XOʻJALIK YuRITUVChI SUBYEKTLAR-EKSPORTYoRLAR TOMONIDAN AMORTIZATSIYANI OʻRNATILGAN MEʼYoRDAN KAMROQ HISOBLASh TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI VAQTINChALIK NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2018-02-07)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 28-noyabrdagi PF-4058-sonli “Iqtisodiyotning real sektori korxonalarini qoʻllab-quvvatlash, ularning barqaror ishlashini taʼminlash va eksport salohiyatini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar Dasturi toʻgʻrisida”gi Farmoniga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasi qaror qiladi: 1. Xoʻjalik yurituvchi subyektlar-eksportyorlar tomonidan amortizatsiyani oʻrnatilgan meʼyordan kamroq hisoblash tartibi toʻgʻrisidagi Vaqtinchalik nizom ilovaga asosan tasdiqlansin. 2. Ushbu qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatiga olingan kundan boshlab oʻn kundan keyin kuchga kiradi. Ushbu Vaqtinchalik nizom Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 28-noyabrdagi PF-4058-sonli “Iqtisodiyotning real sektori korxonalarini qoʻllab-quvvatlash, ularning barqaror ishlashini taʼminlash va eksport salohiyatini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar Dasturi toʻgʻrisida”gi Farmoniga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 49-son, 477-modda) muvofiq, oʻz mahsuloti (ish, xizmati) eksportini amalga oshiradigan Oʻzbekiston Respublikasi xoʻjalik yurituvchi subyektlari tomonidan 2009-2010-yillar davri mobaynida asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiyani oʻrnatilgan meʼyordan kamroq hisoblash tartibini belgilab beradi. 1. Mazkur Vaqtinchalik nizom oʻz mahsuloti (ish, xizmati) eksportini qonunchilikda oʻrnatilgan tartibda amalga oshiradigan Oʻzbekiston Respublikasi xoʻjalik yurituvchi subyektlari (keyingi oʻrinlarda — korxona-eksportyor)ga tegishli. 2. Mazkur Vaqtinchalik nizom 2010-yilning 31-dekabrigacha boʻlgan davrda amal qiladi. 3. Mazkur Vaqtinchalik nizomda qoʻllaniladigan asosiy tushunchalar: a) amortizatsiya — asosiy vositalar eskirishining qiymatdagi ifodasi, hamda asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning amortizatsiyalanadigan qiymatini ularning foydali xizmat muddati mobaynida asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning belgilangan maqsadidan kelib chiqqan holda mahsulot (ishlar, xizmatlar) tannarxiga yoki davr xarajatlariga olib borish va sistematik taqsimlash; b) oʻrnatilgan amortizatsiya meʼyori — Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 144-moddasida koʻrsatilgan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya meʼyori; v) korxona mahsuloti qiymati — korxonaning barcha xarajatlarini (ishlab chiqarish tannarxi, davr xarajatlari, moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlarini) hisobga olgan holda hisoblangan ishlab chiqarilayotgan mahsulot birligining hisob-kitob qiymati. g) pasaytiruvchi koeffitsiyent — asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha oʻrnatilgan meʼyorlardan kamroq amortizatsiya summasini aniqlash uchun qoʻllaniladigan hisob-kitob koʻrsatkichi boʻlib, uning qiymati 1,00 yoki 100% dan koʻp boʻlmasligi lozim. 4. Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiyani oʻrnatilgan meʼyorlarga muvofiq hisoblaydigan korxona-eksportyorlar 2009-yilning 1-yanvaridan 2010-yilning 31-dekabrigacha boʻlgan davr mobaynida, ishlab chiqarilayotgan oʻz mahsulotining jahon bozori narxlari korxona mahsuloti qiymatidan past boʻlgan hollarda, amortizatsiyani oʻrnatilgan meʼyorlardan kamroq (keyingi oʻrinlarda — pasaytirilgan meʼyorda) hisoblashi mumkin. 5. Agar hisob siyosatida koʻzda tutilgan usul boʻyicha hisoblangan amortizatsiya summasi oʻrnatilgan meʼyorlar boʻyicha hisoblangan amortizatsiya summasidan yuqori boʻlgan holda, korxona-eksportyorlar amortizatsiyani pasaytirilgan meʼyorlar boʻyicha hisoblashi mumkin. Agarda korxonaning hisob siyosatida koʻzda tutilgan usul boʻyicha asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarga hisoblangan amortizatsiya summasi oʻrnatilgan meʼyorlar boʻyicha hisoblangan amortizatsiya summasidan past boʻlgan holda, korxona-eksportyor faqatgina hisob siyosatida koʻzda tutilgan amortizatsiya hisoblashning usullarini qoʻllaydi. 6. Pasaytirilgan meʼyor pasaytiruvchi koeffitsiyentni asosiy vositalarning aniq turi boʻyicha oʻrnatilgan amortizatsiya meʼyoriga koʻpaytirish orqali aniqlanadi. 7. Pasaytiruvchi koeffitsiyent eksport qilinadigan mahsulotning jahon bozori narxini (“chegaralovchi baho” — qonunchilikka muvofiq korxonalar uchun) korxona mahsuloti qiymatiga nisbati sifatida aniqlanadi. 8. Pasaytiruvchi koeffitsiyent korxona-eksportyor tomonidan mustaqil ravishda har hisobot davri (chorak, oy)da hisoblanadi. Joriy davr uchun pasaytiruvchi koeffitsiyentni hisoblash uchun mos ravishdagi oʻtgan davrning haqiqiy koʻrsatkichlaridan foydalaniladi. Bunda, agar bir necha turdagi mahsulot eksport qilinganda, korxona-eksportyor har bir mahsulot turi boʻyicha hisoblangan pasaytiruvchi koeffitsiyentning xohlaganini qoʻllash huquqiga ega. 9. Pasaytirilgan meʼyorlar boʻyicha amortizatsiyani hisoblashda eksport qilinayotgan mahsulot birligining jahon bozori narxini hujjatlar asosida tasdiqlash uchun korxona-eksportyor ixtiyoriga koʻra quyidagilardan biri qoʻllanilishi mumkin: a) boshqa chet el korxonalari yoki milliy korxona-eksportyorlardan yozma shaklda olingan xuddi shunday mahsulotning narxlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; b) ommaviy axborot vositalari (jumladan Internet saytlarining qogʻoz nusxasi) va maxsus adabiyotlar va shu kabilarda chop etilgan eksport qilinayotgan mahsulotning jahon bozori narxlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; v) tovar-xomashyo birjalari, turli agentliklar, maslahat (konsalting) tashkilotlari, maxsus vakolatli organlar va jahon bozori narxlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yigʻish va chop etish bilan shugʻullanadigan boshqa yuridik shaxslardan yozma shaklda olingan xulosalar va maʼlumotlar, hamda eksport qilinayotgan mahsulotning jahon bozori narxlari darajasini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar. 10. Korxona-eksportyorlar nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiyaning pasaytirilgan meʼyorlarini quyidagicha aniqlaydi: nomoddiy aktivning aniq bir turi boʻyicha hisob siyosatida koʻzda tutilgan tartibda hisoblangan amortizatsiya meʼyorini mazkur Vaqtinchalik nizomning 7-bandida koʻzda tutilgan tartibda hisoblangan pasaytiruvchi koeffitsiyentga koʻpaytiriladi. 11. Asosiy vositalar (nomoddiy aktivlar) obyektlari boʻyicha amortizatsiya ajratmalarini hisoblash, mazkur obyekt asosiy vositalar (nomoddiy aktivlar) tarkibiga qabul qilingan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan boshlanadi va mazkur obyektning amortizatsiyalanadigan qiymati toʻliq qoplangunga qadar yoki ushbu obyekt balansdan hisobdan chiqarilguncha amalga oshiriladi. 12. Asosiy vositalar (nomoddiy aktivlar) obyektlari boʻyicha amortizatsiya ajratmalarini hisoblash, mazkur obyektlarning amortizatsiyalanadigan qiymati toʻliq qoplangan oydan yoki ushbu obyektlar balansdan hisobdan chiqarilgan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan toʻxtatiladi. 13. Asosiy vositalar (nomoddiy aktivlar) obyektlari boʻyicha pasaytirilgan meʼyorlarda amortizatsiya ajratmalari hisobot davri mobaynida har oyda hisoblab boriladi. 14. Ishlab chiqarishi mavsumiy tusga ega boʻlgan korxonalarda foydalaniladigan asosiy vositalar (nomoddiy aktivlar) boʻyicha pasaytirilgan meʼyordagi amortizatsiya ajratmalarining yillik summasi, hisobot yilida ulardan foydalanish davriga teng maromda hisoblanadi. 15. Korxona-eksportyorlar tomonidan ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning jahon bozoridagi narxlari (“chegaralovchi baho” — qonunchilikka muvofiq korxonalar uchun) ularning tannarxidan pasayib ketgan hollarda, korxona-eksportyorlar asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya hisoblashni Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishgan holda 6 oygacha boʻlgan muddatga toʻxtatib turishlari mumkin. Kalendar yili davomida amortizatsiya hisoblashni olti oy muddatgacha toʻxtatib turishga ruxsat etiladi. 16. Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turish amortizatsiya hisoblashning qoʻllanilayotgan usuli va meʼyoridan qatʼi nazar, amalga oshirilishi mumkin. 17. Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turishni kelishish uchun korxona-eksportyorlar amortizatsiyani toʻxtatib turishni boshlashdan bir oy oldin Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga quyidagi hujjatlarni korxona rahbari va bosh buxgalteri imzosi bilan tasdiqlangan va muhrlangan holda taqdim etishlari lozim: a) yoʻllanma xat; b) amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turish davri uchun asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya ajratmalari summalarining hisob-kitobi; v) yillik amortizatsiya umumiy summasining sotish narxiga kiritilgan holda va kelishilayotgan muddat uchun amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turishni hisobga olgan holda eksport qilinadigan mahsulotning kutilayotgan (prognozlashtirilgan) ishlab chiqarish tannarxi va sotish narxlari; g) hujjatlar taqdim qilingan sanadagi eksport qilinadigan mahsulot (ish, xizmat) birligi boʻyicha jahon bozoridagi narxi va tannarxi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, jahon bozori narxlarini tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilingan holda. 18. Amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turishni kelishayotgan korxona-eksportyorlar zarur hollarda amortizatsiyani 6 oygacha toʻxtatib turishga doir qoʻshimcha maʼlumot va axborotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga taqdim etishlari mumkin. 19. Amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turish uchun taqdim etilgan hujjatlar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining tegishli tarmoq (soha) boshqarmalari tomonidan koʻrib chiqiladi va zaruriy hujjatlar toʻliq hajmda olingan kundan boshlab bir hafta muddatdan kechikmagan holda vazirlik rahbariyatiga amortizatsiya hisoblashni olti oy muddatgacha toʻxtatib turishga rozilik berish toʻgʻrisida yoki toʻxtatib turish maqsadga muvofiq emasligi toʻgʻrisida yozma taqdimnoma kiritadi. Amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turishga rozilik berish toʻgʻrisidagi yoki toʻxtatib turish maqsadga muvofiq emasligi toʻgʻrisidagi bildirish xati tegishli Moliya vaziri oʻrinbosari imzosi bilan korxona-eksportyorga qonunchilikda belgilangan tartibda yuboriladi. Bunda amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turishga rozilik olti oydan kam boʻlgan muddatga ham berilishi mumkin. 20. Amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turishga rozilik berish toʻgʻrisidagi bildirish xatida amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turishning aniq muddati koʻrsatilishi lozim. Amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turishga rozilik rad etilgan hollarda, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bu haqda korxona-eksportyorni rad etish uchun asoslarni koʻrsatgan holda xabardor qiladi. Amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turishga rozilik rad etilgan korxona-eksportyor, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining koʻrsatgan kamchiliklarini bartaraf etgandan soʻng, qayta murojaat qilish huquqiga ega. 21. Mazkur Vaqtinchalik nizom bilan belgilangan tartibda amortizatsiyani oʻrnatilgan meʼyordan kamroq hisoblash davri yoki amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turish davri tugaganidan soʻng, kelgusida amortizatsiyani hisoblash asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boshlangʻich (qayta tiklash) qiymati toʻliq qoplanguncha oʻrnatilgan amortizatsiya meʼyorlariga muvofiq amalga oshiriladi. 22. Taqdim etilayotgan hisob-kitoblar, boshlangʻich hujjatlar va boshqa materiallar, hamda ular nusxalarining haqqoniyligi va asoslanganligi uchun shaxsiy javobgarlik korxona-eksportyorlar rahbarlari va bosh buxgalterlari zimmasiga yuklatiladi. 23. Mazkur Vaqtinchalik nizomda bayon etilgan tartibda amortizatsiya hisoblashni toʻxtatib turishga rozilik berish yoki toʻxtatib turish maqsadga muvofiq emasligi toʻgʻrisidagi taklifni oʻz vaqtida kiritish boʻyicha shaxsiy javobgarlik Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining tegishli tarmoq (soha) boshqarmalari rahbarlari zimmasiga yuklatiladi.