Lombardlarda buxgalteriya hisobini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2020-06-30)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi, “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi: 1. Lombardlarda buxgalteriya hisobini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi va “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq lombardlar uchun buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda buxgalteriya operatsiyalarini amalga oshirish, rasmiylashtirish, hisobini yuritish va nazorat qilish boʻyicha belgilangan talablar barcha lombardlar uchun majburiydir. 2. Lombardlar qonun hujjatlari va mazkur Nizomga muvofiq oʻz hisob siyosatini ishlab chiqishi, tasdiqlashi va amalda qoʻllashi, shuningdek har bir lombardning ish xususiyatlaridan kelib chiqqan holda hujjatlar aylanish tartibini belgilashi lozim. 3. Lombardlarning buxgalteriya operatsiyalarini hisobvaraqlarda aks ettirish mazkur Nizomning 1-ilovasida keltirilgan Lombardlarda buxgalteriya hisobi hisobvaraqlari rejasi (bundan buyon matnda Hisobvaraqlar rejasi deb yuritiladi) va uni qoʻllash qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi. 4. Buxgalteriya hisobi va hisobotini yuritishni tashkil etish buxgalteriya hisobi subyekti — lombard rahbari amalga oshiradi. Lombard rahbari, buxgalteriya hisobi xizmatining rahbari (bundan buyon matnda bosh buxgalter deb yuritiladi) boshchiligida buxgalteriya hisobi xizmati — buxgalteriya apparatini tashkil etadi. Bosh buxgalter mazkur Nizomning 2-ilovasida keltirilgan Lombard bosh buxgalteri toʻgʻrisidagi namunaviy nizom asosida ish olib boradi. Buxgalteriya apparati xodimlarining lavozim vazifalari ishlab chiqilgan va lombard rahbari tomonidan tasdiqlangan boʻlishi zarur. 5. Lombard rahbari hisob siyosati ishlab chiqilishini, ichki nazorat tartibini, buxgalteriya hisobi toʻliq va ishonchli yuritilishini, hisob hujjatlarining but saqlanishini, moliyaviy hisobotning tayyorlanishini, soliq hisobotining va boshqa moliyaviy hujjatlarning tayyorlanishini, hisob-kitoblar oʻz vaqtida amalga oshirilishini, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki tomonidan belgilangan talablarga rioya etilishini taʼminlashi shart. 6. Lombard rahbari imzolash huquqiga ega boʻlgan shaxslarning ikkita roʻyxatini tasdiqlaydi. Birinchi roʻyxatga rahbarlik vazifalarini amalga oshiruvchi shaxslar, ikkinchisiga esa, bosh buxgalter vazifasini bajaruvchi shaxs kiradi. 7. Lombardlar tomonidan hisobotlarni taqdim etish Mikrokredit tashkilotlari va lombardlar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga moliyaviy hisobotlar va elektron maʼlumotlarni taqdim etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 2994, 2018-yil 5-aprel) asosida amalga oshiriladi. 8. Lombardlarda ichki nazorat buxgalteriya hisobini yuritishda, moliyaviy va boshqa hisobotlarni tuzishda xoʻjalik operatsiyalarini amalga oshirishning qonuniyligini, iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqligini, aktivlarning but saqlanishini taʼminlash, talon-toroj qilish hollari va xatoliklarni aniqlash hamda ularning oldini olish maqsadida amalga oshirilishi lozim boʻlgan chora-tadbirlar yigʻindisidir. 9. Ichki nazoratni tashkil etish tartibi lombard rahbari tomonidan tasdiqlangan hisob siyosatida belgilanishi lozim. 10. Operatsiyalar amalga oshirilganligini qayd etuvchi boshlangʻich hisob hujjatlari va ularni oʻtkazishga doir farmoyishlar xoʻjalik operatsiyalarining buxgalteriya hisobi uchun asos boʻladi. 11. Boshlangʻich hisob hujjatlarining majburiy rekvizitlari quyidagilardir: lombard nomi; hujjatning nomi, raqami va tuzilgan sanasi; xoʻjalik operatsiyasining nomi, mazmuni va oʻlchov birliklari koʻrsatilgan miqdor oʻlchovi (natura va pulda ifodalangan holda); xoʻjalik operatsiyasini bajargan shaxslarning (shaxsning) identifikatsiya qilish uchun familiyasi, ismi va otasi ismining bosh harflari yoki boshqa rekvizitlari koʻrsatilgan holda lavozimlari nomi va imzolari. 12. Boshlangʻich hisob hujjatlarini tuzgan hamda imzolagan shaxslar ularning oʻz vaqtida, toʻgʻri va ishonchli tuzilishi, shuningdek buxgalteriya hisobida aks ettirish uchun belgilangan muddatlarda topshirilishiga javobgardir. 13. Qonun hujjatlarida belgilangan maqsadlar uchun banklardan naqd pullar olish va topshirish operatsiyalari Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomada (roʻyxat raqami 3028, 2018-yil 29-iyun) belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 14. Lombardlar tomonidan naqd pulsiz hisob-kitoblar Oʻzbekiston Respublikasida naqd pulsiz hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi nizomda (roʻyxat raqami 2465, 2013-yil 3-iyun) belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 15. Buxgalteriya hisobi registrlaridagi yozuvlar quyidagi boshlangʻich hisob hujjatlari asosida aks ettiriladi: mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shakldagi chiqim kassa orderi; mazkur Nizomning 4-ilovasiga muvofiq shakldagi kirim kassa orderi; mazkur Nizomning 5-ilovasiga muvofiq shakldagi memorial order; mazkur Nizomning 6-ilovasiga muvofiq shakldagi kirim terminal orderi; qonun hujjatlarida koʻzda tutilgan boshqa toʻlov hujjatlari. 16. Lombardlarda buxgalteriya hisob registrlari boʻlgan bosh va yordamchi kitoblardan foydalaniladi. 17. Mazkur Nizomning 7-ilovasida keltirilgan shakldagi bosh kitob Hisobvaraqlar rejasidagi hisobvaraqlardan iborat boʻlib, unda hisobot sanasi boshiga qoldiq, kirim va chiqim operatsiyalari aylanmalari hamda hisobot sanasi oxiriga qoldiq summalari koʻrsatiladi. 18. Bosh kitob maʼlumotlari yordamchi kitoblar maʼlumotlari asosida shakllantiriladi. 19. Lombardda quyidagi yordamchi kitoblardan foydalaniladi: mazkur Nizomning 8-ilovasiga muvofiq shakldagi Kunlik moliyaviy-xoʻjalik operatsiyalarni qayd etish jurnali; mazkur Nizomning 9-ilovasiga muvofiq shakldagi Kirim kassa orderlarini qayd etish jurnali; mazkur Nizomning 10-ilovasiga muvofiq shakldagi Chiqim kassa orderlarini qayd etish jurnali; mazkur Nizomning 11-ilovasiga muvofiq shakldagi Pul mablagʻlarini hisobga olish qaydnomasi; mazkur Nizomning 12-ilovasiga muvofiq shakldagi berilgan Kreditlarni hisobga olish qaydnomasi; mazkur Nizomning 13-ilovasiga muvofiq shakldagi Asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va boshqa xususiy mulklarni hisobga olish qaydnomasi; mazkur Nizomning 14-ilovasiga muvofiq shakldagi Kam baholi va tez eskiruvchi buyumlar hamda boshqa qimmatliklarni hisobga olish qaydnomasi; mazkur Nizomning 15-ilovasiga muvofiq shakldagi Hisobdor shaxslar bilan hisob-kitoblarni hisobga olish qaydnomasi; mazkur Nizomning 16-ilovasiga muvofiq shakldagi Boshqa debitorlik qarzlarni hisobga olish qaydnomasi; mazkur Nizomning 17-ilovasiga muvofiq shakldagi Mehnatga haq toʻlash boʻyicha hisob-kitoblarni hisobga olish qaydnomasi; mazkur Nizomning 18-ilovasiga muvofiq shakldagi Majburiyatlarni hisobga olish qaydnomasi; mazkur Nizomning 19-ilovasiga muvofiq shakldagi Kapitalni hisobga olish qaydnomasi; mazkur Nizomning 20-ilovasiga muvofiq shakldagi Hisobot davri daromadlarini hisobga olish qaydnomasi; mazkur Nizomning 21-ilovasiga muvofiq shakldagi Hisobot davri xarajatlarini hisobga olish qaydnomasi. 20. Lombardlar buxgalteriya hisobi registrlariga mazkur Nizomda belgilangan talablarga rioya etgan holda qoʻshimcha ustun va satrlar kiritishlari mumkin. 21. Buxgalteriya hisobi registrlariga va boshlangʻich hisob hujjatlariga xoʻjalik operatsiyasi ishtirokchilari tomonidan tasdiqlanmagan tuzatishlar kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Bank va kassa-pul hujjatlarida tuzatishlar hamda oʻchirib yozishlarga yoʻl qoʻyilmaydi. 22. Boshlangʻich hisob hujjatlari hamda buxgalteriya hisobi registrlari texnika vositalaridan, axborot tizimlaridan va axborot texnologiyalaridan foydalanilgan holda elektron hujjat tarzida yaratilishi, ishlov berilishi, taqdim etilishi va saqlanishi mumkin. 23. Boshlangʻich hisob hujjatlari hamda buxgalteriya hisobi registrlari texnika vositalaridan, axborot tizimlaridan va axborot texnologiyalaridan foydalanilgan holda tuzilganda, ular barcha majburiy rekvizitlariga ega boʻlishi lozim. Elektron hujjatlarni saqlashda ularni olish va qogʻoz shaklidagi nusxalarini taqdim etish imkoniyati taʼminlagan boʻlishi shart. 24. Hisob registrlari texnika vositalaridan, axborot tizimlaridan va axborot texnologiyalaridan foydalangan holda yuritilganda, kirim va chiqim kassa orderlarini qayd etish jurnallari har bir ish kuni uchun, Bosh kitob hamda berilgan kreditlarni hisobga olish qaydnomasi har oy uchun alohida qogʻozga chop etilib, xronologik tartibda tikiladi, oʻsib borish tartibida raqamlanadi hamda varaqlar soni koʻrsatilgan holda lombard rahbari va bosh buxgalteri tomonidan imzolanadi. 25. Kunlik amalga oshirilgan barcha moliyaviy-xoʻjalik operatsiyalari xronologik tartibda kunlik moliyaviy-xoʻjalik operatsiyalarni qayd etish jurnalida qayd etib boriladi. Kunlik moliyaviy-xoʻjalik operatsiyalarni qayd etish jurnali elektron koʻrinishda oʻrnatilgan tartibda saqlanadi va zarur hollarda moliyaviy-xoʻjalik operatsiyalar roʻyxati ushbu jurnalning tegishli qismidan chop etiladi. 26. Yordamchi kitoblarda aks ettirilgan moliyaviy-xoʻjalik faoliyati natijalari har oy oxirida har bir hisobvaraqning debet va krediti boʻyicha aylanma summasi jamlanadi va hisobot davrining oxiriga qoldiq chiqariladi. 27. Bosh va yordamchi kitoblar Hisobvaraqlar rejasi nomenklaturasiga mos ikkinchi tartibli balans hisobvaraqlari boʻyicha har oy uchun alohida yuritilishi lozim. 28. Har bir moliyaviy-xoʻjalik operatsiyasining summasi ikkiyoqlama yozuv qoidasiga amal qilgan holda bir vaqtning oʻzida ikkita yordamchi kitobda qayd etiladi. Bunda birinchisida — hisobvaraqning debeti boʻyicha kreditlanadigan hisobvaraqning raqamini koʻrsatgan holda, ikkinchisida — hisobvaraqning krediti boʻyicha debetlanadigan hisobvaraqning raqamini koʻrsatgan holda yoziladi. 29. Buxgalteriya hisobini yuritish bosqichlari moliyaviy operatsiyalar tahlilidan boshlanib, moliyaviy hisobotlarni tuzish va hisobvaraqlarni yopishgacha boʻlgan hisob jarayonining ketma-ket bosqichini oʻz ichiga oladi. 30. Buxgalteriya hisobini yuritish quyidagi bosqichlardan iborat: a) barcha moliyaviy-xoʻjalik operatsiyalarini hujjatlashtirish (kirim kassa orderi, chiqim kassa orderi va boshqa boshlangʻich hujjatlar); b) yordamchi kitoblarda operatsiyalarni roʻyxatga olish; v) oyning oxirida yordamchi kitoblardagi hisobvaraqlar qoldigʻini chiqarish va Bosh kitobga oʻtkazish; g) moliyaviy hisobotni tayyorlash; d) hisobot yili oxirida foyda va zararlar hisobvaraqlarini yopish; e) yillik moliyaviy hisobotni tuzish. 31. Lombardlarda kassa operatsiyalari Mikrokredit tashkilotlari va lombardlar tomonidan kassa operatsiyalarini amalga oshirish qoidalariga (roʻyxat raqami 1719, 2007-yil 24-sentabr) muvofiq amalga oshiriladi. 32. Kirim va chiqim kassa operatsiyalari ustidan nazorat maxsus ajratilgan buxgalter-nazoratchi tomonidan, agar lombardda bu lavozim koʻzda tutilmagan boʻlsa, lombard rahbarining buyrugʻi asosida bosh buxgalter yoki uning oʻrinbosari tomonidan amalga oshiriladi. 33. Naqd pul mablagʻlarini kassadan berishda buxgalter-nazoratchi bir nusxada chiqim kassa orderini rasmiylashtirib, chiqim kassa orderlarini qayd etish jurnaliga tegishli yozuvlarni kiritadi. Chiqim kassa orderi lombard rahbari va bosh buxgalter tomonidan imzolanadi va kassaga topshiriladi. 34. Naqd pul mablagʻlarini kassaga kirim qilishda, buxgalter-nazoratchi bir nusxada kirim kassa orderini rasmiylashtiradi, kirim kassa orderlarini qayd etish jurnaliga tegishli yozuvlarni kiritadi. Kirim kassa orderi pul mablagʻlarini topshiruvchi va bosh buxgalter tomonidan imzolanib, kassaga topshiriladi. 35. Kirim va chiqim kassa orderlari buxgalter-nazoratchi tomonidan kassaga topshiriladi. 36. Kassir kun oxiriga kassa qoldigʻini chiqarib, buxgalter-nazoratchiga kassir hisoboti sifatida yirtib olingan ikkinchi varaqni (kassa daftaridagi bir kunlik yozuvlar nusxasini) kirim va chiqim kassa orderlari bilan birgalikda taqdim qiladi. Oʻz navbatida, buxgalter-nazoratchi tomonidan kirim va chiqim kassa orderlarini qayd etish jurnallaridagi yozuvlar kassir hisobotidagi maʼlumotlar bilan hamda kun oxiriga chiqarilgan kassa qoldigʻi kassada haqiqatda mavjud boʻlgan naqd pul mablagʻlari summasi bilan solishtiriladi. Solishtirish natijasi toʻla mos kelganda buxgalter-nazoratchi kassa daftariga imzo chekadi. Shundan soʻng, kun davomida amalga oshirilgan kassa operatsiyalari buxgalteriya hisobi hisobvaraqlarida aks ettiriladi. Solishtirish natijasi mos kelmaganda, kamomad summasi 19908 — “Lombard xodimlari bilan boʻladigan hisob-kitoblardagi undirib olinishi lozim boʻlgan mablagʻlar” hisobvaragʻining debetiga, ortiqcha pul mablagʻlari 45994 — “Boshqa foizsiz daromadlar” hisobvaragʻining kreditiga olib boriladi. 37. Lombard bilan mijoz oʻrtasida kredit shartnomasi imzolangan sanada mijozga ssuda hisobvaragʻi ochiladi. Ssuda hisobvaraqlari har bir qarzdor bilan imzolangan kredit shartnomalari boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda yuritiladi. 38. Amaldagi kredit shartnomalari buxgalteriyada bosh buxgalter javobgarligi ostida saqlanadi. Soʻndirilgan shartnomalar joriy arxivda belgilangan muddat davomida saqlanadi. 39. Kredit oluvchiga naqd pul mablagʻlarni berish mazkur bobning birinchi paragrafida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 40. Kredit naqd pulda berilganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 12401 — “Mijozlarga berilgan kreditlar” Kredit 10101 — “Kassadagi pul mablagʻlari”. 41. Kredit mijozga naqd pulsiz shaklda berilganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 12401 — “Mijozlarga berilgan kreditlar” Kredit 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar”. 42. Kredit boʻyicha foizlarni hisoblash lombard hamda mijoz oʻrtasida tuzilgan kredit shartnomasiga asosan kredit qoldigʻiga nisbatan amalga oshiriladi. 43. Kreditlar boʻyicha foizlar lombard va uning mijozi oʻrtasida tuzilgan shartnomada belgilangan foiz stavkasiga muvofiq kreditning haqiqiy qoldigʻiga nisbatan kunlik hisoblanadi. 44. Kreditlar boʻyicha foizlar kredit berilgan kundan boshlab har kuni hisoblanadi. Kredit soʻndirilgan kun uchun foizlar hisoblanmaydi. Foizlarni toʻlash tartibi va muddatlari kredit shartnomasi bilan belgilanadi. 45. Kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlarni aks ettirish quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi bilan amalga oshiriladi: Debet 16307 — “Kreditlar boʻyicha olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar” Kredit 42001 — “Mijozlarga berilgan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar”. 46. Kreditni qaytarish boʻyicha naqd pul mablagʻlarini hisobga olish mazkur bobning birinchi paragrafida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 47. Kredit boʻyicha toʻlovlar bank plastik kartalaridan foydalangan holda soʻndirilganda ushbu Nizomning 6-ilovasiga muvofiq shaklda bir nusxada kirim terminal orderi rasmiylashtiriladi. 48. Kredit boʻyicha asosiy qarz va hisoblangan foizlarni soʻndirishda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi beriladi: Debet 10101 — “Kassadagi pul mablagʻlari” (naqd pulda soʻndirilganda) Debet 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar” (pul oʻtkazish yoʻli bilan soʻndirilganda) Debet 10509 — Yoʻldagi naqdsiz mablagʻlar (bank plastik kartalaridan foydalangan holda soʻndirilganda) Kredit 12401 — “Mijozlarga berilgan kreditlar” Kredit 16307 — “Kreditlar boʻyicha olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar”. 49. Mijozlar tomonidan asosiy qarz, ular boʻyicha hisoblangan foizlar va boshqa toʻlovlar naqd pulsiz, shu jumladan bank plastik kartalaridan foydalangan holda oʻtkazishda naqd pulsiz shaklidagi toʻlov hisobi lombardning bankdagi talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻi koʻchirmasi asosida 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar” hisobvaragʻi debetida aks ettiriladi. 10500 — “Banklarga qoʻyilgan depozitlar va boshqa mablagʻlar” hisobvaraqning har bir ikkinchi tartibli hisobvaragʻi boʻyicha amalga oshirilgan barcha operatsiyalar hisobi mazkur Nizomning 11-ilovasiga muvofiq shakldagi Pul mablagʻlarini hisobga olish qaydnomasida yuritiladi. 50. Kreditning asosiy summasi yoki foizlari belgilangan muddatda qaytarilmaganda, shartnoma shartlariga muvofiq oʻtkazib yuborilgan muddatning har bir kuni uchun majburiyatning bajarilmagan qismiga nisbatan penya hisoblanganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 16405 — “Hisoblangan jarima va penyalar” Kredit 45994 — “Boshqa foizsiz daromadlar”. 51. Kreditning asosiy summasi yoki foizlar qaytarilishi 60 kundan ortiq muddatga kechiktirilgan holda lombard rahbarining tegishli buyrugʻiga asosan bunday kreditlar boʻyicha foizlar balans hisobvaraqlarida hisoblash toʻxtatiladi hamda ular boʻyicha hisoblangan, lekin olinmagan barcha foizlar quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi bilan hisobdan chiqariladi: Debet 420** — Berilgan kreditlar boʻyicha foizli daromadlarning tegishli hisobvaragʻi Kredit 163** — Olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar hisobvaragʻining tegishli hisobvaragʻi. Shuningdek, ushbu foizlar summasini koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlarida aks ettirish uchun quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 91501 — “Berilgan kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlar” Kredit 96335 — “Aktivlar boʻyicha hisoblangan foizlar kontr-hisobvaragʻi”. 52. Foizlar balansdan hisobdan chiqarilganidan soʻng, foizlarni keyingi hisoblash (agar shartnomada koʻzda tutilgan boʻlsa) faqat balansdan tashqari 91501 — “Berilgan kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlar” va 91505 — “Boshqa aktivlar boʻyicha hisoblangan foizlar” hisobvaraqlarida lombardning kredit shartnomasida belgilangan muddat davomida amalga oshiriladi. 53. Muddati oʻtgan kreditlar boʻyicha notariusning ijro xati olinganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 15705 — “Notariusning ijro xati olingan muddati oʻtgan kreditlar” Kredit 12405 — “Mijozlarga berilgan muddati oʻtgan kreditlar”. 54. Ajratilgan kredit garov bilan taʼminlanmagan holatga kelganda (garov narsasi yoʻqotilganda, oʻgʻirlanganda, fors-major holatlarda) mazkur kreditlar oʻz taʼminotini yoʻqotgan deb hisoblanadi. 55. Oʻz taʼminotini yoʻqotgan kreditlar boʻyicha 100 foiz miqdorida koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi shakllantiriladi va shakllantirilgan zaxira boʻyicha xarajatlar joriy davr uchun “Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot”da aks ettiriladi. Bunda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 56802 — “Kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash” Kredit 12499 — “Mijozlarga berilgan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv)”. 56. Qarzdor tomonidan zaxira shakllantirilgan aktiv boʻyicha mablagʻlar qaytarilganda zaxiralar 56802 — “Kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash” (zaxira hisobot yilida yaratilgan boʻlsa) hisobvaragʻiga yoki 45921 — “Hisobdan chiqarilgan mablagʻlarning qaytarilishi” (zaxira hisobot yilidan oldingi yilda yaratilgan boʻlsa) hisobvaragʻiga olib boriladi va joriy davr uchun “Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot”da aks ettiriladi. 57. Yuqori boshqaruv organi qarori asosida tegishli zaxiralar hisobidan hisobdan chiqarilgan kreditlar hisobi balansning “Koʻzda tutilmagan holatlar” hisobvaragʻida yuritiladi. Bunda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: Debet 12499 — “Mijozlarga berilgan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv)” Kredit 124** — Berilgan kreditlarning tegishli hisobvaragʻi. Debet 95413 — “Hisobdan chiqarilgan kreditlar” Kredit 96397 — “Boshqa koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlari boʻyicha kontr-hisobvaraq”. 58. Bunda zaxira hisobiga hisobdan chiqarilgan aktivning kelgusi hisobi 95413 — “Hisobdan chiqarilgan kreditlar” hisobvaragʻida yuritiladi. Zaxira hisobiga hisobdan chiqarilgan aktivlar balansdan tashqari “Koʻzda tutilmagan holatlar” hisobvaraqlarida 3 (uch) yil mobaynida yuritilishi va lombard tomonidan ularni undirish boʻyicha tegishli choralar koʻrilishi shart. Koʻrilgan choralar natijasida qarzdorlik qoplanmagan taqdirda, balansdan tashqari hisobvaraqlarda hisobi yuritilayotgan aktiv va unga hisoblangan foizlar lombard tomonidan yuqori boshqaruv organi qarori asosida belgilangan tartibda hisobdan chiqariladi. 59. Avval hisobdan chiqarilgan kreditlar boʻyicha asosiy qarz va foizlar mijoz tomonidan qoplanganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: Debet 10101 — “Kassadagi pul mablagʻlari”, yoki Debet 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar” Kredit 45921 — “Hisobdan chiqarilgan mablagʻlarning qaytarilishi” Kredit 42005 — “Mijozlarga berilgan muddati oʻtgan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar”. Koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlarida oldin hisobdan chiqarilgan kredit summasi (asosiy qarz)ga: Debet 96397 — “Boshqa koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlari boʻyicha kontr-hisobvaraq” Kredit 95413 — “Hisobdan chiqarilgan kreditlar”. Koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlarida oldin hisobdan chiqarilgan foizlar summasiga: Debet 96335 — “Aktivlar boʻyicha hisoblangan foizlar kontr-hisobvaragʻi” Kredit 91501 — “Berilgan kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlar”. Bunda, barcha keyingi toʻlovlar, boshqa kelishuv boʻlmasa, birinchi navbatda kredit boʻyicha penyalar, soʻngra foizlar va kreditning asosiy qarzini qoplashga yoʻnaltiriladi. 60. Lombard tomonidan ajratilgan kreditlar hisobi bilan bogʻliq barcha operatsiyalar mazkur Nizomning 12-ilovasiga muvofiq shakldagi Berilgan kreditlarni hisobga olish qaydnomasida yuritiladi. 61. Lombard tomonidan kredit taʼminoti sifatida garovga hamda saqlovga qabul qilingan mol-mulklar boʻyicha beriladigan garov pattasi hamda saqlov kvitansiyasi Lombardlar tomonidan faoliyat va operatsiyalarni amalga oshirish qoidalarida (roʻyxat raqami 1290, 2003-yil 10-dekabr) belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi. 62. Lombard tomonidan mol-mulklar kredit taʼminoti sifatida garovga yoki saqlovga qabul qilinganda quyidagi oʻtkazmalar amalga oshiriladi. a) garovga qabul qilinganda: Debet 94502 — “Garov sifatida olingan mulklar” Kredit 96381 — “Garov sifatida va saqlovga qabul qilingan mulklar boʻyicha kontr-hisobvaraq”; b) saqlovga qabul qilinganda: Debet 94503 — “Saqlovga qabul qilingan mulklar” Kredit 96381 — “Garov sifatida va saqlovga qabul qilingan mulklar boʻyicha kontr-hisobvaraq”. 63. Mulk garovi bilan taʼminlangan kreditning summasi oʻz muddatida qaytarilmaganda, lombard Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 289-moddasida belgilangan tartibda ushbu mulkni sotish huquqiga ega. 64. Garovga qoʻyilgan mol-mulk sotilishidan tushgan mablagʻlar quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari orqali kirim qilinadi: Debet 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar” Kredit 29801 — “Mijozlar bilan hisob-kitoblar”. 65. Garovga qoʻyilgan mol-mulk sotilishidan tushgan mablagʻlar, boshqa kelishuv boʻlmasa, birinchi navbatda kredit boʻyicha penyalar, soʻngra foizlar va kreditning asosiy qarzini qoplashga yoʻnaltirilishi lozim. 66. Garovga qoʻyilgan mol-mulk sotilishidan tushgan mablagʻlar hisobidan penya, foiz va kreditning asosiy qarzini soʻndirishda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: Debet 29801 — “Mijozlar bilan hisob-kitoblar” Kredit 16405 — “Hisoblangan jarima va penyalar”, yoki Kredit 16377 — “Muddati oʻtgan hisoblangan foizlar”, yoxud Kredit 42005 — “Mijozlarga berilgan muddati oʻtgan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar” (agar foizlar balansdan tashqari hisobvaraqlarda hisobga olinayotgan boʻlsa) Kredit 15705 — “Notariusning ijro xati olingan muddati oʻtgan kreditlar”. 67. Garovga qoʻyilgan mol-mulk sotilishidan tushgan mablagʻlar kredit boʻyicha talabni qondirishga yetarli boʻlmasa, yetmagan summa miqdorida shakllantirilgan koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi hisobidan hisobdan chiqariladi: Debet 56842 — “Sud jarayonidagi va notariusning ijro xati olingan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash” Kredit 15799 — “Sud jarayonidagi hamda notariusning ijro xati olingan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv)”; Debet 15799 — “Sud jarayonidagi hamda notariusning ijro xati olingan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv)” Kredit 15705 — “Notariusning ijro xati olingan muddati oʻtgan kreditlar”. 68. Agar, kreditni soʻndirish garovga olingan mulk hisobidan, ushbu mulkka egalik huquqini olish orqali amalga oshirilsa, kreditning balans qiymati yoki garovga olingan mulkning haqqoniy qiymatidan (uni sotish bilan bogʻliq xarajatlarni chiqarib tashlagan holda) eng kami boʻyicha quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 16701 — “Boshqa xususiy mulklar” Kredit 16377 — “Muddati oʻtgan hisoblangan foizlar”, yoki Kredit 42005 — “Mijozlarga berilgan muddati oʻtgan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar” (agar foizlar balansdan tashqari hisobvaraqlarda hisobga olinayotgan boʻlsa) Kredit 15705 — “Notariusning ijro xati olingan muddati oʻtgan kreditlar”. 69. Garov hisobidan undirilgan mulk qiymatining har qanday salbiy oʻzgarishi 16799 — “Xususiy mulklar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv)” hisobvaragʻida aks ettirilishi lozim. Bunda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 56834 — “Boshqa xususiy mulklar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash” Kredit 16799 — “Boshqa xususiy mulklar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv)”. 70. Garov hisobidan undirilgan mulkni sotishda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 16799 — “Boshqa xususiy mulklar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv)” Kredit 16701 — “Boshqa xususiy mulklar”. Garov hisobidan undirilgan mulkni sotishdan tushgan mablagʻlarni kirim qilishda: Debet 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar” Kredit 29801 — “Mijozlar bilan hisob-kitoblar; balans qiymatidan yuqori bahoda sotilganda: Debet 29801 — “Mijozlar bilan hisob-kitoblar” Kredit 16701 — “Boshqa xususiy mulklar” Kredit 45913 — “Boshqa xususiy mulklar/aktivlarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan olingan foyda”; balans qiymatidan past bahoda sotilganda: Debet 29801 — “Mijozlar bilan hisob-kitoblar” Debet 55906 — “Boshqa xususiy mulklarni/aktivlarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar Kredit 16701 — “Boshqa xususiy mulklar”. 71. Lombard garov hisobidan undirilgan mulkni oʻz asosiy vositalari sifatida ishlatishga qaror qilganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi Debet 16799 — “Boshqa xususiy mulklar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv)” Kredit 16701 — “Boshqa xususiy mulklar”. 72. Saqlovga qabul qilingan mulklarni sotish operatsiyalari mazkur paragrafga muvofiq amalga oshiriladi. 73. Lombard tomonidan kreditni soʻndirish hisobidan olingan koʻchar mulklar hisobi boʻyicha barcha operatsiyalar mazkur Nizomning 13-ilovasiga muvofiq shakldagi Asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va boshqa xususiy mulklarni hisobga olish qaydnomasida aks ettiriladi. 74. Lombard faoliyatida moliyaviy xizmatlarni koʻrsatish jarayonida, ijaraga berish uchun yoki maʼmuriy maqsadlar uchun foydalaniladigan, shuningdek bir yildan ortiq vaqt mobaynida foydalanish koʻzda tutilgan moddiy aktivlar asosiy vositalar boʻlib hisoblanadi. Asosiy vositalar tarkibiga quyidagi mezonlarga bir vaqtning oʻzida javob beradigan moddiy aktivlar kiritiladi: xizmat muddati bir yildan ortiq boʻlgan; bir birlik (toʻplam) uchun qiymati Oʻzbekiston Respublikasida (xarid paytida) belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining ellik baravaridan ortiq boʻlgan buyumlar. Lombard rahbari hisobot yilida buyumlarni asosiy vositalar tarkibida hisobga olish uchun ular qiymatining eng kam chegarasini belgilashga haqli. 75. Asosiy vositalarga binolar, inshootlar, asbob-uskunalar, kompyuterlar, mebel, hisoblash texnikasi, transport vositalari, foydalanish huquqlarida xarid qilingan er, kutubxona fondi va boshqalar kiritiladi. Balansda asosiy vositalar balans (qoldiq) qiymati boʻyicha aks ettiriladi. Asosiy vositalar kirim qilinganda balansda boshlangʻich (haqiqiy) qiymati boʻyicha aks ettiriladi. Boshlangʻich qiymatga asosiy vositani sotib olish yoki uni qurish (bino qurish va qurilishni tugallash) bilan bogʻliq barcha xarajatlar, shu jumladan, toʻlangan soliqlar, bojxona bojlari va yigʻimlari hamda yetkazib berish, montaj, oʻrnatish va ishga tushirish bilan bogʻliq bevosita aktivdan belgilangan maqsadda foydalana olish uchun uni ishchi holatiga keltirish bilan bogʻliq boʻlgan boshqa barcha xarajatlarning summasi kiritiladi. Asosiy vositalarning boshlangʻich qiymati qonunchilikda belgilangan muddatlarda qayta baholanadi. Asosiy vositalarni qayta baholash bilan hisobga olgan holdagi qiymati tiklanish qiymati deyiladi. 76. Asosiy vositalarni xarid qilish bilan bogʻliq boʻlgan toʻlovlar oldindan toʻliq yoki qisman oʻtkazilganda quyidagi buxgalteriya yozuvlari amalga oshiriladi: Debet 19909 — “Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar” Kredit 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar”. Asosiy vositalar lombardga kelib tushganda balansda quyidagi buxgalteriya yozuvlari bilan aks ettiriladi: Debet 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi Kredit 19909 — “Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar”. 77. Moddiy aktivlarni kirim qilgandan soʻng toʻlov amalga oshirilsa, kirim hujjatlari asosida quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: a) moddiy aktivlar kelib tushganda ularni balansda aks ettirish: asosiy vositalar kelib tushishi bilan darhol foydalanishga topshirilgan taqdirda: Debet 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi, yoki Debet 16505 — “Tugallanmagan qurilishlar” (agar rekonstruksiya qilinishi talab etiladigan binolar, tugallanmagan qurilishlar yoki qurilish uchun materiallar xarid qilinsa) Kredit 29802 –”Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar”; asosiy vositalarni omborga kirim qilish: Debet 16561 — “Ombordagi asosiy vositalar” Kredit 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar”; b) aktivlar qiymati toʻlanganda: Debet 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar” Kredit 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar”. 78. Asosiy vositalar tekinga olinganda: Debet 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi Kredit 30905 — “Tekinga olingan mulklar” (taʼsischilardan olinganda), yoki Kredit 45994 — “Boshqa foizsiz daromadlar” (boshqa shaxslardan olinganda hamda inventarizatsiya natijasida ortiqcha aniqlangan taqdirda). 79. Lombard binosini qurish, qaytadan tiklash va zamonaviylashtirish bilan bogʻliq boʻlgan barcha chiqimlar quyidagi buxgalteriya yozuvini amalga oshirish bilan 16505 — “Tugallanmagan qurilish” hisobvaragʻiga olib boriladi: Debet 16505 — “Tugallanmagan qurilishlar” Kredit 19909 — “Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar”. Bino (imorat)lar foydalanishga tayyor boʻlgan taqdirda, ularning qiymati 16509 — “Lombardning binolari va boshqa imoratlari” hisobvaragʻiga tegishli qabul qilish dalolatnomasi asosida oʻtkaziladi. Agarda qurilish yoki qayta tiklash xarajatlari smetasida mebel va uskunalar sotib olish koʻzda tutilgan boʻlsa, ularning qiymati qabul qilish dalolatnomasi umumiy qiymatidan alohida ajratiladi hamda toʻliq roʻyxati koʻrsatiladi. Bunda quyidagi buxgalteriya yozuvlari amalga oshiriladi: bino qiymati summasiga: Debet 16509 — “Lombardning binolari va boshqa imoratlari” Kredit 16505 — “Tugallanmagan qurilishlar”; mebel va uskunalar qiymati summasiga: Debet 16535 — “Mebel, moslama va jihozlar” Kredit 16505 — “Tugallanmagan qurilishlar”. 80. Asosiy vositalarga amortizatsiya ajratmalari obyekt foydalanishga topshirilganidan keyingi oydan boshlab amalga oshiriladi. Asosiy vositalarning foydalilik xizmati muddati ichida uning boshlangʻich qiymati asosida tugatish qiymatini ayirish bilan eskirish hisoblanadi. Tugatish qiymati deganda asosiy vositaning foydalilik xizmati muddati tugash vaqtida uni tugatish bilan bogʻliq xarajatlarni ayirgandan soʻng olinadigan qiymat hisoblanadi. Eskirishni hisoblash quyidagi usullarda amalga oshirilishi mumkin: toʻgʻri chiziqli hisoblash usuli; bajarilgan ish hajmiga mutanosib ravishda hisoblash usuli; tezlashtirilgan usul (kamayib boruvchi qoldiq usuli va yillar yigʻindi usuli). 81. Eskirishni hisoblashning tanlangan usuli hisob siyosatida belgilanishi va yil davomida oʻzgarmasligi lozim. 82. Eskirishni hisoblashda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: Debet 566** — Eskirish xarajatlarining tegishli hisobvaragʻi Kredit 165** — Asosiy vositalar boʻyicha yigʻilgan eskirish summasi tegishli hisobvaragʻi. 83. Asosiy vosita obyektlarining boshlangʻich qiymatini ularning haqiqiy qiymatiga moslashtirish maqsadida qayta baholanadi. Agar haqiqiy qiymatni yetarlicha darajada aniqlash imkoniyati mavjud boʻlsa, lombard barcha asosiy vositalarni bitta guruh doirasida qayta baholangan qiymati boʻyicha aks ettiradi. Qayta baholangan qiymat bu obyektlarning qayta baholash davridagi haqiqiy qiymatidan yigʻilgan eskirish va qiymatning pasayishidan koʻrilgan zarar summasi chegirib tashlangan qiymatdir. 84. Asosiy vositalarning alohida obyektlarini qayta baholashda asosiy vositalarning ushbu obyektiga tegishli barcha guruhlari qayta baholanadi. Asosiy vositalarning bir guruhi tarkibidagi obyektlar bir vaqtda qayta baholanadi. 85. Lombard tasarrufidagi barcha asosiy vositalar, ularning xoʻjalik qaramogʻida yoki operativ boshqaruvida boʻlgan, shuningdek uchinchi tomonga ijaraga berilgan va uchinchi tomondan moliyaviy ijaraga olingan mol-mulk, foydalaniladigan va foydalanilmaydigan mol-mulk, konservatsiyada saqlanayotgan, hisobdan chiqarishga tayyorlab qoʻyilgan, lekin tegishli hujjatlar bilan rasmiylashtirilmagan, shuningdek tugallanmagan qurilish obyektlari va oʻrnatishga moʻljallangan asbob-uskunalar qayta baholanishi kerak. Yer va tabiatdan foydalanish obyektlari qiymati qayta baholanmaydi. 86. Qayta baholash lombard tomonidan mustaqil ravishda yoki baholash faoliyati bilan shugʻullanish huquqiga ega boʻlgan baholovchi tashkilotlarni jalb qilgan holda amalga oshiriladi. Asosiy vositalar obyektining haqiqiy qiymati deb ularning bozor qiymati hisoblanadi. 87. Asosiy vositalarni qayta baholashda quyidagi usullar qoʻllaniladi: indeks usuli; toʻgʻridan toʻgʻri qayta baholash usuli. 88. Qayta baholashning indeks usulida asosiy vositalarning balans qiymati va qayta baholash kuniga shu aktivlarning yigʻilgan eskirishi maʼlum indeksdan foydalanilgan holda qayta baholanadi. Shundan keyin aktivlarning qayta baholangan qiymati ularning balans qiymati va jamgʻarilgan eskirish bilan taqqoslanadi va oʻrtadagi farq summasiga tegishli buxgalteriya yozuvlari amalga oshiriladi: a) agar aktivning qayta baholangan qiymati uning balans qiymatidan ortiq boʻlsa, ushbu oshgan summa 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” hisobvaragʻida quyidagi buxgalteriya yozuvi orqali aks ettiriladi: Debet 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi Kredit 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi”; qayta baholashgacha boʻlgan va qayta baholangandan keyin jamgʻarilgan eskirish summalari oʻrtasidagi farq summasiga: Debet 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” Kredit 165** — Asosiy vositalar eskirish summasining tegishli hisobvaragʻi (kontr-aktiv). Qayta baholash natijasida asosiy vositaning oʻsgan qiymati, ushbu aktiv boʻyicha oldingi qayta baholash natijasiga koʻra xarajat sifatida hisobga olingan qismidan oshgan miqdorida daromad sifatida hisobga olinishi lozim. b) qayta baholash natijasida asosiy vositalarning haqiqiy qiymati kamaysa, u xarajat sifatida hisobga olinadi. Ushbu summa 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” hisobvaragʻidan oldingi qayta baholash natijasida bevosita mazkur aktiv boʻyicha hosil boʻlgan ijobiy summadan ayirib tashlanishi lozim. Bunda quyidagi buxgalteriya yozuvlari amalga oshiriladi: qayta baholashgacha boʻlgan va qayta baholangandan keyin jamlangan eskirish oʻrtasidagi farq summasiga: Debet 165** — Asosiy vositalar eskirish summasining tegishli hisobvaragʻi (kontr-aktiv) Kredit 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi”; qayta baholash natijasida aniqlangan aktiv haqiqiy qiymatining kamayish summasiga: Debet 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” Kredit 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi. 30908 — hisobvaragʻida aks ettirilgan oldingi qayta baholash summasi yetarli boʻlmagan holda, kamayish va oldingi qayta baholash summalari oʻrtasidagi farq summasi xarajat sifatida hisobga olinadi va 55995–”Boshqa foizsiz xarajatlar” hisobvaragʻida aks ettiriladi. Bunda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 55995 — “Boshqa foizsiz xarajatlar” Kredit 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi. 89. Asosiy vositalarning toʻliq tiklanish qiymati, alohida obyektlar qiymatini shunga oʻxshash yangi obyektlarning qayta baholash sanasida shakllangan, tegishli hujjatlar bilan tasdiqlangan bozor qiymati asosida toʻgʻridan toʻgʻri qayta hisoblash orqali aniqlanadi. Toʻgʻridan-toʻgʻri qayta baholash usulini qoʻllashda obyektlarning toʻliq tiklanish qiymatini tegishli hujjatlar bilan tasdiqlash uchun lombard xohishiga qarab quyidagilardan foydalanishi mumkin: tayyorlov tashkilotlaridan va ularning maxsus dilerlaridan, tovar-xomashyo birjalaridan, koʻchmas mulk birjalaridan oʻxshash aktivning narx (baho)lari toʻgʻrisida yozma shaklda olingan maʼlumotlar; asosiy fondlarni sotib olish va qayta baholash kunlaridagi Markaziy bank kursiga nisbatan hisob-kitob koeffitsiyenti aniqlanadigan erkin ayirboshlanadigan valyutada sotib olingan asosiy fondlarning qiymati (tasdiqlovchi hujjat mavjud boʻlganda) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; tegishli davlat tashkilotlaridagi narx (baho)lar toʻgʻrisida maʼlumotlar; qayta baholash davrida ommaviy axborot vositalarida va maxsus adabiyotda eʼlon qilingan narx (baho)lar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; baholovchi tashkilotning asosiy fondlarning qiymati toʻgʻrisidagi hisoboti. Toʻgʻridan-toʻgʻri usul bilan asosiy vositalarni qayta baholashda, buxgalteriya hisobida tegishli asosiy vosita boʻyicha hisoblangan jamgʻarilgan eskirish summasi, shu aktivning qayta baholangandagi tiklanish qiymatini qayta baholangunga qadar boʻlgan balans qiymatiga boʻlish natijasida hosil qilinadigan koeffitsiyentga koʻpaytiriladi. 90. Qayta baholashdan keyin aktivlarning haqiqiy qiymati ularning boshlangʻich tiklanish qiymati va yigʻilgan eskirish summasi bilan taqqoslanadi va farq summalariga mazkur Nizomning 88-bandiga muvofiq buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi. 91. Yuqoridagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshirilgandan keyin, aktivning qayta baholangan qiymati aktivning qolgan hisoblab chiqilgan xizmat qilish muddati davomida eskirish hisoblanadi. 92. 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” hisobvaragʻidagi qayta baholash boʻyicha aks ettirilgan ijobiy natija har oyda tegishli aktiv tiklanish qiymatining eskirish summasi bilan boshlangʻich qiymatining eskirish summasi oʻrtasidagi farqqa teng ravishda 31203 — “Taqsimlanmagan foyda (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkazib boriladi. Bunda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” Kredit 31203 — “Taqsimlanmagan foyda (aktiv-passiv)”. 93. Asosiy vositalar quyidagi holatlarda balansdan chiqariladi: a) tugatilganda; b) sotilganda; v) ayirboshlanganda; g) tekinga berilganda; d) boshqa tashkilot ustav fondiga berilganda; e) kamomad aniqlanganda; j) taʼsischilar tarkibidan taʼsischi chiqib ketganda unga ustav fondidagi ulushni mol-mulk hisobidan qaytarilganda. Tegishli aktiv hisobdan chiqarilayotganda 30908 — hisobvaragʻidagi mazkur aktivga tegishli qayta baholashning musbat natijasi toʻliq 31203 — hisobvaragʻiga oʻtkaziladi. 94. Asosiy vositalar obyektlarining chiqib ketishi yoki sotilishidan yuzaga keladigan foyda yoki zararlar aktivning chiqib ketishi yoki sotilishidan olingan sof tushum bilan uning sof balans qiymati oʻrtasidagi farq sifatida aniqlanadi. Chiqib ketish yoki sotishdan olinadigan foyda yoki zararlar aktiv hisobdan chiqarilgan paytda moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettiriladi. 95. Asosiy vositalarning qoldiq qiymati ularning chiqib ketishida quyidagi tarzda aniqlanadi: a) eskirish summasiga: Debet 165** — Asosiy vositalar eskirish summasining tegishli hisobvaragʻi (kontr-aktiv) Kredit 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi; b) mazkur asosiy vositalar obyekti boʻyicha 30908-hisobvaragʻida mavjud boʻlgan qoldiq summasiga: Debet 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” Kredit 31203 — “Taqsimlanmagan foyda (aktiv-passiv)”. Hisobdan chiqariladigan asosiy vositalar sotilishi, tekinga berilishi yoki tugatilishi mumkin. 96. Hisobdan chiqariladigan asosiy vositalar sotilganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari beriladi: a) agar toʻlov xaridor tomonidan asosiy vositalar olingandan soʻng amalga oshirilgan holda: Debet 19909 — “Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar” Kredit 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi; Xaridorlardan toʻlov kelib tushganda: aktivni sotish summasiga: Debet 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar” Kredit 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar” agar sotish narxi asosiy vositalarning qoldiq qiymatidan yuqori boʻlsa: Debet 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar” — sof tushum summasiga Kredit 19909 — “Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar” — qoldiq qiymatga Kredit 45909 — “Asosiy vositalarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan olingan foyda” — “sof tushum” bilan aktivning “qoldiq qiymati” oʻrtasidagi farq summaga; agar sotish narxi asosiy vositalarning balans qiymatidan past boʻlsa: Debet 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar” — jami tushum summasiga Debet 55902 — “Asosiy vositalarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar” — “sof tushum” bilan aktivning “qoldiq qiymati” oʻrtasidagi farq Kredit 19909 — “Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar” — qoldiq qiymatga; b) toʻlov oldindan amalga oshirilgan holda: aktivni sotish summasiga: Debet 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar” Kredit 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar”; agar sotish bahosi asosiy vositalarning qoldiq qiymatidan yuqori boʻlsa: Debet 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar” — sof tushum summasiga Kredit 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi — qoldiq qiymatga Kredit 45909 — “Asosiy vositalarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan olingan foyda” — “sof tushum” bilan aktivning “qoldiq qiymati” oʻrtasidagi farq summaga; agar sotish narxi asosiy vositalarning balans qiymatidan past boʻlsa: Debet 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar” — jami tushum summasiga, yoki Debet 55902 — “Asosiy vositalarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar “ — “sof tushum” bilan aktivning “qoldiq qiymati” oʻrtasidagi farq Kredit 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi — qoldiq qiymati. 97. Toʻliq jismonan yoki maʼnan eskirganligi munosabati bilan yaroqsiz holga kelgan, kamomad yoki talafot aniqlanganda (aybdor shaxslar aniqlanmagan holda), fors-major holatlarida, tekinga berilganda asosiy vositalarning qiymati belgilangan tartibda zararga chiqariladi va quyidagi oʻtkazma bilan rasmiylashtiriladi: Debet 55902 — “Asosiy vositalarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar” Kredit 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi — qoldiq qiymat. 98. Agar asosiy vositalar foydalanishga yaroqli boʻlsa, xizmat muddati tugaganligiga qaramay lombard ulardan foydalanishni davom ettirishi mumkin. Bunda asosiy vositalar balansdan hisobdan chiqarilmaydi va eskirish hisoblanmaydi. 99. Lombardning asosiy vositalariga egalik huquqini berishni tasdiqlovchi barcha hujjatlar — ularning bahosi, sugʻurta polisi va boshqa hujjatlari alohida yigʻma jildlarda saqlanishi lozim. 100. Lombardning asosiy vositalari bilan bogʻliq operatsiyalar hisobi mazkur Nizomning 13-ilovasiga muvofiq shakldagi Asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va boshqa xususiy mulklarni hisobga olish qaydnomasida aks ettiriladi. 101. Nomoddiy aktivlar — bu nomonetar, identifikatsiya qilinadigan aktivlar boʻlib, moddiy va jism shakliga ega boʻlmagan, foydali xizmat muddati bir yildan ortiq boʻlgan, hamda ulardan mikromoliyalash xizmatlari koʻrsatishda yoki maʼmuriy maqsadlar uchun foydalanishga moʻljallangan aktivlardir. Nomoddiy aktivlarga patentlar, mualliflik huquqlari, gudvill (goodwill), savdo markalari, kompyuter dasturiy taʼminotlari, litsenziyalar va shu kabilar tegishlidir. Agar dasturiy taʼminot tegishli jihozning tarkibiy qismi boʻlsa, u moddiy aktiv sifatida qaraladi. Agar dasturiy taʼminot tegishli jihozning tarkibiy qismi boʻlmasa, u nomoddiy aktiv hisoblanadi. 102. Sotib olingan nomoddiy aktiv boshlangʻich (haqiqiy) qiymati boʻyicha baholanadi va hisobga olinadi. Nomoddiy aktivlarning boshlangʻich qiymatini aniqlash mazkur Nizomning 75-bandiga muvofiq aniqlanadi va uning oʻzgarishiga nomoddiy aktivlarning faqat qayta baholanishi natijasida ruxsat etilishi mumkin. Nomoddiy aktivlar bilan bogʻliq xarajatlar, agar ushbu xarajatlar kelajakda shu aktivlar boʻyicha dastlabki hisoblangan meʼyorlardan yuqori iqtisodiy foyda olib kelishi mumkin boʻlsa, ularning boshlangʻich (haqiqiy) qiymatiga qoʻshilishi mumkin. Barcha boshqa xarajatlar, ular qaysi davrda yuzaga kelgan boʻlsa, oʻsha davrning joriy xarajatlari sifatida aks ettiriladi. 103. Nomoddiy aktivlar qiymatining oldindan toʻliq yoki qisman toʻlanishi quyidagi buxgalteriya yozuvlari bilan rasmiylashtiriladi: Debet 19909 — “Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar” Kredit 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar”. Aktivlar kelib tushganda: Debet 16601 — “Nomoddiy aktivlar” Kredit 19909 — “Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar”. 104. Nomoddiy aktiv balansda dastlabki qiymati boʻyicha hisobga olingandan keyin, qayta baholash sanasida, agar uning bozor bahosini aniqlash mumkin boʻlsa, nomoddiy aktiv qayta baholanadi va qayta baholanish (tiklanish) qiymati boʻyicha hisobga olinadi. 105. Qayta baholagandan soʻng nomoddiy aktivlarning qayta baholangan qiymati ularning balans qiymati va jamgʻarilgan eskirishi bilan taqqoslanadi va oʻrtadagi farq summasiga tegishli buxgalteriya yozuvlari amalga oshiriladi. 106. Agar aktivning qayta baholangan qiymati uning balans qiymatidan ortiq boʻlsa, ushbu oshgan summa 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” hisobvaragʻida quyidagi buxgalteriya yozuvi orqali aks ettiriladi: Debet 16601 — “Nomoddiy aktivlar” Kredit 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi”; qayta baholashgacha boʻlgan va qayta baholangandan keyingi jamgʻarilgan eskirish summalari oʻrtasidagi farq summasiga: Debet 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” Kredit 16605 — “Nomoddiy aktivlarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv)”. 107. Qayta baholash natijasida nomoddiy aktivlar qiymatining oʻsgan summasi shu aktiv boʻyicha ilgarigi qayta baholashning xarajat sifatida hisobga olingan va qiymatini kamaytirgan summasini qoplaydigan qismigina daromad sifatida tan olinadi. 108. Agar aktivning qayta baholangandagi qiymati uning balans qiymatidan kam boʻlsa, unda aktivning summasi kamayadi va bu kamayish quyidagi buxgalteriya yozuvi bilan rasmiylashtiriladi: a) qayta baholashgacha boʻlgan va qayta baholangandan keyingi jamgʻarilgan eskirish oʻrtasidagi farq summasiga: Debet 16605 — “Nomoddiy aktivlarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv)” Kredit 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi”; b) qayta baholash natijasida aniqlangan aktiv qiymatining kamayish summasiga: Debet 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” (ilgarigi oʻsish miqdori doirasida) Kredit 16601 — “Nomoddiy aktivlar”. 109. Agar 30908 hisobvaraqdagi kredit qoldiq (nomoddiy aktivlarning aynan shu toifasiga taalluqli qismi) yetarli boʻlmasa, unda qayta baholangan aktivning qoʻshimcha kamaygan qiymati quyidagicha hisobga olinadi: Debet 55995 — “Boshqa foizsiz xarajatlar” Kredit 16601 — “Nomoddiy aktivlar”. 110. Qayta baholashning 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” hisobvaragʻiga qoʻshilgan ijobiy natija, ushbu Nizomning 92-bandiga muvofiq, har oyda 31203 — “Taqsimlanmagan foyda” (aktiv-passiv) hisobvaragʻiga bevosita oʻtkazib boriladi. 111. Nomoddiy aktivlarga eskirish, ulardan foydalanila boshlangan oyning keyingisidan boshlab hisoblab boriladi. Nomoddiy aktivlarning eskirish summasi, ularning foydali xizmat qilish muddati davomida muntazam ravishda lombard xarajatlariga oʻtkazib boriladi. 112. Nomoddiy aktivlarning foydali xizmat qilish muddati eskirish normalari yordamida aniqlanadi. Eskirish normalari lombard tomonidan ularning boshlangʻich qiymati va foydali xizmat qilish muddatidan kelib chiqqan holda hisoblanadi. Foydali xizmat qilish muddatini aniqlab boʻlmaydigan nomoddiy aktivlar boʻyicha eskirish normalari besh yilga, lekin lombardning faoliyat muddatidan ortiq boʻlmagan muddatga moʻljallab belgilanadi. 113. Nomoddiy aktivlarga eskirish hisoblash ushbu Nizomning 80-bandida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Eskirishni hisoblashning tanlangan usuli lombardning hisob yuritish siyosatida aniqlanishi va yil davomida oʻzgarmasligi kerak. 114. Amortizatsiya ajratmalari quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi orqali lombard xarajatlariga oʻtkazib boriladi: Debet 56618 — “Nomoddiy aktivlarning eskirish summasi” Kredit 16605 — “Nomoddiy aktivlarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv)”. 115. Nomoddiy aktivlarni hisobdan chiqarishda qoldiq qiymat quyidagicha aniqlanadi: jamgʻarilgan eskirish summasiga: Debet 16605 — “Nomoddiy aktivlarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv)” Kredit 16601 — “Nomoddiy aktivlar”; ushbu nomoddiy aktiv boʻyicha 30908 — hisobvaraqda qolgan qoldiq summasiga: Debet 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” Kredit 31203 — “Taqsimlanmagan foyda (aktiv-passiv)”. 116. Hisobdan chiqarilayotgan nomoddiy aktivlar sotilayotganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: a) Nomoddiy aktivlar joʻnatilgandan keyin xaridor tomonidan toʻlov amalga oshirilganda: nomoddiy aktivlar joʻnatilganda: Debet 19909 — “Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar” Kredit 16601 — “Nomoddiy aktivlar”; aktivni sotish summasiga: Debet 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar” Kredit 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar”; agar sotish bahosi nomoddiy aktivlarning qoldiq qiymatidan yuqori boʻlsa: Debet 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar” — sof tushum summasiga Kredit 16601 — “Nomoddiy aktivlar” — qoldiq qiymati Kredit 45913 — “Boshqa xususiy mulklar/aktivlarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan olingan foyda” — “sof tushum” bilan aktivning “qoldiq qiymati” oʻrtasidagi farq summaga; agar sotish narxi nomoddiy aktivlarning balans qiymatidan past boʻlsa: Debet 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar” — jami tushum summasiga Debet 55906 — “Boshqa xususiy mulklarni/aktivlarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar” — “sof tushum” bilan aktivning “qoldiq qiymati” oʻrtasidagi farq Kredit 16601 — “Nomoddiy aktivlar” — qoldiq qiymati b) Xaridor tomonidan toʻlov amalga oshirilgandan soʻng nomoddiy aktivlar joʻnatilganda: aktivni sotish summasiga: Debet 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar” Kredit 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar”; agar sotish bahosi nomoddiy aktivlarning qoldiq qiymatidan yuqori boʻlsa: Debet 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar” — sof tushum summasiga Kredit 16601 — “Nomoddiy aktivlar” — qoldiq qiymati Kredit 45913 — “Boshqa xususiy mulklar/aktivlarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan olingan foyda” — “sof tushum” bilan aktivning “qoldiq qiymati” oʻrtasidagi farq summaga; agar sotish narxi nomoddiy aktivlarning balans qiymatidan past boʻlsa: Debet 29802 — “Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar” — jami tushum summasiga Debet 55906 — “Boshqa xususiy mulklarni/aktivlarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar” — “sof tushum” bilan aktivning “qoldiq qiymati” oʻrtasidagi farq Kredit 16601 — “Nomoddiy aktivlar” — qoldiq qiymati. 117. Nomoddiy aktivlarning qiymati toʻliq eskirish, fors-major holatlarda, bepul berilganda belgilangan tartibda zarar sifatida qoldiq qiymati summasiga hisobdan chiqariladi va quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi bilan rasmiylashtiriladi: Debet 55906 — “Boshqa xususiy mulklarni/aktivlarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar” Kredit 16601 — “Nomoddiy aktivlar”. 118. Lombardda nomoddiy aktivlarning harakati va hisobi boʻyicha barcha operatsiyalar mazkur Nizomning 13-ilovasiga muvofiq shakldagi Asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va boshqa xususiy mulklarni hisobga olish qaydnomasida yuritiladi. 119. Kam baholi va tez eskiruvchi buyumlar (bundan buyon matnda KTB deb yuritiladi) — bu lombard faoliyatida foydalaniladigan va quyidagi mezonlardan biriga javob beradigan moddiy aktivlardir: xizmat muddati bir yildan oshmaydigan; xizmat muddatidan qatʼi nazar, (sotib olingan vaqtga) bir komplekt uchun qiymati Oʻzbekiston Respublikasida bazaviy hisoblash miqdorining ellik baravarigacha belgilangan buyumlar. Rahbar hisobot yiliga KTB tarkibida hisobini yuritish uchun buyumlar qiymatining eng kam miqdorini belgilash huquqiga ega. KTBga devonxona va idora buyumlari, pochta hamda hujjat markalari va boshqalar kiradi. KTB hisobi haqiqiy sotib olingan qiymati boʻyicha, bojxona bojlari va yigʻimlari, taʼminlovchi va vositachi tashkilotlarga toʻlangan vositachilik xarajatlari, soliqlar (masalan, qoʻshilgan qiymat soligʻi) va KTBni sotib olish bilan bevosita bogʻliq boʻlgan boshqa xarajatlarni hisobga olgan holda yuritiladi. 120. KTB qiymatini toʻliq yoki qisman oldindan toʻlash quyidagicha buxgalteriya yozuvi bilan amalga oshiriladi: Debet 19909 — “Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar” Kredit 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar”. KTBga kirim qilinganda: Debet 19921 — “Ombordagi kam baholi va tez eskiruvchi buyumlar hamda boshqa qimmatliklar” Kredit 19909 — “Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar”. Ombordan KTB foydalanishga berilishi quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi bilan amalga oshiriladi: Debet 56406 — “Devonxona, ofis va boshqa buyumlar xarajatlari” Kredit 19921 — “Ombordagi kam baholi va tez eskiruvchi buyumlar hamda boshqa qimmatliklar”. 121. KTB hisobi bilan bogʻliq barcha operatsiyalar mazkur Nizomning 14-ilovasiga muvofiq shakldagi Kam baholi va tez eskiruvchi buyumlar hamda boshqa qimmatliklarni hisobga olish qaydnomasida aks ettiriladi. Foydalanishda boʻlgan KTB saqlanishining hisobi va nazorati tizimdan tashqari (jurnallarda) amalga oshiriladi. 122. Lombard xodimlaridan va boshqa debitorlardan olinishi lozim boʻlgan turli xil aktivlar hisobi 19900 — “Boshqa aktivlar”ning tegishli hisobvaraqlarida yuritiladi. 123. Olinishi lozim boʻlgan aktivlarning balans hisobotida haqqoniy qiymatda aks ettirish uchun 19911 — “Olinishi lozim boʻlgan mablagʻlar hisobvaraqlari boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv)” hisobvaragʻidan foydalaniladi. 124. Lombard xodimlaridan olinishi lozim boʻlgan mablagʻlar hisobi bilan bogʻliq barcha operatsiyalar mazkur Nizomning 15-ilovasiga muvofiq shakldagi Hisobdor shaxslar bilan hisob-kitoblarni hisobga olish qaydnomasida yuritiladi. 125. Oldindan toʻlangan va kelajakdagi hisobot davriga tegishli boʻlgan xarajatlar hisobi bilan bogʻliq barcha operatsiyalar mazkur Nizomning 16-ilovasiga muvofiq shakldagi Boshqa debitorlik qarzlarni hisobga olish qaydnomasida yuritiladi. 126. Oldindan toʻlangan va kelajakdagi hisobot davriga tegishli boʻlgan xarajatlar vaqti-vaqti bilan inventarizatsiya qilinishi va hisobot davri davomida amortizatsiya qilinishi (xarajatga oʻtkazilishi) lozim. Aktivlarni inventarizatsiya qilish Oʻzbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobining milliy standarti (19-son BHMS) “Inventarlashni tashkil etish va oʻtkazish”ga (roʻyxat raqami 833, 1999-yil 2-noyabr) asosan amalga oshiriladi. 127. Har bir olingan kredit alohida shaxsiy hisobvaraqlarda yuritiladi. Kredit shartnomasiga muvofiq kredit olish quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi bilan aks ettiriladi: Debet 1**** — Tegishli aktiv hisobvaragʻi Kredit 216** — Olingan kreditlarning tegishli hisobvaragʻi. Toʻlanishi lozim boʻlgan kreditlar boʻyicha foizlar har kuni hisoblanadi va quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: Debet Toʻlanishi lozim boʻlgan kreditlar boʻyicha foizli xarajatlarning tegishli hisobvaragʻi Kredit 22410 — “Olingan kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlar”. 128. Hisoblangan foizlar hamda kreditlarni soʻndirish quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi bilan amalga oshiriladi: Debet 216** — Olingan kreditlarning tegishli hisobvaragʻi, yoki Debet 22410 — “Olingan kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlar” Kredit 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar”. 129. Lombard tomonidan olingan kreditlar hisobi bilan bogʻliq barcha operatsiyalar mazkur Nizomning 18-ilovasiga muvofiq shakldagi Majburiyatlarni hisobga olish qaydnomasida yuritiladi. 130. Lizing, lizing oluvchi lombardning moliyaviy hisobotlarida ham aktiv, ham majburiyat sifatida tan olinadi. Lizingga olingan aktivlar hisobi 16515 — “Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi”, lizing boʻyicha yuzaga kelgan majburiyatlar esa 22100 — “Lizing boʻyicha majburiyatlar”ning tegishli mos hisobvaraqlarida yuritiladi. 131. Lizingni dastlabki tan olish lizing shartnomasi muddati boshlanishida amalga oshiriladi. Bunda, lizing oluvchi lombard lizing obyektini oʻz balansida sof investitsiya qiymati yoki uning haqqoniy qiymatining qaysi biri kichik boʻlsa oʻsha summada aks ettiradi. 132. Lizingni dastlabki tan olishda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi bajariladi: Debet 16515 — “Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi” Kredit 221** — Lizing boʻyicha majburiyatlar tegishli hisobvaragʻi. 133. Lizing oluvchi lombard tomonidan amalga oshirilgan lizing obyektini sotib olish, yetkazib berish yoki belgilangan maqsadda foydalanish uchun yaroqli holga keltirish bilan bogʻliq xarajatlar lizing obyektining qiymatiga qoʻshiladi. 134. Lizing obyekti lizing oluvchi lombard balansida aktiv va majburiyatlarning alohida moddalari sifatida aks ettirilishi lozim. 135. Lizing oluvchi lombard tomonidan lizing dastlabki tan olingandan soʻng keyingi hisob majburiyat boʻyicha asosiy qarz summasini (dastlabki tan olingan summani) va lizing boʻyicha foizlar toʻlash hisobini yuritishdan iborat. Keyingi hisob, lizing bilan bogʻliq barcha xavf-xatarlar lizing oluvchiga oʻtganligi sababli lizing oluvchi lombard tomonidan lizing obyektini baholab borish, eskirishni hisoblash va shartnomada koʻzda tutilgan boshqa xarajatlarni amalga oshirish ishlarini ham oʻz ichiga oladi. 136. Dastlabki tan olishda yoki obyektni lizingga olish vaqtida lizing oluvchi lombardning lizing foizi boʻyicha xarajatlari buxgalteriya hisobida aks ettirilmaydi. 137. Lizing oluvchi lombard tomonidan lizing toʻlovlari jadvaliga muvofiq lizing boʻyicha foizli xarajatlar har kuni hisoblanadi va quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari beriladi: Debet 54401 — “Lizing boʻyicha foizli xarajatlar” Kredit 22408 — “Lizing boʻyicha hisoblangan foizlar”. 138. Lizing oluvchi lombard tomonidan lizing toʻlovlari quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari orqali amalga oshiriladi: Debet 22408 — “Lizing boʻyicha hisoblangan foizlar” Debet 221** — Lizing boʻyicha majburiyatlar tegishli hisobvaragʻi Kredit 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar”. 139. Lizing oluvchi lombard tomonidan lizing obyekti boʻyicha amortizatsiya ajratmalari ushbu Nizomning 82-bandiga muvofiq aniqlanadi va quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi orqali amalga oshiriladi: Debet 56626 — “Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi boʻyicha eskirish summasi” Kredit 16519 — “Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi boʻyicha yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv)”. Agar lizing obyektiga egalik huquqi oʻtishi lizing shartnomasida belgilanmagan boʻlsa, lizing obyekti boʻyicha eskirish lizing shartnomasining amal qilish muddatidan yoki aktivning foydali xizmat qilish muddatidan qaysi biri kichik boʻlsa oʻsha muddatga hisoblanadi. 140. Lizing obyektini yillik qayta baholash lizing oluvchi lombard tomonidan mazkur Nizomning 87-bandiga muvofiq amalga oshiriladi. 141. Lizing oluvchi lombard tomonidan oxirgi toʻlovlar amalga oshirilganidan keyin 16515, 16519, 22100 va 22408 balans hisobvaraqlarida mazkur lizing operatsiyalari boʻyicha ochilgan shaxsiy hisobvaraqlar (analitik hisob) qoldigʻi nolga teng boʻladi va mulkka egalik huquqi lizing oluvchiga oʻtadi. Lizing obyektini lizing oluvchi lombardning balansiga kirim qilish uchun quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: a) Debet 16519 — “Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi boʻyicha yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv)” Kredit 16515 — “Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi”; b) Debet 165** — Asosiy vositalarning tegishli hisobvaragʻi Kredit 165** — Asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish summasi tegishli hisobvaragʻi (kontr-aktiv). 142. Lizing shartnomasi muddati oxirida lizing oluvchi lombardga lizing obyektining sotish sanasidagi haqqoniy qiymatidan past narxda sotib olish huquqi berilgan boʻlsa, sotib olish quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi orqali amalga oshiriladi: Debet 221** — Lizing boʻyicha majburiyatlar tegishli hisobvaragʻi Kredit 10503 — “Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar”. 143. Lizing shartnomasi uning amal qilish muddatidan oldin toʻxtatilib lizing beruvchi tomonidan lizing obyekti shartnoma shartlarida belgilangan tartibda olib qoʻyilgan taqdirda, lizing obyektini lizing beruvchiga qaytarish lizing shartnomasining amal qilish muddati toʻxtatilgan sanadagi lizing obyektining qoplanmagan qiymati summasida amalga oshiriladi va bunda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: Debet 16519 — “Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi boʻyicha yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv)” Kredit 16515 — “Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi”. 144. Lizing obyektining hisobdan chiqarish boʻyicha moliyaviy natija (foyda yoki zarar) lizing obyektining qoldiq (balans) qiymati va lizing toʻlovlari jadvali boʻyicha qolgan qarz oʻrtasidagi farq sifatida lizing obyektining hisobdan chiqarish bilan bogʻliq boʻlgan xarajatlar summasini hisobga olgan holda aniqlanadi. Lizing obyektining hisobdan chiqarish boʻyicha moliyaviy natija (foyda yoki zarar) aniqlanganida, oldingi qayta baholashlardagi lizing obyekti qiymatining koʻpaygan summasi, yaʼni oldingi baholashlar natijasida 30908 — “Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi” hisobvaragʻining kredit qoldigʻi lizing obyektining chiqib ketishidan koʻrilgan daromad tarkibiga qoʻshiladi va bir vaqtning oʻzida ushbu hisobvaraq boʻyicha zaxira kapitali kamaytiriladi. 145. Lombard tomonidan olingan lizing hisobi bilan bogʻliq barcha operatsiyalar mazkur Nizomning 18-ilovasiga muvofiq shakldagi Majburiyatlarni hisobga olish qaydnomasida yuritiladi. 146. Olingan tovar moddiy boyliklar va koʻrsatilgan xizmatlar hamda xodimlar uchun toʻlanishi lozim boʻlgan mablagʻlar, taʼsischilarga toʻlanadigan dividendlar, operatsion ijara hamda boshqa kreditorlar oldidagi majburiyatlar hisobi 29800 — “Boshqa majburiyatlar”ning tegishli hisobvaraqlarida olib boriladi. 147. Ushbu hisobvaraqlardagi mablagʻlarni inventarizatsiya qilish Oʻzbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobining milliy standarti (19-son BHMS) “Inventarlashni tashkil etish va oʻtkazish”ga (roʻyxat raqami 833, 1999-yil 2-noyabr) asosan amalga oshiriladi. 148. Xodimlar mehnatiga haq toʻlash bilan bogʻliq barcha operatsiyalar mazkur Nizomning 17-ilovasiga muvofiq shakldagi Mehnatga haq toʻlash boʻyicha hisob-kitoblarni hisobga olish qaydnomasida yuritiladi. 149. Boshqa kreditorlik qarzdorliklar bilan bogʻliq operatsiyalar hisobi mazkur Nizomning 18-ilovasiga muvofiq shakldagi Majburiyatlarni hisobga olish qaydnomasida yuritiladi. 150. Moliyaviy yilning yakunida barcha daromad va xarajatlar hisobvaraqlari qoldiqlari 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻida quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari orqali yopilishi lozim: Daromad hisobvaraqlarini yopish: Debet Daromad hisobvaraqlari (moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotdan) Kredit 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)”. Xarajat hisobvaragʻini yopish: Debet 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” Kredit Barcha xarajat hisobvaraqlari (moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotdan). Soʻngra sof foyda (zarar) hisobvaragʻidagi qoldiq taqsimlanmagan foyda hisobvaragʻiga oʻtkaziladi: Debet 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” Kredit 31203 — “Taqsimlanmagan foyda (aktiv-passiv)”. 151. Taqsimlanmagan foyda kapitalning zarur ajratmalari yoki zaxiralar (fondlar) tuzatishlari summasiga debetlanadi (kamayadi) yoki kreditlanadi (koʻpayadi). Boshqa hollarda taqsimlanmagan foydaga oldingi hisobot davriga tegishli boʻlgan faqat katta summalar boʻyicha tuzatishlar kiritilgan taqdirdagina oʻzgartirishlar kiritilishi mumkin. 152. Moliyaviy hisobotlarga muhim tuzatishlar kiritish arifmetik xatoliklar, maʼlumotlardan notoʻgʻri foydalanish yoki yanglishish, buxgalteriya hisobi tamoyillari va qoidalarini qoʻllashda xatoliklar oqibatida yuzaga kelishi mumkin. 153. Lombard foydasini taʼsischilar oʻrtasida taqsimlashda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 31203 — “Taqsimlanmagan foyda (aktiv-passiv)” (yillik dividendlarni hisoblashda), yoki Debet 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” (oraliq dividendlarni hisoblashda) Kredit 29807 — “Toʻlanishi lozim boʻlgan dividendlar”. 154. Hisoblangan dividendlar qonunchilikda belgilangan tartibda ustav fondini oshirishga yoʻnaltirilganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 29807 — “Toʻlanishi lozim boʻlgan dividendlar” Kredit 30301 — “Ustav fondi”. 155. Lombardning ustav fondini taqsimlanmagan foyda hisobidan oshirish quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi bilan amalga oshiriladi: Debet 31203 — “Taqsimlanmagan foyda (aktiv-passiv)” Kredit 30301 — “Ustav fondi”. 156. Lombard oʻzining ustavida nazarda tutilgan, zaxira fondini vujudga keltirishi mumkin. Lombardning zaxira fondiga ajratmalar har yili sof foydadan ajratmalar qilish yoʻli bilan shakllantiriladi. Zaxira fondiga ajratmalar qilishda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi beriladi: Debet 31203 — “Taqsimlanmagan foyda (aktiv-passiv)” Kredit 30903 — “Umumiy zaxira fondi”. 157. Lombard kapitali hisobi bilan bogʻliq barcha operatsiyalar mazkur Nizomning 19-ilovasiga muvofiq shakldagi Kapitalni hisobga olish qaydnomasida aks ettiriladi. 158. Lombardning daromadlar va xarajatlari hisobi lombard tomonidan mazkur Nizomning 1-ilovasida keltirilgan Hisobvaraqlar rejasining tegishli hisobvaraqlarida yuritiladi. 159. Daromadlar va xarajatlar, toʻlangan vaqti va pul kelib tushgan sanadan qatʼi nazar, qaysi davrga taalluqli boʻlsa, oʻsha hisobot davrida hisoblab yozish tamoyiliga muvofiq aks ettiriladi. 160. Lombard tomonidan koʻrsatilgan xizmatlar uchun hisoblangan va boshqa olingan daromadlar mazkur Nizomning 20-ilovasiga muvofiq shakldagi Hisobot davri daromadlarini hisobga olish qaydnomasida qayd etiladi. 161. Lombard hisobot davri xarajatlar mazkur Nizomning 21-ilovasiga muvofiq shakldagi Hisobot davri xarajatlarini hisobga olish qaydnomasida qayd etiladi. 162. Lombardlar buxgalteriya hujjatlarining qatʼiy saqlanishini taʼminlashi shart. Hujjatlarini saqlash yuzasidan mazkur hujjatda belgilangan tartibga rioya etilishi boʻyicha javobgarlik lombard rahbari va bosh buxgalteri zimmasiga yuklatiladi. Lombard rahbari hujjatlarni saqlash uchun maʼlum joy ajratib berishi lozim. Hujjatlarni yigʻib, alohida yigʻmajildlarga tikishni lombard rahbari tomonidan tayinlangan xodim (masʼul xodim) amalga oshiradi. 163. Buxgalteriya hujjatlari har ish kuni boʻyicha xronologik tartibda shakllantirilib, bir oylik hujjatlar alohida yigʻmajildga tikilgan holda saqlanadi. Kunlik kirim va chiqim kassa orderlari kassa daftaridagi bir kunlik yozuvlar nusxasi bilan birga har ish kuni boʻyicha xronologik tartibda shakllantiriladi va ip oʻtkazilib tikilgan holda saqlanadi. 164. Oylik yigʻmajildlarga quyidagi hujjatlar tikiladi: lombardning bankdagi talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻi koʻchirmasi; lombard tomonidan pul oʻtkazish boʻyicha amalga oshirilgan operatsiyalar uchun asos boʻlgan toʻlov hujjatlari (toʻlov topshiriqnomalari, toʻlov talabnomalari); kirim terminal orderlari; mazkur Nizomning 22-ilovasiga muvofiq shakldagi lombardning mijoz va xoʻjalik operatsiyalari hisobvaraqlari boʻyicha amalga oshirilgan operatsiyalar uchun asos boʻlgan memorial orderlar roʻyxati; kirim va chiqim kassa jurnallari oʻrnatilgan tartibda rasmiylashtirilgan holda tikiladi; belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan oylik bosh kitob. 165. Masʼul xodim har bir ish kuni boʻyicha yigʻmajildlarda amalga oshirilgan buxgalteriya operatsiyalariga tegishli barcha hujjatlar mavjudligini sinchiklab tekshirishi lozim. Yakunlangan kun uchun hujjatlar ertangi kundan kechiktirilmay shakllantirilishi zarur. Keyingi kun boshlangunga qadar hujjatlar temir javonda saqlanishi lozim. 166. Lombard mijozlar bilan amalga oshirilgan operatsiyalar toʻgʻrisidagi axborotni, mijozlar bilan yozishmalarni, shuningdek mijozlarni identifikatsiyalash maʼlumotlarini va mijozlarni lozim darajada tekshirishga doir materiallarni mijozlar bilan amaliy ish munosabatlari toʻxtatilganidan keyin kamida besh yil mobaynida saqlashlari shart. 167. Quyidagi hujjatlar kassada, omborda yoki temir shkaflarda saqlanishi shart: tugagan yil uchun yillik hisobotning tegishli imzolar bilan rasmiylashtirilgan nusxasi hamda soʻnggi tugagan hisobot davri uchun balans va uning barcha ilovalari; oxirgi 12 oy uchun kassa hujjatlari; buxgalteriya hisobi qaydnomalari. 168. Buxgalteriya hisobiga tegishli hujjatlar arxivga topshirilguniga qadar, buxgalteriyaning stellajlar va temir jovonlar bilan jihozlangan hujjatlarni saqlash uchun ajratilgan joyda (joriy arxivda) saqlanishi kerak. Masʼul xodim joriy arxivda hujjatlar but saqlanishi va daxlsizligi uchun javob beradi. 169. Joriy arxivda saqlanayotgan hujjatlarga doir maʼlumotlar kassa hujjatlari boʻyicha javobgar xodim huzurida, bosh buxgalter imzolagan talabnomalar asosida, joriy arxiv uchun masʼul xodim qatnashuvida olinadi. Maʼlumot olish uchun ruxsat berilgan lombard xodimi kassir yoki joriy arxiv uchun masʼul xodimi kuzatuvida ishlashi lozim. Joriy arxiv uchun javobgar xodim maʼlumot olishga ruxsat berilgan xodimlar tomonidan hujjatlarga biror-bir tuzatuv yozuvlarini kiritmasligini kuzatib turishlari shart. 170. Mijozlarga tegishli va boshqa pul hisob-kitob hujjatlari sud va tergov organlarining yozma talabi asosida faqat lombard rahbarining ruxsati bilan olinishi mumkin. 171. Hujjatning asl nusxasi olinayotganda bu haqda ikki nusxada dalolatnoma yoki bayonnoma tuzilib, unga lombard rahbari, bosh buxgalter va hujjatni talab qilgan tashkilot vakili imzo chekadi. Dalolatnoma yoki bayonnomada ayni qanday hujjat olinayotgani, uni kimning talabiga va ruxsatiga koʻra olinayotgani aniq koʻrsatilishi kerak. Dalolatnoma yoki bayonnomaning ikkinchi nusxasi yuqorida aytilgan vakilga topshiriladi. 172. Olingan toʻlov hujjatining asl nusxasi oʻrniga bosh buxgalter tomonidan tasdiqlangan nusxasi, shuningdek hujjatning asl nusxasini olayotgan shaxs tomonidan imzolangan bayonnomaning birinchi nusxasi va hujjatni olish xususidagi talabnoma qoʻyiladi. Hujjat olinganligi toʻgʻrisida bosh buxgalter shu hujjat turgan yigʻmajildning muqovasiga yozib, imzo chekadi. 173. Turli sanalarga tegishli toʻlov hujjatlari bir vaqtning oʻzida olingan hollarda, bu hujjatlarning barchasi uchun bitta dalolatnoma yoki bayonnoma tuzilib, unga shu hujjatlar roʻyxati kiritiladi. Ushbu hujjatlarning biri oʻrniga uning nusxasi, hujjatni olish toʻgʻrisidagi talabnoma, dalolatnoma yoki bayonnomaning birinchi nusxasi qoʻyiladi, boshqalarining oʻrniga esa, shu hujjatlar nusxalari qoʻyilib, ularda hujjatni olish toʻgʻrisidagi talabnoma qayerda saqlanayotganligi yoziladi. 174. Elektron baza maʼlumotlarining toʻliqligi, ishonchliligi va toʻgʻri arxivlanishi uchun lombard rahbari, bosh buxgalteri va arxivlashni amalga oshiradigan masʼul xodim shaxsan javobgar hisoblanadi. 175. Lombardda buxgalteriya hisobi elektron baza maʼlumotlari har kuni arxivlanib, tashqi saqlovchi qurilmaga yozib boriladi hamda masʼul shaxs javobgarligi ostida seyfda saqlanadi. 176. Buxgalteriya hisobi registrlaridagi maʼlumotlar va elektron baza maʼlumotlari oʻzaro mos boʻlishi kerak. Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi va “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq lombardlarda buxgalteriya hisobi operatsiyalarini hisobvaraqlarda aks ettirish qoidalarini belgilaydi. 1. Mazkur Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: lombardlar buxgalteriya hisobi hisobvaraqlari rejasi (bundan buyon matnda Hisobvaraqlar rejasi deb yuritiladi) — lombardlar tomonidan amalga oshiriladigan operatsiyalarning hisobini yuritish va hisobotlarni tuzishda qoʻllaniladigan mazkur Qoidalarning 1-ilovasida berilgan hisobvaraqlar roʻyxati; bosh kitob — ikkiyoqlama yozuv usuliga muvofiq yuritiladigan Hisobvaraqlar rejasidagi ikkinchi tartibli hisobvaraqlar roʻyxati; yordamchi kitob — bosh kitob hisobvaraqlariga ochiladigan shaxsiy hisobvaraqlar, shuningdek alohida mablagʻlar turi va qimmatliklar boʻyicha yuritiladigan jurnallar, qaydnomalar, kitoblar va tasdiqlangan blankalar; mijoz hisobvaraqlari — lombard tomonidan mijozlarga ajratilgan kreditlar, ular boʻyicha hisoblangan foizlar va neustoyka hisobini yuritish uchun ochiladigan hisobvaraqlar; xoʻjalik operatsiyalari hisobvaraqlari — lombardlarning xoʻjalik faoliyati boʻyicha operatsiyalar hisobini yuritish uchun ochiladigan hisobvaraqlar. Banklardagi depozit, kassa, asosiy vositalar, daromad va xarajatlar va boshqa xoʻjalik faoliyati bilan bogʻliq operatsiyalar hisobini yuritish uchun ochilgan hisobvaraqlar xoʻjalik operatsiyalari hisobvaraqlari hisoblanadi. 2. Lombardlarning buxgalteriya hisobida sintetik hisobni yuritish uchun alohida bosh kitob, analitik hisobni yuritish uchun esa yordamchi kitoblar ochiladi. Bosh kitoblarning tegishli balans hisobvaraqlaridagi summalar yordamchi kitoblardagi summalar yigʻindisiga mos kelishi kerak. 3. Lombardlar tomonidan Hisobvaraqlar rejasi yuridik shaxs sifatida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan vaqtdan boshlab qayta tashkil etilgunga yoki tugatilgunga qadar uzluksiz ravishda yuritiladi. 4. Hisobvaraqlar quyidagi maqsadlar uchun kodlashtiriladi: hisobvaraqlarning bosh va yordamchi kitoblarda joylashishini yengillashtirish; hisobvaraqlarni bir tizimda tasniflash va guruhlashga yordam berish; hisob jarayonlarini avtomatlashtirishni yengillashtirish; operatsiyalarni qayd etishni tezlashtirish. 5. Hisobvaraqlarning bosh kitobda kodlashtirish tizimi quyidagi sxema boʻyicha beshta belgidan iborat: S MM SS C Hisobvaraq turkumi (kategoriyasi): 1. Aktiv 2. Majburiyatlar 3. Kapital 4. Daromadlar 5. Xarajatlar 9. Koʻzda tutilmagan holatlar MM Hisobvaraq turkumiga tegishli asosiy hisobvaraqlar (birinchi tartib) SS Asosiy hisobvaraqlarga tegishli subhisobvaraqlar (ikkinchi tartib) Raqamli kodlashtirishga quyidagi zarur shartlar joylashtirilgan: jamlanma hisobvaraqlar uchun MM va/yoki SS nol raqamlariga ega (masalan, 10000-”Aktivlar”, 10100-”Kassadagi naqd pul” va boshqalar); “Aktivlar” boʻlimidagi “.... zararlarni qoplash zaxirasi” sarlavhali subhisobvaraqlar uchun SS oʻrnida 99 raqami qabul qilingan. 6. Amalga oshiriladigan birlamchi operatsiyalarning hisobi dastlab shaxsiy hisobvaraqlarda (kartochkalar, kitoblar, jurnallarda) aks ettiriladi. 7. Shaxsiy hisobvaraqlar 20 ta raqamdan iborat boʻlib, yordamchi kitobda quyidagi sxema boʻyicha kodlashtiriladi: CCCCC VVV K SSSSSSSS NNN 8. Bosh kitobning balans hisobvaragʻi raqami Hisobvaraqlar rejasiga muvofiq aniqlanadi, valyuta kodi “Jahon mamlakatlari va valyutalar tasniflagichi”ga asosan belgilanadi, nazorat kaliti lombard tashkilotlari tomonidan hisoblab chiqariladi. 9. Shaxsiy hisobvaraqlar tartib raqami “001” dan “999” gacha boʻlgan tartib raqamlardan iborat. 10. Har bir mijozga alohida shaxsiy hisobvaraqlar ochiladi. Ikki yoki undan ortiq shaxslarga bitta shaxsiy hisobvaraq ochilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Mijoz hisobvaraqlari “99XXXXXX” tartibida har bir mijoz uchun alohida ixtiyoriy shakllantirilgan xos raqam bilan ochiladi. 11. Mijoz hisobvaraqlari kredit va unga hisoblangan foizlar toʻliq soʻndirilgandan keyin yopiladi. Yopilgan shaxsiy hisobvaraqlar raqamlari qayta tiklanmaydi va boshqa shaxsiy hisobvaraqlarni raqamlashda foydalanilmaydi. 12. Xoʻjalik operatsiyalari hisobvaraqlari lombardlarning bankdagi hisobvaraqlari boʻyicha Bank depozitorlarining milliy axborot bazasida berilgan xos raqami bilan ochiladi. 13. Hisobvaraqlar rejasida har bir hisobvaraqning aktiv yoki passiv boʻlishi aniq belgilab qoʻyilgan, aktiv-passiv qoldiqlarga ega boʻladigan ayrim hisobvaraqlar bundan mustasno. Aktiv hisobvaraqlarga “Aktivlar”, “Xarajatlar” va “Koʻzda tutilmagan holatlar” boʻlimlaridagi hisobvaraqlar, passiv hisobvaraqlarga “Majburiyatlar”, “Kapital” va “Daromadlar” boʻlimlaridagi hisobvaraqlar taalluqlidir. 14. Aktivlarning real qiymatini aks ettirish maqsadida “Aktivlar” boʻlimiga kontr-aktiv hisobvaraqlari, majburiyatlarning real qiymatini aks ettirish maqsadida esa “Majburiyatlar” boʻlimiga kontr-passiv hisobvaraqlar kiritilgan. “Koʻzda tutilmagan holatlar” boʻlimiga operatsiyalarni ikki yoqlama yozuv uslubi boʻyicha aks ettirish va amalga oshirilgan operatsiyalarning toʻgʻriligini qoʻshimcha nazorat qilish imkonini beruvchi kontr-aktiv hisobvaraqlar kiritilgan. 15. “Aktivlar” boʻlimi likvidlilik, “Majburiyatlar” boʻlimi esa muddatlilik tamoyillariga asosan tasniflangan. 16. Mazkur Qoidalarning 2-ilovasida Hisobvaraqlar rejasining har bir hisobvaragʻi taʼrifi berilgan boʻlib, unda hisobvaraqning debeti va krediti boʻyicha qanday operatsiyalar aks ettirilishi hamda tahliliy hisobining yuritilish tartibi bayon etilgan. Batafsil tahliliy hisob yuritish uchun lombardlarda shaxsiy hisobvaraqlardan tashqari qoʻshimcha buxgalteriya hisobi registrlari yuritilishi mumkin. 17. Xatolarni toʻgʻrilash va hisob siyosatiga kiritilgan oʻzgartirishlar asosida tuzatishlar kiritishda, hisobvaraqlarning taʼriflarida koʻzda tutilmagan boʻlsa ham hisobvaraqlarning debet va kreditlari boʻyicha tuzatish oʻtkazmalari amalga oshirilishi mumkin. 18. “Daromadlar” va “Xarajatlar” boʻlimi uchun tahliliy hisob koʻrsatilmagan boʻlib, ushbu boʻlimlardagi hisobvaraqlar lombardning ichki hisobvaraqlari hisoblanadi. Lombardlar ichki hisob siyosatidan kelib chiqqan holda mazkur hisobvaraqlar boʻyicha tahliliy hisob yuritishni mustaqil belgilaydilar. Kod Nomi 10000 Aktivlar 10100 KASSADAGI NAQD PULLAR 10101 Kassadagi pul mablagʻlari 10109 Yoʻldagi naqd pullar 10500 BANKLARGA QOʻYILGAN DEPOZITLAR VA BOShQA MABLAGʻLAR 10503 Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar 10505 Banklarga qoʻyilgan jamgʻarma depozitlar 10507 Banklarga qoʻyilgan muddatli depozitlar 10509 Yoʻldagi naqdsiz mablagʻlar 10513 Banklarga qoʻyilgan boshqa mablagʻlar 10515 Tugatilgan va tugatilish jarayonida boʻlgan banklardagi mablagʻlar 10597 Banklardagi mablagʻlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) 12400 BERILGAN KREDITLAR 12401 Mijozlarga berilgan kreditlar 12405 Mijozlarga berilgan muddati oʻtgan kreditlar 12409 Mijozlarga berilgan shartlari qayta koʻrib chiqilgan kreditlar 12499 Mijozlarga berilgan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) 15700 SUD JARAYoNIDAGI VA NOTARIUSNING IJRO XATI OLINGAN KREDITLAR 15701 Mijozlarga berilgan sud jarayonidagi kreditlar 15705 Notariusning ijro xati olingan muddati oʻtgan kreditlar 15799 Sud jarayonidagi hamda notariusning ijro xati olingan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) 16300 OLINIShI LOZIM BOʻLGAN HISOBLANGAN FOIZLAR 16301 Banklardagi depozitlar boʻyicha olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar 16307 Kreditlar boʻyicha olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar 16377 Muddati oʻtgan hisoblangan foizlar 16397 Boshqa olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar 16400 HISOBLANGAN FOIZSIZ DAROMADLAR 16401 Koʻrsatilgan xizmatlar uchun hisoblangan toʻlovlar 16405 Hisoblangan jarima va penyalar 16409 Operatsion ijara boʻyicha hisoblangan daromad 16413 Hisoblangan boshqa foizsiz daromadlar 16499 Hisoblangan foizsiz daromadlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) 16500 ASOSIY VOSITALAR 16501 Yer 16505 Tugallanmagan qurilishlar 16509 Lombardning binolari va boshqa imoratlari 16511 Lombardlarning binolari va boshqa imoratlarining yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) 16515 Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi 16519 Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi boʻyicha yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) 16529 Transport vositalari 16531 Transport vositalarining yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) 16535 Mebel, moslama va jihozlar 16539 Mebel, moslama va jihozlarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) 16549 Operatsion ijaraga berilgan asosiy vositalar 16551 Operatsion ijaraga berilgan asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) 16561 Ombordagi asosiy vositalar 16563 Ombordagi asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) 16575 Olingan kreditlar boʻyicha garovga qoʻyilgan asosiy vositalar 16579 Olingan kreditlar boʻyicha garovga qoʻyilgan asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) 16600 NOMODDIY AKTIVLAR 16601 Nomoddiy aktivlar 16605 Nomoddiy aktivlarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) 16609 Oʻrnatish va yaratish jarayonidagi nomoddiy aktivlar 16699 Oʻrnatish va yaratish jarayonidagi nomoddiy aktivlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) 16700 BOShQA XUSUSIY MULKLAR 16701 Boshqa xususiy mulklar 16799 Boshqa xususiy mulklar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) 19900 BOShQA AKTIVLAR 19907 Xizmatlar uchun oldindan toʻlangan xarajatlar 19908 Lombard xodimlari bilan boʻladigan hisob-kitoblardagi undirib olinishi lozim boʻlgan mablagʻlar 19909 Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar 19911 Olinishi lozim boʻlgan mablagʻlar hisobvaraqlari boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) 19921 Ombordagi kam baholi va tez eskiruvchi buyumlar hamda boshqa qimmatliklar 19931 Muddati kechiktirilgan soliqlar 19995 Sud jarayonidagi boshqa aktivlar 19997 Boshqa aktivlar 19999 Boshqa aktivlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) 20000 MAJBURIYATLAR 21400 JALB QILINGAN QARZ MABLAGʻLAR 21402 Taʼsischilarning qarz mablagʻlari 21404 Boshqa shaxslardan jalb qilingan qarz mablagʻlar 21600 OLINGAN KREDITLAR 21602 Banklardan olingan qisqa muddatli kreditlar 21609 Banklardan olingan uzoq muddatli kreditlar 21692 Boshqa kreditorlardan olingan qisqa muddatli kreditlar 21696 Boshqa kreditorlardan olingan uzoq muddatli kreditlar 22100 LIZING BOʻYIChA MAJBURIYATLAR 22102 Banklar oldidagi lizing boʻyicha majburiyatlar 22104 Boshqa lizing beruvchilar oldidagi lizing boʻyicha majburiyatlar 22400 TOʻLANIShI LOZIM BOʻLGAN HISOBLANGAN FOIZLAR 22402 Taʼsischilarning qarz mablagʻlariboʻyicha hisoblangan foizlar 22404 Boshqa shaxslardan jalb qilingan qarz mablagʻlar boʻyicha hisoblangan foizlar 22408 Lizing boʻyicha hisoblangan foizlar 22410 Olingan kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlar 22496 Boshqa majburiyatlar boʻyicha hisoblangan foizlar 22500 HISOBLANGAN SOLIQLAR 22502 Hisoblangan foyda soliqlari 22504 Hisoblangan boshqa soliqlar 22506 Toʻlash uchun ushlab qolingan soliqlar 22508 Muddati kechiktirilgan soliqlar 22510 Hisoblangan yagona ijtimoiy toʻlov 22512 Jamgʻarmalar bilan boʻladigan hisob-kitoblar 22800 MUDDATI UZAYTIRILGAN DAROMADLAR 22812 Kelgusi davr foizli daromadlari 22814 Grant mablagʻlari 22896 Boshqa muddati uzaytirilgan daromadlar 29800 BOShQA MAJBURIYATLAR 29801 Mijozlar bilan hisob-kitoblar 29802 Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar 29803 Lombard xodimlari bilan hisob-kitoblardagi toʻlanishi lozim boʻlgan mablagʻlar 29805 Ijara (operatsion ijara) boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan mablagʻlar 29807 Toʻlanishi lozim boʻlgan dividendlar 29830 Taʼsischilar tomonidan ustav fondini oshirish maqsadida qoʻyilgan mablagʻlar 29896 Boshqa majburiyatlar 30000 KAPITAL 30300 LOMBARDNING USTAV FONDI 30301 Ustav fondi 30900 ZAXIRA KAPITALI 30903 Umumiy zaxira fondi 30905 Tekinga olingan mulklar 30908 Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi 31200 TAQSIMLANMAGAN FOYDA 31203 Taqsimlanmagan foyda (aktiv-passiv) 31206 Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv) 40000 DAROMADLAR 40400 BANKLARDAGI DEPOZITLAR BOʻYIChA FOIZLI DAROMADLAR 40401 Banklardagi talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar boʻyicha foizli daromadlar 40403 Banklardagi jamgʻarma depozitlar boʻyicha foizli daromadlar 40405 Banklardagi muddatli depozitlar boʻyicha foizli daromadlar 40407 Banklardagi boshqa mablagʻlar boʻyicha foizli daromadlar 42000 MIJOZLARGA BERILGAN KREDITLAR BOʻYIChA FOIZLI DAROMADLAR 42001 Mijozlarga berilgan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar 42005 Mijozlarga berilgan muddati oʻtgan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar 42009 Mijozlarga berilgan shartlari qayta koʻrib chiqilgan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar 44700 SUD JARAYoNIDAGI VA NOTARIUSNING IJRO XATI OLINGAN KREDITLAR BOʻYIChA FOIZLI DAROMADLAR 44701 Sud jarayonidagi kreditlar boʻyicha foizli daromadlar 44705 Notariusning ijro xati olingan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar 44900 BOShQA FOIZLI DAROMADLAR 44901 Boshqa foizli daromadlar 45200 FOIZSIZ DAROMADLAR 45201 Koʻrsatilgan xizmatlar uchun olingan daromadlar 45900 BOShQA FOIZSIZ DAROMADLAR 45901 Asosiy vositalarning ijarasi boʻyicha olingan daromadlar 45909 Asosiy vositalarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan olingan foyda 45913 Boshqa xususiy mulklar/aktivlarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan olingan foyda 45917 Grant mablagʻlaridan olingan daromad 45921 Hisobdan chiqarilgan mablagʻlarning qaytarilishi 45994 Boshqa foizsiz daromadlar 50000 XARAJATLAR 50600 JALB QILINGAN MABLAGʻLAR BOʻYIChA FOIZLI XARAJATLAR 50601 Taʼsischilarning qarz mablagʻlari boʻyicha foizli xarajatlar 50603 Boshqa shaxslardan jalb qilingan qarz mablagʻlar boʻyicha foizli xarajatlar 53100 KREDITLAR BOʻYIChA FOIZLI XARAJATLAR 53101 Banklardan olingan qisqa muddatli kreditlar boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan foizli xarajatlar 53105 Banklardan olingan uzoq muddatli kreditlar boʻyicha foizli xarajatlar 53195 Boshqa kreditorlardan olingan qisqa muddatli kreditlar boʻyicha foizli xarajatlar 53196 Boshqa kreditorlardan olingan uzoq muddatli kreditlar boʻyicha foizli xarajatlar 54400 LIZING BOʻYIChA FOIZLI XARAJATLAR 54401 Lizing boʻyicha foizli xarajatlar 54900 BOShQA FOIZLI XARAJATLAR 54902 Boshqa foizli xarajatlar 55100 FOIZSIZ XARAJATLAR 55106 Koʻrsatilgan xizmatlar va vositachilik xarajatlari 55900 BOShQA FOIZSIZ XARAJATLAR 55902 Asosiy vositalarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar 55906 Boshqa xususiy mulklarni/aktivlarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar 55995 Boshqa foizsiz xarajatlar 56100 LOMBARD XODIMLARINING ISh XAQI VA ULAR UChUN QILINGAN BOShQA XARAJATLAR 56102 Ish haqi 56106 Lombard xodimlari uchun imtiyozlar 56110 Tibbiy, stomatologik xizmatlar va shifoxonada davolanish uchun xarajatlar 56114 Ijtimoiy sugʻurta boʻyicha badallar 56118 Ijtimoiy himoya boʻyicha xarajatlar 56122 Jamgʻarmalarga ajratmalar 56195 Lombard xodimlari uchun qilingan boshqa xarajatlar 56200 IJARA VA SAQLASh (TAʼMINOT) XARAJATLARI 56202 Ijara toʻlovi 56206 Suv toʻlovi 56210 Elektr energiyasi va isitish tarmoqlari xarajatlari 56214 Taʼmirlash va taʼminot xarajatlari 56218 Qoʻriqlash xizmati xarajatlari 56300 XIZMAT SAFARI VA TRANSPORT XARAJATLARI 56302 Xizmat safari xarajatlari 56306 Xizmat safari vaqtidagi kunlik xarajatlar 56310 Lombard mulkini koʻchirish bilan bogʻliq boʻlgan (Fraxt) xarajatlar 56314 Yoqilgʻi xarajatlari 56400 MAʼMURIY XARAJATLAR 56402 Reklama va eʼlon xarajatlari 56406 Devonxona, ofis va boshqa buyumlar xarajatlari 56410 Pochta, telefon, faks boʻyicha xarajatlar 56414 Hujjat markalari uchun xarajatlar 56418 Kitob, gazeta va boshqa davriy nashriyotlar boʻyicha xarajatlar 56500 REPREZENTATSIYA VA XAYRIYA 56502 Reprezentatsiya va koʻngilochar tadbirlar xarajatlari 56506 Aʼzolik badallari 56510 Xayr-ehson va xayriya xarajatlari 56600 ESKIRISh XARAJATLARI 56602 Lombardning bino va boshqa imoratlarining eskirish summasi 56610 Transport vositalarining eskirish summasi 56614 Mebel va jihozlarning eskirish summasi 56618 Nomoddiy aktivlarning eskirish summasi 56622 Operatsion ijaraga berilgan asosiy vositalarning eskirish summasi 56626 Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi boʻyicha eskirish summasi 56630 Ombordagi asosiy vositalarning eskirish summasi 56632 Olingan kreditlar boʻyicha garovga qoʻyilgan asosiy vositalarning eskirish summasi 56700 SUGʻURTA, SOLIQ VA BOShQA XARAJATLAR 56702 Yuridik va auditorlik xizmati xarajatlari 56706 Maslahatchi (konsalting)lar xizmati xarajatlari 56710 Sugʻurta xarajatlari 56714 Soliq (foyda soligʻidan tashqari) va litsenziyalar 56718 Jarima va penya xarajatlari 56722 Sud xarajatlari 56795 Boshqa operatsion xarajatlar 56800 KOʻRILIShI MUMKIN BOʻLGAN ZARARLARNI BAHOLASh 56802 Kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash 56832 Nomoddiy aktivlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash 56834 Boshqa xususiy mulklar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash 56840 Hisoblangan foizsiz daromadlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash 56842 Sud jarayonidagi va notariusning ijro xati olingan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash 56895 Boshqa aktivlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash 56900 FOYDA SOLIGʻINI BAHOLASh 56902 Foyda soligʻini baholash 90000 KOʻZDA TUTILMAGAN HOLATLAR 90900 SAVDOGA OID MOLIYALAShLAR 90993 Kafolat va kafilliklar 91500 AKTIVLAR BOʻYIChA FOIZLAR 91501 Berilgan kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlar 91505 Boshqa aktivlar boʻyicha hisoblangan foizlar 91800 LOMBARDNING KREDIT VA LIZING MAJBURIYATLARI 91816 Lombardning kredit va lizing olish majburiyati 94500 GAROV SIFATIDA VA SAQLOVGA QABUL QILINGAN MULKLAR 94502 Garov sifatida olingan mulklar 94503 Saqlovga qabul qilingan mulklar 94504 Notariusning ijro xati olingan garovdagi va saqlovga qabul qilingan mulklar 95400 BOShQA KOʻZDA TUTILMAGAN HOLATLAR HISOBVARAQLARI 95413 Hisobdan chiqarilgan kreditlar 95497 Boshqa koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlari 96300 KOʻZDA TUTILMAGAN HOLATLAR KONTR-HISOBVARAQLARI 96335 Aktivlar boʻyicha hisoblangan foizlar kontr-hisobvaragʻi 96337 Kafolat va kafilliklar boʻyicha kontr-hisobvaraq 96358 Lombardning kredit va lizing olish majburiyati boʻyicha kontr-hisobvaraq 96381 Garov sifatida va saqlovga qabul qilingan mulklar boʻyicha kontr-hisobvaraq 96397 Boshqa koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlari boʻyicha kontr-hisobvaraq 10000 AKTIVLAR 10100 KASSADAGI NAQD PULLAR 10101 Kassadagi pul mablagʻlari Hisobvaraqning taʼrifi: lombard kassasidagi banknot va tangalar koʻrinishidagi naqd pul mablagʻlarining hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning debetida lombardning kassasiga kelib tushgan pul mablagʻlarining summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida lombardning kassasidan toʻlangan pul mablagʻlari, shuningdek xizmat koʻrsatuvchi bankka topshiriladigan ortiqcha pul mablagʻlarining summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob alohida shaxsiy hisobvaraqda olib boriladi. 10109 Yoʻldagi naqd pullar Hisobvaraqning taʼrifi: yoʻldagi naqd pullarning hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning debetida bankka joʻnatilgan naqd pullarning summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida qabul qiluvchi bank tomonidan ularning kassaga qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi tasdiqnomasi asosida naqd pullar summasini hisobdan chiqarilishi aks ettiriladi. Tahliliy hisob qabul qiluvchi bank boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 10500 BANKLARGA QOʻYILGAN DEPOZITLAR VA BOShQA MABLAGʻLAR 10503 Banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlari hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning debetida banklarga qoʻyilgan talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlarning hisobdan chiqarilgan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob banklar boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 10505 Banklarga qoʻyilgan jamgʻarma depozitlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning banklarga qoʻyilgan jamgʻarma depozitlari hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning debetida banklarga qoʻyilgan jamgʻarma depozitlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida jamgʻarma depozitlarning hisobdan chiqarilgan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob banklar boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 10507 Banklarga qoʻyilgan muddatli depozitlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning banklarga qoʻyilgan muddatli depozitlari hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning debetida banklarga qoʻyilgan muddatli depozitlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida muddatli depozitlarning hisobdan chiqarilgan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob banklar va depozitlar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 10509 Yoʻldagi naqdsiz mablagʻlar Hisobvaraqning taʼrifi: Ushbu hisobvaraqda lombardning bankdagi depozit hisobvaragʻiga kirim qilinadigan, lekin kelib tushmagan naqdsiz pul mablagʻlari aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida lombardning bankdag? depozit his?bvaragʻiga kirim qilinadigan, lekin kelib tushmagan naqdsiz pul mablagʻlari aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida bankdan olingan depozit hisobvaragʻi koʻchirmasi asosida naqdsiz pul mablagʻlar summasini hisobdan chiqarilishi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir mijoz boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 10513 Banklarga qoʻyilgan boshqa mablagʻlar Hisobvaraqning taʼrifi: yuqorida koʻrsatilgan turkum taʼriflarga mos tushmaydigan, lombardning banklarga qoʻyilgan mablagʻlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida banklarga qoʻyilgan boshqa mablagʻlarning summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida boshqa mablagʻlarning hisobdan chiqarilgan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir bank va depozitlar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 10515 Tugatilgan va tugatilish jarayonida boʻlgan banklardagi mablagʻlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning tugatilgan yoki tugatilish jarayonida boʻlgan banklardagi depozitlari va boshqa mablagʻlari hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning debetida tugatilgan yoki tugatilish jarayonida boʻlgan banklardagi depozitlar va boshqa mablagʻlari summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida kelib tushgan, koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi mablagʻlari yoki boshqa aktivlar hisobidan qoplangan tugatilgan yoki tugatilish jarayonida boʻlgan banklardagi mablagʻlar summasi hisobdan chiqariladi. Tahliliy hisob har bir bank boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 10597 Banklardagi mablagʻlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan, banklardagi, shu jumladan tugatilgan bank yoki tugatilayotgan banklardagi undirilmaslik ehtimoli mavjud boʻlgan depozitlari va boshqa mablagʻlari boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash uchun tashkil etilgan zaxira hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida tashkil etilgan zaxira summasi va/yoki zaxiraning oʻsish summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida zaxiraning bekor qilingan va/yoki kamayish summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir bank boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 12400 BERILGAN KREDITLAR 12401 Mijozlarga berilgan kreditlar Hisobvaraqning taʼrifi: mijozlarga berilgan kreditlarning hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida berilgan kreditlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida qoplangan va/yoki qayta tasniflangan kreditlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir qarzdor boʻyicha kredit shartnomalariga qarab alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 12405 Mijozlarga berilgan muddati oʻtgan kreditlar Hisobvaraqning taʼrifi: mijozlarga berilgan muddatida toʻlanmagan (qoplanmagan) kreditlarning hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida 12401 — “Mijozlarga berilgan kreditlar” va 12409 — “Mijozlarga berilgan shartlari qayta koʻrib chiqilgan kreditlar” hisobvaragʻlaridan mazkur hisobvaraqqa oʻtkazilgan muddatida toʻlanmagan kreditlarning toʻliq summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida qarzdorlar tomonidan toʻlangan, kreditlarning boshqa maqomi boʻyicha qayta tasniflangan va/yoki koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash uchun zaxira 12499 — “Mijozlarga berilgan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi” hisobvaragʻidan hisobdan chiqarilgan summa aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir qarzdor boʻyicha kredit shartnomalariga qarab alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 12409 Mijozlarga berilgan shartlari qayta koʻrib chiqilgan kreditlar Hisobvaraqning taʼrifi: kredit shartnomasi hamda unga qoʻshimcha kelishuvga muvofiq asosiy shartlari oʻzgartirilgan mijozlarga berilgan kreditlarning hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida qayta tasniflangan, 12401 — “Mijozlarga berilgan kreditlar” va 12405 — “Mijozlarga berilgan muddati oʻtgan kreditlar” hisobvaraqlaridan mazkur hisobvaraqqa oʻtkazilgan mijozlarga berilgan shartlari qayta koʻrib chiqilgan kreditlar summasi aks ettiriladi. Hisobvar�qning kreditida toʻlangan, 12405 — “Mijozlarga berilgan muddati oʻtgan kreditlar” hisobvaragʻiga kirim qilingan kreditlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir qarzdor boʻyicha kredit shartnomalariga qarab alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 12499 Mijozlarga berilgan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan undirib olinmaslik ehtimoli mavjud boʻlgan, mijozlarga berilgan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida tashkil etilgan zaxira summasi va/yoki zaxiraning oʻsish summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning ?ebetida zaxirani?g kamayish summasi va/yoki bekor qilingan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir qarzdor boʻyicha kredit shartnomalariga qarab alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 15700 SUD JARAYoNIDAGI VA NOTARIUSNING IJRO XATI OLINGAN KREDITLAR 15701 Mijozlarga berilgan sud jarayonidagi kreditlar Hisobvaraqlarning taʼrifi: sud ishi qoʻzgʻatilgan kreditlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqlarning debetida sud jarayonida boʻlganligi sababli asosiy hisobvaraqlardan ushbu hisobvaraqqa oʻtkazilgan kreditlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning kreditida undirib olingan va/yoki 15799 — “Sud jarayonidagi hamda notariusning ijro xati olingan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv)” hisobvaragʻidagi zaxiralar hisobidan qoplangan kreditlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir qarzdor boʻyicha kredit shartnomalariga qarab alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 15705 Notariusning ijro xati olingan muddati oʻtgan kreditlar Hisobvaraqlarning taʼrifi: qonun hujjatlariga muvofiq notariusning ijro xati olingan muddati oʻtgan kreditlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqlarning debetida notariusning ijro xati olingan muddati oʻtgan kreditlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning kreditida undirib olingan va/yoki 15799 — “Sud jarayonidagi kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi” hisobvaragʻidagi zaxiralar hisobidan qoplangan kreditlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir qarzdor boʻyicha kredit shartnomalariga qarab alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 15799 Sud jarayonidagi hamda notariusning ijro xati olingan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan undirib olinmaslik, talablarni toʻliq qanoatlantirish uchun mablagʻlarni yetarli boʻlmaslik ehtimoli mavjud boʻlgan, sud jarayonidagi hamda notariusning ijro xati olingan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlar�i qoplash uchun yaratilgan zaxira hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida kreditlar boʻyicha ehtimoliy zararlarni qoplash uchun tashkil etilgan tegishli zaxira hisobvaraqlaridan ushbu hisobvaraqqa oʻtkazilgan mablagʻlarning va/yoki zaxiraning oʻsish summalari aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida zaxiraning kamayish summasi va/yoki bekor qilingan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir qarzdor boʻyicha kredit shartnomalariga qarab alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16300 OLINIShI LOZIM BOʻLGAN HISOBLANGAN FOIZLAR 16301 Banklardagi depozitlar boʻyicha olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning banklardagi depozitlari va boshqa hisobvaraqlari boʻyicha olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlari hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning debetida olinishi lozim boʻlgan hisoblangan, lekin hali olinmagan foizlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida toʻlangan (qoplangan) va/yoki hisobdan chiqarilgan, shuningdek notoʻgʻri hisoblangan foizlarning qaytarilish summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir bank boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16307 Kreditlar boʻyicha olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan mijozlarga berilgan kreditlar boʻyicha olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning debetida olinishi lozim boʻlgan hisoblangan, lekin hali olinmagan foizlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida toʻlangan (qoplangan) va/yoki hisobdan chiqarilgan, shuningdek notoʻgʻri hisoblangan foizlarning qaytarilish summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir qarzdor boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16377 Muddati oʻtgan hisoblangan foizlar Hisobvaraqning taʼrifi: shartnoma boʻyicha olish uchun hisoblangan, biroq muddatida toʻlanmagan foizlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida shartnoma boʻyicha olish uchun hisoblangan, biroq muddatida toʻlanmagan foizlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida toʻlangan (qoplangan) va/yoki hisobdan chiqarilgan foizlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir qarzdor boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16397 Boshqa olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar Hisobvaraqning taʼrifi: boshqa olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning debetida olinishi lozim boʻlgan hisoblangan, lekin hali olinmagan foizlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida toʻlangan (qoplangan) va/yoki hisobdan chiqarilgan, shuningdek notoʻgʻri hisoblangan foizlarning qaytarilish summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir qarzdor boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16400 HISOBLANGAN FOIZSIZ DAROMADLAR 16401 Koʻrsatilgan xizmatlar uchun hisoblangan toʻlovlar Hisobvaraqning taʼrifi: hisoblangan, lekin hali olinmagan koʻrsatilgan xizmat haqlari summalarining hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida hisoblangan koʻrsatilgan xizmat haqlari summasi aks ettiriladi Hisobvaraqning kreditida toʻlangan (qoplangan) va/yoki hisobdan chiqarilgan, shuningdek, notoʻgʻri hisoblangan koʻrsatilgan xizmat haqlarining qaytarilish summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob xizmat haqi turlari boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16405 Hisoblangan jarima va penyalar Hisobvaraqning taʼrifi: kreditlar, koʻrsatilgan xizmatlar uchun hisoblangan, lekin hali olinmagan jarima va penyalar summalarining hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida olish uchun hisoblangan jarima va penyalar summasi aks ettiriladi Hisobvaraqning kreditida undirilgan va/yoki hisobdan chiqarilgan, shuningdek, notoʻgʻri hisoblangan jarima va penyalar qaytarilish summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob mijozlar boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16409 Operatsion ijara boʻyicha hisoblangan daromadlar Hisobvaraqning taʼrifi: operatsion ijara boʻyicha hisoblangan, lekin hali olinmagan daromad hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida operatsion ijara boʻyicha olinishi lozim boʻlgan daromad summasi aks ettiriladi Hisobvaraqning kreditida olishi lozim boʻlgan toʻlovlar va/yoki hisobdan chiqarilgan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir shartnoma boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16413 Hisoblangan boshqa foizsiz daromadlar Hisobvaraqning taʼrifi: hisoblangan, lekin hali olinmagan boshqa foizsiz daromadlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida hisoblangan boshqa foizsiz daromadlar summasi aks ettiriladi Hisobvaraqning kreditida toʻlangan (qoplangan) va/yoki hisobdan chiqarilgan, shuningdek, notoʻgʻri hisoblangan boshqa foizsiz daromadlarning qaytarilish summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir shartnoma boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16499 Hisoblangan foizsiz daromadlar boʻyicha zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizsiz daromadlarning undirib olinmasligi natijasida vujudga kelishi mumkin boʻlgan zararlar boʻyicha yaratilgan zaxira hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida tashkil etilgan zaxiraning baholash summasi va/yoki uning oʻsish summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida zaxiraning kamayish summasi va/yoki bekor qilingan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob aktivlarning turi boʻyicha tashkil etilgan zaxiralar boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16500 ASOSIY VOSITALAR 16501 Yer Hisobvaraqning taʼrifi: qonunchilikka muvofiq, lombardga foydalanish uchun berilgan yoki foydalanish huquqi bilan sotib olingan yer qiymati hisobi olib boriladi. Yerni sotib olishda qoʻshimcha xarajatlar, yaʼni koʻchmas mulk boʻyicha vositachilik haqlari, yuridik xizmat toʻlovlari, sotib olishdagi soliqlar, erni tozalash va tekislash, drenaj qiymatlari ham erning qiymati singari hisobvaraqning debetida aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida sotib olingan erning yer kadastri maʼlumotlariga koʻra qiymati aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida hisobdan chiqarilgan yer qiymati aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir yer maydoni (uchastkasi) boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16505 Tugallanmagan qurilishlar Hisobvaraqning taʼrifi: binolarni, inshootlarni qurish, jihozlarni oʻrnatish va boshqa asosiy vositalar bilan bogʻliq boʻlgan qoʻshimcha xarajatlar bilan birga barcha xarajatlar qiymati hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida asosiy vositalarni rekonstruksiya qilish yoki qayta tiklash, qurilish bilan bogʻliq boʻlgan barcha xarajatlar, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida nihoyasiga yetkazilgan qurilish yoki rekonstruksiya qiymati, shuningdek qadrsizlanish natijasida vujudga kelgan zarar va qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar aks ettiriladi. Tahliliy hisob tugallanmagan qurilishlar turi (obyektlari) boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16509 Lombardning binolari va boshqa imoratlari Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning faoliyati va toʻliq ish yuritishi uchun zarur boʻlgan, unga tegishli binolarning (xizmat binolari, ombor, garaj, oshxona, oʻquv markazi, ijtimoiy infrastruktura obyektlari) va boshqa inshootlarning qiymati hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida qurilgan bino va boshqa inshootlarning qiymati va/yoki sotib olingan bino va boshqa inshootlarning ularni sotib olishdagi xarajatlarini hisobga olgan holdagi qiymati, aktiv sifatida qabul qilish mezonlariga javob beradigan keyingi xarajatlar, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida �otilayotgan va/yoki boshqa yoʻl bilan hisobdan chiqarilayotgan bino va boshqa inshootlarning qiymati, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir bino (inshoot)lar boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16511 Lombardlarning binolari va boshqa imoratlarining yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: bino va boshqa inshootlarning yigʻilgan eskirish va qadrsizlanish natijasidagi yigʻilgan zararlar summasi hisobga olinadi. Bunda qonunchilikda oʻrnatilgan meʼyor va eskirishni hisoblashning qabul qilingan metodlaridan kel?? chiqqan holda har oyda hisoblab boriladi. Hisobvaraqning kreditida bino va boshqa inshootlarning eskirish summasi, qadrsizlanish natijasidagi vujudga kelgan zararlar, qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida sotilayotgan va/yoki boshqa yoʻl bilan hisobdan chiqarilayotgan bino va boshqa inshootlarning yigʻilgan eskirish summasi, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir bino (inshoot) boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16515 Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan lizing (moliyaviy ijara)ga olingan asosiy vositalar (bino, inshoot, er, transport va boshqalar)ni va/yoki operatsion ijara boʻyicha foydalanilayotgan ijara mulkini takomillashtirish xarajatlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida ijaraga ol�ngan obyektlarning ijaraga olish huquqi bilan bogʻliq barcha xarajatlarni hisobga olgan holdagi qiymati, shuningdek ijaraga olinadigan obyektlarni rekonstruksiya qilish va takomillashtirish bilan bogʻliq qiymat va qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida ijaraga olingan asosiy vositalarning ijara muddati tugagach yoki ijara huquqi bekor qilingan taqdirda lizing beruvchiga qaytarilgan yoki asosiy vositalarning ijara muddati tugagandan keyin lombard tomonidan sotib olingan va sotilgan va/yoki qayta tasniflangan ijaraga olingan mulkni takomillashtirish bilan bogʻliq qiymat va qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir ijaraga olingan obyekt boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16519 Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi boʻyicha yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan ijaraga olingan asosiy vositalar (bino, inshoot, er, transport va boshqalar)ning yigʻilgan eskirish summasi va qadrsizlanish natijasida vujudga kelgan yigʻilgan zararlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida ijaraga olingan obyektlarning eskirish summasi, qadrsizlanish natijasidagi vujudga kelgan zararlar va qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida ijaraga olingan obyektlarning ijara muddati tugashi yoki ijara huquqining bekor qilinishi bilan lizing beruvchiga qaytarilgan yoki ijara muddati tugashi bilan lombard tomonidan sotib olinganda yigʻilgan eskirish summasi, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir ijaraga olingan obyekt boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16529 Transport vositalari Hisobvaraqning taʼrifi: lombard faoliyatida foydalanish uchun sotib olingan transport vositalari (avtomashina, yuk mashinalari va boshqa harakatlanuvchi vositalar)ning qiymati hisobga olinadi. Hisobvaraqning debetida transport vositalarining ularni sotib olish bilan bogʻliq barcha xarajatlarini hisobga olgan holdagi qiymati, aktiv sifatida qabul qilish mezonlariga javob beradigan keyingi xarajatlar, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida sotilayotgan va/yoki boshqa yoʻl bilan hisobdan chiqarilayotgan transport vositalarining qiymati, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir transport vositasining turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16531 Transport vositalarining yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan ish faoliyatida foydalanish uchun sotib olingan transport vositalarining yigʻilgan eskirish summasi va qadrsizlanish natijasida vujudga kelgan yigʻilgan zararlar hisobga olinadi. Hisobvaraqning kreditida transport vositalarining eskirish summasi, qadrsizlanish natijasida vujudga kelgan zararlar va qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida sotilayotgan va/yoki boshqa yoʻl bilan hisobdan chiqarilayotgan transport vositalarining yigʻilgan eskirish summasi, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy h�sob har bir transport vositasi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16535 Mebel, moslama va jihozlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan ish faoliyati uchun sotib olingan mebellar, kompyuterlar, binolar, ofis va boshqa uskunalar uchun moslamalar qiymati hisobga olinadi. Hisobvaraqning debetida mebel, moslama va jihozlarni sotib olish, olib kelish, oʻrnatish bilan bogʻliq barcha xarajatlarni hisobga olgan holdagi qiymati, aktiv sifatida qabul qilish mezonlariga javob beradigan keyingi xarajatlar, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida sotilayotgan va/yoki boshqa yoʻl bilan hisobdan chiqarilayotgan mebel, moslama va uskunalarning qiymati, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob asosiy vositalarning har bir turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16539 Mebel, moslama va jihozlarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan ish faoliyatida foydalanish uchun sotib olingan mebel, moslama va jihozlarning yigʻilgan eskirish summasi va qadrsizlanish natijasida koʻrilgan zararlar summasi hisobga olinadi. Hisobvaraqning kreditida mebel, moslama va jihozlarning eskirishini baholash summasi, qadrsizlanish natijasida koʻrilgan zararlar, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida sotilayotgan va/yoki boshqa yoʻl bilan hisobdan chiqarilayotgan mebel, moslama va jihozlarning yigʻilgan eskirish summasi, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob asosiy vositalarning har bir turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16549 Operatsion ijaraga berilgan asosiy vositalar Hisobvaraqning taʼrifi: operatsion ijaraga berilgan asosiy vositalarning (koʻchmas mulkdan tashqari) qiymati hisobga olinadi. Hisobvaraqning debetida koʻchmas mulkdan tashqari ijaraga berilgan asosiy vositalarning qiymati, aktiv sifatida qabul qilish mezonlariga ?avob beradigan keyingi xarajatlar, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida ijara muddati tugashi va/yoki ijara shartnomasi bekor qilinishi natijasida qaytarilgan asosiy vositalarning qiymati, shuningdek ijara muddati tugagandan keyin ijarachi olgan asosiy vositalarning qiymati va qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob ijaraga berilgan har bir asosiy vosita boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16551 Operatsion ijaraga berilgan asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning maqsadi: operatsion ijara boʻyicha ijaraga berilgan asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish va ularning qadrsizlanishi natijasida yigʻilgan zararlar summasi hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning kreditida ijaraga berilgan asosiy vositalarning eskirishini baholash summasi, qad�sizlanish natijasida koʻrilgan zararlar, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida ijaraga berilgan, ijara muddati tugashi yoki ijara huquqi bekor qilinishi natijasida qaytariladigan, yoki muddati tugashi bilan ijarachi tomonidan sotib olinadigan asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish summasi soʻndiriladi, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob ijaraga berilgan har bir asosiy vosita boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16561 Ombordagi asosiy vositalar Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan sotib olingan va omborda ekspluatatsiyaga kiritilgunga qadar hamda ekspluatatsiyadan chiqarilgandan keyin saqlanadigan asosiy vositalarning qiymati hisobga olinadi. Hisobvaraqning debetida sotib olingan va omborda saqlanadigan asosiy vositalarning qiymati hamda qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida ekspluatatsiyaga kiritilgan yoki hisobdan chiqarilgan asosiy vositalarning qiymati hamda qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir asosiy vosita turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16563 Ombordagi asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: ombordagi asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish va qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi hisobga olinadi. Hisobvaraqning kreditida omborda asosiy vositalarning eskirish qiymati va qadrsizlanishi natijasida vujudga kelgan zarar hamda qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida ekspluatatsiyaga beriladigan, sotish va/yoki boshqa yoʻl bilan hisobdan chiqarishdagi asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish summasining hisobdan chiqarish hamda qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob ombordagi asosiy vositalar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16575 Olingan kreditlar boʻyicha garovga qoʻyilgan asosiy vositalar Hisobvaraqning taʼrifi: olingan kreditlar boʻyicha lombard tomonidan garovga qoʻyilgan asosiy vositalarning hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning debetida lombard tomonidan olingan kreditlarning taʼminoti sifatida qoʻyilgan asosiy vositalarning qiymati aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida kreditor tomonidan qaytarilmagan kreditni qoplash uchun foydalanilgan summa, shuningdek kreditni qoplashdagi va kredit shartnomasi muddati tugagandagi asosiy vositalar qiymati aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir garovga qoʻyilgan asosiy vositalar boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16579 Olingan kreditlar boʻyicha garovga qoʻyilgan asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning maqsadi: olingan kreditlar boʻyicha lombard tomonidan garovga qoʻyilgan asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish va ularning qadrsizla�ishi natijasida yigʻilgan zararlar summasi hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning kreditida olingan kreditlar boʻyicha garovga qoʻyilgan asosiy vositalarning eskirishini baholash summasi, qadrsizlanish natijasida koʻrilgan zararlar, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida kreditor tomonidan qaytarilmagan kreditni qoplash uchun foydalanilganda, shuningdek kreditni qoplashdagi va kredit shartnomasi muddati tugagandagi garovga qoʻyilgan asosiy vositalarning yigʻilgan eskirish summasining hisobdan chiqarilishi hamda qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob garovga qoʻyilgan asosiy vositalar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16600 NOMODDIY AKTIVLAR 16601 Nomoddiy aktivlar Hisobvaraqning taʼrifi: dasturiy taʼminot, mualliflik huquqi, patent va boshqa nomoddiy aktivlarning qiymati hisobga olinadi. Hisobvaraqning debetida nomoddiy aktivlarni sotib olish bilan bogʻliq barcha xarajatlarni hisobga olgan holdagi qiymati, shuningdek ekspluatatsiyaga tayyor nomoddiy aktivlarning qiymati va qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida sotilayotgan va/yoki boshqa yoʻl bilan hisobdan chiqarilayotgan nomoddiy aktivlarning qiymati, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob nomoddiy aktivlarning har bir turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16605 Nomoddiy aktivlarning yigʻilgan eskirish summasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: nomoddiy aktivlarning yigʻilgan eskirish summasi va qadrsizlanish natijasida yigʻilgan zararlar hisobga olinadi. Hisobvaraqning kreditida nomoddiy aktivlarning amortizatsiya summasi, qadrsizlanish natijasida koʻrilgan zararlar, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida sotilayotgan va/yoki boshqa yoʻl bilan hisobdan chiqarilayotgan nomoddiy aktivlarning yigʻilgan eskirish hamda qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob nomoddiy aktivlarning har bir turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16609 Oʻrnatish va yaratish jarayonidagi nomoddiy aktivlar Hisobvaraqning taʼrifi: ekspluatatsiyaga tayyor boʻlmagan, oʻrnatish va/yoki yaratish jarayonidagi nomoddiy aktivlar boʻyicha xarajatlar hisobga olinadi. Hisobvaraqning debetida ekspluatatsiyaga tayyor boʻlmagan nomoddiy aktivlarning oʻrnatish va/yoki yaratish bilan bogʻliq barcha xarajatlarni hisobga olgan holdagi qiymati, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida ekspluatatsiyaga berilayotgan, sotilayotgan va/yoki boshqa yoʻl bilan hisobdan chiqarilayotgan nomoddiy aktivlarning qiymati, shuningdek qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob nomoddiy aktivlarning har bir turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16699 Oʻrnatish va yaratish jarayonidagi nomoddiy aktivlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: oʻrnatish va/yoki yaratish jarayonidagi nomoddiy aktivlar qadrsizlanishi boʻyicha zararlarni qoplash zaxirasi hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning kreditida qadrsizlanishi natijasida vujudga kelgan zararlar va qayta baholash boʻyicha kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida ekspluatatsiyaga berilayotgan va/yoki boshqa yoʻl bilan hisobdan chiqarilayotgan nomoddiy aktivlarning qadrsizlanishi boʻyicha zararlarni hisobdan chiqarish hamda qayta baholash natijasida kiritilgan tuzatishlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob nomoddiy aktivlarning har bir turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16700 BOShQA XUSUSIY MULKLAR 16701 Boshqa xususiy mulklar Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan garovga olingan mulkka egalik huquqini qoʻllagan holda qarzdorlardan undirib olingan, lombard faoliyatida foydalanilmaydigan boshqa xususiy mulklari hisobga olinadi. Hisobvaraqning debetida kreditning sof balans qiymatidan yoki qarzd�rlardan undirib olingan mulkning haqiqiy qiymatidan qaysi biri kichik boʻlsa, shu qiymati aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida sotilgan, dispozitsiya qilingan va/yoki qayta tasniflangan mulklarning qiymati aks ettiriladi. Tahliliy hisob mulklarning har bir turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 16799 Boshqa xususiy mulklar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: boshqa xususiy mulklar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash uchun yaratilgan zaxira hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning kreditida tashkil etilgan zaxira summasi va/yoki zaxiraning oʻsish summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida zaxiraning kamayish summasi va/yoki bekor qilingan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob mulkning har bir turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 19900 BOShQA AKTIVLAR 19907 Xizmatlar uchun oldindan toʻlangan xarajatlar Hisobvaraqning taʼrifi: koʻrsatilgan xizmatlar uchun oldindan toʻlangan xarajatlar (pochta, telegraf, telefon aloqasi, suv, elektr energiya, gaz, taʼmirlash, davriy nashrlarga yillik obunalar, oldindan toʻlangan sugʻurta toʻlovlari, ijara toʻlovlari, aʼzolik badallari va boshqalar u�un boʻnak) toʻlovlari hisobga olinadi. Hisobvaraqning debetida koʻrsatilgan xizmatlar uchun oldindan toʻlangan xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida xizmatlar haqiqatda bajarilganda toʻlanadigan va hisobdan chiqariladigan summalar aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir shartnoma boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 19908 Lombard xodimlari bilan boʻladigan hisob-kitoblardagi undirib olinishi lozim boʻlgan mablagʻlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombard xodimlariga xizmat safari xarajatlari uchun avanslar, ortiqcha hisoblangan ish haqi yoki mukofot (badal) tariqasida toʻlangan mablagʻ, shuningdek javobgar shaxs tomonidan yetkazilgan zarar hisobga olinadi. Hisobvaraqning debetida xodimlarga hisoblangan va toʻlangan summalar aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida hisoblangan va toʻlangan summalarni qoplash aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir xodim uchun alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 19909 Tovar-moddiy qimmatliklar uchun toʻlangan mablagʻlar Hisobvaraqning taʼrifi: moddiy-tovar qimmatliklar (asosiy vositalar, kam baholi va tez eskiruvchi buyumlar uchun hamda boshqa moddiy-tovar qimmatliklar uchun avans toʻlovlar) uchun oʻtkaziladigan mablagʻlar hisobga olinadi. Hisobvaraqning debetida moddiy-tovar qimmatliklar uchun oʻtkazilgan mablagʻlar aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida tovar-moddiy qimmatliklar omborga kirim qilinganda toʻlanadigan yoki hisobdan chiqariladigan summa aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir shartnoma boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 19911 Olinishi lozim boʻlgan mablagʻlar hisobvaraqlari boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan undirib olinmasligi mumkin boʻlgan debitorlik qarzlari boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi hisobga olinadi. Hisobvaraqning kreditida tashkil etilgan zaxira summasi va/yoki zaxiraning oʻsish summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida zaxiraning kamayish summasi va/yoki bekor qilingan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir debitor boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 19921 Ombordagi kam baholi va tez eskiruvchi buyumlar hamda boshqa qimmatliklar Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan sotib olingan va omborda saqlanayotgan kam baholi va tez eskiruvchi buyumlar, shuningdek boshqa qimmatliklar, shu jumladan lombardning bino va boshqa asosiy vositalarini taʼmirlash uchun moʻljallangan materiallar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida sotib olingan va omborga kirim qilingan kam baholi va tez eskiruvchi predmetlar hamda boshqa qimmatliklarning qiymati aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida hisobdan chiqarilgan va/yoki foydalanishga berilgan kam baholi va tez eskiruvchi predmetlar va boshqa qimmatliklarning qiymati aks ettiriladi. Tahliliy hisob kam baholi va tez eskiruvchi predmetlar, shuningdek boshqa qimmatliklarning turlari boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda yuritiladi. 19931 Muddati kechiktirilgan soliqlar Hisobvaraqning taʼrifi: Oʻzbekiston Respublikasi budjetiga va davlat maqsadli jamgʻarmalariga oldindan boʻnak tariqasida toʻlangan soliqlar, yigʻimlar, ajratmalar hisobga olinadi. Ushbu hisobvaraqda muddati kechiktirilgan soliq talablarining ham hisobi yuritiladi. Muddati kechiktirilgan soliq talablari bu — joriy davrning soliqqa tortiladigan foydasiga kiritilib, vaqtinchalik farqlar mavjud boʻlgani sababli kelgusi davrda qoplanadigan, lekin kelgusi davr soliqqa tortiladigan foydani aniqlashda chegirib tashlanadigan foyda soligʻidir. Bu — buxgalteriya balansidagi foyda bilan soliqqa tortiladigan foyda oʻrtasidagi farqdir. Hisobvaraqning debetida oldindan toʻlangan soliqlar va soliq talablari summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida mos hisobvaraqlarga hisobdan chiqarilgan xarajatlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob soliq, yigʻim, ajratmalarning har bir turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 19995 Sud jarayonidagi boshqa aktivlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning sud jarayonidagi aktivlari hisobi olib boriladi (lombardning moddiy javobgar shaxs xodimi tomonidan yetkazilgan zararlar, noqonuniy berilgan pul mablagʻlari va boshqalar). Hisobvaraqning debetida sud jarayoni sababli qayta tasniflangan va tegishli hisobvaraqlardan ushbu hisobvaraqqa oʻtkazilgan aktivlarning summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida undirilgan va/yoki zararlarni qop�ash zaxirasi hisobiga 19999 — “Boshqa aktivlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv)” hisobvaragʻidan hisobdan chiqarilgan aktivlarning summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir aktiv boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 19997 Boshqa aktivlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning yuqorida taʼriflangan aktivlarga mos tushmaydigan boshqa aktivlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida boshqa aktivlar qiymati aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida qoplangan, sotilgan yoki dispozitsiya qilingan aktivlarning summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob aktivlar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 19999 Boshqa aktivlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi (kontr-aktiv) Hisobvaraqning taʼrifi: alohida “Zararlarni qoplash zaxirasi” hisobvaraqlari koʻzda tutilmagan aktivlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni qoplash zaxirasi hisobga olinadi. Hisobvaraqning kreditida tashkil etilgan zaxira summasi va/yoki zaxiraning oʻsish summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida zaxiraning bekor qilingan va/yoki kamayish summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir aktiv turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 20000 MAJBURIYATLAR 21400 JALB QILINGAN QARZ MABLAGʻLAR 21402 Taʼsischilarning qarz mablagʻlari Hisobvaraqning taʼrifi: lombard taʼsischilaridan olingan qarz mablagʻlarning hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida lombard taʼsischilaridan olingan qarzlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan/hisobdan chiqarilgan qarzlar summasi hisobi yuritiladi. Tahliliy hisob har bir kreditor boʻyicha shartnomalar qirqimida alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 21404 Boshqa shaxslardan jalb qilingan qarz mablagʻlar Hisobvaraqning taʼrifi: boshqa shaxslardan jalb qilingan qarzlarning hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida boshqa shaxslardan jalb qilingan qarzlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan/hisobdan chiqarilgan qarzlar summasi hisobi yuritiladi. Tahliliy hisob har bir kreditor boʻyicha shartnomalar qirqimida alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 21600 OLINGAN KREDITLAR 21602 Banklardan olingan qisqa muddatli kreditlar 21609 Banklardan olingan uzoq muddatli kreditlar 21692 Boshqa kreditorlardan olingan qisqa muddatli kreditlar 21696 Boshqa kreditorlardan olingan uzoq muddatli kreditlar Yuqoridagi hisobvaraqlar oʻz xususiyatlari boʻyicha bir xil boʻlgani uchun ularning taʼrifi umumlashtirilgan holda berilmoqda. Hisobvaraqning taʼrifi: banklardan va boshqa kreditorlardan olingan kredit (shuningdek, mohiyati boʻyicha kreditlar boʻlgan boshqa operatsiyalar)larning hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida olingan kreditlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan kreditlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir kreditor boʻyicha shartnomalar qirqimida alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 22100 LIZING BOʻYIChA MAJBURIYATLAR 22102 Banklar oldidagi lizing boʻyicha majburiyatlar 22104 Boshqa lizing beruvchilar oldidagi lizing boʻyicha majburiyatlar Yuqoridagi hisobvaraqlar oʻz xususiyatlari boʻyicha bir xil boʻlgani uchun ularning taʼrifi umumlashtirilgan holda berilmoqda. Hisobvaraqlarning taʼrifi: lizing boʻyicha majburiyatlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqlarning kreditida lizingga olingan mulkning haqiqiy qiymati bilan minimal lizing toʻlovlarining qaysi birining qiymati kichik boʻlsa, oʻsha summa aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning debetida lizing toʻlovlari summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir lizing beruvchi boʻyicha lizing shartnomalari qirqimida alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 22400 TOʻLANIShI LOZIM BOʻLGAN HISOBLANGAN FOIZLAR 22402 Taʼsischilarning qarz mablagʻlariboʻyicha hisoblangan foizlar 22404 Boshqa shaxslardan jalb qilingan qarz mablagʻlar boʻyicha hisoblangan foizlar Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari oʻz xususiyatlari boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼrifi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning taʼsischilaridan hamda boshqa shaxslardan jalb qilingan qarz mablagʻlari boʻyicha hisoblangan, lekin toʻlanmagan foizlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan foizlar summasi, shuningdek notoʻgʻri hisoblangan foizlarning qaytarilgan summasi hisobdan chiqariladi. Tahliliy hisob har bir kreditor boʻyicha qarz shartnomalari qirqimida alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 22408 Lizing boʻyicha hisoblangan foizlar Hisobvaraqning taʼrifi: lizing boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida lizing toʻlovlari jadvali boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan foizlar, shuningdek notoʻgʻri hisoblangan foizlarning qaytarilgan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir kreditor boʻyicha shartnomalar qirqimida alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 22410 Olingan kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning kredit majburiyatlari (mohiyati boʻyicha kreditlar boʻlgan boshqa operatsiyalar) boʻyicha hisoblangan, lekin toʻlanmagan foizlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan foizlar summasi, shuningdek notoʻgʻri hisoblangan foizlarning qaytarilg�n summasi hisobdan chiqariladi. Tahliliy hisob har bir kreditor boʻyicha kredit shartnomalari qirqimida alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 22496 Boshqa majburiyatlar boʻyicha hisoblangan foizlar Hisobvaraqning taʼrifi: yuqorida koʻrsatilgan turkum taʼriflarga mos tushmaydigan majburiyatlar boʻyicha hisoblangan, lekin toʻlanmagan foizlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan fo?zlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan foizlar summasi, shuningdek notoʻgʻri hisoblangan foizlarning qaytarilish summasi hisobdan chiqariladi. Tahliliy hisob majburiyatlar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 22500 HISOBLANGAN SOLIQLAR 22502 Hisoblangan foyda soliqlari Hisobvaraqning taʼrifi: joriy davrda hisoblangan, lekin hali toʻlanmagan foyda soliqlari (foyda va qonun hujjatlarida koʻrsatilgan boshqa shu kabi soliqlar) yoki yagona soliq toʻlovi (yagona soliq toʻlovchilari uchun)ning hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida hisoblangan joriy foyda soliqlari, yagona soliq toʻlovi (yagona soliq toʻlovchilari uchun) summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan foyda soliqlari, yagona soliq toʻlovi (yago�a soliq toʻlovchilari uchun) summasi, shuningdek notoʻgʻri hisoblangan foyda soliqlari, yagona soliq toʻlovi (yagona soliq toʻlovchilari uchun) summasi hisobdan chiqariladi. Tahliliy hisob soliqlar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi 22504 Hisoblangan boshqa soliqlar Hisobvaraqning taʼrifi: hisoblangan, lekin hali toʻlanmagan soliqlar (foyda soliqlaridan tashqari) hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida hisoblangan soliqlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan soliqlarning hisobdan chiqarilgan summasi, shuningdek notoʻgʻri hisoblangan soliqlarning qaytarilgan summasi hisobdan chiqariladi. Tahliliy hisob soliqlar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 22506 Toʻlash uchun ushlab qolingan soliqlar Hisobvaraqning taʼrifi: qonunchilikka muvofiq lombard xodimlaridan ushlab qolingan va budjet daromadiga oʻtkaziladigan soliqlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida ushlab qolinadigan soliqlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida budjetga oʻtkazilgan soliqlar summasi hisobdan chiqariladi. Tahliliy hisob har bir soliq turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 22508 Muddati kechiktirilgan soliqlar Hisobvaraqning taʼrifi: muddati kechiktirilgan foyda soliqlari hisobga olinadi. Muddati kechiktirilgan foyda soligʻi — bu joriy davrda soliqqa tortiladigan foydadan chegirib tashlanadigan, lekin kelgusi davrning soliqqa tortiladigan foydaga kiritiladigan vaqtinchalik farqlarni qoʻshgan holda kelgusi davrda toʻlanadigan foyda soligʻidir. Bu buxgalteriya foydasi bilan soliqqa tortiladigan foyda oʻrtasidagi farqdir. Hisobvaraqning kreditida hisoblangan muddati kechiktirilgan foyda soliqlari summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida muddati kechiktirilgan foyda soliqlarining kamaygan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob alohida shaxsiy hisobvaraqda olib boriladi 22510 Hisoblangan yagona ijtimoiy toʻlov Hisobvaraqning taʼrifi: qonun hujjatlariga muvofiq lombard tomonidan yagona ijtimoiy toʻlov boʻyicha oʻtkaziladigan mablagʻlar hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning kreditida lombard tomonidan yagona ijtimoiy toʻlovga oʻtkaziladigan mablagʻlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida yagona ijtimoiy toʻlovga oʻtkazilgan mablagʻlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 22512 Jamgʻarmalar bilan boʻladigan hisob-kitoblar Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan qonun hujjatlariga muvofiq jamgʻarmalarga oʻtkaziladigan toʻlovlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida jamgʻarmalarga oʻtkaziladigan toʻlovlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida jamgʻarmalarga oʻtkazilgan toʻlovlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir jamgʻarma va toʻlovlar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 22800 MUDDATI UZAYTIRILGAN DAROMADLAR 22812 Kelgusi davr foizli daromadlari Hisobvaraqning taʼrifi: oldindan olingan va ularning amalda ishlab topilganligiga qarab davriy ravishda lombard daromadiga oʻtkaziladigan foizlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida oldindan olingan foizlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida lombard daromadiga oʻtkaziladigan ishlab topilgan foizlar summasi hisobdan chiqariladi. Tahliliy hisob daromadlar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 22814 Grant mablagʻlari Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan olingan grantlar hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning kreditida olingan grantlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida grantlar bilan bogʻliq shartlar bajarilishiga koʻra lombard daromadiga oʻtkaziladigan yoki grant shartlari bajarilmagan taqdirda qaytariladigan summalar aks ettiriladi. Tahliliy hisob alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi 22896 Boshqa muddati uzaytirilgan daromadlar Hisobvaraqning taʼrifi: oldindan olingan va ularning amalda ishlab topilganligiga qarab davriy ravishda daromadga oʻtkaziladigan, xizmatlar koʻrsatilmaguniga qadar lombard daromadi sifatida aks ettirish mumkin boʻlmagan, majburiyat sifatida aks ettirib turiladigan boshqa muddati uzaytirilgan daromadlar (ijara boʻyicha olingan boʻnak va boshqa foizsiz operatsiyalar pul mablagʻlari) hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida olingan boʻnak summalari aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida lombard daromadiga oʻtkazilgan ishlab topilgan daromadlar summasi hisobdan chiqariladi. Tahliliy hisob daromadlar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 29800 BOShQA MAJBURIYATLAR 29801 Mijozlar bilan hisob-kitoblar Hisobvaraqning maqsadi: mijozlar bilan amalga oshiriladigan operatsiyalar boʻyicha turli toʻlovlar (garovga olingan mol-mulkni sotishdan kelib tushgan mablagʻlar, mijozlardan ortiqcha kelib tushgan pul mablagʻlari va hokazo) hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida toʻlanishi lozim boʻlgan mablagʻlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida belgilangan maqsadi boʻyicha mablagʻlarni hisobdan chiqarilishi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir mijoz boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 29802 Tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanadigan mablagʻlar Hisobvaraqning taʼrifi: olingan tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar (elektr, suv, gaz va boshqalar) uchun toʻlanishi lozim boʻlgan mablagʻlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida olingan tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlanishi lozim boʻlgan mablagʻlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida tovar-moddiy qimmatliklar va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlangan mablagʻlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir kreditor va/yoki toʻlovlar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 29803 Lombard xodimlari bilan hisob-kitoblardagi toʻlanishi lozim boʻlgan mablagʻlar Hisobvaraqning taʼrifi: ish haqi, pensiya, aliment, bolalar yordam puli, moddiy yordam, deponentlangan ish haqi, boshqa mukofotlar yoki yetkazilgan zararlar uchun hisoblangan mablagʻlar �isobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan mablagʻlar aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida berilgan mablagʻlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir toʻlov turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 29805 Ijara (operatsion ijara) boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan mablagʻlar Hisobvaraqning taʼrifi: operatsion ijara boʻyicha hisoblangan majburiyatlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida operatsion ijara boʻyicha toʻlash uchun hisoblangan (xarajat) summa aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida operatsion ijara boʻyicha toʻlash uchun hisoblangan summaning toʻlangan yoki hisobdan chiqarilgan summalari aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir ijara beruvchi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 29807 Toʻlanishi lozim boʻlgan dividendlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan eʼlon qilingan, lekin hali toʻlanmagan dividendlarning hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan dividendlarning summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan dividendlarning summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi 29830 Taʼsischilar tomonidan ustav fondini oshirish maqsadida qoʻyilgan mablagʻlar �isobvaraqning taʼrifi: taʼsischilarning ustav fondini oshirish maqsadida kiritgan mablagʻlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida ustav fondini oshirish maqsadida kiritilgan mablagʻlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida ustav fondini oshirishga yoʻnaltirilgan mablagʻlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir taʼsischi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 29896 Boshqa majburiyatlar Hisobvaraqning taʼrifi: yuqorida koʻrsatilgan turkum taʼriflarga mos tushmaydigan operatsiyalar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida mablagʻlar kelib tushishi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida mablagʻlarning hisobdan chiqarilishi aks ettiriladi. Tahliliy hisob operatsiyalar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 30000 KAPITAL 30300 LOMBARDNING USTAV FONDI 30301 Ustav fondi Hisobvaraqning taʼrifi: ustav fondidagi taʼsis hujjatlarida belgilangan umumiy ulushlarning (pul ifodasida) yigʻindisi hisobga olinadi. Hisobvaraqning kreditida taʼsischilardan olingan ulushlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida lombarddan chiqib ketayotgan taʼsischilarga qaytarilgan ulushlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir taʼsischi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 30900 ZAXIRA KAPITALI 30903 Umumiy zaxira fondi Hisobvaraqning taʼrifi: oʻrnatilgan tartibga muvofiq, umumiy maqsadlar uchun lombardning taqsimlanmagan foydasi hisobidan ajratilgan mablagʻlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida yil oxirida foydadan umumiy zaxira fondiga oʻtkazilgan mablagʻlarning summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida umumiy zaxira fondidan maʼlum maqsadlar uchun hisobdan chiqarilgan mablagʻlar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir maqsad boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda yuritiladi. 30905 Tekinga olingan mulklar Hisobvaraqning taʼrifi: lombard taʼsischilaridan tekinga olingan mulklar qiymati hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida taʼsischilardan tekinga olingan mulklar qiymati aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida oʻrnatilgan tartibga muvofiq taqsimlanmagan foyda hisobiga oʻtkazilgan summalar aks ettiriladi. Tahliliy hisob bitta shaxsiy hisobvaraqda olib boriladi. 30908 Boshlangʻich qiymatga nisbatan baholash qiymatining oshgan summasi Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning asosiy vositalari va nomoddiy aktivlari bozor qiymatining oʻsishi natijasida boshlangʻich qiymatiga nisbatan qiymatining oshgan miqdori hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida lombardning asosiy vositalari va nomoddiy aktivlari qiymatining balans qiymatiga nisbatan oshgan miqdori aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida baholanayotgan asosiy vosita va nomoddiy aktiv sotilganda yoki boshqa yoʻl bilan hisobdan chiqarilganda, ular qiymatining oshgan miqdori, shuningdek lombardning asosiy vositasi va nomoddiy aktivi qiymatining balans qiymatiga nisbatan pasayib ketishi va oʻrnatilgan tartibga muvofiq, taqsimlanmagan foyda hisobiga oʻtkazilgan summalar hisobdan chiqariladi. Tahliliy hisob har bir baholangan asosiy vosita va nomoddiy aktiv boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 31200 TAQSIMLANMAGAN FOYDA 31203 Taqsimlanmagan foyda (aktiv-passiv) Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning oʻtgan moliyaviy faoliyati davomida olgan taqsimlanmagan foydasi (z�rari)ning hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida lombardning 31206-hisobvaraqdan oʻtkazilgan sof foydasi hamda zaxira kapitalidan taqsimlanmagan foydaga oʻtkazilgan summalar aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida taqsimlanmagan foyda hisobidan har xil fondlar uchun ajratmalar, 31206-hisobvaraqdan oʻtkazilgan zararlar summasi, shuningdek taʼsischilar qarori bilan lombardning ustav fondiga qilingan qayta investitsiya (reinvestitsiya)lash summalari aks ettiriladi. Tahliliy hisob bitta shaxsiy hisobvaraqda yuritiladi. 31206 Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv) Hisobvaraqning taʼrifi: hisobot yilida lombard moliyaviy faoliyatining natijalarida olingan sof foyda (zarar) hamda ushbu davr davomida eʼlon qilingan dividendlar summasi hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning kreditida hisobot yilida lombard tomonidan olingan foyda, 31203 — “Taqsimlanmagan foyda (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkazilgan zararlar summasi hamda notoʻgʻri eʼlon qilingan dividendlarning qaytarilishi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida hisobot yilida lombard tomonidan koʻrilgan zararlar, 31203 — “Taqsimlanmagan foyda (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkazilgan foydalar summasi, eʼlon qilingan dividendlar, shuningdek zaxira kapitali hisobvaragʻiga oʻtkazilgan summa aks ettiriladi. Tahliliy hisob sof foyda hisobi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda yuritiladi. 40000 DAROMADLAR 40400 BANKLARDAGI DEPOZITLAR BOʻYIChA FOIZLI DAROMADLAR 40401 Banklardagi talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar boʻyicha foizli daromadlar 40403 Banklardagi jamgʻarma depozitlar boʻyicha foizli daromadlar 40405 Banklardagi muddatli depozitlar boʻyicha foizli daromadlar 40407 Banklardagi boshqa mablagʻlar boʻyicha foizli daromadlar Yuqorida koʻrsatilgan balans hiso?varaqlari oʻz xususiyatlari boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼrifi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqlarning taʼrifi: lombardning banklardagi depozitlari va boshqa mablagʻlari boʻyicha foizli daromadlar hisobi yuritiladi. Hisobvaraqlarning kreditida lombardning banklardagi depozitlari va boshqa mablagʻlari boʻyicha ishlab topilgan foizli daromadlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning debetida notoʻgʻri hisoblangan yoki olingan foizlarning summasi hamda moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan daromadlar summasi aks ettiriladi. 42000 MIJOZLARGA BERILGAN KREDITLAR BOʻYIChA FOIZLI DAROMADLAR 42001 Mijozlarga berilgan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar 42005 Mijozlarga berilgan muddati oʻtgan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar 42009 Mijozlarga berilgan shartlari qayta koʻrib chiqilgan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari oʻz xususiyatlari boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼrifi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqlarning taʼrifi: mijozlarga berilgan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar hisobi yuritiladi. Hisobvaraqlarning kreditida kreditlar boʻyicha ishlab topilgan foizli daromadlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning debetida notoʻgʻri hisoblangan yoki olingan foizlarning summasi, shuningdek moliyaviy hisobot y�lining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan daromadlar summasi aks ettiriladi. 44700 SUD JARAYoNIDAGI VA NOTARIUSNING IJRO XATI OLINGAN KREDITLAR BOʻYIChA FOIZLI DAROMADLAR 44701 Sud jarayonidagi kreditlar boʻyicha foizli daromadlar 44705 Notariusning ijro xati olingan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari oʻz xususiyatlari boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼrifi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqning taʼrifi: sud jarayonidagi hamda notariusning ijro xati olingan kreditlar boʻyicha foizli daromadlar hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning kreditida kreditlar boʻyicha ishlab topilgan foizli daromadlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida notoʻgʻri hisoblangan yoki olingan foizlarning summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan daromadlar summasi aks ettiriladi. 44900 BOShQA FOIZLI DAROMADLAR 44901 Boshqa foizli daromadlar Hisobvaraqning taʼrifi: yuqorida taʼriflangan turkum hisobvaraqlarga mos tushmaydigan lombardlarning hisoblangan foizli daromadlari hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning kreditida mijozlarning boshqa majburiyatlari boʻyicha ishlab topilgan boshqa foizli daromadlar summasi aks ettiriladi Hisobvaraqning debetida notoʻgʻri hisoblangan yoki olingan daromadlarning qaytarish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan daromadlar summasi aks ettiriladi. 45200 FOIZSIZ DAROMADLAR 45201 Koʻrsatilgan xizmatlar uchun olingan daromadlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan koʻrsatilgan xizmatlar, kreditlarni rasmiylashtirish hamda boshqa xizmatlarni taqdim qilishdan olingan daromadlar hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning kreditida koʻrsatilgan xizmatlar uchun ishlab topilgan daromadlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida notoʻgʻri olingan daromadlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan daromadlar summasi aks ettiriladi. 45900 BOShQA FOIZSIZ DAROMADLAR 45901 Asosiy vositalarning ijarasi boʻyicha olingan daromadlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan asosiy vositalar obyektini va boshqa xususiy mulklarini ijaraga berishdan olingan daromadlar hisobi yuritiladi. Hisobvaraqni?g kreditida asosiy vositalar obyektini va boshqa xususiy mulklarini ijaraga berishdan olingan daromadlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida notoʻgʻri olingan yoki hisoblangan foydalarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan foydalar summasi aks ettiriladi. 45909 Asosiy vositalarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan olingan foyda 45913 Boshqa xususiy mulklar/aktivlarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan olingan foyda Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari oʻz xususiyatlari boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼrifi umumlashtirib berilmoqda. Hisobvaraqlarning taʼrifi: lombardning asosiy vositalarini va boshqa xususiy mulklar/aktivlarini sotish yoki dispozitsiya qilishdan olingan foyda hisobi yuritiladi. Hisobvaraqlarning kreditida asosiy vositalarini va boshqa xususiy mulklar/aktivlarini sotish yoki dispozitsiya qilishdan olingan foyda summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning debetida notoʻgʻri olingan foydalarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan foydalar summasi aks ettiriladi. 45917 Grant mablagʻlaridan olingan daromad Hisobvaraqning taʼrifi: olingan grantlar boʻyicha lombard tomonidan grantlar bilan bogʻliq shartlar bajarilishiga koʻra oʻzlashtirilgan grantlar hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning kreditida olingan grantlar bilan bogʻliq shartlar bajarilgan grantlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida notoʻgʻri oʻtkazilgan grantlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 45921 Hisobdan chiqarilgan mablagʻlarning qaytarilishi Hisobvaraqning taʼrifi: lombardlarning ilgari hisobdan chiqarilgan aktivlarining va tashkil etilgan zaxiralarining qaytarilish summasini hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning kreditida ilgari hisobdan chiqarilgan aktivlar boʻyicha kelib tushgan daromadlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida notoʻgʻri olingan foydalarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan foydalar summasi aks ettiriladi. 45994 Boshqa foizsiz daromadlar Hisobvaraqning taʼrifi: yuqorida taʼriflangan turkum hisobvaraqlariga mos tushmaydigan lombardlarning foizsiz daromadlari (jarima, penya va boshqalar) hisobi yuritiladi. Hisobvaraqning kreditida yuqorida taʼriflangan turkum hisobvaraqlarga mos tushmaydigan, kelib tushgan foizsiz daromadlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning debetida notoʻgʻri olingan foydalarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan foydalar summasi aks ettiriladi. 50000 XARAJATLAR 50600 JALB QILINGAN MABLAGʻLAR BOʻYIChA FOIZLI XARAJATLAR 50601 Taʼsischilarning qarz mablagʻlari boʻyicha foizli xarajatlar 50603 Boshqa shaxslardan jalb qilingan qarz mablagʻlar boʻyicha foizli xarajatlar Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari oʻz xususiyatlari boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼrifi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqning taʼrifi: jalb qilingan qarz mablagʻlari boʻyicha lombardning foizli xarajatlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqlarning debetida qarz mablagʻlari boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan foizli xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning kreditida notoʻgʻri hisoblangan yoki toʻlangan foizlarning qaytarilish summasi, shuningdek hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 53100 KREDITLAR BOʻYIChA FOIZLI XARAJATLAR 53101 Banklardan olingan qisqa muddatli kreditlar boʻyicha foizli xarajatlar 53105 Banklardan olingan uzoq muddatli kreditlar boʻyicha foizli xarajatlar 53195 Boshqa kreditorlardan olingan qisqa mu?d?tli kreditlar boʻyicha foizli xarajatlar 53196 Boshqa kreditorlardan olingan uzoq muddatli kreditlar boʻyicha foizli xarajatlar Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari oʻz xususiyatlari boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼrifi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqlarning taʼrifi: banklardan, bank boʻlmagan moliyaviy muassasalardan va boshqa kreditorlardan olingan kreditlar (mohiyati boʻyicha kreditlar boʻlgan boshqa operatsiyalar) boʻyicha lombardning f�izli xarajatlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqlarning debetida toʻlangan foizlar summasi, shuningdek kreditlar boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan foizli xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning kreditida notoʻgʻri hisoblangan yoki toʻlangan foizlarning qaytarilish summasi, shuningdek hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 54400 LIZING BOʻYIChA FOIZLI XARAJATLAR 54401 Lizing boʻyicha foizli xarajatlar Hisobvaraqning taʼrifi: lizing boʻyicha foizli xarajatlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida lizing jadvali boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan foizli xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri hisoblangan foizlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 54900 BOShQA FOIZLI XARAJATLAR 54902 Boshqa foizli xarajatlar Hisobvaraqning taʼrifi: yuqorida taʼriflangan turkum hisobvaraqlarga mos tushmaydigan foizli xarajatlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan foizlar summasi, shuningdek boshqa majburiyatlar boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan foizli xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri hisoblangan va/yoki toʻlangan foizlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 55100 FOIZSIZ XARAJATLAR 55106 Koʻrsatilgan xizmatlar va vositachilik xarajatlari Hisobvaraqning taʼrifi: lombardlarga koʻrsatilgan xizmatlar uchun qilingan xarajatlar va vositachilik xarajatlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida sarf qilingan xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 55900 BOShQA FOIZSIZ XARAJATLAR 55902 Asosiy vositalarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar 55906 Boshqa xususiy mulklarni/aktivlarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari xususiyati boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼriflanishi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqlarning taʼrifi: mazkur hisobvaraqlarda asosiy vositalarni va boshqa xususiy mulklarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqlarning debetida asosiy vositalarni va boshqa xususiy mulklarni sotish yoki dispozitsiya qilishdan koʻrilgan zararlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning kreditida notoʻgʻri koʻrilgan zararlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 55995 Boshqa foizsiz xarajatlar Hisobvaraqning taʼrifi: yuqorida taʼriflangan turkum hisobvaraqlarga mos tushmaydigan foizsiz xarajatlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida yuqorida taʼriflangan turkum hisobvaraqlarga mos tushmaydigan amalga oshirilgan foizsiz xarajatlar hisobi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56100 LOMBARD XODIMLARINING ISh XAQI VA ULAR UChUN QILINGAN BOShQA XARAJATLAR 56102 Ish haqi Hisobvaraqning taʼrifi: xizmatchilarning mehnat ish haqi (mehnat shartnomasi va fuqarolik-huquqiy tusda tuzilgan shartnomalar boʻyicha bajarilgan), i? vaqtidan tashqari qilinadigan ishlar, dam olish va bayram kunlaridagi ishlar, mukofot toʻlovlari (oylik ish, bajarilgan maxsus ishlar uchun natijalar boʻyicha va boshqalar uchun), koʻp yillik ish staji va lombard nizomi va qonunchilikka muvofiq lombardning boshqa toʻlovlar uchun xarajatlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida ish haqiga qilingan xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56106 Lombard xodimlari uchun imtiyozlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning xodimlari uchun berilgan imtiyozlarga qilgan xarajatlari, yaʼni mukofot toʻlovlari (yil yakuni boʻyicha mukofotlar, koʻp yillik xizmati uchun, ish staji uchun qoʻshimcha haq, bayram va yubiley sanalariga beriladigan mukofotlar va boshqalar), lombard xodimlarining oʻqishlari uchun toʻlovlar, shuningdek ularning stipendiyalari, xodimlarga beriladigan qimmatl� sovgʻalar qiymati, hamda lombard nizomi va qonunchilikka muvofiq ravishda jismoniy shaxslardan undirib olingan toʻlov hisobiga lombard tomonidan toʻlanadigan summalar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida xodimlarga imtiyozlari uchun amalga oshirilgan xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56110 Tibbiy, stomatologik xizmatlar va shifoxonada davolanish uchun xarajatlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombard xodimlariga ambulatoriya yoki statsionar meditsina va stomatologiya xizmati koʻrsatish uchun qilgan xarajatlari hamda ular va ularning bolalari uchun sogʻlomlashtirish lagerlariga, sanitar-kurort muassasalariga va boshqalarga oʻrnatilgan tartibda toʻliq yoki qisman toʻlanadigan yoʻllanmalar qiymatining hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida meditsina, stomatologik xizmatlari koʻrsatish va shifoxonada davolash xarajatlari summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56114 Ijtimoiy sugʻurta boʻyicha badallar Hisobvaraqning taʼrifi: qonun hujjatlariga muvofiq budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmalariga toʻlanadigan ixtiyoriy badallari, yag�na ijtimoiy toʻlovlar uchun lombard xarajatlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida ijtimoiy sugʻurta uchun oʻtkazilgan xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri yoki ortiqcha toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56118 Ijtimoiy himoya boʻyicha xarajatlar Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning qonunchilikda koʻrsatilgan hollarda mehnat shartnomasini muddatidan oldin tugatish vaqtida beriladigan ishdan boʻshatish nafaqa toʻlovlari va kompensatsiya toʻlovlar, shuningdek qonunchilikka va lombard ustaviga muvofiq ravishdagi nafaqa (bolalarga qonunchilikda oʻrnatilgan balogʻat yoshiga yetgunicha beriladigan va boshqa) toʻlovlari, moddiy yordam pullari va boshqa toʻlovlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida ijtimoiy himoya uchun amalga oshirilgan xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56122 Jamgʻarmalarga badallar Hisobvaraqning taʼrifi: qonun hujjatlariga muvofiq jamgʻarmalarga ajratmalar, shuningdek xodimlarning sogʻliqlarini majburiy va ixtiyoriy sugʻurtalash va boshqa badallar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida jamgʻarmalarga ajratmalar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56195 Lombard xodimlari uchun qilingan boshqa xarajatlar Hisobvaraqning taʼrifi: yuqoridagi taʼriflangan hisobvaraqlarga mos tushmaydigan, xizmatchilarga toʻlanadigan (toʻgaraklardagi, klublardagi mashgʻulotlarga, gazeta va jurnallarga obuna boʻlishga, qonunchilikda oʻrnatilgan meʼyordan ortiqcha toʻlangan safar va vakillik xarajatlar summasi va boshqalar) toʻlovlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida yuqorida taʼriflangan turkumlarga mos tushmaydigan, amalga oshirilgan toʻlovlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56200 IJARA VA SAQLASh (TAʼMINOT) XARAJATLARI 56202 Ijara toʻlovi 56206 Suv toʻlovi 56210 Elektr ener?iyasi va isitish tarmoqlari xarajatlari 56214 Taʼmirlash va taʼminot xarajatlari 56218 Qoʻriqlash xizmati xarajatlari Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari xususiyati boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼriflanishi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqlarning taʼrifi: lombardning ijaraga olingan obyektlarga, shartnoma asosida ishlaydigan lombard xodimlari hisoblanmaydigan xodimlardan tashkil topgan qoʻriqchilarga, shuningdek qoʻriqlash signalizatsiyasiga, remontga va lombard binosini, mebellarni, transport va boshqa jihozlarni saqlashga, lombardning suv, elektr, isitish tarmogʻi va boshqa kommunal xizmatlari uchun toʻlovlar bilan bogʻliq xarajatlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqlarning debetida hisoblangan ijara va taʼminot xarajatlari summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56300 XIZMAT SAFARI VA TRANSPORT XARAJATLARI 56302 Xizmat safari xarajatlari 56306 Xizmat safari vaqtidagi kunlik xarajatlar 56310 Lombard mulkini koʻchirish bilan bogʻliq boʻlgan (fraxt) xarajatlar 56314 Yoqilgʻi xarajatlari Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari xususiyati boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼriflanishi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqlarning taʼrifi: lombard xodimlarining xizmat safari bilan bogʻliq (transport (xizmat safari xarajatlari), mehmonxona xizmati (yashash uchun boshqa xizmatlar) qiymati va limit doirasidagi kunlik xarajatlar; fraxt (lombard ofislari oʻrtasida jihozlar va boshqa mulklarni koʻchirish xarajatlari, xususiy va ijaraga olingan harakat vositalari uchun foydalaniladigan yoqilgʻi xarajatlari, shuningdek oʻrnatilgan tartibga muvofiq ravishda xizmat safari uchun foydalaniladigan lombard xodimlarining shaxsiy avtomobillari uchun xarajatlarin� hisobi olib boriladi. Hisobvaraqlarning debetida xizmat safari va transport uchun qilingan xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56400 MAʼMURIY XARAJATLAR 56402 Reklama va eʼlon xarajatlari 56406 Devonxona, ofis va boshqa buyumlar xarajatlari 56410 Pochta, telefon, faks boʻyicha xarajatlar 56414 Hujjat markalari uchun xarajatlar 56418 Kitob, gazeta va boshqa davriy nashriyotlar boʻyicha xarajatlar Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari xususiyati boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼrifi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqlarning taʼrifi: lombardning gazeta, radio, televideniye va boshqa axborot vositalari orqali beradigan reklama va eʼlonlariga, blankalarga, devonxona va ofis qurollariga, pochta va hujjat markalariga, telefon va faksdan foydalanish xarajatlari, shuningdek davriy nashrlarga, shu bilan birga elektron maʼlumotnomalarga qilingan xarajatlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqlarning debetida maʼmuriy xarajatlarga toʻlangan summalar aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56500 REPREZENTATSIYA VA XAYRIYA 56502 Reprezentatsiya va koʻngilochar tadbirlar xarajatlari Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan oʻz mavqeyi va faoliyatini rivojlantirish maqsadida amalga oshirilgan reprezentatsiya va koʻngil ochar tadbirlar uchun qilingan xarajatlar summasi hisobga olinadi. Hisobva?aqning debetida lombard tomoni�an oʻz mavqeyi va faoliyatini rivojlantirish maqsadida amalga oshirilgan reprezentatsiya va koʻngil ochar tadbirlar uchun qilingan xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida lombard tomonidan oʻz mavqeyi va faoliyatini rivojlantirish maqsadida amalga oshirilgan reprezentatsiya va koʻngil ochar tadbirlar uchun qilingan xarajatlar boʻyicha notoʻgʻri hisoblangan, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56506 Aʼzolik badallari Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan klublar, assotsiatsiyalar, jamoat va boshqa tashkilotlarga aʼzo boʻlib kirganda toʻlanadigan aʼzolik badallari summasi hisobga olinadi. Hisobvaraqning debetida klublar, assotsiatsiyalar, jamoat va boshqa tashkilotlarga aʼzo boʻlib kirganda toʻlangan aʼzolik badallari summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida klublar, assotsiatsiyalar, jamoat va boshqa tashkilotlarga aʼzo boʻlib kirganda toʻlangan aʼzolik badallari boʻyicha notoʻgʻri hisoblangan, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56510 Xayr-ehson va xayriya xarajatlari Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning xayriya jamgʻarmalariga, boshqa notijorat faoliyat bilan shugʻullanmaydigan xayriya tashkilotlariga shuningdek, tabiiy ofatdan talafot koʻrganlarga koʻrsatgan xayr-ehson summalari hisobga olinadi. Hisobvaraqning debetida lombardning xayriya jamgʻarmalariga, boshqa notijorat faoliyat bilan shugʻullanmaydigan xayriya tashkilotlariga shuningdek, tabiiy ofatdan talafot koʻrganlarga koʻrsatgan xayr-ehson summalari aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida lombardning xayriya jamgʻarmalariga, boshqa notijorat faoliyat bilan shugʻullanmaydigan xayriya tashkilotlariga shuningdek, tabiiy ofatdan talafot koʻrganlarga koʻrsatgan xayr-ehsonlar boʻyicha notoʻgʻri hisoblangan, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56600 ESKIRISh XARAJATLARI 56602 Lombardning bino va boshqa imoratlarining eskirish summasi 56610 Transport vositalarining eskirish summasi 56614 Mebel va jihozlarning eskirish summasi 56618 Nomoddiy aktivlarning eskirish summasi 56622 Operatsion ijaraga berilgan asosiy vositalarning eskirish summasi 56626 Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi boʻyicha eskirish summasi 56630 Ombordagi asosiy vositalarning eskirish summasi 56632 Olingan kreditlar boʻyicha garovga qoʻyilgan asosiy vositalarning eskirish summasi Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari xususiyati boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼriflanishi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqlarning taʼrifi: lombardning asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar uchun hisoblanadigan eskirish xarajatlarini hisobi olib boriladi. Hisobvaraqlarning debetida hisoblangan eskirish summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning kreditida notoʻgʻri hisoblangan eskirish summasining qaytarilishi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56700 SUGʻURTA, SOLIQ VA BOShQA XARAJATLAR 56702 Yuridik va auditorlik xizmati xarajatlari 56706 Maslahatchi (konsalting)lar xizmati xarajatlari Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari xususiyati boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼriflanishi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqlarning taʼrifi: lombardning yuristlar va boshqa firmalar tomonidan shartnoma asosida koʻrsatilgan yuridik, auditorlik va maslahatchilik xizmatlari uchun toʻlov xarajatlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqlarning debetida yuridik va maslahatchilik xizmatlar uchun qilingan xarajatlari summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombard?ing moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56710 Sugʻurta xarajatlari Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning oʻz mulkini sugʻurta qilishga, yongʻindan sugʻurta qilishga va oʻz faoliyati bilan bogʻliq boshqa sugʻurta turlariga qilgan xarajatlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida sugʻurta uchun qilingan xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56714 Soliq (foyda soligʻidan tashqari) va litsenziyalar Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning soliqlarga (foyda soligʻidan tashqari) va boshqa majburiy toʻlovlarga, shuningdek litsenziyalarga qilgan xarajatlari hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan soliqlar va litsenziyalarning summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56718 Jarima va penya xarajatlari Hisobvaraqlarning taʼrifi: lombardning amaldagi qonunchilikka va qoidalarga asosan oʻziga solingan penya va jarimalar uchun qilgan xarajatlarini hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida toʻlangan jarima va penyalarning summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan jarima va penyalarni�g qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56722 Sud xarajatlari Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning sud jarayoni bilan bogʻliq xarajatlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida sud jarayoni xarajatlarining summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilgan summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56795 Boshqa operatsion xarajatlar Hisobvaraqning taʼrifi: yuqorida taʼriflangan turkumlarga mos tushmaydigan xarajatlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida yuqorida taʼriflangan turkumlarga mos tushmaydigan toʻlangan xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri toʻlangan xarajatlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaraqqa oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56800 KOʻRILIShI MUMKIN BOʻLGAN ZARARLARNI BAHOLASh 56802 Kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash 56832 Nomoddiy aktivlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash 56834 Boshqa xususiy mulklar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash 56840 Hisoblangan foizsiz daromadlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash 56842 Sud jarayonidagi va notariusning ijro xati olingan kreditlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash 56895 Boshqa aktivlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash Yuqorida koʻrsatilgan balans hisobvaraqlari xususiyati boʻyicha bir xil boʻlganligi uchun ularning taʼriflanishi umumlashtirilib berilmoqda. Hisobvaraqlarning taʼrifi: lombardning aktivlari boʻyicha koʻrishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash hisobi olib boriladi. Hisobvaraqlarning debetida aktivlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholash summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqlarning kreditida koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlarni baholashning qaytarish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 56900 FOYDA SOLIGʻINI BAHOLASh 56902 Foyda soligʻini baholash Hisobvaraqning taʼrifi: lombard tomonidan olingan foydaga hisoblangan soliqlar (foyda soligʻi va shu kabi boshqa soliqlar) va yagona soliq toʻlovi (yagona soliq toʻlovi toʻlovchilari uchun) boʻyicha xarajatlar hisobi olib boriladi. Hisobvaraqning debetida foyda soligʻi va yagona soliq toʻlovi boʻyicha hisoblangan xarajatlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida notoʻgʻri hisoblangan soliqlarning qaytarilish summasi, shuningdek moliyaviy hisobot yilining oxirida lombardning moliyaviy natijasi sifatida 31206 — “Sof foyda (zarar) (aktiv-passiv)” hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan summa aks ettiriladi. 90000 KOʻZDA TUTILMAGAN HOLATLAR 90900 SAVDOGA OID MOLIYALAShLAR 90993 Kafolat va kafilliklar Hisobvaraqning taʼrifi: mijozlar foydasiga lombard tomonidan berilgan yoki tasdiqlangan kafolat va kafilliklarning hisobi olib boriladi. Ushbu hisobvaraq uchun kontr-hisobvaraq 96337 — “Kafolat va kafilliklar boʻyicha kontr-hisobvaraq”dir. Hisobvaraqning debetida berilgan kafolatlarning summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida foydalanilgan, shuningdek foydalanilmagan va oʻrnatilgan tartibda muddati oʻtishi bilan yoʻq qilingan kafolatlarning summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir kafolat boʻyicha turi va muddati boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 91500 AKTIVLAR BOʻYIChA HISOBLANGAN FOIZLAR 91501 Berilgan kreditlar boʻyicha hisoblangan foizlar Hisobvaraqning taʼrifi: muddati oʻtgan va oʻrnatilgan qoidalarga muvofiq balansdan hisobdan chiqarilgan, berilgan kreditlar boʻyicha hisoblangan, lekin olinmagan foizlar, shuningdek “foiz oʻstirmaslik” maqomiga oʻtkazilgan kreditlar boʻyicha hisoblanadigan foizlar hisobi olib boriladi. Shu bilan birgalikda muddati oʻtgan hamda sud jarayonidagi kreditlar boʻyicha hisoblangan, lekin olinmagan foizlar hisobga olinadi. Ushbu hisobvaraq uchun kontr-hisobvaraq 96335 — “Aktivlar boʻyicha hisoblangan foizlar boʻyicha kontr-hisobvaraq”dir. Hisobvaraqning debetida kreditlar boʻyicha muddati oʻtgan va/yoki hisoblangan foizlarning summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida qoplangan va/yoki hisobdan chiqarilgan foizlarning summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir qarzdor boʻyicha shartnomalariga qarab alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 91505 Boshqa aktivlar boʻyicha hisoblangan foizlar Hisobvaraqning taʼrifi: boshqa aktivlar boʻyicha hisobdan chiqarilgan foizlar hisobi olib boriladi. Mazkur hisobvaraq uchun kontr-hisobvaraq 96335 — “Aktivlar boʻyicha hisoblangan foizlar boʻyicha kontr-hisobvaraq”dir. Hisobvaraqning debetida boshqa aktivlar boʻyicha olinishi lozim boʻlgan muddati oʻtgan va/yoki hisoblangan foizlar va vositachilik haqlari summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida boshqa aktivlar boʻyicha toʻlangan va/yoki hisobdan chiqarilgan foizlar va vositachilik haqlari summasi aks ettiriladi. Tahliliy hiso� har bir mijoz boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 91800 LOMBARDNING KREDIT VA LIZING MAJBURIYATLARI 91816 Lombardning kredit va lizing olish majburiyati Hisobvaraqning taʼrifi: lombardning banklardan va boshqa qarz beruvchilardan kredit va/yoki lizing olish majburiyatlarining hisobi yuritiladi. Ushbu hisobvaraq uchun kontr-hisobvaraq 96358 — “Lombardning kredit va lizing olish majburiyati boʻyicha kontr-hisobvaraq”dir. Hisobvaraqning debetida lombardning kredit va/yoki lizing olish boʻyicha bergan majburiyatlarining summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida kredit va yoki lizing olish boʻyicha ijro etilgan yoki bekor qilingan majburiyatlarning summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob majburiyatlar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 94500 GAROV SIFATIDA VA SAQLOVGA QABUL QILINGAN MULKLAR 94502 Garov sifatida olingan mulklar Hisobvaraqlarning taʼrifi: berilgan kreditlarga garov sifatida saqlanayotgan mulklar hisobi olib boriladi. Garov sifatida olingan mulklar hisobvaraqqa garov boʻyicha shartnoma tuzilgan vaqtdagi baholangan qiymati boʻyicha kirim qilinadi. Ushbu hisobvaraq uchun kontr-hisobvaraq 96381 — “Garov sifatida va saqlovga olingan mulklar boʻyicha kontr-hisobvaraq” dir. Hisobvaraqlarning debetida garov taʼminoti sifatida qabul qilingan mulklar qiymati aks ettiriladi Hisobvaraqlarning kreditida garovga qabul qilingan, kredit va foizlar qoplanganidan soʻng qaytariladigan mulklar summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir kredit shartnomasi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 94503 Saqlovga qabul qilingan mulklar Hisobvaraqning taʼrifi: saqlovga qabul qilingan mulklar hisobi olib boriladi. Saqlovga qabul qilingan mulklar saqlov pattasida baholangan qiymat boʻyicha aks ettiriladi. Ushbu hisobvaraq uchun kontr-hisobvaraq 96381 — “Garov sifatida va saqlovga olingan mulklar boʻyicha kontr-hisobvaraq” dir. Hisobvaraqlarning debetida saqlovga qabul qilingan mulklar qiymati aks ettiriladi Hisobvaraqlarning kreditida saqlovga qabul qilingan mulklarning hisobdan chiqarilgan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir shartnoma boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 94504 Notariusning ijro xati olingan garovdagi va saqlovga qabul qilingan mulklar Hisobvaraqning taʼrifi: qonun hujjatlariga muvofiq notariusning ijro xati olingan oʻz vaqtida soʻndirilmagan kredit taʼminotiga olingan garovdagi mulklar va mijoz tomonidan talab qilib olinmagan saqlovdagi mulklar, yaʼni 94502 — “Garov sifatida olingan mulklar” va 94503 — “Saqlovga qabul qilingan mulklar” hisobvaraqlardan mazkur hisobvaraqqa oʻtkazilgan summalar hisobi yuriti?adi. Ushbu hisobvaraq uchun kontr-hisobvaraq 96381 — “Garov sifatida va saqlovga olingan mulklar boʻyicha kontr-hisobvaraq”dir. Hisobvaraqlarning debetida notariusning ijro xati asosida garov taʼminoti sifatida qabul qilingan va/yoki saqlovdagi mulklar qiymati aks ettiriladi. Hisobvaraql?rning kreditida garov taʼminoti sifatida qabul qilingan va/yoki saqlovdagi mulklar qiymatining hisobdan chiqarilgan summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir shartnoma boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 95400 BOShQA KOʻZDA TUTILMAGAN HOLATLAR HISOBVARAQLARI 95413 Hisobdan chiqarilgan kreditlar Hisobvaraqning taʼrifi: amaldagi qoidalarga muvofiq ravishda lombard balansidan hisobdan chiqarilgan kreditlar(toʻlanmagan qismi)ning hisobi olib boriladi. Ushbu hisobvaraq uchun kontr-hisobvaraq 96397 — “Boshqa koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlari boʻyicha kontr-hisobvaraq”dir. Hisobvaraqning debetida hisobdan chiqarilgan kreditlar summasi aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida qayta tiklangan yoki toʻlangan kreditlar, shuningdek oʻrnatilgan muddat oʻtishi bilan bekor qilingan kreditlarning summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob har bir qarzdor boʻyicha tegishli shartnomalarga qarab alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 95497 Boshqa koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlari Hisobvaraqning taʼrifi: yuqoridagi turkum hisobvaraqlar taʼrifiga mos tushmaydigan operatsiyalar hisobi olib boriladi. Ushbu hisobvaraq uchun kontr-hisobvaraq 96397 — “Boshqa koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlari boʻyicha kontr-hisobvaraq”dir. Hisobvaraqning debetida kirim qilingan mablagʻlar, hujjatlar yoki boshqa qimmatbaho buyumlarning qiymati aks ettiriladi. Hisobvaraqning kreditida hisobdan chiqarilgan mablagʻlar, hujjatlar yoki boshqa qimmatbaho buyumlarning summasi aks ettiriladi. Tahliliy hisob hujjatlar va boshqa qimmatbaho buyumlar turi boʻyicha alohida shaxsiy hisobvaraqlarda olib boriladi. 96300 KOʻZDA TUTILMAGAN HOLATLAR KONTR-HISOBVARAQLARI 96335 Aktivlar boʻyicha hisoblangan foizlar kontr-hisobvaragʻi 96337 Kafolat va kafilliklar boʻyicha kontr-hisobvaraq 96358 Lombardning kredit va lizing olish majburiyati boʻyicha kontr-hisobvaraq 96381 Garov sifatida va saqlovga qabul qilingan mulklar boʻyicha kontr-hisobvaraq 96397 Boshqa koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlari boʻyicha kontr-hisobvaraq 1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi lombardlarining bosh buxgalterlariga taalluqlidir. Buxgalteriya hisobini tashkil etish uchun lombard rahbari javobgar hisoblanadi. Rahbar buxgalteriya hisobi toʻgʻri yuritilishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratishi, bosh buxgalterning hujjatlar va maʼlumotlarni rasmiylashtirish hamda hisobini yuritish uchun taqdim etish tartibi borasidagi talablari lombard xodimlari tomonidan ogʻishmay bajarilishini taʼminlashi shart. 2. Bosh buxgalter lombardda buxgalteriya apparatini boshqaradi, moddiy va moliyaviy resurslardan oqilona, tejamkorlik bilan foydalanilishi hamda mulkning but saqlanishi ustidan nazorat olib borilishini taʼminlaydi. Lombard bosh buxgalteri lavozimga rahbar tomonidan tayinlanadi va ozod qilinadi. Agar lombardning yuqori muassasasi mavjud boʻlsa, unda bosh buxgalterni lavozimga tayinlash va lavozimdan ozod qilish yuqori turgan lombard rahbari hamda bosh buxgalteri bilan kelishiladi hamda u bevosita yuqori tashkilot rahbariga, buxgalteriya hisobini yuritish, hisobotlar tuzish, nazorat qilish tartibi va metodikasi bilan bogʻliq masalalar boʻyicha esa, bevosita yuqori tashkilot bosh buxgalteriga boʻysunadi. 3. Lombardning bosh buxgalteri boshchilik qiladigan buxgalteriya apparati mustaqil tarkibiy boʻlinma boʻlib hisoblanadi va boshqa biron-bir boʻlinma tarkibiga kirmasligi lozim. 4. Lombardning bosh buxgalteri lavozimiga oliy iqtisodiy yoki iqtisodiy oʻrta maxsus maʼlumotga va shu mutaxassislik boʻyicha kamida 3 yillik ish stajiga ega boʻlgan shaxslar tayinlanadi. 5. Bosh buxgalter lavozimga tayinlanayotganda va lavozimidan ozod qilinayotganda buxgalteriya hisobi va hisobotining ahvoli tekshirilib, lombard rahbari tomonidan tasdiqlanganidan keyin boʻlinmani qabul qilish-topshirish jarayoni dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. Yuqori tashkilot mavjud boʻlganda, ushbu dalolatnomaning nusxasi lombardning yuqori boshqaruv organiga yuboriladi. Zarur hollarda, bosh buxgalter tomonidan ishlarni qabul qilish-topshirish jarayonida yuqori tashkilotning vakili qatnashadi. 6. Bosh buxgalter zimmasiga pul mablagʻlari va moddiy boyliklar uchun bevosita moddiy javobgarlik bilan bogʻliq vazifalar, shuningdek lombard rahbari vaqtincha ishda boʻlmagan paytda uning vazifalarini bajarib turish yuklatilishi mumkin emas. Bosh buxgalterga bevosita cheklar va boshqa hujjatlar asosida lombard mablagʻ va tovar-moddiy boyliklarini qabul qilish taqiqlanadi. 7. Bosh buxgalter vaqtincha ishda boʻlmagan vaqt mobaynida (xizmat safari, taʼtil, kasallik va shu kabilar) bosh buxgalterning huquq va majburiyatlari lombard rahbarining buyrugʻiga asosan bosh buxgalter oʻrinbosariga yuklatiladi. 8. Bosh buxgalter buxgalteriya hisobining yuritilishi yuzasidan belgilangan qoidalar asosida quyidagilarni taʼminlashi shart: buxgalteriya hisobi Hisobvaraqlari rejasidagi hisobvaraqlarni toʻgʻri ochilishi, hisobvaraqlarda operatsiyalarning oʻz vaqtida va toʻgʻri aks ettirilishi va buxgalteriya hisobining toʻgʻri yuritilishi; pul hisob-kitob hujjatlarini ularga ishlov beriladigan uchastkalardan oʻtishining aniq muddatlariga rioya etilib, hujjatlar aylanishini toʻgʻri tashkil etish; mijozlarning kelib tushadigan pul hisob-kitob hujjatlari shakliga va mazmuniga koʻra toʻgʻri rasmiylashtirilishini, shuningdek ularning qonuniy tarzda bajarilishini hamda mablagʻ va boyliklar but saqlanishini taʼminlash; balans tuzish; buxgalteriya (kirim-chiqim) hujjatlarini oʻz vaqtida jamlanishi hamda rasmiylashtirilishi, but saqlanishi, shuningdek ular oʻrnatilgan tartibda arxivga topshirilishi; buxgalteriya hisobining ilgʻor shakl va usullaridan keng foydalanish; tovar-moddiy boyliklar va asosiy vositalar hisobining toʻliq yuritilishi, shuningdek ular harakati bilan bogʻliq operatsiyalarning barchasi buxgalteriya hisobida oʻz vaqtida aks ettirilishi; mijozlarning kredit va qarz hisobvaraqlari boʻyicha foizlarning toʻgʻri va belgilangan muddatlarda hisoblanishi; kamomad hamda talon-toroj qilingan pul mablagʻlari va tovar-moddiy boyliklarni lombard rahbari bilan birgalikda tekshiruvlar oʻtkazish, zarur hollarda, materiallarni rasmiylashtirib sud va tergov organlariga taqdim etilishini nazorat qilish; buxgalteriya hisobi, hisoboti, nazorat va iqtisodiy tahlil masalalari yuzasidan xodimlarga oʻz vaqtida yoʻl-yoʻriqlar koʻrsatib borish; birlamchi hujjatlar hamda buxgalteriya registrlaridagi maʼlumotlar asosida oʻz tasarrufida boʻlgan lombard filiallarini qamrab oluvchi moliyaviy va boshqa hisobotlarini tuzish, ularni belgilangan muddatlarda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga, shuningdek tegishli organlarga taqdim etish; boshqa boʻlinmalar bilan hamkorlikda buxgalteriya hisobi va hisoboti maʼlumotlari asosida lombard moliyaviy faoliyatini iqtisodiy tahlil qilish. 9. Bosh buxgalter tegishli boʻlinma va xizmatlar xodimlari bilan birgalikda quyidagilarni sinchiklab nazorat qilishi shart: a) ish haqi fondining toʻgʻri sarflanishi, mansab maoshlarining toʻgʻri belgilanishi, shtatlar, moliya va kassa intizomiga qatʼiy rioya etilishi; b) pul mablagʻlari, tovar-moddiy boyliklar, asosiy fondlarni inventarizatsiya qilish, hisob-kitoblar va toʻlov majburiyatlarini bajarishning belgilangan qoidalariga rioya etilishi; v) belgilangan muddatlarda debitorlik qarzini undirib olinishi va kreditorlik qarzining qaytarilishi, toʻlov intizomiga rioya etilishi; g) kamomadlar, debitorlik qarzi va boshqa yoʻqotishlarni moliyaviy hisobotlarida haqqoniy aks ettirilishi. 10. Bosh buxgalter kamomadlar yuzaga kelishi, pul mablagʻlari va tovar-moddiy boyliklarning gʻayriqonuniy tarzda sarflanishi, moliyaviy hamda xoʻjalik qonunlari buzilishining oldini oluvchi tadbirlarni tayyorlashda faol qatnashishi shart. Mansabdor shaxslar tomonidan gʻayriqonuniy xatti-harakatlar qilinayotgani (yaʼni oshirib yozish, mablagʻlardan notoʻgʻri foydalanish hamda boshqa qoidabuzarlik va mansabni suiisteʼmol qilish) maʼlum boʻlgan hollarda bosh buxgalter chora koʻrish uchun bu haqda lombard rahbariga axborot beradi. 11. Pul mablagʻlari va tovar-moddiy boyliklarni qabul qilish hamda berish uchun asos boʻlib xizmat qiladigan hujjatlar, shuningdek kredit va hisob-kitob majburiyatnomalari rahbar va bosh buxgalter yoki ular shunday vakolat berilgan boshqa shaxslar tomonidan imzolanadi. Bu vakolatli shaxslarga hujjatlarni imzolash huquqining berilishi lombard buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi. Yuqorida aytilgan hujjatlarga bosh buxgalter yoki shunday vakolat berilgan boshqa shaxslar tomonidan imzo chekilmasa, ular haqiqiy hisoblanmaydi va mazkur lombard masʼul shaxslari tomonidan ijroga qabul qilinmaydi. 12. Bosh buxgalter tomonidan qonun hujjatlariga hamda pul mablagʻlari, tovar-moddiy va boshqa boyliklarni qabul qilish, saqlash va sarflash boʻyicha belgilangan tartibga zid boʻlgan operatsiyalar bilan bogʻliq hujjatlarni ijroga qabul qilinishi hamda rasmiylashtirilishi taqiqlanadi. 13. Lombardning rahbari va bosh buxgalter oʻrtasida ayrim xoʻjalik operatsiyalarini amalga oshirishga doir kelishmovchiliklar yuzaga kelgan taqdirda, ular boʻyicha hujjatlar operatsiyalar amalga oshirilishining oqibatlari uchun shaxsan javobgar boʻlgan lombard rahbarining yozma farmoyishi bilan ijroga qabul qilinishi mumkin. 14. Bosh buxgalter quyidagi huquqlarga ega: a) buxgalteriya apparati xodimlarining xizmat vazifalarini belgilab berish; b) buxgalteriya hisobi va nazorat ishlari toʻgʻri tashkil etilishini taʼminlash yuzasidan chora-tadbirlar koʻrishni lombard rahbaridan talab qilish; v) tarkibiy boʻlinmalarda pul mablagʻlari, tovar-moddiy va boshqa boyliklarni qabul qilish, kirimga yozish, saqlash hamda sarflash yuzasidan belgilangan tartibda amal qilinishini tekshirib turish; g) mukofotlar hajmlarini pasaytirish yoki mukofotdan mahrum etish toʻgʻrisida takliflar berish. 15. Bosh buxgalterning xoʻjalik operatsiyalarini hujjatlar asosida rasmiylashtirish va ularni buxgalteriya apparatiga taqdim etish boʻyicha talablari lombardning barcha xodimlari uchun majburiydir. Bu hujjatlar sifatsiz tuzilgani va rasmiylashtirilgani hamda buxgalteriya hisobi va hisobotida qayd etishga berilish vaqtidan kechikkani, hujjatlardagi maʼlumotlarning notoʻgʻriligi, shuningdek gʻayriqonuniy operatsiyalarni aks ettiruvchi hujjatlar tuzilgani uchun bu hujjatlarni tuzgan va imzolagan mansabdor shaxslar javobgar boʻladilar. Birlamchi hujjatlarni tuzish vazifasi yuklatilgan hamda bu hujjatlarni imzolash huquqi berilgan mansabdor shaxslar roʻyxati bosh buxgalter bilan kelishiladi. 16. Moddiy javobgar shaxslar (kassir, ombor mudirlari va boshqalar)ni lavozimga tayinlash, ozod etish va boshqa lavozimga oʻtkazish masalasi bosh buxgalter bilan kelishilgan holda hal qilinadi. 17. Bosh buxgalter oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalardan kelib chiqib bergan koʻrsatmalarning bajarilmagani yoki buzilgani uchun aybdor shaxslar ustidan lombard rahbariga taqdimnoma kiritishi mumkin. 18. Lombard rahbari bosh buxgalterga mazkur Nizomda koʻzda tutilgan oʻz majburiyatlarini bajarishi hamda huquqlaridan foydalanishida atroflicha yordam berishga majbur. Bosh buxgalter ana shu majburiyatlarni bajargani hamda oʻz huquqlaridan foydalangani uchun unga tazyiq oʻtkazish borasida qilinadigan har qanday urinishlarga qatʼiyan barham berilishi, bunga aybdor boʻlgan shaxslar esa qatʼiy javobgarlikka tortilishi lozim. 19. Bosh buxgalter quyidagi hollarda javobgar boʻladi: a) buxgalteriya hisobi notoʻgʻri yuritilib, oqibatda buxgalteriya hisoboti buzilganda; b) pul mablagʻlari, tovar-moddiy va boshqa boyliklarni qabul qilish, kirimga yozish, saqlash va sarflash yuzasidan belgilangan tartibga zid operatsiyalar boʻyicha hujjatlar ijroga qabul qilingan hamda rasmiylashtirilgan hollarda; v) lombard hisobvaraqlari boʻyicha operatsiyalar, shuningdek debitorlar va kreditorlar bilan hisob-kitoblar kechikib hamda notoʻgʻri amalga oshirilganda; g) kamomadlar, debitorlik qarzlari va boshqa yoʻqotishlarni moliyaviy hisobotlaridan chiqarish tartibi buzilganda; d) buxgalteriya apparati aybi bilan notoʻgʻri moliyaviy hisobotlar tuzilganda; 20. Bosh buxgalter quyidagi holatlar uchun lombard rahbari bilan birgalikda javob beradi: a) moliyaviy-xoʻjalik faoliyatini tartibga soluvchi meʼyoriy hujjatlar buzilishi; b) mansabdor shaxslardan ular yetkazgan zarar summasini oʻz vaqtida undirib olmaslik; v) moliyaviy hisobotlarni tegishli organlarga taqdim etish muddatlari buzilishi; g) moliyaviy hisobotlarda aks ettirilgan maʼlumotlarning qonuniyligi, elektron toʻlovlar tizimi orqali oʻtkazilgan toʻlov hujjatlarining but saqlanishi hamda ularning kunlik arxivlash tartibi buzilishi. 21. Bosh buxgalterlarning intizomiy, moddiy va jinoiy javobgarligi amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq belgilanadi. Berilgan kreditlarni hisobga olishQAYDNOMASI 20____ yil _______________ uchun ____________________ hisobvaraq boʻyicha T/r Qarzdorning F.I.O. Shartnoma raqami va sanasi Hisobot davri boshiga hisobvaraq qoldigʻi Hisobvaraqning debeti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar kreditida aks ettirildi Hisobvaraqning krediti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar debetida aks ettirildi Hisobot davri oxiriga hisobvaraq qoldigʻi ___-h/v ___-h/v ___-h/v jami ___-h/v ___-h/v ___-h/v jami 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Jami Rahbar __________________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) Bosh buxgalter __________________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) M.Oʻ. Asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va boshqa xususiy mulklarni hisobga olish QAYDNOMASI 20____ yil _________________ uchun Obyektlar nomi Boshlangʻich (qayta tiklash) qiymati Jamgʻarilgan eskirish Qoldiq qiymati yil boshiga qoldiq qayta baholash kelib tushishi chiqib ketishi yil oxiriga qoldiq yil boshiga qoldiq qayta baholash chiqib ketishi hisoblangan yil oxiriga qoldiq yil boshiga qayta baholash hisobga olingan holda yil oxiriga Rahbar __________________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) Bosh buxgalter __________________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) M.Oʻ. Kam baholi va tez eskiruvchi buyumlar hamda boshqa qimmatliklarni hisobga olish QAYDNOMASI 20____ yil _________________ uchun _____________________ hisobvaragʻi boʻyicha T/r Kam baholi va tez eskiruvchi buyum nomi Oʻlchov birligi Bahosi (tannarxi) Hisobot davri boshiga boʻlgan qoldiq Kelib tushgan va hisobvaraqning debeti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar kreditida aks ettirildi Sarflangan va hisobvaraqning krediti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar debetida aks ettirildi Hisobot davri oxiriga boʻlgan qoldiq ___-h/v ___-h/v ___-h/v ___-h/v miqdori summasi miqdori summasi miqdori summasi miqdori summasi miqdori summasi miqdori summasi 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Rahbar ___________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) Bosh buxgalter ___________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) M.Oʻ. Kam baholi va tez eskiruvchi buyumlar hamda boshqa qimmatliklarni hisobga olish QAYDNOMASI 20____ yil _____________________ uchun ______________________ hisobvaragʻi boʻyicha T/r Hisobdor shaxsning F.I.O. Hujjat raqami va sanasi Korrespondensiyalanuvchi hisobvaraq Hisobot davri boshiga boʻlgan qoldiq Berilgan va hisobvaraqning debeti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar kreditida aks ettirildi Sarflangan va hisobvaraqning krediti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar debetida aks ettirildi Hisobot davri oxiriga boʻlgan qoldiq ___-h/v ___-h/v ___-h/v Jami ___-h/v ___-h/v ___-h/v Jami 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 14 Rahbar ___________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) Bosh buxgalter ___________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) M.Oʻ. Boshqa debitorlik qarzlarni hisobga olish QAYDNOMASI 20__ yil _______________ uchun ____________-hisobvaraq boʻyicha Debitorlar nomi Hisobot davri boshiga boʻlgan qoldiq Hisobvaraqning debeti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar kreditida aks ettirildi Hisobvaraqning krediti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar debetida aks ettirildi Hisobot davri oxiriga boʻlgan qoldiq ____- h/v ____- h/v ____- h/v jami ____- h/v ____- h/v ____- h/v jami 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Rahbar ___________________ ______________ (F.I.O.) (imzo) Bosh buxgalter ___________________ ______________ (F.I.O.) (imzo) M.Oʻ. 20__ yil ___________ uchun _________ hisobvaragʻi boʻyicha T/r Ismi sharifi Lavozimi Hisobot davri boshiga boʻlgan qoldiq (xodim oldidagiqarzdorlik) Hisobvaraqning kreditidan quyidagi hisobvaraqlar debetida aks ettirildi (hisoblab yozilgan) Hisobvaraqning debeti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar kreditida aks ettirildi (ushlab qolingan) Toʻlandi Hisobot davri oxiriga qarz qoldigʻi (deponentlashtirilgan ish haqi) __-h/v __-h/v __-h/v jami avans jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻi kasaba uyushmasiga badallar FShJBPH* jami Rahbar (F.I.O.) (imzo) Buxgalter (F.I.O.) (imzo) M.Oʻ. Majburiyatlarni hisobga olish QAYDNOMASI 20__ yil _____________________ uchun ________________-hisobvaraq boʻyicha Kreditorlar nomi Hisobot davri boshiga boʻlgan qoldiq Hisobvaraqning krediti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar debetida aks ettirildi Hisobvaraqning debeti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar kreditida aks ettirildi Hisobot davri oxiriga qarz qoldigʻi ____- h/v ____- h/v ____- h/v jami ____- h/v ____- h/v ____- h/v jami 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Rahbar ______________________ ______________ (F.I.O.) (imzo) Bosh buxgalter ______________________ ______________ (F.I.O.) (imzo) M.Oʻ. Kapitalni hisobga olish QAYDNOMASI 20__ yil ___________________ uchun ________________-hisobvaraq boʻyicha Hisobot davri boshiga boʻlgan qoldiq Hisobvaraqning krediti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar debetida aks ettirildi Hisobvaraqning debeti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar kreditida aks ettirildi Hisobot davri oxiriga boʻlgan qoldiq ____- h/v ____- h/v ____- h/v jami ____- h/v ____- h/v ____- h/v jami 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Rahbar ______________________ ______________ (F.I.O.) (imzo) Bosh buxgalter ______________________ ______________ (F.I.O.) (imzo) M.Oʻ. Hisobot davri daromadlarini hisobga olish QAYDNOMASI 20__ yil ______________________ uchun __________________-hisobvaraq boʻyicha T/r Hisobot davri boshiga boʻlgan qoldiq Hisobvaraqning krediti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar debetida aks ettirildi Hisobvaraqning debeti boʻyicha quyidagi hisobvaraqlar kreditida aks ettirildi Hisobot davri oxiriga boʻlgan qoldiq ___-h/v ___-h/v ___-h/v jami ___-h/v ___-h/v ___-h/v Jami Rahbar ________________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) Bosh buxgalter ________________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) M.Oʻ. Hisobot davri xarajatlarini hisobga olish QAYDNOMASI 20__ yil _____________________ uchun _________________-hisobvaraq boʻyicha T/r Hisobot davri boshiga boʻlgan qoldiq ____-hisobvaraqning debetidan quyidagihisobvaraqlar kreditiga ____-hisobvaraqning kreditidan quyidagihisobvaraqlar debitiga Hisobot davri oxiriga boʻlgan qoldiq ___-h/v ___-h/v ___-h/v jami ___-h/v ___-h/v ___-h/v Jami Rahbar ________________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) Bosh buxgalter ________________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) M.Oʻ. Lombard mijoz va xoʻjalik operatsiyalari hisobvaraqlari boʻyicha amalga oshirilgan operatsiyalarga asos boʻlgan memorial orderlarROʻYXATI Soʻm va tiyinda T/r Debetlangan ikkinchi tartibli balans hisobvaraqlar raqami Hujjatlar soni Summa 1 2 3 4 Rahbar ________________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) Bosh buxgalter ________________________ ___________________ (F.I.O.) (imzo) M.Oʻ.