Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasi orqali oʻtkazish punktlarida chegara, bojxona, sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya nazoratini tashkil etish tartibini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida
(resolution, 2026-02-08)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 12-apreldagi PF-5414-son Farmoniga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Tashqi iqtisodiy faoliyatini yanada tartibga solish hamda bojxona-tarif jihatdan tartibga solish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 29-iyundagi PQ-3818-son, “Texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, sertifikatlashtirish va metrologiya tizimlarini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 12-dekabrdagi PQ-4059-son va “Tashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshirishda maʼmuriy tartib-taomillarni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2019-yil 23-apreldagi PQ-4297-son qarorlariga muvofiq, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining davlat chegarasi orqali oʻtkazish punktlarida chegara, bojxona, sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya nazorati organlari oʻrtasida samarali hamkorlikni taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasi orqali shaxslar, transport vositalari va tovarlarni oʻtkazish punktlarida chegara, bojxona, sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya nazoratidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasi orqali oʻtkazish punktlarida chegara, bojxona, sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya nazoratini tashkil etish tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2017-yil 21-dekabrdagi 1007-son qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari boʻyicha oʻrinbosari E.M. Ganiyev, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi raisi M.B. Azimov va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati raisining oʻrinbosari — chegara qoʻshinlari qoʻmondoni R.E. Mirzayev zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasi (keyingi oʻrinlarda — Davlat chegarasi) orqali oʻtkazish punktlarida (keyingi oʻrinlarda — oʻtkazish punktlari) shaxslar, transport vositalari va tovarlarni chegara, bojxona, sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya nazoratidan oʻtkazish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizomda quyidagi tushunchalardan foydalaniladi: bojxona nazorati — Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi va xalqaro shartnomalariga rioya etilishini taʼminlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi davlat bojxona xizmati organlari (keyingi oʻrinlarda bojxona organlari deb ataladi) tomonidan, jumladan, xavfni boshqarish tizimidan foydalangan holda amalga oshiriladigan chora-tadbirlar; bojxona rasmiylashtiruvi — bojxona chegarasi orqali olib oʻtiladigan tovarlar va transport vositalarining bojxona nazoratini taʼminlash uchun bojxona organlari mansabdor shaxslari tomonidan amalga oshiriladigan bojxona operatsiyalari; veterinariya nazorati — odamlar va hayvonlar hayoti hamda salomatligini himoya qilish, hayvonlar kasalliklari qoʻzgʻatuvchilarining tashuvchilari boʻlishi mumkin boʻlgan predmetlar va tovarlarni, shuningdek, “Veterinariya toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan davlat veterinariya nazorati obyektlarini nazorat qilish maqsadida hayvonlarning yuqumli kasalliklari olib kirilishidan muhofaza qilishni taʼminlash uchun chegara nazorati veterinariya punktlari tomonidan (keyingi oʻrinlarda davlat veterinariya nazorati punktlari deb ataladi) hayvonlar hamda ulardan olinadigan mahsulotlarga nisbatan amalga oshiriladigan kompleks tadbirlar; davlat nazorati organlari — Davlat chegarasini kesib oʻtayotgan shaxslarga va transport vositalariga, shuningdek Davlat chegarasi orqali olib oʻtilayotgan tovarlarga nisbatan nazoratni amalga oshiruvchi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati Chegara qoʻshinlari chegara nazorati boʻlinmalari (keyingi oʻrinlarda — chegara nazorati boʻlinmalari), bojxona organlari, Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi), davlat veterinariya xizmati, oʻsimliklar karantini va himoyasi boʻyicha davlat xizmatining hududiy boʻlinmalari; kirish punkti — shaxslar, transport vositalari va tovarlar harakatlanadigan yoʻnalish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirishda chegara, bojxona, sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya nazorati amalga oshiriladigan dastlabki oʻtkazish punkti; qoʻshma naryad — shaxslar, transport vositalari va tovarlarni birgalikda nazorat qilishga jalb etiladigan davlat nazorati organlari vakillaridan iborat tarkibdagi naryad; nazorat tartib-taomillari — Davlat chegarasini kesib oʻtayotgan shaxslarga va transport vositalariga, shuningdek Davlat chegarasi orqali olib oʻtilayotgan tovarlarga nisbatan davlat nazorati organlari tomonidan oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiriladigan chora-tadbirlar majmui; ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat — tovarlar va (yoki) transport vositalari Davlat chegarasi orqali oʻtishida (olib oʻtilishida) qonun hujjatlariga muvofiq talab etiladigan hujjatlar; sanitariya-karantin nazorati — oʻtkazish punktlarida Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining hududiy boʻlinmalari tomonidan Davlat chegarasi orqali kelgan shaxslar, transport vositalari va tovarlarga nisbatan amalga oshiriladigan kompleks tadbirlar; texnologik sxema — chegara, bojxona, sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya nazoratini amalga oshirish ketma-ketligini, shu jumladan, shaxslar, transport vositalari va tovarlarni koʻzdan kechirish va (yoki) koʻrikdan oʻtkazish tartibini, ularning oʻtkazish punkti hududida harakatlanishi tartibini, tovarlar va transport vositalarini saqlash, transport vositalarini kuzatib borish tartibini, nazoratda foydalaniladigan shaxsiy tarkibni, maxsus texnika vositalari va xizmat hayvonlaridan foydalanish tartibini, shaxslar, transport vositalari va tovarlarni Davlat chegarasidan oʻtkazishda ishtirok etadigan vazirliklar va idoralarning oʻzaro hamkorligi tartibini belgilaydigan hujjat; tovar — bojxona chegarasi orqali olib oʻtiladigan har qanday koʻchar mol-mulk, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasi, valyuta boyliklari va boshqa qimmatli qogʻozlar, intellektual mulk obyektlari, transport vositasi; transport vositasi — tovarlar va yoʻlovchilarni tashish uchun foydalaniladigan vosita. Transport vositasi har qanday suv kemasi, havo kemasi, avtotransport vositasi, temir yoʻl transport vositasini (temir yoʻlda harakatlanadigan tarkib, temir yoʻlda harakatlanadigan tarkibning bir qismi) yoki konteynerni, shuningdek, ularning konstruksiyasiga muvofiq texnik pasport yoki texnik maʼlumotlarda nazarda tutilgan ehtiyot qismlar, anjomlar va uskunalar, suyuqlik saqlash idishlaridagi yoqilgʻi-moylash materiallarini sovutuvchi va boshqa texnik suyuqliklarni, agar ular ushbu transport vositalari bilan birga tashilayotgan boʻlsa, oʻz ichiga oladi; Davlat chegarasi — Oʻzbekiston Respublikasining hududi doirasini (quruqlikni, suvni, yer qaʼrini va samoviy hududni) belgilovchi chiziqdan va bu chiziq boʻylab oʻtuvchi vertikal sathdan iborat; oʻtkazish punkti maʼmuriyati — ushbu oʻtkazish punkti biriktirilgan aeroport (aerodrom), daryo bandargohi, temir yoʻl stansiyasi, avtomobil (piyodalar) oʻtkazish punkti rahbariyati; oʻtkazish punkti — Davlat chegarasini kesib oʻtayotgan shaxslarga va transport vositalariga, shuningdek Davlat chegarasi orqali olib oʻtilayotgan tovarlarga nisbatan nazorat tartib-taomillari va ularni Davlat chegarasi orqali oʻtkazish amalga oshiriladigan, xalqaro qatnovlar uchun ochiq boʻlgan chegaraoldi temir yoʻl bekatlari va avtomobil yoʻllarining, daryo portlarining, aeroportlarning (aerodromlarning) maxsus jihozlangan hududi (uning bir qismi); oʻtkazish punkti rejimi — nazorat tartib-taomillarini amalga oshirish, shaxslarning va transport vositalarining oʻtkazish punktlariga kirishi, u yerda boʻlishi hamda u yerdan chiqishi, tovarlarning olib kirilishi, turishi va olib chiqilishi, oʻtkazish punktlari hududida xoʻjalik faoliyatini hamda boshqa faoliyatni amalga oshirish tartibini belgilovchi qoidalar majmui; fitosanitariya nazorati — Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirilayotgan, uning hududidan olib chiqilayotgan va tranzit tarzida tashiladigan karantin ostidagi mahsulotlarni tekshirishda oʻsimliklar karantini davlat inspektori tomonidan amalga oshiriladigan kompleks tadbirlar; chiqish punkti — shaxslar, transport vositalari va tovarlar harakatlanadigan yoʻnalish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi hududidan chiqishda bojxona, sanitariya-karantin, fitosanitariya, chegara va veterinariya nazorati amalga oshiriladigan oxirgi oʻtkazish punkti; chegara nazorati — oʻtkazish punktlarida shaxslarga, transport vositalariga va tovarlarga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatining Chegara qoʻshinlari tomonidan amalga oshiriladigan davlat nazoratining bir turi; ekologik nazorat — atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlari talablari buzilishining oldini olish, uni aniqlash va chek qoʻyishga, tabiatni muhofaza qilish faoliyati samaradorligini oshirishga qaratilgan davlat va jamoatchilik chora-tadbirlari tizimi; chegara naryadi — Davlat chegarasini qoʻriqlash va himoya qilish vazifasini bajaruvchi bir yoki bir nechta harbiy xizmatchi; koʻzdan kechirish — transport vositalarining boʻlimlarini, tovarlarning oʻrov-idishini ochmagan, koʻzdan kechirilayotgan obyektlarni va ularning qismlarini boʻlaklarga ajratmagan va boshqa yoʻllar bilan ularning butligini buzmagan holda tovarlarning va (yoki) transport vositalarining, xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalarining hamda jismoniy shaxslar bagajining, shuningdek yuk ortilgan idishlarni, konteynerlarni, identifikatsiyalash vositalarining tashqi koʻrinishini tekshirish turi; koʻrikdan oʻtkazish — qoʻyilgan plombalarni, muhrlarni yoki identifikatsiyalashning boshqa vositalarini buzgan xolda, tekshirilayotgan obyektlarni va ularning qismlarini boʻlaklarga ajratib, demontaj qilib yoki boshqa yoʻllar bilan ularning butligini buzib, tovarlarning oʻramini yoki transport vositasining yuk joylanadigan boʻlimini yoxud idishlarini, konteynerlarni va tovarlar boʻlgan yoki boʻlishi ehtimoli boʻlgan boshqa joylarni ochgan holda tekshirish turi. 3. Davlat chegarasi orqali oʻtadigan barcha shaxslar, transport vositalari va tovarlar chegara, bojxona, sanitariya-karantin, shuningdek, qonun hujjatlariga muvofiq fitosanitariya va veterinariya nazoratiga tegishli boʻlsa, fitosanitariya va veterinariya nazoratidan oʻtkaziladi. Bunda agar mazkur tovarlar va transport vositalari qonun hujjatlariga muvofiq fitosanitariya va veterinariya nazoratiga tegishli boʻlmasa, ularni fitosanitariya va (yoki) veterinariya nazoratidan oʻtkazilmaydi. Muayyan tur va shakldagi nazoratdan ozod etish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi va xalqaro shartnomalarga muvofiq belgilanadi. 4. Oʻtkazish punktida davlat nazorati organlari shaxslar, transport vositalari va tovarlarni Davlat chegarasi orqali oʻtkazishni Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati va Ichki ishlar vazirligi hududiy organlari bilan hamkorlikda amalga oshiradilar. Har bir oʻtkazish punktida shaxslar, transport vositalari va tovarlarni Davlat chegarasi orqali oʻtkazishning texnologik sxemasi davlat nazorati organlarining hududiy tuzilmalari va (yoki) oʻtkazish punkti maʼmuriyati rahbarlari tomonidan kelishilgan holda joriy etiladi. Nazorat tartib-taomillarini amalga oshirishda qurol-yarogʻ, texnika, nazorat-texnika vositalari, muhandislik inshootlari, xizmat itlari, shuningdek, inson hayoti va salomatligi, hayvonlar, oʻsimliklar uchun xavfsiz hamda tovarlar va transport vositalariga zarar yetkazmaydigan dezinfeksiya vositalaridan foydalanish mumkin. Chegara nazorati boʻlinmalari shaxslarni pasport nazoratidan oʻtkazishda avtomatlashtirilgan pasport nazorati qurilmalaridan (elektron darvozalar) foydalanadi. 5. Davlat chegarasini kesib oʻtishda “Qizil kitob”ga kiritilgan yoki Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq olib kirish va olib chiqish taqiqlangan oʻsimlik hamda hayvonot dunyosi obyektlari, ularning qismlari, hosilalari, yashash faoliyati mahsulotlari, botanik va zoologik kolleksiyalar davlat ekologik nazoratidan oʻtkaziladi. Davlat ekologik nazorati obyektlarini Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish va olib chiqish, shuningdek, uning hududi orqali tranzit olib oʻtishga qonun hujjatlariga muvofiq yoʻl qoʻyiladi. 6. Bojxona organlari xodimlari tomonidan Davlat chegarasi orqali oʻtadigan shaxslarning avtotransport vositalari, tovarlar, qoʻl yuki hamda bagajini bojxona nazoratidan oʻtkazish jarayonida ekologik nazorat obyektlari aniqlanganda, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof -muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasining hududiy organlari mutaxassislari jalb qilinadi. Ekologik nazorat meʼyor va qoidalari buzilishi aniqlanganda, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof — muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasining hududiy organlari mutaxassislari qoidabuzarlik holatini rasmiylashtirish va hujjatlashtirish bilan bogʻliq tartib-taomillarni amalga oshiradi hamda obyektni olib qoʻyish, utilizatsiya qilish yoki boshqa turdagi harakatlarni qoʻllash choralarini koʻradi. 7. Oʻtkazish punktlarida nazorat tartib-taomillari davlat nazorati organlarining oʻzaro hamkorligida amalga oshiriladi. Oʻtkazish punktlarida davlat nazorati organlari oʻrtasida oʻzaro hamkorlikni tashkil etishga bojxona organi boshligʻi va chegara nazorati boʻlinmasining rahbari masʼul hisoblanadi. 8. Quyidagilar davlat nazorati organlari oʻrtasida oʻzaro hamkorlikni tashkil etishning asosiy vazifalari hisoblanadi: shaxslar, transport vositalari va tovarlarni Davlat chegarasi orqali oʻtkazishda birgalikda harakat qilish tartibi va usullarini belgilash; oʻtkazish punktlarida yoki ularga kirish joylarida shaxslar va transport vositalari tirbandligi yuzaga kelishining oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlarni belgilash; Davlat chegarasida Oʻzbekiston Respublikasi manfaatlarini himoya qilish, chegara va bojxona qonun hujjatlari buzilishini aniqlash va uning oldini olishga doir kompleks chora-tadbirlar ishlab chiqish; oʻtkazish punktlarida shaxslar, transport vositalari va tovarlarni imkon qadar qisqa muddatlarda nazorat tartib-taomillaridan oʻtkazish hamda tashqi savdoning rivojlanishiga koʻmaklashish; oʻtkazish punktlarida huquqbuzarliklarga qarshi kurashish, nazorat tartib-taomillarini amalga oshirish texnologiyalarini takomillashtirish va optimallashtirish; davlat nazorati organlarining oʻtkazish punktlarida kutilmagan vaziyatlar yuzaga kelganda kelishilgan holda harakat qilishga doim tayyor turish; Davlat chegaralarini himoya qilish va qoʻriqlash sohasidagi qonun hujjatlarini bajarish boʻyicha davlat nazorati organlari faoliyatini takomillashtirish. 9. Shaxslar, transport vositalari va tovarlar Davlat chegarasi orqali Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari va xalqaro shartnomalar bilan belgilangan Davlat chegarasini kesib oʻtish huquqini beradigan amaldagi hujjatlar boʻyicha oʻtkaziladi. 10. Alohida hollarda, hujjatlarsiz, bekor qilingan yoki muddati oʻtgan hujjatlar bilan Oʻzbekiston Respublikasiga kirish uchun kelgan chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati rahbariyatining ruxsati bilan Davlat chegarasi orqali oʻtkaziladi. 101. Transport vositalarining oʻtkazish punktlari hududidan chiqib ketishi (toʻxtash joyini oʻzgartirishi) tegishli davlat nazorati organlari bilan kelishilgan holda, chegara nazorati boʻlinmalarining ruxsati bilan amalga oshiriladi. Oʻtkazish punktidan chiqish yoki oʻtkazish punktiga kirish chogʻida yoʻlovchilarni transport vositalariga chiqarish (ulardan tushirish) chegara nazorati boʻlinmalarining ruxsati bilan amalga oshiriladi. Davlat chegarasi orqali olib oʻtilayotgan tovarlarni oʻtkazish punktlarida yuklash (tushirish) chegara nazorati boʻlinmalarini xabardor qilgan holda, bojxona organlarining ruxsati bilan amalga oshiriladi. 11. Davlat chegarasi orqali quyidagilar ustuvor tartibda, navbatsiz oʻtkaziladi: Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari va xalqaro shartnomalarga muvofiq muayyan imtiyozlarga ega shaxslar, ogʻir bemorlar, homilador va nogironligi boʻlgan shaxslar, 7 yoshgacha boʻlgan bolalar, ularga hamrohlik qiluvchi shaxslar va ular ketayotgan avtotransport vositalari; xalqaro yoʻnalishlarda yoʻlovchilarni muntazam tashiydigan transport vositalari; tirik hayvonlar, tez buziladigan tovarlar, radioaktiv materiallar, ommaviy axborot vositalari uchun xabarlar va boshqa materiallar; tabiiy ofatlar, avariyalar, halokatlar oqibatlarini bartaraf etishda zarur boʻlgan va insonparvarlik yordami sifatida yuboriladigan tovarlar, shuningdek, ushbu tovarlar olib oʻtiladigan transport vositalari; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi yoki Vazirlar Mahkamasining tegishli yozma topshirigʻiga muvofiq shaxslar, transport vositalari va tovarlar; Oʻzbekiston Respublikasining xorijdagi diplomatik vakolatxonalari va konsullik muassasalariga yuboriladigan tovarlar; Oʻzbekiston Respublikasining oliy qonunchilik, ijro etuvchi va sud hokimiyati organlariga yuboriladigan tovarlar. Shaxslar, transport vositalari va tovarlar zarur hollarda chegara nazorati boʻlinmasi rahbari hamda bojxona organi boshligʻining oʻzaro kelishuviga asosan ustuvor tartibda oʻtkazilishi mumkin. 12. Davlat chegarasi orqali oʻtuvchi shaxslar davlat nazorati organi xodimlarining talabiga binoan zarur hujjatlar, bagaj, qoʻl yuki, valyuta qimmatliklarini nazorat va tekshiruvdan oʻtkazish uchun taqdim etadi, nazorat va tekshiruvni oʻtkazishga koʻmaklashadi. 13. Jismoniy shaxslarga oʻtkazish punktida quyidagilar taqiqlanadi: chegara nazorati boʻlinmasi rahbari va (yoki) bojxona organi boshligʻining ruxsatisiz foto va videoga suratga olish; nazorat tartib-taomillarini amalga oshirish jarayoniga toʻsqinlik qiluvchi mobil aloqa vositalari orqali soʻzlashuvlar olib borish; davlat nazorati organlari xodimlarini nazorat tartib-taomillarini amalga oshirish boʻyicha belgilangan tartibni buzishga majbur qiladigan harakatlarni sodir etish, shu jumladan, ularga biron-bir moddiy qimmatliklarni taklif etish; davlat nazorati organlarining qonuniy talablarini bajarmaslikka, har qanday koʻrinishda omma oldida daʼvat etish, ommaviy ravishda boʻysunmaslikni keltirib chiqarish maqsadida atayin soxta uydirmalar tarqatish yoʻli bilan davlat nazorati organlarining oʻz qonuniy faoliyatini amalga oshirishiga qarshilik koʻrsatish, shuningdek, davlat nazorati organlarining boshqa qonuniy talablariga boʻysunmaslik; oʻtkazish punkti hududiga yoki uning xizmat xonalariga belgilangan tartibni buzgan holda kirish; oʻtkazish punkti hududiga tegishli ruxsatlarsiz qurolni, portlovchi moddalarni, portlatish qurilmalarini, zaharli va radioaktiv moddalarni, shuningdek odamlarning hayotiga yoki sogʻligʻiga xavf tugʻdiruvchi boshqa moddalarni hamda buyumlarni olib kirish (olib oʻtish); tekshirish uchun taqdim etilayotgan hujjatlar ichida boshqa narsalarni qoldirish; nazorat tartib-taomillarini amalga oshirishga toʻsqinlik qiluvchi boshqa harakatlarni amalga oshirish. 131. Shaxslar va transport vositalari Davlat chegarasidan avtomobil yoʻli va temir yoʻl oʻtkazish punktlarigacha yoki qarama-qarshi yoʻnalishda harakatlanayotganda: belgilangan yoʻnalishni oʻzgartirish; transport vositalariga shaxslarni chiqarishni, tovarlarni yuklashni hamda transport vositalaridan shaxslarni, tovarlarni tushirishni amalga oshirish; har qanday uchuvchi apparatlarni va uchuvchisiz uchuvchi apparatlarni havoga koʻtarishni, qoʻndirishni yoki qabul qilishni amalga oshirish taqiqlanadi. 14. Chegara nazorati boʻlinmasi va bojxona organlari yoʻlovchilarni xalqaro tashuvini amalga oshiradigan yuridik shaxslardan xalqaro qatnov yoʻllarida harakatlanuvchi yoʻlovchilar va ularning bagaji toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oldindan oladi. Samarali bojxona nazoratini amalga oshirish maqsadida, temir yoʻl transportida tashuvni amalga oshirayotgan yuridik shaxslar tashilayotgan tashqi savdo yuklari ortilgan temir yoʻl tarkibidagi vagon va konteynerlarning ichki hududlardagi harakati, ular turgan temir yoʻl stansiyasi toʻgʻrisida elektron maʼlumotlarni bojxona organiga real vaqt rejimida mavjud axborot tizimi orqali bepul asoslarda taqdim etib boradi. 15. Xalqaro yoʻnalishlar uchun ochilgan avtomobil yoʻllari, temir yoʻllar va aviatsiya oʻtkazish punktlarida yoʻlovchilar va ularning yuklari hamda bagajlari bojxona nazorati va tekshiruvidan, qoidaga koʻra, ikki yoʻlakli tizim va masofaviy bojxona nazorati tizimini belgilangan tartibda qoʻllash orqali oʻtkaziladi. Oʻtkazish punktlarida avtotransport vositalari uchun ikki yoʻlakli xavflarni boshqarish tamoyillariga asoslangan davlat nazorat tartiboti quyidagi tartibda qoʻllaniladi: “yashil yoʻlak”da — xavf darajasi past boʻlgan avtotransport vositalari va unga yuklangan tovarlarni chiqarib yuborish toʻgʻrisida qaror qabul qilinishida davlat nazoratining barcha shakllari ularga nisbatan amalga oshirilmaydi, avtotransport vositasi va uning haydovchisiga nisbatan amalga oshiriladigan hujjatli nazorat bundan mustasno; “qizil yoʻlak”da — davlat nazorati xavf darajasi yuqori va tasodifiy tanlovda aniqlangan avtotransport vositalariga nisbatan amalga oshiriladi; “qizil” yoki “yashil” yoʻlaklar bojxona organlarining “Xavflarni boshqarish” axborot tizimi orqali avtomatik tarzda belgilab beriladi; oʻtkazish punktidagi davlat nazorat organlari xodimlari tomonidan “profayling” tanlov asosida avtotransport vositalari bojxona organlarining “Xavflarni boshqarish” axborot tizimida “yashil yoʻlak”dan “qizil yoʻlak”ka yoʻnaltirilib, tegishli nazorat shakllari qoʻllanadi; mazkur tartibot Oʻzbekiston Respublikasiga kirib kelayotgan avtotransport vositalariga nisbatan faqatgina inspeksion koʻrik majmuasi orqali nazoratdan oʻtkazilgandan soʻng qoʻllanadi. Oʻtkazish punktining pasport nazorati zonasi aeroportlar va avtomobil yoʻllari oʻtkazish punktlari ichki imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini rasmiylashtirish uchun moʻljallangan sektorlar va chet el fuqarolarini rasmiylashtirish uchun moʻljallangan sektorlarga ajratilishi mumkin va bu oʻtkazish punktining texnologik sxemasida koʻrsatiladi. 16. Oʻtkazish punktlarida qoʻshma naryad tomonidan “qizil yoʻlak”dagi transport vositalari va tovarlar, shuningdek “profayling” tanlov asosida avtotransport vositalari bojxona organlarining “Xavflarni boshqarish” axborot tizimida “yashil yoʻlak”dan “qizil yoʻlak”ka yoʻnaltirilib koʻzdan kechiriladi (bojxona organlari boʻlmagan oʻtkazish punktlari bundan mustasno). Koʻzdan kechirish natijalariga koʻra identifikatsiya vositalari (plombalar, muhrlar va boshqalar) buzilganligi va (yoki) ularga shikast yetganligi yoki Davlat chegarasini buzib oʻtuvchi shaxs kontrabanda predmetlarini yoxud noqonuniy olib ketilayotgan tovarlarni yashirgan boʻlishi mumkinligini koʻrsatuvchi belgilar aniqlanganda, shuningdek, haydovchiga nisbatan shubha boʻlganda chegara va bojxona organlari boshliqlari yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxsning qarori asosida transport vositasi va (yoki) tovar koʻrikdan oʻtkaziladi. Oʻtkazish punktlari hududida avtotransport vositalari va tovarlarni (chegara va bojxona boʻlinmasi) alohida-alohida koʻzdan kechirish yoki koʻrikdan oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi. 17. Oʻtkazish punkti orqali olib oʻtilayotgan barcha meva-sabzavot va oziq-ovqat mahsulotlari bojxona organlari tomonidan bojxona nazoratidan, shuningdek, fitosanitariya va veterinariya nazorati ostidagi tovarlar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda nazoratdan oʻtkaziladi. 18. Transport vositalari va tovarlar texnika xavfsizligiga rioya etilgan holda, tashuvchi vakili yoki tovarga vakolatli shaxs yoxud transport vositasi haydovchisi (havo, daryo kemasi ekipaji, poyezd brigadasining aʼzosi) ishtirokida chegara va bojxona nazoratidan oʻtkaziladi hamda ular qoʻshma naryadning talabiga koʻra koʻzdan kechirish qiyin boʻlgan barcha joylarni koʻrsatishi shart. 19. Oʻtkazish punktlarida shaxslar, transport vositalari va tovarlar asossiz ushlab turilishiga, shuningdek, ularga zarar yetkazilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 20. Davlat nazorati organlari tomonidan nazorat tartib-taomillarini amalga oshirish chogʻida huquqbuzarliklar aniqlanganda, ushbu huquqbuzarliklar izini va obyektlarni saqlash, ushbu holatlarga dahldor shaxslarni qoʻlga olish boʻyicha zarur choralar koʻrishi lozim. 21. Huquqbuzarlar va huquqbuzarliklar sodir etilishiga dahldor boshqa shaxslar maʼmuriy yoʻl bilan ushlab turiladi, shuningdek, zarur ashyoviy dalillar olib qoʻyiladi, soʻngra tegishliligi boʻyicha chegara nazorati boʻlinmasi yoki bojxona yoxud ichki ishlar organlariga qonun hujjatlarida nazarda tutilgan choralarni koʻrish uchun olib kelinadi. 22. Davlat nazorati organlari xodimlariga nisbatan huquqbuzarliklar sodir etgan shaxslarga nisbatan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda choralar koʻriladi. 23. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachining koʻrsatmasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari profilaktika maqsadida emlashlarni oʻtkazishni talab qiladigan mamlakatlarga chiqishda ularda sanitariya-karantin boʻlinmasi xodimlari tomonidan vaksinatsiya va revaksinatsiya toʻgʻrisidagi xalqaro guvohnomalar mavjudligi tekshiriladi. 24. Davlat chegarasi orqali piyoda oʻtadigan shaxslar va yoʻlovchilar oʻtkazish punktlarida chegara nazorati boʻlinmalari tomonidan oʻtkazish punktining imkoniyatlariga muvofiq texnologik sxemada belgilangan miqdorda navbatma-navbat oʻtkaziladi, ushbu Nizomning 11-bandida nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno. Avtotransport vositalari oʻtkazish punkti hududiga chegara nazorati boʻlinmalari tomonidan bojxona organi bilan kelishilgan miqdorlarda mavjud imkoniyat va sharoitdan kelib chiqqan holda kiritiladi. 25. Davlat nazorati organlari tomonidan oʻtkazish punktida haydovchilar, tovarlar va transport vositalarining nazorat tartib-taomillardan oʻtkazilishi “Yagona darcha” bojxona axborot tizimi yoki unga integratsiyalashgan axborot tizimlari asosida amalga oshiriladi. Bunda, oʻtkazish punktiga avtotransport vositasi kirishi va chiqishi vaqtlari, ularning har biri davlat nazorati organlari tomonidan tegishli nazorat tartib-taomillaridan oʻtkazilishi elektron tizimga belgi qoʻyish orqali qayd etib boriladi. Davlat nazorati organlari tomonidan tegishli nazorat tartib-taomillaridan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida elektron tizimga kiritilgan belgilarni nazorat qilish chegara nazorati boʻlinmasi tomonidan amalga oshiriladi. 26. Elektron tizim mavjud boʻlmaganda yoxud unda texnik nosozlik holatlari yuzaga kelganda, oʻtkazish punktida mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shakldagi “Yagona qayd varaqasi”dan foydalaniladi. Texnik nosozlik bartaraf etilganidan soʻng bir kunlik muddatda “Yagona qayd varaqasi”ga kiritilgan belgilar “Yagona darcha” bojxona axborot tizimiga majburiy tartibda kiritiladi. Tovarlar va avtotransport vositalari Tashqi iqtisodiy faoliyat tovarlar nomenklaturasi boʻyicha kodi yoki nomiga muvofiq fitosanitariya va (yoki) veterinariya obyekti boʻlmasa, bojxona organi xodimi “Yagona qayd varaqasi”ning fitosanitariya va (yoki) veterinariya nazorati kataklariga diagonal chiziq chizib, shaxsiy muhri va imzosi bilan tasdiqlaydi. “Yagona qayd varaqasi” chegara nazorati boʻlinmasi tomonidan oʻtkazish punktiga kirishda haydovchiga beriladi va undan chiqishda davlat nazorati organlarining tegishli belgilari mavjudligi nazorat qilinadi. Uning asl nusxasi rasmiylashtirilgan yildan keyingi yildan eʼtiboran bir yil davomida chegara nazorati boʻlinmasida saqlanadi. 27. Yuk avtotransport vositalarining bojxona rasmiylashtiruvi jarayonlari har bir avtotransport vositasining kirish va chiqish vaqtini avtomatlashtirilgan qayd etish tizimi hamda navbatlarni boshqarish elektron tizimi orqali amalga oshiriladi. Bojxona postlari orqali kesib oʻtish vaqti toʻgʻrisidagi har oylik statistik maʼlumot har bir bojxona posti kesimida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasining rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi. 28. Oʻtkazish punktiga bevosita tutash hududda bojxona terminali mavjud boʻlgan hollarda tovar va avtotransport vositalarining bojxona, fitosanitariya va (yoki) veterinariya nazoratlari ushbu hududda amalga oshiriladi. Bunda, tovar va avtotransport vositalari oʻtkazish punkti hududida bojxona nazoratidan soddalashtirilgan tartibda oʻtkaziladi. 29. Oʻtkazish punktida avtotransport vositalarining boʻlish vaqti ularning turi, oʻtkazish punktining texnik holatidan kelib chiqqan holda texnologik sxemada belgilanadi, biroq ushbu koʻrsatkich quyidagi muddatlardan ortiq boʻlmagan holda belgilanishi lozim: yengil avtotransport vositalari 15 daqiqa; yuk avtotransport vositalari 30 daqiqa. Bunda, avtotransport vositalarining oʻtkazish punktidagi har bir davlat nazorati organlari tomonidan tegishli tartib-taomillardan oʻtkazilishi vaqti (daqiqalarda) mazkur Nizomning 2-3-ilovalardagi sxemalarga muvofiq amalga oshiriladi. 30. Avtotransport vositalarining nazorat tartib-taomillaridan oʻtish vaqti quyidagi hollarda belgilangan vaqt meʼyorlaridan ortiq boʻlishi mumkin: avtotransport vositalari va (yoki) tovarlar koʻrikdan oʻtkazilganda; haydovchi va (yoki) avtotransport vositasi yoki tovarlarni Davlat chegarasi orqali olib oʻtish yoxud tashish uchun ruxsat etish xususiyatiga ega boʻlgan hujjatlar mavjud boʻlmaganda; bojxona organlariga Oʻzbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali, shu jumladan, tranzit shartlarida oʻtkaziladigan avtotransport vositalari va tovarlar boʻyicha tranzit deklaratsiyasi oldindan taqdim qilinmagan hollarda; oʻtkazish punktlarida toʻlanishi belgilangan yigʻimlar yoki toʻlovlar toʻlanmagan hollarda; oʻtkazish punktida faoliyat olib boruvchi davlat nazorati organlari qonunbuzarlik holatlarini aniqlaganda; favqulotda holatlarda. Biroq, ushbu bandda keltirib oʻtilgan holatlarda avtotransport vositalarining nazorat tartib-taomillaridan oʻtish vaqti 72 soatdan ortiq boʻlmasligi lozim. Ushbu vaqt oʻtgandan soʻng, bojxona organi tomonidan avtotransport vositasining respublikaga kirishi hal etiladi yoxud bojxona organi tomonidan chegara nazorati boʻlinmasi bilan kelishilgan holda ortiga qaytariladi. Bunda, mazkur turdagi avtotransport vositalari, agar oʻtkazish punktining yaqinida bojxona terminali mavjud boʻlsa, darhol ushbu bojxona terminaliga oʻtkaziladi. 31. Oʻtkazish punktlari orqali harakatlanayotgan shaxslar, avtotransport vositalari va tovarlar ustidan samarali nazoratni oʻrnatish maqsadida chegara va bojxona organlari oʻzaro elektron axborot almashadi. Bunda, davlat nazorati organlari tomonidan bir-birini takrorlovchi nazorat tartib-taomillarini amalga oshirish taqiqlanadi. Davlat nazorati organlarining axborot almashinuvi elektron tizim orqali amalga oshiriladi. 32. Avtotransport vositasi bojxona koʻzdan kechiruvi va (yoki) bojxona koʻrigidan oʻtkazilishi jarayonida chegara nazoratidan yashiringan shaxslar aniqlanganda, qonuniy choralar koʻrish uchun bojxona organi chegara nazorati boʻlinmasiga xabar beradi. 33. Ushbu Nizomning 16-17-bandlarida nazarda tutilgan holatlarda bojxona organi tomonidan tovarga ilova qilinadigan hujjatlarda yoki xalqaro yoʻllarda tashish daftarchasida Xalqaro yoʻllarda tashish daftarchasini qoʻllagan holda yuklarni xalqaro tashish toʻgʻrisidagi bojxona konvensiyasiga (Jeneva, 1975-yil 14-noyabr) muvofiq tegishli yozuvlar qayd etiladi. 34. Oʻtkazish punktlarida bojxona organlari sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya nazorati faoliyatini muvofiqlashtiradi, jumladan: xizmatga kelib-ketishini; oʻtkazish punkti orqali harakatlanayotgan shaxslar orasida tushuntirish ishlari tashkil etilishini; nazorat-texnik vositalarining belgilangan talablar asosida saqlanishi va ekspluatatsiya qilinishini. 35. Shaxslar, transport vositalari va tovarlar chegara, sanitariya-karantin, bojxona, fitosanitariya va veterinariya nazoratidan odatda, quyidagi ketma-ketlikda oʻtkaziladi: a) chegara nazorati boʻlinmalari tomonidan Davlat chegarasini kesib oʻtish huquqini beruvchi hujjatlar mavjudligi tekshiriladi; b) sanitariya-karantin boʻlinmasi tomonidan nazoratdan oʻtkaziladi; v) Davlat chegarasi orqali piyoda oʻtadigan shaxslar qoʻl yuki bilan birga nazorat tartib-taomillaridan oʻtish uchun zalga yoʻnaltiriladi; g) bojxona nazoratidan oʻtkazish jarayonida bojxona organlari fitosanitariya va veterinariya nazorati organlarining quyidagi vazifalarini ham amalga oshiradi: fitosanitariya va veterinariya nazorati predmetlari mavjudligi toʻgʻrisida soʻrash; fitosanitariya va veterinariya nazorati talab qilinadigan tovarlarni olib kirish uchun ruxsat etuvchi hujjatlar mavjudligini soʻrash; qoʻl yuki va bagajni nazorat qilish jarayonida fitosanitariya va veterinariya nazorati obyektlari mavjudligini nazorat texnik vositalari yordamida koʻzdan kechirish. Shaxslar yoki yoʻlovchilarning qoʻl yuki va bagajini bojxona nazoratidan oʻtkazish jarayonida bojxona organi tomonidan fitosanitariya hamda veterinariya nazoratiga tushadigan tovarlar aniqlanganda, nazorat tartib-taomillarini amalga oshirish uchun tegishli davlat nazorat organi jalb qilinadi. Ushbu holatda bojxona organining talabiga asosan fitosanitariya va veterinariya nazorati xodimlari bojxona nazorati jarayonida ishtirok etadi. Tovarlarga nisbatan ruxsat etuvchi hujjatlar mavjud boʻlmaganda va (yoki) ruxsat etuvchi hujjatlari mavjud boʻlgan tovarlar fitosanitariya yoki veterinariya talablariga javob bermagan hollarda, ushbu tovarlar bojxona chegarasidan oʻtkazilishiga ruxsat berilmaydi va tegishli nazorat organi tomonidan respublika ichki hududiga kiritilmasdan qaytarib yuboriladi. Tovarlarni ortiga qaytarish ularni olib kirgan shaxs hisobidan amalga oshiriladi. Bojxona chegarasidan olib kirilishiga ruxsat berilmagan tovarlarni ortiga qaytarish imkoni boʻlmasa, ular shu joyda tegishliligi boʻyicha fitosanitariya va veterinariya nazorati organlari tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda yoʻq qilish uchun olib qoʻyiladi. Bojxona organi fitosanitariya va veterinariya organi tomonidan oʻtkazilgan nazorat natijasiga asosan, fitosanitariya va (yoki) veterinariya talablariga javob beradigan tovarlarni amaldagi qonun hujjatlari talablariga muvofiq oʻtkazish punkti orqali oʻtkazadi. 36. Tovarlar va avtotransport vositalari nazorat tartib-taomillaridan quyidagi tartibda oʻtkaziladi: a) Oʻzbekiston Respublikasiga kirib kelayotgan avtotransport vositalarining harakatlanuvchi qismiga veterinariya-sanitariya jihatidan ishlov berilganidan soʻng, chegara nazorati boʻlinmalari tomonidan haydovchining Davlat chegarasini kesib oʻtish huquqini beruvchi hujjatlari mavjudligi tekshiriladi; b) avtotransport vositasi oʻtkazish punkti hududiga oʻtkaziladi va koʻzdan kechirish maydonchasiga qoʻyiladi; v) haydovchi chegara va bojxona nazoratidan oʻtkaziladi; g) haydovchi yoki yukni kuzatib borayotgan shaxs bojxona organiga rasmiylashtiruvni amalga oshirish uchun avtotransport vositasi va (yoki) tovarga tegishli hujjatlarni qogʻoz yoki elektron tarzda taqdim etadi; d) haydovchi yoki yukni kuzatib borayotgan shaxsni, tovarlar va avtotransport vositalarini bojxona nazoratidan oʻtkazish jarayonida bojxona organlari fitosanitariya va veterinariya nazorati organlarining quyidagi vazifalarini amalga oshiradi: haydovchi yoki yukni kuzatib borayotgan shaxsda fitosanitariya va veterinariya nazorati predmetlari mavjudligi toʻgʻrisida soʻrash; fitosanitariya va veterinariya nazorati talab qilinadigan tovarlarni olib kirish uchun ruxsat etuvchi hujjatlar mavjudligini soʻrash; haydovchi yoki yukni kuzatib borayotgan shaxsning qoʻl yuki va bagajini nazorat qilish jarayonida fitosanitariya va veterinariya nazoratidagi tovarlarni aniqlash; tovar Tashqi iqtisodiy faoliyat tovarlar nomenklaturasi boʻyicha kodi yoki nomiga muvofiq fitosanitariya yoxud veterinariya obyekti boʻlsa, ularni nazoratdan oʻtkazish jarayonida bojxona organi xodimi tegishli davlat nazorati organi xodimini jalb qiladi; fitosanitariya va veterinariya nazorati xodimlari nazorat tartib-taomillarini amalga oshiradi va elektron tizimga belgilangan tartibda belgilar qoʻyadi; bojxona organi xodimi tegishli davlat nazorat organi xodimining belgisiga asosan tovarni Davlat chegarasi orqali oʻtkazish yoki ortiga qaytarib yuborish masalasini hal etadi; tovarlarni ortiga qaytarish ularni olib kirgan shaxs hisobidan amalga oshiriladi; agar tovarlarni ortiga qaytarish imkoni boʻlmasa, ular shu joyda fitosanitariya va veterinariya nazorati organlari tomonidan tegishli qaror qabul qilingunga qadar vaqtincha ushlab turiladi; e) qoʻshma naryad tomonidan haydovchidan avtotransport vositasida chegara va bojxona nazoratidan yashiringan shaxslar va tovarlar, Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish yoki hududi orqali tranzit tashish taqiqlangan predmetlar bor yoki yoʻqligi soʻraladi. Shundan soʻng avtotransport vositasi qoʻshma naryad tomonidan koʻzdan kechiriladi va (yoki) koʻrikdan oʻtkaziladi; yo) avtotransport vositasi va unda tashilayotgan tovarlar bojxona rasmiylashtiruvidan oʻtkazilgandan soʻng, qogʻoz shakldagi kuzatuv hujjatlariga va (yoki) elektron tizimda bojxona organining tegishli belgilari qoʻyiladi; j) barcha turdagi nazorat ishlari nihoyasiga yetganidan soʻng, maxsus ajratilgan joydagi yoʻlovchilar qoʻl yuki va bagaji bilan birga avtotransport vositasiga chiqarish uchun chegara nazorati boʻlinmasi tomonidan kuzatib boriladi. Davlat chegarasidan piyoda oʻtayotgan shaxslar oʻtkazish punktidan texnologik sxemaga muvofiq belgilangan yoʻnalish boʻyicha chiqariladi. Avtotransport vositasining oʻtkazish punkti hududidan chiqishiga “Yagona darcha” bojxona axborot tizimi maʼlumotlari va koʻrsatmasi asosida yoxud mazkur Nizomning 26-bandida keltirilgan holatlarda chegara nazorati boʻlinmasi tomonidan “Yagona qayd varaqchasi”da davlat nazorati organlarining tegishli belgilari mavjudligi tekshirilganidan soʻng ruxsat beriladi. 37. Avtotransport vositalarining Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirishi uchun tijorat bankining shahobchasi tomonidan va (yoki) toʻlovlarni amalga oshirish, valyuta ayirboshlash, pul mablagʻlarini naqd pulga almashtirish hamda boshqa naqd va naqdsiz hisob-kitob bank operatsiyalarini amalga oshirish imkonini beradigan oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish terminallari yordamida, agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida boshqacha nazarda tutilmagan boʻlsa, belgilangan toʻlov va yigʻimlar qabul qilinadi. 38. Chegara va bojxona nazorati jarayonida yoki undan soʻng haydovchi, shaxs, yoʻlovchi Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirishdan bosh tortgan hollarda, ushbu shaxs, haydovchi, yoʻlovchi Oʻzbekiston Respublikasidan chiqish uchun nazorat tartib-taomillaridan takroran oʻtkaziladi. Tovar yoki avtotransport vositasini Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish yoki uning hududi boʻylab tranzit harakatlanishdan bosh tortilgan hollarda, ushbu tovar yoki avtotransport vositasi qonun hujjatlariga muvofiq chegaradosh mamlakat hududiga qaytarib yuboriladi. 39. Shaxslar, transport vositalari va tovarlar chegara, bojxona, fitosanitariya va veterinariya nazoratidan odatda, quyidagi ketma-ketlikda oʻtkaziladi: a) chegara nazorati boʻlinmalari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasidan chiqib ketayotgan shaxslarning Davlat chegarasini kesib oʻtish huquqini beruvchi hujjatlari mavjudligi tekshiriladi; b) Davlat chegarasi orqali piyoda oʻtadigan shaxslar va yoʻlovchilar qoʻl yuki hamda bagaji bilan birga nazorat tartib-taomillaridan oʻtish uchun zalga oʻtkaziladi; v) Davlat chegarasidan piyoda oʻtayotgan shaxslar nazorat tartib-taomillaridan oʻtkazilganidan soʻng, oʻtkazish punktidan texnologik sxemaga muvofiq belgilangan yoʻnalish boʻyicha chiqariladi, yoʻlovchilar esa maxsus ajratilgan joyga oʻtadi. 40. Tovarlar va avtotransport vositalari nazorat tartib-taomillaridan quyidagi tartibda oʻtkaziladi: a) avtotransport vositasi oʻtkazish punkti hududiga oʻtkaziladi va koʻzdan kechirish maydonchasiga qoʻyiladi; b) haydovchi bojxona nazoratidan oʻtkaziladi; v) haydovchi yoki yukni kuzatib borayotgan shaxs bojxona organiga rasmiylashtiruvni amalga oshirish uchun avtotransport vositasi va (yoki) tovarga tegishli hujjatlarni qogʻoz yoki elektron tarzda taqdim etadi; g) tovar Tashqi iqtisodiy faoliyat tovarlar nomenklaturasi boʻyicha kodi yoki nomiga muvofiq fitosanitariya yoxud veterinariya obyekti boʻlsa, ularni nazoratdan oʻtkazish jarayonida bojxona organi xodimi tegishli davlat nazorati organi xodimini jalb qiladi; fitosanitariya va veterinariya nazorati xodimlari nazorat tartib-taomillarini amalga oshiradi va elektron tizimga belgilangan tartibda belgilar qoʻyadi; d) qoʻshma naryad tomonidan haydovchidan avtotransport vositasida chegara va bojxona nazoratidan yashiringan shaxslar va tovarlar, Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish yoki hududi orqali tranzit tashish taqiqlangan predmetlar bor yoki yoʻqligi soʻraladi. Shundan soʻng avtotransport vositasi qoʻshma naryad tomonidan koʻzdan kechiriladi va (yoki) koʻrikdan oʻtkaziladi; e) avtotransport vositasi va unda tashilayotgan tovarlar bojxona rasmiylashtiruvidan oʻtkazilgandan soʻng, qogʻoz shakldagi kuzatuv hujjatlariga va (yoki) elektron tizimda bojxona organining tegishli belgilari qoʻyiladi va shundan soʻng haydovchi chegara (pasport) nazoratidan oʻtadi; yo) barcha turdagi nazorat ishlari nihoyasiga yetganidan soʻng, maxsus ajratilgan joydagi yoʻlovchilar qoʻl yuki va bagaji bilan birga avtotransport vositasiga chiqarish uchun chegara nazorati boʻlinmasi tomonidan kuzatib boriladi; j) avtotransport vositasining oʻtkazish punkti hududidan chiqishiga “Yagona darcha” bojxona axborot tizimi maʼlumotlari va koʻrsatmasi asosida yoxud mazkur Nizomning 26-bandida keltirilgan holatlarda chegara nazorati boʻlinmasi tomonidan “Yagona qayd varaqchasi”da davlat nazorati organlarining tegishli belgilari mavjudligi tekshirilganidan soʻng ruxsat beriladi. 41. Chegara va bojxona nazorati jarayonida yoki undan soʻng shaxs Oʻzbekiston Respublikasidan chiqishdan bosh tortgan hollarda, u Oʻzbekiston Respublikasiga qaytarib kiritiladi, uning chiqish haqida qoʻyilgan belgilari bekor qilinadi va undirilgan yigʻimlar qaytarib berilmaydi. Tovar yoki avtotransport vositasini Oʻzbekiston Respublikasi hududidan olib chiqishdan bosh tortilgan hollarda ushbu tovar yoki avtotransport vositasi qonun hujjatlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi hududiga qaytarib kiritiladi. 42. Chegara nazorati boʻlinmasining rahbari poyezd kelishidan oldin oʻtkazish punktida rejim tashkil qiladi. Davlat nazorati organlari temir yoʻl tarkibining kelishi va ketishi toʻgʻrisidagi axborotni stansiya boʻyicha navbatchidan (dispetcherdan) oladi. 43. Yoʻlovchilar, ularning qoʻl yuki va bagaji hamda poyezd brigadasi aʼzolari qoʻshma naryad tomonidan oʻtkazish punktida, ayrim hollarda esa harakatlanish yoʻnalishida nazorat tartib-taomillaridan oʻtkaziladi. Yuk vagonlari va konteynerlarda tashiladigan tovar hamda transport vositalari bojxona organlari joylashgan temir yoʻl stansiyalarida rasmiylashtiriladi. 44. Nazorat tartib-taomillari poyezdlar harakatlanishi jadvalida nazarda tutilgan toʻxtab turish vaqti davomida amalga oshiriladi. Temir yoʻl stansiyasi maʼmuriyati davlat nazorati organlariga poyezdlar harakatlanishi jadvalidagi oʻzgartirishlar toʻgʻrisida oldindan xabar beradi. Yuk tashish poyezdining toʻxtab turish vaqti chegara nazorati boʻlinmalari va bojxona organlari tomonidan temir yoʻl stansiyasi maʼmuriyati bilan birgalikda belgilanadi. Oʻtkazish punktlarida yuk va yoʻlovchi tashish poyezdlarini tekshirish tartibi hamda davomiyligi yuk va yoʻlovchi tashish poyezdlarini nazorat qilishning hududiy temir yoʻl boʻlinmalari va davlat nazorati organlarining hududiy tuzilmalari bilan kelishilgan texnologik sxema asosida belgilanadi. Ayrim hollarda, chegara yoki bojxona nazorati boʻlinmalarining buyurtmanomalari boʻyicha tarkiblarni qoʻshimcha koʻrikdan oʻtkazish va poyezdlarni toʻxtatib turish zarurati yuzaga kelganda, poyezdning toʻxtab turish vaqti yuk va yoʻlovchi tashish poyezdlarini nazorat qilish texnologik sxemaga binoan belgilangan vaqtdan koʻproqqa uzaytirilishi mumkin. 45. Nazorat tartib-taomillari nihoyasiga yetgandan soʻng, chegara nazorati boʻlinmasining rahbari poyezdni joʻnatish masalasini davlat nazorati boshqa organlarining rahbarlari bilan kelishadi hamda temir yoʻl stansiyasi maʼmuriyatiga poyezdni oʻtkazish punkti hududidan joʻnatish uchun ruxsat beradi. 46. Chegara va bojxona nazorati nihoyasiga yetkazilgach ichki ishlar organlari xodimlariga temir yoʻl tarkibini kuzatib borishni davom ettirishga, yoʻlda jamoat tartibini saqlashga, yoʻlovchilarning shaxsiy va mulkiy xavfsizligini taʼminlashga ruxsat etiladi. 47. Chegara nazorati boʻlinmasi rahbari chegaradosh davlatning chegara stansiyasidan temir yoʻl tarkibining harakatlanishi va kelish vaqti toʻgʻrisida stansiya navbatchisidan (dispetcheridan) axborot oladi. 48. Temir yoʻl tarkibi Davlat chegarasini kesib oʻtishda chegara naryadi soʻroviga asosan stansiya navbatchisi (dispetcheri) tomonidan unga chiqishi uchun toʻxtatiladi va naryad tarkibni oʻtkazish punktigacha kuzatib boradi. Davlat chegarasi liniyasida toʻxtash joyi va toʻxtab turish vaqti chegara qoʻshinlari boʻlinmalari tomonidan temir yoʻl maʼmuriyati bilan kelishilgan holda belgilanadi. 49. Yoʻlovchilar, odatda, vagonlar, lokomotivlar, temir yoʻl vokzali binosida yoki buning uchun maxsus ajratilgan boshqa joylarda chegara, bojxona, sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya nazoratidan oʻtkaziladi. 50. Poyezdlardan yoʻlovchilar tushirilmaydigan oʻtkazish punktlarida nazorat tartib-taomillari quyidagi tartibda amalga oshiriladi: qoʻshma naryad ichki ishlar organlari bilan birgalikda oʻtkazish punktida zarur rejim cheklovlari bajarilishini taʼminlaydi; chegara nazorati boʻlinmasi, bojxona organi va sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya nazorati xodimlari temir yoʻl tarkibiga yuboriladi va tekshiruvni amalga oshiradi. Vagonlar kuzatuvchilari sanitariya-karantin boʻlinmalari xodimlariga oʻta xavfli va boshqa yuqumli kasalliklari bor deb gumon qilinayotgan yoʻlovchilar borligi hamda ularning soni haqida axborot beradi. Yoʻlovchilarning hujjatlarini tekshirish, vagonning ichki va tashqi tomonini, pochta-bagaj vagonini, shuningdek lokomotivni koʻzdan kechirish va (yoki) koʻrikdan oʻtkazish texnologik sxemaga muvofiq amalga oshiriladi; qoʻshma naryad vagonda nazorat tartib-taomillarini amalga oshirishni boshlashdan avval vagon kuzatuvchisidan yoʻlovchilar kupeda oʻz joylarini egallashini va hujjatlari, qoʻl yuklari hamda bagajini tekshirishga tayyorlashini, koʻrish cheklangan sharoitda esa vagondagi qoʻshimcha yoritish chiroqlarini yoqishni talab qiladi (kamida 80 lyuks); yoʻlovchilar, ularning qoʻl yuklari va bagaji quyidagi ketma-ketlikda nazoratdan oʻtkaziladi: sanitariya-karantin nazorati; chegara nazorati; bojxona nazorati; fitosanitariya va veterinariya nazorati. 51. Yoʻlovchilar poyezddan tushiriladigan oʻtkazish punktlarida nazorat tartib-taomillari, odatda, quyidagi tartibda amalga oshiriladi: yoʻlovchilarni kutib oladigan chegara naryadi yoʻlovchilarni perronda kutib turadi va zarur rejim cheklovlari bajarilishini taʼminlaydi; mashinistlar brigadasi qoʻshma naryad tomonidan lokomotiv kabinasida chegara nazorati va bojxona rasmiylashtiruvidan oʻtkaziladi; bojxona naryadi tovarning pochta-bagaj vagonidan tushirilishi va pochta-bagaj boʻlimiga olib borilishini nazorat qiladi; yoʻlovchilar qoʻl yuki va bagaji bilan hamda tovarlar poyezddan tushirilgach, transport vositalarini koʻrikdan oʻtkazish boʻyicha qoʻshma naryad tarkibni yuk hamda yoʻlovchi tashish poyezdlarini nazorat qilish texnologik sxemasiga muvofiq maxsus ajratilgan joylarda tashqi hamda ichki tomondan koʻzdan kechiradi va (yoki) koʻrikdan oʻtkazadi; yoʻlovchilar ularni kutib oladigan qoʻshma naryad kuzatuvi ostida temir yoʻl vokzalining tegishli zaliga boradi; yoʻlovchilar sanitariya-karantin nazoratidan oʻtgandan soʻng, chegara nazorati liniyasiga oʻtadi. Oʻta xavfli va boshqa yuqumli kasalliklari bor deb gumon qilingan bemor yoʻlovchilar aniqlanganda, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan tartibda epidemiyaga qarshi tadbirlar amalga oshiriladi; yoʻlovchilar chegara nazoratidan oʻtish paytida qoʻshma naryad yoʻlovchilar, xizmat koʻrsatuvchi xodimlar va begona shaxslarning hujjatlarni tekshirish liniyasi orqali noqonuniy oʻtishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida kuzatib turadi; yoʻlovchilar bojxona rasmiylashtiruvidan oʻtish paytida veterinariya va fitosanitariya nazoratidan ham oʻtkaziladi; barcha turdagi nazorat tadbirlari tugagandan soʻng, yoʻlovchilar qoʻl yuki va bagaji bilan vokzal binosidan chiqadi; vokzal zali boʻyicha navbatchi oʻtkazish punktiga begona shaxslar, shu jumladan, kutib oluvchilar kirib kelishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida yoʻlovchilarning vokzal binosidan chiqishini nazorat qiladi; chegara va bojxona nazorati nihoyasiga yetganidan soʻng yoʻlovchilar, perron va vokzal zali qoʻshma naryad tomonidan begona buyumlar va predmetlarni aniqlash uchun koʻzdan kechiriladi. 52. Yuk tashuvchi temir yoʻl tarkibi alohida ishlab chiqilgan texnologik sxema boʻyicha davlat nazorati organlari tomonidan nazorat tartib-taomillaridan oʻtkaziladi. 53. Yoʻlovchilar poyezdga chiqariladigan oʻtkazish punktlarida nazorat tartib-taomillari quyidagi tartibda amalga oshiriladi: chegara va bojxona nazorati boʻlinmalari poyezdning poyezdlar harakatlanishi jadvalida belgilangan joʻnab ketish vaqtidan 3 soat oldin chegara va bojxona nazorati liniyasiga oʻtadi, vokzal zalini koʻzdan kechiradi, begona shaxslarni chiqarib yuboradi, buyumlar va predmetlarni olib tashlaydi hamda ish oʻrinlari va maxsus texnika vositalarini ishlashga tayyorlaydi; yoʻlovchilar nazoratdan va zal boʻyicha navbatchilar tomonidan chiptalar roʻyxatdan oʻtkazilgandan soʻng veterinariya va fitosanitariya nazorati, bojxona rasmiylashtiruvi hamda chegara nazoratidan oʻtkaziladi, poyezd kelguniga qadar kutish zaliga yuboriladi; chegara naryadi chegara nazorati liniyasida yoʻlovchilar, xizmat koʻrsatuvchi xodimlar va begona shaxslarning nazorat liniyasidan noqonuniy oʻtishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida kuzatib turadi; zal boʻyicha navbatchi roʻyxatdan oʻtkazish tugagandan soʻng roʻyxatga olingan yoʻlovchilar haqida chegara naryadiga axborot beradi; chet elga chiquvchi shaxslarning hujjatini tekshirish poyezd joʻnab ketishiga 15 daqiqa qolganda, temir yoʻl stansiyasi maʼmuriyati tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilgan yoʻlovchilarning barchasi poyezdga chiqarilgandan soʻng yakunlanadi; transport vositalarini koʻrikdan oʻtkazish boʻyicha qoʻshma naryad joʻnab ketadigan temir yoʻl tarkibini tashqi va ichki tomondan koʻzdan kechiradi va (yoki) koʻrikdan oʻtkazadi; poyezd koʻrikdan oʻtkazilgach, chegara nazorati boʻlinmasining rahbari bojxona organi boshligʻi bilan kelishgan holda vokzal binosida bojxona rasmiylashtiruvi va chegara nazoratidan oʻtgan yoʻlovchilarga poyezdga chiqish, shuningdek, tovarlarni yuklashga ruxsat beradi; roʻyxatdan, nazorat tartib-taomillaridan oʻtmagan yoʻlovchilarning poyezdga chiqishiga ruxsat etilmaydi; poyezd brigadasi aʼzolari texnologik sxemaga muvofiq temir yoʻl tarkibi tashkil etiladigan joyda turgan vagonlarda nazorat tartib-taomillaridan oʻtkaziladi; yoʻlovchilar vagonlarga chiqarilgach, chegara nazorati boʻlinmasining rahbari bojxona organi boshligʻi va navbatchi dispetcher bilan kelishgan holda oʻtkazish punkti hududidan poyezdning joʻnashiga ruxsat beradi; chegara naryadi poyezdning oʻtkazish punkti hududidan joʻnab ketishini nazorat qiladi. 54. Yoʻlovchilar poyezdga chiqarilmaydigan oʻtkazish punktlarida nazorat tartib-taomillari quyidagi tartibda amalga oshiriladi: chet elga joʻnab ketayotgan temir yoʻl tarkibining oʻtkazish punktiga kelishidan 20 daqiqa oldin stansiya boʻyicha navbatchi (dispetcher) chegara nazorati, bojxona xizmati boʻlinmalari va ichki ishlar organlariga tegishli axborotni yetkazadi va ular perronga borib hududni koʻzdan kechiradi, begona shaxslarni chiqarib yuboradi, buyumlar va predmetlarni olib tashlaydi hamda ish oʻrinlari va maxsus texnika vositalarini ishlashga tayyorlaydi; oʻtkazish punktiga poyezdda kelgan yoʻlovchilar bevosita poyezd vagonlarida nazorat tartib-taomillaridan oʻtkaziladi; temir yoʻl tarkibining pochta-bagaj vagoni qoʻshma naryad tomonidan koʻzdan kechiriladi va (yoki) koʻrikdan oʻtkaziladi; nazorat tartib-taomillari tugaganidan soʻng chegara nazorati boʻlinmasining rahbari bojxona organi boshligʻi va stansiya boʻyicha navbatchi (dispetcher) bilan kelishgan holda oʻtkazish punkti hududidan poyezdning joʻnashiga ruxsat beradi; chegara naryadi temir yoʻl tarkibining oʻtkazish punktidan joʻnab ketishini nazorat qiladi. 55. Xalqaro parvozlarni amalga oshiradigan Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlaridan (aerodromlaridan) uchadigan va qoʻnadigan barcha havo kemalari hamda harbiy-transport aviatsiyasi chegara, bojxona nazoratidan oʻtkaziladi. Xalqaro parvozlarni amalga oshiradigan fuqaro aviatsiyasi havo kemalari epidemik koʻrsatkichlar boʻyicha sanitariya-karantin nazoratidan oʻtkaziladi. Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi Harbiy-havo kuchlarining jangovar samolyotlari va vertolyotlari chegara nazoratidan oʻtkazilmaydi. 56. Yoʻlovchilar, ularning qoʻl yuki va bagaji aeroport binosidagi kirish (chiqish) punktida, ayrim hollarda esa parvozlarning kunlik rejasi hamda ular boʻyicha keladigan aniq maʼlumotlar va qoʻshimchalar asosida chegara nazorati boʻlinmasi rahbari va bojxona organi boshligʻining oʻzaro kelishuviga koʻra havo kemasining bortida (bort ostida) chegara va bojxona nazoratidan oʻtkaziladi. Bagaj va tovarlar havo kemasi borib qoʻnadigan aeroportda (yoʻlovchining aviachiptasiga yoki tovarning avia yuk xatiga koʻra) yoki ortib joʻnatiladigan aeroportda bojxona rasmiylashtiruvidan oʻtkaziladi. Ekipaj aʼzolari, odatda, aeroport binosida, ayrim hollarda havo kemasi bortida (bort ostida) nazoratdan oʻtkaziladi. Ekipaj aʼzolari oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat inspektori tomonidan fitosanitariya nazoratidan ham oʻtkaziladi. 57. Havo kemasi yoʻlovchilar undan tushgandan soʻng kirish punktida yoki yoʻlovchilar unga chiqishidan avval chiqish punktida qoʻshma naryad tomonidan koʻzdan kechiriladi va (yoki) koʻrikdan oʻtkaziladi. 58. Oʻzbekiston Respublikasi hududiga havo kemalarida bir qancha oraliq qoʻnishlardan soʻng kelgan yoʻlovchilar, ularning qoʻl yuklari va bagaji havo kemasi borib qoʻnadigan aeroportda (yoʻlovchilarning aviachiptalariga yoki tovarlarning avia yuk xatiga koʻra) chegara va bojxona nazoratidan oʻtkaziladi hamda rasmiylashtiriladi. Oʻzbekiston Respublikasiga bir qancha oraliq qoʻnishlardan soʻng keladigan havo kemalari, texnik qoʻnishni amalga oshiradigan havo kemalaridan tashqari, yoʻlovchilar, bagaj va tovarlar tushirilgandan soʻng oxirgi punktda ekipaj aʼzolaridan birining ishtirokida koʻzdan kechiriladi va (yoki) koʻrikdan oʻtkaziladi. Oʻzbekiston Respublikasidan bir qancha oraliq qoʻnishlarni amalga oshiradigan havo kemalarida chiqib ketadigan yoʻlovchilar, ularning qoʻl yuklari va bagaji, shuningdek, tovarlar joʻnatiladigan aeroportda (yoʻlovchilarning aviachiptalariga yoki tovarlarning avia yuk xatiga koʻra) nazorat tartib-taomillaridan oʻtkaziladi. Oʻzbekiston Respublikasidan bir qancha oraliq qoʻnishlarni amalga oshiradigan havo kemalari, texnik qoʻnishni amalga oshiradigan havo kemalari bundan mustasno, ularga yoʻlovchilar chiqqunicha, bagaj va tovarlar ortilgunicha dastlabki punktda ekipaj aʼzolaridan birining ishtirokida koʻzdan kechiriladi va (yoki) koʻrikdan oʻtkaziladi. 59. Chet elga ketadigan yoʻlovchilarni havo kemasiga chiqarish va chet eldan keladigan yoʻlovchilarni havo kemasidan tushirish chegara nazorati boʻlinmasi rahbarining ruxsati bilan, chet eldan kelishda esa qoʻshimcha ravishda sanitariya-karantin boʻlinmalari bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi. 60. Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro parvozlarni amalga oshiradigan va jadvalga koʻra chegara aeroportlarida tijorat qoʻnishlarni bajaradigan havo kemalarida ichki respublika avialiniyalari yoʻlovchilarini tashishga ruxsat etilmaydi. 61. Yoʻlovchilarni havo kemasidan aeroport binosigacha va ortga avtobusda tashishda qoʻshma naryad yoʻlovchilar avtobusga chiqqunicha va undan tushganda soʻng begona shaxslar hamda predmetlarni aniqlash maqsadida avtobusni koʻzdan kechiradi. 62. Chegara naryadlarining bojxona organlari va xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatuvchi boshqa xizmatlar bilan oʻzaro hamkorligi parvozlar texnologik sxemasi va rejalariga muvofiq chegara nazorati boʻlinmasining rahbari tomonidan tashkil etiladi. 63. Bemor yoʻlovchilarning tibbiyot xodimi tomonidan kuzatib borilishi, ularni yukchi (yuk ortuvchi va tushiruvchi ishchi) va zaruratga koʻra nogironlik aravachalari bilan taʼminlash, tibbiy xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq xizmatlar texnologik sxemaga muvofiq aeroport maʼmuriyati tomonidan koʻrsatiladi. 64. Oʻtkazish punktlarida bojxona organlari tomonidan bojxona nazorati oʻtkazilganda fitosanitariya va veterinariya nazorati tegishli davlat nazorati organlari tomonidan amalga oshirilishi taʼminlanadi. Yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolarining qoʻl yuki hamda bagajini bojxona nazoratidan oʻtkazish jarayonida bojxona organlari fitosanitariya va veterinariya nazorati organlarining quyidagi vazifalarini amalga oshiradi: fitosanitariya va veterinariya nazorati predmetlari mavjudligi toʻgʻrisida soʻrash; fitosanitariya va veterinariya nazorati talab qilinadigan tovarlarni olib kirish uchun ruxsat etuvchi hujjatlar mavjudligini soʻrash; qoʻl yuki va bagajni nazorat qilish jarayonida fitosanitariya va veterinariya nazorati obyektlari mavjudligini nazorat texnik vositalari yordamida koʻzdan kechirish. Yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolarining qoʻl yuki va bagajini bojxona nazoratidan oʻtkazish jarayonida bojxona organi tomonidan fitosanitariya va veterinariya nazoratiga tushadigan tovarlar aniqlanganda, nazorat tartib-taomillarini amalga oshirish uchun tegishli davlat nazorati organi jalb qilinadi. Ushbu holatda bojxona organining talabiga asosan fitosanitariya va veterinariya nazorati xodimlari bojxona nazorati jarayonida ishtirok etadi. Tovarlarga nisbatan ruxsat etuvchi hujjatlar mavjud boʻlmaganda va (yoki) ruxsat etuvchi hujjatlari mavjud boʻlgan tovarlar fitosanitariya yoki veterinariya talablariga javob bermagan hollarda, ushbu tovarlar bojxona chegarasidan oʻtkazilishiga ruxsat berilmaydi. Tovarlarni ortiga qaytarish ularni olib kirgan shaxs hisobidan amalga oshiriladi. Bojxona chegarasidan olib oʻtishga ruxsat berilmagan tovarlarni ortiga qaytarish imkoni boʻlmasa, ular shu joyda tegishliligi boʻyicha fitosanitariya va veterinariya nazorati organlari tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda yoʻq qilish uchun olib qoʻyiladi. Bojxona organi fitosanitariya va veterinariya organi tomonidan oʻtkazilgan nazorat natijasiga asosan fitosanitariya va (yoki) veterinariya talablariga javob beradigan tovarlarni amaldagi qonun hujjatlari talablariga muvofiq oʻtkazish punkti orqali oʻtkazadi. Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining tegishli boʻlinmalari chegara nazorati boʻlinmalari va bojxona organlarini harbiy aerodromlar orqali amalga oshirilayotgan xalqaro qatnov aviareyslari haqida oldindan xabardor qiladi. 65. Chegara nazorati boʻlinmasi va bojxona organi aeroport dispetcheridan havo kemasi uchishi toʻgʻrisida uning belgilangan manzilga borib qoʻnishi uchun hisoblangan vaqt va undagi yoʻlovchilar soni hamda boshqa yuklar miqdori, bemorlar, deportatsiya qilingan yoʻlovchilar bor-yoʻqligi haqida maʼlumotlar koʻrsatilgan axborotni oladi. Tashishlarni tashkil etish xizmati (keyingi oʻrinlarda TTX deb ataladi) dispetcheri bir vaqtning oʻzida ushbu axborotni boshqa manfaatdor xizmatlar, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining konsullik boʻlimi xodimlariga havo kemasi kelishidan bir soat oldin yetkazadi. VIP (SIP) zali xodimlari davlat nazorati organlariga VIP (SIP) zali orqali xizmat koʻrsatiladigan yoʻlovchilar borligi toʻgʻrisida oldindan maʼlum qiladi. 66. Havo kemasi qoʻnishidan 10 daqiqa avval chegara nazorati boʻlinmasi havo kemalari turadigan tegishli joyda, shuningdek, davlat nazorati boshqa organlarining xodimlari bilan birgalikda aeroportning yoʻlovchilar oʻtishi yoʻnalishi boʻyicha xalqaro sektorida zarur rejimni oʻrnatadi. 67. Havo kemasi ajratilgan joyga kelib toʻxtagach, chegara nazorati boʻlinmasi rahbari sanitariya-karantin nazorati, bojxona organi va aeroport TTX xodimi bilan kelishgan holda havo kemasidan yoʻlovchilarning tushishiga, shuningdek, bagaj va yuklarni tushirishga ruxsat beradi. Chegara nazorati boʻlinmasi bojxona organi bilan birgalikda videokuzatuv tizimi imkoniyatlaridan foydalangan holda yoʻlovchilarni, shu jumladan, havo kemasini yer usti texnik xizmatiga topshirishda ishtirok etmaydigan ekipaj aʼzolari va ularning bagaji aeroport binosiga yetkazilishini nazorat qiladi. Bojxona organi tovarlarni tushirish va ularning aeroport (aerodrom) omboriga yetkazilishini nazorat qiladi. 68. Qoʻshma naryad kelib qoʻngan havo kemasini aviatexnik yoki ekipaj aʼzosi ishtirokida koʻzdan kechiradi, ekipaj aʼzolarining qoʻl yuki va bagaji tushirilishini nazorat qiladi, ushbu Nizomning 96-bandida nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno. 69. Havo kemasida kelgan yoʻlovchilar rasmiylashtirish zaliga oʻtadi va bu yerda quyidagi nazorat tartib-taomillaridan oʻtkaziladi: sanitariya-karantin nazorati; chegara (pasport) nazorati; bojxona nazorati (bojxona rasmiylashtiruvi); fitosanitariya nazorati; veterinariya nazorati. Bunda, chegara naryadi kelgan yoʻlovchilarning rasmiylashtirish zaliga texnologik sxemaga koʻra belgilangan yoʻnalish boʻyicha oʻtishini nazorat qiladi. 70. Oʻta xavfli va boshqa yuqumli kasalliklari bor deb gumon qilingan yoʻlovchilar aniqlanganda, epidemiyaga qarshi tadbirlar Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 71. Yoʻlovchilar chegara (pasport) nazoratidan oʻtkazilayotganda ularning Oʻzbekiston Respublikasiga kirish huquqini beradigan hujjatlari tekshiriladi. TTX vakili vizasiz kelgan chet el fuqarolariga viza bilan bogʻliq rasmiyatchiliklarni bajarish uchun konsullik boʻlimi xodimiga murojaat qilish kerakligi haqida maʼlum qiladi. Viza berish rad etilganda yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududiga qonunchilikka muvofiq kirish taqiqlangan holatlarda, chegara nazorati boʻlinmalari xodimlari Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kiritish rad etilganligi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi va bu haqida tuzilgan dalolatnoma asosida TTX xodimlari yoʻlovchining qaytib ketishini tashkil etadi. Oʻzbekiston Respublikasining vizalari chet el fuqarolari orasidan ayrim yoʻlovchilarga yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga berilgan holatlarda bunday yoʻlovchilar Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirish imkoniyatiga ega boʻladi. 72. Kirish taqiqlangan shaxslarni havo kemasining uchishini kutish vaqtida oziq-ovqat bilan taʼminlash chegara nazorati boʻlinmasi xodimining buyurtmanomasi boʻyicha aeroport maʼmuriyati tomonidan tashkil etiladi. 73. Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq vakolatli davlat organlari chet el fuqarolarining Oʻzbekiston Respublikasi hududidan deportatsiya qilinishini (chiqarib yuborish) tashkil etish bilan shugʻullanadi. 74. Tashuvchi deportatsiya qilingan shaxslarni quyidagi hollarda tashishni rad etish huquqiga ega: deportatsiya toʻgʻrisida qaror nusxasi boʻlmaganda: soʻnggi manzilgacha aviachipta boʻlmaganda; tegishli ravishda rasmiylashtirilgan harakatlanish hujjatlari boʻlmaganda; deportatsiya qilinadigan shaxs parvozlar xavfsizligiga xavf tugʻdirsa. 75. Chegara nazoratidan oʻtib, oʻz bagajini olgan yoʻlovchilar bojxona nazorati zonasiga oʻtadi. Bojxona organi fitosanitariya va veterinariya organi tomonidan oʻtkazilgan nazorat natijasiga asosan fitosanitariya va (yoki) veterinariya talablariga javob beradigan tovarlar amaldagi qonun hujjatlari talablariga muvofiq oʻtkazish punkti orqali oʻtkazadi. 76. Yoʻlovchilar bagajini olib bojxona nazorati liniyasiga kelgandan soʻng, ularni bojxona nazorati va rasmiylashtiruvidan oʻtkazishning umumiy vaqti yoʻlovchilar sonidan qatʼiy nazar, bir soatdan oshmasligi lozim, bundan bojxona qonun hujjatlari buzilishlari aniqlangan holatlar mustasno. 77. Davlat nazoratining har bir organi tegishli turdagi nazorat tugagach oʻzlari masʼul boʻlgan zonadagi yoʻlovchilar oʻtish yoʻnalishi boʻyicha zallar va binolarni begona shaxslar, buyumlar va predmetlar bor-yoʻqligini aniqlash uchun koʻzdan kechiradi. 78. Chegara nazorati boʻlinmasi, bojxona organi va davlat nazorati boshqa organlari rahbarlariga havo kemasi uchib ketishidan 3 soat avval aeroport dispetcheri ovozni kuchaytirish aloqasi orqali havo kemasining uchib ketish, roʻyxatdan oʻtkazishning boshlanishi, yoʻlovchilar soni va toifasi, havo kemasining turi haqida maʼlum qiladi. 79. Qoʻshma naryad havo kemasining turiga qarab yoʻlovchi tashish havo kemasi uchib ketishidan 1-2,5 soat (yuk tashuvchi havo kemasi — 45 daqiqa) qolganda tegishli turish joyiga keladi va bu yerda zarur rejimni oʻrnatadi. 80. Aeroport TTX dispetcheri roʻyxatdan oʻtkazish tugagach chegara, bojxona va aviatsiya xavfsizligini tekshirish xizmatlariga roʻyxatdan oʻtkazilgan yoʻlovchilar haqida maʼlum qiladi va ularning sonini solishtirib chiqadi. 81. Bojxona organi xodimlari xalqaro reyslarda parvoz qiladigan yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatishni havo kemasining eʼlon qilingan uchish vaqtidan 3 soat avval boshlaydi va ketishiga 35 daqiqa qolganda yakunlaydi. 82. Chegara nazorati boʻlinmasi ketuvchi yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatishni havo kemasi ketishidan 3 soat avval boshlaydi va 30 daqiqa qolganda yakunlaydi. 83. Chegara nazorati boʻlinmasi yoki bojxona organi xodimlari yoʻlovchini (yoʻlovchilarni) parvozdan chetlashtirganda yoki buning uchun sabab yuzaga kelganda (vaziyat aniqlanguniga qadar), ular ushbu yoʻlovchi (yoʻlovchilar) haqidagi maʼlumotlarni uning bagaji bor-yoʻqligini aniqlash hamda uni reysdan tushirib qolish uchun TTX agentiga zudlik bilan xabar beradi. 84. Aviatsiya xavfsizligini tekshirish xizmati (keyingi oʻrinlarda AXTX deb ataladi) xodimlari xalqaro reyslarda parvoz qiladigan yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatishni havo kemasining eʼlon qilingan uchish vaqtidan 3 soat avval boshlaydi va ketishiga 25 daqiqa qolganda yakunlaydi. 85. Yoʻlovchilar rasmiylashtirishdan quyidagi tartibda oʻtadi: aviachipta, qoʻl yuki va bagajni roʻyxatga olish; bojxona nazorati (bojxona rasmiylashtiruvi); fitosanitariya va veterinariya nazorati; chegara (pasport) nazorati; aviatsiya xavfsizligini tekshirish. 86. Nazorat tartib-taomillari nihoyasiga yetgandan soʻng yoʻlovchilar kutish zaliga oʻtkaziladi va havo kemasiga chiqqunicha shu yerda boʻladi. Roʻyxatdan, bojxona va chegara nazoratidan, shuningdek, aviatsiya xavfsizligi tekshiruvidan oʻtkazilmagan yoʻlovchilarning parvoz qilishiga ruxsat etilmaydi. 87. Chegara nazorati boʻlinmasi bojxona organi, aviatsiya xavfsizligi xizmatining nazoratchisi bilan birgalikda uchib ketadigan havo kemasini aviatexnik yoki ekipaj aʼzosining ishtirokida koʻzdan kechiradi va (yoki) koʻrikdan oʻtkazadi hamda bortga oziq-ovqat, ekipajning qolgan aʼzolari qoʻl yuki va bagaji yuklanishini nazorat qiladi. 88. TTX dispetcheri havo kemasining uchib ketishidan 50 daqiqa avval chegara nazorati boʻlinmasidan havo kemasi bortida nazorat tartib-taomillari nihoyasiga yetkazilgani toʻgʻrisida axborot oladi va TTX agentlari bilan birgalikda yoʻlovchilar avtobuslarga chiqarilishi, ularning samolyotga kuzatib borilishi va bagajning AXTX, chegara nazorati va bojxona organi xodimlari nazoratida yuklanishini tashkil etadi. 89. Havo kemasi koʻzdan kechirilib va (yoki) koʻrikdan oʻtkazilib, barcha yer usti xizmatlari ishlari nihoyasiga yetkazilgandan soʻng, chegara naryadi bu haqida aeroport dispetcheriga xabar qiladi va AXTX, bojxona organi bilan kelishgan holda havo kemasiga ekipaj aʼzolari, yoʻlovchilar chiqarilishi hamda bagajni yuklashga ruxsat beradi. Bagaj va paketlashtirish vositalari AXTX, chegara nazorati boʻlinmasi va bojxona organi xodimi ishtirokida yuklanadi va parvozdan 25 daqiqa oldin yakunlanadi. TTX agentlari bort katta kuzatuvchisi, chegara nazorati boʻlinmasi va bojxona organi xodimlari bilan kelishgan holda yoʻlovchilarni samolyotga chiqishga taklif etadi va chegara nazorati hamda aviatsiya xavfsizligi tekshiruvidan oʻtganligi toʻgʻrisida muhr bosilgan chiqish talonini koʻrsatishni soʻraydi. Chiqish talonining bir qismi yirtib olinadi va havo kemasiga chiqish oldidan olib qoʻyiladi. Yoʻlovchilarni havo kemasiga chiqarish uchib ketishga 20 daqiqa qolganda tugashi kerak. 90. Havo kemasiga chiqarish nihoyasiga yetgandan soʻng, chegara naryadi bortdagi yoʻlovchilarni chegara nazoratidan oʻtgan yoʻlovchilar soni bilan solishtiradi. 91. TTX agenti dispetcherga samolyotga chiqish yakunlangani va undagi yoʻlovchilar soni haqida maʼlum qiladi. Chegara nazorati boʻlinmasi xodimining ruxsati bilan trapni olishga koʻrsatma beradi va uni olish vaqti haqida maʼlum qiladi. Samolyotdan trap olingach, yoʻlovchilarni unga har qanday chiqarish va tovarlarni ortish chegara nazorati boʻlinmasi, AXTX va bojxona organining ruxsatisiz qatʼiyan man etiladi. 92. Chegara naryadi chegara nazoratidan oʻtgan barcha shaxslar havo kemasi bortida ekanligiga ishonch hosil qilgach Boshqarish xizmati dispetcheriga dvigatellarni ishga tushirish va samolyotning uchishiga ruxsat beradi. Chegara naryadi samolyotni uning aeroport hududidan uchib ketguniga qadar kuzatib turadi. 93. Qoʻshma naryad aviatsiya xavfsizligini tekshirish, chegara nazorati va bojxona rasmiylashtiruvi tugagandan soʻng yoʻlovchilar oʻtish yoʻnalishi boʻyicha zallar va binolarni begona shaxslar, buyumlar va predmetlar bor-yoʻqligini aniqlash uchun koʻzdan kechiradi. 94. Havo kemasi qoʻnishidan bir soat avval chegara nazorati boʻlinmasi rahbari aeroport dispetcheridan transfer yoʻlovchilar sonini aniqlaydi va davlat nazorati organlari oʻrtasida hamkorlikni tashkil qiladi. Havo kemasi kelib qoʻngach transfer yoʻlovchilar, odatda, aviatsiya xavfsizligi tekshiruvidan oʻtgandan soʻng TTX agentligi hamrohligida transfer zalga oʻtadi. 95. Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro havo qatnovlari uchun ochiq aeroportlarida (aerodromlarida) texnik qoʻnishlarni amalga oshiradigan havo kemalari, ularning ekipaj aʼzolari va yoʻlovchilari ushbu havo kemalari aeroportda (aerodromda) boʻlgan vaqt davomida chegara va bojxona nazoratidan oʻtkaziladi. 96. Oʻzbekiston Respublikasi aeroportlarida (aerodromlarida) qisqa (3 soatgacha) texnik qoʻnishlar bilan Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali tranzit parvozlarni amalga oshiradigan havo kemalari, ularning ekipaj aʼzolari va yoʻlovchilari, odatda, chegara va bojxona nazoratidan oʻtkazilmaydi. Chegara nazorati boʻlinmalari bunday havo kemalari va ularning yoʻlovchilari aeroportda (aerodromda) boʻlgan vaqt davomida ularni kuzatib turadi. 97. Havo kemasi bir samolyotdan ikkinchisiga oʻtiladigan, majburan qoʻnish amalga oshirilgan aeroportlarda (aerodromlarda) uchib ketish uchun uzoq vaqt ushlanib qolgan hollarda (3 soatdan ortiq) tranzit yoʻlovchilar chegara nazorati boʻlinmasi rahbarining ruxsati bilan qoʻl yuklari chegara hamda bojxona nazoratidan oʻtkazilgandan soʻng, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatining hududiy boʻlinmalari bilan kelishilgan holda aeroport mehmonxonasiga yoki boshqa mehmonxonalarga joylashtirilishi mumkin. Bunda, bunday yoʻlovchilar bagaji, odatda, havo kemasida qoladi. Yoʻlovchilar mehmonxonaga va qaytarib aeroportga aeroport maʼmuriyati tomonidan chegara nazorati boʻlinmasi bilan kelishilgan holda olib boriladi. Ushbu yoʻlovchilar havo kemasiga chiqarilishdan avval soddalashtirilgan chegara va bojxona nazoratidan (vizual tekshiruv) oʻtkaziladi. 98. Qoʻshma naryad aeroportning yoʻlovchilar oʻtish yoʻnalishi boʻyicha zallari va binolarini begona shaxslar, buyumlar va predmetlar bor-yoʻqligini aniqlash uchun koʻzdan kechiradi. 99. Tranzit yoʻlovchilar parvozni davom ettirishdan bosh tortganda, ushbu toifadagi shaxslar Oʻzbekiston Respublikasiga kirish uchun nazarda tutilgan tartib-taomillardan belgilangan tartibda oʻtkaziladi. 100. Oʻzbekiston Respublikasiga kirish uchun nazorat tartib-taomillaridan oʻtgan transfer yoʻlovchilar parvozni davom ettirmoqchi boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasidan chiqish uchun nazarda tutilgan tartib-taomillardan belgilangan tartibda oʻtkaziladi. 101. Oʻzbekiston Respublikasi bandargohlariga chet eldan kelgan yoki ushbu bandargohlardan chet elga ketadigan kemalar va suzadigan vositalar nazorat tartib-taomillaridan oʻtkaziladi. Oʻzbekiston Respublikasining chet el bandargohlariga kirmasdan suzadigan kemalarini koʻrikdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror ular oʻtkazish punktiga kelgandan soʻng chegara nazorati boʻlinmasi va bojxona organi rahbari tomonidan qabul qilinadi. Ekipaj aʼzolari kema bortida, yoʻlovchilar esa, odatda, bandargohning maxsus ajratilgan binosida chegara va bojxona nazoratidan oʻtkaziladi hamda rasmiylashtiriladi. 102. Chet elga ketadigan kema va suzadigan vositani chegara va bojxona nazoratidan oʻtkazishdan avval ulardan begona shaxslar tushirib yuborilishi, ekipaj aʼzolari esa kema bortida qolishlari lozim. Koʻzdan kechirishni va (yoki) koʻrikdan oʻtkazishni boshlashdan avval qoʻshma naryad kema kapitanidan yopiq inshootlarda zaharli moddalar bor yoki yoʻqligi xususida soʻrab, aniqlab oladi. Koʻzdan kechiriladigan va (yoki) koʻrikdan oʻtkaziladigan barcha inshootlarga koʻzdan kechirish guruhiga hamrohlik qiladigan kema ekipaji aʼzolari birinchi boʻlib kirishi va ulardan oxirgi boʻlib chiqishi kerak. 103. Chet elga suzadigan kemalarda tashiladigan lixterlar, vagonlar, avtotransport vositalari, konteynerlar va tovarlar kemaga, suzadigan vositaga yuklashdan oldin yoki tushirilgandan soʻng koʻzdan kechiriladi va (yoki) koʻrikdan oʻtkaziladi. 104. Chegara nazorati boʻlinmasi chet elga suzadigan kemalar turadigan joydagi oʻtkazish punktidagi rejimni, shuningdek, ularda vaxta xizmati olib borilishini nazorat qiladi. Qoʻshma naryad aʼzolari koʻzdan kechirish va (yoki) koʻrikdan oʻtkazish ishlarini nihoyasiga yetkazgach, chegara va bojxona naryadi boshligʻining ruxsati bilan kemani tark etishi mumkin. 106. Kemalar kapitanlari chegara va bojxona nazorati boʻlinmalarini bandargoh maʼmuriyati orqali kemaning chet elga chiqishga tayyor ekanligi haqida xabardor qiladi. 107. Kema oʻtkazish punkti prichalidan chegara nazorati boʻlinmasi rahbarining ruxsati bilan joʻnaydi. 108. Davlat nazoratining navbatchi organlari chet elga suzadigan kemaning Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kelishi haqidagi axborotni bandargoh daryo flotining dispetcher xizmatidan kunlik buyurtmanoma boʻyicha oladi. Daryo kemasi kelishidan 30 daqiqa oldin qoʻshma naryad prichalga borib, uni va tutash hududlarni koʻzdan kechiradi, begona shaxslarni chiqarib yuboradi va kelgan kemani kuzatishni tashkil qiladi. 109. Qoʻshma naryad kema bortiga koʻtariladi. Chegara naryadi kema ekipaji aʼzolari va yoʻlovchilarining sonini aniqlaydi, kema daftarida kema ekipaj tomonidan koʻrikdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi yozuvni tekshiradi, kema kapitanidan unda Davlat chegarasini kesib oʻtish huquqini beradigan hujjatlari boʻlmagan va kema ekipaji aʼzolari roʻyxatiga kiritilmagan shaxslar, shuningdek, yopiq inshootlarda zaharli moddalar bor yoki yoʻqligini soʻrab aniqlaydi, soʻngra kema jamoasi va ekipaj aʼzolarining hujjatlarini tekshiradi. 110. Qoʻshma naryad kema jamoasi aʼzolari ishtirokida kemaning tumshuq va quyruq qismi, shkiper ustki qavati, tovarlarni koʻzdan kechiradi va (yoki) koʻrikdan oʻtkazadi. Koʻzdan kechiriladigan va (yoki) koʻrikdan oʻtkaziladigan barcha inshootlarga koʻrikdan oʻtkazish guruhiga hamrohlik qiladigan kema ekipaji aʼzolari birinchi boʻlib kirishi va ulardan oxirgi boʻlib chiqishi kerak. 111. Kema umumiy koʻzdan kechirilgandan va (yoki) koʻrikdan oʻtkazilgandan soʻng, bojxona organi ruxsati bilan lixterlar, vagonlar, avtotransport vositalari, konteynerlar, katta hajmli va boshqa tovarlarni tushirishga ruxsat etiladi. 112. Oʻzbekiston Respublikasi hududiga barjalar bilan kelgan va chet elga tez ketadigan teploxodlar koʻrikdan oʻtkazilmaydi. Teploxodlar prichalda turish vaqtida kuzatuvda boʻladi. 113. Davlat nazorati organlari kemaning chet elga ketish vaqti toʻgʻrisidagi axborotni daryo floti boʻyicha navbatchi dispetcherdan qoʻshma naryad toʻplanishidan 30 daqiqa avval oladi. 114. Qoʻshma naryad kema turadigan joyga kelib prichal va unga tutash joylarni koʻzdan kechiradi, barcha begona shaxslarni chiqarib yuboradi va kema hamda atrof kuzatilishini tashkil qiladi. 115. Chegara naryadi kema ekipaji aʼzolari va yoʻlovchilarining sonini aniqlaydi, kema daftarida kema ekipaj tomonidan koʻzdan kechirilganligi va (yoki) koʻrikdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi yozuvni tekshiradi, kema kapitanidan unda Davlat chegarasini kesib oʻtish huquqini beradigan hujjatlari boʻlmagan va kema ekipaji aʼzolari roʻyxatiga kiritilmagan shaxslar, shuningdek, yopiq inshootlarda zaharli moddalar bor yoki yoʻqligini soʻrab aniqlaydi, soʻngra kema jamoasi va ekipaj aʼzolarining hujjatlarini tekshiradi. 116. Qoʻshma naryad kema jamoasi aʼzolari ishtirokida kemaning tumshuq va quyruq qismi, shkiper ustki qavati, tovarlarni koʻzdan kechiradi va (yoki) koʻrikdan oʻtkazadi. Koʻzdan kechiriladigan va (yoki) koʻrikdan oʻtkaziladigan barcha inshootlarga koʻrikdan oʻtkazish guruhiga hamrohlik qiladigan kema ekipaji aʼzolari birinchi boʻlib kirishi va ulardan oxirgi boʻlib chiqishi kerak. 117. Kemadagi katta hajmli tovarlarni koʻrikdan oʻtkazish imkoniyati boʻlmaganda, ular kemaga yuklanayotganda buning uchun maxsus tayinlangan bojxona xodimlari tomonidan bojxona nazoratidan oʻtkaziladi. 118. Kema umumiy koʻzdan kechirilgandan va (yoki) koʻrikdan oʻtkazilgandan soʻng, bojxona organi ruxsati bilan lixterlar, vagonlar, avtotransport vositalari, konteynerlar, katta hajmli va boshqa tovarlar ortishga ruxsat etiladi. 119. Kemani koʻzdan kechirish va (yoki) koʻrikdan oʻtkazish va qoʻshma naryad ishlari nihoyasiga yetkazilgach, chegara naryadi boshligʻi kemaning chet elga joʻnab ketishiga ruxsat beradi. 120. Chegara naryadi kemaning qirgʻoqdan chiqib, prichaldan kamida 100 metr masofagacha uzoqlashishini kuzatib turadi. 121. Chegara nazorati boʻlinmasi oʻtkazish punktida tezkor xizmat faoliyatini amalga oshirishda quyidagi huquqlarga ega: Davlat chegarasidan oʻtayotgan shaxslarning ular shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarini tekshirish, ularga tegishli belgilar qoʻyish va zarur boʻlganda, ushbu hujjatlarni vaqtincha olib qoʻyish, tegishli hujjatlari boʻlmagan shaxslarni ular Davlat chegarasini kesib oʻtish huquqini beruvchi hujjatlarni rasmiylashtirmagunicha yoki Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining chet elda boʻlgan davrda hujjatlari yoʻqotgan holatlari va ularning shaxsi aniqlanguniga qadar Davlat chegarasidan oʻtkazmaslik; zimmasiga yuklangan vazifalarni bajarish maqsadida savollar berish, Davlat chegarasini buzish toʻgʻrisidagi ishlar yuzasidan tergovga qadar tekshiruv oʻtkazish — Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga muvofiq ushlab turish, koʻrikdan oʻtkazish (koʻzdan kechirish) va boshqa shoshilinch protsessual harakatlarni amalga oshirish; oʻz ish yurituviga doir maʼmuriy huquqbuzarliklar aniqlangan takdirda, mazkur huquqbuzarliklarni sodir etgan shaxslar bayonnoma tuzish uchun uch soatgacha muddatga ushlab turish. Huquqbuzarning shaxsini va huquqbuzarlik holatlarini aniqlash uchun zarur boʻlgan hollarda esa — ushlash paytidan boshlab yigirma toʻrt soat ichida prokurorga yozma tarzda maʼlum qilib, qirq sakkiz soatgacha yoki huquqbuzarda oʻzining shaxsini tasdiqlovchi hujjat boʻlmasa, sudning ajrimi bilan oʻn sutkagacha muddatga ushlab turilishi mumkin; oʻtkazish punktlarida chegara nazoratiga taqdim etilgan hujjatlarning haqiqiyligini aniqlash boʻyicha ekspertiza oʻtkazish hamda ekspert xulosalarini berish. Bunda, chegara nazorati boʻlinmalari harbiy xizmatchilari Davlat chegarasi orqali oʻtish huquqini beruvchi hujjatlarning haqiqiyligini aniqlash boʻyicha ekspertiza oʻtkazish hamda ekspert xulosalarini berish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining oʻquv muassasasi tomonidan oʻqitiladi va tegishli sertifikatlar beriladi; Oʻzbekiston Respublikasiga kirishi taqiqlangan, Davlat chegarasini kesib oʻtish huquqini beruvchi hujjatlarga ega boʻlmagan shaxslarni oʻzi kelgan mamlakatga qaytarib yuboriladigan paytga qadar, shuningdek maʼmuriy yoʻl bilan ushlab turilgan va jinoyat sodir etganlikda gumon qilinib ushlangan shaxslarni maxsus jihozlangan joylarda saqlash; tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlardan, surishtiruv, tergov organlaridan va suddan yashirinib yurgan, jinoiy jazoni oʻtashdan boʻyin tovlayotgan, qidiruvdagi shaxslarni, tegishli davlat organlarini xabardor qilgan holda, ushlab turish; oʻziga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasiga kirishga yoki Oʻzbekiston Respublikasidan chiqishga doir vaqtincha cheklov belgilangan shaxslarni Davlat chegarasi orqali oʻtkazmaslik; chet el fuqarosi va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga nisbatan ularni prokurorning sanksiyasi bilan chegaradosh davlat chegara hokimiyatiga topshirish yoki respublika tashqarisiga chiqarib yuborish toʻgʻrisida qaror belgilangan tartibda qabul qilinmasa, ushbu shaxslarni topshirish yoxud chiqarib yuborish uchun zarur vaqtga ushlab turish; Davlat chegarasini noqonuniy kesib oʻtish, Davlat chegarasi rejimi, chegara rejimi, boʻlish rejimi yoki oʻtkazish punktlaridagi rejimni buzish holatlarini, shuningdek, shaxsini tasdiqlovchi hujjatlardagi xatoliklarni aniqlash uchun ushbu shaxslarni oʻtkazish punktiga taklif qilish; bojxona organlari boʻlmagan oʻtkazish punktlarida Davlat chegarasidan oʻtayotgan shaxslar olib oʻtadigan bosma nashr asarlari, klishelar, qoʻlyozmalar, hujjatlar, video va audioyozuvli materiallar, foto-kinomateriallar, elektron axborot manbalari, boshqa bosma va tasviriy mahsulotlarni tekshirish, zarur hollarda esa yuqorida qayd etilgan materiallarni tekshirish uchun ushlab turish hamda ulardan Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish yoki undan olib chiqish mumkin boʻlmaganlarini belgilangan tartibda olib qoʻyish; Davlat chegarasidan oʻtayotgan transport vositalarida chegara nazoratidan yashiringan shaxslar borligi yuzasidan asosli gumon mavjud boʻlganda yoki bu toʻgʻrisida bojxona organi chegara nazorati boʻlinmasiga xabar berganda, ushbu transport vositalarini bojxona organlari bilan birgalikda tekshirish, transport vositalarini chegara naryadlari tomonidan kuzatib borish, zarur hollarda, chegara nazoratiga oid huquqbuzarliklar yuzasidan asosli gumon mavjud boʻlganda bojxona organlari orqali transport tashkilotlari mansabdor shaxslari va (yoki) haydovchidan bojxona koʻrigini amalga oshirish uchun plombalangan vagonlar, avtotransport vositalari, konteynerlar, tryumlar va transport vositalarining boshqa joylarini ochishni talab qilish; oʻtkazish punktlarida chegara va bojxona nazoratini amalga oshirish uchun binolar va boshqa joylarni bojxona organi bilan kelishilgan holda belgilash, shuningdek, bu joylardan begona shaxslar foydalanishi va Davlat chegarasini noqonuniy kesib oʻtishining oldini olish maqsadida ularda qoʻshimcha rejim qoidalarini oʻrnatish; qonun hujjatlarida belgilangan tartibda va holatlarda qurol-yarogʻ, jangovar texnika, maxsus texnika vositalari, xizmat itlari va jismoniy taʼsir koʻrsatish choralarini qoʻllash; manfaatdor korxonalar, muassasalar va tashkilotlar bilan birgalikda chet elga ketayotgan transport vositalarining oʻtkazish punktlarida toʻxtash joylari va vaqtini aniqlash; Oʻzbekiston Respublikasi ichki suvlarida suzish va boʻlishda, shuningdek, respublika bandargohlarida turishda huquqbuzarliklarga yoʻl qoʻygan xorijiy noharbiy kemalar ekipaj aʼzolari va ulardagi boshqa shaxslarning qirgʻoqqa tushishi va boʻlishini man etish; daryo kemalaridan jinoyat sodir etgan va qonunchilikka binoan jinoiy javobgarlikka tortiladigan shaxslarni, agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida boshqacha hol nazarda tutilmagan boʻlsa, tushirib qoldirish va ushlab turish, dastlabki tergov organlariga topshirish; chegaradosh mamlakatlar va boshqa davlatlarning chegara nazorati boʻlinmalari bilan belgilangan tartibda aloqa oʻrnatish va oʻzaro hamkorlikni yoʻlga qoʻyish. Chegara nazorati boʻlinmasi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 122. Chegara nazorati boʻlinmasi oʻtkazish punktida xizmat faoliyatini amalga oshirishda quyidagilarga majbur: Oʻzbekiston Respublikasi hududiga jangovar guruhlar va jangarilarning qurolli hujumini qaytarish, oʻtkazish punktlarida qurolli va boshqa fitnalarning oldini olish, qayd etilgan jinoiy tajovuzlardan aholini, davlat va fuqarolarning shaxsiy mulkini himoya qilish; oʻtkazish punktida tartibsizliklar yuzaga kelishining oldini olish va oʻtkazish punktida faoliyat olib borayotgan davlat nazorat organlari xodimlari xavfsizligini taʼminlash hamda shu kabi holatlarni barataraf etishga qaratilgan dastlabki choralarni koʻrish; tegishli ravishda rasmiylashtirilgan hujjatlar mavjud boʻlganda shaxslar, transport vositalari va tovarlarni oʻtkazish; oʻtkazish punktlarida shaxslar va transport vositalarining Davlat chegarasini noqonuniy usullar bilan kesib oʻtishining oldini olish va yoʻl qoʻymaslik; qalbaki, belgilangan namunada boʻlmagan, notoʻgʻri rasmiylashtirilgan, oʻzga shaxsga tegishli boʻlgan hujjatlar bilan, vataniga qaytish sertifikata bilan qaytayotgan, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasiga kirish va Oʻzbekiston Respublikasidan chiqish huquqini beruvchi hujjatlarini yoʻqotgan shaxslarga nisbatan soʻrovni hamda tushuntirish ishlarini amalga oshirish; oʻtkazish punktlarida va ularga kirish joylarida shaxslar hamda transport vositalarining toʻplanib qolishiga yoʻl qoʻymaslik boʻyicha choralar koʻrish; Davlat chegarasini, oʻtkazish punktlaridagi rejim va Oʻzbekiston Respublikasida boʻlish qoidalarini buzgan shaxslarni aniqlash va ushlab turish; bojxona organlari bilan birgalikda Davlat chegarasi orqali kontrabanda predmetlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish yoki undan olib chiqish taqiqlangan predmetlar olib oʻtilishining oldini olish; mustaqil yoki aeroportlar (aerodromlar), temir yoʻl stansiyalari, daryo bandargohlari maʼmuriyatlari bilan birgalikda oʻtkazish punktlarida belgilangan rejimga rioya etilishini nazorat qilish; qonunchilikka binoan Oʻzbekiston Respublikasiga kirish yoki undan chiqish huquqlari cheklangan shaxslarni nazorat qilish; oʻtkazish punktlarida maxsus vakolatli davlat organlariga tabiiy muhitni ifloslanishdan himoya qilish borasida koʻmaklashish. Chegara nazorati boʻlinmalari qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa majburiyatlarni ham amalga oshiradi. 123. Bojxona organi oʻz vakolati doirasida oʻtkazish punktida quyidagi huquqlarga ega: yuridik va jismoniy shaxslardan tovarlar va transport vositalarini, shuningdek, zarur hujjatlarni bojxona koʻzdan kechiruvi va (yoki) bojxona koʻrigidan oʻtkazish uchun taqdim etishini talab qilish; qonun hujjatlarida belgilangan tartibda jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqish; shaxslar, tovarlar va transport vositalari ustidan bojxona nazoratini amalga oshirish uchun maʼlumotlar va hujjatlarni tekshirish, ogʻzaki soʻrov oʻtkazish, axborot olish, bojxona koʻzdan kechiruvi, bojxona koʻrigi va shaxsiy koʻrikni oʻtkazish, shuningdek, binolar, hududlar va transport vositalarini koʻzdan kechirish; valyuta nazoratini amalga oshirish; bojxona nazorati uchun tovarlar va boshqa predmetlardan namuna hamda nusxalar olish; bojxona nazoratidan oʻtkaziladigan tovarlar turadigan hududlar va inshootlardan belgilangan tartibda foydalanish; bojxona qonunchiligi buzilishlari haqidagi materiallarni belgilangan tartibda koʻrib chiqish, jismoniy va yuridik shaxslarni qonun hujjatlariga binoan javobgarlikka tortish; bojxonaga oid huquqbuzarliklarning bevosita predmeti boʻlgan tovarlar va boshqa qimmatliklarni ushlab turish hamda olib qoʻyish; tergovga qadar tekshiruv, surishtiruv olib borish va tezkor-qidiruv faoliyatini amalga oshirish; bojxona nazoratini amalga oshirish va huquqbuzarliklarni aniqlashda texnik va maxsus vositalarni, xizmat itlarini, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda va holatlarda oʻqotar qurol, jismoniy taʼsir choralarini qoʻllash. Oʻtkazish punkti orqali olib oʻtilayotgan fitosanitariya va veterinariya nazorati ostidagi tovarlarni qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda nazoratdan oʻtkazish. Bojxona organi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 124. Bojxona organi oʻtkazish punktida faoliyat yuritishda quyidagilarga majbur: yagona davlat bojxona siyosatini amalga oshirishda ishtirok etish; bojxona qonun hujjatlariga rioya etilishini nazorat qilish; davlat xavfsizligi, jamoat tartibi, fuqarolar hayoti va salomatligini himoya qilish, atrof muhitni muhofaza qilish chora-tadbirlarini amalga oshirishga koʻmaklashish; yuridik va jismoniy shaxslarni tovarlar hamda transport vositalari oʻtkazish hamda bojxona chegarasini kesib oʻtishda huquq va majburiyatlari toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qilish; qonun hujjatlarida belgilangan tartibda faoliyat turlari bilan shugʻullanish huquqi uchun maxsus ruxsatnomalar (litsenziyalar) berish. Bojxona organi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa majburiyatlarni ham amalga oshiradi. 125. Sanitariya-karantin boʻlinmasi oʻtkazish punktida faoliyat yuritishda quyidagi huquqlarga ega: profilaktik va epimedemiyaga qarshi kompleks tadbirlar, shaxslarni tibbiy-sanitariya koʻrigidan oʻtkazish, epidemik koʻrsatmalar asosida transport vositalari va tovarlarni tekshirish; transport vositasida oʻta xavfli va xalqaro xavf tugʻdiradigan boshqa yuqumli kasalliklari bor deb gumon qilingan shaxslarni aniqlash, klinik va bakteriologik tashxis qoʻyilguniga qadar epidemiyaga qarshi birlamchi tadbirlar tashkil etish; Davlat chegarasini kesib oʻtadigan har qanday transport vositasi haydovchisi va uning yoʻlovchilarida epidemiologik xavf darajasini baholash; havo kemalari komandirlari, poyezdlar brigadirlari, daryo kemalari kapitanlari, avtotransport vositalari egalaridan (haydovchilaridan) yoʻlovchilar orasida yuqumli kasalliklar va transportda oʻlgan kemiruvchilar aniqlanganligi toʻgʻrisida bandargohlar, aeroportlar, temir yoʻl stansiyalarining yuqori maʼmuriyatlariga zudlik bilan xabar berishni talab qilish; Davlat chegarasidan oʻtayotgan shaxslarda, transport vositalari, tovarlarda oʻta xavfli yuqumli kasalliklar belgilari aniqlanganda Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi hududiy boʻlinmalarining tezkor rejasiga koʻra profilaktik va epidemiyaga qarshi tadbirlarni belgilaydi; davlat nazorati boshqa organlari xodimlaridan turli nazorat bosqichlarida aniqlangan yuqumli kasalliklar alomatlari bor bemorlar toʻgʻrisida zudlik bilan xabar berishni talab qilish; aholining sanitariya-epidemiologiya osoyishtaligi sohasida kasalliklar kirib kelishi va favqulodda vaziyatlar paydo boʻlishining real xavfi mavjud boʻlganda yetib kelgan har qanday transport vositasi, tovarlar va yuklar, shuningdek, xalqaro reys bilan kelgan har qanday shaxsni sanitariya (tibbiy) nazoratidan oʻtkazish; transport vositalari: a) oʻtkazish punkti maʼmuriyati, daryo kemalari kapitanlari, havo kemalari komandirlari, poyezdlar brigadirlari, avtotransport vositalari egalaridan (haydovchilaridan) yuqumli kasalliklar (bezgak (tana harorati 38°S va undan yuqori), ich ketish, qayt qilish, toshma, limfa tugunlari kattalashishi, sariq kasalligi, qon quyilishi va qon ketishi) alomatlari boʻlgan bemorlar borligi toʻgʻrisida axborot tushganda nazoratdan oʻtkaziladi. Ushbu axborot daryo kemalari kapitanlari va havo kemalari komandirlari tomonidan oʻtkazish punktiga kelishdan 30 daqiqa oldin, poyezdlar brigadirlari avtotransport vositalari egalari (haydovchilari) tomonidan oʻtkazish punktiga kelganda aloqa vositalari yordamida beriladi; b) oʻtkazish punktidagi davlat nazorati organlari xodimlaridan transport vositalarida yuqumli kasallik alomatlari boʻlgan bemorlar borligi toʻgʻrisida axborot tushganda nazoratdan oʻtkaziladi; yuqumli kasalligi bor deb gumon qilingan shaxslarga nisbatan tibbiy-sanitariya tadbirlarini (zararlangan hududlarga borish tarixini, tibbiy koʻrikdan va har qanday laboratoriya tahlillaridan oʻtganlikni tasdiqlovchi hujjatlarni oʻrganish) oʻtkazish; tibbiy tekshiruvni oʻtkazishni talab qilish; emlash yoki boshqa profilaktika choralari oʻtkazilganini tasdiqlovchi hujjatlarni tekshirish, zarur boʻlganda ularning oʻtkazilishini talab qilish; zararlangan deb gumon qilinayotgan shaxslarga nisbatan karantin eʼlon qilish, ularni tibbiy kuzatuv xonasiga joylashtirish yoki boshqa tibbiy sanitariya choralarini koʻrish; zararlangan shaxslarni ajratib qoʻyish choralarini koʻrish, zarur boʻlganda davolash; zararlangan deb gumon qilingan yoki zararlangan shaxslarning boshqa shaxslar bilan aloqalarini kuzatish choralarini koʻrish; Oʻzbekiston Respublikasi hududiga zararlangan deb gumon qilingan yoki zararlangan shaxslarning kirishini rad etish choralarini koʻrish; zararlanmagan shaxslarning zararlangan hududlarga kirishini man etish, zararlangan hududlardagi shaxslarga nisbatan chiqishda skrining oʻtkazish va (yoki) ularga nisbatan cheklovlar belgilash; yuqumli kasalliklar qoʻzgʻatuvchilar bilan zararlangan deb gumon qilingan bagaj, konteyner, idishlar, tovarlar va pochtada quyidagi tibbiy-sanitariya choralarini oʻtkazish: a) bojxona deklaratsiyasi va yoʻnalish varaqasini tekshirish, nazorat oʻrnatish choralarini koʻrish; b) ketishda yoki tranzitda kontaminatsiya yoki infeksiya manbalarini istisno qiladigan tasdiqlovchi hujjatlarni tekshirish; v) bagaj, yuklar, konteynerlar, tashish vositalari, tovarlar, pochta joʻnatmalari, inson jasadi va uning qoldiqlariga infeksiya va kontaminatsiya manbaini, shu jumladan, tashuvchilar va rezervuarlarni yoʻq qilish uchun ishlov berish choralarini koʻrish; inson jasadi va uning qoldiqlariga xavfsiz ishlov berish va transportirovka qilishni taʼminlash uchun aniq tibbiy-sanitariya choralarini koʻrish; izolyatsiyani taʼminlash va karantin joriy qilish choralarini koʻrish; nazorat sharoitida zararlangan yoki zararlanganlikda gumon qilingan bagaj, tovarlar, konteynerlar, tashish vositalari, pochta joʻnatmalarini, agar ularga mavjud ishlov berish turlari va jarayonlari muvaffaqiyatsiz boʻlsa va ularni Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish hamda olib chiqish rad etilganda, belgilangan tartibda olib qoʻyish va yoʻq qilish; chegara nazorati yoki bojxona organi boʻlinmalariga shaxslarni kirishini, transport vositalari, shuningdek, bagaj, tovar va pochta joʻnatmalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirilishini rad etish toʻgʻrisida murojaat qilish; kelgan transport vositasida bemor borligi aniqlanganda (dastlabki maʼlumotlarsiz) bu haqida axborot yoʻqligi toʻgʻrisidagi sabablarni aniqlash; Oʻzbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmatining koʻrsatmasiga binoan epidemiologik vaziyatni aniqlash maqsadida transport vositalarini saralab, tibbiy nazoratdan oʻtkazish. Sanitariya-karantin boʻlinmasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. Transport vositalarida epidemiyaga qarshi tadbirlar oʻtkazilishidan bosh tortilganda, undagi shaxslar kelgan punktda erkin muomala qilish huquqidan mahrum etiladi, ammo undan tushmasdan, yoʻlovchilarni olmasdan, yuklarni tushirmasdan va ortmasdan zudlik bilan joʻnab ketishiga ruxsat etiladi. Bunday transport vositasi bortiga yoqilgʻi, suv va oziq-ovqat olishga ruxsat etiladi. Tovarlar faqat oʻta xavfli va boshqa yuqumli kasalliklar roʻyxatga olingan joylardan kelgan boʻlsa yoki Oʻzbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bu yuklar qayd etilgan infeksiyalar qoʻzgʻatuvchilari bilan zararlangani va ular tarqalishi mumkinligi haqida axborotga ega boʻlsa, ular nazoratidan oʻtkazilishi mumkin. 126. Sanitariya-karantin boʻlinmasi oʻtkazish punktida xizmat faoliyatini amalga oshirishda quyidagilarga majbur: Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining tasdiqlangan maxsus dasturiga muvofiq yiliga kamida bir marta oʻta xavfli infeksiyalar profilaktikasi boʻyicha tayyorgarlikdan oʻtish hamda Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining hududiy boʻlimlari va tuman (shahar) tibbiyot birlashmalari xodimlari bilan birgalikda kasalliklar belgilari bor bemorlarni aniqlash va epidemiyaga qarshi birlamchi tadbirlarni oʻtkazish boʻyicha transport vositalari ekipajlari, chegara va bojxona nazorati xodimlarini tayyorlash; karantin yoki oʻta xavfli infeksiya va transportda oʻlgan kemiruvchilar aniqlanganligi toʻgʻrisida axborot olinganda zarur choralarni amalga oshirish (bemorni ajratib qoʻyish va bu haqidagi axborotni Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan tasdiqlangan xabardor qilish sxemasi boʻyicha yetkazish, epidemiologiya oʻchogʻini bartaraf etishga doir tezkor tadbirlar rejasini amalga joriy etish, birlamchi dezinfeksiya, deratizatsiya va dezinseksiya tadbirlarini tashkil etish); transport vositalarida yoki xonada oʻta xavfli va boshqa yuqumli kasalliklar bor deb gumon qilingan bemorlar aniqlanganda, fuqarolar huquqlarini kamsitmagan holda zudlik bilan epidemiyaga qarshi zarur tadbirlarni oʻtkazish; tibbiy-sanitariya tadbirlarini oʻtkazish sabablari va usullari, shuningdek, transport vositalari, bagajlar, konteynerlar, shu jumladan, lixterlarda amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida maʼlumotnomalarni berish; yoʻlovchilar (ekipaj aʼzolari) talabiga muvofiq ularga va ularning bagajiga nisbatan Davlat chegarasini kesib oʻtishda amalga oshirilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida maʼlumotnoma berish; yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolarini vaqtincha ajratib qoʻyishni taʼminlash; bemorlar (shifoxonaga yotqizilgunicha), u bilan muloqotda boʻlgan, shuningdek, vaqtinchalik izolyatorda boʻlgan shaxslarni chegara va bojxona nazoratidan oʻtkazishda epidemiyaga qarshi rejimni taʼminlash; sanitariya-karantin boʻlinmasi xodimlarining rahbarligida transport vositasi, yuk, bemorning shaxsiy buyumlarini, shuningdek, izolyator inshootlarini joriy dezinfeksiya, dezinseksiya va deratizatsiyadan oʻtkazish; Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati Chegara qoʻshinlariga Davlat chegarasini qoʻriqlash va himoya qilishda koʻmaklashish. 127. Fitosanitariya nazorati organi oʻtkazish punktida faoliyat yuritishda quyidagi huquqlarga ega: oʻz vakolatiga kiradigan masalalarni hal etish uchun zarur axborotni belgilangan tartibda soʻrash va olish; Davlat chegarasini kesib oʻtayotgan jismoniy va yuridik shaxslardan oʻsimliklar karantini qoidalari hamda fitosanitariya talablari va respublika hududiga oʻsimliklar karantini obyektlari kirib kelishi va tarqalishidan himoya qilish tadbirlarini amalga oshirishni talab qilish; karantin ostidagi mahsulotni xalqaro tashishda amaldagi qonun hujjatlari talablarining soʻzsiz bajarilishini taʼminlash; karantin ostidagi mahsulotlar namunalarini tekshiruvdan va keyinchalik laboratoriya ekspertizasidan oʻtkazish uchun tanlab olish; respublikaga xorijiy mamlakatlardan olib kelinadigan karantin ostidagi mahsulot, shuningdek, transport vositalarini zararsizlantirishni nazorat qilish; oʻsimliklar karantini obyektlari aniqlanganda, oʻsimliklar karantini qoidalariga koʻra karantin cheklovlarini oʻrnatish; oʻsimliklar karantini obyektlari aniqlanganda karantin ostidagi mahsulotni ushlab turish, olib qoʻyish, zarur boʻlganda, qaytarib yuborish; Oʻzbekiston Respublikasining oʻsimliklar karantini sohasidagi qonun hujjatlari talablariga mos kelmaydigan yuklar, transport vositalarini Davlat chegarasidan oʻtkazishni rad etish. Fitosanitariya nazorati organi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 128. Fitosanitariya nazorati organi oʻtkazish punktida xizmat faoliyatini amalga oshirishda quyidagilarga majbur: Oʻzbekiston Respublikasi hududini xorijiy davlatlardan oʻsimliklar karantini obyektlari kirib kelishidan himoya qilish; fitosanitariya nazoratidan oʻtkazilishi shart boʻlgan barcha olib kirilayotgan, olib chiqilayotgan va tranzit tarzida olib oʻtilayotgan karantin ostidagi mahsulotlarning nazoratini amalga oshirish; olib kirilayotgan, olib chiqilayotgan va tranzit tarzida olib oʻtilayotgan karantin ostidagi mahsulotlarda oʻsimliklar karantini obyektlarini oʻz vaqtida aniqlash, ularning bartaraf etilishini tashkil etish; oʻsimliklar karantini boʻyicha barcha tadbirlarning oʻtkazilishini, zarur ishlarning oʻz vaqtida va sifatli amalga oshirilishini, karantin ostidagi mahsulotni tashishda oʻsimliklar karantini boʻyicha belgilangan oʻsimliklar karantini qoidalari hamda fitosanitariya talablariga rioya etilishi va tadbirlar oʻtkazilishini nazorat qilish; tegishli organlar va tashkilotlarga chegaraboʻyi hududlar, chegaradosh mamlakatlarda yuzaga kelgan karantin vaziyati toʻgʻrisida xabar berish, tegishli karantin tadbirlarini amalga oshirish va zarur tavsiyalar berish; Davlat chegarasidan oʻtadigan karantin ostidagi mahsulotning fitosanitariya nazoratidan oʻtkazilishini taʼminlash va vakolati doirasida tegishli hujjatlarni rasmiylashtirish. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati Chegara qoʻshinlariga Davlat chegarasini qoʻriqlash va himoya qilishda koʻmaklashish. Fitosanitariya nazorati organi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa majburiyatlarni ham amalga oshiradi. 129. Davlat chegarasidan oʻtkaziladigan va davlat veterinariya xizmati nazoratidagi tovarlar davlat veterinariya nazoratidan oʻtkazilishi shart. Epizootik jihatdan osoyishta boʻlgan boshqa davlatlardan davlat veterinariya xizmati nazoratidagi tovarlarni veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari hamda normalariga rioya etilgan holda Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish va Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqishga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali tranzit tashishga ruxsat etiladi. Davlat veterinariya xizmati nazoratidagi tovarlar davlat veterinariya xizmati tomonidan nazoratdan oʻtkaziladi. 130. Davlat veterinariya xizmati oʻtkazish punktida faoliyat yuritishda quyidagi huquqlarga ega: oʻz vakolatiga kiradigan masalalarni hal etish uchun zarur axborotni belgilangan tartibda soʻrash va olish; Davlat chegarasini kesib oʻtadigan jismoniy va yuridik shaxslardan veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalarini bajarishni talab qilish; odamlar va hayvonlar hayoti hamda salomatligini, shuningdek, “Veterinariya toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan davlat veterinariya nazorati obyektlarini himoya qilish maqsadida hayvonlar hamda ulardan olinadigan mahsulotlar, hayvonlar kasalliklarining tashuvchilari boʻlishi mumkin boʻlgan predmetlar va tovarlarni xalqaro tashishda amaldagi qonunchilik talablari soʻzsiz bajarilishini taʼminlash; Oʻzbekiston Respublikasining veterinariya toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga mos kelmaydigan yuklar, transport vositalarini Davlat chegarasidan oʻtkazishni rad etish. Davlat veterinariya xizmati xodimi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 131. Davlat veterinariya xizmati nazorati punkti oʻtkazish punktida xizmat faoliyatini amalga oshirishda quyidagilarga majbur: Davlat chegarasi orqali olib oʻtiladigan hayvonlarda yoki ular orasida yuqumli kasalliklar aniqlanganda yoki gumon qilinganda kasalliklar tarqalishining oldini olish boʻyicha zarur choralar koʻrish; veterinariya preparatlari va dezinfeksiya vositalari, uskunalari va predmetlarining, shuningdek, boshqa moddiy-texnik resurslarning zarur zaxirasini belgilangan tartibda tashkil qilish; oʻtkazish punktlari orqali olib oʻtiladigan va davlat veterinariya xizmati nazoratidagi tovarlarning veterinariya kuzatuv hujjatlarini rasmiylashtirish; hayvonlardan olingan mahsulotlar va xom ashyoni, veterinariya dori vositalari, mikroorganizmlar shtamplari, ozuqa va ozuqa qoʻshimchalari, veterinariya texnika vositalari va davlat veterinariya xizmati nazoratidagi boshqa tovarlarni mulkchilik shakllaridan qatʼiy nazar chegara punktlari orqali import, tranzit tashishda transport vositalariga ishlov berilishini taʼminlash; Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati Chegara qoʻshinlariga Davlat chegarasini qoʻriqlash va himoya qilishda koʻmaklashish. Davlat veterinariya xizmati xodimi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa majburiyatlarni ham amalga oshiradi. 1311. Chegara oʻtkazish punktlarida chegara, bojxona, sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya davlat nazorati organlarining nazorat obyektlarini respublika hududiga olib kirishda quyidagi xavflar mavjud boʻlganda, tegishli nazorat tartib-taomillari kuchaytirilgan tarzda amalga oshiriladi: odamlar va hayvonlar hayoti hamda salomatligini himoya qilish, hayvonlar kasalliklari qoʻzgʻatuvchilarining tashuvchilari boʻlishi mumkin boʻlgan predmetlar va tovarlar; oʻta xavfli va boshqa yuqumli kasalliklar bor deb gumon qilingan bemorlar; karantin ostidagi mahsulotlarning fitosanitar xavfi yuqori boʻlganda. 1312. Davlat nazorati organlari tomonidan nazorat tartib-taomillari amalga oshirish harakatlarining ketma-ketligi oʻzaro tasdiqlangan texnologik sxema asosida taʼminlanadi. Nazorat tartib-taomillarini amalga oshirish jarayonida vakolatli davlat organlari maxsus bilim va koʻnikmalarga ega boʻlgan mutaxassislarni jalb etishi mumkin. 1313. Chegara oʻtkazish punktlarida chegara, bojxona, sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya davlat nazorati organlarining nazorat obyektlarini respublika hududiga olib kirishda nazorat tartib-taomillari kuchaytirilgan tarzda oʻtkazilishi yoki uning bekor boʻlishi toʻgʻrisidagi davlat nazorati organlarining tegishli xulosasi yoki qarori asosida xavflarni “Yagona darcha” bojxona axborot tizimi orqali eʼlon qilinadi. 1314. Oʻtkazish punkti orqali olib oʻtilayotgan barcha transport vositalari va tovarlar xavf darajasidan kelib chiqib nazorat tartib-taomillari oʻtkaziladi. Bunday nazorat tartib-taomillari oʻtkazilayotganligi haqida vakolatli shaxs yoki transport vositasi haydovchisi (havo, daryo kemasi ekipaji, poyezd brigadasining aʼzosi) xabardor etiladi. Oʻtkazilgan nazorat tartib-taomillari yakunlari boʻyicha tovarlarni Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish va Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqishga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali tranzit tashishga ruxsat etiladi. Oʻtkazish punktlarida shaxslar, transport vositalari va tovarlarning asossiz ushlab turilishiga, shuningdek, ularga zarar yetkazilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 132. Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali olib oʻtilayotgan va oʻtkazish punktida sanitariya-karantin, fitosanitariya, veterinariya nazorati organlari nazoratiga tushadigan tovarlarni bojxona nazoratidan oʻtkazish jarayonida bojxona organlari ushbu davlat organlarining harakatlarini muvofiqlashtiradi. Oʻtkazish punktida tirbandliklar kelib chiqishini oldini olish maqsadida, shaxslar va yoʻlovchilarga bojxona qonun hujjatlari talablari boʻyicha tushuntirishlar berish va ularni tegishli yoʻlaklarga yoʻnaltirish uchun bojxona organi oʻtkazish punktining kirish va chiqish joylarida ham xizmat olib borishi mumkin. Davlat nazorati organlari va boshqa tashkilotlar avtomobil yoʻllarida (piyodalar) joylashgan oʻtkazish punktlarida faoliyat olib borishi uchun bino va inshootlardan foydalanishi, shuningdek, tijoriy xizmatlarni tashkil etish masalasi qonunchilikda belgilangan tartibda, bojxona organi rahbarining ruxsati asosida amalga oshiriladi. Shaxslarning va transport vositalarining oʻtkazish punktlariga kirishi hamda oʻtkazish punktlaridan chiqishi, tovarlarni oʻtkazish punktlariga olib kirish va oʻtkazish punktlaridan olib chiqish, shaxslarda Oʻzbekiston Respublikasiga kirish yoki Oʻzbekiston Respublikasidan chiqish huquqiga doyr hujjatlar, transport vositalariga va tovarlarga nisbatan esa qonunchilikda nazarda tutilgan hujjatlar mavjud boʻlgan takdirda belgilangan joylarda amalga oshiriladi. Oʻtkazish punktlarida faoliyatni amalga oshiruvchi davlat nazorati organlarining vakillarini, boshqa organlar va tashkilotlarning xodimlarini hamda ularning transport vositalarini oʻtkazish punktlari hududiga kiritish: temir yoʻl, avtomobil va daryo oʻtkazish punktlarida — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati Chegara qoʻshinlari tomonidan beriladigan; aviatsiya oʻtkazish punktlarida — Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi tasarrufidagi tegishli tashkilot tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati bilan kelishilgan holda beriladigan ruxsatnomalar boʻyicha amalga oshiriladi. Mazkur ruxsatnomalar davlat nazorati organlari xodimlari uchun bepul rasmiylashtiriladi. Davlat nazorati organlari, boshqa organlar hamda tashkilotlarning harbiy xizmatchilari va xodimlari oʻtkazish punktlarida oʻz faoliyatini amalga oshirishini taʼminlash maqsadida oʻtkazish punktlariga navbatsiz kiritiladi va chiqariladi. Oʻtkazish punkta hududiga qurolni, portlovchi moddalarni, portlatish qurilmalarini, zaharli va radioaktiv moddalarni, shuningdek odamlarning hayotiga yoki sogʻligʻiga xavf tugʻdiruvchi boshqa moddalarni hamda buyumlarni olib kirish (undan olib chiqish) Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatining ruxsati bilan amalga oshiriladi, bundan mazkur tovarlarning Davlat chegarasi orqali olib oʻtilishi hollari mustasno. 133. Madaniy boyliklarning olib chiqilishi va olib kirilishini tartibga solish va nazorat qilish boʻyicha tezkor hal etishni talab etadigan masalalar yuzasidan bojxona organi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligining vakolatli xodimlari jalb qilinadi. 134. Fitosanitariya va veterinariya nazorati organlari Davlat chegarasini avtoyoʻl, temir yoʻl, havo va daryo oʻtkazish punktlari orqali piyoda kesib oʻtayotgan shaxslarning qoʻl yuki va bagajini bojxona organlari bilan birgalikda tegishli nazorat texnik vositalarini qoʻllagan holda nazorat tartib-taomillaridan oʻtkazishga haqli. 135. Agar fitosanitariya va (yoki) veterinariya nazorati obyektlari hisoblangan yoki tashuvchi transport vositalari va tovarlarni koʻrikdan oʻtkazish zarur boʻlganda, fitosanitariya va (yoki) veterinariya nazorati xodimi har bir tekshiruv jarayonida ishtirok etadi. 136. Oʻtkazish punktida fitosanitariya va veterinariya organlari xodimlarida shaxslar va yoʻlovchilar qoʻl yuki hamda bagajida nazorat ostidagi tovarlar mavjudligi toʻgʻrisida asosli shubha boʻlganda, ularni mustaqil ravishda nazoratdan oʻtkazish huquqiga ega. 137. Sanitariya-karantin, fitosanitariya va veterinariya nazorati raxbarlari va xodimlari: nazorat ostidagi tovarlar olib oʻtilishida tegishli nazorat tartib-taomillarini amalga oshirilishi uchun; bojxona postining ish tartibiga amal qilinishi uchun shaxsiy javobgarlikni oladi. Bosqichlar Nazorat turi Amalga oshiriladigan tadbirlar nomi Bajarish muddati 1-bosqich Sanitariya-karantin nazorati Haydovchini (zarur hollarda tovar va transport vositasini)* sanitariya nazoratidan oʻtkazish. uch daqiqa 2-bosqich Chegara nazorati 1. Haydovchining Davlat chegarasini kesib oʻtish huquqini beruvchi hujjatlari mavjudligini tekshirish. 2. Haydovchi va transport vositasini chegara nazoratidan oʻtkazish. toʻrt daqiqaBojxona nazoratiga ajratilgan vaqt doirasida 3-bosqich Bojxona nazorati Haydovchi, tovarlar va avtotransport vositasini bojxona nazorati va rasmiylashtiruvidan (shu jumladan, nazorat texnik vositalarini qoʻllagan holda) oʻtkazish. oʻn besh daqiqa 4-bosqich Fitosanitariya nazorati** Olib oʻtilayotgan tovarlar fitosanitariya nazorati obyekti boʻlsa, ushbu tovarni fitosanitariya nazoratidan oʻtkazish. toʻrt daqiqa 5-bosqich Veterinariya nazorati** Olib oʻtilayotgan tovar veterinariya nazorati obyekti boʻlsa, ushbu tovar veterinariya nazoratidan oʻtkazish. toʻrt daqiqa Bosqichlar Nazorat turi Amalga oshiriladigan tadbirlar nomi Bajarish muddati 1-bosqich Bojxona nazorati Haydovchi, tovarlar va avtotransport vositasini bojxona nazorati va rasmiylashtiruvidan (shu jumladan, nazorat texnik vositalarini qoʻllagan holda) oʻtkazish. oʻn daqiqa 2-bosqich Fitosanitariya nazorati* Olib oʻtilayotgan tovarlar fitosanitariya nazorati obyekti boʻlsa, ushbu tovarni fitosanitariya nazoratidan oʻtkazish. uch daqiqa 3-bosqich Veterinariya nazorati* Olib oʻtilayotgan tovar veterinariya nazorati obyekti boʻlsa, ushbu tovarni veterinariya nazoratidan oʻtkazish. uch daqiqa 4-bosqich Chegara nazorati 1. Haydovchining Davlat chegarasini kesib oʻtish huquqini beruvchi hujjatlari mavjudligini tekshirish. 2. Haydovchi va transport vositasini chegara nazoratidan oʻtkazish. toʻrt daqiqaBojxona nazoratiga ajratilgan vaqt doirasida