Xalqaro tijorat arbitraji toʻgʻrisida
(law, 2021-02-16)

1. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi xalqaro tijorat arbitrajlarining faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2. Xalqaro tijorat arbitraji toʻgʻrisidagi qonunchilik
Xalqaro tijorat arbitraji toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro tijorat arbitraji toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3. Ushbu Qonunning xalqaro mansubligi va asosiy prinsiplari
Ushbu Qonun normalarini sharhlashda uning xalqaro mansubligini hamda uning qoʻllanilishida bir xillikka erishishga va halollikka rioya etilishiga koʻmaklashish zaruratini hisobga olish lozim. Ushbu Qonunni tartibga solish predmetiga taalluqli boʻlgan va unda toʻgʻridan-toʻgʻri hal etilmagan masalalar ushbu Qonun asoslangan umumiy prinsiplarga muvofiq hal etilishi lozim.

4. Ushbu Qonunning qoʻllanilish sohasi
Ushbu Qonun Oʻzbekiston Respublikasi va boshqa davlat (davlatlar) oʻrtasida amalda boʻlgan kelishuvlarga rioya etgan holda xalqaro tijorat arbitrajiga nisbatan qoʻllaniladi. Xalqaro tijorat arbitrajiga taraflarning kelishuviga binoan tijorat xususiyatiga ega boʻlgan ham shartnomaviy, ham shartnomadan tashqari barcha munosabatlardan yuzaga keladigan nizolar berilishi mumkin. Ushbu Qonunning qoidalari, bundan 13, 14, 30, 31, 32, 51 va 52-moddalar mustasno, faqat arbitraj joyi Oʻzbekiston Respublikasida joylashgan holdagina qoʻllaniladi. Agar: 1) arbitraj kelishuvi taraflarining tijorat korxonalari uni tuzish paytida turli davlatlarda joylashgan boʻlsa; yoki 2) quyidagi joylardan biri taraflar oʻz tijorat korxonalariga ega boʻlgan davlatdan tashqarida joylashgan boʻlsa: a) arbitraj joyi, agar u arbitraj kelishuvida yoki unga muvofiq belgilangan boʻlsa; b) tijorat munosabatlaridan kelib chiqadigan majburiyatlarning katta qismi ijro etilishi kerak boʻlgan har qanday joy yoki nizo predmeti bilan koʻproq chambarchas bogʻliq boʻlgan joy; yoki 3) taraflar arbitraj kelishuvining predmeti bittadan koʻproq mamlakat bilan bogʻliq ekanligi toʻgʻrisida toʻgʻridan-toʻgʻri kelishib olgan boʻlsa, arbitraj xalqaro deb hisoblanadi. Ushbu modda toʻrtinchi qismining maqsadlari uchun, agar taraf: 1) bittadan ortiq tijorat korxonasiga ega boʻlsa, arbitraj kelishuvi bilan koʻproq chambarchas aloqaga ega boʻlgani tijorat korxonasi hisoblanadi; 2) tijorat korxonasiga ega boʻlmasa, uning odatdagi joylashgan yeri (yashash joyi) eʼtiborga olinadi. Ushbu Qonun muayyan nizolarni arbitrajga topshirish mumkin emasligi yoki bu nizolarni arbitrajga faqat ushbu Qonunning qoidalari hisoblanmaydigan qoidalarga muvofiq topshirish mumkinligi belgilangan har qanday boshqa Oʻzbekiston Respublikasi qonunining amal qilishiga taʼsir qilmaydi.

5. Asosiy tushunchalar va sharhlash qoidalari
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: arbitraj — doimiy arbitraj muassasasi yoki muayyan nizoni hal qilish uchun tashkil etiladigan arbitraj sudi tomonidan amalga oshirilishidan qatʼi nazar, nizoni hal etish tartib-taomili; arbitraj muassasasi — xalqaro tijorat arbitrajini boshqaradigan tashkilot; arbitr — taraflar tomonidan nizoni arbitrajda hal qilish uchun kelishilgan tartibda tayinlangan jismoniy shaxs; arbitraj sudi — yakka tartibdagi arbitr yoki arbitrlar hayʼati; sud — Oʻzbekiston Respublikasi sud tizimining tegishli sudi. Agar ushbu Qonunning biror-bir qoidasi muayyan masala yuzasidan qaror qabul qilish imkoniyatini taraflarga bersa, taraflar bunday qarorni qabul qilishni biror-bir uchinchi shaxsga, shu jumladan muassasasiga topshirishi mumkin, bundan 44-modda mustasno. Agar ushbu Qonunning biror-bir qoidasida taraflarning shartlashib olganligiga yoki shartlashib olishi mumkinligiga doir havola yoxud taraflar kelishuviga doir har qanday boshqa havola mavjud boʻlsa, bunday kelishuv unda koʻrsatilgan har qanday arbitraj qoidalarini oʻz ichiga oladi. Agar ushbu Qonunning biror-bir qoidasida, bundan 41-modda birinchi qismining 1-bandi va 48-modda ikkinchi qismining 1-bandi mustasno, daʼvoga oid havola mavjud boʻlsa, bu qoida qarshi daʼvoga nisbatan ham qoʻllaniladi, agar qoidada eʼtirozga havola mavjud boʻlsa, ushbu qoida qarshi daʼvoga doir eʼtirozga nisbatan ham qoʻllaniladi.

6. Arbitrlarning va arbitraj muhokamasi boshqa ishtirokchilarining immuniteti
Arbitrlar, arbitraj tarkibi tomonidan tayinlangan ekspertlar, arbitraj muassasasi va uning xodimlari arbitraj muhokamasiga taalluqli har qanday harakatlar yoki harakatsizlik uchun, agar bunday harakat yoxud harakatsizlik qasddan sodir etilganligi isbotlanmasa, taraflar yoki boshqa shaxslar oldida javobgar boʻlmaydi. Ushbu moddaning birinchi qismida sanab oʻtilgan shaxslar arbitraj muhokamasiga taalluqli har qanday masala boʻyicha biror-bir tushuntirishlarni berishga majbur emas yoki arbitraj muhokamasi natijasida kelib chiqqan sud yoki boshqa jarayonda guvoh sifatida jalb etilishi mumkin emas.

7. Arbitraj sudining mustaqilligi
Arbitraj sudlari oʻz faoliyatida hech kimga boʻysunmaydi va mustaqildir. Arbitraj sudlarining faoliyatiga biror-bir aralashuvga, xuddi shuningdek unga bevosita yoki bilvosita taʼsir koʻrsatishga yoʻl qoʻyilmaydi hamda bu Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi.

8. Sud aralashuvining chegaralari
Arbitraj sudining faoliyatiga hech qanday sud aralashuviga, mazkur Qonunda bunday aralashuv belgilangan hollardan tashqari, yoʻl qoʻyilmaydi.

9. Sudning vakolati
Ushbu Qonun 16-moddasining uchinchi va toʻrtinchi qismlarida, 18-moddasining uchinchi qismida, 19-moddasida, 21-moddasining uchinchi qismida va 50-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan funksiyalar Oʻzbekiston Respublikasining iqtisodiy sudlari tomonidan bajariladi.

10. Yozma xabarlarni olish
Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa: 1) har qanday yozma xabar, agar u oluvchiga shaxsan topshirilgan yoki uning tijorat tashkiloti odatdagi joylashgan yeri (yashash joyi) yoki pochta manzili boʻyicha yetkazilgan boʻlsa, olingan deb hisoblanadi; agar bularni oqilona surishtirib maʼlumotlar toʻplash yoʻli bilan aniqlash mumkin boʻlmasa, yozma xabar oluvchiga buyurtma xat bilan yoki ushbu xabarni yetkazishga boʻlgan urinishni qayd etishni nazarda tutadigan har qanday boshqa tarzda uning maʼlum boʻlgan oxirgi tijorat korxonasining odatdagi joylashgan yeriga (yashash joyiga) yoki pochta manziliga yuborilgan boʻlsa, yozma xabar olingan deb hisoblanadi; 2) xabar u yetkazib berilgan kunda olingan deb hisoblanadi. Ushbu moddaning qoidasi sud muhokamasi jarayonidagi xabarlarga nisbatan qoʻllanilmaydi.

11. Eʼtiroz bildirish huquqidan voz kechish
Agar taraf ushbu Qonunning taraflar voz kechishi mumkin boʻlgan biror-bir qoidasiga yoki arbitraj kelishuvida nazarda tutilgan biror-bir talabga rioya etilmaganligini bilgan va shunga qaramay asossiz kechikishsiz bunday rioya etmaslikka qarshi eʼtirozlar bildirmasdan arbitraj muhokamasida ishtirok etishni davom ettirgan yoki agar ushbu maqsad uchun biror-bir muddat nazarda tutilgan boʻlsa, bunday muddat oʻtgach, oʻzining eʼtiroz bildirishga boʻlgan huquqidan voz kechgan hisoblanadi.

12. Arbitraj kelishuvining taʼrifi va shakli
Taraflarning shartnomaviy xususiyatga egaligidan yoki ega emasligidan qatʼi nazar, biror-bir aniq huquqiy munosabat bilan bogʻliq boʻlgan, ular oʻrtasida yuzaga kelgan yoki yuzaga kelishi mumkin boʻlgan barcha yoki muayyan nizolarni arbitrajga topshirish toʻgʻrisidagi kelishuvi arbitraj kelishuvi hisoblanadi. Arbitraj kelishuvi shartnomaning arbitraj sharti yoki alohida kelishuv tarzida tuzilishi mumkin. Arbitraj kelishuvi yozma shaklda tuziladi. Agar arbitraj kelishuvining mazmuni arbitraj kelishuvi yoki shartnoma ogʻzaki shaklda tuzilganligidan yoki tuzilmaganligidan qatʼi nazar, taraflarning harakati asosida yoxud boshqa vositalar yordamida biror-bir shaklda qayd etilgan boʻlsa, ushbu kelishuv yozma shaklda tuzilgan deb hisoblanadi. Arbitraj kelishuvini yozma shaklda tuzish toʻgʻrisidagi talab elektron xabar orqali, agar undagi axborot kelgusida undan foydalanish uchun ochiq boʻlsa, qanoatlantiriladi. Elektron xabar taraflar maʼlumotlarni yuborish orqali uzatadigan har qanday xabarni anglatsa; maʼlumotlardan xabardor qilish elektron, magnit, optik yoki xuddi shunday vositalar, shu jumladan elektron maʼlumotlar almashish, elektron pochta, telegramma, teleks va telefaks yordamida, biroq ular bilan cheklanmagan holda tayyorlangan, yuborilgan, qabul qilib olingan yoki saqlanayotgan axborotni anglatadi. Bundan tashqari, arbitraj kelishuvi daʼvo arizasini almashish va daʼvoga doir fikr bildirish orqali tuzilib, ularda taraflardan biri kelishuv mavjudligini tasdiqlayotgan, boshqasi esa bunga qarshi eʼtiroz bildirmayotgan boʻlsa, ushbu kelishuv yozma shaklda tuzilgan deb hisoblanadi. Shartnomadagi arbitraj shartini oʻz ichiga olgan biror-bir hujjatga havola, basharti ushbu havola aytib oʻtilgan shartni shartnomaning bir qismiga aylantirsa, arbitraj kelishuvi hisoblanadi.

13. Arbitraj kelishuvi va nizoning mazmuni boʻyicha sudga daʼvo taqdim etish
Arbitraj kelishuvining predmeti boʻlgan masala yuzasidan oʻziga daʼvo taqdim etilgan sud, agar taraflardan istalgan biri nizoning mazmuni boʻyicha oʻzining birinchi arizasini taqdim etishidan oldin bu haqda soʻragan boʻlsa, agar mazkur kelishuvning haqiqiy emasligini, oʻz kuchini yoʻqotganligini yoki bajarilishi mumkin emasligini aniqlamagan boʻlsa, taraflarni arbitrajga yuborishi kerak. Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan daʼvo taqdim etilgan taqdirda, masala sudning koʻrib chiqishida turgan boʻlishiga qaramay, arbitraj muhokamasi boshlanishi yoki davom ettirilishi hamda arbitrajning hal qiluv qarori qabul qilinishi mumkin.

14. Arbitraj kelishuvi va sudning taʼminlash choralari
Tarafning taʼminlash choralarini koʻrish haqida arbitraj muhokamasidan oldin yoki arbitraj muhokamasi vaqtida ariza bilan sudga murojaat qilganligi va sud tomonidan bunday choralarni koʻrish toʻgʻrisida ajrim chiqarilganligi arbitraj kelishuviga zid boʻlmaydi.

15. Arbitrlar soni
Taraflar oʻz xohishiga koʻra arbitrlar sonini belgilashi mumkin. Bunday kelishuv boʻlmaganda uch nafar arbitr tayinlanadi.

16. Arbitrlarni tayinlash
Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, hech bir shaxs oʻzining fuqaroligi sababli arbitr sifatida ishtirok etish huquqidan mahrum qilinishi mumkin emas. Basharti taraflar ushbu moddaning toʻrtinchi va beshinchi qismlari qoidalariga rioya etsa, arbitrni yoki arbitrlarni tayinlash tartib-taomilini oʻz xohishiga koʻra kelishib olishi mumkin. Bunday kelishuv mavjud boʻlmasa: 1) uch nafar arbitrli arbitrajda har bir taraf bittadan arbitrni tayinlaydi va shu tariqa tayinlangan ikki nafar arbitr uchinchi arbitrni tayinlaydi; agar bir taraf boshqa tarafning bu haqdagi iltimosi olingach oʻttiz kun ichida arbitrni tayinlamasa yoki ikki arbitr oʻzi tayinlangan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida uchinchi arbitrni tanlash toʻgʻrisida kelisha olmasa, arbitr istalgan tarafning iltimosiga binoan sud tomonidan tayinlanadi; 2) yakka tartibdagi arbitrlik arbitrajida, agar taraflar arbitrni tanlash toʻgʻrisida kelisha olmasa, arbitr taraflardan istalgan birining iltimosiga binoan sud tomonidan tayinlanadi. Agar taraflar tomonidan kelishilgan tayinlash tartib-taomilida: 1) taraflardan biri bunday tartib-taomilga rioya etmasa; yoki 2) taraflar yoki ikki arbitr bunday tartib-taomilga muvofiq kelishuvga erisha olmasa; yoki 3) uchinchi shaxs, shu jumladan muassasa shunday tartib-taomilga muvofiq oʻz zimmasiga yuklatilgan biror-bir vazifani bajarmasa, agar tayinlash tartib-taomili toʻgʻrisidagi kelishuvda tayinlashni taʼminlashning boshqacha usullari nazarda tutilmagan boʻlsa, istalgan taraf suddan zarur choralar koʻrilishini soʻrashi mumkin. Ushbu moddaning uchinchi yoki toʻrtinchi qismlariga muvofiq sud tomonidan chiqariladigan qaror ustidan shikoyat qilinmaydi. Arbitrni tayinlashda sud taraflarning kelishuviga muvofiq arbitrga qoʻyiladigan har qanday talabni hamda mustaqil va xolis arbitrni tayinlashni taʼminlashi mumkin boʻlgan fikrlarni lozim darajada inobatga oladi, yakka tartibdagi arbitr yoki uchinchi arbitr tayinlangan taqdirda esa fuqaroligi taraflarning fuqaroligidan boshqa fuqarolikka ega boʻlgan arbitrni tayinlash maqbul ekanligini ham eʼtiborga oladi.

17. Rad etish uchun asoslar
Biror-bir shaxsga uning arbitr sifatida tayinlanishi mumkinligi munosabati bilan murojaat qilingan taqdirda, ushbu shaxs oʻzining xolisligi yoki mustaqilligi borasida asosli shubhalar keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan har qanday holatlar toʻgʻrisida maʼlum qilishi kerak. Arbitr oʻzi tayinlangan paytdan eʼtiboran va butun arbitraj muhokamasi davomida taraflarga har qanday shunday holatlar toʻgʻrisida, agar u taraflarni bunday holatlar toʻgʻrisida ilgari xabardor qilmagan boʻlsa, darhol maʼlum qilishi kerak. Arbitr faqat uning xolisligi yoki mustaqilligi borasida asosli shubhalar keltirib chiqaruvchi holatlar mavjud boʻlgan yoki u taraflar kelishuvida belgilangan talablarga mos kelmagan taqdirda rad etilishi mumkin. Taraf oʻzi tayinlagan yoki tayinlanishida oʻzi ishtirok etgan arbitrni rad etish haqida faqat u tayinlanganidan keyin oʻziga maʼlum boʻlib qolgan sabablar boʻyicha arz qilishi mumkin.

18. Rad etish tartib-taomili
Taraflar, basharti ushbu modda uchinchi qismining qoidalariga rioya etilsa, arbitrni rad etish tartib-taomili toʻgʻrisida oʻz xohishiga koʻra kelishib olishi mumkin. Bunday kelishuv mavjud boʻlmaganda, arbitrni rad etmoqchi boʻlgan taraf arbitraj sudi tarkibi shakllantirilishi haqida yoki ushbu Qonun 17-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan har qanday holat toʻgʻrisida oʻziga maʼlum boʻlib qolganidan keyin oʻn besh kun ichida yozma arizada arbitraj sudiga rad etish sabablarini xabar qiladi. Agar rad etilishi talab qilinayotgan arbitr tayinlanishdan oʻzi voz kechmasa yoki boshqa taraf rad etishga rozi boʻlmasa, rad etish toʻgʻrisidagi masala arbitraj sudi tomonidan hal etiladi. Agar taraflar tomonidan kelishilgan har qanday tartib-taomil yoki ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan tartib-taomil qoʻllanilganda rad etish toʻgʻrisidagi ariza qanoatlantirilmasa, rad etish haqida ariza bergan taraf rad etish toʻgʻrisidagi qaror xususida bildirishnoma olingan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida sudga rad etishni qanoatlantirish haqida ariza berishi mumkin. Sudning mazkur arizaga taalluqli qarori ustidan shikoyat qilinmaydi. Bunday ariza hal qilinishi kutilayotgan vaqtda arbitraj sudi, shu jumladan oʻziga nisbatan rad etilishi haqida ariza berilgan arbitr arbitraj muhokamasini davom ettirishi va arbitraj hal qiluv qarorini qabul qilishi mumkin.

19. Arbitrning vakolatlarini tugatish
Arbitr yuridik jihatdan yoki amalda oʻz vazifalarini bajara olmay qolsa yoxud boshqa sabablarga koʻra asossiz kechikish tufayli ularni amalga oshirishga kirishmasa, agar arbitr tayinlanishni rad etsa yoki taraflar bunday tugatish borasida kelishib olsa, uning vakolatlari tugatiladi. Ushbu asoslarning biror-biri borasida kelishmovchiliklar mavjud boʻlgan taqdirda, istalgan taraf vakolatlarning amal qilishi tugatilishi borasida qaror chiqarish toʻgʻrisidagi ariza bilan sudga murojaat qilishi mumkin. Sudning bunday qarori ustidan shikoyat qilinmaydi. Ushbu moddaga yoki ushbu Qonun 18-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq arbitr tayinlanishni oʻzi rad etsa yoki uning vakolatlari tugatilishiga taraf rozilik bersa, ushbu moddada yoki ushbu Qonun 17-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan har qanday asoslardan birining tan olinishini anglatmaydi.

20. Yangi arbitrni tayinlash
Arbitrning vakolatlari ushbu Qonunning 18 yoki 19-moddalari asosida bekor qilinsa yoxud arbitr har qanday boshqa sababga koʻra tayinlanishni oʻzi rad etsa yoxud uning vakolatlari taraflarning kelishuvi boʻyicha bekor qilinsa, shuningdek arbitr vakolatlari tugatilgan har qanday boshqa holatda, yangi arbitr almashtirilayotgan arbitrni tayinlashga qoʻllaniladigan qoidalarga muvofiq tayinlanadi.

21. Arbitraj sudining oʻz yurisdiksiyasi toʻgʻrisida qaror chiqarishga doir vakolatlari
Arbitraj sudi oʻz yurisdiksiyasi toʻgʻrisida, shu jumladan arbitraj kelishuvining mavjudligi yoki haqiqiyligi borasidagi har qanday eʼtiroz boʻyicha oʻzi qaror chiqarishi mumkin. Ushbu maqsad uchun shartnomaning tarkibiy qismi boʻlgan arbitraj sharti shartnomaning boshqa shartlariga bogʻliq boʻlmagan kelishuv sifatida talqin qilinadi. Arbitraj sudi tomonidan shartnomaning haqiqiy emasligi toʻgʻrisida qaror chiqarilishi arbitraj shartining qonunga koʻra haqiqiy emasligini keltirib chiqarmaydi. Arbitraj sudining yurisdiksiyasi mavjud emasligi toʻgʻrisidagi ariza daʼvo boʻyicha eʼtirozlar taqdim etilishidan oldinroq berilishi mumkin. Taraf tomonidan arbitrning tayinlanishi yoki arbitrni tayinlashda uning ishtirok etishi tarafni bunday arz qilish huquqidan mahrum etmaydi. Arbitraj sudi oʻz vakolati doirasidan chetga chiqayotganligi toʻgʻrisida arz qilish tarafning fikricha ushbu doiradan chetga chiqilayotgan masala arbitraj muhokamasi jarayonida qoʻyilishi bilanoq amalga oshirilishi kerak. Arbitraj sudi kechikib berilgan arizani har qanday shunday hollarda, agar u kechikishni uzrli deb hisoblasa, qabul qilishi mumkin. Arbitraj sudi ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan ariza boʻyicha qarorni dastlabki xususiyatga ega boʻlgan masala yuzasidan yoki nizoni mazmunan hal qilish chogʻida chiqarishi mumkin. Agar arbitraj sudi dastlabki xususiyatga ega boʻlgan masala yuzasidan oʻzi yurisdiksiyaga ega ekanligi toʻgʻrisida qaror qabul qilsa, istalgan taraf ushbu qaror toʻgʻrisida bildirishnoma olingandan keyin oʻttiz kun ichida suddan mazkur masala boʻyicha qaror chiqarilishini iltimos qilishi mumkin va bunday qaror ustidan shikoyat qilinishi mumkin emas; bunday iltimos hal etilayotgan vaqtda arbitraj sudi arbitraj muhokamasini davom ettirishi hamda arbitrajning hal qiluv qarorini qabul qilishi mumkin.

22. Arbitraj sudining taʼminlash choralarini belgilashga doir vakolatlari
Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, biror-bir tarafning iltimosiga koʻra arbitraj sudi taʼminlash choralarini belgilashi mumkin. Taʼminlash chorasi, u arbitraj hal qiluv qarori shaklida yoki biror-bir boshqa shaklda belgilanganligidan qatʼi nazar, har qanday vaqtinchalik choradan iborat boʻlib, uning yordamida nizoni uzil-kesil hal qiladigan qaror qabul qilinishidan oldingi har qanday paytda arbitraj sudi u yoki bu tarafning: 1) nizo hal etilayotganda mavjud boʻlgan holatni yoki nizo hal etilguniga qadar mavjud boʻlgan holatni saqlab turishi yoki tiklashi; 2) hozirgi yoki muqarrar zararning yoki arbitrajning oʻziga yetadigan zararning oldini olish maqsadida choralar koʻrishi yoki bunday zarar yetkazishi mumkin boʻlgan choralarni koʻrishdan tiyilishi; 3) aktivlarni saqlash uchun mablagʻlarni arbitrning keyinchalik qabul qilinadigan hal qiluv qarori bu mablagʻlar hisobidan ijro etilishi mumkin boʻlishi uchun berishi; 4) ishga taalluqli boʻlishi va nizoni hal qilishda muhim ahamiyatga ega boʻlishi mumkin boʻlgan dalillarni saqlashi toʻgʻrisida farmoyish beradi.

23. Taʼminlash choralarini belgilash shartlari
Ushbu Qonun 22-moddasi ikkinchi qismining 1, 2 va 3-bandlariga muvofiq taʼminlash chorasini soʻrayotgan taraf arbitraj sudini: 1) agar bunday chora belgilanmasa, zararlarni undirish orqali ham tegishli ravishda bartaraf etib boʻlmaydigan zarar yetkazilishi mumkinligiga va, agar shunday chora belgilansa, bunday zarar oʻziga nisbatan chora belgilanayotgan tarafga yetkazilishi mumkin boʻlgan zarardan sezilarli darajada ortiq boʻlishiga; va 2) soʻrayotgan taraf talabning mazmuni borasida muvaffaqiyatga erishishining oqilona imkoniyati mavjudligiga ishontirishi kerak. Bunday imkoniyatga nisbatan har qanday ajrim keyingi har qanday ajrimlarni chiqarishda arbitraj sudining ixtiyori erkin boʻlishiga daxl qilmaydi. Ushbu Qonun 22-moddasi ikkinchi qismining 4-bandiga muvofiq taʼminlash choralarini belgilash toʻgʻrisidagi iltimosga nisbatan ushbu modda birinchi qismining 1 va 2-bandlarida nazarda tutilgan talablar faqat arbitraj sudi buni oʻrinli deb hisoblagan darajada qoʻllaniladi.

24. Dastlabki qarorlarni chiqarish toʻgʻrisidagi ariza va dastlabki qarorlarni chiqarish shartlari
Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, taraf taʼminlash chorasini belgilash toʻgʻrisidagi iltimosni soʻralayotgan taʼminlash chorasining maqsadlariga zarar yetkazmaslik majburiyatini biror-bir tarafning zimmasiga yuklatuvchi dastlabki qarorni chiqarish haqidagi ariza bilan birga, har qanday boshqa tarafni xabardor qilmagan holda taqdim etishi mumkin. Agar arbitraj sudi taʼminlash chorasini belgilash toʻgʻrisidagi iltimos boʻyicha axborotni ushbu chora qaysi tarafga nisbatan belgilanayotgan boʻlsa, oʻsha tarafga oldindan oshkor etish bunday choraning maqsadlariga zarar yetkazishi mumkin deb hisoblasa, dastlabki qarorni chiqarishi mumkin. Ushbu Qonunning 23-moddasiga muvofiq belgilangan shartlar, basharti ushbu Qonun 23-moddasi birinchi qismining 1-bandiga muvofiq baholanishi kerak boʻlgan zarar qaror chiqarilishi yoki chiqarilmasligi natijasida yetkazilishi mumkin boʻlgan zarardan iborat boʻlsa, har qanday dastlabki qarorga nisbatan qoʻllaniladi.

25. Dastlabki qarorlarning alohida rejimi
Arbitraj sudi dastlabki qarorni chiqarish toʻgʻrisidagi arizaga nisbatan ajrim chiqarganidan soʻng arbitraj sudi barcha taraflarni taʼminlash choralarini belgilash haqidagi iltimos, dastlabki qarorni chiqarish toʻgʻrisidagi ariza, agar qabul qilingan boʻlsa, dastlabki qaror va boshqa barcha xabarlar almashinuvlari haqida darhol xabardor qiladi, shu jumladan istalgan taraf va arbitraj sudi oʻrtasidagi yuqorida sanab oʻtilganlarga taalluqli boʻlgan har qanday ogʻzaki xabarlarning mazmunini koʻrsatish yoʻli bilan xabardor qiladi. Bir vaqtning oʻzida arbitraj sudi oʻziga nisbatan dastlabki qaror chiqarilayotgan istalgan tarafga oʻz fikrini imkon qadar qisqa muddatlarda bayon qilish imkonini beradi. Arbitraj sudi dastlabki qaror chiqarilishiga qarshi har qanday eʼtiroz boʻyicha darhol hal qiluv qarorini qabul qiladi. Dastlabki qarorning amal qilish muddati u arbitraj sudi tomonidan chiqarilgan sanadan boshlab yigirma kun oʻtgach tugaydi. Ayni vaqtda arbitraj sudi dastlabki qarorning qoʻllanilishini yoki oʻzgartirilishini taʼminlovchi chorani oʻziga nisbatan dastlabki qaror qabul qilinayotgan tarafni xabardor qilganidan va unga oʻz nuqtai nazarini bayon etish imkoniyatini berganidan soʻng belgilashi mumkin. Dastlabki qaror taraflar uchun majburiy kuchga ega, biroq u sud tartibida ijro etilmaydi. Bunday dastlabki qaror arbitrajning hal qiluv qarori hisoblanmaydi.

26. Taʼminlash choralarini oʻzgartirish, toʻxtatib turish yoki bekor qilish
Arbitraj sudi oʻzi belgilagan taʼminlash chorasini yoki oʻzi chiqargan dastlabki qarorni istalgan tarafning arizasiga binoan yoki alohida holatlarda va taraflarni oldindan xabardor qilganidan soʻng arbitraj sudining oʻz tashabbusiga koʻra oʻzgartirishi, toʻxtatib turishi yoki bekor qilishi mumkin.

27. Taʼminotni taqdim etish
Arbitraj sudi taʼminlash chorasini soʻrayotgan tarafdan ushbu chora munosabati bilan lozim boʻlgan taʼminot taqdim etilishini talab qilishi mumkin. Arbitraj sudi dastlabki qarorni chiqarish toʻgʻrisida iltimos qilayotgan tarafdan ushbu qaror munosabati bilan taʼminot taqdim etilishini talab qilishga, agar arbitraj sudi buni oʻrinli yoki zarur deb hisoblasa, haqli boʻladi.

28. Axborotni oshkor etish
Arbitraj sudi istalgan tarafdan chora soʻrash yoki belgilash uchun asos boʻlgan holatlarning har qanday jiddiy oʻzgarishi toʻgʻrisidagi axborotni darhol oshkor etishni talab qilishi mumkin. Dastlabki qaror chiqarilishi toʻgʻrisida iltimos qilayotgan taraf arbitraj sudi tomonidan ushbu qarorni chiqarish yoki uni oʻz kuchida qoldirish haqidagi ajrimni qabul qilishga aloqador boʻlishi mumkin boʻlgan barcha holatlar haqidagi axborotni arbitraj sudiga oshkor etadi va bu majburiyat qaror chiqarilishi soʻralayotgan tarafga iltimos qilayotgan tomonning axborotida keltirilgan holatlar boʻyicha oʻz nuqtai nazarini bayon etish imkoniyati berilmaguniga qadar saqlanib qoladi. Keyinchalik ushbu moddaning birinchi qismi qoʻllaniladi.

29. Chiqimlar va zararlar
Taʼminlash chorasini soʻrayotgan yoki dastlabki qaror chiqarilishi toʻgʻrisida iltimos qilayotgan taraf ushbu chora yoki ushbu qaror bilan har qanday tarafga yetkazilgan har qanday chiqim va zarar uchun, agar keyinchalik arbitraj sudi mazkur holatlarda ushbu chora belgilanmasligi yoki ushbu qaror chiqarilmasligi kerakligini aniqlasa, javobgar boʻladi. Arbitraj sudi muhokamaning istalgan paytida bunday chiqimlar va zararlarning oʻrni qoplanishini belgilab berishi mumkin.

30. Taʼminlash choralarini tan olish va ijroga qaratish
Arbitraj sudi tomonidan belgilangan taʼminlash chorasi majburiy kuchga ega deb tan olinadi va, agar arbitraj sudi tomonidan boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, ushbu Qonunning 31-moddasi qoidalariga rioya etilgan taqdirda, arbitraj joyidan qatʼi nazar, sudga murojaat etish orqali ijroga qaratiladi. Taʼminlash chorasini tan olishni yoki bajarishni soʻrayotgan yoxud iltimosnomasi qanoatlantirilgan taraf ushbu taʼminlash chorasining har qanday bekor qilinishi, toʻxtatib turilishi yoki oʻzgartirilishi toʻgʻrisida darhol sudga xabar qiladi. Agar sud lozim deb topsa, soʻrayotgan taraf tomonidan tegishli taʼminot taqdim etilishi toʻgʻrisida, agar arbitraj sudi bungacha taʼminot taqdim etish borasida ajrim chiqarmagan boʻlsa yoki bunday qaror uchinchi taraflarning huquqlarini himoya qilish uchun zarur boʻlsa, farmoyish berishi mumkin.

31. Taʼminlash chorasini tan olishni yoki ijroga qaratishni rad qilish uchun asoslar
Taʼminlash chorasini tan olish yoki ijroga qaratish faqat quyidagi hollarda rad etilishi mumkin: 1) taʼminlash chorasi oʻziga qarshi qaratilgan tarafning iltimosi boʻyicha, agar sud: bunday rad etish ushbu Qonun 52-moddasi birinchi qismi 1-bandining uchinchi — oltinchi xatboshilarida keltirilgan asoslar bilan oqlanishini; yoki arbitraj sudi tomonidan belgilangan taʼminlash chorasi munosabati bilan taʼminot taqdim etishga taalluqli boʻlgan arbitraj sudi qarorining bajarilmaganligini; yoki taʼminlash chorasi arbitraj sudi tomonidan yoki, agar bunga tegishli vakolati mavjud boʻlsa, arbitraj oʻtkazilayotgan davlatning sudi tomonidan yoki ushbu taʼminlash chorasi qaysi qonunchilikka muvofiq tayinlangan boʻlsa, oʻsha qonunchilikka muvofiq bekor qilinganligini yoki toʻxtatib turilganligini aniqlasa; yoki 2) agar sud: taʼminlash chorasi sudga berilgan vakolatlarga muvofiq emasligini aniqlasa, agar faqat sud taʼminlash chorasining taʼrifini ushbu taʼminlash chorasining mazmunini oʻzgartirmay ijro etish maqsadida uning oʻz vakolatlari va tartib-taomillariga muvofiq holga keltirish uchun zarur boʻlgan darajada oʻzgartirish toʻgʻrisida qaror qabul qilmasa; yoki ushbu Qonun 52-moddasi birinchi qismining 2-bandida bayon etilgan har qanday asoslar taʼminlash chorasining tan olinishiga va ijroga qaratilishiga taalluqli ekanligini aniqlasa. Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan har qanday asoslar boʻyicha sud tomonidan chiqarilgan har qanday ajrim taʼminlash chorasini tan olish va ijroga qaratish toʻgʻrisida iltimos qilish maqsadlari uchungina kuchga ega boʻladi. Oʻzidan taʼminlash chorasini tan olish yoki ijroga qaratish soʻralayotgan sud bu ajrimni chiqarishda taʼminlash chorasining mazmunini koʻrib chiqishni amalga oshirmaydi.

32. Sudning taʼminlash choralarini belgilash vakolatlari
Sud Oʻzbekiston Respublikasining protsessual qonunchiligiga muvofiq va xalqaro arbitrajning oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda arbitraj joyidan qatʼi nazar arbitraj muhokamasi munosabati bilan taʼminlash choralarini belgilash vakolatiga ega.

33. Taraflarga nisbatan teng munosabat
Taraflarga nisbatan teng munosabatda boʻlish taʼminlanadi va har bir tarafga oʻz nuqtai nazarini bayon etish uchun oqilona imkoniyatlar berilishi kerak.

34. Tartib-taomil qoidalarini aniqlash
Taraflar, ushbu Qonun qoidalariga rioya etish sharti bilan, arbitraj sudi tomonidan muhokamaning yuritilishi tartib-taomili toʻgʻrisida oʻz xohishiga koʻra kelishib olishi mumkin. Bunday kelishuv mavjud boʻlmagan taqdirda, arbitraj sudi ushbu Qonun qoidalariga rioya etgan holda arbitraj muhokamasini oʻzi lozim deb hisoblagan tarzda yuritishi mumkin. Arbitraj sudiga berilgan vakolatlar har qanday dalilning maqbulligini, aloqadorligini, muhimligini va ahamiyatliligini aniqlashga doir vakolatlarni oʻz ichiga oladi.

35. Arbitraj joyi
Taraflar arbitraj joyi toʻgʻrisida oʻz xohishiga koʻra kelishib olishi mumkin. Bunday kelishuv mavjud boʻlmagan taqdirda, arbitraj joyi arbitraj sudi tomonidan ish holatlarini, shu jumladan taraflar uchun qulaylik omilini inobatga olgan holda belgilanadi. Ushbu modda birinchi qismining qoidalariga qaramay, agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, arbitraj sudi oʻz aʼzolari oʻrtasida maslahatlashuvlar oʻtkazish, guvohlarni, ekspertlarni yoki taraflarni eshitish yoxud tovarlarni, boshqa mol-mulkni yoki hujjatlarni koʻzdan kechirish uchun lozim deb topgan har qanday joyda yigʻilishi mumkin.

36. Arbitraj muhokamasining tili
Taraflar arbitraj muhokamasida foydalaniladigan til yoki tillar toʻgʻrisida oʻz xohishlariga koʻra kelishib olishi mumkin. Bunday kelishuv mavjud boʻlmaganda, muhokamada qoʻllanilishi kerak boʻlgan tilni yoki tillarni arbitraj sudi belgilaydi. Bunday kelishuv yoki ajrim, agar ularda boshqacha shartlashilmagan boʻlsa, tarafning har qanday yozma arizasiga, ishning har qanday eshitilishiga va har qanday arbitraj qaroriga, arbitraj sudining qaroriga yoki boshqa xabariga ham taalluqli boʻladi. Arbitraj sudi har qanday hujjatli dalillarga ularning taraflar kelishib olgan yoki arbitraj sudi tomonidan belgilangan tildagi yoki tillardagi tarjimasi ilova qilinishi toʻgʻrisida farmoyish berishi mumkin.

37. Arbitraj muhokamasining boshlanishi
Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, muayyan nizoga taalluqli arbitraj muhokamasi ushbu nizoni arbitrajga topshirish toʻgʻrisidagi iltimos javobgar tomonidan olingan kunda boshlanadi.

38. Arbitraj muhokamasidagi vakillik
Taraflar oʻz ishlarini arbitraj muhokamasida toʻgʻridan-toʻgʻri yoki taraflar xohishiga koʻra, shu jumladan xorijiy tashkilotlar va fuqarolar orasidan tayinlanadigan vakolatli vakillari orqali olib borishlari mumkin.

39. Daʼvo arizasi va daʼvo boʻyicha eʼtirozlar
Taraflar tomonidan kelishilgan yoki arbitraj sudi tomonidan belgilangan muddat mobaynida daʼvogar oʻzining daʼvo talabini asoslovchi holatlar haqida, hal etilishi lozim boʻlgan masalalar va oʻz daʼvo talablarining mazmuni toʻgʻrisida arz qilishi kerak, javobgar esa, agar taraflar bunday arizalarning zarur qismlari borasida boshqacha shartlashmagan boʻlsa, ushbu masalalar boʻyicha oʻz eʼtirozlarini bildirishi kerak. Taraflar oʻz arizalari bilan birga oʻzi ishga taalluqli deb hisoblaydigan barcha hujjatlarni taqdim etishi yoki oʻzi keyinchalik taqdim etadigan hujjatlarga yoki boshqa dalillarga havola qilishi mumkin. Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, arbitraj muhokamasi jarayonida istalgan taraf nizoning mohiyati boʻyicha oʻzining daʼvo talablarini yoki daʼvo boʻyicha eʼtirozlarini, agar faqat arbitraj sudi arbitraj muhokamasini kechiktirish nomaqbulligini inobatga olgan holda maqsadga muvofiq emas deb hisoblamasa, oʻzgartirishi yoki toʻldirishi mumkin.

40. Eshituv va yozma muhokama
Taraflarning har qanday boshqa kelishuviga rioya etgan holda arbitraj sudi dalillarni taqdim etish uchun ogʻzaki eshituv yoki ogʻzaki muzokaralar oʻtkazish haqida yoxud muhokamani faqat hujjatlar va boshqa materiallar asosida amalga oshirish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Biroq, agar taraflar ogʻzaki eshituvni oʻtkazmaslik toʻgʻrisida kelishib olmagan boʻlsa, arbitraj sudi istalgan tarafning iltimosiga koʻra, bunday ogʻzaki eshituvni muhokamaning tegishli bosqichida oʻtkazishi kerak. Tovarlarni, boshqa mol-mulkni yoki hujjatlarni koʻzdan kechirish maqsadida oʻtkaziladigan arbitraj sudining har qanday eshituvi va majlisi toʻgʻrisidagi bildirishnoma taraflarga oldindan yuborilgan boʻlishi kerak. Taraflarning biri tomonidan arbitraj sudiga taqdim etiladigan barcha arizalar, hujjatlar yoki boshqa axborot oʻzga tarafning eʼtiboriga yetkazilishi kerak. Ekspertlarning har qanday xulosalari yoki arbitraj sudi oʻz qarorini qabul qilishda asoslanishi mumkin boʻlgan dalillar hisoblanuvchi boshqa hujjatlar ham taraflarga topshirilishi kerak.

41. Hujjatlarni taqdim etmaslik yoki taraflarning kelmasligi
Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, uzrli sabab koʻrsatilmagan holda: 1) daʼvogar ushbu Qonun 39-moddasining birinchi qismiga muvofiq oʻzining daʼvo arizasini taqdim etmagan taqdirda, arbitraj sudi muhokamani tugatadi; 2) javobgar ushbu Qonun 39-moddasining birinchi qismiga muvofiq daʼvo boʻyicha oʻz eʼtirozlarini taqdim etmagan taqdirda, arbitraj sudi eʼtirozlar taqdim etilmaganligi faktiga daʼvogar fikrlarining tan olinishi sifatida qaramay, muhokamani davom ettiradi; 3) istalgan taraf eshituvga kelmaganda yoki hujjatli dalillarni taqdim etmaganda, arbitraj sudi muhokamani davom ettirishi va oʻzida mavjud boʻlgan dalillar asosida hal qiluv qarorini chiqarishi mumkin.

42. Arbitraj sudi tomonidan tayinlangan ekspert
Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, arbitraj sudi: 1) arbitraj sudi tomonidan belgilanadigan aniq masalalar boʻyicha oʻziga xulosa taqdim etilishi uchun bir yoki bir necha ekspertni tayinlashi mumkin; 2) tarafdan ekspertga ishga taalluqli har qanday axborotni taqdim etishni yoki ishga taalluqli har qanday hujjatlarni, tovarlarni yoki boshqa mol-mulkni koʻzdan kechirish uchun berishni yoxud koʻzdan kechirish imkoniyatini yaratishni talab qilishi mumkin. Taraflarning boshqacha shartlashuvi mavjud boʻlmagan taqdirda, ekspert, agar taraf iltimos qilsa yoki arbitraj sudi zarur deb hisoblasa, oʻzining yozma yoki ogʻzaki xulosasi taqdim etilganidan keyin taraflarga unga savollar berish va nizoli masalalar boʻyicha koʻrsatuvlar berish uchun guvoh-ekspertlarni tanishtirish imkoniyati beriladigan eshituvda ishtirok etishi kerak.

43. Dalillarni olishga sudning koʻmaklashishi
Arbitraj sudi yoki taraf arbitraj sudining roziligi bilan dalillarni olishga koʻmaklashish toʻgʻrisidagi ariza bilan sudga murojaat qilishi mumkin. Sud bunday arizani oʻz vakolati doirasida va Oʻzbekiston Respublikasining protsessual qonunchiligida belgilangan tartibga muvofiq qanoatlantirishi mumkin.

44. Nizoning mazmuniga nisbatan qoʻllaniladigan normalar
Arbitraj sudi nizoni taraflar nizoning mazmuniga nisbatan qoʻllanilishi uchun tanlagan huquq normalariga muvofiq hal etadi. Agar boshqacha qoida koʻrsatilmagan boʻlsa, biror-bir davlatning har qanday huquqi yoki huquq tizimi koʻrsatilganligi uning kollizion normalariga emas, balki ushbu davlatning moddiy huquqiga bevosita havola qiluvchi sifatida talqin qilinishi kerak. Taraflarning biror-bir koʻrsatmasi mavjud boʻlmaganda arbitraj sudi oʻzi qoʻllanilishi mumkin deb hisoblaydigan kollizion normalarga muvofiq belgilangan huquqni qoʻllaydi. Arbitraj sudi hal qiluv qarorini adolatlilik boʻyicha yoki “doʻstona vositachi” sifatida faqat taraflar unga toʻgʻridan-toʻgʻri vakolat bergan taqdirdagina qabul qiladi. Barcha hollarda arbitraj sudi hal qiluv qarorini shartnoma shartlariga muvofiq va mazkur bitimga nisbatan qoʻllanilishi mumkin boʻlgan savdo urf-odatlarini hisobga olgan holda qabul qiladi.

45. Arbitrlar hayʼati tomonidan hal qiluv qarorining qabul qilinishi
Bir nafardan ortiq arbitr tomonidan arbitraj muhokamasini oʻtkazishda, agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, arbitraj sudining har qanday hal qiluv qarori arbitraj sudi barcha aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Biroq tartib-taomil masalalari raislik qiluvchi arbitr tomonidan, agar u taraflar yoki arbitraj sudining barcha aʼzolari tomonidan bunga vakil qilingan boʻlsa, hal etilishi mumkin.

46. Kelishuv bitimi
Agar arbitraj muhokamasi jarayonida taraflar nizoni hal qilsa, arbitraj sudi muhokamani tugatadi va taraflarning iltimosiga koʻra va, agar arbitraj sudi tomonidan eʼtirozlar mavjud boʻlmasa, ushbu hal qilishni kelishilgan shartlar asosidagi arbitraj hal qiluv qarori tarzida qayd etadi. Arbitrajning kelishilgan shartlar asosidagi hal qiluv qarori ushbu Qonunning 47-moddasi qoidalariga muvofiq qabul qilinishi va unda u arbitrajning hal qiluv qarori ekanligi koʻrsatilishi kerak. Bunday arbitraj hal qiluv qarori nizoning mazmuni boʻyicha har qanday boshqa arbitrajning hal qiluv qarori kabi kuchga ega boʻladi va amal qiladi.

47. Arbitraj hal qiluv qarorining shakli va mazmuni
Arbitrajning hal qiluv qarori yozma shaklda qabul qilinishi va yakka tartibdagi arbitr tomonidan yoki arbitrlar tomonidan imzolanishi kerak. Bir nafardan ortiq arbitr tomonidan oʻtkaziladigan arbitraj muhokamasida, basharti har qanday imzoning mavjud emasligi sabablari koʻrsatilsa, arbitraj sudi barcha aʼzolarining koʻpchilik imzolari mavjud boʻlishi yetarlidir. Arbitrajning hal qiluv qarorida u nimalarga asoslanganligining sabablari koʻrsatilishi kerak, bundan taraflar asoslar koʻrsatilishi kerak emasligiga kelishib olgan yoki arbitraj hal qiluv qarori ushbu Qonunning 46-moddasiga muvofiq kelishilgan shartlar asosidagi qaror deb hisoblangan hollar mustasno. Arbitrajning hal qiluv qarorida uning sanasi va arbitrajning ushbu Qonun 35-moddasining birinchi qismiga muvofiq belgilangan joyi koʻrsatilishi kerak. Arbitrajning hal qiluv qarori arbitraj joyida qabul qilingan deb hisoblanadi. Arbitrajning hal qiluv qarori qabul qilinganidan keyin har bir tarafga ushbu moddaning birinchi qismiga muvofiq ushbu qarorning arbitrlar tomonidan imzolangan koʻchirma nusxasi beriladi.

48. Arbitraj muhokamasini tugatish
Arbitraj muhokamasi yakuniy arbitraj hal qiluv qarorini qabul qilish yoki ushbu moddaning ikkinchi qismiga muvofiq chiqarilgan arbitraj sudining qarori bilan tugatiladi. Arbitraj sudi quyidagi hollarda arbitraj muhokamasini tugatish toʻgʻrisida qaror chiqaradi, agar: 1) daʼvogar oʻz daʼvosini chaqirib olsa, agar javobgar muhokama tugatilishiga qarshi eʼtirozlar bildirmasa va arbitraj sudi javobgarning nizo uzil-kesil hal qilinishidan qonuniy manfaatdorligini tan olmasa; 2) taraflar muhokamani tugatish toʻgʻrisida kelishib olsa; 3) arbitraj sudi biror-bir boshqa sababga koʻra muhokamani davom ettirishni zarur emas yoki imkonsiz deb topsa. Arbitraj sudining vakolatlari arbitraj muhokamasi tugatilishi bilan bir vaqtda tugaydi, bundan ushbu Qonun 49-moddasining va 50-moddasi toʻrtinchi qismining qoidalari qoʻllanilishiga doir vakolatlar mustasno.

49. Arbitrajning hal qiluv qarorini tuzatish va sharhlash, arbitrajning qoʻshimcha hal qiluv qarori
Agar taraflar boshqa muddatni kelishib olmagan boʻlsa, istalgan taraf arbitrajning hal qiluv qarori olingan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida bu haqda boshqa tarafni xabardor qilgan holda arbitraj sudidan: 1) arbitrajning hal qiluv qarorida yoʻl qoʻyilgan hisob-kitoblardagi, yozuvdagi har qanday xato yoki harfiy xato yoxud shunga oʻxshash boshqa xatolarni tuzatishni; 2) taraflar oʻrtasida tegishli kelishuv mavjud boʻlgan taqdirda, arbitraj hal qiluv qarorining biror-bir aniq bandini yoki qismini sharhlashni iltimos qilishi mumkin. Agar arbitraj sudi bunday iltimosni asosli deb hisoblasa, iltimos olingan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida tegishli tuzatishlarni kiritishi yoki sharh berishi kerak. Bunday sharh arbitraj hal qiluv qarorining tarkibiy qismiga aylanadi. Arbitraj sudi ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan har qanday xatoni arbitrajning hal qiluv qarori sanasidan boshlab oʻttiz kun ichida oʻz tashabbusi bilan tuzatishi mumkin. Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, istalgan taraf bu haqda boshqa tarafni xabardor qilib, arbitrajning hal qiluv qarori olingach oʻttiz kun ichida arbitraj sudidan arbitraj muhokamasi davomida arz qilingan, biroq arbitrajning hal qiluv qarorida aks ettirilmagan talablarga nisbatan qoʻshimcha hal qiluv qarorini chiqarishni iltimos qilishi mumkin. Arbitraj sudi, agar iltimosni oʻrinli deb hisoblasa, oltmish kun ichida qoʻshimcha hal qiluv qarorini chiqarishi kerak. Zarur boʻlgan taqdirda, arbitraj sudi xatolarni tuzatish, sharh berish yoki qoʻshimcha hal qiluv qarorini chiqarish kerak boʻlgan muddatni taraflarning iltimosiga koʻra, ushbu moddaning birinchi yoki toʻrtinchi qismlariga muvofiq uzaytirishi mumkin. Arbitrajning hal qiluv qarorini tuzatishga va sharhlashga yoxud qoʻshimcha hal qiluv qaroriga nisbatan ushbu Qonun 47-moddasining qoidalari qoʻllaniladi.

50. Bekor qilish toʻgʻrisidagi ariza arbitrajning hal qiluv qarori ustidan shikoyat qilishning yagona vositasi sifatida
Arbitrajning hal qiluv qarori ustidan sudga shikoyat qilish faqat ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismlariga muvofiq uni bekor qilish toʻgʻrisida ariza berish yoʻli bilan amalga oshirilishi mumkin. Arbitrajning hal qiluv qarori sud tomonidan quyidagi hollarda bekor qilinishi mumkin, agar: 1) bekor qilish toʻgʻrisida ariza berayotgan taraf quyidagilarning dalilini taqdim etsa: ushbu Qonunning 12-moddasida koʻrsatilgan arbitraj kelishuvining taraflaridan biri qaysidir darajada muomalaga layoqatsiz ekanligi dalilini; yoki ushbu kelishuvning taraflar uni qaysi qonunchilikka boʻysundirgan boʻlsa, oʻsha qonunchilik boʻyicha, bunday qonunchilik mavjud boʻlmaganda esa Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi boʻyicha haqiqiy emasligi dalilini; yoki taraf arbitr tayinlanganligi haqida yoki arbitraj muhokamasi toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilinmaganligi dalilini yoki boshqa sabablarga koʻra oʻz vajlarini taqdim eta olmaganligi dalilini; yoki arbitrajning hal qiluv qarori arbitrajda hal qilinishi nazarda tutilmagan yoki arbitrajga murojaat qilish shartlariga toʻgʻri kelmaydigan nizo boʻyicha qabul qilinganligi dalilini yoxud unda arbitraj kelishuvini qoʻllash doirasidan chetga chiquvchi masalalar boʻyicha qaror mavjudligi dalilini. Bunda agar arbitrajda koʻrilishi lozim boʻlgan masalalar boʻyicha qarorni arbitrajga tegishli boʻlmagan masalalardan ajratib olish mumkin boʻlsa, u holda arbitraj hal qiluv qarorining arbitrajga tegishli boʻlmagan masalalar boʻyicha qarori mavjud boʻlgan qismigina bekor qilinishi mumkin; yoki arbitraj sudining tarkibi yoki arbitraj tartib-taomili taraflarning kelishuviga muvofiq emasligi dalilini, agar faqat bunday kelishuv ushbu Qonunning taraflar chekinishi mumkin boʻlmagan har qanday qoidasiga zid boʻlmasa yoki bunday kelishuv mavjud boʻlmasa, ushbu Qonunga muvofiq emasligi dalilini; yoki 2) agar sud: nizo predmeti Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga koʻra arbitraj muhokamasiga tegishli emasligini; yoki arbitrajning hal qiluv qarori Oʻzbekiston Respublikasining ommaviy tartibiga zid ekanligini aniqlasa. Bekor qilish toʻgʻrisidagi ariza ushbu arizani bergan taraf arbitrajning hal qiluv qarorini olgan sanadan eʼtiboran, iltimosnoma ushbu Qonunning 49-moddasiga muvofiq berilgan taqdirda esa arbitraj sudi ushbu iltimosnoma boʻyicha hal qiluv qarorini qabul qilgan sanadan eʼtiboran uch oy oʻtgandan soʻng berilishi mumkin emas. Bekor qilish toʻgʻrisida ariza tushgan taqdirda, arbitraj sudiga arbitraj muhokamasini tiklash yoki arbitraj sudining fikricha, arbitrajning hal qiluv qarorini bekor qilish asoslarini bartaraf etadigan boshqa harakatlarni bajarish imkonini berish uchun sud oʻzi belgilagan muddatni bekor qilish toʻgʻrisidagi masala boʻyicha ish yuritishni tegishli holda va taraflardan birining iltimosnomasiga koʻra toʻxtatib turishi mumkin. Bekor qilish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqishda sud hal qiluv qarorini mazmunan qayta koʻrib chiqishga haqli emas.

51. Arbitrajning hal qiluv qarorini tan olish va ijroga qaratish
Arbitrajning hal qiluv qarori, u qaysi mamlakatda qabul qilinganidan qatʼi nazar, majburiy deb tan olinadi va sudga yozma ariza berilgan taqdirda, ushbu moddaning, mazkur Qonunning 52-moddasi hamda arbitrajlarning hal qiluv qarorlarini tan olish va ijroga qaratish tartibini belgilovchi Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi qoidalari hisobga olingan holda ijro etiladi. Arbitrajning hal qiluv qaroriga asoslanayotgan yoki uni ijroga qaratish toʻgʻrisida iltimos qilayotgan taraf arbitraj hal qiluv qarorining tegishli tarzda tasdiqlangan asl nusxasini yoki tegishli tarzda tasdiqlangan koʻchirma nusxasini taqdim etishi kerak. Agar arbitrajning hal qiluv qarori yoki kelishuvi Oʻzbekiston Respublikasining davlat tilida yozilmagan boʻlsa, sudning talabiga koʻra taraf bu hujjatlarning Oʻzbekiston Respublikasining davlat tilidagi tegishli tarzda tasdiqlangan tarjimasini taqdim etishi kerak.

52. Arbitrajning hal qiluv qarorini tan olishni yoki ijroga qaratishni rad qilish uchun asoslar
Arbitrajning hal qiluv qarori qaysi mamlakatda qabul qilinganidan qatʼi nazar, uni tan olish yoki ijroga qaratish faqat quyidagi hollarda rad etilishi mumkin: 1) hal qiluv qarori oʻziga qarshi qoʻllanilayotgan tarafning iltimosi boʻyicha, agar ushbu taraf tan olish yoki ijroga qaratish soʻralayotgan sudga quyidagi hollarni isbotlovchi dalillarni taqdim etsa: ushbu Qonunning 12-moddasida koʻrsatilgan arbitraj kelishuvining taraflaridan biri qaysidir darajada muomalaga layoqatsiz boʻlganligini; yoki ushbu kelishuvning taraflar uni qaysi qonunchilikka boʻysundirgan boʻlsa, oʻsha qonunchilik boʻyicha, bunday qonunchilik mavjud boʻlmaganda esa hal qiluv qarori qabul qilingan mamlakatning qonunchiligi boʻyicha haqiqiy emasligi dalilini; yoki hal qiluv qarori oʻziga qarshi qabul qilingan taraf arbitr tayinlanganligi yoki arbitraj muhokamasi toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilinmaganligi yoxud boshqa sabablarga koʻra oʻz vajlarini bera olmaganligi dalilini; yoki arbitrajning hal qiluv qarori arbitraj kelishuvida hal qilinishi nazarda tutilmagan yoki uning shartlariga toʻgʻri kelmaydigan nizo boʻyicha qabul qilinganligi dalilini yoxud unda arbitraj kelishuvi doirasidan chetga chiquvchi masalalar boʻyicha qaror mavjudligi dalilini. Bunda agar arbitrajda koʻrilishi lozim boʻlgan masalalar boʻyicha qarorni arbitrajga tegishli boʻlmagan masalalardan ajratib olish mumkin boʻlsa, u holda arbitraj hal qiluv qarorining arbitraj koʻrib chiqishi lozim boʻlgan masalalarga doir qarori mavjud boʻlgan qismini tan olish va ijroga qaratish mumkin; yoki arbitraj sudining tarkibi yoki arbitraj tartib-taomili taraflarning kelishuviga muvofiq emasligi dalilini yoki bunday bitim mavjud boʻlmaganda, arbitraj muhokamasi boʻlib oʻtgan mamlakatning qonunchiligiga muvofiq emasligi dalilini; yoki arbitrajning hal qiluv qarori hali taraflar uchun majburiy boʻlmaganligi dalilini yoki qaror qaysi mamlakatda chiqarilgan boʻlsa yoki qaysi mamlakatning qonunchiligiga muvofiq qaror qabul qilingan boʻlsa, oʻsha mamlakat sudi tomonidan bekor qilinganligi yoki ijrosi toʻxtatib turilganligi dalilini; yoki 2) agar sud: nizo predmeti Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga koʻra arbitraj muhokamasiga tegishli emasligini; yoki arbitrajning hal qiluv qarorini tan olish va ijro etish Oʻzbekiston Respublikasining ommaviy tartibiga zid ekanligini aniqlasa. Agar ushbu modda birinchi qismi 1-bandining oltinchi xatboshisida koʻrsatilgan sudga arbitrajning hal qiluv qarorini bekor qilish yoki uning ijrosini toʻxtatib turish toʻgʻrisida ariza berilgan boʻlsa, qarorni tan olish yoki ijroga qaratish soʻralayotgan sud, agar buni lozim deb hisoblasa, oʻz qarorini chiqarishni kechiktirishi va arbitrajning hal qiluv qarorini tan olishni yoxud ijroga qaratishni ariza berayotgan tarafning iltimosnomasi boʻyicha boshqa tarafning zimmasiga tegishli taʼminotni taqdim etish majburiyatini yuklatishi mumkin.

53. Arbitrajning maxfiyligi
Agar taraflar boshqacha kelishib olmagan boʻlsa, arbitraj muhokamasi va arbitraj muhokamasi uchun tayyorlangan hamda ushbu muhokama jarayonida tayyorlangan barcha hujjatlar maxfiy xususiyatga ega boʻladi, bundan ushbu axborotni oshkor etish: 1) qonunchilikka muvofiq tarafning majburiyati boʻlgan; 2) uchinchi shaxslarni huquq va qonuniy manfaatlarni himoya qilishga yoki uni amalga oshirishga qaratilgan; 3) arbitrajning hal qiluv qarorini ijro etish yoki ushbu qaror yuzasidan sudda nizolashish uchun zarur boʻlgan hollar mustasno.

54. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

55. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin; davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

56. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy oʻtgach kuchga kiradi va arbitraj bitimiga muvofiq u qachon tuzilganidan qatʼi nazar ushbu Qonun kuchga kirganidan keyin boshlangan xalqaro tijorat arbitrajiga nisbatan qoʻllaniladi.