Xorijdan keltirilgan gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlillar oʻtkazish yuzasidan mahalliy vakolatli laboratoriya xulosasini olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2025-07-02)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 15-dekabrdagi PQ-391-son “Paxtachilikda urugʻchilik tizimini rivojlantirish hamda paxta hosildorligini oshirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman: 1. Xorijdan keltirilgan gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlillar oʻtkazish yuzasidan mahalliy vakolatli laboratoriya xulosasini olish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Ushbu buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi, Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi va Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bilan kelishilgan. 3. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom xorijdan keltirilgan gʻoʻza urugʻliklarining (bundan buyon matnda gʻoʻza urugʻliklari deb yuritiladi) genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlillar oʻtkazish yuzasidan mahalliy vakolatli laboratoriya (bundan buyon matnda vakolatli laboratoriya deb yuritiladi) xulosasini olish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: ariza beruvchi — xorijdan gʻoʻza urugʻliklarini olib keluvchi jismoniy va yuridik shaxslar; genetik tozalik — gʻoʻza urugʻliklarining genetik jihatdan tozaligini tavsiflovchi koʻrsatkichlar majmui; polimeraza zanjir reaksiyasi (bundan buyon matnda PZR deb yuritiladi) — gʻoʻza urugʻliklari dezoksiribonuklein kislota (bundan buyon matnda DNK deb yuritiladi) molekulasining maʼlum bir qismini karrali koʻpaytiradigan usul; molekulyar-genetik tahlil — gʻoʻza urugʻliklarining irsiy xususiyatlarini oʻrganish usullari toʻplami; elektroforez — PZR reaksiya mahsulotlarining molekulyar ogʻirliklari boʻyicha agaroza gelida ajralishi; genotiplash — PZR reaksiya mahsulotlarining molekulyar ogʻirliklari boʻyicha guruhlashtirish; statistik tahlil — molekulyar-genetik tahlil natijasida olingan maʼlumotlarni statistik tahlil etib, gʻoʻza urugʻliklari namunalarida navdorlikning (genetik tozalikning) foizini aniqlash; vakolatli laboratoriya — gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlillarni oʻtkazuvchi Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi (bundan buyon matnda Akademiya deb yuritiladi) Genomika va bioinformatika markazi. 2. Gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi vakolatli laboratoriyada molekulyar-genetik tahlillar oʻtkazish orqali aniqlanadi. 3. Ariza beruvchi tomonidan vakolatli laboratoriyaga molekulyar-genetik tahlil oʻtkazish uchun quyidagi hujjatlar taqdim etiladi: gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlillarni oʻtkazish uchun mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shakldagi ariza; xorijiy davlatdan gʻoʻza urugʻliklariga berilgan muvofiqlik sertifikati nusxasi; fitosanitariya sertifikati; karantin ruxsatnomasi; gʻoʻza urugʻligining yorligʻidan namuna; gʻoʻza urugʻligining tovar-transport yuk xati, invoys yoki hisob-faktura. 4. Vakolatli laboratoriya tomonidan ariza beruvchidan mazkur Nizomning 3-bandida koʻrsatilmagan hujjat va maʼlumotlarni talab qilish taqiqlanadi. 5. Vakolatli laboratoriya tomonidan mazkur Nizomning 3-bandida nazarda tutilgan hujjat va maʼlumotlar ular taqdim etilgan kundan eʼtiboran bir ish kuni ichida oʻrganib chiqiladi. 6. Mazkur Nizomning 3-bandida nazarda tutilgan hujjat va maʼlumotlar toʻliq boʻlmagan yoxud notoʻgʻri taqdim etilgan taqdirda, vakolatli laboratoriya tomonidan ariza beruvchiga kamchiliklarni bartaraf etib, qayta murojaat qilish mumkinligi toʻgʻrisida ushbu ariza kelib tushgan kundan eʼtiboran bir ish kuni ichida yozma yoki elektron shaklda maʼlum qilinadi. 7. Ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan arizada mazkur Nizomning 6-bandida koʻrsatilgan kamchiliklar aniqlanmagan taqdirda ariza beruvchi hamda vakolatli laboratoriya oʻrtasida gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlillarni oʻtkazish toʻgʻrisida shartnoma tuziladi. 8. Vakolatli laboratoriya tomonidan gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlillar oʻtkazish uchun toʻlov miqdori ushbu laboratoriya sarflagan xarajatlar doirasida Akademiya tomonidan vakolatli davlat organlari bilan kelishilgan holda belgilanadi. 9. Ariza beruvchi hamda vakolatli laboratoriya oʻrtasida shartnoma tuzilgandan soʻng molekulyar-genetik tahlil oʻtkazish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligining (bundan buyon matnda Agentlik deb yuritiladi) davlat inspektori tomonidan gʻoʻza urugʻliklaridan namunalar olinadi. 10. Gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlil oʻtkazish uchun ushbu gʻoʻza urugʻliklaridan namunalar olish GOST 12430-2019 yoki Oʻz DSt 1080:2005ga asosan amalga oshiriladi. 11. Agentlikning davlat inspektori tomonidan molekulyar-genetik tahlil oʻtkazish uchun gʻoʻza urugʻliklaridan namunalar olish natijalari boʻyicha dalolatnoma ikki nusxada rasmiylashtiriladi va ularning bir nusxasi ariza beruvchiga beriladi. 12. Agentlikning davlat inspektori molekulyar-genetik tahlil oʻtkazish uchun gʻoʻza urugʻliklaridan namunalar olgan kundan eʼtiboran ikki ish kuni ichida ushbu namunalarni vakolatli laboratoriyaga taqdim etadi. 13. Vakolatli laboratoriya tomonidan gʻoʻza urugʻliklaridan namunalar qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida ushbu namunalarning genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlil oʻtkaziladi. 14. Vakolatli laboratoriya taqdim etilgan gʻoʻza urugʻliklaridan namunalarni laboratoriya jurnalida qayd etadi. 15. Vakolatli laboratoriya tomonidan gʻoʻza urugʻliklaridan namunalar molekulyar-genetik tahlildan oʻtkazish uchun oʻnta kichik guruhlarga boʻlinadi va har bir guruhdan bittadan urugʻ tanlab olinadi. 16. Vakolatli laboratoriya tomonidan gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlil quyidagi usullar orqali amalga oshiriladi: a) gʻoʻza urugʻliklarining DNKsini ajratish usuli; b) PZR usuli; v) elektroforez usuli; g) genotiplash usuli; d) statistik tahlil usuli. 17. Vakolatli laboratoriya tomonidan gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlil natijasi boʻyicha mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shaklda xulosa rasmiylashtiriladi. Bunda, ushbu xulosa vakolatli laboratoriya rahbari va masʼul xodimi tomonidan tasdiqlanadi. 18. Gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlil natijasi boʻyicha xulosaning amal qilish muddati u taqdim etilgan kundan boshlab bir yilni tashkil etadi. 19. Ariza beruvchining apellyatsiya shikoyatlarini koʻrib chiqish uchun Akademiya rahbarining buyrugʻi bilan Akademiya tizimining kamida besh nafar mutaxassislaridan iborat tarkibda Apellyatsiya komissiyasi tashkil etiladi. Gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlilni oʻtkazishga masʼul boʻlgan shaxslarning Apellyatsiya komissiyasi tarkibiga kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 20. Gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlil natijasi boʻyicha xulosadan norozi boʻlgan ariza beruvchi molekulyar-genetik tahlil natijasi eʼlon qilingan kundan eʼtiboran bir oy ichida Apellyatsiya komissiyasiga yozma yoki elektron shaklda apellyatsiya shikoyati berishi mumkin. Bunda, Apellyatsiya komissiyasi apellyatsiya shikoyati bilan murojaat qilgan ariza beruvchini shikoyat koʻrib chiqilishidan ikki kun oldin uni koʻrib chiqish vaqti va joyi haqida ogohlantiradi. 21. Apellyatsiya komissiyasi apellyatsiya shikoyatini, u kelib tushgan kundan boshlab uch kun muddat ichida koʻrib chiqadi. Bunda, apellyatsiya shikoyati bilan murojaat qilgan ariza beruvchi va vakolatli laboratoriya mazkur shikoyatni koʻrib chiqishda ishtirok etish huquqiga ega. 22. Apellyatsiya komissiyasi unda aʼzolarning kamida uchdan ikki qismi ishtirok etganda vakolatli hisoblanadi. Apellyatsiya komissiyasining qarori oddiy koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi va majlisda ishtirok etgan barcha aʼzolar tomonidan tasdiqlanadigan bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. 23. Apellyatsiya komissiyasi ariza beruvchining apellyatsiya shikoyatini koʻrib chiqish jarayonida vakolatli laboratoriya tomonidan oʻtkazilgan molekulyar-genetik tahlil natijalarini tekshiradi. 24. Shikoyatni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha Apellyatsiya komissiyasi tomonidan quyidagi qarorlardan biri qabul qilinadi: gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlil natijasi boʻyicha xulosani oʻzgarishsiz qoldirish; gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlil natijasi boʻyicha xulosaga oʻzgartirish kiritish. 25. Apellyatsiya komissiyasi apellyatsiya shikoyati bilan murojaat qilgan ariza beruvchiga oʻz qarorini u qabul qilingan kunning oʻzida maʼlum qilishi kerak. 26. Apellyatsiya komissiyasi qarori ustidan ariza beruvchi yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilishi mumkin. 27. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradi. Vakolatli laboratoriyaga ____________________________________________ (yuridik shaxsning toʻliq nomi, jismoniy shaxsning F.I.O.) ________________________________________ dan Ariza Sizdan, xorijdan keltirilgan gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlillar oʻtkazib, ushbu urugʻliklarning genetik tozaligini aniqlab berishingizni soʻrayman. Yuridik shaxs yoki jismoniy shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumot: 1. Yuridik shaxsni davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi, jismoniy shaxsning shaxsini tasdiqlovchi hujjati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar _________________________________________________________________________________________ (yuridik shaxsni roʻyxatdan oʻtkazilgan raqami, pasport yoki ID-kartaning qachon, kim tomonidan berilgani) 2. Yuridik manzil: ________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ (indeks, viloyat, tuman, shahar, koʻcha, uy raqami, telefon, faks) 3. Taqdim etiladigan hujjatlar roʻyxati: _________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ Xorijdan keltirilgan gʻoʻza urugʻlik namunalari _______________ dona, oʻlchami ______________. Ariza beruvchining________________________________________________________________________ (imzo, F.I.O) “___” ___________20___ y. (sana, oy, yil) № _____ “____” ____________ 20___ yil “_____” _________________ 20_____ yilda _________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________ (ariza beruvchining F.I.O., yashash manzili) _____________________________________________ tomonidan taqdim etilgan № ________-sonli arizada_______________________________________________________________________________________________ (Xorijdan keltirilgan gʻoʻza urugʻlik namunalari nomi) xorijdan keltirilgan gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligini aniqlash boʻyicha molekulyar-genetik tahlil qilishga murojaat qilingan. 1. Molekulyar-genetik tahlil oʻtkazilgan joy: _______________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________ (molekulyar-genetik tahlil oʻtkazgan vakolatli laboratoriya nomi, yuridik manzili) 2. Molekulyar-genetik tahlil quyidagi usullarga muvofiq oʻtkazildi: _______________________________________________________________________________________________ (Usullarning nomi va belgilanishi) 3. Xorijdan keltirilgan gʻoʻza urugʻlik namunalarida _________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ bilan (DNK markerlar turi) genetik tozalikning (navdorlikning) molekulyar-genetik tahlili oʻtkazildi. 4. Molekulyar-genetik tahlil natijalari: _______________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________ Kichik ilmiy xodim ___________________________ __________ (F.I.O.) (imzo) Laboratoriya mudiri ___________________________ __________ (F.I.O.) (imzo) Rahbar ___________________________ __________ (F.I.O.) (imzo)