“POCHTA ALOQASI TOʻGʻRISIDA”GI OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI QONUNIGA OʻZGARTISH VA QOʻSHIMCHALAR KIRITISH HAQIDA
(law, 2022-06-10)

1. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi pochta aloqasining tashkil etilishi va faoliyat koʻrsatishi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2. Pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilik
Pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: abonement pochta javoni — pochta aloqasi obyektlarida oʻrnatiladigan qulflanadigan qutichalardan iborat maxsus javon boʻlib, bu qutichalar yozma xat-xabarlarni, davriy bosma nashrlarni, pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalari kelganligi toʻgʻrisidagi xabarnomalarni olish uchun adresatlar tomonidan muayyan muddatga ijaraga olinadi; abonent pochta javoni — koʻp kvartirali uyda, shuningdek yetkazib berish uchastkasida oʻrnatiladigan, yozma xat-xabarlarni, davriy bosma nashrlarni, pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalari kelganligi toʻgʻrisidagi xabarnomalarni adresatlarga yetkazib berish uchun moʻljallangan qulflanadigan qutichalardan iborat maxsus javon; adresat — pochta, kuryerlik joʻnatmasi, pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmasi, telegraf xabari yoki boshqa xabar yoʻllangan yuridik yoki jismoniy shaxs; yozma xat-xabarlar — oddiy, buyurtma, qiymati eʼlon qilingan xatlar va banderollar, oddiy, buyurtma pochta varaqchalari hamda oddiy, buyurtma sekogrammalar, shuningdek mayda paketlar; kuryerlik joʻnatmalari — joʻnatilishi qisqa muddatlarda qoʻldan-qoʻlga yetkazib berilgan (topshirilgan) holda amalga oshiriladigan pochta varaqchalari, xatlar, banderollar, posilkalar, bosma nashrlar; kuryerlik xizmatlari — pochta aloqasi operatori yoki provayderining kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish va yetkazib berish (topshirish) boʻyicha faoliyati; nazorat muddatlari — pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini qabul qilish joyidagi pochta aloqasi obyektidan ularni topshirish va yetkazib berish joyidagi pochta aloqasi obyektigacha joʻnatish uchun belgilangan eng koʻp vaqt oraligʻi; pochta aloqasi — pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini joʻnatish va yetkazib berishni (topshirishni) taʼminlovchi texnika va transport vositalarining yagona ishlab chiqarish-texnologiya majmuidan iborat aloqa turi; pochta aloqasi vositalari — pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish uchun foydalaniladigan binolar, yashash uchun moʻljallanmagan joylar, asbob-uskunalar, texnika va transport vositalari, shuningdek pochta konvertlari, varaqchalari va taralar; pochta aloqasining milliy operatori — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan zimmasiga Oʻzbekiston Respublikasi doirasida majburiy ravishda universal xizmatlar koʻrsatish vazifasi yuklatilgan pochta aloqasi operatori; pochta aloqasi obyektlari — pochta aloqasi operatorlarining alohida boʻlinmalari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari, boʻlimlari, punktlari, shuningdek boshqa boʻlinmalar); pochta aloqasi operatori — mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquqlar asosida pochta aloqasi tarmogʻiga egalik qiluvchi va faoliyatning asosiy turi sifatida pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish huquqiga ega boʻlgan yuridik shaxs; pochta aloqasi provayderi — foydalanuvchilarga pochta aloqasi operatorlarining tarmogʻi orqali pochta, kuryerlik xizmatlari koʻrsatuvchi yuridik shaxs; pochta aloqasi tarmogʻi — pochta aloqasi obyektlari va pochta yoʻnalishlari majmui; pochta aloqasi xizmatlari — pochta aloqasi operatori yoki provayderining pochta va kuryerlik xizmatlari koʻrsatish boʻyicha faoliyati; pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchi (foydalanuvchi) — pochta aloqasi xizmatlarining isteʼmolchisi boʻlgan yuridik yoki jismoniy shaxs; pochta joʻnatmalari — manzili koʻrsatilgan yozma xat-xabarlar, posilkalar va tegishli oʻrovdagi bosma nashrlar; pochta toʻlovining davlat belgilari — pochta markalari hamda frankirlash mashinalarining pochta joʻnatmalariga pochta aloqasi xizmatlari haqi toʻlanganligini tasdiqlash uchun tushiriladigan tamgʻasi; pochta xizmatlari — pochta aloqasi operatori yoki provayderining pochta joʻnatmalarini, shuningdek pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini joʻnatish va yetkazib berish (topshirish) boʻyicha faoliyati; pochta qutisi — pochta aloqasi milliy operatorining manzili koʻrsatilgan oddiy xatlar va pochta varaqchalarini yigʻish uchun moʻljallangan, belgilangan shakl va oʻlchamdagi qulflanadigan maxsus qutisi; pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmasi — pochta aloqasi operatori yoki provayderining pochta aloqasi va telekommunikatsiya tarmoqlaridan foydalangan holda pul mablagʻlarini joʻnatish va yetkazib berish (topshirish) boʻyicha xizmati; sekogramma — koʻzi ojizlar uchun muassasalar tomonidan pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatiladigan, koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan ochiq tarzda topshiriladigan yozma xat-xabarlar, bosma nashrlar, koʻzi ojizlar uchun yozuv tizimining belgilariga ega tamgʻa, shuningdek koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan ovozli yozuvlar va maxsus qogʻoz; universal xizmatlar — foydalanuvchilarga Oʻzbekiston Respublikasi doirasida maqbul narxlarda koʻrsatiladigan va belgilangan talablarga mos keladigan sifatdagi pochta xizmatlari; frankirlash mashinasi — yozma xat-xabarlarga pochta aloqasi xizmatlari uchun haq toʻlanganligini, ushbu xat-xabarlar qabul qilingan sanani va boshqa axborotni tasdiqlovchi tamgʻa izlarini tushirishga moʻljallangan mashina; qiymati eʼlon qilingan joʻnatmalar — joʻnatilayotganda joylanma qiymati foydalanuvchi tomonidan eʼlon qilingan pochta va kuryerlik joʻnatmalari.

4. Pochta aloqasi sohasidagi asosiy prinsiplar
Pochta aloqasi sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat: barcha foydalanuvchilar uchun pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishning erkinligi; standartlar, normalar va qoidalarning yagonaligi; foydalanuvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi; yozishmalar, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini sir tutishga rioya etilishi; pochta va kuryerlik joʻnatmalari tranzitining erkinligi.

5. Pochta aloqasi sohasini davlat tomonidan tartibga solish
Pochta aloqasi sohasini davlat tomonidan tartibga solish ilmiy-texnik siyosatni shakllantirish, litsenziyalash, sertifikatlashtirish orqali, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa vositalar bilan amalga oshiriladi.

6. Pochta aloqasi sohasidagi maxsus vakolatli organ
Pochta aloqasi sohasidagi davlat boshqaruvini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan maxsus vakolatli organ (bundan buyon matnda maxsus vakolatli organ deb yuritiladi) amalga oshiradi. Maxsus vakolatli organ: pochta aloqasini rivojlantirish davlat dasturlarini shakllantiradi va ularning amalga oshirilishini tashkil etadi; Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarini tasdiqlaydi; pochta toʻlovining davlat belgilari namunalarini tasdiqlaydi hamda pochta markalarini nashr etish, ularni muomalaga kiritish va muomaladan chiqarish tartibini belgilaydi; pochta toʻlovining davlat belgilari davlat kolleksiyasini shakllantiradi; universal xizmatlarga oid tariflarni tasdiqlaydi; pochta aloqasi tarmoqlari va xizmatlarini rivojlantirish, pochta va axborot xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining faoliyatini muvofiqlashtiradi; pochta aloqasi operatorlari va provayderlari uchun majburiy boʻlgan pochta indekslarini, shuningdek yozma xat-xabarlarni olib ketish davriyligi normativlarini hamda pochta joʻnatmalari oʻtishining nazorat muddatlarini tasdiqlaydi; frankirlash mashinalaridan foydalanish tartibini belgilaydi; koʻrsatilayotgan xizmatlar sifati ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi, foydalanuvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qiladi, pochta aloqasi operatorlari, provayderlari va foydalanuvchilar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar masalalarini koʻrib chiqadi; pochta aloqasi mutaxassislarini tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etadi; xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi. Maxsus vakolatli organ qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

7. Favqulodda holatlarda pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish
Favqulodda holatlarda (harbiy harakatlar, zilzilalar, suv toshqinlari, yongʻinlar, epidemiyalar va boshqalarda) pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

8. Pochta aloqasi obyektlarida roʻy bergan hodisalar, avariyalar oqibatlarini bartaraf etish
Pochta aloqasi obyektlarida roʻy bergan hodisalar, avariyalar oqibatlarini bartaraf etish ularning mulkdorlari, egalari tomonidan amalga oshiriladi. Davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari pochta aloqasi obyektlarida roʻy bergan hodisalar, avariyalar oqibatlarini bartaraf etishda pochta aloqasi operatorlariga koʻmaklashadi. Pochta aloqasi obyektlarida yuridik va jismoniy shaxslarning aybi bilan roʻy bergan hodisalar, avariyalar oqibatida pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga yetkazilgan zararlarning oʻrni qonunchilikda belgilangan tartibda qoplanadi.

9. Pochta aloqasi xizmatlari
Pochta aloqasi xizmatlari pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan pochta va kuryerlik xizmatlari tarzida koʻrsatiladi. Pochta xizmatlari quyidagilardir: pochta joʻnatmalarini, shu jumladan xalqaro pochta joʻnatmalarini joʻnatish va yetkazib berish (topshirish); pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini, shu jumladan pul mablagʻlarining xalqaro pochta oʻtkazmalarini joʻnatish va yetkazib berish (topshirish); pochta joʻnatmalarini, shu jumladan xalqaro pochta joʻnatmalarini tezkor pochta rejimida joʻnatish va yetkazib berish (topshirish). Kuryerlik xizmatlari kuryerlik joʻnatmalarini, shu jumladan xalqaro kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish va yetkazib berishdir (topshirishdir).

10. Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari
Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida quyidagilar boʻlishi kerak: foydalanuvchilarga xizmat koʻrsatishni tashkil etishga doir talablar; pochta aloqasi operatorlarining nomli buyumlaridan (shtamplar, shtempellar, muhrlardan) foydalanish tartibi; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini rasmiylashtirish standartlari; pochta va kuryerlik joʻnatmalarining turlari hamda ularning texnik tavsiflari; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini, shu jumladan xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish va yetkazib berish (topshirish) tartibi; pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini, shu jumladan pul mablagʻlarining xalqaro pochta oʻtkazmalarini joʻnatish va yetkazib berish (topshirish) tartibi; pochta joʻnatmalarini, shu jumladan xalqaro pochta joʻnatmalarini tezkor ravishda joʻnatish va yetkazib berish (topshirish) tartibi; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini saqlash muddatlari; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qayta joʻnatish hamda qaytarish shartlari; pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan hamda cheklangan predmetlar va moddalar roʻyxati; pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ushlab turish va koʻzdan kechirish tartibi; foydalanuvchilarning murojaatlarini koʻrib chiqish tartibi; Oʻzbekiston Respublikasi doirasida joʻnatiladigan pochta va kuryerlik joʻnatmalaridan pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni olib qoʻyish tartibi; pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni yoʻq qilib tashlash tartibi; universal xizmatlar koʻrsatish tartibi va ularning sifatiga doir talablar. Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida qonunchilikka muvofiq boshqa qoidalar ham boʻlishi mumkin.

11. Universal xizmatlar
Universal xizmatlarga quyidagilar kiradi: foydalanuvchilarning pochta varaqchalari, xatlar, banderollar va mayda paketlarni Oʻzbekiston Respublikasi doirasida maqbul narxlarda joʻnatish va yetkazib berish (topshirish) boʻyicha ehtiyojlarini qanoatlantirishga doir pochta xizmatlari; koʻzi ojizlarning va koʻzi ojizlar uchun muassasalarning ehtiyojlarini qanoatlantirishda sekogrammalar almashinuvi boʻyicha pochta xizmatlari. Universal xizmatlar koʻrsatish majburiyati pochta aloqasining milliy operatori zimmasiga yuklatiladi.

12. Pochta aloqasi xizmatlari uchun toʻlov
Pochta aloqasi xizmatlari uchun toʻlov pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan shartnoma asosida belgilanadigan tariflar boʻyicha aniqlanadi. Universal xizmatlar uchun toʻlov qonunchilikda belgilangan tartibda maxsus vakolatli organ tomonidan tasdiqlanadigan tariflar asosida aniqlanadi. Yozma xat-xabar joʻnatganlik uchun toʻlov yozma xat-xabarga pochta toʻlovining davlat belgilarini tushirish orqali tasdiqlanadi.

13. Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishdagi imtiyozlar va afzalliklar
Qonunchilikda foydalanuvchilarning ayrim toifalari uchun pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishda imtiyozlar belgilanishi mumkin. Foydalanuvchilarning ayrim toifalariga pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishda belgilangan imtiyozlar berilishi munosabati bilan pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlarining mablagʻlarini kompensatsiya qilish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Foydalanuvchilarning ayrim toifalari uchun pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishda afzalliklar belgilanishi mumkin. Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishda afzalliklar beriladigan foydalanuvchilarning ayrim toifalari roʻyxati hamda ushbu xizmatlarni koʻrsatish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

14. Pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarining but saqlanishini taʼminlash
Pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarining but saqlanishini pochta aloqasi operatorlari va provayderlari taʼminlaydi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari oʻrtasida pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini qabul qilish hamda topshirish qabul qilinadigan va topshiriladigan pochta, kuryerlik joʻnatmalari hamda pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalari hujjatlashtirilib qayd etilishi taʼminlangan holda, Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlari tashiladigan transport vositalari belgilangan normalar va qoidalarga muvofiq jihozlangan boʻlishi kerak. Pochta, kuryerlik joʻnatmalariga ishlov beriladigan va saqlanadigan, shuningdek pul mablagʻlari saqlanadigan binolar, xonalar zarur asbob-uskunalar, qoʻriqlash-yongʻin signalizatsiya vositalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Qiymati eʼlon qilingan joʻnatmalar qonunchilikda belgilangan tartibda sugʻurtalanishi mumkin.

15. Topshirilmay qolgan pochta, kuryerlik joʻnatmalaridan va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalaridan foydalanish
Pochta, kuryerlik joʻnatmasini yoki pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmasini foydalanuvchining manziliga doir zarur maʼlumotlar aniq emasligi yoki yoʻqligi, adresat koʻchib ketganligi tufayli yetkazib berish (topshirish) imkoni boʻlmasa yoxud pochta aloqasi operatori va provayderi pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish shartnomasidagi oʻz majburiyatlarini bajara olishi imkoniyatini istisno etadigan boshqa holatlarda ular joʻnatuvchiga Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida belgilangan muddatlarda qaytariladi. Agar foydalanuvchining manziliga doir zarur maʼlumotlar aniq emasligi yoki yoʻqligi tufayli yetkazib berilmagan (topshirilmay qolgan) pochta, kuryerlik joʻnatmalarini yoki pul mablagʻlarini joʻnatuvchiga qaytarishning imkoni boʻlmasa yoxud joʻnatuvchi qaytarilgan pochta, kuryerlik joʻnatmasini yoki pul mablagʻlarini olishdan voz kechsa, u holda tarqatilmay qolgan sifatida vaqtincha saqlash uchun pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan qabul qilinadi. Tarqatilmay qolgan pochta va kuryerlik joʻnatmalarini vaqtincha saqlash qonunchilikda belgilangan tartibda pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan olti oy davomida amalga oshiriladi. Ushbu moddaning uchinchi qismida belgilangan muddat oʻtganidan soʻng: qimmatli qogʻozlar, qimmatbaho metallar va boshqa predmetlar belgilangan tartibda realizatsiya qilinadi hamda pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlari xarajatlarining oʻrni qoplanganidan soʻng tushgan pul mablagʻlari, shuningdek pochta va kuryerlik joʻnatmalarida aniqlangan pul mablagʻlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti daromadiga oʻtkaziladi; hujjatlar (pasportlar, diplomlar, shahodatnomalar, guvohnomalar va boshqalar) ularni bergan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga topshiriladi; xatlar tegishli dalolatnoma tuzilib, yoʻq qilib tashlanadi. Adresatlarni va joʻnatuvchilarni qidirishning iloji boʻlmaganda, tarqatilmay qolgan pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalari pochta aloqasi operatori tomonidan oʻn sakkiz oy davomida saqlanadi, shundan soʻng bu pul mablagʻlari mahalliy budjet daromadiga oʻtkaziladi.

16. Yozishmalarning, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining siri
Yozishmalarning, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining sirini saqlash maqsadida pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining: boshqa shaxsga pochta, kuryerlik joʻnatmalari, pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalari haqidagi maʼlumotlarni, shuningdek foydalanuvchilarning manzillari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oshkor etishi; pochta va kuryerlik joʻnatmasini ochishi yoki ochmagan holda ularning mazmuniga (joylanmasiga) doir maʼlumotlarni bilib olishi; pochta va kuryerlik joʻnatmalarining mazmuni (joylanmasi) toʻgʻrisida boshqa shaxsni xabardor qilishi taqiqlanadi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

17. Pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatishdagi cheklovlar
Pochta aloqasi tarmogʻi orqali pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatishga doir cheklovlar qonunchilikda belgilanadi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari joʻnatilishi taqiqlangan joylanmasi boʻlgan pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ushlab turish, shuningdek joylanmasi boshqa pochta va kuryerlik joʻnatmalarining buzilishiga (shikastlanishiga) olib keluvchi, pochta aloqasi operatorlari va provayderlari xodimlarining yoki oʻzga shaxslarning hayoti va sogʻligʻi uchun xavf tugʻdiradigan pochta va kuryerlik joʻnatmalarini, agar bu xavfni boshqa yoʻl bilan bartaraf etib boʻlmasa, yoʻq qilib tashlash yoki yoʻq qilib tashlashga ruxsat berish huquqiga ega.

18. Pochta aloqasining mulki
Pochta aloqasining mol-mulki ommaviy yoki xususiy mulk boʻlishi mumkin. Pochta aloqasi mol-mulkining mulkdorlari, egalari qonun bilan kafolatlangan teng huquqlarga egadir.

19. Pochta aloqasi tarmoqlari va vositalarini rivojlantirish hamda rekonstruksiya qilish
Pochta aloqasi tarmoqlari va vositalarini rivojlantirish hamda rekonstruksiya qilish ularning mulkdorlari, egalari tomonidan oʻz mablagʻlari, manfaatdor yuridik va jismoniy shaxslarning mablagʻlari, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi. Shaharlar, shaharchalar, qishloqlar va ovullar, turar joy dahalari va majmualari, alohida binolar va inshootlar loyihalashtirilayotganda hamda rivojlantirilayotganda mahalliy davlat hokimiyati organlari pochta aloqasi obyektlarini joylashtirish uchun binolar yoki alohida xonalar qurilishini shaharsozlik hujjatlariga muvofiq nazarda tutishlari kerak. Pochta aloqasi obyektlarini avtomobil va temir yoʻl vokzallari, aeroportlar qoshida, bozorlar va mehmonxonalarda joylashtirish belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Avtomobil va temir yoʻl vokzallari, aeroportlar qoshida pochta aloqasi obyektlarining binolari va inshootlari qurilishi uchun yer uchastkalari bevosita ularga yaqin joylardan ajratilishi, shaharlarda pochtamtlar qurilishi uchun esa shaharning markaziy qismidan, pochta va kuryerlik joʻnatmalari almashinuvi uchun sharoitlar taʼminlangan holda ajratilishi kerak. Aholi punktlarini va ayrim binolarni yangidan qurish, kengaytirish, rekonstruksiya qilish, foydali qazilmalarni qazib olish tufayli pochta aloqasi obyektlarini koʻchirish (qayta qurish) buyurtmachi tomonidan oʻz mablagʻlari hisobidan, pochta aloqasi operatorlarining texnologik shartlariga muvofiq amalga oshiriladi. Pochta qutilari foydalanuvchilar uchun hamda oddiy xatlar va pochta varaqchalarini yigʻib olish uchun qulay boʻlgan yerlarga joylashtirilishi kerak. Abonent pochta javonlari qurilish tashkilotlari tomonidan koʻp kvartirali uylarning birinchi qavatlarida oʻrnatiladi. Abonent pochta javonlarini xarid qilish va oʻrnatish xarajatlari ushbu koʻp kvartirali uylarning qurilish smetasiga kiritiladi. Abonent pochta javonlarini soz holatda saqlash koʻp kvartirali uylarning mulkdorlari tomonidan amalga oshiriladi.

20. Pochta aloqasining transport vositalaridan foydalanish
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarini tashish uchun oʻzlariga tegishli transport vositalari: pochta vagonlaridan, avtomobillardan, shuningdek shartnoma asosida yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli transport vositalaridan foydalanadi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarini tashish uchun foydalaniladigan transport vositalari maxsus vakolatli organ tomonidan tasdiqlanadigan maxsus farqlash belgilariga ega boʻlishi kerak. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarini tashish uchun foydalanadigan transport vositalari boshqa ishlarni bajarish uchun ularning roziligisiz foydalanilishi va olib qoʻyilishi mumkin emas. Shaharlararo va xalqaro yoʻnalishlarda yoʻlovchi hamda yuklarni muntazam tashuvchi temir yoʻl, havo va avtomobil transportining xoʻjalik yurituvchi subyektlari pochta aloqasi operatorlari hamda provayderlari bilan pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarini tashish shartnomalari tuzishni rad etishga haqli emas. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarini tashish uchun foydalanadigan transport vositalari shaharlar, shaharchalar, qishloqlar va ovullarning koʻchalari boʻylab, avtomobil yoʻllarida toʻsqinliksiz yurish hamda avtomobil, temir yoʻl vokzallari va aeroportlar qoshida joylashgan pochta aloqasi obyektlariga, yuk (bagaj) majmualariga toʻsqinliksiz kirish huquqiga ega.

21. Pochta aloqasi milliy operatori xodimining formali kiyim-boshi va koʻkrak nishoni
Pochta aloqasi milliy operatori xodimi xizmat vazifalarini bajarishi uchun formali kiyim-bosh va koʻkrak nishoni bilan taʼminlanadi. Pochta aloqasi milliy operatori xodimining formali kiyim-bosh va koʻkrak nishonini tasdiqlash hamda ulardan foydalanish tartibi maxsus vakolatli organ tomonidan belgilanadi.

22. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining huquqlari
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari quyidagi huquqlarga ega: pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish, bundan ushbu Qonunning 23-moddasida koʻrsatilgan xizmatlar mustasno; xalqaro pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatilganligi uchun boshqa davlatlarning pochta aloqasi operatorlari bilan oʻzaro hisob-kitoblarni yuritish; emblemaga ega boʻlish va undan oʻz faoliyatida qonunchilikka muvofiq foydalanish. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishlari mumkin.

23. Pochta aloqasi milliy operatorining mutlaq huquqlari
Pochta aloqasi milliy operatori quyidagi mutlaq huquqlarga ega: pochta vagonlari va pochta qutilariga Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirini tushirish; boshqa davlatlarning pochta aloqasi operatorlari bilan pochta aloqasi sohasidagi oʻzaro harakatlarda va xalqaro tashkilotlarda Oʻzbekiston Respublikasining manfaatlarini oʻz vakolatlari doirasida ifodalash va himoya qilish; oddiy xatlar va pochta varaqchalarini joʻnatish, davlat pensiyalari va nafaqalarini yetkazib berish (topshirish) boʻyicha xizmatlar koʻrsatish.

24. Foydalanuvchilarning huquqlari
Foydalanuvchilar quyidagi huquqlarga ega: Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanish; oʻz huquq va majburiyatlari, Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari, koʻrsatilayotgan xizmatlar toʻgʻrisidagi va ushbu xizmatlarga doir tariflar haqidagi axborotdan erkin foydalanish; oʻz pochta manzili boʻyicha, yoʻqlab olish tarzida yoki abonement pochta javonining qutichalaridan foydalangan holda pochta, kuryerlik joʻnatmalarini va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini olish; oʻz pochta manziliga kelgan pochta, kuryerlik joʻnatmalari yoki pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalaridan voz kechish; qiymati eʼlon qilingan joʻnatma joylanmasining bahosi summasini mustaqil ravishda belgilash; pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan oʻz vaqtida hamda sifatli xizmat koʻrsatilishi; pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatilmaganligi yoki lozim darajada koʻrsatilmaganligi natijasida yetkazilgan zararlarning oʻrni qoplanishi, maʼnaviy ziyon kompensatsiya qilinishi; oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzadigan harakatlar (harakatsizlik) va qarorlar ustidan bevosita sudga yoxud boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga, mansabdor shaxsga shikoyat bilan murojaat etish. Foydalanuvchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishlari mumkin.

25. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining majburiyatlari
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari: pochta aloqasi sohasida ushbu Qonunga va Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalariga muvofiq faoliyatni amalga oshirishi; foydalanuvchilarning pochta aloqasi xizmatlaridan erkin foydalana olishini taʼminlashi; koʻrsatilayotgan pochta aloqasi xizmatlarining sifatini taʼminlashi; pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarining but saqlanishini taʼminlashi; Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida belgilangan talablar foydalanuvchi tomonidan buzilgan taqdirda, pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatishni toʻxtatib qoʻyishi; pochta aloqasining uzluksiz va xavfsiz ishlashini taʼminlashi; pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish uchun zarur boʻlgan texnologik uskunalar, mexanizatsiyalashtirish, avtomatlashtirish va axborotlashtirish vositalariga ega boʻlishi; foydalanuvchilarga pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish shartlari va tartibi toʻgʻrisidagi, shuningdek pochta aloqasi xizmatlari tariflarining oʻzgarganligi haqidagi axborotni taqdim etishi; pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatilmaganligi yoki lozim darajada koʻrsatilmaganligi natijasida foydalanuvchilarga yetkazilgan zararlarning oʻrnini qonunchilikka muvofiq qoplashi, shuningdek ularga yetkazilgan maʼnaviy ziyonni qonun hujjatlariga muvofiq kompensatsiya qilishi shart. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

26. Foydalanuvchilarning majburiyatlari
Foydalanuvchilar: ushbu Qonunga va Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalariga rioya etishi; oʻzlariga koʻrsatilgan xizmatlar uchun haq toʻlashi; pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining ish sifatini pasaytirishga qaratilgan xatti-harakatlar qilmasligi shart. Foydalanuvchilar zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

27. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining javobgarligi
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish boʻyicha majburiyatlarni bajarmaganlik yoxud lozim darajada bajarmaganlik uchun foydalanuvchilar oldida belgilangan tartibda javobgar boʻladi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining javobgarligi pochta va kuryerlik joʻnatmalari yoʻqolgan, buzilgan (shikastlangan), joylanmalar kam chiqqan, pochta va kuryerlik joʻnatmalari yetkazib berilmagan (topshirilmagan), nazorat muddatlari hamda pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilgan boshqa hollarda yuzaga keladi. Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatishda foydalanuvchilarga yetkazilgan zararlarning oʻrni pochta aloqasining operatori yoki provayderi tomonidan quyidagi hollarda va miqdorlarda qoplanadi: buyurtma xat, buyurtma pochta varaqchasi, buyurtma banderol yoki pochta joʻnatmasi olinganligi toʻgʻrisidagi buyurtma bildirishnoma yoʻqotilganda — pochta aloqasi xizmatiga toʻlangan summa miqdorida neustoyka; qiymati eʼlon qilingan posilka, banderol va xat yoʻqotilganda — eʼlon qilingan qiymatning ikki baravari miqdorida va pochta aloqasi xizmati uchun toʻlangan summa miqdorida neustoyka, bundan eʼlon qilingan qiymat uchun tarif toʻlovi mustasno; qiymati eʼlon qilingan joʻnatma joylanma roʻyxati bilan joʻnatilganda joylanmaning bir qismi yetishmaganda yoki buzilganda (shikastlanganda) — joʻnatuvchi roʻyxatda koʻrsatgan joylanmaning yetishmayotgan yoki buzilgan (shikastlangan) qismi uchun eʼlon qilingan qiymatning ikki baravari miqdorida; qiymati eʼlon qilingan joʻnatma joylanma roʻyxatisiz joʻnatilganda joylanmaning bir qismi yetishmaganda yoki buzilganda (shikastlanganda) — joylanmaning yetishmayotgan yoki buzilgan (shikastlangan) qismi ogʻirligining yuborilgan joylanmaning ogʻirligiga (pochta va kuryerlik joʻnatmasi oʻrovining ogʻirligisiz) nisbati bilan mutanosib tarzda aniqlanadigan pochta va kuryerlik joʻnatmasining qiymati eʼlon qilingan qismining ikki baravari miqdorida; adresatga pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmasi boʻyicha pul toʻlanmaganda yoki notoʻgʻri toʻlanganda yoxud agar oʻtkazilgan pullarni adresatga berishning imkoni boʻlmay, u joʻnatuvchiga ham toʻlanmagan boʻlsa — oʻtkazmaning toʻlanmagan yoki yetarlicha toʻlanmagan qismi summasi miqdorida hamda pochta aloqasi xizmatiga toʻlangan summa miqdorida neustoyka; adresatdan ustama toʻlov miqdori yetarlicha olinmaganda yoki ustama toʻlov notoʻgʻri toʻlanganda — olinmay qolgan yoki notoʻgʻri toʻlangan ustama toʻlov summasi miqdorida; qiymati eʼlon qilingan posilkalar, banderollar va xatlar, shuningdek pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini joʻnatish yoki yetkazib berish (topshirish) nazorat muddatlaridan koʻproq ushlab qolinganda — ushlab qolingan har bir kun uchun pochta aloqasi xizmatiga toʻlangan summaning bir foizi miqdorida, lekin ushbu xizmatga toʻlangan summadan koʻp boʻlmagan miqdorda neustoyka. Zararlarning oʻrni joʻnatuvchilarning yoki adresatlarning talabiga binoan qoplanadi; aviajoʻnatmalarni (banderollar, posilkalarni) joʻnatish yoki yetkazib berish (topshirish) nazorat muddatlaridan koʻproq ushlab qolinganda — avia- va yer usti transportida joʻnatish oʻrtasidagi toʻlov farqi miqdorida va bundan tashqari yer usti transporti orqali joʻnatishning nazorat muddatlaridan koʻproq ushlab qolingan har bir sutka uchun — ushbu modda ikkinchi qismining sakkizinchi xatboshisiga muvofiq; sogʻlomlashtirish muassasalariga yoʻllanmalar, avia- va yer usti transporti yoʻl chiptalari solingan qiymati eʼlon qilingan xatlarni joʻnatish yoki topshirish nazorat muddatlaridan kechikkanligi tufayli ulardan foydalanish muddatlari oʻtib ketganda — yetkazilgan zararning ikki baravari miqdorida, lekin joylanma roʻyxatida eʼlon qilingan qiymatning ikki baravaridan koʻp boʻlmagan miqdorda hamda pochta aloqasi xizmati uchun toʻlangan summa miqdorida neustoyka; xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalari yoʻqotilganda, buzilganda (shikastlanganda), joylanmalar yetishmaganda, topshirilmaganda, pul mablagʻlarining xalqaro pochta oʻtkazmalari amalga oshirilmaganda — yetkazilgan zararning oʻrnini Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari bilan aniqlanadigan miqdorda qoplash. Pochta va kuryerlik joʻnatmalarining yoʻqolganligi, buzilganligi (shikastlanganligi), topshirilmaganligi yoki ularni joʻnatish muddatlari buzilganligi uchun, agar bu yengib boʻlmas kuch yoki pochta va kuryerlik joʻnatmalari joylanmasining xususiyatlari tufayli sodir boʻlganligi isbotlansa, shuningdek pochta va kuryerlik joʻnatmalarini bojxona koʻrigidan oʻtkazish muddatlari buzilganligi yoki ularning bojxona organlari tomonidan olib qoʻyilganligi uchun pochta aloqasining operatorlari va provayderlari javobgar boʻlmaydi.

28. Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchilarning javobgarligi
Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchilar pochta aloqasi xizmatlarining boshqa foydalanuvchilariga, pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga yetkazilgan, joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni pochta va kuryerlik joʻnatmalariga joylash natijasida yoki ular lozim darajada oʻralmaganligi natijasida yuzaga kelgan zarar uchun belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

29. Qalbaki pochta toʻlovining davlat belgilarini tayyorlaganlik, sotganlik uchun javobgarlik
Qalbaki pochta toʻlovining davlat belgilarini sotish maqsadida tayyorlaganlikda yoki sotganlikda, shuningdek bila turib, frankirlash mashinalarining qalbakilashtirilgan tamgʻa izlaridan foydalanganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

30. Talabnomalarni taqdim etish tartibi va muddatlari
Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish boʻyicha majburiyatlar bajarilmagan yoki lozim darajada bajarilmagan taqdirda foydalanuvchi pochta aloqasi operatori yoki provayderiga talabnoma taqdim etishga, shu jumladan yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishini talab qilishga haqli. Pochta va kuryerlik joʻnatmalari topshirilmaganligi, oʻz vaqtida yetkazib berilmaganligi yoki yoʻqotilganligi, buzilganligi (shikastlanganligi) yoxud oʻtkazilgan pul mablagʻlari toʻlanmaganligi toʻgʻrisidagi talabnomalar pochta, kuryerlik joʻnatmalari yoki pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmasi topshirilgan kundan eʼtiboran olti oy davomida taqdim etiladi. Talabnomalar yozma shaklda taqdim etiladi va belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilishi shart. Talabnomalarga yozma javoblar quyidagi muddatlarda berilishi kerak: bir aholi punkti doirasida joʻnatiladigan (oʻtkaziladigan) pochta, kuryerlik joʻnatmalari hamda pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalariga doir talabnomalarga — besh kun ichida; boshqa barcha pochta, kuryerlik joʻnatmalari va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalariga doir talabnomalarga — bir oy ichida. Pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga pochta, kuryerlik joʻnatmasi va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmasi qabul qilingan yoki joʻnatilishi belgilangan manzil boʻyicha talabnoma taqdim etilishi mumkin. Xalqaro pochta, kuryerlik joʻnatmalarini va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini qidirib topish boʻyicha talabnomalar Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi hamda xalqaro shartnomalarida nazarda tutilgan tartib va muddatlarda qabul qilinadi hamda koʻrib chiqiladi.

31. Nizolarni hal etish
Pochta aloqasining tashkil etilishi va faoliyat koʻrsatishi sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

32. Pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.