Tijorat banklariga jismoniy shaxslardan naqd chet el valyutasini sotib olishi uchun Markaziy bank tomonidan madad pullari berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2019-12-30)

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi va “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi: 1. Tijorat banklariga jismoniy shaxslardan naqd chet el valyutasini sotib olishi uchun Markaziy bank tomonidan madad pullari berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi va “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq tijorat banklariga jismoniy shaxslardan naqd chet el valyutasini sotib olishi uchun Markaziy bank tomonidan madad pullari berish va oʻzaro (Markaziy bank va tijorat banki oʻrtasida) hisob-kitoblarni amalga oshirishning tartibini belgilaydi. 1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: madad puli — Markaziy bank tomonidan tijorat banki filialiga valyuta ayirboshlash shoxobchalari orqali jismoniy shaxslardan naqd chet el valyutasini sotib olish uchun beriladigan milliy valyuta — soʻmdagi (bundan buyon matnda soʻm deb yuritiladi) naqd pullar; bank-agent — tijorat banklar tomonidan jismoniy shaxslardan sotib olingan naqd chet el valyutasini qabul qilib oluvchi hamda naqd chet el valyutasini joʻnatgan bankning Bosh banki vakillik hisobvaragʻiga naqdsiz koʻrinishdagi chet el valyutasini oʻtkazib beruvchi tijorat banki va uning joylardagi filiallari. 2. Tijorat banklarining valyuta ayirboshlash shaxobchalari orqali naqd chet el valyutasini sotib olish uchun tijorat banklari filiallarini yetarli miqdorda naqd soʻm bilan taʼminlash maqsadida Markaziy bankning hududiy Bosh boshqarmalari (bundan buyon matnda HBB deb yuritiladi) tijorat banklari filiallariga madad pullari beradi. 3. Madad pullari Markaziy bankning HBB Hisob-kitob-kassa markazi (bundan buyon matnda HKKM deb yuritiladi) aylanma kassasidagi naqd pullar hisobidan beriladi. HKKM tomondan tijorat banklariga jismoniy shaxslardan chet el valyutasini xarid qilish uchun soʻmda madad puli berish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Respublika inkassatsiya xizmatining joylardagi boshqarmalari (boʻlimlari) orqali tomonlar oʻrtasida tuzilgan shartnomalar, tijorat banklarining yozma buyurtmalari hamda Respublika Markaziy banki va uning HBBlari farmoyishlari asosida amalga oshiriladi. 4. Ushbu madad pullari faqatgina tijorat banki filiallarining valyuta ayirboshlash shoxobchalari orqali jismoniy shaxslardan naqd chet el valyutasini sotib olish uchun ishlatiladi, boshqa maqsadlarga yoʻnaltirish Markaziy bank HBBning tegishli farmoyishiga asosan amalga oshiriladi. 5. Bank filiali rahbari, bosh buxgalteri va kassa mudiri Markaziy bankning HBBdan chet el valyutasini sotib olish uchun olingan madad pullarining butligini taʼminlash hamda maqsadli ishlatilishi boʻyicha masʼul hisoblanadi. 6. Bank (bank filiali) kassalaridagi mavjud naqd pullar keyingi kunda kutilayotgan toʻlovlarni hisobga olgan holda, naqd chet el valyutasini xarid qilish uchun yetarli boʻlmagan hollarda, naqd chet el valyutasini xarid qilish uchun talab etiladigan naqd pullar summasiga madad puli soʻrab Markaziy bankning HBBlariga Oʻzbekiston Respublikasida banklar tomonidan naqd pul muomalasiga doir ishlarni tashkil etish toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga (roʻyxat raqami 3003, 2018-yil 1-may) muvofiq buyurtma asosida murojaat qiladi. Bank (bank filiali) tomonidan soʻralgan madad pullari Markaziy bankning HBB farmoyishiga asosan HKKM aylanma kassasidagi naqd pullar hisobidan inkassatsiya xizmati orqali beriladi. HKKMlarda mazkur farmoyishga asosan tijorat banklariga madad puli joʻnatilganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 10109000 — “Yoʻldagi naqd pullar va boshqa toʻlov hujjatlari” Kredit 10101000 — “Aylanma kassadagi naqd pullar”. 7. HKKM aylanma kassasida tijorat banklari filiallari tomonidan soʻralgan madad pullarini berish uchun yetarli boʻlmagan taqdirda, shu kunning oʻzida Markaziy bankning HBB HKKM aylanma kassasini madad puli bilan taʼminlash choralarini koʻradi. Markaziy bankdan olingan emissiya ruxsatnomasiga asosan olingan madad pullarini Markaziy bankning HBB ertangi kundan kechiktirmasdan tegishli tijorat banklari filiallariga belgilangan tartibda inkassatsiya xizmati orqali yetkazib berilishini taʼminlaydi. 8. Naqd chet el valyutasini sotib olish uchun tijorat banklariga madad pullari berish maqsadida zaxira fondidan aylanma kassaga naqd pul oʻtkazish uchun berilgan emissiya ruxsatnomalaridan: a) Markaziy bankning HBB ruxsatnoma olingan kunni hisobga olmagan holda uch bank ish kuni davomida; b) HKKM Markaziy bankning HBBdan ruxsatnoma olingan kunni hisobga olmagan holda ikki bank ish kuni davomida foydalanishlari mumkin. Markaziy bankning HBB boshligʻi, Naqd pul muomalasini tashkil etish boshqarmasi boshligʻi hamda HKKM direktori olingan emissiya ruxsatnomalarini foydalanish muddatiga amal qilgan holda ishlatilishini taʼminlaydi. 9. Tijorat banklari filiallariga naqd chet el valyutasini xarid qilish uchun beriladigan madad pullari uchun tijorat banki filiali vakillik hisobvaragʻida yetarli miqdorda mablagʻ mavjud boʻlmasa oldindan naqdsiz pul oʻtkazib berilishi talab etilmaydi. 10. Tijorat banki filialiga inkassatsiya xizmati orqali keltirilgan soʻmdagi madad pullari bank filialining qimmatliklarni but saqlanishi uchun javobgar mansabdor shaxslar (bank filiali rahbari, bosh buxgalteri va kassa mudiri) tomonidan belgilangan tartibda qabul qilinib, ushbu naqd pullar 10196 — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” hisobvaragʻiga kirim qilinadi. Bunda, quyidagicha buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: a) Tijorat banklariga HKKMdan madad puli keltirilganda: Debet 10101000 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” Kredit 29896000 — “Boshqa majburiyatlar”; b) HKKMlarga tijorat banklaridan madad pulini olganligi toʻgʻrisida tasdiqnoma kelganda: Debet 19997000 — “Boshqa aktivlar” Kredit 10109000 — “Yoʻldagi naqd pullar va boshqa toʻlov hujjatlari”; v) Tijorat banki 10101 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” hisobvaragʻiga HKKMdan olingan madad pulini kirim qilgandan soʻng, ushbu mablagʻlar dasturiy yoʻl bilan 10196 — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” hisobvaragʻiga 17301 — “Tranzit hisobvaragʻi” hisobvaragʻidan foydalangan holda oʻtkazilganda: Debet 17301000 — “Tranzit hisobvaragʻi” Kredit 10101000 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” Debet 10196000 — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” Kredit 17301000 — “Tranzit hisobvaragʻi”. Bank filialida 10196 — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” hisobvaragʻida hisobi yuritayotgan soʻmdagi naqd pullar qoldigʻi mazkur Nizomning 1-ilovasida keltirilgan 142-shakldagi kitobda hisobga olinishi lozim. 11. Tijorat banki filialining valyuta ayirboshlash shoxobchalariga chet el valyutasini xarid qilish uchun 10101 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” va 10102 — “Naqd pullar zaxirasi” hisobvaragʻidagi mablagʻlar hisobidan, qoʻshimcha ehtiyojlar mavjud boʻlgan taqdirda, 10196 — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” hisobvaragʻidagi soʻmdagi mablagʻlar hisobidan naqd pullar beriladi. Markaziy bank HBB tegishli farmoyishlariga asosan 10196 — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” hisobvaragʻiga 10198 — “Markaziy bankka topshiriladigan naqd pullar zaxiralari” hisobvaragʻidagi naqd pullar ham (10101 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” hisobvaragʻi orqali) kirim qilinishi mumkin. Bank filiali tomonidan valyuta ayirboshlash shoxobchalariga madad pullarini yuborishdan oldin bir vaqtning oʻzida quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: Debet 17301000 — “Tranzit hisobvaragʻi” Kredit 10196000 — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” Debet 10101000 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” Kredit 17301000 — “Tranzit hisobvaragʻi” Bank filiali valyuta ayirboshlash shoxobchalariga madad pulini joʻnatganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 10109 — “Yoʻldagi naqd pullar va boshqa toʻlov hujjatlari” Kredit 10101 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” Bank filiali tomonidan joʻnatilgan madad puli valyuta ayirboshlash shoxobchalariga kelib tushganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 10103 — “Pul almashtirish shoxobchalaridagi naqd pullar” Kredit 10109 — “Yoʻldagi naqd pullar va boshqa toʻlov hujjatlari”. 12. Kun davomida xarid qilingan naqd chet el valyutalar bank filiali kassasiga kirim qilinib, uning hisobi chet el valyutasi boʻyicha 10196 — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” hisobvaragʻida hisobga olinishi lozim. Chet el valyutasi xaridi uchun ishlatilmay qolgan soʻmdagi naqd pullar qoldigʻi ham 10196 — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” hisobvaragʻida hisobga olinadi. Bunda, quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari bajariladi: a) valyuta ayirboshlash shoxobchasi tomonidan madad pulining ishlatilmagan qismi kun oxirida bankka qaytarilganda: Debet 10109 — “Yoʻldagi naqd pullar va boshqa toʻlov hujjatlari” Kredit 10103 — “Pul almashtirish shoxobchalaridagi naqd pullar”; b) valyuta ayirboshlash shoxobchasi tomonidan joʻnatilgan madad pulining ishlatilmagan qismi bankka kelib tushganda: Debet 10101 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” Kredit 10109 — “Yoʻldagi naqd pullar va boshqa toʻlov hujjatlari”. Debet 17301000 — “Tranzit hisobvaragʻi” Kredit 10101000 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” Debet 10196000 — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” Kredit 17301000 — “Tranzit hisobvaragʻi”; v) bank amaliyot kuni oxirida valyuta ayirboshlash shoxobchasi chet el valyutasini sotib olish uchun sarflagan naqd pulning “09009” maʼlumotnomasida koʻrsatilgan soʻmdagi umumiy summasiga quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasini amalga oshiradi: Debet 17101000 — “Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari” Kredit 10103000 — “Pul almashtirish shoxobchalaridagi naqd pullar”; g) Valyuta ayirboshlash shoxobchasi orqali sotib olingan chet el valyutasining “09009” maʼlumotnomasida koʻrsatilgan alohida har bir chet el valyutasidagi umumiy summaga quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 10103VVV — “Pul almashtirish shoxobchalaridagi naqd pullar” Kredit 17101VVV — “Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari”; d) Valyuta ayirboshlash shoxobchasi orqali sotib olingan chet el valyutasi 10196VVV — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” hisobvaragʻiga kirim qilinganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: Debet 10101VVV — “Aylanma kassadagi naqd pullar” Kredit 10103VVV — “Pul almashtirish shoxobchalaridagi naqd pullar” Debet 10196VVV — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” Kredit 10101VVV — “Aylanma kassadagi naqd pullar”; e) 10196VVV — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” hisobvaragʻida hisobga olinayotgan chet el valyutasi boʻyicha chiqim amaliyotlari 10101VVV — “Aylanma kassadagi naqd pullar” hisobvaragʻi orqali amalga oshiriladi va bunda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 10101VVV — “Aylanma kassadagi naqd pullar” Kredit 10196VVV — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi”. Bank filialida 10196 — “Chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan naqd pullar zaxirasi va jismoniy shaxslardan sotib olingan chet el valyutasi” hisobvaragʻida hisobi yuritayotgan naqd chet el valyutalari qoldigʻi mazkur Nizomning 2-ilovasida keltirilgan 121A-shakldagi kitobda hisobga olinishi lozim. 13. Bank balansida 10103 — “Pul almashtirish shoxobchalaridagi naqd pullar” hisobvaragʻidagi soʻmdagi va valyutadagi qoldiq valyuta ayirboshlash shoxobchalari kassirlaridan olingan “09009” maʼlumotnomasida koʻrsatilgan qoldiq bilan solishtiriladi va ular teng boʻlgan taqdirda mazkur bank amaliyot kuni belgilangan tartibda yakunlanadi. 14. Tijorat banki filiali tomonidan HKKMdan olingan madad pullarining chet el valyutasini xarid qilish uchun ishlatilgan qismi uch bank ish kuni ichida toʻliq naqdsiz yoki naqd pul koʻrinishda qoplab berilishi shart. Bank filialining vakillik hisobvaragʻida olingan madad pulini qoplash uchun yetarli miqdorda soʻmdagi mablagʻ mavjud boʻlsa, shu kunning oʻzida HKKMga madad pulini qoplash uchun naqdsiz koʻrinishda hisob-kitobni amalga oshirishi lozim. 15. Tijorat banki filialining soʻmdagi vakillik hisobvaragʻida yetarli miqdorda mablagʻlar mavjud boʻlmasa, bank filiali tomonidan chet el valyutasini sotib olish uchun ishlatilgan Markaziy bankdan olingan madad puli miqdori va uni qoplab berish uchun filialning vakillik hisobvaragʻini toʻldirish toʻgʻrisida har kun yakunida oʻzining Bosh bankiga elektron xabarnoma orqali maʼlum qiladi. Tijorat banki filialining Bosh banki soʻmdagi vakillik hisobvaragʻidagi mablagʻlar hisobidan bank filiali vakillik hisobvaragʻini Markaziy bankdan olingan madad pullarini qoplash uchun naqdsiz koʻrinishda yetarli pul mablagʻlari bilan taʼminlaydi. Bank filiali, oʻz navbatida, vakillik hisobvaragʻiga kelib tushgan soʻmdagi mablagʻlar hisobidan HKKMdan olingan madad pulining ishlatilgan qismini qoplab beradi. 16. Tijorat banki filialining Bosh banki soʻmdagi vakillik hisobvaragʻida Markaziy bankdan olingan va chet el valyutasini xarid qilishga bank filiali tomonidan ishlatilgan madad pulini qoplash uchun yetarli mablagʻ mavjud boʻlmagan taqdirda tijorat banki filialining Bosh banki chet el valyutasidagi vakillik hisobvaragʻida mavjud mablagʻlar hisobidan chet el valyutani Valyuta birjasi orqali sotib, oʻzining soʻmdagi vakillik hisobvaragʻini yetarli miqdorda mablagʻ bilan taʼminlashi, shuningdek mazkur Nizomning 15-bandida belgilangan tartibda Markaziy bankdan olingan madad puli uchun hisob-kitoblarni amalga oshirish choralarini koʻrishi lozim. Bunda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: a) tijorat bankining Bosh bankida: Debet 19997VVV — “Boshqa aktivlar” Kredit 10301VVV — “Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻi — Nostro” yoki 10501VVV — “Boshqa banklardagi vakillik hisobvaraqlari — Nostro”; b) Markaziy bankda: Debet 10401VVV — “Norezident banklardagi vakillik xisobvaragʻi Nostro” yoki 10501VVV — “Rezident banklardagi vakillik xisobvaragʻi — Nostro” Kredit 21596VVV — Valyuta birjasining hisobvaragʻi Debet 21596000 — Valyuta birjasining hisobvaragʻi — Markaziy bankning Toshkent shahar Bosh boshqarmasi HKKM Kredit 29896000 — “Boshqa majburiyatlar” — Tijorat bankining Bosh banki; v) tijorat bankining Bosh bankida: Debet 17101VVV — “Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari” Kredit 19997VVV — “Boshqa aktivlar” Debet 29896000 — “Boshqa majburiyatlar” Kredit 17101000 — “Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari” Debet 16102VVV — “Bosh bank/filiallardan olinadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” yoki 22203VVV — “Bosh bank/filiallarga toʻlanadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” Kredit 17101VVV — “Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari” Debet 17101000 — “Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari” Kredit 16102000 — “Bosh bank/filiallardan olinadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” yoki 22203000 — “Bosh bank/filiallarga toʻlanadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” Debet 22203000 — “Bosh bank/filiallarga toʻlanadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” — Tijorat bankining Bosh banki Kredit 16102000 — “Bosh bank/filiallardan olinadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” — Tijorat bankining filiali; g) tijorat bankining filialida: Debet 17101VVV — “Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari” Kredit 16102VVV — “Bosh bank/filiallardan olinadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” yoki 22203VVV — “Bosh bank/filiallarga toʻlanadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” Debet 16102000 — “Bosh bank/filiallardan olinadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” yoki 22203000 — “Bosh bank/filiallarga toʻlanadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” Kredit 17101000 — “Valyuta pozitsiyasi hisobvaraqlari”. 17. Tijorat banki filialining Bosh banki chet el valyutasidagi vakillik hisobvaragʻida yetarli miqdorda mablagʻ mavjud boʻlmagan taqdirda, bank filialidan olingan elektron xabarnomaga javoban sotib olingan naqd chet el valyutasini filial joylashgan tumandagi (shahardagi) yoki viloyatdagi bank-agentning filialiga joʻnatish toʻgʻrisida zudlik bilan elektron topshiriq yuborishi lozim. Bosh bank elektron topshiriqni tasarrufidagi filialidan elektron xabarnomani operatsion kun yopilmasdan olgan boʻlsa, shu kunning oʻzida, agar shu kunning oʻzida yuborish imkoniyati boʻlmasa keyingi operatsion kun ochilishi bilan yuborishi talab etiladi. 18. Bosh bankdan elektron topshiriqni olgan bank filiali sotib olingan naqd chet el valyutasini bank-agent filialiga joʻnatish maqsadida inkassatsiya xizmatiga farmoyish berish uchun Markaziy bankning HBB Naqd pul muomalasini tashkil etish boshqarmasiga bank filiali rahbari tomonidan imzolangan buyurtma bilan murojaat qiladi. Markaziy bankning HBB naqd chet el valyutani bank-agentga joʻnatish uchun buyurtma bergan bank filialidan qimmatliklarni olib, bank-agentga yetkazish toʻgʻrisida belgilangan tartibda farmoyish tayyorlab, inkassatsiya xizmati tomonidan oʻz vaqtida ijrosini taʼminlashga masʼuldir. Bunda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: a) Tijorat bankining filiali chet el valyutasini bank-agentning filialiga joʻnatganda: Debet 10109VVV — “Yoʻldagi naqd pullar va boshqa toʻlov hujjatlari” Kredit 10101VVV — “Aylanma kassadagi naqd pullar”; b) Chet valyutasi bank-agentning filialiga kelib tushganda: Debet 10101VVV — “Aylanma kassadagi naqd pullar” Kredit 22203VVV — “Bosh bank/filiallarga toʻlanadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar”; v) Bank-agent filialidan olingan chet valyutasi kelib tushganligi toʻgʻrisidagi xabarnomaga asosan tijorat bankining filialida: Debet 16102VVV — “Bosh bank/filiallardan olinadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” Kredit 10109VVV — “Yoʻldagi naqd pullar va boshqa toʻlov hujjatlari”. 19. Bank-agent filiali naqd chet el valyutani qabul qilib olishi bilan oʻzining Bosh bankiga shuncha miqdordagi (belgilangan tarif boʻyicha xizmat haqini chegirib qolgan holda) chet el valyutadagi vakillik hisobvaragʻidan mablagʻlarni naqdsiz koʻrinishda naqd chet el valyutasini yuborgan bank filiali Bosh bankining chet el valyutadagi vakillik hisobvaragʻiga oʻtkazib berishi haqida elektron xabarnoma yuboradi. Bank-agentning Bosh banki tomonidan naqd chet el valyutasini joʻnatgan tijorat banki Bosh bankining chet el valyutadagi vakillik hisobvaragʻiga chet el valyutasida mablagʻlarni oʻtkazib berganda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi: a) Bank-agentning Bosh bankida: Debet 16102VVV — “Bosh bank/filiallardan olinadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” Kredit 10301VVV — “Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻi — Nostro” yoki 10501VVV — “Boshqa banklardagi vakillik hisobvaraqlari — Nostro”; b) Tijorat bankining Bosh bankida: Debet 10301VVV — “Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻi — Nostro” yoki 10501VVV — “Boshqa banklardagi vakillik hisobvaraqlari — Nostro” Kredit 22203VVV — “Bosh bank/filiallarga toʻlanadigan mablagʻlar — Naqdsiz pullar” Tasarrufidagi bank filiali tomonidan bank-agentga yuborilgan naqd chet el valyuta uchun naqdsiz koʻrinishda chet el valyutadagi mablagʻlarni olgan tijorat bankining Bosh banki ushbu mablagʻlarni mazkur Nizomning 16-bandida qayd etilgan tartibda olingan madad puli uchun hisob-kitoblarni amalga oshirishga yoʻnaltirishi lozim. 20. Tijorat banki filiali HKKMdan olgan madad puli uchun mablagʻlarni naqd pulsiz oʻtkazib beradi va bunda quyidagi buxgalteriya oʻtkazmasi amalga oshiriladi: Debet 29896000 — “Boshqa majburiyatlar” — Tijorat bankining filiali Kredit 19997000 — “Boshqa aktivlar” — Markaziy bankning HBB HKKM. 21. Bank filiali tomonidan chet el valyutasini xarid qilish uchun ishlatilmay qolgan madad puli, agar u boʻyicha toʻliq hisob-kitob amalga oshirilmagan boʻlsa va bank filialida ushbu madad puliga ehtiyoj boʻlmasa uch kun muddat ichida Markaziy bankning HBBga inkassatsiya xizmati orqali qaytarilishi shart. Bank filialida ishlatilmay qolgan madad puliga kelgusida ehtiyoji mavjud boʻlsa, bu haqda Markaziy bankning HBBga ushbu pullarning butligini va faqat belgilangan maqsad uchun yoʻnaltirilishini taʼminlash boʻyicha bank filiali rahbari tomonidan imzolangan kafolat xati bilan murojaat qilishi lozim. Bank filialida qoʻshimcha madad puliga ehtiyoj mavjud boʻlsa, bank filiali belgilangan tartibda madad puli berish toʻgʻrisida Markaziy bankning HBBga buyurtma beradi. 22. Tijorat banki filialiga Markaziy bankning HBB farmoyishida koʻrsatilgan miqdorda madad pulini berish va uni oʻz vaqtida tegishli bank filialiga butligini taʼminlagan holda yetkazib berish uchun HKKMning direktori, bosh buxgalteri va kassa mudiri, inkassatsiya xizmatining viloyat boshqarmasi rahbari javobgardir. 23. Naqd chet el valyutasini sotib olish uchun Markaziy bankdan olingan madad pullarining but saqlanishi va belgilangan maqsadlarga yoʻnaltirilishi uchun madad pulini olgan bank filiali rahbari, bosh buxgalteri, kassa mudiri toʻliq moddiy javobgar hisoblanadi. 24. Markaziy bank HBBning Naqd pul muomalasini tashkil etish boshqarmasi tijorat banki filiallariga chet el valyutasini sotib olishga berilgan madad pullari uchun belgilangan muddatdan kechiktirmagan holda hisob-kitoblarni amalga oshirilishini nazorat qiladi. 25. Markaziy bankdan olingan madad puli boʻyicha oʻz vaqtida hisob-kitob qilinishi yuzasidan eng avvalo, madad pulini olgan tijorat banki filialining rahbari, bosh buxgalteri; madad puli boʻyicha hisob-kitobni amalga oshirish uchun bank filialining soʻmdagi vakillik hisobvaragʻini yetarli miqdorda mablagʻ bilan taʼminlashda tijorat bankining tegishli Rais oʻrinbosari, bosh buxgalteri, Gʻaznachilik boshqarmasi boshligʻi; tijorat banki filialidan olingan naqd chet el valyuta uchun qimmatliklar qabul qilinishi bilan qimmatliklarni joʻnatgan tijorat banki filialining Bosh banki chet el valyutadagi vakillik hisobvaragʻiga mablagʻlarni oʻz vaqtida oʻtkazib berish uchun bank-agentning rahbari va bosh buxgalteri javobgar hisoblanadi. 26. Sotib olingan naqd chet el valyutani bank-agentga joʻnatish boʻyicha Markaziy bankning HBBga buyurtma bergan bank filiali rahbari, bosh buxgalteri va kassa mudiri berilgan buyurtmaga asosan chiqarilgan Markaziy bank HBBning farmoyishida koʻrsatilgan summani belgilangan tartibda inkassatsiya guruhiga toʻliq berishga hamda inkassatsiya guruhi qabul qilingan qimmatliklarni oʻz vaqtida, ularni butligini taʼminlagan holda bank-agentga yetkazib berishga masʼuldir. 27. Tijorat banki filialiga berilgan madad puli boʻyicha oʻz vaqtida hisob-kitoblar amalga oshirilmagan taqdirda, Markaziy bank HBBning HKKM direktori va Naqd pul muomalasini tashkil etish boshqarmasi boshligʻi Markaziy bank HBB boshligʻiga yozma xabar beradi. Markaziy bankning HBB boshligʻi tomonidan imzolangan va Markaziy bankka yuborilgan elektron xabarnomaga asosan tegishli tijorat bankining vakillik hisobvaragʻidan mablagʻlar belgilangan tartibda echib olinib, Markaziy bankning tegishli HBB vakillik hisobvaragʻiga oʻtkaziladi.