2023-yil hosilidan bugʻdoy xarid qilish va ichki bozorda narxlar barqarorligini taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2025-10-07)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Gʻalla yetishtirish va sotishda erkin raqobatni taʼminlaydigan bozor tamoyillarini joriy etish toʻgʻrisida” 2021-yil 15-noyabrdagi PQ-10-son qaroriga muvofiq, shuningdek, gʻalla bozorini erkinlashtirish boʻyicha islohotlarni davom ettirish, ichki bozorni bugʻdoy va un mahsulotlari bilan uzluksiz taʼminlash hamda ularning narxlari barqarorligini saqlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi hamda viloyatlar hokimliklarining 2023-yilda sugʻoriladigan maydonlarning har gektaridan oʻrtacha 2,5 tonnadan, jami 2 mln 565 ming tonna bugʻdoyni, jumladan: 1 mln 283 ming tonna tovar bugʻdoyni davlat resursi sifatida hamda 240 ming 450 tonna urugʻlik bugʻdoyni Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — Jamgʻarma) mablagʻlari hisobidan xarid qilish; 1 mln 41 ming 550 tonna tovar bugʻdoyni fermer xoʻjaliklari hamda boshqa bugʻdoy yetishtiruvchilar (keyingi oʻrinlarda — bugʻdoy yetishtiruvchilar) tomonidan keyinchalik birja savdolari orqali sotish uchun Jamgʻarmaning tijorat vakilida vaqtincha saqlashga qabul qilish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin. Belgilansinki, “Oʻzdonmahsulot” AK tizimidagi korxonalar va bugʻdoyni saqlash quvvatiga ega boʻlgan tadbirkorlik subyektlari Jamgʻarma nomidan bugʻdoy yetishtiruvchilardan tovar bugʻdoyni sotib olish, qabul qilish va saqlash, shuningdek, xaridorlarga yuklab joʻnatish ishlarini amalga oshirish boʻyicha tijorat vakili hisoblanadi. Bunda tijorat vakillari tovar bugʻdoyni sotib olish va sotish boʻyicha bugʻdoy yetishtiruvchilar va jamgʻarma bilan belgilangan shaklda elektron hisobvaraq-faktura rasmiylashtirib, alohida hisob yuritadilar hamda tovar bugʻdoy sotib olish chogida qoʻshilgan qiymat soligʻi hisobga olinmaydi va sotishda soliq solish bazasiga kiritilmaydi. 2. 2023-yil hosilidan sugʻoriladigan maydonlarning har gektaridan oʻrtacha 2,5 tonnadan, jami 2 mln 565 ming tonna bugʻdoyni qabul qilish dislokatsiyasi 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyat va tumanlar hokimliklari Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda bir hafta muddatda davlat resursi sifatida xarid qilinadigan va vaqtincha saqlash uchun qabul qilinadigan hamda urugʻlik bugʻdoy hajmlarini bugʻdoy yetishtiruvchilar kesimida roʻyxatini tasdiqlasin. 3. Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan davlat resursi sifatida xarid qilinadigan tovar bugʻdoyni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Gʻallani yetishtirish va sotishda bozor tamoyilini joriy etishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 28-maydagi PQ-262-son qarorida belgilangan tartibda birja savdolari orqali sotish belgilab qoʻyilsin. Bunda bugʻdoy yetishtiruvchilar tomonidan vaqtincha saqlashga qabul qilinadigan 5 va undan yuqori sinflardagi tovar bugʻdoy barcha tadbirkorlik subyektlariga birja savdolari orqali cheklovlarsiz sotiladi. 4. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq 2023-yil hosili uchun: a) Jamgʻarmaning tijorat vakili tovar bugʻdoyni Jamgʻarma nomidan bugʻdoy yetishtiruvchilardan sotib olish, qabul qilish va saqlash, shuningdek, xaridorlarga yuklab joʻnatish tadbirlarini amalga oshiradi; b) davlat resursi sifatida xarid qilinadigan bugʻdoy uchun toʻlovlar 2023-yilning mart — may oylarida Oʻzbekiston Respublikasi tovar-xom ashyo birjasida 3-sinf bugʻdoy uchun shakllangan oʻrtacha narxdan (oʻrtacha kotirovkadan) kelib chiqqan holda, bugʻdoy topshirilgan kundan eʼtiboran ikki hafta muddatda bugʻdoy yetishtiruvchilarning maxsus hisobvaraqlariga toʻliq oʻtkazib beriladi. Bunda davlat resursi sifatida xarid qilinadigan bugʻdoyning boshqa sinflari uchun toʻlov miqdori 2-ilovada koʻrsatilgan bugʻdoyning xarid narxlarini aniqlash koeffitsiyentlaridan kelib chiqib aniqlanadi; v) davlat resursi sifatida xarid qilinadigan tovar bugʻdoyni xarid qilish uchun Jamgʻarmadan ajratiladigan mablagʻlarni Jamgʻarmaning tijorat vakillari hisobvaraqlaridagi debit aylanmasidan bank xizmatlari uchun haq undirilmaydi; g) vaqtincha saqlash uchun qabul qilinadigan tovar bugʻdoyni qabul qilish, saqlash va xaridorlarga yuklab joʻnatish xarajatlari tijorat vakili va bugʻdoy yetishtiruvchilar oʻrtasida tuzilgan shartnoma shartlariga muvofiq Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan hamda ushbu bugʻdoyni tashib keltirish uchun transport xarajatlari bugʻdoy yetishtiruvchilar hisobidan amalga oshiriladi; d) bugʻdoyni qabul qilish, saqlash va xaridorlarga yuklab joʻnatish jarayonida yuzaga keladigan tabiiy kamayish miqdori Vazirlar Mahkamasining “Don va donni qayta ishlash mahsulotlari hisobini yuritish tizimini takomillashtirishga, ularning saqlanishi ustidan nazoratni kuchaytirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2006-yil 25-maydagi 95-son qarorida belgilangan tartibda hisobdan chiqariladi; e) davlat resursi sifatida hamda vaqtincha saqlashga qabul qilinadigan bugʻdoyning sifati, saqlanishi hamda xaridorlarga yuklab joʻnatilishida tovar bugʻdoyning sifati boʻyicha nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi. 5. Oʻzbekiston Respublikasi tovar-xom ashyo birjasi uch kun muddatda 2023-yilning mart — may oylarida birja savdolarida 3-sinf bugʻdoy uchun shakllangan oʻrtacha narx toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻzining rasmiy veb-saytiga joylashtirsin. 6. 2023-yil hosili uchun bugʻdoy yetishtirish xarajatlarini moliyalashtirishga ajratilgan kreditlarni oʻz vaqtida soʻndirish maqsadida: fyuchers shartnomasi asosida faoliyat yuritayotgan bugʻdoy yetishtiruvchilar tomonidan gʻalla oʻrim-yigʻimi davrida 2023-yil hosili uchun olingan avans qiymatidan kam boʻlmagan miqdordagi bugʻdoy gʻallachilik klasterlariga topshiriladi; vaqtincha saqlashga qabul qilinadigan bugʻdoyni birja savdolarida sotishdan tushadigan mablagʻlar, birinchi navbatda, 2023-yil hosili uchun bugʻdoy yetishtirish maqsadida olingan avans (kredit)dan yuzaga kelgan qarzni qoplash uchun yoʻnaltiriladi va qarzdorlik toʻliq qoplangandan soʻng qolgan mablagʻlar erkin tasarruf etiladi. 7. Belgilansinki, urugʻlik bugʻdoy tayyorlash korxonalari tomonidan urugʻlik bugʻdoyning har bir tonnasi 2023-yilning mart — may oylarida Oʻzbekiston Respublikasi tovar-xom ashyo birjasida 3-sinf bugʻdoy uchun shakllangan oʻrtacha narx (oʻrtacha kotirovka)ga Vazirlar Mahkamasining “Qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻchiligiga oid ayrim normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida” 2022-yil 12-oktabrdagi 641-son qarorida boshoqli don urugʻi avlodlari uchun belgilangan ustamalar hisobga olingan holda xarid qilinadi. Bunda urugʻlik bugʻdoy tayyorlash korxonalariga urugʻlik bugʻdoyni xarid qilish, tayyorlash va sugʻurta toʻlovlari uchun Jamgʻarma tomonidan olti oy muddatga (mablagʻ ajratilgan oydan boshlab) yillik 1,5 foiz stavkada qarz mablagʻlari ajratiladi. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi oʻn kun muddatda: a) Transport vazirligi, “Oʻzdonmahsulot” AK va Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda 2023-yil uchun bugʻdoy hosilini tashishning tavsiyaviy tarifini; “Oʻzdonmahsulot” AK hamda Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi bilan birgalikda bugʻdoyni qabul qilish, saqlash va xaridorlarga yuklab joʻnatish boʻyicha xizmatlar tarifining eng yuqori cheklangan darajasini tasdiqlasin va joylarga yetkazilishini taʼminlasin; b) Jamgʻarma va Oʻzbekiston Respublikasi tovar-xom ashyo birjasi bilan birgalikda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari tomonidan bugʻdoy yetishtiruvchilar kesimida tasdiqlangan vaqtincha saqlash uchun qabul qilinadigan bugʻdoyni birja savdolariga qoʻyish boʻyicha oylik grafiklarni umumlashtirgan holda tasdiqlasin hamda kelgusi oylarning 28-sanasiga qadar Oʻzbekiston Respublikasi tovar-xom ashyo birjasining rasmiy veb-saytiga joylashtirib borsin; v) Jamgʻarma bilan birgalikda: davlat resursi sifatida xarid qilinadigan bugʻdoyni birja savdolariga qoʻyish boʻyicha oylik grafikni 2023-yil 30-sentabrga qadar ishlab chiqsin va tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsin; kelgusi oylarda birja savdolariga qoʻyiladigan bugʻdoy toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni kalendar oy boshlanishidan uch kun oldin Oʻzbekiston Respublikasi tovar-xom ashyo birjasining rasmiy veb-saytiga joylashtirish uchun taqdim etib borsin; zarur hollarda, ichki bozorda narx barqarorligini saqlash maqsadida bugʻdoy tanqisligi kuzatilgan hududlar uchun birja savdolariga qoʻshimcha bugʻdoy qoʻyish toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin. 9. Bugʻdoy yetishtiruvchilarning vaqtincha saqlashga qabul qilinadigan bugʻdoy birja savdolari orqali oyma-oy grafik asosida sotilishini inobatga olib, 2023-yil hosili uchun bugʻdoy yetishtirish xarajatlarini moliyalashtirishga ajratilgan kreditlarni qaytarish muddati, istisno tariqasida, 2023-yil 1-noyabrga qadar uzaytirilsin. Bunda Jamgʻarma tomonidan 2023-yil hosili uchun bugʻdoy yetishtirish xarajatlarini moliyalashtirish maqsadida tijorat banklariga joylashtirilgan kredit resurslarining muddati mutanosib ravishda uzaytiriladi. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasiga: birja savdolaridan bugʻdoy xarid qilgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ishlab chiqarilgan un mahsulotlarining grafik asosida birja savdolariga chiqarilishi ustidan doimiy nazorat oʻrnatish vazifasi yuklansin; zarur hollarda, bir savdo sessiyasida bir xaridor tomonidan xarid qilinadigan bugʻdoy va un mahsulotlarining maksimal miqdorini (limitini) belgilash hamda unga oʻzgartirishlar kiritish vakolati berilsin. 11. Belgilansinki, davlat zaxirasidagi bugʻdoy Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qoʻmitasi va Jamgʻarmaning yozma koʻrsatmasiga asosan tijorat vakili tomonidan xarid qilinadigan yangi hosilni jamlash va avval zaxirada saqlangan bugʻdoyni birja savdolariga chiqarish orqali yangilanadi (almashtiriladi). Bunda bugʻdoyni yangilash jarayonida ajratib olinadigan donli aralashma (oraliq mahsulot) birja savdolari orqali sotiladi hamda yuzaga kelgan salbiy farq va qoʻshimcha xarajatlar Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan qoplanadi. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Davlat moliyaviy nazorat inspeksiyasi hamda “Oʻzdonmahsulot” AK bilan birgalikda 2023-yil 10-iyun holatiga davlat resursi sifatida “Oʻzdonmahsulot” AK tizimidagi korxonalarda saqlanayotgan bugʻdoy hajmlarini toʻliq xatlovdan oʻtkazsin. Bunda xatlovdan oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar “Oʻzdonmahsulot” AK tomonidan taqdim etiladigan asoslantirilgan hisob-kitoblar boʻyicha Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan qoplanadi. 13. Ichki bozorda bugʻdoy narxi barqarorligini saqlash uchun bugʻdoyni xarid qilish va birja savdolari orqali sotish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 14. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda tadbirkorlik subyektlarining, birinchi navbatda, qolipli non ishlab chiqaruvchi va un mahsulotlarining chakana savdosi bilan shugʻullanuvchi tadbirkorlarning mahalliy un mahsuloti boʻyicha oʻtkaziladigan birja savdolarida ishtirok etishiga koʻmaklashsin. 15. Jamgʻarma tomonidan tijorat vakiliga oʻtkazib beriladigan mablagʻlar va vaqtincha saqlash uchun bugʻdoy topshirgan bugʻdoy yetishtiruvchilarning mahsulot sotishdan tushgan mablagʻlari harakati qonunchilik hujjatlariga muvofiq undiruvga qaratilmaydigan maxsus maqsadli hisobvaraqlarda amalga oshirilishi belgilab qoʻyilsin. 16. Vazirlar Mahkamasining “2022-yil hosilidan bugʻdoyni xarid qilish va sotishda bozor tamoyillarini keng joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 30-maydagi 284-son qarorining 12-bandi va unga 3-ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 17. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vaziri A.B. Voitov, Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vaziri Sh.D. Kudbiyev hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va viloyatlar hokimlari zimmasiga yuklansin. tonna T/r Korxonalar nomi Jami qabul qilinadigan bugʻdoy Shu jumladan: Tovar bugʻdoy shundan: Urugʻlik bugʻdoy Davlat resursi sifatida xarid qilinadigan bugʻdoy Vaqtincha saqlashga qabul qilinadigan bugʻdoy Qoraqalpogʻiston Respublikasi 1. “Qoraqalpoqdonmahsulotlari” AJ 26 158 26 158 14 309 11 849 2. “Chimboydonmahsulotlari” MCHJ 29 792 27 292 14 929 12 363 2 500 3. “Taxiatoshdonmahsulotlari” AJ 41 328 37 528 20 528 17 000 3 800 4. “Qoʻngʻirot un zavodi” AJ 7 955 7 555 4 132 3 422 400 5. “Toʻrtkoʻldonmahsulotlari” MCHJ 20 068 18 468 10 102 8 366 1 600 6. “NOʻKUS BEST-SEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 4 700 4 700 Jami: 130 000 117 000 64 000 53 000 13 000 Andijon viloyati 7. “Andijondonmahsulotlari” AJ 73 352 63 852 35 203 28 649 9 500 8. “Asakadonmahsulotlari” AJ 64 052 60 052 33 108 26 944 4 000 9. “Qoʻrgʻontepadonmahsulotlari” AJ 52 596 46 596 25 689 20 907 6 000 Jami: 190 000 170 500 94 000 76 500 19 500 Buxoro viloyati 10. “Buxorodonmahsulotlari” AJ 63 517 60 117 32 911 27 206 3 400 11. “Qorakoʻldonmahsulotlari” AJ 54 060 54 060 29 595 24 465 12. “Kogondonmahsulotlari” AJ 22 823 22 823 12 494 10 329 13. “BUXARA BESTSEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 4 600 4 600 14. “Yakkatut paxtachilik, gʻallachilik, sholichilik va urugʻchilik” klasteri 7 000 7 000 Jami: 152 000 137 000 75 000 62 000 15 000 Jizzax viloyati 15. “Jizzaxdonmahsulotlari” AJ 69 660 69 660 46 606 23 054 16. “Zarbdor elevatori” AJ 47 945 47 145 20 611 26 534 800 17. “Doʻstlikdonmahsulotlari” AJ 82 895 82 895 45 783 37 112 18. “DOʻSTLIK BESTSEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 15 968 15 968 19. “Semurugʻ klaster” MCHJ 432 432 20. “Dafna ifori” MCHJ 3 000 3 000 201. “Silverleafe” MCHJ QK gʻallachilik klasteri 5 000 5 000 5 000 Jami: 225 000 204 700 113 000 91 700 20 300 Qashqadaryo viloyati 21. “Qashqadaryodonmahsulotlari” AJ 38 300 33 500 21 000 12 500 4 800 22. “Koson DMQQ” MCHJ 88 000 81 500 44 800 36 700 6 500 23. “Don-xalq rizqi” AJ 39 750 37 950 20 240 17 710 1 800 24. “Dunyo-M” AJ 96 800 93 100 54 400 38 700 3 700 25. “Qamashi DQQ” MCHJ 45 350 45 350 24 400 20 950 26. “Indorama agro” MCHJ 30 250 26 400 10 160 16 240 3 850 27. “YAKKABOGʻ BESTSEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 7 000 7 000 28. “NISNON NEW DON BESTSEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 1 600 1 600 29. “KASBI DON BESTSEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 2 950 2 950 Jami: 350 000 317 800 175 000 142 800 32 200 Navoiy viloyati 30. “Navoiydonmahsulotlari” AJ 66 226 62 726 34 201 28 525 3 500 31. “Qiziltepa un zavodi” AJ 23 474 23 474 12 799 10 675 32. “NAVOIY-GʻALLA BEST SEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 5 300 5 300 Jami: 95 000 86 200 47 000 39 200 8 800 Namangan viloyati 33. “Namangandonmahsulotlari” AJ 63 128 63 128 34 776 28 352 34. “Uchqoʻrgʻondonmahsulotlari” AJ 49 476 49 476 27 255 22 221 35. “Popdonmahsulotlari” AJ 41 696 41 696 22 969 18 727 36. “UCNQOʻRGʻON BEST SEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 5 800 5 800 37. “CNORTOQ DON BESTSEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 6 000 6 000 38. “Art soft seeds” MCHJ 3 900 3 900 Jami: 170 000 154 300 85 000 69 300 15 700 Samarqand viloyati 39. “Samarqanddonmahsulotlari” AJ 59213 54954 29 905 25 049 4 259 40. “Oqtosh don” AJ 33 842 30 099 16 379 13 719 3 743 41. “Juma elevatori” AJ 40787 40787 22 196 18 591 42. “Jomboydonmahsulotlari” AJ 57567 55704 30313 25391 1863 43. “Kattaming urugʻchilik klasteri” MCHJ 2606 2606 44. “MOTRID BESTSEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 3256 3256 45. “ZIRABULOQ BESTSEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 1730 1730 451. “Mirzayev Shuxrat Kenjayevich” fermer xoʻjaligi 15921 13378 7280 6098 2543 452. “Kattakurgan g'alla cluster” MCHJ 20 078 20 078 10 927 9 152 Jami: 235 000 215 000 117 000 98 000 20 000 Surxondaryo viloyati 46. “Surxondaryodonmahsulotlari” AJ 88 105 80 105 44 503 35 602 8 000 47. “Shoʻrchidonmahsulotlari” AJ 134 895 126 895 70 497 56 398 8 000 48. “JARQOʻRGʻON BEST SEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 4 000 4 000 Jami: 227 000 207 000 115 000 92 000 20 000 Sirdaryo viloyati 49. “Oqoltindonmahsulotlari” AJ 89 300 83 050 72 000 11 050 6 250 50. “Xovosdonmahsulotlari” AJ 39 400 39 400 26 000 13 400 51. “Indorama agro” MCHJ 37 000 37 000 37 000 52. “Poli Tex Sirdaryo” MCHJ 8 200 4 200 4 200 4 000 53. “White gold cluster” MCHJ 8 100 8 100 8 100 54. “OQOLTIN BEST SEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 8 000 8 000 Jami: 190 000 171 750 98 000 73 750 18 250 Toshkent viloyati 55. “Toshkentdonmahsulotlari” AJ 117 715 116 715 63 847 52 868 1 000 56. “Ohangaron don” AJ 88 820 84 820 46 400 38 420 4 000 57. “Gʻalla-Alteg” AJ 40 765 39 765 21 753 18 012 1 000 58. “TST agroklaster” MCHJ 3 000 3 000 59. “Nurli diyor agro” MCHJ 3 200 3 200 60. “TASNKENT BEST SEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 7 100 7 100 61. “YUQORICNIRCNIQ BEST SEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 6 400 6 400 Jami: 267 000 241 300 132 000 109 300 25 700 Fargʻona viloyati 62. “Fargʻonadonmahsulotlari” AJ 65 808 60 108 33 393 26 715 5 700 63. “Bogʻdoddonmahsulotlari” AJ 48 540 48 540 26 966 21 573 64. “Qoʻqondonmahsulotlari” AJ 110 112 103 312 57 396 45 916 6 800 65. “Quvadonmahsulotlari” AJ 14 541 13 041 7 245 5 796 1 500 66. “BAGʻDOD BEST SEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 10 000 10 000 Jami: 249 000 225 000 125 000 100 000 24 000 Xorazm viloyati 67. “Xorazmdonmahsulotlari” AJ 24 654 23 466 13 104 10 362 1 188 68. “Bogʻot don” AJ 17 760 17 602 9 829 7 773 158 69. “Shovotdonmahsulotlari” AJ 19 370 19 370 10 818 8 552 70. “Xonqadonmahsulotlari” AJ 18 045 16 562 9 249 7 313 1 483 71. “URGANCN BESTSEEDS” MCHJ (“Urugʻchilikni rivojlantirish markazi” davlat muassasasi) 1 280 1 280 711. “Xorazm faxri urugʻchilik klasteri” MCHJ 3 891 3 891 Jami: 85 000 77 000 43 000 34 000 8 000 Respublika boʻyicha jami: 2 565 000 2 324 550 1 283 000 1 041 550 240 450 Bugʻdoy sinflari Kleykovina miqdori (foizdan kam boʻlmaganda) Qoʻllaniladigan koeffitsiyent Qattiq bugʻdoy 1 sinf 28 1,641 2 sinf 25 1,447 3 sinf 22 1,316 4 sinf 18 1,000 Yumshoq bugʻdoy 1 sinf 32 1,366 2 sinf 28 1,162 3 sinf 23 1,000 4 sinf 18 0,895 5 sinf qattiq va yumshoq bugʻdoy chegaralanmagan 0,827 1. Mazkur Nizom ichki bozorda bugʻdoy narxi barqarorligini taʼminlash uchun bugʻdoyni xarid qilish va birja savdolari orqali sotish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: birja — qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda litsenziyaga ega tovar-xom ashyo birjalari; bugʻdoy — davlat resursi sifatida xarid qilinadigan hamda vaqtincha saqlashga qabul qilinadigan tovar bugʻdoy; Jamgʻarma — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi; PK-10 qabul qilish kvitansiyasi — seriyasi va tartib raqami maʼmuriy-hududiy birliklar boʻyicha belgilanadigan tovar bugʻdoyni qabul qilish kvitansiyasi; tijorat vakili — tovar bugʻdoyni xarid qilish, qabul qilish va saqlash, shuningdek, xaridorlarga yuklab joʻnatish ishlarini amalga oshiradigan bugʻdoyni saqlash quvvatiga ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlari; 23210 — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasidan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari uchun ajratilgan maqsadli mablagʻlarning maxsus hisobvaragʻi. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi har yili 1-mayga qadar erkin birja savdolariga qoʻyiladigan bugʻdoyning fermer xoʻjaliklari va boshqa gʻalla yetishtiruvchilar (keyingi oʻrinlarda — bugʻdoy yetishtiruvchilar) hamda tumanlar kesimidagi taqsimotini va tijorat vakillari roʻyxatini tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritadi. 4. Tanlovda qatnashadigan don korxonalari quyidagi talablarga javob berishi shart: maxsus sigʻimga ega boʻlishi; davlat qiyoslovidan oʻtkazilgan temir yoʻl va/yoki yuk avtomobillarini oʻlchash elektron tarozisi, metrologik koʻrikdan oʻtgan laboratoriya, qurituvchi va buntlovchi koʻchma uzatuvchi transportyorlar, don tozalovchi separatorlarga ega boʻlishi; tunu-kun yuqori tezlikda ishlovchi onlayn videokuzatuv va qoʻriqlash tizimiga ega boʻlishi; bugʻdoyni xavfsiz saqlash boʻyicha talablarga javob beradigan maxsus sigʻimlarga egaligi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi (keyingi oʻrinlarda — Oʻzagroinspeksiya), Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon, geologiya va sanoat xavfsizligini nazorat qilish inspeksiyasi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining ijobiy xulosasiga ega boʻlishi; don tayyorlash va saqlash bilan kamida oxirgi 24 oy davomida shugʻullangan boʻlishi lozim. 5. Jamgʻarma va uning tijorat vakili oʻrtasida Jamgʻarma nomidan bugʻdoy yetishtiruvchilardan bugʻdoyni xarid qilish, tashish, qabul qilish, ichki tashish, saqlash va xaridorlarga yuklab joʻnatish toʻgʻrisida topshiriq shartnomasi tuziladi. 6. Topshiriq shartnomasi muddati davomida tijorat vakilining Jamgʻarma nomidan xarid qilgan bugʻdoyga doir faoliyati Jamgʻarma tomonidan muvofiqlashtirib boriladi. 7. Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan taqsimot va belgilangan hajmdagi bugʻdoy miqdoriga asosan bugʻdoy yetishtiruvchilar tomonidan yetishtirilgan bugʻdoy gʻalla oʻrim-yigʻimi mavsumida tijorat vakilining don saqlash sigʻimiga joylashtiriladi. Bunda: bugʻdoyning sifati va xavfsizlik koʻrsatkichlari texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda belgilangan talablar asosida sinovdan oʻtkazilib qabul qilinadi; bugʻdoy yetishtiruvchilar tomonidan topshirilgan tovar bugʻdoy uchun tijorat vakiliga toʻrt nusxada PK-10 qabul qilish kvitansiyasi hamda elektron hisobvaraq-faktura rasmiylashtiriladi; zarur hollarda, bugʻdoyni quritish va tozalash xarajatlari shartnomada belgilangan tariflarda bugʻdoy yetishtiruvchilar tomonidan tijorat vakiliga toʻlab beriladi; tijorat vakilining bugʻdoyni tashish, qabul qilish, ichki tashish, saqlash va xaridorlarga yuklab joʻnatish xarajatlari topshiriq shartnomasida belgilangan tariflar asosida Jamgʻarma tomonidan toʻlab beriladi hamda Jamgʻarmaning xarajatlarida aks ettiriladi. Urugʻlik bugʻdoy tayyorlash korxonalariga 2023-yil hosilidan urugʻlik bugʻdoyni xarid qilish, tayyorlash va sugʻurta toʻlovlari uchun Jamgʻarmadan ajratilgan qarz mablagʻlarini qaytarish muddati, istisno tariqasida, 2025-yil 1-oktabrga qadar uzaytiriladi. 8. Tijorat vakilining arizasiga asosan xizmat koʻrsatuvchi tijorat banki tomonidan unga Jamgʻarma nomidan bugʻdoyni xarid qilish uchun 23210 maxsus hisobvaraq ochiladi. 9. Jamgʻarma oʻzining tijorat vakili tomonidan taqdim etilgan elektron buyurtmanomaga asosan Jamgʻarma nomidan bugʻdoyni xarid qilish uchun tijorat vakilining 23210 maxsus hisobvaragʻiga foizsiz mablagʻlarni oʻtkazadi. Bunda tijorat vakili tomonidan taqdim etilgan elektron buyurtmanomaga asosan bugʻdoyni tashish, qabul qilish, ichki tashish, saqlash va xaridorga yuklab joʻnatish xarajatlarini moliyalashtirish uchun zarur boʻlgan boʻnak (avans) Jamgʻarma tomonidan tijorat vakiliga oldindan oʻtkazib berilishi mumkin. 10. Tijorat vakili bugʻdoy yetishtiruvchilardan bugʻdoyni davlat standarti (Oʻz DSt 880:2015) talablariga muvofiq sifat koʻrsatkichlari (namlik, ifloslik, donli aralashmasi, natura ogʻirligi, kleykovina miqdori, sifati va turi) hamda bugʻdoy sinflari aniq koʻrsatilgan hujjatlarga (muvofiqlik va sifat sertifikatlari) asosan xarid qiladi. Xarid qilingan bugʻdoyning sifati boʻyicha yuzaga keladigan nizolar Oʻzagroinspeksiya tomonidan koʻrib chiqiladi hamda koʻrib chiqish natijalariga koʻra Jamgʻarmaga yakuniy xulosa taqdim etiladi. 11. Jamgʻarma tomonidan tijorat vakilining 23210 maxsus hisobvaragʻiga oʻtkazilgan mablagʻlar quyidagi maqsadlar uchun sarflanadi: davlat resursi sifatida tovar va urugʻlik bugʻdoyni xarid qilish uchun hisob-kitoblarga; bugʻdoyni don qabul qilish korxonalari va shoxobchalariga tashish, qabul qilish, ichki tashish, saqlash va xaridorlarga yuklab joʻnatish boʻyicha koʻrsatilgan xizmatlar uchun hisob-kitoblarga. Bunda Jamgʻarmaning tijorat vakili tomonidan avtotransport vositalarida (xususan, maxsus texnikalar) koʻrsatilgan xizmatlar boʻyicha qarzdorliklari boʻlmaganda, 23210 maxsus hisobvaraqdagi qoldiq mablagʻlar ularning talab qilib olguniga qadar hisobvaraqlariga oʻtkazilib, belgilangan tartibda ishlatilishi mumkin. Maxsus hisobvaraqdagi mablagʻlardan boshqa maqsadlardagi toʻlovlarni amalga oshirish taqiqlanadi. 12. Bugʻdoy yetishtiruvchilardan xarid qilingan bugʻdoy hisobini yuritish, ichki tashish va saqlash Vazirlar Mahkamasining “Don va donni qayta ishlash mahsulotlari hisobini yuritish tizimini takomillashtirishga, ularning saqlanishi ustidan nazoratni kuchaytirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2006-yil 25-maydagi 95-son hamda “Gʻalla yetishtiruvchi xoʻjaliklar va korxonalardan sotib olinadigan donni saqlash sohasidagi ayrim normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida” 2020-yil 22-maydagi 312-son qarorlariga muvofiq amalga oshiriladi. 13. Tijorat vakili bugʻdoyni saqlash standartlariga hamda Vazirlar Mahkamasining “Don xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik reglamentni tasdiqlash haqida” 2016-yil 31-martdagi 99-son qarori talablariga rioya etishi shart. 14. Davlat resursi sifatida xarid qilingan bugʻdoy tasdiqlangan oylik grafikka muvofiq Jamgʻarma tomonidan birja savdolariga qoʻyib boriladi. Jamgʻarma tomonidan bugʻdoy birja savdolariga oxirgi savdo haftasida shakllangan oʻrtacha narxlar (kotirovkalar)da, shu jumladan bugʻdoy yetishtiruvchilardan xarid qilingan bugʻdoy qiymatiga, tashish, qabul qilish, ichki tashish, saqlash, yuklash va sotish xarajatlarini qoʻshganda hosil boʻladigan qiymatdan kam boʻlmagan narxlarda qoʻyiladi. Bunda bugʻdoyni tashish, qabul qilish, ichki tashish, saqlash, yuklash va sotish xarajatlari yillik oʻrtacha xarajatlardan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Ichki bozorda narxlar barqarorligini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi tomonidan bugʻdoyning narxi mazkur bandda nazarda tutilganidan boshqacha tartibda aniqlangan narxlarda ham belgilanishi mumkin. 15. Davlat resursi sifatida xarid qilingan bugʻdoy birja savdolarida Jamgʻarma tomonidan birja savdolari toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq sotiladi. 16. Birja bugʻdoyni sotib olgan xaridor bugʻdoy qiymatini toʻliq toʻlanganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomani Jamgʻarmaga taqdim etadi. Ushbu maʼlumotnomaga asosan Jamgʻarma oʻzining tijorat vakiliga don saqlash sigʻimida saqlanayotgan bugʻdoyni xaridorga yuklab joʻnatish yoʻriqnomasini taqdim etadi. 17. Tijorat vakili yuklab joʻnatish yoʻriqnomasiga asosan don saqlash sigʻimida saqlanayotgan bugʻdoyni xaridorning transport (temir yoʻl yoki avtomobil) vositasiga yuklaydi, shuningdek, yuk xatini yoki topshirish va qabul qilish dalolatnomasini rasmiylashtiradi. 18. Tijorat vakili bugʻdoy xaridorga yuklab joʻnatilganligi toʻgʻrisidagi yuk xatini yoki topshirish va qabul qilish dalolatnomasini hamda bugʻdoy sotib olinganda hisoblangan qoʻshimcha qiymat soligʻi (xizmat koʻrsatish ustamasini hisobga olmagan holda) koʻrsatilgan hisobvaraq-fakturani bugʻdoy yuklangandan keyingi ish kunidan kechiktirmasdan Jamgʻarmaga taqdim etadi. Tijorat vakili taqdim etgan hujjatlarga asosan Jamgʻarma bugʻdoyni sotib olgan xaridorga tegishli hisobvaraq-fakturani rasmiylashtiradi. 19. Jamgʻarma oʻzining tijorat vakili tomonidan taqdim etilgan yuk xatini yoki topshirish va qabul qilish dalolatnomasini birjaga yuboradi. Birja yuk xati yoki topshirish va qabul qilish dalolatnomasiga asosan har bir shartnoma boʻyicha bugʻdoy sotishdan tushgan mablagʻlarni xaridor nomini koʻrsatgan holda bir ish kunida Jamgʻarmaning hisobvaragʻiga oʻtkazadi. 20. Jamgʻarma va uning tijorat vakili oʻrtasida har chorakda hamda shartnoma shartlari bajarilishi toʻliq yakunlangandan soʻng oʻzaro hisob-kitoblar toʻgʻrisida solishtirma dalolatnoma tuziladi. 21. Tijorat vakili topshiriq shartnomasiga muvofiq xizmat haqini, jumladan, kelishilgan tariflarga asosan bugʻdoyni tashish, qabul qilish, saqlash va yuklash bilan bogʻliq xarajatlarni hamda tabiiy kamayish xarajatlarini qoplash uchun har oy yakunida Jamgʻarmaga hisobvaraq-faktura taqdim etadi. Bunda bugʻdoyning yuzaga kelgan tabiiy kamayishi Vazirlar Mahkamasining “Don va donni qayta ishlash mahsulotlari hisobini yuritish tizimini takomillashtirishga, ularning saqlanishi ustidan nazoratni kuchaytirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2006-yil 25-maydagi 95-son qarorida belgilangan standartlarga (normalarga) mosligi boʻyicha Oʻzagroinspeksiyaning ijobiy xulosasi taqdim etilishi shart. Tijorat vakili tegishli hujjatlarni toʻliq taqdim etganda, qilingan xarajatlar Jamgʻarma tomonidan uch ish kuni ichida toʻlab beriladi. 22. Davlat resursi sifatida xarid qilinib tijorat vakilining don saqlash sigʻimida saqlanayotgan bugʻdoy hajmida kamomad yoki normativdan ortiqcha yoʻqotishlar (kamayish) aniqlanganda, yuzaga kelgan bugʻdoy kamomadi qiymati kamomad aniqlangan kundagi bugʻdoyning birja savdolaridagi narxiga 20 foiz ustama qoʻllagan holda tijorat vakilidan Jamgʻarmaning foydasiga undiriladi. 23. Bugʻdoyni birja savdolarida sotishda yuzaga keladigan ijobiy yoki salbiy tavofut bugʻdoyning birja savdolaridagi sotish narxidan bugʻdoyni sotib olish bilan bogʻliq barcha xarajatlar (tijorat vakiliga toʻlangan xizmat haqi, sotish xarajatlari, jalb qilingan xorijiy kreditlar boʻyicha xorijiy valyutaning soʻmdagi kursi farqi, jalb etilgan budjet ssudasi boʻyicha foiz xarajatlari) chegirilgan holda aniqlanadi. 24. Bugʻdoyni birja savdolarida sotishdan yuzaga keladigan ijobiy tafovut mablagʻlari qonunchilik hujjatlariga asosan Jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirishning asosiy manbalari hisoblanadi va ushbu mablagʻlar Jamgʻarma tomonidan belgilangan tartibda tasarruf etiladi. Bugʻdoyni birja savdolarida sotishda yuzaga keladigan salbiy tafovut summasi, shu jumladan, vaqtincha saqlashga qabul qilingan tovar bugʻdoy uchun tijorat vakiliga toʻlangan xizmat haqi bilan bogʻliq toʻlovlar Jamgʻarmaning xarajatlarida aks ettiriladi. Ushbu xarajatlar Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti hisobidan qoplanadi. 25. Tijorat vakili: bugʻdoy yetishtiruvchilardan bugʻdoyni xarid qilish uchun Jamgʻarma tomonidan ajratilgan mablagʻlardan maqsadli foydalanilishi; Jamgʻarmaga taqdim etiladigan maʼlumotlarning haqqoniyligi; bugʻdoy yetishtiruvchilardan xarid qilingan bugʻdoyning yaxlit hajmda, sifatli va kafolatli saqlanishi boʻyicha qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi. 26. Bugʻdoy yetishtiruvchilardan xarid qilingan bugʻdoyning sifatli saqlanishi Oʻzagroinspeksiya tomonidan, bugʻdoyni xarid qilish uchun ajratilgan Jamgʻarma mablagʻlarining maqsadli va toʻgʻri foydalanilishi Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan nazorat qilinadi. Jamgʻarma tomonidan bugʻdoyni xarid qilish uchun ajratilgan mablagʻlarning maqsadsiz ishlatilgan qismiga qoʻllaniladigan jarima miqdori Jamgʻarma va uning tijorat vakili oʻrtasida tuziladigan topshiriq shartnomasida belgilanadi. 27. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar.