Tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlashni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-05-05)

Oʻzbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” 2019-yil 28-yanvardagi PQ-4135-son va “Jahon banki va xalqaro moliya korporatsiyasining “Biznes yuritish” yillik hisobotida Oʻzbekiston Respublikasining reytingini yaxshilashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2019-yil 5-fevraldagi PQ-4160-son qarorlariga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlashni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida tashqi savdo faoliyatini erkinlashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1998-yil 31-martdagi 137-son qarorining 9-bandi 5-xatboshisidan “shuningdek, tovarlar ishlab chiqarilgan mamlakatni aniqlash qoidalarini” soʻzlari chiqarib tashlansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari boʻyicha oʻrinbosari E.M. Ganiyev va Oʻzbekiston Respublikasi investitsiyalar va tashqi savdo vaziri S.U. Umurzakov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasida tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlashni oʻtkazish tartibini belgilaydi. 2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: ariza beruvchi — tovarlarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi sertifikatni olish uchun murojaat etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs; tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlash (keyingi oʻrinlarda sertifikatlash deb ataladi) — Oʻzbekiston Respublikasidan eksport va reeksport qilinayotgan tovarlarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi sertifikatni berish, guvohlantirish orqali tovarlarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash maqsadida ekspertiza oʻtkazish jarayoni; tovarlarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi sertifikat (keyingi oʻrinlarda sertifikat deb ataladi) — tovarlarning kelib chiqish mamlakati toʻgʻrisida aniq dalolat beruvchi hujjat, shu jumladan elektron shakldagi hujjat; vakolatli organ — “Oʻzbekekspertiza” aksiyadorlik jamiyati; vakolatli shaxs — vakolatli organning sertifikatni guvohlantirish uchun masʼul boʻlgan mansabdor shaxsi; ishlab chiqarishni ekspertiza qilish — ekspert tomonidan ariza beruvchining ishlab chiqarishi mazkur Nizomda belgilangan tartibda koʻzdan kechirilishi. tovar — bojxona chegarasidan oʻtuvchi har qanday mol-mulk, shu jumladan issiqlik, elektr, boshqa energiya turlari va transport vositalari (tovar va yoʻlovchilarni xalqaro tashish xizmatlarini amalga oshiruvchi transport vositalaridan tashqari); tovar turkumi — bitta oluvchining manziliga bitta transport hujjati boʻyicha kelayotgan yoki bitta pochta yuk xati bilan joʻnatilayotgan yoxud bojxona chegarasi orqali oʻtayotgan bitta jismoniy shaxsning qoʻl yukida va bagajida olib oʻtilayotgan tovar yoki uning bir qismi; ekspert — vakolatli organning zimmasiga ekspertiza oʻtkazish, ekspertiza dalolatnomasini yoki ekspert xulosasi va sertifikatni rasmiylashtirish funksiyasi yuklatilgan vakili; aynan bir xil tovar — bir ishlab chiqaruvchi tomonidan aynan bir xil texnologik jarayonga asosan ishlab chiqarilgan, tarkibi, nomi (shu jumladan, modeli, savdo belgisi, turi boʻyicha) va TIF TN kodlari boʻyicha bir xil tavsiflangan, aynan bir ariza beruvchi tomonidan sertifikatlash uchun taqdim etilgan tovar; eksport qiluvchi/ariza beruvchining ariza-deklaratsiyasi — ushbu Nizom 36-bandining “g” kichik bandida koʻrsatib oʻtilgan mamlakatlar uchun beriladigan umumiy shakldagi kelib chiqish sertifikatini berish uchun asos boʻladigan hujjat, shu jumladan elektron shakldagi hujjat; oʻz-oʻzini sertifikatlash — tovar olib kirilayotgan mamlakatda oʻrnatilgan tartibga muvofiq, eksport qiluvchining hisob-varaq faktura yoki tovarning boshqa kuzatuv hujjatlarida tovarning kelib chiqishini deklaratsiya orqali tasdiqlashi. Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida, tovar olib kirilayotgan mamlakatning milliy qoidalari yoki Oʻzbekiston Respublikasining normativ-huquqiy hujjatlarida boshqacha belgilanmagan boʻlsa, ushbu bobda koʻrsatilgan tushunchalar va ularning talqini qoʻllaniladi. 3. Sertifikat vakolatli organ tomonidan tovarning kelib chiqish mamlakatini guvohlantirish maqsadida rasmiylashtiriladi va tovar olib kiriladigan mamlakatning qonunchiligiga muvofiq imtiyozlar olish yoki imtiyozlar olish bilan bogʻliq boʻlmagan boshqa maqsadlar uchun qoʻllanilishi mumkin. 4. Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududidan tovarlarni olib chiqib ketish vaqtida sertifikat, basharti uning zarurligi tegishli shartnomalarda, tovar olib kiriladigan mamlakatning milliy qoidalarida qayd etilgan yoki Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro majburiyatlarida nazarda tutilgan boʻlsa, shuningdek, eksport qiluvchining talabi boʻyicha beriladi. 5. Tovarlarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash tamoyillari mavjud xalqaro amaliyotga asoslanadi. Bunda imtiyozli kelib chiqish qoidalari Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida, shuningdek, Bosh preferensiyalar tizimiga muvofiq preferensiyalar taqdim etuvchi davlatlarning imtiyozli kelib chiqish qoidalariga muvofiq aniqlanadi. Boshqa hollarda mazkur Nizomning 2-bobiga muvofiq kelib chiqish qoidalari qoʻllaniladi. 6. Tovarning kelib chiqishini ekspertiza qilishni oʻtkazish va sertifikat berish mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq sxema boʻyicha amalga oshiriladi. 7. Tovarlar batamom ishlab chiqarilgan yoki yetarli darajada qayta ishlangan mamlakat tovarning kelib chiqish mamlakati hisoblanadi. Bir guruh mamlakatlar, mamlakatlarning bojxona ittifoqlari, mintaqa yoki basharti, tovar ishlab chiqarilgan joyni aniqlash maqsadi ajratib koʻrsatishni taqozo etsa, biror mamlakatning muayyan qismi tovar ishlab chiqarilgan mamlakat deb hisoblanishi mumkin. 8. Quyidagi tovarlar mazkur mamlakatda batamom ishlab chiqarilgan deb hisoblanadi: a) uning hududidan yoki hududiy suvlaridan yoxud kontinental shelfidan va dengiz ostidan olingan foydali qazilmalar, agar mamlakat dengiz ostini qazish uchun mutlaq huquqqa ega boʻlsa; b) uning hududida oʻstirilgan yoki yigʻib olingan oʻsimlik mahsulotlari; v) mamlakatda tugʻilgan va parvarish qilingan tirik hayvonlar; g) mamlakatda yetishtirilgan oʻsimlik mahsulotlari va hayvonlardan olingan mahsulot; d) mamlakatda tayyorlangan ovchilik, baliqchilik va dengiz ovi mahsuloti; e) mamlakat kemalarida yoki u ijaraga olgan (fraxt qilingan) kemalarda jahon okeanida ovlangan va (yoki) tayyorlangan dengiz ovi mahsulotlari; j) mamlakatdagi ishlab chiqarish yoki boshqa operatsiyalarning natijasi boʻlmish ikkilamchi xom ashyo va chiqindilar; z) mamlakatga qarashli yoki u ijaraga olgan kosmik kemalarda ochiq kosmosda olingan yuqori texnologiya mahsulotlari; i) mamlakatda mazkur bandning “a” — “z” kichik bandlarida koʻrsatib oʻtilgan mahsulotlardangina ishlab chiqarilgan tovarlar. 9. Agar tovarni ishlab chiqarishda ikki yoki undan ortiq mamlakat ishtirok etayotgan boʻlsa, tovarning kelib chiqishi uning “yetarli darajada qayta ishlanganligi” mezoniga muvofiq aniqlanadi. 10. Ushbu mamlakatda tovarning “yetarlicha darajada qayta ishlanganligi” mezoni quyidagilardan iborat: tovarni qayta ishlash natijasida tovar pozitsiyasining (tovari tasniflovchi kodining) TIF TN boʻyicha dastlabki toʻrtta kod belgisining istalgan biri darajasida oʻzgarishi; mazkur hududdan kelib chiqqan deb hisoblash uchun yetarli boʻlgan zarur ishlab chiqarish va texnologik operatsiyalarning bajarilishi; advalor ulush qoidasi — foydalanilgan materiallar qiymatining yoki qoʻshilgan qiymatning foizlardagi ulushi yetkazib berilayotgan tovar bahosining qayd etilgan ulushiga yetganda, tovar qiymatining oʻzgarishi. 11. Agar aniq tovar yoki aniq mamlakatga (mamlakatlarga) nisbatan tovarning kelib chiqish mezoni alohida belgilanmagan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasida “yetarlicha darajada qayta ishlanganligi” mezoni quyidagicha aniqlanadi: a) eng koʻp qulaylik rejimini yaratgan holda, savdo-iqtisodiy hamkorlik sohasidagi bitimlar imzolangan davlatlar uchun (oʻzaro bitimlarda yoki tovar olib kiriladigan mamlakat milliy qonunchiligida boshqacha mezon belgilanmagan hollarda): tovarni qayta ishlash natijasida tovar pozitsiyasining (tovarni tasniflovchi kodining) TIF TN boʻyicha dastlabki toʻrtta kod belgisining istalgan biri darajasida oʻzgarishi yoki; ishlab chiqarishda foydalanilgan import mahsulotlar ulushi tovar tannarxining 50 foizidan oshmasligi; b) Oʻzbekiston Respublikasi bilan savdo-iqtisodiy hamkorlik sohasidagi bitimlari mavjud boʻlmagan davlatlar uchun hamda oʻzaro erkin yoki imtiyozli savdo toʻgʻrisidagi xalqaro shartnomalar tuzilgan davlatlarga eksport qilinayotgan, ammo shartnomada belgilangan imtiyozli kelib chiqish qoidalari talablariga javob bermaydigan tovarlar uchun (tovar olib kiriladigan mamlakat milliy qonunchiligida boshqacha mezon belgilanmagan hollarda): tovarni qayta ishlash natijasida tovar pozitsiyasining (tovarni tasniflovchi kodining) TIF TN boʻyicha dastlabki toʻrtta kod belgisining istalgan biri darajasida oʻzgarishi yoki; ishlab chiqarishda foydalanilgan import mahsulotlar ulushi tovar tannarxining 70 foizidan oshmasligi. 12. Yetarli darajada qayta ishlanganlik mezoni advalor ulush orqali ifodalangan holatlarda, qiymatli koʻrsatkichlar quyidagicha hisoblanadi: a) import qilinayotgan materiallar uchun — olib kirishda boj olinadigan (SIF negizida) qiymat boʻyicha yoki agar ularning kelib chiqishi nomaʼlum boʻlgan holda, ishlab chiqarish amalga oshiriladigan mamlakat hududida belgilangan birinchi sotuv bahosi boʻyicha; b) tayyor tovarlar uchun — franko-zavod bahosi yoki eksport bahosi boʻyicha. 13. Quyidagilar “yetarli darajada qayta ishlanganlik” mezoniga javob bermaydi deb hisoblanadi: a) saqlash yoki transportda tashish vaqtida tovarlarning saqlanishini taʼminlash boʻyicha operatsiyalar; b) tovarlarni sotish va transportda tashishga tayyorlash boʻyicha operatsiyalar (tovar turkumini maydalash, tovarlarni joʻnatishni tashkil qilish, saralash, qaytadan oʻrash); v) oddiy yigʻuv operatsiyalari; g) tovarlarni (tarkibiy qismlarni) aralashtirib hosil qilingan mahsulotga unga dastlabki tarkibidan jiddiy farqlanadigan xususiyatlarni bermaslik; d) yuqorida koʻrsatilgan operatsiyalarning ikkitasi yoki undan ortigʻini bir vaqtda amalga oshirish; e) chorva mollarini soʻyish. 14. Ishlab chiqarish yoki transport sharoitlariga koʻra, tovarlarni bitta turkum qilib joʻnatishning iloji boʻlmaganligi sababli ular boʻlib-boʻlib yoki yigʻilmagan holda yetkazib berilsa, uning kelib chiqishini aniqlash nuqtai nazaridan importyorning xohishiga koʻra, yagona predmet deb qaralishi kerak. Ushbu qoidaning qoʻllanish sharti quyidagilardan iborat: boʻlaklarga boʻlingan yoki yigʻilmagan tovarning bir necha turkumga taqsimlanganligini, bunday taqsimlash sabablarini, har bir turkumga kiradigan tovarlarning TIF TN boʻyicha kodlari, qiymati va ularni ishlab chiqargan mamlakatni koʻrsatgan holda har bir turkumning batafsil tasnifini Oʻzbekiston Respublikasi bojxona organiga oldindan maʼlum qilish; barcha turkumdagi tovarlarning bitta mamlakatdan bitta eksport qiluvchilar orqali yetkazib berilishi; tovarlarning barcha turkumlarini bitta bojxona postida rasmiylashtirish; barcha turkumdagi tovarlarning shartnomada koʻrsatilgan muddatdan kechiktirmay yetkazib berilishi. 15. Tovarlarning kelib chiqishini aniqlashda, ularni ishlab chiqarish uchun foydalaniladigan issiqlik va elektr energiyasi, mashinalar, uskuna va asboblarning kelib chiqishi inobatga olinmaydi. 16. Tovarlarning kelib chiqish mamlakati “yetarli darajada qayta ishlanganlik” mezoniga muvofiq aniqlanganda, kelib chiqishi nomaʼlum boʻlgan materiallar xorijiy materiallar deb hisoblanadi. 17. Tovarning Erkin iqtisodiy zonani yaratish toʻgʻrisida 1994-yil 15-apreldagi bitim yoki Erkin savdo hududi toʻgʻrisida 2011-yil 18-oktabrdagi shartnoma ishtirokchi-davlatining bojxona hududidan kelib chiqqanligini guvohlantirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi bojxona organiga bitim yoki shartnoma ishtirokchisi boʻlgan kelib chiqish mamlakatining vakolatli organi tomonidan berilgan sertifikat (ST-1 shakl) taqdim etilishi lozim. 18. Oʻzbekiston Respublikasi 1994-yil 15-apreldagi Erkin iqtisodiy zonani yaratish toʻgʻrisidagi bitim yoki 2011-yil 18-oktabrdagi Erkin savdo hududi toʻgʻrisidagi shartnoma ishtirokchi-davlatlari bilan savdoda Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi (MDH) hukumatlari rahbarlari Kengashining 1993-yil 24-sentabrdagi qarori bilan, keyinchalik kiritilgan oʻzgartirishlar bilan birga tasdiqlangan Tovarlarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash qoidalarini qoʻllaydi. 19. Tovar, agar u mazkur Nizomning II boʻlimida belgilangan kelib chiqish mezonlariga muvofiq boʻlsa, 1994-yil 15-apreldagi Erkin iqtisodiy zonani yaratish toʻgʻrisidagi bitim yoki 2011-yil 18-oktabrdagi Erkin savdo hududi toʻgʻrisidagi shartnoma ishtirokchi-davlatlaridan birortasining rezidenti tomonidan eksport qilinayotgan boʻlsa va bitim yoki shartnomaning boshqa ishtirokchi davlati bojxona hududidan ushbu bitim yoki shartnomaning ishtirokchi-davlati rezidenti tomonidan olib kirilayotgan boʻlsa, Erkin iqtisodiy zonani yaratish toʻgʻrisidagi bitim yoki Erkin savdo hududi toʻgʻrisidagi shartnoma ishtirokchi-davlatining bojxona hududidan kelib chiqqan deb hisoblanadi. Bunda rezident deganda, ushbu davlat hududida tuzilgan tashkilot yoki ushbu davlat hududida doimiy yashovchi jismoniy shaxs tushuniladi. 20. Tovarlarni MDH davlatlariga eksport qilishda “yetarlicha darajada qayta ishlanganligi” mezonini qoʻllash uchun kumulyatsiya tamoyilidan foydalanish mumkin, yaʼni tovarlarni MDH davlatlarida birin-ketinlikda qayta ishlashda, ushbu davlatlar kelib chiqishni aniqlash maqsadlari uchun yaxlit hudud sifatida koʻriladi. 21. 1993-yil 24-sentabrdagi Tovarlarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash Qoidalari kuchga kirgunga qadar Shartnoma ishtirokchi davlatlari hududlarida ishlab chiqarilgan va ularning bojxona hududiga olib kirilgan (joylashtirilgan), Shartnoma ishtirokchi davlatlar ichida tovarlarni olib oʻtishda ST-1 shaklidagi sertifikat berilishi mumkin va sertifikatning 5-ustuniga “Tovar (mamlakatning xozirgi nomi, ishlab chiqaruvchining nomi va ishlab chiqarilgan yili koʻrsatiladi) ishlab chiqarilgan” yozuvi kiritiladi. Bunda 12-ustunda tovar ishlab chiqarilgan davlatning xozirgi nomi koʻrsatiladi. Tovar ishlab chiqaruvchisi (uning nomi, manzili va tovar ishlab chiqarilgan yili) toʻgʻrisidagi hujjatlar taqdim qilinganda, har qanday shartnoma ishtirokchi davlatlari tomonidan sertifikat berilishi mumkin. 22. Tovarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash maqsadida ekspertiza oʻtkazish va sertifikat olish uchun ariza beruvchi tovarni yuklash amalga oshirilayotgan joydagi vakolatli organga mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shaklda yozma ariza taqdim etadi. Arizaga ariza beruvchining imzosi bilan tasdiqlangan quyidagi hujjatlarning nusxalari ilova qilinadi: eksport qilinayotgan tovarga hisobvaraq-faktura (invoys); eksport qilinadigan tovarlarni ishlab chiqarishda foydalaniladigan xom ashyo va butlovchi qismlarni sotib olish boʻyicha shartnoma va hisobvaraq-fakturalar yoki boshqa hujjatlar; eksport qilinayotgan tovarlarni ishlab chiqarishda foydalanilgan xomashyo va butlovchi qismlarning Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilganligini tasdiqlovchi hujjatlar (zarur hollarda); Oʻzbekiston Respublikasi hududida ishlab chiqarilgan tovarlarning sotib olganligini tasdiqlovchi shartnoma va hisobvaraq-faktura yoki boshqa hujjatlar (eksport qilinayotgan tovarning ishlab chiqaruvchisi boʻlib hisoblanmaydigan ariza beruvchi murojaat etgan hollarda); eksport qilinayotgan tovarning sifat va texnik koʻrsatkichlarini tasdiqlovchi hamda identifikatsiyalash uchun zarur hujjatlar (ariza beruvchi talabiga koʻra sertifikatda tovar haqida qoʻshimcha va aniqlashtiruvchi maʼlumotlar, shuningdek, uning sifati va texnik tavsifi qayd etilishi zarur hollarda); eksport qilinayotgan tovarlarni ishlab chiqaruvchi hisoblanmaydigan ariza beruvchi murojaat qilgan va mazkur bandda nazarda tutilgan hujjatlarni ishlab chiqaruvchi tomonidan berilishi rad etilgan hollarda, tovarni Oʻzbekiston Respublikasidan kelib chiqqanligini tasdiqlovchi ST-UZ kelib chiqish sertifikati. Bunda ushbu sertifikatni berish uchun asos boʻlgan kelib chiqish mezoni imtiyozli kelib chiqish qoidalari va ushbu Nizomning 11-bandi talablari asosida eksportga sertifikat berish uchun yetarli deb hisoblangan hollarda kelib chiqishini tasdiqlash maqsadida qoʻllanishi mumkin; eksport qilinayotgan tovarlarni ishlab chiqarish texnologik jarayonining asosiy operatsiyalarini oʻz ichiga olgan ishlab chiqarish texnologik jarayonining tavsifi, oʻzining yoki ijaraga olingan ishlab chiqarish obyektlari va uskunalarning mavjudligi haqida maʼlumot. Ishlab chiqarilishida import qilingan qismlar, xomashyo materiallari, butlovchi va ehtiyot qismlar ishlatilgan tovarlarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash boʻyicha murojaat qilingan holda, yuqorida koʻrsatilgan hujjatlarga qoʻshimcha tarzda quyidagi hujjatlarning nusxalari taqdim etiladi: Oʻzbekiston Respublikasiga xomashyo yoki qismlarni olib kirishdagi yuk bojxona deklaratsiyalari; tovar birligining foydalanilgan import xomashyo va materiallarning qiymati ajratilgan holda narxining hisobi (tovarlarning kelib chiqishini advalor ulush qoidasi boʻyicha aniqlash zarurati boʻlgan hollarda); eksport qilinayotgan tovarni ishlab chiqarishda foydalanilgan import xomashyolarning TIF TN boʻyicha tasnif kodi haqida maʼlumot (Oʻzbekiston Respublikasiga xomashyo yoki qismlarni olib kirishdagi yuk bojxona deklaratsiyalari taqdim qilish imkoniyati mavjud boʻlmagan hollarda). ishlab chiqarishda foydalanilgan xomashyo va qismlarning kelib chiqish toʻgʻrisidagi sertifikati (tovarning kelib chiqishi kumulyativ metod asosida aniqlangan hollarda). 23. Reeksport qilinayotgan tovarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi sertifikatni olish uchun murojaat qilinganda quyidagilar taqdim qilinishi kerak: Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirib kelgan tovarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi sertifikatning asl nusxasi yoki asl nusxa berish majburiy boʻlmagan mamlakatlar tomonidan berilgan va Oʻzbekiston Respublikasi vakolatli organlaridan olingan maʼlumotlar bilan tasdiqlangan elektron havola orqali tekshirish (tasdiqlash) imkoniyati mavjud boʻlgan hollarda elektron shakldagi sertifikat nusxasi; tovarning Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga kelib tushganligini tasdiqlovchi hujjat nusxasi; eksport shartnomasi yoki tovarning Oʻzbekiston Respublikasi hududidan reeksport qilinayotganligini tasdiqlovchi boshqa hujjat nusxasi. 24. Oʻzbekiston Respublikasida yetishtirilib eksport qilinayotgan qishloq xoʻjalik mahsulotlariga sertifikat olish boʻyicha murojaat qilinganda, arizaga ariza beruvchining imzosi bilan tasdiqlangan quyidagi hujjatlarning nusxalari ilova qilinadi: eksport qilinayotgan tovarga hisobvaraq-faktura (invoys); eksport qilinayotgan tovarning kelib chiqishini tasdiqlaydigan hujjatlar (eksport qiluvchining yer uchastkasidan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududida yetishtirilib eksport qilinayotgan tovarning sotib olinganligini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar). Sertifikat olish uchun murojaat qilingan kuni mazkur bandda koʻrsatilgan hujjatlarni taqdim etish imkoniyati boʻlmaganda, ariza beruvchi tomonidan eksport qilinayotgan mahsulotning nomi, hajmi, tayyorlovchisi va yetishtirilgan hududi haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi xatni taqdim etishga ruxsat etiladi. Bunda xalqaro meʼyorlarga muvofiq tovar olib kirilayotgan mamlakatning bojxona yoki boshqa vakolatli organlari tomonidan soʻrovnoma kelganda, shuningdek, taqdim etilayotgan xatda ishonchsiz maʼlumotlar koʻrsatilgan hollarda, vakolatli organ eksport qilinayotgan tovarning kelib chiqishi boʻyicha obyektiv xulosa berish uchun uning talabiga koʻra ariza beruvchi ushbu bandda koʻrsatilgan hujjatlarni taqdim etishi lozim. 25. Mazkur Nizom 36-bandining “g” kichik bandiga asosan eksport qilinayotgan mahsulotga sertifikat olish uchun eksport qiluvchi ushbu Nizomning 2a-ilovasiga muvofiq shaklda rasmiylashtirilgan ariza-deklaratsiyani taqdim etishi mumkin. Ariza-deklaratsiya yozma yoki elektron shaklda hamda ariza beruvchining imzosi bilan tasdiqlangan holda taqdim qilinadi. 26. 22 — 25-bandlarda koʻrsatilgan hujjatlar ariza beruvchi tomonidan vakolatli organga bevosita, pochta aloqa vositasi orqali yoki elektron shaklda axborot tizimi orqali taqdim etiladi. Elektron shaklda taqdim etilgan hujjatlar ariza topshirish sanasida respublikada faoliyat yuritayotgan foydalanuvchilarni identifikatsiyalash (aniqlash) yagona axborot tizimidan foydalangan holda taqdim etiladi yoki ariza beruvchining elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlanadi. Ariza beruvchi sertifikat olish uchun arizaga vakolatli organni xabardor qilish zarur deb hisoblaydigan qoʻshimcha maʼlumot va hujjatlarni ilova qilishi mumkin. Toʻliq hajmda taqdim etilmagan hujjatlar koʻrib chiqish uchun qabul qilinmaydi. 27. Oʻzbekiston Respublikasidan eksport qilinayotgan tovarlarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash boʻyicha ekspertiza oʻtkazish va ekspertiza dalolatnomasini tuzish, ushbu Nizomda nazarda tutilgan tartibda ariza topshirilgan sanadan boshlab bir ish kuni mobaynida amalga oshiriladi. Ilgari aynan bir xil tovar uchun sertifikat olgan ariza beruvchi murojaat qilgan taqdirda, tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlash ariza topshirilgan vaqtdan boshlab bir ish kuni mobaynida amalga oshiriladi, bunda ariza beruvchi arizasida sertifikatlanayotgan mahsulot nomi va miqdoridan soʻng aynan ilgari berilgan sertifikatning raqamini koʻrsatadi. Meva-sabzavot mahsulotlariga sertifikat olish boʻyicha ariza beruvchi tomonidan murojaat qilinganda, tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlash ariza topshirilgan vaqtdan boshlab bir ish kuni mobaynida amalga oshiriladi. TIF TN kodlari boʻyicha 84 — 89 guruhlarda tavsiflanadigan yoki yirik assortimentlardagi (3 tadan ortiq ishlab chiqaruvchi va/yoki 30 turdan ortiq) tovarlarni kelib chiqishini sertifikatlashda ekspertiza qilish, shuningdek ekspertiza dalolatnomasini tuzish 2 ish kunigacha uzaytirilishi mumkin 28. Ishlab chiqarishni ekspertiza qilish eksport qilinayotgan tovarni ishlab chiqarish (tayyorlash) jarayonini oʻrganishdan va tovarning Oʻzbekiston Respublikasidan kelib chiqishini tasdiqlash uchun ekspertiza buyurtmachisi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarni tahlil qilishdan boshlanadi. Ekspert quyidagilar bilan tanishib chiqishi va oʻrganishi kerak: Mazkur Nizomning 22, 24, 25-bandida koʻrsatilgan hujjatlarni; eksport qilinayotgan tovarni ishlab chiqaruvchisi boʻlib hisoblanmaydigan ariza beruvchi murojaat etgan hollarda, eksport qilinayotgan tovar turkumining mavjudligini tekshiradi; eksport qilinayotgan tovarni ishlab chiqaruvchisi boʻlgan ariza beruvchi murojaat etgan hollarda, eksport qilinayotgan tovarni ishlab chiqarish uchun obyektiv sharoitlarni tekshiradi. Ish jarayonida ekspert eksport qilinayotgan tovar kelib chiqish mezonlaridan qaysi biriga: mahsulotning batamom ishlab chiqarilganligi yoki mahsulotning yetarlicha qayta ishlanganligiga mos kelishini aniqlashi kerak. Basharti ekspertiza natijasida tovarning Oʻzbekiston Respublikasidan kelib chiqishi tasdiqlansa va kelib chiqish mezoni aniqlansa, mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shaklda ekspertiza dalolatnomasi tuziladi. 29. Ekspertiza dalolatnomasi eksport qilinayotgan tovarning shartnomada koʻrsatilgan barcha miqdoriga yoki (eksport qiluvchining ixtiyoriga koʻra) tovar turkumiga rasmiylashtiriladi. Tovarning shartnomada koʻrsatilgan barcha miqdoriga ekspertiza dalolatnomasini rasmiylashtirishda, korxonaning ushbu miqdorga mos ishlab chiqarish quvvatlari hamda ishlab chiqarishda foydalaniladigan xomashyo va butlovchi qismlarning mavjud boʻlishi talab etiladi. 30. Dalolatnoma ekspert tomonidan aniq, qisqartirishlarsiz (umumiy qabul qilinganlardan tashqari) va boʻyalishlarsiz rasmiylashtirilgan boʻlishi kerak. Tuzatishlarga ekspert tomonidan izoh berilishi va uning imzosi bilan tasdiqlangan boʻlishi lozim. 31. Ekspertiza dalolatnomasida taqdim etilgan hujjatlar toʻgʻrisidagi barcha maʼlumotlar, tekshirish natijalari koʻrsatilgan boʻlishi va tovarning kelib chiqishini aniqlashning aniq asosi keltirilishi kerak. 32. Ekspertiza dalolatnomasi bir nusxada rasmiylashtirilib, vakolatli organda saqlanadi. 33. Ariza beruvchi tomonidan tovarning kelib chiqish mamlakatini aniqlash maqsadida ekspertiza oʻtkazish va ekspertiza dalolatnomasi olish (sertifikat rasmiylashtirilmasdan) uchun murojaat qilingan hollarda, ariza beruvchi tovar ishlab chiqarilgan hududdagi vakolatli organga mazkur Nizomning 22-bandida koʻrsatilgan hujjatlarni taqdim qiladi. Ushbu holatda, ariza beruvchi tomonidan sertifikat olish uchun tovar ortilayotgan hudud vakolatli organiga oʻzi tomonidan tasdiqlangan ekspertiza dalolatnomasining nusxasi beriladi. Bunday ekspertiza dalolatnomasi 12 oy amal qilish muddati bilan beriladi. Tovarni ishlab chiqarishning texnologik jarayonida (shu jumladan tovarning tarkibiy qismida), eksport qilinayotgan tovarni ishlab chiqarishda foydalanilgan xom-ashyo va materiallarning kelib chiqishida yoki tovar eksport qilinayotgan mamlakat oʻzgargan taqdirda, ariza beruvchi yangi ekspertiza dalolatnomasi olish uchun ekspertiza dalolatnomasi bergan vakolatli organga mazkur Nizomning 22-bandida qayd etilgan zarur hujjatlardagi tegishli oʻzgarishlari bilan murojaat qilishi lozim. 34. Agar ekspertiza natijasida tovarning Oʻzbekiston Respublikasida “yetarli darajada qayta ishlanganlik” mezoniga rioya qilinmaganligi aniqlansa yoki tovar ishlab chiqarilgan mamlakatni aniqlash imkoni boʻlmasa, eksport qiluvchiga taqdim etilgan tovar Oʻzbekiston Respublikasidan kelib chiqqan tovar sifatida tasniflana olmasligi toʻgʻrisida, sabablari koʻrsatilgan holda, mazkur Nizomning 4-ilovasiga muvofiq shaklda ekspert xulosasi beriladi. 35. Tovarlarning Oʻzbekiston Respublikasi hududida qayta ishlash jarayonida kelib chiqish mamlakati toʻgʻrisidagi dastlabki qaror davlat bojxona xizmati tomonidan beriladi. Oʻzbekiston Respublikasi hududida qayta ishlash jarayonida tovar kelib chiqish mamlakati toʻgʻrisidagi dastlabki qarorni berish tartibi va shakli Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi tomonidan belgilanadi. 36. Ekspertiza dalolatnomasi (“a” — “d” kichik bandlar) yoki ariza-deklaratsiya (“g” kichik band) asosida sertifikat, eksport qilinayotgan tovarning shartnomada koʻrsatilgan barcha miqdoriga yoki tovar turkumiga (eksport qiluvchining ixtiyoriga koʻra) quyidagi shakllarda rasmiylashtiriladi: a) Bosh preferensiyalar tizimiga muvofiq preferensiyalar taqdim etuvchi xorijiy davlatlarga eksport qilinayotgan tovarlarga — A shaklida; b) Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi davlatlariga — ST-1 shaklida; v) Oʻzbekiston Respublikasi bilan shartnomalar tuzgan davlatlarga shartnomalarda belgilangan shakllarda yoki mazkur Nizomning 5-ilovasiga muvofiq shaklda rus yoki ingliz tillarida; g) ushbu bandning “a” — “v” kichik bandlarida koʻrsatilmagan mamlakatlarga va tovarning kelib chiqish mamlakatini tasdiqlash shartnoma (bitim) shartlarida yoki bunday davlatlarning milliy qoidalarida zarurligi nazarda tutilgan boʻlsa, mazkur Nizomga 5-ilovasiga muvofiq shaklda, shuningdek, eksport qiluvchining xohishiga koʻra tan olinadigan davlatlar uchun 5a-ilovaga muvofiq shaklda QR-kod (matrik shtrixli kod) qoʻyish orqali elektron shaklda rus yoki ingliz tillarida; d) tovarlarning keyinchalik eksportga chiqarish maqsadlarida ichki aylanishi uchun ushbu Nizomga 7-ilovaga muvofiq ST-UZ shaklida, bunda ushbu sertifikat tovarning tayyor miqdori va turkumiga, shuningdek, arizada koʻrsatilgan barcha miqdoriga, korxonaning ushbu miqdorga mos ishlab chiqarish quvvatlari hamda ishlab chiqarishda foydalaniladigan xomashyo va butlovchi qismlar mavjud boʻlgan taqdirda rasmiylashtiriladi. Eksport qiluvchining ixtiyoriga koʻra, sertifikat alohida transportda tashilayotgan tovar birliklariga berilishi mumkin. Ekspertiza dalolatnomasi yoki ariza-deklaratsiya asosida sertifikatni rasmiylashtirish bir ish kuni mobaynida amalga oshiriladi. 37. Eksport qilinayotgan tovar ishlab chiqarilgan hududdan boshqa hududda tovarlarning kelib chiqish sertifikatini olish uchun murojaat qilinganda, arizaga mazkur tovar ishlab chiqarilgan hududdagi vakolatli organ tomonidan berilgan ekspertiza dalolatnomasining ariza beruvchi tomonidan tasdiqlangan nusxasi va eksport qilinayotgan tovarga hisobvaraq-faktura (invoys) ilova qilinadi. 38. Qoidaga koʻra, tovarga berilgan sertifikat, shu tovar toʻgʻrisida quyidagi zarur maʼlumotlarni (ariza beruvchi taqdim qilgan maʼlumotlar asosida) oʻz ichiga olishi kerak: a) eksport qiluvchining nomi va manzili; b) import qiluvchining nomi va manzili; v) transportda tashish vositalari va harakatlanish marshruti (qanchalik aniqligiga qarab); g) oʻrinlar soni va oʻrab-joylash turi, tovarni identifikatsiyalash uchun zarur boʻlgan barcha maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi tovarning bayoni; d) brutto va sof ogʻirligi (ushbu koʻrsatkichlar boshqalar bilan, masalan, tovar birliklari soni yoki hajmi kabilar bilan almashtirilishi mumkin, basharti tovarni transportda tashishda uning vazni sezilarli darajada oʻzgarsa yoki bu birliklar tovarning ushbu turiga standart qoʻllanilsa); e) hisobvaraq-fakturaning raqami va sanasi. j) tovarning kelib chiqish mezonining asosi (ST-UZ kelib chiqish sertifikatlari uchun). Bunda mezonlar quyidagicha ifodalanadi: “P” — batamom ishlab chiqarilgan deb hisoblanganda; “D XXXX” — qayta ishlash natijasida tovar pozitsiyasining (tovarni tasniflovchi kodning) TIF TN boʻyicha dastlabki toʻrtta kod belgisining istalgan biri darajasida oʻzgarish sodir boʻlib, yetarli darajada qayta ishlangan deb topilganda, tovar pozitsiyasini koʻrsatgan holda; “D 50%” — ishlab chiqarishda foydalanilgan import mahsulotlar ulushi tovar tannarxining 50 foizidan oshmagan va yetarli darajada qayta ishlangan deb topilgan holda; “D 70%” — ishlab chiqarishda foydalanilgan import mahsulotlar ulushi tovar tannarxining 70 foizidan oshmagan va yetarli darajada qayta ishlangan deb topilgan holda. 39. Sertifikat vakolatli shaxs tomonidan imzolanadi va vakolatli organning muhri bilan tasdiqlanadi, shuningdek,ushbu Nizomning 36-bandi “g” kichik bandiga koʻra sertifikatlar tan olinadigan xorijiy davlatlar uchun QR-kod (matrik shtrixli kod) qoʻyish orqali elektron shaklda rasmiylashtirilishi mumkin. Sertifikatni guvohlantirish joyi (shahri) va sanasi, shuningdek, vakolatli organning nomi va toʻliq manzili koʻrsatiladi. 40. Sertifikatlarni tasdiqlash majburiyati yuklatiladigan shaxslar imzolarining namunalari va vakolatli organ muhrlarining bosma nusxalari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasiga, shuningdek, boshqa davlatlarning vakolatli organlariga yuboriladi. 41. Sertifikat bir nechta nusxada, bitta asl nusxa va qolgan nusxalari “kopiya” (“nusxa”) belgisi bilan tuziladi, QR-kod (matrik shtrixli kod) qoʻyilgan elektron sertifikat bundan mustasno. Ariza beruvchining murojaatiga koʻra sertifikatning “bankka taqdim etish uchun” belgisi qoʻyilgan ikkinchi asl nusxasi berilishi mumkin. 42. Har bir sertifikat uni identifikatsiyalash mumkin boʻlgan odatiy tartib raqamiga ega boʻlishi kerak. 43. Ariza beruvchining iltimosiga koʻra sertifikatni tovar joʻnatilganidan soʻng bojxona rasmiylashtiruvi amalga oshirilgandan bir yildan kechiktirmasdan guvohlantirishga ruxsat etiladi. Bu holda, mazkur Nizomning 22, 24-bandida sanab oʻtilgan hujjatlarga ariza beruvchi tomonidan qoʻshimcha ravishda bojxona organlarining tovarning joʻnatilganligini tasdiqlovchi belgisi qoʻyilgan tovarning kuzatuv hujjatlari va yuk bojxona deklaratsiyasi taqdim etiladi. Bunday hollarda sertifikatning “Xizmat belgilari uchun” ustunlarida “Keyinchalik berilgan” yozuvi boʻlishi kerak. 44. Sertifikat yoʻqolgan yoki buzilgan hollarda ariza beruvchi avval berilgan sertifikat rasmiylashtirilgan kundan boshlab bir yil davomida avval taqdim etilgan hujjatlar asosida guvohlantiriladigan dublikat olish toʻgʻrisida iltimosnoma bilan murojaat qilish huquqiga ega. Bunday sertifikatning dublikati, sertifikat asl nusxasining rasmiylashtirilgan sanasi va raqami koʻrsatilgan holda, “dublikat” yozuviga ega boʻlishi kerak. Bunda dublikatga avval berilgan sertifikat asl nusxasining roʻyxatga olish raqami va dublikat rasmiylashtirilgan kunning sanasi qoʻyiladi. QR-kod (matrik shtrixli kod) qoʻyilgan elektron sertifikat berilganda, dublikat olish talab etilmaydi. 45. Avval berilgan sertifikatni qayta rasmiylashtirish zarurati tugʻilganda, ariza beruvchi asoslantirilgan yozma murojaat asosida avval berilgan sertifikat rasmiylashtirilgan kundan boshlab bir yil davomida yangi sertifikat olish huquqiga ega. Bunda “Xizmat belgilari uchun” ustunlariga avval berilgan sertifikatning raqami va sanasi koʻrsatilgan holda, “Sertifikat oʻrniga berilgan” yozuvi kiritiladi. Avval berilgan sertifikatning oʻrniga berilgan sertifikatga yangi roʻyxatga olish raqami va yangi sertifikat rasmiylashtirilgan kunning sanasi qoʻyiladi. 46. Agar sertifikatning haqiqiyligiga yoki undagi eksport qilinayotgan mahsulotga tegishli boʻlgan maʼlumotlarning aniqligiga shubha tugʻilishi munosabati bilan, Yevropa Ittifoqining, Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi mamlakatlari va boshqa mamlakatlarning organlari Oʻzbekiston Respublikasida rasmiylashtirilgan sertifikatni tekshirish uchun qaytarsa yoki rasmiy talab yoʻllasa, vakolatli organ sertifikatlash va sertifikatlarni tasdiqlashning belgilangan tartibiga rioya qilinganligini tekshirish boʻyicha choralar koʻradi, zarur boʻlganda mazkur tovarning eksport qiluvchilari — tashkilotlar jalb etiladi. Bunday tekshiruv natijalari boʻyicha importyor-mamlakatning soʻrovnoma yuborgan organiga axborot yuboriladi. 47. Katta turkumlarda boʻlmagan (faktura qiymati 5000 AQSH dollarigacha boʻlgan, Yevropa Ittifoqi mamlakatlari uchun 6000 yevrogacha boʻlgan) tovarlarning kelib chiqishini guvohlantirishda, eksport qiluvchilar tovarning kelib chiqish mamlakatini hisobvaraq-fakturada yoki tovarning kuzatuv hujjatlarida, agarda mazkur tovarlar turkumi bitta shartnoma doirasida yetkazib berilayotgan tovarlar turkumining bir qismi boʻlmasa deklaratsiyalashi mumkin. 48. Yevropa Ittifoqi davlatlariga tovarlar eksport kilingan holda, Yevropa Ittifoqi Bosh preferensiyalar tizimining kelib chiqishi talablariga javob beradigan, umumiy qiymati 6000 yevrodan oshadigan tovarlarning kelib chiqishini deklaratsiyalash orqali tasdiqlash uchun, eksport qiluvchi Yevropa Ittifoqining Eksport qiluvchilarni roʻyxatdan oʻtkazish tizimida (REX) ruyxatdan oʻtkazuvchi organ tomonidan YEI reglamentlarida belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan boʻlishi shart. Bu holda, roʻyxatdan oʻtkazish uchun masʼul organlar (keyingi oʻrinlarda ruyxatdan oʻtkazuvchi organ deb ataladi) vakolatli organ tomondan aniqlanadi. Eksport qiluvchilar roʻyxatdan oʻtish uchun kerakli boʻlgan maʼlumotlarni roʻyxatdan oʻtkazuvchi organga taqdim qiladi. Roʻyxatdan oʻtkazish eksport qiluvchining arizasi va eksport qilinayotgan tovarning YEI reglamentlari talablariga muvofiqligi haqidagi ekspertiza dalolatnomasi asosida, oʻz tijoriy faoliyati, manzili, ishlab chiqaradigan va(yoki) eksport kilayotgan maxsuloti TIF TN kodlari va boshqa maʼlumotlarni ilova qilgan holda (qogʻoz koʻrinishida yoki elektron ravishda) taqdim kilgandan soʻng amalga oshiriladi. Roʻyxatdan oʻtkazilgan eksport qiluvchilarga REX-tizimining individual raqami beriladi, bunda ushbu eksport qiluvchi va tovarlarga biriktirilgan REX-tizimining individual raqamini hisobvaraq-fakturada yoki tovarning boshqa kuzatuv hujjatlarida koʻrsatib deklaratsiyalash asosida Yevropa Ittifoqi bojxona organlari tomonidan preferensiyalar berilishi mumkin. 49. Eksport qiluvchi eksport qilinayotgan tovarlarning kelib chiqishini aniqlashga asos boʻlgan hujjatlarni, eksport kilingan yilning tugashidan boshlab uch yil muddatgacha saqlashi lozim. Maʼmuriy hamkorlik maqsadida eksport qiluvchi har chorakda roʻyxatdan oʻtkazuvchi organga tovarlarning kelib chiqishi haqidagi deklaratsiyani oʻz ichiga olgan invoysning skaner nusxasini taqdim etadi. Eksport qiluvchining reglament talablariga rioya etayotganligi, jumladan kelib chiqish toʻgʻrisidagi deklaratsiyaning ishonchliligini aniqlash yiliga kamida bir marotaba roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ tomonidan ekspertiza oʻtkazib, ekspertiza dalolatnomasi tuzish orqali amalga oshiriladi. 50. YEIning Soliq va bojxona ishlari Bosh direktorati tomonidan deklaratsiyada koʻrsatilgan maʼlumotlarning haqqoniyligini tasdiqlash toʻgʻrisida soʻrovnoma joʻnatilgan taqdirda, eksport qiluvchi vakolatli yoki roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ tomonidan xabardor qilingandan soʻng 3 kun muddatda vakolatli organ/roʻyxatdan oʻtkazuvchi organga ishlab chiqarish va tovarning kelib chiqishini aniqlashga asos bulgan hujjatlar bilan tanishish uchun sharoit yaratib berishi lozim. 51. Soʻrovnomani koʻrib chiqish va javobini yoʻllash vakolatli organ tomonidan, eksport qiluvchi barcha hujjatlarni taqdim qilgan kundan boshlab 10 ish kunidan oshmaydigan muddatda amalga oshiriladi. 52. Kelib chiqish mamlakatini aniqlashning toʻgʻriligi va hisobvaraq-faktura yoki tovarning boshqa kuzatuv hujjatlarida koʻrsatib oʻtilgan tovarning kelib chiqishi haqidagi maʼlumotlarning ishonchliligi uchun masʼuliyat eksport qiluvchining zimmasiga yuklatiladi. 53. Ekspertizani oʻtkazish va sertifikatni rasmiylashtirish xarajatlarini ariza beruvchi toʻlaydi. 54. Kelib chiqish mamlakatini aniqlash boʻyicha ekspertiza oʻtkazish va tovarning kelib chiqish sertifikatini rasmiylashtirish, shuningdek ekspert xulosasi rasmiylashtirilgan hollarda ariza beruvchi tomonidan vakolatli organga mazkur Nizomning 6-ilovasiga muvofiq miqdorda haq toʻlanadi. 55. Ekspert ishlab chiqarishni ekspertiza qilish jarayonida mazkur tashkilotda amal qiluvchi texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilishi shart. 56. Qonunchilikka muvofiq ekspert, ekspertizaning xolisligi, sifati va oʻz vaqtida oʻtkazilishiga hamda ekspertiza dalolatnomasi, ekspert xulosasi va sertifikatning lozim darajada rasmiylashtirilishi uchun javob beradi. 57. Tovarning kelib chiqishini sertifikatlash uchun taqdim etilgan maʼlumotlarning ishonchliligi hamda aynan sertifikatlash uchun taqdim etilgan va ekspertiza oʻtkazilgan tovarning eksport qilinishi uchun ariza beruvchi javobgardir. Sertifikat rasmiylashtirilgandan soʻng ariza beruvchi tomonidan berilgan maʼlumotlar ishonchsiz ekanligi aniqlangan yoki ushbu Nizomning 24-bandi uchinchi xatboshisida belgilangan majburiyatlarini bajarmagan hollarda vakolatli organ berilgan sertifikatlarni belgilangan tartibda bekor qilishi mumkin. 58. Tovarning Oʻzbekiston Respublikasidan kelib chiqishi toʻgʻrisidagi ekspert xulosasini tasdiqlovchi hujjatlarning nusxalari ekspertiza dalolatnomasi bilan birga arxivda uch yildan kam boʻlmagan muddat davomida saqlanadi. Maxfiy xususiyatga ega yoki kelib chiqish qoidalarini qoʻllash maqsadida vakolatli organga maxfiy ravishda taqdim etilgan maʼlumotlar vakolatli organ tomonidan qatʼiy maxfiy saqlanadi va bunday maʼlumotlarni taqdim etgan shaxs yoki Hukumatning ruxsatisiz vakolatli organ ularni oshkor qilmaslik majburiyatini oladi, sud tartibida oshkor qilish talab etilgan holatlar bundan mustasno. 59. Vakolatli organ oʻzi tomonidan berilgan sertifikatlarning maʼlumotlar bazasini oʻz ichiga olgan tovarlarning kelib chiqishini sertifikatlash elektron tizimini yaratadi va yuritadi. Tovarlarning kelib chiqish sertifikatlarining maʼlumotlar bazasi tovar olib kirilayotgan mamlakat bojxona organlari tomonidan sertifikatni berilishi va uning toʻgʻri toʻldirilishi, bojxona deklaratsiyasida koʻrsatilgan maʼlumotlarning toʻgʻriligini tekshirishni on-layn rejimda (on-layn tekshiruv) amalga oshirish maqsadida olib boriladi. Elektron sertifikatlashtirish tizimiga kiritilgan sertifikatning elektron shaklidagi mavjud maʼlumotlar tarkibi ariza beruvchiga berilgan qogʻoz koʻrinishidagi sertifikat asl nusxasidagi maʼlumotlar bilan bir xil boʻlishi va milliy qonunchilik hamda xalqaro standartlarda koʻzda tutilgan sertifikatni toʻldirish tartib va talablariga muvofiq boʻlishi kerak. Sertifikatning elektron shakli vakolatli organ tomonidan sertifikatning asl nusxasi guvohlantirilgandan kundan keyingi kundan kechiktirmay elektron sertifikatlashtirish tizimiga kiritiladi. Ekspert va sertifikatni guvohlantirish uchun masʼul vakolatli shaxs sertifikatning toʻgʻri va oʻz vaqtida elektron tizimga kiritilishi uchun javob beradi. 60. Ariza beruvchi vakolatli organning qaroridan norozi boʻlgan hollarda (rad etish, ijro etuvchi organ tomonidan sertifikatlash ishlarini sifatsiz oʻtkazish), vakolatli organga yoki belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq sudga murojaat qilishga haqli. Bosqichlar Subyekt Harakat Muddati 1-bosqich Ariza beruvchi — eksport qiluvchi (korxona) Yozma yoki elektron koʻrinishda tegishli hujjatlarini ilova qilgan holda ariza topshirish Ariza beruvchiningxohishiga koʻra 2-bosqich Vakolatli organ 1. Taqdim qilingan hujjatlarni oʻrganib chiqish va ishlab chiqarish/tovar saqlanayotgan joyga borib ekspertiza oʻtkazish. 2. Ekspertiza dalolatnomasi tuzish (rasmiylashtirish) (ekspertiza natijasi salbiy boʻlgan hollarda ekspert xulosasi rasmiylashtirish). Bir ish kuni davomida (TIF TN kodlari boʻyicha 84 — 89 guruhlarda tavsiflanadigan tovarlarni sertifikatlashda — ikki ish kunigacha) 3-bosqich Vakolatli organ 1. Tovarning kelib chiqish sertifikatini tuzish va rasmiylashtirish (ekspertiza dalolatnomasi asosida) 2. Sertifikatni elektron maʼlumotlar bazasiga kiritish Bir ish kuni davomida 4-bosqich Ariza beruvchi — eksport qiluvchi (korxona) Sertifikatni olish Ariza beruvchiningxohishiga koʻra 5-bosqich Ariza beruvchi — eksport qiluvchi (korxona) Avval berilgan sertifikatni qayta rasmiylashtirish uchun vakolatli organga murojaat qilish zarurati tugʻilganda Avval berilgan sertifikat rasmiylashtirilgan kundan boshlab bir yil davomida 6-bosqich Vakolatli organ Qayta rasmiylashtirish va sertifikat berish Bir ish kuni davomida