2004—2006 YILLARDA FERMER XOʻJALIKLARINI RIVOJLANTIRISh KONSEPSIYASI TOʻGʻRISIDA
(decree, 2021-04-30)

Oʻzbekiston Respublikasining “Fermer xoʻjaligi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq hamda istiqbolda qishloq xoʻjaligi mahsuloti ishlab chiqaruvchi asosiy subyekt boʻlib qoladigan fermer xoʻjaliklarini ustuvor rivojlantirish asosida qishloq xoʻjaligidagi iqtisodiy islohotlarni jadallashtirish maqsadida: 1. Yaqin yillarda fermer xoʻjaliklari barqaror rivojlanishini taʼminlashning asosiy yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilansin: fermer xoʻjaliklarining toʻliq iqtisodiy va moliyaviy mustaqilligini taʼminlaydigan va fermer xoʻjaliklariga uzoq muddatli ijaraga berilgan qishloq xoʻjaligi yer resurslaridan maqsadli, oqilona va samarali foydalanishni ragʻbatlantiradigan huquqiy shart-sharoitlar va kafolatlarni yaratish; qishloq xoʻjaligi mahsuloti ishlab chiqarishni moliyalashning bozor tamoyillariga javob beradigan hamda moliyalashning uslub va shakllarini tanlashda, moliyaviy mablagʻlardan foydalanishda fermer xoʻjaliklarining mustaqilligini, barcha xarajatlarni qishloq xoʻjaligi mahsulotini sotishdan tushadigan oʻz daromadlari hisobiga qoplashni taʼminlaydigan ishonchli tizimini shakllantirish; bozor sharoitida biznesni boshqarish koʻnikmalariga ega boʻlgan fermer xoʻjaliklari rahbarlari va mutaxassislarini tayyorlash tizimini yaratish; qishloqda fermer xoʻjaliklarining ehtiyojlariga qarab barcha zarur xizmatlarni koʻrsata oladigan zamonaviy ishlab chiqarish va bozor infratuzilmasini jadal rivojlantirish. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi, Moliya vazirligi, Dehqon va fermer xoʻjaliklari uyushmasi tomonidan ishlab chiqilgan 2004—2006-yillarda fermer xoʻjaliklarini rivojlantirish konsepsiyasi ilovaga muvofiq maʼqullansin. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi oʻn kun muddatda 2004—2006-yillarda fermer xoʻjaliklarini rivojlantirish konsepsiyasini amalga oshirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturini ishlab chiqsin va tasdiqlasin. 3. Belgilab qoʻyilsinki, tanlov asosida fermer xoʻjaliklarini tashkil etish va ularga yerni uzoq muddatli ijaraga berishda qishloq xoʻjaligi ekinlari, birinchi navbatda, paxta va gʻallani yetishtirishga ketadigan barcha xarajatlar fermer xoʻjaliklarining qishloq xoʻjaligi mahsulotini sotishdan tushadigan oʻz daromadlari hisobiga qoplanishi tamoyiliga qatʼiy rioya qilinishi zarur. Bunda elektr energiyasi, yoqilgʻi-moylash materiallari, mineral oʻgʻitlar yetkazib beradigan va fermer xoʻjaliklariga boshqa xizmatlar koʻrsatadigan tashkilotlar bilan oʻz vaqtida hisob-kitob qilinishi shart. Kamida uch yil davomida muntazam ravishda bu tamoyilga amal qilmagan fermer xoʻjaliklari bilan yerni ijaraga berish shartnomasi bekor qilinib, oʻzi tarqatib yuboriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bir hafta muddatda Oʻzbekiston Respublikasining “Fermer xoʻjaligi toʻgʻrisida”gi Qonuni va boshqa qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga tegishli takliflar kiritsin. 4. Fermer xoʻjaligiga ijaraga berilgan qishloq xoʻjalik maydonlaridan boshqa maqsadda foydalanish, shu jumladan shartnomada koʻrsatilgan ekinlar oʻrniga boshqa ekin ekish — ijara shartnomasini qoʻpol buzish deb hisoblanadigan hamda amaldagi qonunchilikda koʻzda tutilgan choralar qoʻllaniladigan tartib joriy etilsin. 5. Belgilab qoʻyilsinki, fermer xoʻjaligi faoliyatini yuritish uchun ijaraga yer maydonlari berish haqidagi tuman hokimining qarori viloyat hokimi boshchiligidagi yer maydonlarini ajratish (sotish) masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha viloyat komissiyasi tomonidan tasdiqlangandan soʻng kuchga kiradi. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Markaziy banki bilan birgalikda davlat ehtiyojlari uchun mahsulot ishlab chiqarayotgan fermer xoʻjaliklarini tijorat banklari orqali toʻgʻridan toʻgʻri kreditlash yoʻli bilan, mavjud kreditorlik qarzlari toʻlangandan soʻng mablagʻlarni erkin tasarruf qilish huquqini bergan holda ularni moliyalashga 2004-2005-yillar mobaynida bosqichma-bosqich oʻtishni koʻzda tutuvchi mexanizmni ishlab chiqsin. 7. Belgilab qoʻyilsinki: fermer xoʻjaliklariga aylantiriladigan qishloq xoʻjalik shirkatlari roʻyxati Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari taqdimnomasiga koʻra har yil Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tasdiqlanadi; fermer xoʻjaliklari davlat ehtiyojlari uchun mahsulot sotish boʻyicha shartnoma majburiyatlarini bajarmagan yoki yer toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish hollari aniqlangan hollarda, shuningdek, yagona yer soligʻi belgilangan tartibda oʻz vaqtida toʻlanmagan taqdirda fermer xoʻjaliklari faoliyatini faqat ularga ijaraga berilgan yerlardan ijara shartnomasiga muvofiq maqsadli va unumli foydalanish masalalari boʻyicha tekshirishga yoʻl qoʻyiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi fermer xoʻjaliklarining qonuniy manfaatlari samarali huquqiy himoya qilinishini taʼminlasin, ularning xoʻjalik faoliyatiga boshqaruv organlari va mansabdor shaxslarning har qanday noqonuniy aralashishga urinish hollariga qatʼiy chek qoʻysin. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, Dehqon va fermer xoʻjaliklari uyushmasi: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari bilan birga respublika hududlarida fermyerlar tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha biznes-maktablar tarmogʻini yaratsin, bir oy muddatda ularning joylashish manzillarini belgilasin; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi bilan birga ikki oy muddatda fermyerlarni bozor sharoitida biznesni boshqarish va yuritish, buxgalteriya hisob-kitobi, sugʻurta, banklar va xizmat koʻrsatuvchi korxonalar bilan munosabatlar asoslari boʻyicha oʻqitishni koʻzda tutuvchi Fermyerlar tayyorlash dasturini tayyorlasin va tasdiqlasin, oʻquv dasturlarini ishlab chiqsin va tasdiqlasin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birga fermer xoʻjaliklari oʻzi uchun zarur yoqilgʻi-moylash materiallari, mineral oʻgʻitlar, yem-xashak, urugʻlik va qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini tashkil etish uchun zarur boshqa resurslarni xarid qilish yuzasidan shartnomalar tuzishning bozor mexanizmlarini ishlab chiqsin va 2004-yildan boshlab joriy etsin. 11. Belgilab qoʻyilsinki, teng huquqli raqobat sharoitini yaratish uchun muqobil mashina-traktor parklari soliqqa tortish shartlari va qishloq xoʻjalik ishlab chiqaruvchilariga koʻrsatilayotgan xizmat (shudgorlash, ekish, ishlov berish, yigʻib olish va boshqalar) uchun hisob-kitoblar boʻyicha “Oʻzagromashservis” uyushmasining viloyat birlashmalari mashina-traktor parklariga tenglashtiriladi. 12. Vazirlar Mahkamasi oʻn kun muddatda zarar koʻrib ishlayotgan, past rentabelli va istiqbolsiz shirkatlarni 2004—2006-yillarda fermer xoʻjaliklariga aylantirish dasturini tasdiqlasin. 13. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi bir oy muddatda qonunchilikka ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisidagi takliflarni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga taqdim etsin. 14. Mazkur Farmon ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi I. Joʻrabekov va Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosari R. Azimov zimmasiga yuklansin. Fermer xoʻjaliklarini rivojlantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda “Konsepsiya” deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Qishloq xoʻjaligida islohotlarni chuqurlashtirishning eng muhim yoʻnalishlari toʻgʻrisida” 2003-yil 24-martdagi PF–3226-son Farmoniga muvofiq ishlab chiqilgan. 1. Mazkur Konsepsiya istiqbolda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirishning asosiy subyekti boʻlib qoladigan fermer xoʻjaliklarini 2004—2006-yillar davrida ustuvor rivojlantirishni taʼminlash maqsadida ishlab chiqilgan. 2. Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini tashkil etishning eng samarali shakli sifatida Fermer xoʻjaliklarini rivojlantirish Konsepsiyasining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: qishloqda ijara munosabatlarini rivojlantirish asosida yer maydonlaridan foydalanishni tartibga solish, shuningdek yer va suv resurslaridan maqsadli hamda samarali foydalanilishini ragʻbatlantiruvchi va masʼuliyatni oshiruvchi chora-tadbirlarni ishlab chiqish; yetishtirilgan qishloq xoʻjalik mahsulotini sotishda, moddiy-texnika resurslarini olishda fermer xoʻjaliklarining iqtisodiy mustaqilligini taʼminlash hamda ularga koʻrsatiladigan lizing xizmatlarini kengaytirish asosida fermer xoʻjaliklarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash; fermer xoʻjaliklarining kreditlarni bemalol olishini kengaytirish hamda ularni berish tartibini soddalashtirishni hisobga olgan holda fermyerlarning qishloq xoʻjalik mahsulotlari yetishtirishini moliyalash va kreditlashni takomillashtirishga doir chora-tadbirlar tizimini amalga oshirish; qishloqda mahsulot tayyorlash, uni qayta ishlash va sotish, shuningdek fermer xoʻjaliklariga servis xizmati koʻrsatish boʻyicha infratuzilmani keng koʻlamda rivojlantirish; fermyerlarni tayyorlash va qayta tayyorlashning zamonaviy tizimini tashkil qilish; qishloq xoʻjalik fani, texnikasi va agrotexnologiyalarning eng yangi yutuqlari boʻyicha fermyerlar keng foydalana oladigan zamonaviy axborot tizimini barpo etish; qishloq xoʻjalik shirkatlari fermer xoʻjaliklariga aylantirilishi natijasida boʻshab qoladigan xodimlarni ishga joylashtirishni taʼminlash. 3. Fermer xoʻjaliklarini tashkil etish va ularning faoliyat koʻrsatishi quyidagi prinsipial qoidalardan kelib chiqib amalga oshiriladi: fermer xoʻjaliklari, qoidaga koʻra, tugatilayotgan zarar koʻrib ishlovchi past rentabelli va istiqbolsiz shirkatlar hamda boshqa qishloq xoʻjalik korxonalari negizida tashkil etiladi; fermer xoʻjaligi yuridik shaxs sifatida, asosan xususiy korxona shaklida tashkil qilinadi; yer uchastkalari fermyerlarga tanlov asosida ijara muddati davomida meros qilib qoldirish huquqi bilan uzoq muddatli (ellik yilgacha) ijaraga beriladi. Bunda fermer xoʻjaliklariga biriktiriladigan yer maydonlarining eng kam oʻlchami boʻyicha mavjud cheklashlar saqlab qolinadi; fermer xoʻjaliklariga berilgan yer uchastkalari shirkat xoʻjaliklari balansidan chiqariladi; fermer xoʻjaliklarini shakllantirish uchun yerlarni ijaraga berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan alohida Nizom bilan belgilanadi; fermer xoʻjaligiga berilgan yer uchastkalari xususiylashtirilishi, oldi-sotdi, hadya, ayirboshlash, garovga qoʻyish obyekti boʻlishi, shuningdek qoʻshimcha ijaraga berilishi mumkin emas; fermer xoʻjaligi yer uchastkasidan ijara shartnomasida belgilangan maqsad va shartlarga muvofiq maqsadli, samarali va oqilona foydalanishni taʼminlashi shart. Fermer xoʻjaligiga ijaraga berilgan qishloq xoʻjalik maydonlaridan boshqa maqsadda foydalanish, shuningdek shartnomada koʻrsatilgan ekinlar oʻrniga boshqa ekin ekish — ijara shartnomasini qoʻpol buzish deb hisoblanadi hamda amaldagi qonunchilikda koʻzda tutilgan barcha choralar qoʻllaniladi; yetishtirilgan qishloq xoʻjalik mahsulotlarini yetkazib berishga hamda moddiy-texnika resurslari va xizmatlar olishga shartnomalar faqat fermer xoʻjaliklarining oʻzlari tomonidan tayyorlov, qayta ishlovchi va xizmat koʻrsatuvchi korxonalar va tashkilotlar bilan toʻgʻridan toʻgʻri tuziladi; qishloq xoʻjalik ekinlari, shu jumladan paxta va gʻallani yetishtirishga ketadigan barcha xarajatlar fermer xoʻjaliklarining qishloq xoʻjaligi mahsulotini sotishdan tushadigan oʻz daromadlari hisobiga qoplanadi; fermer xoʻjaliklari elektr energiyasi, yoqilgʻi-moylash materiallari, mineral oʻgʻitlar yetkazib beradigan va fermer xoʻjaliklariga boshqa xizmatlar koʻrsatadigan tashkilotlar bilan oʻz vaqtida hisob-kitob qilishlari shart; fermyerlar bilan yollanma xodimlar, shu jumladan, oila aʼzolari oʻrtasidagi mehnat munosabatlari amaldagi mehnat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq yollash shartnomalariga asoslanadi; fermer xoʻjaliklari ixtiyoriylik asosida kooperatsiyalashish, mahsulot yetishtirish, xarid qilish, qayta ishlash va sotish, moddiy-texnika taʼminoti, qurilish, texnikaviy, suv xoʻjaligi, veterinariya, agrokimyoviy, maslahat hamda boshqa xizmat koʻrsatish turlari boʻyicha jamiyatlar, uyushmalar va boshqa birlashmalarga kirish huquqiga egadirlar. 4. Fermer xoʻjaliklari tanlov asosida faqat qayta tashkil etilayotgan zarar koʻrib ishlagan va istiqbolsiz xoʻjaliklar yerlari hisobigagina emas, balki zaxiradagi yerlar, yuridik va jismoniy shaxslarga berilmagan qishloq xoʻjaligi uchun moʻljallanmagan yerlar, shuningdek qishloq xoʻjaligi kooperativlari va boshqa qishloq xoʻjaligi korxonalari yerlari hisobiga ham tashkil etilishi mumkin. 5. 2004—2006-yillarda Fermer xoʻjaliklarini rivojlantirish konsepsiyasida belgilangan maqsad va vazifalarga erishish uchun mahalliy xususiyatlarni chuqur tahlil etish asosida umuman respublika boʻyicha hamda viloyatlar va tumanlar boʻyicha Konsepsiyani amalga oshirish chora-tadbirlari Dasturi ishlab chiqilmoqda, Dastur yer-suv munosabatlari va moliya-kredit mexanizmi, moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, mehnat munosabatlarini takomillashtirish va fermer xoʻjaliklaridagi kadrlar malakasini oshirish masalalarini qamrab oladi. Ushbu Dastur eng muhim yoʻnalishlar boʻyicha quyidagi chora-tadbirlar amalga oshirilishini koʻzda tutadi. 6. Yer-suv munosabatlarini takomillashtirish sohasidagi chora-tadbirlar: fermer xoʻjaliklari bilan shirkatlar oʻrtasida yer uchastkalarini ijaraga berish toʻgʻrisida tuzilgan shartnomalarni qaytadan rasmiylashtirib, bunda qoʻshimcha hujjatlarni talab qilmagan hamda toʻlov va yigʻimlar undirilmagan holda tuman hokimliklari bilan ijara shartnomalari tuzishni nazarda tutish; er va suv resurslaridan maqsadli, oqilona va unumli foydalanganlik, tuproq unumdorligini oshirganlik va yerlarni meliorativ jihatdan yaxshilaganlik uchun fermyerlarni ragʻbatlantirish hamda ularning masʼuliyatini kuchaytirish chora-tadbirlari tizimini amalga oshirish; qishloq xoʻjaligi yerlarining iqtisodiy bahosini hisobga olgan holda yagona yer soligʻini hisoblab chiqarishning yangi tartibini hamda oʻz mablagʻlari hisobiga yangi yerlarni oʻzlashtirganlik uchun ragʻbatlantirish tartibini ishlab chiqish. 7. Moliya-kredit mexanizmini takomillashtirish sohasidagi chora-tadbirlar: fermer xoʻjaliklarining moliyaviy holatini mustahkamlash hamda ularning qishloq xoʻjaligi mahsulotini yetishtirishga ketadigan barcha xarajatlarni, shu jumladan, elektr energiyasi, yoqilgʻi-moylash materiallari, mineral oʻgʻitlar, oʻsimliklarni kimyoviy himoya qilish vositalarini yetkazib beradigan, shuningdek xizmatlar koʻrsatadigan tashkilotlar bilan hisob-kitoblarni qishloq xoʻjaligi mahsulotini sotishdan tushadigan oʻz daromadlari hisobiga qoplashlarini taʼminlash; 2004-2005-yillar mobaynida kreditlarni rasmiylashtirish va ajratish tartibini soddalashtirgan holda barcha fermer xoʻjaliklarini toʻgʻridan toʻgʻri kreditlashtirishga oʻtkazish qisqa muddatda kreditlar olish va yer uchastkasiga ijara huquqi bilan egalik qilish uchun — joriy yilda kutilayotgan hosilni garovga qoʻyish, uzoq muddatli kreditlar olish uchun — yer uchastkasini ijaraga olish huquqining qiymat bahosini belgilash mexanizmini ishlab chiqish nazarda tutilmoqda; kredit uyushmalari tashkil etish yoʻli bilan fermer xoʻjaliklarini bank tomonidan kreditlashga muqobil tarzda moliyalash va kreditlash shakllarini rivojlantirish; Orolboʻyi mintaqasida, shuningdek yerlari kuchli shoʻrlangan va suv taʼminoti kam boʻlgan mintaqalarda faoliyat koʻrsatayotgan fermer xoʻjaliklari uchun qoʻshimcha imtiyozlar berish; qishloq xoʻjalik mahsulotlari yetishtirish va qayta ishlash, qishloq infratuzilmasini rivojlantirish sohasiga investitsiyalar, shu jumladan xorijiy investitsiyalar jalb etish tadbirlarini ishlab chiqish. 8. Fermer xoʻjaliklarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash hamda servis va huquqiy xizmatlar koʻrsatish sohasidagi chora-tadbirlar: moddiy-texnika resurslarini markazlashtirilgan tartibda taqsimlashni tugatish va bozor tuzilmalari orqali erkin sotishni tashkil qilish asosida fermer xoʻjaliklari uchun shunday resurslarni bemalol olish imkoniyatini kengaytirish borasidagi qoʻshimcha chora-tadbirlarni amalga oshirish; qishloqda ishlab chiqarish va bozor infratuzilmasi obyektlarini, ular uchun qulay iqtisodiy shart-sharoitlar yaratgan holda butun choralar bilan rivojlantirish. 2004—2006-yillarda qishloqda ishlab chiqarish va bozor infratuzilmasini rivojlantirishga oid maxsus dasturni amalga oshirish; fermer xoʻjaliklarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash uchun qishloq xoʻjalik texnikasi va mashina-uskunalarini yetkazib berish boʻyicha lizing xizmatlarini kengaytirish; mintaqalarda qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilarining manfaatlarini ishonchli himoya qilishni taʼminlovchi huquqiy institutlar tizimini shakllantirish, konsalting va axborot-marketing xizmatlari tarmoqlarini kengaytirish. 9. Mahsulot tayyorlash, qayta ishlash va sotish tizimini takomillashtirish sohasidagi chora-tadbirlar: qishloq xoʻjalik mahsulotlari yetishtirish, ularni qayta ishlash va eksport qilish hajmi oshirilishini iqtisodiy ragʻbatlantirish, shuningdek ularni eksport qilish uchun zarur hujjatlarni rasmiylashtirish tartibini soddalashtirish chora-tadbirlari tizimini ishlab chiqish; qishloq xoʻjaligi mahsuloti, xizmatlar va moddiy-texnika resurslarining tashqi hamda ichki bozorlari konyunkturasini oʻrganish boʻyicha axborot-marketing xizmati tizimini takomillashtirish; fermer xoʻjaliklari bilan tayyorlov, qayta ishlash va qishloqqa xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar oʻrtasidagi toʻgʻridan toʻgʻri shartnomaviy munosabatlar tizimini takomillashtirish; fermer xoʻjaliklari zaruratga qarab ixtiyoriylik asosida kooperatsiyalashishlari, mahsulot yetishtirish, xarid qilish, qayta ishlash va oʻz mahsulotini sotish boʻyicha jamiyatlar, uyushmalar hamda boshqa birlashmalarga kirishlari mumkin. 10. Mehnat munosabatlarini takomillashtirish va kadrlar tayyorlash sohasidagi chora-tadbirlar: fermyerlar bilan yollanma xodimlar (jumladan oila aʼzolari) oʻrtasidagi mehnat munosabatlarini mehnat shartnomalari asosida shakllantirish; fermyerlarni tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha doimiy ishlaydigan biznes-maktablarni, shuningdek ularning rivojlangan xorijiy mamlakatlarda tajriba orttirishlarini tashkil qilish; qishloq xoʻjalik shirkatlarini fermer xoʻjaliklariga aylantirish jarayonida boʻshab qoladigan xodimlarni ish bilan taʼminlash maqsadida qoʻshimcha ish oʻrinlari tashkil etiladigan xizmatlar sohasini jadal rivojlantirish; noqishloq xoʻjaligi yoʻnalishidagi ishlab chiqarishlarni tashkil qiluvchi fermyerlarni ragʻbatlantirish chora-tadbirlarini ishlab chiqish; fermer xoʻjaliklari tashkil etish uchun aholi zich joylashgan tumanlardagi shaxslarni mehnat resurslari taqchil boʻlgan mintaqalarga jalb etish borasida qoʻshimcha chora-tadbirlarni amalga oshirish. 11. Konsepsiyani amalga oshirish 2007-yilga borib fermer xoʻjaliklariga biriktirilgan yer maydonlarining umumiy qishloq xoʻjaligi yerlaridagi salmogʻini 17,5 foizdan 63,3 foizgacha va sugʻoriladigan maydonlardagi salmogʻini 72,1 foizgacha koʻpaytirish imkonini beradi. 12. 2007-yilga qadar fermer xoʻjaliklarining respublika boʻyicha qishloq xoʻjaligi yalpi mahsulotidagi ulushini 25 foizgacha yetkazish moʻljallanmoqda. Fermer xoʻjaliklarida qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish hajmi uch yil mobaynida 2 baravar koʻpayadi. 13. Fermer xoʻjaliklariga xizmat koʻrsatish boʻyicha infratuzilma obyektlari tarmogʻi kengaytiriladi. Ularning soni 2007-yilga borib 8,2 mingtadan oshib ketadi. 2003-yilga nisbatan muqobil mashina-traktor parklari soni 4,1 baravar, suvdan foydalanuvchilar uyushmasi 4,6 baravar, mineral oʻgʻitlar va oʻsimliklarni himoya qilish vositalari sotish obyektlari tarmogʻi 4,4 baravar, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari tayyorlash tarmoqlari 1,8 baravar, yoqilgʻi-moylash materiallari sotish tarmoqlari 4,6 baravar, axborot bilan taʼminlash va konsalting tarmoqlari 1,9 baravar, kichik banklar 3,1 baravar, nasldor mollar sotish va zooveterinariya xizmatlari koʻrsatish tarmoqlari 1,2 baravar koʻpayadi. 14. Fermer xoʻjaliklarini rivojlantirish natijasida 2004—2006-yillar davrida qishloq xoʻjaligidan qariyb 77 ming kishi boʻshab qoladi, ularni ish bilan taʼminlash va ijtimoiy muhofaza qilish maqsadida ularni ishga joylashtirish boʻyicha tegishli chora-tadbirlar koʻriladi.