi rejasiga audit oʻtkazish davomida oʻzgartirishlar kiritilishi mumkin. 12. Mehnatni muhofaza qilish rejasi mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozorining professional ishtirokchisi rahbari tomonidan imzolanadi. Mehnatni muhofaza qilish auditi rejasi tekshirilayotgan tashkilot rahbariga mehnatni muhofaza qilish auditi boshlanishidan oldin taqdim etiladi va u tomonlarning kelishuviga muvofiq oʻzgartirilishi mumkin. 13. Tashkilotda mehnatni muhofaza qilish auditini oʻtkazish tashkilotning mehnatni muhofaza qilish tizimini boshqarishning belgilangan talablarga muvofiqligi masalalarini kompleks tarzda koʻrib chiqish faqat tasdiqlangan audit rejasi doirasida amalga oshirilishi mumkin. 14. Mehnatni muhofaza qilish auditini oʻtkazish quyidagilarni oʻrganishni nazarda tutadi: mehnatni muhofaza qilish auditining maqsadlari, sohasi va meʼyorlariga oid maʼlumotlar, shu jumladan tarkibiy boʻlimlar faoliyati va ular oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarga oid maʼlumotlar; ishlab chiqarish jarayonlari va hujjatlarining mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va normativ-huquqiy hujjatlar talablariga muvofiqligi; amaldagi jarayonlar tartibi va rasmiylashtirilgan hujjatlarning mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va normativ-huquqiy hujjatlar talablariga, shuningdek tashkilotda mavjud boʻlgan mehnatni muhofaza qilish masalalariga oid hujjatlarga muvofiqligi; tekshirilayotgan tashkilotning tashkiliy tuzilmasi; maʼmuriy va ish tartiblari, inson va moddiy resurslar, asbob-uskunalar; uchastkalar, operatsiya va ishlab chiqarish jarayonlari ishchilari; mahsulotlarni ishlab chiqarish, saqlash va tashish jarayonlari (ularning belgilab qoʻyilgan xavfsizlik talablariga muvofiqligi); xavfli ishlab chiqarish obyektlarida ishlatiladigan texnik moslamalarning zarur boʻlgan sinov va texnik tekshiruvlarini oʻtkazishni tashkillashtirish; nazorat-oʻlchov vositalarining taʼmirlanishi va tekshirilishini tashkillashtirish; energetika xoʻjaligi obyektlari; texnologik ekspertiza talablariga muvofiqlik; hisobotlarni rasmiylashtirish, maʼlumotlarni roʻyxatga olish va saqlash tartiblari; mehnatni muhofaza qilish, sanoat xavfsizligi sohasidagi tartib va boshqa hujjatlarning kelishilganligi; mehnatni muhofaza qilish auditi rejasida hamda mehnatni muhofaza qilishni tashkil etish sohasida koʻzda tutilgan boshqa yoʻnalishlar. 15. Audit natijasida olingan haqiqiy maʼlumotlar mehnatni muhofaza qilish auditi mezonlari bilan muvofiq kelishi yoki kelmasligini aniqlash hamda tegishli xulosalarni chiqarish maqsadida solishtiriladi. 16. Audit mobaynida aniqlangan mehnatni muhofaza qilish mezonlariga muvofiqlik faktlari boʻyicha audit amalga oshirilgan joy, boʻlimlar yoki jarayonlar koʻrsatilgan holda umumlashtiriladi. Mehnatni muhofaza qilish meʼyorlariga muvofiqlik toʻgʻrisida tashkilotda oʻtkazilgan auditning barcha xulosalari va uning dalillari nazorat varaqlariga yozilishi lozim. 17. Toifalarni aniqlashda: auditor (audit boʻyicha guruh aʼzolari) ularni alohida holatlar boʻyicha tizimli xatolar hamda talablarga rioya etmaslik holatlari boʻyicha tasniflaydi. Mehnatni muhofaza qilish auditining nomuvofiqlik toʻgʻrisidagi xulosalari va ularga asos boʻladigan dalillar yozma shaklda keltirilishi lozim. 18. Nomuvofiqliklar muhim va muhim boʻlmagan turlarga boʻlinadi. 19. Muhim nomuvofiqliklarning asosiy mezonlariga quyidagilar kiradi: xodimlarning sogʻligi va xavfsizligi uchun yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan xavf-xatarning mavjudligi; tashkilotning tashkiliy tuzilmasida oʻzgartirishlar keltirib chiqaradigan, katta moddiy xarajatlar talab qiladigan, mutaxassislarni uzoq muddatda (ikki oydan ortiq) tayyorlashni koʻzda tutadigan, mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimiga jiddiy taʼsir koʻrsatadigan darajada mehnatni muhofaza qilish talablaridan uzoqlashish. 20. Muhim boʻlmagan nomuvofiqliklarning asosiy mezonlariga quyidagilar kiradi: mehnatni muhofaza qilish va xavfsizligini taʼminlash boʻyicha qoʻyilgan talablarga rioya etmaslik; xodimlarning sogʻligʻi va xavfsizligi uchun yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan xavf-xatarlar hisoblanmagan, tashkilotning tashkiliy tuzilmasida oʻzgartirishlar va katta moddiy xarajatlar talab qilmaydigan hamda audit guruhining faoliyati mobaynida bartaraf etish mumkin boʻlgan, belgilangan mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimi talablaridan uzoqlashish boʻyicha nomuvofiqliklar. 21. Muhim va muhim boʻlmagan nomuvofiqliklar, nomuvofiqlik protokollarida qayd etiladi va mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va normativ-huquqiy hujjatlar talablari bilan solishtiriladi. Nomuvofiqlik protokollari aniqlangan har bir nomuvofiqlik boʻyicha alohida tuziladi. 22. Nomuvofiqlik protokollari quyidagilarni oʻz ichiga oladi: tekshirilayotgan tashkilot tarkibiy boʻlimining nomi yoki mansabdor shaxsning lavozimi, familiyasi, ismi, otasining ismi; mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar bilan mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimiga qoʻyiladigan talablar, shuningdek jamoa kelishuvlari, jamoa shartnomalari va boshqa ichki normativ hujjatlar asosida belgilangan talablar; nomuvofiqlikni belgilash va uning toifasi; muvofiqlashtiruvchi harakatning mazmuni va uni oʻtkazish muddatlari; muvofiqlashtiruvchi harakat oʻtkazilganligi haqida belgi (mavjud boʻlsa); tashkilot rahbarining va auditor guruhi rahbarining imzolari. 23. Nomuvofiqlik protokoli auditor (auditor guruhi rahbari) va tashkilot rahbari yoki tashkilot rahbarining vakili, mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimining ishlashiga masʼul bilan birgalikda koʻrib chiqilishi lozim. 24. Tashkilotning mehnatni muhofaza qilish auditi natijalari boʻyicha hisobot tuzish bilan audit qilish davomida yigʻilgan xulosalar va maʼlumotlar, audit maqsadlariga muvofiqligi tekshiriladi. 25. Tashkilotning mehnatni muhofaza qilish auditi boʻyicha hisobot quyidagilarni oʻz ichiga olishi shart: audit maqsadi; audit sohasi; tekshirilayotan tashkilotning nomlanishi va uning rekvizitlari; mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozori professional ishtirokchisining nomi; hisobot tuzilgan sana; mehnatni muhofaza qilish auditi mezonlari; auditor haqida maʼlumot (audit guruhi aʼzolari); mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimidagi tahlil qilinadigan hujjatlar roʻyxati; mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimiga oid hujjatlarning tahlili natijalari; mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimiga oid hujjatlardagi kamchiliklar bartaraf etilganligi haqidagi maʼlumotlar; mehnatni muhofaza qilish auditi natijalari; tashkilot tomonidan audit natijasida aniqlangan nomuvofiqliklarning bartaraf etilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; aniqlangan nomuvofiqliklarni bartaraf etish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi chora-tadbirlar; hisobot taqdim etiladigan tashkilotlar roʻyxati; hisobotdagi mavjud maʼlumotlarning maxfiyligini koʻrsatish. 26. Hisobot auditor (audit guruhining rahbari) tomonidan imzolanadi va tekshirilayotgan tashkilot rahbariyatiga taqdim etiladi. 27. Mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimining auditi natijalari va ishlab chiqilgan hisobotlarni inobatga olgan holda dalolatnoma tuziladi hamda auditor tomonidan imzolanadi (audit guruhining rahbari tomonidan) va tekshirilayotgan tashkilot rahbariyatiga taqdim etiladi. 28. Mehnatni muhofaza qilish auditi natijalari boʻyicha dalolatnoma mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimining audit mezonlariga muvofiqlik toifalari baholanishini oʻz ichiga oladi. Mehnatni muhofaza qilish auditi natijalari boʻyicha dalolatnoma aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etishga yoʻnaltirilgan, ishlab chiqarishdagi jarohatdan va kasbiy kasallanishdan ogohlantiruvchi taklif va tavsiyalarni oʻz ichiga olishi shart. 29. Tashkilotning mehnatni muhofaza qilish auditi natijalarida quyidagi xulosalar boʻlishi mumkin: mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimi mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va normativ-huquqiy hujjatlar, shuningdek jamoa kelishuvlari, jamoa shartnomalari va boshqa ichki normativ hujjatlar asosida oʻtkaziladigan audit talablariga muvofiq; mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimi mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar, shuningdek jamoa kelishuvlari, jamoa shartnomalari va boshqa ichki normativ hujjatlar asosida oʻtkaziladigan audit talablariga muvofiq emas; 30. Mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimi mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiq hisoblanadi, agar: nomuvofiqlik mavjud boʻlmasa; aniqlanganidan boshlab ikki oy davomida bartaraf etish mumkin boʻlgan, unchalik ahamiyatli boʻlmagan nomuvofiqlik boʻlsa; 31. Agar, hech boʻlmaganda bitta, ikki oy davomida bartaraf qilish mumkin boʻlmagan ahamiyatli nomuvofiqlik aniqlansa, mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimi mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga nomuvofiq hisoblanadi. 32. Dalolatnomaga shuningdek, auditor (auditor guruhi rahbari) va tekshirilayotgan korxona oʻrtasida kelishuvga erishilmagan barcha savollar, tomonlarning yozma shakldagi fikrlarining bayonlari bilan kiritiladi. 33. Dalolatnoma va nomuvofiqlik protokoli uch nusxada tuziladi va tekshirilayotgan tashkilotda, mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozori professional ishtirokchisida saqlanadi hamda bir nusxasi tekshirish yakunlangandan soʻng 10 kun mobaynida mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozori professional ishtirokchisi tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalarining davlat mehnat inspektorlariga yuboriladi. 34. Tekshirilayotgan tashkilot, dalolatnoma va nomuvofiqlik protokolida koʻrsatilgan aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan 6 oydan koʻp boʻlmagan muddatda muvofiqlashtiruvchi va ogohlantiruvchi harakatlarni ishlab chiqishi shart. 35. Nomuvofiqliklarni bartaraf etish yuzasidan amalga oshirilgan muvofiqlashtiruvchi harakatlar yakunlari boʻyicha tekshirilayotgan tashkilot, auditor tashkilotiga nomuvofiqliklarni bartaraf etish boʻyicha koʻrilgan choralar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etadi. 36. Auditor tashkiloti taqdim etilgan maʼlumotni joyiga borib oʻrganadi va oʻrganish yakunlari yuzasidan nomuvofiqliklarni bartaraf etish natijalari boʻyicha xulosa tuzadi. Nomuvofiqliklarni bartaraf etish natijalari boʻyicha xulosa uch nusxada tuziladi va tekshirilayotgan tashkilotda, mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozori professional ishtirokchisida saqlanadi hamda bir nusxasi tekshirish yakunlangandan soʻng 10 kun mobaynida mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozori professional ishtirokchisi tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalarining davlat mehnat inspektorlariga yuboriladi. 37. Tashkilotlar ichki auditni mustaqil ravishda idoraviy hujjatlarda belgilangan tartibda amalga oshirishlari mumkin. 38. Mazkur Nizom talablariga rioya etilishi yuzasidan nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi va uning hududiy organlari tomonidan amalga oshiriladi. 39. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi. 1. Mazkur Nizom “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ishlab chiqilgan hamda tashkilotlarda mehnat sharoitlarini davlat ekspertizasidan oʻtkazish tartibini va uni oʻtkazish talablarni belgilaydi. 2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: mehnat sharoitlarining davlat ekspertizasi (keyingi oʻrinlarda davlat ekspertizasi deb ataladi) — ekspertiza obyektlarining mehnatni muhofaza qilish talablariga muvofiqligini baholash; mehnat sharoitlarini davlat ekspertizasidan oʻtkazish organi — Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hamda uning hududiy organlari davlat mehnat inspeksiyalari; mehnatni muhofaza qilish — mehnat jarayonida insonning xavfsizligini, hayoti va sogʻligʻi, ish qobiliyati saqlanishini taʼminlashga doir huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy, texnikaviy, sanitariya-gigiyena, davolash-profilaktika, reabilitatsiya tadbirlari hamda vositalari tizimi; ish oʻrni — mehnat faoliyati jarayonida xodimning doimiy yoki vaqtinchalik boʻlish joyi; mehnat sharoitlari — mehnatni amalga oshirish chogʻidagi ijtimoiy va ishlab chiqarish omillari yigʻindisi; ish oʻrinlarining mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiyasi — mehnat sharoitlarining, ish oʻrinlaridagi mehnat jarayoni ogʻirligi va tigʻizligining hamda ularning jarohatlanish jihatidan xavfliligini texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar talablariga muvofiqligini baholash, zararli ishlab chiqarish omilini va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omilini aniqlash maqsadida oʻtkaziladigan tadbirlar majmui; zararli ishlab chiqarish omili — taʼsiri xodimning kasb kasalligiga chalinishiga olib kelishi mumkin boʻlgan ishlab chiqarish omili; xavfli ishlab chiqarish omili — taʼsiri xodimning shikastlanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan ishlab chiqarish omili; shaxsiy himoya vositalari — xodimga zararli ishlab chiqarish omili va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omili taʼsirining oldini olish yoki uni kamaytirish, shuningdek ifloslanishlardan himoyalanish uchun foydalaniladigan texnikaviy va boshqa vositalar; jamoaviy himoya vositalari — tuzilishi yoki vazifasi jihatidan ishlab chiqarish binosi va ishlab chiqarish jarayoni bilan bogʻliq boʻlgan, xodimlarga zararli ishlab chiqarish omili va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omili taʼsirining oldini olish yoki uni kamaytirish, shuningdek ifloslanishlardan himoya qilish uchun moʻljallangan texnik va boshqa vositalar; attestatsiyadan oʻtkazuvchi tashkilot — “ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiya oʻtkazish” xizmat turi boʻyicha mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozorining professional ishtirokchilarining Yagona reyestriga kiritilgan mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmat bozorining professional ishtirokchisi. 3. Davlat ekspertizasi: ish oʻrinlarining mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazish sifatini; xodimlarga zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlaridagi ishi uchun kafolatlar va kompensatsiyalar berilishining toʻgʻriligini; xodimlarning haqiqiy mehnat sharoitlarini baholash maqsadida amalga oshiriladi. 4. Davlat ekspertizasi Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining mehnat sharoitlari boʻyicha davlat ekspertlari (keyingi oʻrinlarda davlat eksperti deb ataladi) tomonidan, mazkur Nizom bilan tasdiqlangan tartibga muvofiq amalga oshiriladi. 5. Davlat ekspertizasi: xodimlarning umumiy soni 100 kishidan kam boʻlgan tashkilotlar boʻyicha — Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hududiy organlarining davlat ekspertlari tomonidan; xodimlarning umumiy soni 100 va undan koʻp kishi boʻlgan tashkilotlar boʻyicha — Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining davlat ekspertlari tomonidan amalga oshiriladi. 6. Quyidagilarni baholash davlat ekspertizasining obyekti hisoblanadi: ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining omillari, ish oʻrinlarining jarohatlanish jihatidan xavfliligi; xodimlarning shaxsiy himoya vositalari bilan taʼminlanganligi; ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazish natijalari va xulosalarining mehnatni muhofaza qilish sohasidagi qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiqligi; mehnat sharoitlari xavfli va (yoki) zararli ishlar, ogʻir ishlar uchun xodimlarga berilayotgan kompensatsiyalar va kafolatlarning belgilangan mehnatni muhofaza qilish talablariga muvofiqligi; ish oʻrinlaridagi mehnat sharoitlarining haqiqiy holati. 7. Davlat ekspertizasini oʻtkazish uchun: mehnat sharoitlari boʻyicha ish oʻrinlarini attestatsiyadan oʻtkazish sifatini baholashda — oʻtkazilgan mehnat sharoitlari boʻyicha ish oʻrinlarining attestatsiyasi natijalari yuzasidan attestatsiya oʻtkazuvchi tashkilotlarning; mehnatning zararli va (yoki) xavfli sharoitlarida ishlashda hamda ish oʻrnidagi haqiqiy mehnat sharoitlarida xodimlarga kompensatsiya va kafolatlar toʻgʻri berilayotganligini baholashda — ish beruvchilar, ish beruvchilarning birlashmalari, kasaba uyushmalarining (xodimlarning boshqa vakillik organlarining) murojaatlari asos boʻladi. Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik va uning hududiy boʻlinmalariga davlat nazorati va tekshiruvi organlarining, shuningdek sudlar murojaat qilgan holatlarida davlat ekspertizasi oʻtkazilishi mumkin. 8. Davlat ekspertizasi oʻtkazilishida davlat ekspertizasi organlari quyidagilarga majbur: qonunchilik talablariga amal qilish; ekspertizaga taqdim qilingan hujjatlar va materiallarning atroflicha, xolisona va kompleks tahlilini amalga oshirish, ularni mehnatni muhofaza qilishning belgilangan talablariga muvofiqligini aniqlash; davlat ekspertizasini amalga oshirishning mazkur Nizomda belgilangan tartibi va muddatlariga rioya etish, materiallarning kelib tushish navbatini hisobga olgan holda davlat ekspertizasini oʻtkazish; davlat ekspertizasi obyektlarining belgilangan mehnatni muhofaza qilish talablariga muvofiqligi (nomuvofiqligi) toʻgʻrisida davlat ekspertizasi natijalari boʻyicha xulosalar tuzish; davlat ekspertizasi xulosalarida va boshqa hujjatlarda bayon etilgan xulosalarning xolisonaligini va asoslanganligini taʼminlash; davlat ekspertizasiga qabul qilingan hujjatlarning va boshqa materiallarning saqlanishini va ulardagi maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlash; davlat ekspertizasini oʻtkazish tartibi boʻyicha manfaatdor shaxslarning soʻrovi boʻyicha bepul tushuntirishlar berish; mehnatni muhofaza qilish va mehnat sharoitlari sohasi boʻyicha belgilangan muddatlarda davlat ekspertlarining malakasini oshirish. 9. Mehnat sharoitlarining davlat ekspertizasini oʻtkazishda davlat eksperti quyidagi huquqlarga ega: nazorat va tekshirish vazifalarini bajarish uchun, shuningdek davlat ekspertizasini oʻtkazish uchun zarur axborotlarni tashkilotlarning rahbarlari va boshqa mansabdor shaxslaridan soʻrash va olish; tashkilotlarning rahbarlariga va boshqa mansabdor shaxslariga mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilishlarini bartaraf qilish toʻgʻrisida ijro etilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar berish; mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor mansabdor shaxslarga nisbatan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda choralar koʻrish haqida taqdimnomalar kiritish, shuningdek mehnatni muhofaza qilishga oid talablar va shartlarni buzganlikda aybdor boʻlgan shaxslarni belgilangan tartibda maʼmuriy javobgarlikka tortish; mehnatni muhofaza qilishga oid talablarga muvofiq boʻlmagan shaxsiy himoya vositalaridan va jamoaviy himoya vositalaridan foydalanishni taqiqlash; qonun hujjatlarida belgilangan tartibda mehnat xavfsizligi talablariga javob bermaydigan va xodimlarning hayoti yoki sogʻligʻiga xavf tugʻdiradigan tashkilotlarning faoliyatini yoki asbob-uskunalardan foydalanishni toʻxtatib qoʻyish; mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilganligi hamda ishlab chiqarishda xodimlarning hayoti va sogʻligʻiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash haqidagi daʼvolar yuzasidan sudda ekspert sifatida ishtirok etish; belgilangan tartibda akkreditatsiyadan oʻtgan yoki texnik jihatdan malakaliligi maqullangan laboratoriyalarni jalb qilgan holda, zarur boʻlgan holatlarda tegishli kuzatishlar, oʻlchashlar va hisoblashlarni amalga oshirish. Mehnat sharoitlari boʻyicha davlat ekspertlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 10. Davlat eksperti, agar ekspertiza natijalarida uning uchun mulkiy yoki boshqa shaxsiy manfaat mavjud boʻlsa, jumladan, agar davlat ekspertizasini oʻtkazish uchun taqdim etilgan hujjatlarni tayyorlashda uning yaqin qarindoshlari (ota-ona, er (xotin), aka-uka, opa-singil, bolalar) ishtirok etgan boʻlsa, davlat ekspertizasida ishtirok etishga haqli emas. 11. Murojaat etuvchi quyidagi huquqlarga ega: davlat ekspertizasini oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida davlat ekspertizasi organlaridan tushuntirish olish; davlat ekspertizasi oʻtkazilishida mazkur Nizom talablarining buzilishini bartaraf etish talabi bilan davlat ekspertiga (davlat ekspertizasi organiga) murojaat etish; davlat ekspertizasi bilan bogʻliq savollar boʻyicha ogʻzaki yoki yozma shaklda tushuntirish, eʼtiroz va takliflarni taqdim etish. 12. Mehnat sharoitlari boʻyicha oʻtkazilgan attestatsiyaning sifatini baholash yuzasidan bir ish oʻrnini davlat ekspertizasidan oʻtkazish uchun toʻlov Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan, xizmat koʻrsatish boʻyicha haqiqiy xarajatlardan kelib chiqib, bazaviy hisoblash miqdorining 25 foizidan koʻp boʻlmagan miqdorda belgilanadi. Xodimlarga zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlaridagi ishi uchun kafolatlar va kompensatsiyalar berilishining toʻgʻriligini, shuningdek xodimlarning haqiqiy mehnat sharoitlarini baholash yuzasidan davlat ekspertizasini oʻtkazish uchun toʻlov undirilmaydi. Davlat nazorati va tekshiruvi organlari, shuningdek sudlarning murojaatlari boʻyicha davlat ekspertizasini oʻtkazish uchun toʻlov undirilmaydi. 13. Mehnat sharoitlari boʻyicha ish oʻrinlarni attestatsiyadan oʻtkazilishi sifatini baholash yuzasidan davlat ekspertizasi attestatsiya oʻtkazuvchi tashkilotlarning murojaatlari boʻyicha mazkur Nizomning 1-ilovasidagi sxemaga muvofiq amalga oshiriladi. 14. Attestatsiya oʻtkazuvchi tashkilot ariza va tashkilotlar boʻyicha mehnat sharoitlari attestatsiyasi materiallarini, xodimlarning umumiy soni: 100 kishidan kam boʻlsa — Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining tegishli hududiy organlariga; 100 kishi va undan koʻp boʻlsa — Milliy texnik malakani baholash va malaka oshirish markaziga (keyingi oʻrinlarda — Texnik malakani baholash markazi) yuboradi. 15. Arizada: attestatsiya oʻtkazuvchi tashkilotning toʻliq nomi; pochta manzili va elektron pochta manzili; ish oʻrinlari attestatsiyadan oʻtkazilgan tashkilot haqidagi maʼlumotlar (tashkilotning toʻliq nomi, pochta manzili, STIR, IFUT kodi, MHOBT kodi, tashkilot xodimlarining umumiy soni, mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiya oʻtkazilishi lozim boʻlgan ish oʻrinlarining soni) koʻrsatiladi. 16. Attestatsiya oʻtkazuvchi tashkilot tomonidan arizaga: ish oʻrinlarining mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan qonunchilikda belgilangan talablarga muvofiq tuzilgan qogʻoz va elektron formatdagi attestatsiya hisoboti; ilgari oʻtkazilgan ekspertizalar toʻgʻrisida maʼlumotlar (mavjud boʻlsa) ilova qilinadi; 17. Ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazish sifatini baholash yuzasidan davlat ekspertizasi uchun toʻlov ushbu Nizomning 14-bandiga muvofiq ish oʻrinlarini attestatsiyadan oʻtkazgan tashkilot tomonidan Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasiga yoki Ilmiy markazga toʻlanadi. 18. Davlat ekspertizasini oʻtkazishda quyidagilar tekshiriladi: ish oʻrinlari attestatsiyadan oʻtkazilishi lozim boʻlgan roʻyxatda koʻrsatilgan ish oʻrinlari (kasblar, lavozimlar) nomlanishining xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblari Klassifikatoriga, shuningdek qonunchilikda belgilangan tartibda tasdiqlangan imtiyozli shartlarda pensiyaga chiqish huquqini beruvchi ishlab chiqarishlar, muassasalar, ishlar, kasblar, lavozimlar va koʻrsatkichlar roʻyxatlariga mosligi; attestatsiyadan oʻtkazilishi lozim boʻlgan ish oʻrinlariga takrorlanmaydigan tartib raqamlarining toʻgʻri berilganligi; instrumental oʻlchovlarni oʻtkazish uslublarining toʻgʻri tanlanganligi; oʻxshash ish oʻrinlarining toʻgʻri tasniflanganligi (bunday ish oʻrinlari boʻlsa); mehnat sharoitlarini maxsus baholash jarayonida foydalanilgan ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonidagi zararli va (yoki) xavfli omillarni oʻlchash vositalarining belgilangan talablarga mosligi; ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazish davomida foydalanilgan oʻlchash vositalarining Davlat reyestri roʻyxatida mavjudligi; ish oʻrinlarini attestatsiyadan oʻtkazish davomida oʻlchash vositalarining qiyoslovdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida maʼlumotlarning mavjudligi; ish oʻrinlarini attestatsiyadan oʻtkazish uslublari va xulosalarining qonunchilikda belgilangan ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazish tartibi talablariga muvofiqligi; mehnat sharoitlarning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va maksimal ruxsat etilgan konsentratsiyalarga (MRK) va maksimal ruxsat etilgan (MRD) darajalarni tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlar talablariga muvofiqligi natijalari boʻyicha belgilangan mehnat sharoitlari klasslari (darajalari)ning toʻgʻri belgilanganligi; ish oʻrinlarining jarohatlash xavfliligini baholash natijalariga asosan ish oʻrinlaridagi mehnat sharoitlarining jarohatlash xavfliligi boʻyicha klasslarning (darajalarning) toʻgʻri belgilanganligi; xodimlarning yakka tartibdagi himoya vositalari bilan toʻgʻri taʼminlanganligi, yakka tartibdagi himoya vositalari bilan taʼminlanganlik darajasining belgilangan meʼyorlarga muvofiqligi; ish oʻrinlarining attestatsiyasi natijalariga koʻra belgilangan zararli va (yoki) xavfli sharoitlarda ishlash uchun imtiyoz va kompensatsiyalar, imtiyozli pensiya taʼminotini olish huquqining, shuningdek tibbiy koʻrikdan oʻtkazish zaruratining toʻgʻriligi; ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan oʻtkazilgan attestatsiya natijalarining yigʻma qaydnomalardagi mehnat sharoitlari xaritalaridagi maʼlumotlarga mosligi va ularning toʻgʻri toʻldirilganligi; ish oʻrinlarida mehnat sharoitlarini yaxshilash boʻyicha tavsiya etilgan tadbirlar rejasining toʻgʻri toʻldirilganligi va maʼlumotlarning mehnat sharoitlari xaritalaridagi maʼlumotlar bilan muvofiqligi. 19. Texnik malakani baholash markazi 15 kalendar kunidan koʻp boʻlmagan muddatda xodimlarining umumiy soni 100 kishi va undan koʻp boʻlgan tashkilotlar boʻyicha mazkur Nizomning 18-bandida nazarda tutilgan talablarga muvofiq ish oʻrinlarining mehnat sharoitlari yuzasidan attestatsiya oʻtkazish sifatini oʻrganadi va dastlabki bahoni beradi. Texnik malakani baholash markazi mehnat sharoitlari boʻyicha oʻtkazilgan attestatsiyaning dastlabki baholash natijalariga koʻra Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan hisobot shakli boʻyicha dalolatnoma tuzadi va Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining davlat ekspertizasi organiga tegishli hujjatlar bilan qoʻshib joʻnatadi. Texnik malakani baholash markazi “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 13-moddasida belgilangan, mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozorining professional ishtirokchilari tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlarni koʻrsatishga haqli emas, mehnatni muhofaza qilish sohasida malaka oshirish va qayta tayyorlash boʻyicha xizmat koʻrsatish bundan mustasno. 20. Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining mehnat sharoitlari boʻyicha davlat eksperti tomonidan, Texnik malakani baholash markazi tuzgan dastlabki baholash dalolatnomasi va taqdim etilgan hujjatlar hisobga olinib, ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari yuzasidan oʻtkazilgan attestatsiyalash sifati boʻyicha 10 kalendar kundan koʻp boʻlmagan muddatda Davlat ekspertizasi oʻtkaziladi. 21. Mehnat sharoitlari boʻyicha ish oʻrinlarini attestatsiyadan oʻtkazish sifatini Davlat ekspertizasidan oʻtkazish va xulosa berish (yoki qayta ishlashga qaytarish) muddati ariza roʻyxatdan oʻtkazilgan kundan boshlab 25 kalendar kundan oshmasligi shart. Agar belgilangan muddatlarda davlat ekspertizasini oʻtkazish imkoniyati boʻlmasa, muddat Davlat ekspertizasi organi rahbari tomonidan, arizachini yozma ravishda ogohlantirgan holda, koʻpi bilan besh ish kuniga uzaytirilishi mumkin. 22. Mehnat sharoitlari boʻyicha ish oʻrinlarini attestatsiyadan oʻtkazish sifati boʻyicha Davlat ekspertizasini oʻtkazishda davlat ekspertlari va Ilmiy markaz mutaxassislari tanlov asosida, joyiga (attestatsiya oʻtkazilayotgan tashkilotga) borgan holda attestatsiya oʻtkazayotgan tashkilot taqdim qilgan maʼlumotlarning haqqoniyligini va oʻlchov usullarining toʻgʻriligini tekshirish huquqiga ega. Attestatsiya oʻtkazayotgan tashkilot tomonidan taqdim qilingan maʼlumotlarning haqqoniyligini va oʻlchov usullarining toʻgʻriligi tekshirish jarayonida ish beruvchilarga nisbatan choralar koʻrilmaydi. 23. Amalga oshirilgan ishlar natijasiga koʻra ushbu Nizomga 2-ilovadagi shaklga muvofiq xulosa beriladi yoki rad etish sabablari asoslangan, mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va normativ-huquqiy hujjatlarning buzilgan normalari va ish oʻrinlari attestatsiyasi materiallarini qayta kiritish muddatlari koʻrsatilgan holda aniqlangan nomunosibliklarni bartaraf etish uchun ish oʻrinlari attestatsiyasi materiallari attestatsiya oʻtkazuvchi tashkilotga qaytariladi. Aniqlangan nomunosibliklarni bartaraf etish muddatlari tuzatishlar kiritilishi zarur boʻlgan ish hajmini inobatga olinib, ammo oʻn kundan kam boʻlmagan muddatda belgilanadi. Ish oʻrinlari attestatsiyasi materiallarini qayta ishlash uchun qaytarish xabarnomasida koʻrsatilgan muddatlar (xabarnomani laboratoriyaga taqdim etish sanasini hisobga olgan holda) oʻtib ketgandan keyin topshirilgan ariza va materiallar yangidan topshirilgan deb hisoblanadi va ular umumiy asoslarda koʻrib chiqiladi. Attestatsiya oʻtkazuvchi tashkilot aniqlangan nomunosiblikdan norozi boʻlsa, ularni bartaraf etish boʻyicha xabarnomani olgan kundan boshlab 5 kalendar kun ichida aniqlangan nomunosibliklarni asoslab va mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va normativ-huquqiy hujjatlarning talablari koʻrsatilgan holda yozma rad etish xatini taqdim qilish huquqiga ega. 24. Agar mazkur Nizomning 21-bandida koʻrsatilgan muddatlarda ish oʻrinlarini attestatsiyadan oʻtkazish sifatining davlat ekspertizasini oʻtkazish natijalari boʻyicha attestatsiya oʻtkazuvchi tashkilotga xulosa berilmagan yoki ish oʻrinlari yuzasidan attestatsiya materiallari kamchiliklarni bartaraf etishga qaytarilmagan yoki koʻrib chiqish muddatlari uzaytirilganligi haqida yozma xabarnoma yoʻllanmagan boʻlsa attestatsiya oʻtkazuvchi tashkilot davlat ekspertizasi organlari tomonidan ijobiy xulosa olgan deb hisoblanadi. Mazkur bandning birinchi xatboshida koʻrsatilgan holatlarda davlat ekspertizasi organi attestatsiyadan oʻtkazuvchi tashkilotga ijobiy xulosani uch ish kuni davomida taqdim qilishi lozim. 25. Attestatsiya oʻtkazuvchi tashkilot qayta ishlash uchun attestatsiya hujjatlarining qaytarilganligi haqidagi xabarnomada koʻrsatilgan muddatlarda ish oʻrinlarining attestatsiya hujjatlarini qaytarish sabablari bartaraf etilgandan soʻng davlat ekspertizasiga qayta topshirish huquqiga ega. Bunda ish oʻrinlarini attestatsiyadan oʻtkazish materiallarini avval koʻrsatilmagan yangi sabablarni koʻrsatib, takroran qaytarishga yoʻl qoʻyilmaydi. Davlat ekspertizasini qayta oʻtkazish uchun toʻlov undirilmaydi. Davlat ekspertizasini qayta oʻtkazish oʻn kun ichida amalga oshiriladi. Agar rad etish uchun asos boʻlgan sabablar attestatsiya oʻtkazuvchi tashkilot tomonidan bartaraf etilmagan boʻlsa (ish oʻrinlari attestatsiyasi materiallarini qayta ishlash uchun qaytarish xabarnomasiga eʼtiroz berilgan xolatlar bundan mustasno), hujjatlar arizachiga qaytariladi. Bunda navbatdagi davlat ekspertizasiga ish oʻrinlari attestatsiyasi hujjatlari qaytarilgan kundan boshlab oʻttiz kun oʻtgandan soʻng umumiy tartibda kiritilishi lozim. 26. Ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazish materiallarini maqsadga muvofiq emas degan asos bilan Davlat ekspertizasidan oʻtkazishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. 27. Zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlarida ishlaganligi uchun xodimlarga imtiyoz va kafolatlar toʻgʻri berilganligini baholashda davlat eksperti hisobot va taqdim qilingan boshqa hujjatlarni, ularning mehnat qonunchiligi, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar, mahalliy normativ hujjatlar, shuningdek tarmoq (hududiy) kelishuvlari va jamoa shartnomalariga (mavjud boʻlsa) muvofiqligini hamda zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlaridagi ishlarda band ishchi (xodimlarga) quyidagi imtiyoz va kafolatlarning: davomiyligi qisqartirilgan ish haftasini; har yilgi haq toʻlanadigan qoʻshimcha taʼtilni; mehnatga oshirilgan miqdorda haq toʻlanishini; mehnat qonunchiligi, tarmoq (tarmoqlararo) kelishuvlar, jamoa shartnomalarida va ish beruvchining mahalliy normativ hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa imtiyoz va kafolatlarning berilishi hajmi va tartibini tahlil qiladi. 28. Xodimlarning haqiqiy mehnat sharoitlari davlat ekspertizasini amalga oshirish uchun arizachi tomonidan davlat ekspertizasini oʻtkazish haqidagi arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi: ish joylaridagi ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining zararli va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omillarini oʻlchash va oʻrganish (sinash) natijalarini qamrab oluvchi ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazish hisoboti yoki boshqa hujjatlar; jamoa shartnomasi (mavjud boʻlsa), mehnat shartnomasi (mehnat shartnomalari), xodimning (xodimlarning) mehnat sharoitlarini mehnat sharoitlarini, jumladan mehnat va dam olish rejimlarini belgilovchi mahalliy normativ hujjatlar. 29. Xodimlarning haqiqiy mehnat sharoitlarini davlat ekspertizasini oʻtkazishda davlat eksperti: binolar, inshootlar, uskunalar, texnologik jarayonlar, ishlab chiqarishda foydalaniladigan asboblar, xomashyo va materiallar, shuningdek xodimlarning ish oʻrinlaridagi yakka tartibdagi va jamoaviy himoya vositalarining texnikaviy holatini; xodimlarga sanitariya-maishiy va davolash-profilaktika xizmatlarini koʻrsatish holatini; oʻrnatilgan mehnat va dam olish rejimlarini; ish oʻrinlarida ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining zararli va (yoki) xavfli omillari mavjudligini aniqlash boʻyicha amalga oshirilgan ishlarni; texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni va mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlarni, mahalliy normativ hujjatlarni mehnat qonunchiligi talablariga, shuningdek tarmoq (hududiy) kelishuvlar va jamoa shartnomalariga (mavjud boʻlsa) muvofiqligini ketma-ket tekshiradi. 30. Ish beruvchi bilan kelishilgan holda davlat eksperti kerakli maʼlumotlarni olish uchun tekshirilayotgan ish oʻrnini (ish oʻrinlarni) joyiga borib koʻrish huquqiga ega. 31. Haqiqiy mehnat sharoitlarini va zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlarida ishlagani uchun xodimlarga imtiyoz va kafolatlar toʻgʻri berilganligini davlat ekspertizasidan oʻtkazish natijalariga koʻra ushbu Nizomning 3-ilovasidagi shaklga muvofiq xulosa beriladi. 32. Haqiqiy mehnat sharoitlarini hamda zararli va xavfli mehnat sharoitlarida ishlagani uchun xodimlarga imtiyoz va kafolatlar toʻgʻri berilganligini davlat ekspertizasidan oʻtkazish muddati 20 ish kunidan oshmasligi lozim. 33. Davlat nazorati va tekshiruvi organlari, shuningdek sud organlarining murojaatlari boʻyicha davlat ekspertizasi ushbu organlarning soʻrovlari boʻyicha oʻtkaziladi. Soʻrovlarga quyidagilar ilova qilinadi: tashkilotda ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazish hisoboti yoki ish oʻrinlarida ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining zararli va (yoki) xavfli omillarini oʻlchash natijalarini qamrab oluvchi boshqa hujjatlar; jamoa shartnomasi (mavjud boʻlsa), mehnat shartnomasi, xodimlarning mehnat sharoitlarini, jumladan ishlash va dam olish rejimlarini belgilaydigan mahalliy meʼyoriy hujjatlar. 34. Davlat eksperti mehnat sharoitlarining davlat ekspertizasini oʻtkazish uchun mehnat sharoitlarining davlat ekspertizasi oʻtkazilayotgan ish oʻrinlari boʻyicha zarur hujjat va materiallarni ish beruvchidan soʻrab olishga haqli. Ish beruvchi davlat ekspertizasi organidan soʻrovnoma kelgan sanadan boshlab oʻn ish kunidan kechikmagan muddatda soʻralgan hujjatlar va materiallarni yuboradi yoki aniq sabablar koʻrsatilgan holda ularni berish imkoni yoʻqligi haqida yozma ravishda xabardor qiladi. 35. Mehnat sharoitlarining davlat ekspertizasi oʻtkazilayotganda davlat eksperti taqdim etilgan hujjatlarni, ularning mehnat qonunchiligiga, texnikaviy tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlarga, mahalliy normativ hujjatlarga, shuningdek tarmoq (hududiy) kelishuvlar va jamoaviy shartnomalarga (mavjud boʻlsa) muvofiqligini ketma-ket tahlil qiladi. 36. Qonunchilikda belgilangan holatlarda davlat ekspertizasi oʻtkazilganda davlat eksperti oʻrnatilgan tartibda akkreditatsiyadan oʻtgan yoki texnik jihatdan malakaliligi maqullangan laboratoriyalarni jalb qilgan holda ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillarini tekshiradi va oʻlchaydi. Davlat ekspertizasini oʻtkazish natijalari boʻyicha ushbu Nizomning 2, 3-ilovalarida keltirilgan shakllar boʻyicha tegishli xulosalar beriladi. 37. Davlat ekspertizasi xulosalari Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining buyurtmasi boʻyicha, Texnik malakani baholash markazining mablagʻi hisobidan markazlashgan tartibda chiqariladigan, tegishli himoya darajasiga ega boʻlgan maxsus blankalarda rasmiylashtiriladi. Davlat ekspertizasi xulosasi blankasi qatʼiy hisobotdagi hujjat hisoblanib, hisobga olish seriyasi, raqami va himoya darajasiga ega. Blankalar Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining buyurtmasi boʻyicha matbaa usulida “Davlat belgisi” davlat-ishlab chiqarish birlashmasida tayyorlanadi. 38. Rasmiylashtirilgan davlat ekspertizasi xulosalari blankalari Davlat ekspertizasi xulosalari blankalarini sarflash kitobida qayd etiladi. 39. Davlat ekspertizasi xulosasi blankalarini sarflash kitobi raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan hamda mehnat sharoitlari boʻyicha davlat ekspertizasi organi rahbari tomonidan imzolangan boʻlishi zarur. 40. Yaroqsiz holga kelgan davlat ekspertizasi xulosalari blankalari tuzilgan protokol bilan Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga qaytarilishi kerak. 41. Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan berilgan Davlat ekspertizasi xulosalari reyestri yuritiladi. Davlat ekspertizasi xulosalari reyestrida quyidagi maʼlumotlar aks ettiriladi: ariza topshirilgan va davlat ekspertizasi xulosasi berilgan sana; ish oʻrinlarida attestatsiya oʻtkazilgan tashkilot haqidagi maʼlumotlar; attestatsiya oʻtkazuvchi tashkilot haqidagi maʼlumotlar; davlat ekspertizasi xulosasi blankasining seriyasi va hisobga olish tartib raqami. 42. Reyestrga kiritilgan maʼlumotlar ochiq maʼlumotlar hisoblanadi va Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining rasmiy veb-saytida joylashtiriladi. 43. Davlat ekspertizasini oʻtkazish masalalari boʻyicha kelishmovchiliklar qonunchilikda belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbining tasviri‎‎Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi‎‎‎DAVLAT EKSPERTIZASI‎ XULOSASI‎XX № 00000000‎20___ yil “___” ______________‎‎_________________‎Ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazish materiallari asosida quyidagilar aniqlandi:‎1. Ish oʻrinlari mehnat sharoitlari yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazilgan tashkilot toʻgʻrisida maʼlumotlar:‎‎Tashkilotning nomi‎‎‎‎Yuqori turuvchi tashkilot‎‎‎‎Yuridik manzil‎‎‎‎STIR‎‎IFUT‎‎‎MXBT‎‎‎‎Attestatsiyadan oʻtkazilgan ish oʻrinlari soni‎‎‎‎‎‎‎2. Attestatsiyadan oʻtkazuvchi tashkilot toʻgʻrisidagi maʼlumotlar:‎Tashkilot nomi‎‎Yuridik manzili‎‎Sinov laboratoriyasining akkreditatsiyadan oʻtgan yoki texnik jihatdan malakaliligi maqullanganligi toʻgʻrisidagi guvohnomasi raqami va sanasi‎‎STIR‎IFUT ‎‎‎MXBT‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎3. Ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazish davomida mazkur ish turi boʻyicha amaldagi normalar va normativlardan chetga chiqilmagan.‎4. Ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha ishlar Ish oʻrinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom talablariga muvofiq amalga oshirilgan.‎Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Davlat mehnat inspeksiyasi boshligʻi (Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hududiy organlarining Davlat mehnat inspeksiyasi boshligʻi)________(imzo)‎‎_______________‎(F.I.O.)‎‎M.Oʻ.‎‎‎Mehnat sharoitlari boʻyicha Davlat eksperti‎‎________ ‎‎(imzo)‎‎ _______________ (F.I.O.)‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining mehnatni muhofaza qilish ilmiy markazi direktori (xodimlarning umumiy soni 100 kishi va undan koʻp boʻlgan tashkilotlar boʻyicha)‎‎________ ‎‎(imzo)‎‎_______________ (F.I.O.)‎‎ Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbining tasviri‎‎Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi‎‎________-son XULOSA‎‎(oʻtkazilgan ekspertizaning turi koʻrsatiladi)‎20___ yil “___”______________________ _______________________________________________________________da(ish joyining nomi yoki ish turi, kasb, lavozim nomi, shuningdek sex, uchastka, ishlab chiqarish va tashkilotning aniq nomi koʻrsatiladi) ‎_______dan __________gacha oʻtkazilgan mehnat sharoitlari ekspertizasi va taqdim etilgan hujjatlar (roʻyxati ilova qilinmoqda) asosida quyidagilar aniqlandi:‎‎1.________________________________________________________________‎‎_________________________________________________________________(taqdim etilgan imtiyozlar va kompensatsiyalar hamda ularning mehnat sharoitlariga muvofiqligi, ushbu ish joyida yoki mazkur kasb, ishlar turi, lavozimi boʻyicha xodimga belgilangan barcha imtiyozlar va kompensatsiyalarning turi va ularni berish asosi bilan birgalikda)‎2. _______________________________________________________________‎‎_________________________________________________________________(ekspertizaning mazkur turi boʻyicha aniqlangan amaldagi norma va normativlardan ogʻishlar yoki amaldagi qonunchilikning buzilishi holatlari, buzilgan qonunchilik va normativ hujjatlar koʻrsatilgan holda).‎3. Xulosa va qarorlar: _______________________________________________‎‎_________________________________________________________________(oʻtkazilgan ekspertiza natijalari boʻyicha tegishli hujjatlar asosida mehnat sharoitlari boʻyicha xulosalar va davlat eksperti tomonidan qabul qilingan qarorlar bayon etiladi)‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Davlat mehnat inspeksiyasi boshligʻi (Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hududiy organlarining Davlat mehnat inspeksiyasi boshligʻi)________(imzo)‎‎_______________‎(F.I.O.)‎‎M.Oʻ.‎‎‎Mehnat sharoitlari boʻyicha Davlat eksperti‎‎________ ‎‎(imzo)‎‎‎‎ _______________ (F.I.O.)‎‎‎‎