Hududlarda “mahallabay” ishlash asosida oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish va aholining doimiy daromad manbalarini koʻpaytirish orqali kambagʻallikni qisqartirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2024-06-19)

Hududlarda “mahallabay” ishlash tizimini tashkil etish orqali ishsizlik darajasi yuqori boʻlgan mahallalar bilan manzilli ishlab, “oʻsish nuqtalari”ni hayotga tatbiq etish, tadbirkorlikni rivojlantirish, aholining daromadi va xarid qobiliyatini oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 5-avgustdagi “Mahallalarda tadbirkorlikni yanada qoʻllab-quvvatlash va tadbirkorlik subyektlari bilan aholi oʻrtasida kooperatsiyani rivojlantirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-5214-son qaroriga muvofiq “mahallabay” ishlash asosida “ogʻir” mahallalarda tadbirkorlikni yanada qoʻllab-quvvatlash boʻyicha “Andijon tajribasi”ni respublikaning boshqa hududlarida ham tatbiq etish uchun Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasidan davlat ulushiga ega boʻlgan tijorat banklariga alohida tasdiqlanadigan taqsimotga asosan 100 million AQSh dollari ekvivalentidagi mablagʻlar ajratilgani maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. “Mahallabay” ishlash tizimi orqali “ogʻir” mahallalarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish, ularda oilaviy tadbirkorlikni kengaytirish, aholining daromad manbalarini koʻpaytirish va ishsizlikni bartaraf etishning (Andijon tajribasi) ustuvor yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilansin: mahallalarning “oʻsish nuqtalari”ni (ixtisoslashuv yoʻnalishlarini) aniqlash va yangi tadbirkorlikni, jumladan, “drayver” loyihalarni amalga oshirishda tashabbuskorlarga koʻmaklashish va shu orqali har bir mahallaning ijtimoiy-iqtisodiy oʻsishini taʼminlash; aholining doimiy daromad manbalarini yanada koʻpaytirish, oilaviy tadbirkorlikni va oʻzini oʻzi band qilib ishlash faoliyatini yanada kengaytirish choralarini koʻrish; mahallalarda tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻyish istagi boʻlgan tashabbuskorlarni biznes asoslariga oʻqitish; xonadonlarda tomorqa yerlaridan samarali foydalanish, daromadliligini yanada oshirish, mahsulot ishlab chiqarish uchun zarur asbob-uskuna va xom-ashyo bilan imtiyozli kreditlar asosida taʼminlash, shuningdek, ishlab chiqarilgan mahsulotlarni sotishga koʻmaklashish jarayonlarini tashkil etish uchun “yetakchi” tadbirkorlik subyektlarini biriktirish; tadbirkorlik loyihalarini amalga oshirishga koʻmaklashish va faoliyatini monitoring qilib borish, ishlab chiqaradigan mahsuloti (xizmati) bozorini topishiga yordam berish. 3. Rivojlanishda orqada qolayotgan hamda ishsizlik darajasi nisbatan yuqori boʻlgan mahallalarda aholi bandligini taʼminlash orqali oilalarning daromad manbaini yaratish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Belgilansinki: “yetakchi” tadbirkorlar yetarli tadbirkorlik tajribasiga va ijobiy moliyaviy koʻrsatkichlarga ega, faoliyati mahalla ixtisoslashuviga mos boʻlgan, xonadonlarni kooperatsiya asosida yuqori darajada qamrab oladigan, “ogʻir” mahallalarda oʻz biznesini rivojlantirish dasturiga ega boʻlgan tadbirkorlar orasidan tanlab olinadi; tijorat banklari tomonidan kreditlar kooperatsiya asosida kichik biznesni va oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirishga koʻmaklashish uchun “ogʻir” mahallalarga biriktirilgan “yetakchi” tadbirkorlik subyektlariga 3 yil muddatgacha yillik 10 foiz stavkada bitta mahalla uchun 2 milliard soʻmgacha miqdorda ajratiladi; har bir “ogʻir” mahallaga ajratilgan 2 mlrd soʻm mablagʻlarning 10 foizigacha boʻlgan qismi ularning tegishli ixtisoslashuv yoʻnalishlarida bittadan namuna va oʻrnak koʻrsatadigan tadbirkorlik loyihalarini amalga oshirish uchun yoʻnaltiriladi; “yetakchi” tadbirkorlarga kooperatsiya asosida ishlayotgan fuqaro tomonidan ishlab chiqarilayotgan (yetishtirilayotgan) mahsulotlarni sotib olish yoki shartnomaga asosan fuqaroga oylik ish haqi toʻlash sharti oʻrnatiladi. 5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari: a) bir oy muddatda: Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi hamda tijorat banklari bilan birgalikda tanlab olingan “ogʻir” mahallalardagi aholining turmush sharoiti, istak-xohishi va imkoniyatlarini oʻrganib chiqsin; “ogʻir” mahallalarning “oʻsish nuqtalari”ni tasdiqlasin. Bunda, har bir mahallada aholining azaldan shakllangan mehnat koʻnikmasidan kelib chiqib, eng samarali “oʻsish nuqtalari” sifatida — hunarmandchilik, kosibchilik, tomorqa va issiqxona xoʻjaligi, gulchilik, chorvachilik, parrandachilik va kichik ishlab chiqarish kabi yoʻnalishlarga alohida eʼtibor qaratilsin; b) ikki oy muddatda “yetakchi” tadbirkorlik subyektlarini belgilangan tartibda tanlab olsin va “ogʻir” mahallalarga biriktirsin; v) “ogʻir” mahallalardagi tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻyish istagi boʻlgan aholini “yetakchi” tadbirkorlar bilan bogʻlash yoki oʻz biznesini yoʻlga qoʻyishiga koʻmaklashish choralarini koʻrsin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi, Tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi tijorat banklari bilan birgalikda ikki hafta muddatda xonadonlarda kichik tadbirkorlik faoliyatlarini yoʻlga qoʻyishda aholi foydalanishi uchun qulay boʻlgan biznes-rejalar aks etgan qoʻllanma ishlab chiqsin va aholiga yetkazsin. 7. Belgilab qoʻyilsinki, tijorat banklari kreditlarni sektor rahbarlari tomonidan “ogʻir” mahallada tadbirkorlikni hamda iqtisodiy kooperatsiyani rivojlantirish boʻyicha “yoʻl xaritalar” va dasturlar Oilaviy tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash markazida himoya qilinib, uning ijobiy xulosasi olingandan soʻng ajratadi. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 21-iyundagi “Yangi Andijon” shaharchasini barpo etish va Andijon viloyatida tadbirkorlikni yanada qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-5154-son qaroriga muvofiq Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasidan “yetakchi” tadbirkorlik subyektlarini moliyaviy qoʻllab-quvvatlashga 40 million AQSh dollari ekvivalentidagi mablagʻlar “Oʻzsanoatqurilishbank” va “Qishloq qurilish bank” aksiyadorlik tijorat banklari orqali hamda issiqxona massivlarini barpo etish va aholi xonadonlarida issiqxonalar tashkil etishni moliyalashtirishga 40 million AQSh dollari ekvivalentidagi mablagʻlar “Agrobank” aksiyadorlik tijorat banki orqali ajratilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. Belgilansinki: “Oʻzsanoatqurilishbank” va “Qishloq qurilish bank” aksiyadorlik tijorat banklari tomonidan ushbu bandning 1-xatboshisida nazarda tutilgan mablagʻlarni tijorat banklariga qayta moliyalashtirishga ruxsat beriladi; “Agrobank” aksiyadorlik tijorat banki tomonidan kreditlar kichik va oilaviy tadbirkorlik subyektlariga maydoni 10 sotixdan 50 sotixgacha boʻlgan zamonaviy issiqxonalar barpo etish uchun Markaziy bankning asosiy stavkasida 7 yil muddatgacha ajratiladi. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosarlari J.A. Qoʻchqorov va S.Oʻ. Umurzoqov: har ikki haftada hududlarga chiqib, “mahallabay” ishlash tizimi asosida amalga oshirilayotgan ishlarni oʻrganib borsin; shaharlar va tumanlarda doimiy ravishda “mahallabay” ishlash tizimining samarali ishlashini taʼminlasin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi, Savdo-sanoat palatasi va viloyat hokimliklari yangi tadbirkorlik subyektlari faoliyat yuritishi boʻyicha doimiy monitoring olib borsin hamda aniqlangan muammo va kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha taʼsirchan choralarni koʻrsin. 11. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining moliya-iqtisodiyot va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vaziri J.A. Qoʻchqorov va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi va viloyatlar hokimlari zimmasiga yuklatilsin. 1. Ushbu Nizom rivojlanishdan orqada qolayotgan hamda ishsizlik darajasi nisbatan yuqori boʻlgan mahallalarda oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish orqali oilalarning mehnatga layoqatli ishsizlari bandligini taʼminlash hamda ularning doimiy daromad manbaini yaratishning tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: sektorlar — Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, tumanlar, shaharlar hududlarini tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahri, tumanlar (shaharlar) hokimlari, prokuratura, ichki ishlar va davlat soliq xizmati hududiy organlari rahbarlari boshchilik qiladigan kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha tegishli mahalliy davlat hokimiyati organining koʻmaklashuvchi kollegial ishchi tuzilmasi (keyingi oʻrinlarda — sektorlar); boshqaruv ofisi — sektorlar huzurida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining qarori bilan tashkil etilgan respublika va hududiy davlat boshqaruvi organlari hamda tijorat banklari rahbarlari va xodimlaridan iborat boshqaruv ofisi; “ogʻir” mahalla — sektorlar tomonidan oʻrganish davomida aniqlangan ijtimoiy ahvoli ogʻir va ishsizlik darajasi yuqori boʻlgan hamda tadbirkorlikni rivojlantirish ixtisoslashuvi boʻlmagan mahalla; “yetakchi” tadbirkor — yetarli tadbirkorlik tajribasi va ijobiy moliyaviy koʻrsatkichlarga ega, faoliyatini mahallaning ixtisoslashuviga mos ravishda tashkil etadigan, xonadon aʼzolarini kooperatsiya asosida birlashtirib, mahsulot ishlab chiqarish (yetishtirish) yoki xizmat koʻrsatishga buyurtma berish, biriktirilgan aholiga koʻnikmalarni oʻrgatish va ulardan tayyor mahsulotni sotib olishni oʻz zimmasiga oladigan tashabbuskor. 3. Tuman va shahar sektor rahbarlari tomonidan “ogʻir” mahallalarni aniqlash quyidagi bosqichlardan iborat: birinchi bosqich: har bir xonadon oʻrganilib, quyidagi 3 toifaga ajratiladi: a) namunali xonadon — daromadi yuqori, oʻzgalar yordamiga ehtiyoji boʻlmagan bir yoki undan koʻp oila yashaydigan xonadon; b) oʻrta xonadon — jonboshiga toʻgʻri keladigan daromadi minimal isteʼmol xarajatlari miqdoridan yuqori boʻlsada, oila aʼzolari ichida ishsiz yoki tadbirkorlik faoliyatini kengaytirish istagi bor xonadon; v) ehtiyojmand xonadon — jonboshiga toʻgʻri keladigan daromadi minimal isteʼmol xarajatlari miqdoridan kam, oila aʼzolari ichida mehnatga layoqatli bir yoki undan koʻp ishsizlar mavjud xonadon; ikkinchi bosqich: xonadonlarni oʻrganish natijalaridan kelib chiqib, mahallalar 3 toifaga boʻlinadi: a) namunali mahalla — jami xonadonlar soniga nisbatan namunali xonadonlarning ulushi 60 foizdan yuqori hamda ehtiyojmand xonadonlarning ulushi 25 foizdan kam boʻlgan mahalla boʻlgan mahalla; b) oʻrta mahalla — jami xonadonlar soniga nisbatan oʻrta xonadonlarning ulushi 60 foizdan yuqori hamda ehtiyojmand xonadonlarning ulushi 25 foizdan kam boʻlgan mahalla; v) “ogʻir” mahalla — jami xonadonlar soniga nisbatan ehtiyojmand xonadonlarning ulushi 25 foizdan yuqori boʻlgan mahalla. 4. Tuman (shahar) sektor rahbarlari, sektorlar boshqaruv ofislari hamda mahalla fuqarolar yigʻinlari masʼul rahbarlari tomonidan “ogʻir” mahallalarda tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi: mahallalardagi har bir xonadonda aholining turmush sharoiti, xohish-istagi va imkoniyatlari oʻrganib chiqiladi; mahallalarda tadbirkorlikni rivojlantirish uchun “oʻsish nuqtalari” aniqlanadi; mahallalarning “oʻsish nuqtalari”dan kelib chiqib har bir tadbirkorlik yoʻnalishiga salohiyatli “yetakchi” tadbirkorlar biriktiriladi; mahallalardagi tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanish istagi boʻlgan aholi “yetakchi” tadbirkorlarga biriktiriladi yoki oʻzining tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻyishga koʻmaklashadi (tadbirkorlikka oʻqitish, oilaviy tadbirkorlik dasturlari doirasida kredit ajratish va boshqa masalalar). 5. Xonadonlar kuyidagi mezonlar asosida oʻrganib chiqiladi: doimiy daromadga egaligi (oʻrta holatdagi), yordamga muhtoj yoki muhtoj emasligi; soʻnggi uch yil davomida oilaviy tadbirkorlik dasturlari doirasida kredit olganligi; mavsumiy yoki norasmiy daromadi mavjudligi; “yetakchi” tadbirkor bilan ishlash istagi mavjudligi; oʻzining tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻyish istagi borligi; doimiy ishga joylashishga ehtiyoji borligi; mehnatga layoqatsiz oila aʼzolari mavjudligi; ishlash istagi yoʻq xonadon aʼzolari mavjudligi. 6. Oʻtkazilgan xatlov natijasida: oʻzining mustaqil tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish istagida boʻlgan fuqarolarga oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasida oʻrnatilgan tartibda kreditlar ajratish choralari koʻriladi; oʻqish istagi boʻlgan fuqarolar uchun Savdo-sanoat palatasi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi tomonidan kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish kurslari tashkil etiladi; doimiy ishga joylashishda ehtiyoji boʻlgan fuqarolar uchun Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan tuman va shaharlardagi budjet tashkilotlari hamda xususiy sektordagi mavjud vakant joylar aniqlanib, ularga ishsiz aholini jalb etish choralari koʻriladi; Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan oʻzini oʻzi band qilgan aholi faoliyatini legallashtirish ishlari amalga oshiriladi; mahalliy hokimliklar tomonidan umuman tadbirkorlik qilish salohiyati va ishlash imkoniyati boʻlmagan oilalarga doimiy daromad manbaiga ega boʻlishi uchun homiylik mablagʻlari hisobidan 50 — 100 tadan xonaki tovuq tarqatish choralari koʻriladi. 7. Tuman va shahar hokimliklari “ogʻir” mahallalarda “yetakchi” tadbirkor bilan ishlash istagi boʻlgan tashabbuskorlarni oʻqitish, mahsulot ishlab chiqarish uchun zarur asbob-uskuna va xom ashyo bilan taʼminlash, shuningdek ishlab chiqargan (yetishtirilgan) mahsulotlarni sotishga koʻmaklashish jarayonlarini tashkil etish uchun ularga “yetakchi” tadbirkorlarni biriktiradi. 8. “Ogʻir” mahallaga biriktirilgan “yetakchi” tadbirkor kooperatsiya asosida kichik biznes va oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish, mahalla ixtisoslashuvidan kelib chiqqan holda koʻproq yangi ish oʻrinlari yaratish boʻyicha oʻz tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish dasturini (keyingi oʻrinlarda — “yetakchi” tadbirkor dasturi) sektor boshqaruv ofisi bilan birgalikda ishlab chiqadi va tegishli sektor rahbariga taqdim etadi. 9. Sektor rahbarlari “yetakchi” tadbirkor dasturini koʻrib chiqib, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining moliya-iqtisodiyot va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari boshchiligida tuzilgan Oilaviy tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash markazida (keyingi oʻrinlarda — Oilaviy tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash markazi) ijobiy xulosa berilishi uchun himoya qiladi. 10. Oilaviy tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash markazi tomonidan “yetakchi” tadbirkor dasturini amalga oshirish va unga imtiyozli kredit ajratish maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida ijobiy xulosa beriladi. Ushbu ijobiy xulosa tijorat banklariga imtiyozli kredit ajratish uchun beriladi. “Yetakchi” tadbirkor dasturi belgilangan talabga javob bermasa, shuningdek, mahalla ixtisoslashuviga mos kelmaydigan, yangi ish oʻrinlari kam yaratiladigan dasturlar tadbirkorga qayta ishlash uchun yuboriladi. 12. “Yetakchi” tadbirkorga tuman va shahar hokimliklari tomonidan quyidagi vazifalar yuklatiladi: oʻz dasturi doirasida kooperatsiya asosida ishsiz aholi bilan mahsulot ishlab chiqarish uchun zarur asbob-uskuna va xom ashyo bilan taʼminlash, shuningdek ishlab chiqarilgan (yetishtirilgan) mahsulotlarni sotishga koʻmaklashish jarayonlarini tashkil etish boʻyicha biriktirilgan xonadon bilan shartnoma tuzish; xonadonlarning ishlarni tashkil qilishida ularga maslahat, texnik-iqtisodiy jihatdan koʻmak beruvchi maslahatchilar biriktirish hamda ushbu maslahatchining har haftada kamida bir marotaba mahsulot ishlab chiqarayotgan (yetishtirayotgan) oilalarga kirib, ular bilan ishlashini tashkil etish; xonadonlarda mahsulot ishlab chiqarish (yetishtirish) jarayonida yuzaga kelayotgan muammolarni hal qilish maqsadida agrotexnik, zooveterinariya va boshqa turdagi xizmatlar koʻrsatib borilishini taʼminlash; faoliyatini yanada kengaytirish va rivojlantirish maqsadida xorijiy davlatlarning ilgʻor tajribalari va innovatsiyalarini oʻz biznes sohasiga muntazam joriy etib borish; shartnoma boʻyicha kooperatsiya asosida ishlayotgan oilalarni oʻz vaqtida zarur xom ashyo mahsulotlari bilan uzluksiz taʼminlab borish; ishlab chiqariladigan (yetishtiriladigan) mahsulotlar uchun toʻlovlarni oʻz vaqtida amalga oshirilishini taʼminlash. har bir “ogʻir” mahallada ularning tegishli ixtisoslashuv yoʻnalishlarida bittadan namuna va oʻrnak koʻrsatadigan tadbirkorlik loyihalarini amalga oshirish va bu orqali aholiga tadbirkorlik koʻnikmalarini oʻrgatish, ish yuritishga qiziqishini uygʻotish, ogʻir sharoitdagi oilalarni tadbirkorlik faoliyatiga jalb qilish. 13. “Yetakchi” tadbirkor kooperatsiya asosida ishlayotgan fuqaro tomonidan ishlab chiqarilayotgan (yetishtirilayotgan) mahsulotlarni sotib olishga yoki shartnomaga asosan fuqaroga oylik ish haqi toʻlashga majbur. 14. “Ogʻir” mahalla raisining obodonlashtirish, tomorqa va tadbirkorlik masalalari boʻyicha oʻrinbosari quyidagi vazifalarni amalga oshiradi: mahallaga biriktirilgan “yetakchi” tadbirkor bilan birgalikda mahallada istiqomat qilayotgan fuqarolar, ayniqsa, yoshlar va ayollarga tadbirkorlik boʻyicha maslahatlar beradi, ularning oʻz tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻyishida koʻmaklashadi; mahalladagi tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻyish istagi boʻlgan aholi oʻrtasida “yetakchi” tadbirkorlar bilan shartnoma asosida ishlash boʻyicha tushuntirish ishlarini tashkil etadi; mahallaning qadimiy anʼanalaridan kelib chiqqan holda xonadonlarni oilaviy tadbirkorlik, hunarmandchilik, kasanachilik va boshqa tadbirkorlik faoliyati turlari bilan shugʻullanishga jalb qiladi; ishsiz aholi roʻyxatini shakllantiradi hamda Aholi bandligiga koʻmaklashish markazi bilan hamkorlikda ularni ishga joylashtirish choralarini koʻradi; mahallada ishlash xohishi boʻlmagan xonadon aʼzolarini tadbirkorlikka jalb qilish va daromad topishga qiziqtirish (motivatsiya berish) boʻyicha targʻibot ishlarini muntazam ravishda olib boradi. 15. “Yetakchi” tadbirkor bilan kooperatsiya asosida ishlayotgan fuqarolar quyidagi vazifalarni amalga oshiradi: tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻyish va kasb-hunarga oʻqitish boʻyicha tashkil etiladigan oʻquv kurslarida ishtirok etib, oʻzining bilim va koʻnikmalarini oshiradi; “yetakchi” tadbirkor bilan shartnoma asosida ishlayotgan fuqaro tadbirkorlik qilishi uchun berilgan mol-mulkdan toʻgʻri foydalanilishiga shaxsan javobgar boʻladi; berilgan mol-mulkdan doimiy va samarali foydalangan holda mahsulot ishlab chiqaradi (yetishtiradi) hamda shartnomaga asosan ishlab chiqarilgan (yetishtirilgan) mahsulotlarni “yetakchi” tadbirkorga yetkazib berilishini taʼminlaydi; mahsulot ishlab chiqarish (yetishtirish) jarayonida yuzaga kelayotgan muammolar toʻgʻrisida oʻz vaqtida “yetakchi” tadbirkorni xabardor qiladi; mahsulot ishlab chiqarish (yetishtirish) jarayonini nazorat qilish va koʻmaklashish boʻyicha “yetakchi” tadbirkor tomonidan biriktirilgan maslahatchining har hafta ish jarayoni bilan tanishib borishiga imkoniyat yaratib beradi. 16. Tijorat banklari tomonidan kreditlar kooperatsiya asosida kichik biznesni va oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirishga koʻmaklashish uchun “ogʻir” mahallalarga biriktirilgan “yetakchi” tadbirkorlik subyektlariga 3 yil muddatgacha yillik 10 foiz stavkasida bitta mahallaga 2 milliard soʻmgacha miqdorda ajratiladi. 17. “Yetakchi” tadbirkor tijorat bankiga imtiyozli kredit olish uchun quyidagi hujjatlarni taqdim etadi: a) ariza; b) Oilaviy tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash markazining ijobiy xulosasi; v) mahsulot oldi-sotdi shartnomasi (mavjud boʻlganda); g) biznes reja; d) tegishli davlat soliq inspeksiyasiga oxirgi hisobot davri uchun buxgalteriya balansi (1-son shakl), moliyaviy natijalar toʻgʻrisida hisobot (2-son shakl), (yangi tashkil etilgan yuridik shaxslar bundan mustasno); e) kredit qaytarilishining taʼminoti sifatida bankka quyidagi taʼminot turlaridan birini: mol-mulk (shu jumladan, kredit hisobiga olinayotgan mol-mulklar) garovi; uchinchi shaxs kafilligi; sugʻurta polislari; qonunchilik hujjatlari doirasidagi boshqa taʼminot turlari. Moliyalashtiriladigan “yetakchi” tadbirkor dasturi xususiyatidan kelib chiqib, bank tomonidan ichki kredit siyosatiga muvofiq boshqa hujjatlar soʻralishi mumkin. 18. Tijorat banki ichki kredit siyosati asosida kredit ajratish masalasini koʻrib chiqib, tegishli qaror qabul qiladi. 19. “Yetakchi” tadbirkorga ajratilgan kredit maqsadli ishlatilishi ustidan tijorat banki va boshqaruv ofisi tomonidan doimiy monitoring oʻrnatiladi. Bunda: “yetakchi” tadbirkor tomonidan shartnomaga asosan tegishli fuqaroga mahsulot yetkazib berilishi yoki xizmat koʻrsatilishi; “yetakchi” tadbirkor va fuqaro oʻrtasidagi oʻzaro hisob-kitob jarayonlari kuzatib boriladi. 20. Mahallada “yetakchi” tadbirkor tomonidan kredit mablagʻlarini “yetakchi” tadbirkor dasturida belgilanmagan maqsadlarga ishlatilgan taqdirda, ushbu tadbirkorga mazkur maqsadda ajratilgan kreditlar boʻyicha foiz stavkalari Markaziy bank asosiy stavkasining 2 barobari miqdoridagi foiz stavkasiga oʻzgartirilib, kredit foiz xarajatlari miqdori kreditdan umumiy foydalanish davriga qaytadan hisoblanadi. 21. “Yetakchi” tadbirkor olingan kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlar va asosiy qarzlarni tuzilgan shartnomaga muvofiq tasdiqlangan kredit qaytarish reja-grafigiga asosan oʻz muddatlarida oʻrnatilgan tartibda soʻndirib boradi. 22. Respublika hududlarida “mahallabay” ishlash tizimini tashkil etish boʻyicha respublika komissiyasi ushbu Nizom talablariga rioya etilishi ustidan nazorat olib boradi. 23. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar.