VALYuTA BOZORINI YaNADA ERKINLAShTIRISh VA VALYuTA ALMAShTIRISh OPERATSIYALARINI KENGAYTIRIShGA DOIR ChORA-TADBIRLAR TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2013-04-08)

Valyuta bozorini erkinlashtirish, valyuta almashtirish operatsiyalarini kengaytirish va milliy valyutaning ichki konvertatsiyasini bosqichma-bosqich taʼminlash, naqd xorijiy valyutaning respublika hududida muomalada boʻlishi toʻgʻrisidagi amaldagi qonun hujjatlari buzilishining oldini olish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 2. Belgilansinki: almashtirish shoxobchalari faoliyati tegishli detektorlar, testerlar, xorijiy valyutalarning haqiqiyligini aniqlash uchun boshqa zarur zamonaviy asbob-uskunalar mavjud boʻlgan taqdirdagina amalga oshiriladi; almashtirish shoxobchalarida xorijiy valyuta cheklanmagan miqdorda xarid qilinadi; almashtirish shoxobchalari tomonidan sotib olingan naqd xorijiy valyutadan uni keyinchalik almashtirish shoxobchalari orqali sotish uchungina foydalanilishi mumkin; valyuta almashtirish operatsiyalari vakolatli banklar tomonidan oʻz mablagʻlari (ilgari almashtirish shoxobchalari orqali sotib olingan mablagʻlar ham shu jumlaga kiradi) va jalb qilingan mablagʻlar hisobiga, shu jumladan, mijozlarning valyuta tushumi majburiy sotilgandan keyin qoladigan mablagʻlarini xarid qilish hisobiga, shuningdek, banklararo valyuta bozorida xarid qilingan mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi. 3. Tijorat banklariga xorijiy valyutani xorijiy valyutaga boʻlgan talab va taklifdan kelib chiqib erkin kurs boʻyicha xarid qilish va sotish tavsiya qilinsin. Almashtirish shoxobchalarida naqd xorijiy valyutani xarid qilish va sotish kurslari oʻrtasidagi farqning eng koʻp chegarasi 5 foizgacha miqdorda belgilansin. 4. Belgilansinki: vakolatli banklarning almashtirish shoxobchalarida naqd xorijiy valyuta Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlariga pasport (Oʻzbekiston Respublikasida yashash ruxsatnomasi, Oʻzbekiston Respublikasi harbiy xizmatchilari uchun — harbiy bilet yoki shaxsini tasdiqlovchi guvohnoma) koʻrsatilganda va xorijiy davlatning kirish vizasi, aviatsiya yoki temir yoʻl chiptalari mavjud boʻlgan taqdirda sotiladi; norezidentlarga soʻmlar xorijiy valyutaga ular tomonidan almashtirish shoxobchasining tasdiqlovchi maʼlumotnomasi yoki bankomat cheki, shuningdek, soʻmdagi mablagʻlar qonun hujjatlariga muvofiq xalqaro joriy operatsiyalar amalga oshirilishi natijasida qonuniy yoʻl bilan olinganligini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar taqdim etilgan taqdirda ilgari soʻmga almashtirilgan xorijiy valyuta miqdorida almashtiriladi; jismoniy shaxslar — rezidentlar tomonidan 5000 AQSh dollariga teng miqdordan oshuvchi naqd xorijiy valyutani olib chiqib ketish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining ruxsati bilan amalga oshiriladi. 5. Almashtirish shoxobchasi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga: Oʻzbekiston Respublikasi hududida almashtirish shoxobchalarida valyuta almashtirish operatsiyalarini amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladigan xorijiy valyutalar roʻyxatini xalqaro valyuta bozorlaridagi konvertatsiyalanishdan va kurslarning barqarorligidan kelib chiqib belgilash; bir hafta muddatda markaziy apparat tuzilmasida ichki valyuta bozorida xorijiy valyutaga boʻlgan talab va taklif ustidan monitoring boʻyicha maxsus ishchi guruh tashkil etish; 15 kun mobaynida 1-ilovada koʻrsatib oʻtilgan vakolatli banklarning almashtirish shoxobchalari xodimlarini valyuta almashtirish operatsiyalarini amalga oshirish qoidalarini bilish yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazish, keyinchalik ularga attestatsiya guvohnomalari berish; vakolatli banklarning valyuta resurslari koʻpayishiga qarab naqd xorijiy valyutani xarid qilish va sotish boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirish huquqiga ega boʻlgan banklar tarmogʻini kengaytirish yuzasidan takliflar kiritish tavsiya qilinsin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi vakolatli banklari: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari ishtirokida almashtirish shoxobchalari zarur darajada ishlashini, ular valyutalarning haqiqiyligini aniqlash uchun zarur zamonaviy asbob-uskunalar, sanash-hisoblash texnikasi, qoʻriqlash va yongʻin signalizatsiyasi, telefon aloqasi bilan jihozlanishini, malakali kadrlar bilan toʻldirilishini taʼminlasinlar; naqd xorijiy valyuta noqonuniy aylanishi va qalbaki banknotlar muomalada boʻlishining oldini olish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati va Davlat soliq qoʻmitasiga tegishli axborotni oʻz vaqtida taqdim qilsinlar. Belgilansinki, vakolatli banklarning rahbarlari almashtirish shoxobchalarida operatsiyalar toʻgʻri oʻtkazilishi uchun amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq shaxsan javob beradilar. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati, Davlat soliq qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Prokuraturasi respublika hududida naqd xorijiy valyutaning noqonuniy aylanishiga barham berish, qalbaki banknotlarni aniqlash, aybdor shaxslarni amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq qatʼiy javobgarlikka tortish chora-tadbirlarini kuchaytirsinlar. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlariga 3 va 3a* (maxfiy)-ilovalarga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki, Moliya vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi, vazirliklar va idoralar Adliya vazirligi bilan birgalikda bir hafta muddatda oʻz normativ hujjatlarini mazkur qarorga muvofiqlashtirsinlar. 11. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari B.S. Hamidov va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki raisi F.M. Mullajonov zimmasiga yuklansin. 1. Vakolatli banklar muassasalari valyuta almashtirish operatsiyalarini amalga oshirish uchun almashtirish shoxobchalari ochadilar. Almashtirish shoxobchalarining joylashish oʻrni va ularning ish tartibi manfaatdor tashkilotlar bilan kelishib olinadi. 2. Almashtirish shoxobchalari faoliyatiga faqat ushbu Nizomda belgilangan talablarga albatta rioya etilgan, shu jumladan almashtirish shoxobchalari Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining vakolatli banklar joylashgan joydagi hududiy Bosh boshqarmalarida roʻyxatdan oʻtkazilgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi. Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida, shuningdek boshqa banklar binolarida vakolatli banklarning almashtirish shoxobchalari ochishga yoʻl qoʻyilmaydi. Almashtirish shoxobchasini roʻyxatdan oʻtkazishda buzilishlar aniqlangan taqdirda Markaziy bankning hududiy boshqarmasi vakolatli bankka roʻyxatdan oʻtkazishning asosli rad etilganligi toʻgʻrisidagi xabarni uning sabablarini koʻrsatgan holda yuboradi. Ishlayotgan almashtirish shoxobchasining roʻyxatdan oʻtkazilganligi bekor qilingan taqdirda vakolatli bank Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining tegishli bildirishnomasi olingan kuni oʻzining almashtirish shoxobchasini yopishga majburdir. 3. Almashtirish shoxobchasi mijozlarning tanishishi uchun qulay boʻlgan joyga qoʻyilgan stend bilan jihozlangan boʻlishi kerak, stendda: almashtirish shoxobchasining roʻyxatdan oʻtkazilganligi va ish tartibi; naqd xorijiy valyutaning xorijiy valyutadagi sotib olish va sotish kurslari; mazkur almashtirish shoxobchasi tomonidan bajariladigan valyuta almashtirish operatsiyalarining turlari; xorijiy valyutadagi pul belgilarining haqiqiyligini va toʻlovga yaroqliligini aniqlash qoidalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi. 4. Almashtirish shoxobchasida operatsiyalarni amalga oshirish chogʻida ayni bir vaqtda ikki nafar xodim – nazoratchi va kassir ishlashi kerak. Ayrim hollarda, vakolatli bank muassasasi rahbarining farmoyishiga binoan, almashtirish shoxobchasida vaqtinchalik ishlash uchun vakolatli banklar muassasalarining eng tajribali, maxsus yoʻl-yoʻriqlar berilgan kassirlari jalb etilishi mumkin. Bank muassasasi almashtirish shoxobchalari xodimlarini boyliklarni saqlash, qabul qilib olish, berish, ishlash, qayta hisoblab chiqish, tashish yoʻriqnomalari va qoidalari; valyuta almashtirish operatsiyalarini amalga oshirish va hisobga olish tartibi; almashtirish shoxobchalari xodimlarining valyuta almashtirish operatsiyalari belgilangan tartibini buzganlik uchun javobgarligi toʻgʻrisidagi amaldagi qonun hujjatlari qoidalari bilan tanishtirishi shart. 5. Vakolatli banklar muassasalari, faoliyat koʻrsatish sharoitlariga koʻra, almashtirish shoxobchasi binosini qoʻriqlashni, zarur darajada jihozlashni taʼminlaydilar, almashtirish shoxobchasi boshqa xizmatlardan ajratilgan, poʻlat sandiqlar (seyflar), telefon aloqasi, qoʻriqchilar va yongʻindan saqlash signalizatsiyasi, valyutaning haqiqiyligini aniqlash uchun detektor yoki tester bilan va boshqa zamonaviy jihozlar bilan, tegishli dasturiy taʼminotga ega boʻlgan schyot-hisoblash va kompyuter texnikasi bilan, shuningdek barcha zarur yoʻriqnoma, nazorat va maʼlumotnoma materiallari bilan taʼminlangan boʻlishi kerak. Yoʻriqnoma, nazorat va maʼlumotnoma materiallari almashtirish shoxobchalari xodimlariga almashtirish shoxobchalariga rahbarlik qilish zimmasiga yuklangan shaxsda saqlanadigan maxsus daftarga imzo qoʻydirgan holda beriladi. 6. Almashtirish shoxobchasida tegishli shaxslarni almashtirish shoxobchasi kassiri yoki nazoratchisi lavozimiga tayinlash toʻgʻrisida bank boʻyicha buyruqdan koʻchirma boʻlishi kerak. Koʻrsatib oʻtilgan bank boʻyicha buyruqdan koʻchirma bank muassasasi rahbari tomonidan imzolangan va bankning yumaloq muhri bilan tasdiqlangan boʻlishi zarur. Kassir va nazoratchi bilan mehnat shartnomasi tuzishda bank muassasasi rahbarlari ularni ilgarigi ish joyidan, doimiy yashash joyidan, shuningdek ichki ishlar boʻlimidan maʼlumotnomalar olish yoʻli bilan puxta tekshiradilar. Zarurat boʻlganda, ishga qabul qilish sinov muddati bilan amalga oshiriladi. 7. Almashtirish shoxobchasi kassiri va nazoratchisi valyuta almashtirish operatsiyasining ishonchli bajarilishi, hisobotlarning toʻgʻriligi, sumkadagi boyliklarning toʻliqligi uchun ushbu Nizomga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat va Fuqarolik hamda Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodekslariga muvofiq javob beradilar. 8. Kassir va nazoratchi almashtirish shoxobchasida ishlab turgan vaqtida egallab turgan lavozimi koʻrsatilgan xizmat guvohnomalarini doimo oʻzi bilan olib yurishi kerak. Almashtirish shoxobchasining har bir xodimiga familiyasi koʻrsatilgan shtamp biriktirib qoʻyiladi. Almashtirish shoxobchasi binosiga begona shaxslarning kirishi taqiqlanadi. Almashtirish shoxobchalari xodimlarining oʻzlariga yuklangan ishni bajarishni boshqa shaxslarga ishonib topshirishi qatʼiyan taqiqlanadi. Yaqin qarindoshlarning almashtirish shoxobchasining kassiri va nazoratchisi boʻlib birgalikda ishlashi taqiqlanadi. Almashtirish shoxobchasida ishdan tashqari vaqtda naqd xorijiy valyuta, blankalar, shtamplar, shuningdek naqd “soʻm”larni saqlashga yoʻl qoʻyilmaydi. 9. Valyuta almashtirish operatsiyalarini amalga oshirishda qatʼiy hisobda turadigan blankalardan foydalaniladi. Qatʼiy hisobda turadigan blankalar vakolatli bank buyurtmanomasiga binoan “Davlat belgisi” davlat-ishlab chiqarish birlashmasida tayyorlanadi va zarur himoya darajalariga ega boʻladi. Har bir blanka aynan bir xil tartib raqamiga ega boʻlgan ikki nusxadan iborat boʻladi. Qatʼiy hisobda turadigan blankalarni valyuta almashtirish operatsiyalarini amalga oshirmasdan rasmiylashtirish va berish taqiqlanadi. 10. Vakolatli banklar muassasalari har qaysi almashtirish shoxobchasiga bank tomonidan belgilangan kun yoki vaqt mobaynida almashtirish shoxobchasi ishini taʼminlaydigan miqdorda soʻmlardagi va xorijiy valyutadagi avans limitini belgilaydi. 11. Almashtirish shoxobchasiga milliy valyutani, xorijiy valyutani, boshqa boyliklarni ish boshlanishiga yetkazib berish va ish kuni mobaynida ular bilan taʼminlab turish inkassator tomonidan amalga oshiriladi. Inkassatorlar tomonidan yetkazib berilgan sumka kassir tomonidan nazoratchi ishtirokida qabul qilib olinadi, bunda sumkaning sozligi va plombaning butunligi puxta tekshiriladi. Agar almashtirish shoxobchasi ishi moddiy boyliklarning katta aylanmasi bilan bogʻliq boʻlsa, keyingi kun uchun boyliklarni va qatʼiy hisobda turadigan blankalarni olish va tayyorlab qoʻyish kassir tomonidan bir kun oldin amalga oshirilishi kerak. 12. Almashtirish shoxobchasida quyidagi operatsiyalar amalga oshiriladi: naqd xorijiy valyutani naqd soʻmga sotib olish; xorijiy valyutadagi yoʻl cheklarini naqd soʻmga sotib olish; norezidentlar tomonidan almashtirish punktining maʼlumotnomasi yoki bankomat cheki taqdim etilgan taqdirda, shuningdek soʻm mablagʻlari qonun hujjatlariga muvofiq xalqaro joriy operatsiyalar amalga oshirilishi natijasida qonuniy yoʻl bilan olinganligini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar taqdim etilgan taqdirda ularga xorijiy valyutani (yoʻl cheklarini) ilgari almashtirilgan summa doirasida soʻmga xorijiy valyuta va yoʻl cheklarini sotish; naqd xorijiy valyutani Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlariga naqd soʻmga sotish; Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining ruxsatnomalariga muvofiq, vakolatli banklar rahbarlarining almashtirish shoxobchalari ochish toʻgʻrisidagi buyruqlarida nazarda tutilgan boshqa operatsiyalar. 13. Vakolatli banklar naqd xorijiy valyutani oʻz almashtirish shoxobchalari orqali xarid qilish va sotish operatsiyalarini amalga oshirish uchun tegishli ruxsatnomaga ega boʻlishlari kerak. 14. Naqd xorijiy valyuta Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari va norezidentlaridan cheklashlarsiz sotib olinadi. Sotib olingan xorijiy valyuta birjadan tashqari valyuta bozorida majburiy sotilmaydi. Xorijiy valyutani emitent mamlakatda qonuniy toʻlov vositasi hisoblangan banknotlar qiymati va emissiya yillari boʻyicha xarid qilish va sotib olishda biror-bir cheklashlar joriy etish taqiqlanadi. Xorijiy davlatlarning shikastlangan pul belgilari (haqiqiyligi shubha uygʻotadigan pul belgilari, yarim tomoni yoʻq banknotlar) mijoz hisobiga emitent bankka ekspertizaga joʻnatish uchun vakolatli bank muassasalari tomonidan inkassoga qabul qilinishi mumkin. 15. Vakolatli banklarning almashtirish shoxobchalarida naqd xorijiy valyuta Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlariga pasport (Oʻzbekiston Respublikasida yashash ruxsatnomasi, Oʻzbekiston Respublikasi harbiy xizmatchilari uchun — harbiy bilet yoki shaxsini tasdiqlovchi guvohnoma) koʻrsatilganda va xorijiy davlatning kirish vizasi, aviatsiya yoki temir yoʻl chiptalari mavjud boʻlgan taqdirda sotiladi. Malayziya, Tailand, Birlashgan Arab Amirliklari, Bahrayn va MDH mamlakatlariga joʻnab ketayotgan shaxslardan naqd soʻmlarni xorijiy valyutaga almashtirishda xorijiy davlatning kirish vizasi mavjudligi talab etilmaydi. Almashtirish chogʻida aviatsiya yoki temir yoʻl chiptalari sotilgan valyuta miqdori koʻrsatilgan holda almashtirish shoxobchasining shtampi bilan tasdiqlanadi. Ushbu chiptalar almashtirish shoxobchasining sotilgan xorijiy valyuta chiptalarda koʻrsatilgan miqdorda qaytadan almashtirilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomasi mavjud boʻlgan taqdirda qayta topshiriladi. Aviatsiya yoki temir yoʻl chiptalarida almashtirish shoxobchalarining almashtirganlik toʻgʻrisidagi shtamplari mavjud boʻlgan taqdirda respublika tashqarisiga chiqib ketayotgan shaxslarga soʻmlarni xorijiy valyutaga almashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi. 16. Norezidentlarga soʻmlarni xorijiy valyutaga almashtirish ular tomonidan almashtirish shoxobchasining tasdiqlovchi maʼlumotnomasi yoki bankomat cheki, shuningdek, soʻmdagi mablagʻlar qonun hujjatlariga muvofiq xalqaro joriy operatsiyalar amalga oshirilishi natijasida qonuniy yoʻl bilan olinganligini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar taqdim etilgan taqdirda ilgari valyuta soʻmga almashtirilgan miqdor doirasida amalga oshiriladi. 17. Quyidagilar qatʼiy taqiqlanadi: a) milliy valyutani xorijiy valyutaga sirtdan almashtirish; b) naqd xorijiy valyutani xorijiy valyuta xarid qilinganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomaning tegishli nusxasi berilmagan holda xarid qilish; v) maʼlumotlarni sotib olingan valyuta reyestriga va sotilgan valyuta jurnaliga kiritmasdan valyutani xarid qilish va sotish; g) almashtirish shoxobchasi binosida xorijiy valyuta va soʻmlardagi shaxsiy jamgʻarmalarning boʻlishi (eng kam oylik ish haqining yarmidan ortiq miqdorda), shuningdek shaxsiy pullarni kassada almashtirish shoxobchasi boyliklari bilan birgalikda saqlash; d) valyuta almashtirish operatsiyalari amalda sodir etilmasdan maʼlumotnomalar berish. 18. Almashtirish shoxobchalari xodimlari xorijiy valyutani sotishda har kuni kunning hujjatlariga almashtirish chogʻida berilgan maʼlumotlarning ikkinchi nusxalarini, almashtirganlik toʻgʻrisida almashtirish shoxobchalarining shtamplari bosilgan aviatsiya yoki temir yoʻl chiptalarining nusxalarini, shuningdek, almashtirish uchun asos hisoblangan boshqa hujjatlarni tikib qoʻyadilar. 19. Naqd xorijiy valyutani (xorijiy valyutadagi yoʻl cheklarini) naqd soʻmlarga xarid qilish va sotish vakolatli banklar tomonidan xorijiy valyutaga boʻlgan talab va taklifdan kelib chiqib erkin kurs boʻyicha amalga oshiriladi. Xorijiy valyutani almashtirishning belgilangan kurslari vakolatli bank rahbarining buyrugʻi bilan tasdiqlanishi kerak. Naqd xorijiy valyutani xarid qilish va sotishning belgilangan kurslari toʻgʻrisidagi axborotning almashtirish shoxobchasiga berilishi vakolatli bankda kursni belgilash hamda maʼlumotlarni berish sanasi va vaqti koʻrsatilgan holda alohida jurnalda roʻyxatdan oʻtkaziladi. 20. Naqd xorijiy valyutani sotish boʻyicha operatsiyalar alohida jurnalda hisobga olinadi, ushbu jurnalda xorijiy valyuta sotilgan shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismining bosh harflari, uning pasportiga doir maʼlumotlar (seriyasi, raqami, kim tomonidan va qachon berilganligi), sotilgan naqd valyutaning nomi va miqdori, sotish sanasi koʻrsatiladi. Koʻrsatib oʻtilgan jurnal tartib raqami qoʻyilgan, ip oʻtkazib tikilgan, bank muassasasining muhri bilan tasdiqlangan va bank rahbari tomonidan imzolangan boʻlishi kerak. 21. Operatsiya kuni tamom boʻlgach boyliklarning amalda mavjudligi va ularning har bir turi boʻyicha oʻtkazilgan operatsiyalar hisobga olingan holda kun boshidagi boyliklar qoldigʻiga muvofiqligi hisoblab chiqiladi. Boyliklar va almashtirish shoxobchasining oʻtkazilgan operatsiyalar toʻgʻrisidagi hisoboti inkassatorlar tomonidan bank muassasasiga oʻsha kunning oʻzida yetkaziladi. Taqdim etilgan hujjatlar bosh buxgalter yoki valyuta operatsiyalari boʻlimi boshligʻi tomonidan hisobot toʻgʻri toʻldirilganligi, boyliklar toʻliq topshirilganligi, qatʼiy hisobot beriladigan blankalardan foydalanish toʻgʻriligi yuzasidan tekshiriladi va kun hujjatlariga solib qoʻyiladi. 22. Vakolatli banklar Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga belgilangan almashtirish kurslarini va ularning oʻzgarishini maʼlum qiladilar, shuningdek belgilangan muddatlarda va shakllarda valyuta almashtirish operatsiyalari boʻyicha maʼlumotlar va hisobotlarni taqdim etadilar. 23. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki: almashtirish shoxobchalarini roʻyxatdan oʻtkazish, ular ishini tashkil etish va ularni yopish; almashtirish shoxobchasi nazoratchisi va kassirining lavozim majburiyatlarini va ularning javobgarligini belgilash; almashtirish shoxobchalarini pul avanslari bilan taʼminlash va qatʼiy hisobot beriladigan blankalardan foydalanish; naqd xorijiy valyutani xarid qilish, sotish va almashtirish (konversiya) boʻyicha operatsiyalarni rasmiylashtirish, shuningdek naqd xorijiy valyutani va xorijiy valyutadagi yoʻl cheklarini inkasso va ekspertizaga qabul qilish; xorijiy valyutadagi pul belgilari va yoʻl cheklarining toʻlovga qobiliyatini aniqlash; almashtirish shoxobchalarida valyuta operatsiyalari oʻtkazilishi va operatsiya kuni tugallanishini nazorat qilish; roʻyxatdan oʻtkazilgan almashtirish shoxobchalari va amalga oshirilgan valyuta operatsiyalari toʻgʻrisidagi hisobotlarni taqdim etish tartibini belgilaydi. 24. Almashtirish shoxobchalarida muntazam ravishda, biroq bir oyda kamida bir marta boyliklar va qatʼiy hisobot beriladigan blankalar mavjudligi, valyuta almashtirishning belgilangan qoidalariga rioya qilish, reyestrlar va jurnallar toʻgʻri toʻldirilishi, almashtirish shoxobchasi asbob-uskunalarining sozligi yuzasidan taftishlar oʻtkazilishi kerak. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki almashtirish shoxobchalari ishining toʻgʻriligini rejali va toʻsatdan tekshirishlarni tashkil etish va oʻtkazish huquqiga egadir. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining hududiy boshqarmalari oʻzlariga qarashli hududdagi har bir almashtirish shoxobchasi yil choragida kamida bir marta tekshirilishini taʼminlashga majburdirlar. Taftishlar va tekshirishlar natijasida pul mablagʻlari kamomadi va ularning ortiq ekanligi, shuningdek boshqa qonunni buzishlar aniqlangan taqdirda xizmat surishtiruvidan keyin aybdorlarga nisbatan intizomiy jazolar qoʻllaniladi, shu jumladan aybdorlar zaruriyat boʻlganda, materiallarni vakolatli bank tomonidan tergov organlariga bergan holda ishonch yoʻqolganligi uchun ishdan boʻshatiladi. 25. Valyuta almashtirish operatsiyalarini amalga oshirishda qonunni buzishlar aniqlangan, hisobotlar oʻz vaqtida taqdim etilmagan, shuningdek, ishonchsiz maʼlumotlar taqdim etilgan hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki valyuta almashtirish operatsiyalarini amalga oshirish huquqini olti oygacha muddatga, vakolatli bank tomonidan xorijiy valyutani almashtirishga berilgan litsenziyalarning amal qilishini toʻxtatib qoʻyishga yoki ularni bekor qilishga haqlidir. 1. Vazirlar Mahkamasining “Pul muomalasini mustahkamlash va “Soʻm-kupon”ning xarid quvvatini oshirish borasida kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1994-yil 11-apreldagi 195-son qarori 4-bandining birinchi xatboshi, 5-bandining birinchi xatboshi, 6-bandining toʻrtinchi va beshinchi xatboshilari, 9-bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasining ichki erkin almashuvini taʼminlashga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1994-yil 21-iyuldagi 379-son qarori 1-bandining ikkinchi xatboshi, 2-bandining uchinchi va oltinchi xatboshilari, 4-bandi, 7-bandining ikkinchi xatboshi va 8-bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Vazirlar Mahkamasining “Respublikada valyuta bozorini kengaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1994-yil 27-avgustdagi 436-son qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Vazirlar Mahkamasining “Naqd milliy valyutani erkin muomaladagi valyutaga almashtirishning cheklangan summasini koʻpaytirish toʻgʻrisida” 1994-yil 9-sentabrdagi 457-son qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 5. Vazirlar Mahkamasining “Naqd soʻmlarni erkin muomaladagi valyutaga almashtirishga doir cheklashlarni bekor qilish toʻgʻrisida” 1995-yil 12-iyundagi 217-son qarorining 1-bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 6. Vazirlar Mahkamasining “Respublikada naqd xorijiy valyutaning muomalada boʻlishini tartibga solish chora-tadbirlarini amalga oshirish toʻgʻrisida” 1996-yil 31-oktabrdagi 376-son qarorining 3 va 4-bandlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 7. Vazirlar Mahkamasining “Birjadan tashqari valyuta bozorini rivojlantirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2000-yil 24-martdagi 103-son qaroriga 2-ilovaning 2.3-bandidagi “(yoxud almashtirish punktlari)” soʻzlari chiqarib tashlansin.