Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(resolution, 2026-02-02)

Soʻnggi yillarda Orolboʻyi mintaqasida ekologik vaziyatni tubdan yaxshilash, mintaqani ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishni jadallashtirish hamda aholi turmush tarzi va daromadlarini oshirishga qaratilgan keng qamrovli islohotlar amalga oshirildi. Orol dengizining qurib qolgan qismida ekotizimni yaxshilash, tadqiqotlar va innovatsiyalarning ilgʻor tajribalarini joriy etish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolboʻyi xalqaro innovatsiya markazi va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Orolboʻyi mintaqasi uchun Inson xavfsizligi boʻyicha koʻp tomonlama sheriklik trast jamgʻarmasi tashkil etildi hamda Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi deb eʼlon qilish haqida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining maxsus rezolyutsiyasi qabul qilindi. Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish hamda ushbu hududni barqaror rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini belgilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 2021-yil 18-maydagi “Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi deb eʼlon qilish toʻgʻrisida”gi maxsus rezolyutsiyasini amalga oshirish choralari toʻgʻrisida” 2021-yil 29-iyuldagi PQ-5202-son qaroriga muvofiq tashqi koʻmak mablagʻlarini ajratuvchi donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, moliya institutlari, jamgʻarmalar va kompaniyalar mablagʻlarini jalb qilish hamda “Orolboʻyi mintaqasi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi” konsepsiyasi va “Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirish boʻyicha koʻp tomonlama “yoʻl xaritasi”ni tasdiqlash belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Quyidagi ustuvor yoʻnalishlarni nazarda tutuvchi Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin: institutsional innovatsiyalarni amalga oshirish, hamkorlar va manfaatdor tomonlar bilan samarali ishlash imkoniyatini beradigan mexanizmlarni amaliyotga tatbiq qilish; texnologik innovatsiyalar, shu jumladan, yoʻnalishlar boʻyicha “drayver” klasterlarni tashkil etish, ekotizimlarni boshqarishning samarali usullarini, ayniqsa, tabiiy resurslarni tejovchi samarali yangi texnologiyalarni joriy qilish; iqtisodiy va moliyaviy innovatsiyalarni ishlab chiqish va joriy etish, texnologik innovatsiyalarni ragʻbatlantirish hamda “yashil” ish oʻrinlarini tashkil etish uchun zarur boʻlgan bozor va narx-navo mexanizmlarini shakllantirish; innovatsion siyosat va huquqiy innovatsiyalarni tatbiq qilish, shu jumladan, iqlim oʻzgarishi bilan bogʻliq xatarlarni baholash, qishloq xoʻjaligi va “yashil” iqtisodiyot strategiyalarini amalga oshirish, yer egalarining investitsiya kiritishini ragʻbatlantiruvchi yer islohotlarini joriy etish. 3. Quyidagilarni oʻz ichiga oluvchi 2022 — 2026-yillarda Orolboʻyi mintaqasiga tashqi koʻmak mablagʻlarini jalb qilishning ustuvor yoʻnalishlari toʻgʻrisidagi koʻp tomonlama “yoʻl xaritasi” (keyingi oʻrinlarda — “yoʻl xaritasi”): 2022 — 2026-yillarda Orolboʻyi mintaqasini kompleks rivojlantirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirishning ustuvor yoʻnalishlari 2-ilovaga muvofiq; Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirish boʻyicha xalqaro hamkorlikni kengaytirish hamda dastur va loyihalarni amalga oshirishning monitoringini tashkil etish chora-tadbirlari 3-ilovaga muvofiq; Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirishga yoʻnaltirilgan loyihalar roʻyxati 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda “yoʻl xaritasi”da belgilangan chora-tadbirlar va loyihalarning tashqi koʻmak mablagʻlarini ajratuvchi donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, moliya institutlari, jamgʻarmalar va kompaniyalar mablagʻlari hisobidan amalga oshirilishini nazarda tutsin va ushbu mablagʻlarni jalb qilish boʻyicha amaliy choralarni koʻrsin; Innovatsion rivojlanish vazirligi bilan birgalikda Konsepsiya va “yoʻl xaritasi”da belgilangan chora-tadbirlar va loyihalarning ijrosi yuzasidan har chorakdan keyingi oyning 10-sanasiga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi va Vazirlar Mahkamasiga tahliliy axborot kiritib borsin. 5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, manfaatdor vazirlik va idoralar rahbarlari: 2022-yil 31-iyulga qadar ustuvor ravishda kambagʻallikni qisqartirish va yangi ish oʻrinlarini yaratish hamda ekologik holatni yaxshilashga eʼtibor qaratgan holda, Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirishga yoʻnaltirilgan loyihalar pasportlari ishlab chiqilishini taʼminlasin. Bunda tegishli hujjat loyihalarini ishlab chiqishda investitsiya, ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmalarini rivojlantirish, “Obod qishloq” va “Obod mahalla” davlat maqsadli dasturlari inobatga olinsin; Konsepsiya va “yoʻl xaritasi”da nazarda tutilgan tegishli tadbirlarni oʻz vaqtida, sifatli va toʻliq bajarish yuzasidan shaxsan masʼul etib belgilansin. 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari boʻyicha oʻrinbosari — investitsiyalar va tashqi savdo vaziri S.U. Umurzakov zimmasiga yuklansin. Orolboʻyi mintaqasida soʻnggi yillarda ekologik vaziyatni tubdan yaxshilash, mintaqani ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishni jadallashtirish hamda aholi turmush tarzi va daromadlarini oshirishga qaratilgan keng qamrovli islohotlar amalga oshirildi. Orolboʻyi mintaqasida ekologik fojianing oqibatlarini yumshatish hamda mavjud ahvolni yaxshilash uchun 2 million gektar yangi daraxtzor va oʻsimlik maydonlari barpo etildi. Orol dengizi mintaqasiga moslashgan oʻsimliklarning sanoat plantatsiyalarini yaratishda foydalanish uchun Tottori universiteti (Yaponiya) bilan hamkorlikda yogʻochli daraxtlarning tez oʻsadigan, jumladan, jiyda, aylant, Kanada toli va pavloniya kabi turlarini tanlab olish boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazildi. Shoʻrlanish sharoitida biodehqonchilik xalqaro markazining (ICBA) moliyaviy koʻmagida Orol dengizining qurigan tubidan 10 xildan ortiq tuproq tiplarini bir joyga toʻplash va ilmiy tadqiqotlar olib borish maqsadida lizimetrik tadqiqot maydonchasi barpo etildi va tadqiqot ishlari boshlandi. Kanada mahalliy tashabbuslar fondining (CFLI) moliyaviy koʻmagida “Orolboʻyi aholisining atrof muhit va iqlim oʻzgarishlariga moslashish masalalari boʻyicha xabardorligini ommaviy axborot vositalari yordamida oshirish” loyihasi amalga oshirildi. Natijada Orol dengizi havzasida 1 milliondan ortiq aholining iqlim oʻzgarishiga moslashish va atrof muhitni muhofaza qilish borasidagi xabardorligi sezilarli darajada oshishiga erishildi. Orol dengizining qurib qolgan qismida ekotizimni yaxshilash, tadqiqotlar va innovatsiyalarning ilgʻor tajribalarini joriy etish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolboʻyi xalqaro innovatsiya markazi hamda Birlashgan Millatlar Tashkilotining (keyingi oʻrinlarda — BMT) Orolboʻyi mintaqasi uchun Inson xavfsizligi boʻyicha koʻp tomonlama sheriklik trast jamgʻarmasi tashkil etildi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning tashabbuslari bilan BMT Bosh Assambleyasining 2021-yil 18-maydagi 75-sessiyasida “Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi deb eʼlon qilish toʻgʻrisida”gi maxsus rezolyutsiyasi (keyingi oʻrinlarda — maxsus rezolyutsiya) qabul qilindi. Konsepsiyaning maqsadi ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar, shuningdek, “yashil” va sirkulyar iqtisodiyot tamoyillari asosida Orolboʻyi mintaqasini ekologik va gumanitar inqiroz yuz berayotgan hududdan ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish boʻyicha konseptual yoʻnalishlar va vazifalarni belgilashdan iborat. Konsepsiyada Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish boʻyicha quyidagi asosiy vazifalarni amalga oshirish nazarda tutilgan: a) Orolboʻyi mintaqasi duch kelayotgan murakkab ekologik, ijtimoiy va iqtisodiy muammolarni yumshatish hamda bartaraf etish uchun tizimli innovatsion yondashuvlarni ishlab chiqish va amalga oshirish; b) alohida loyihalar va tarmoq dasturlari oʻrniga oʻzaro uygʻunlashgan va bir-biri bilan uzviy bogʻliq kompleks dasturlar va loyihalarni amaliyotga joriy qilish; v) Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish maqsadida turli sohalarni uygʻunlashtirish hamda mintaqada faoliyat yuritayotgan idoralararo manfaatlarni birlashtirish; g) barcha manfaatdor tomonlarning imkoniyatlarini kengaytirish hamda tizimli oʻzgarishlarni amalga oshirishga qaratilgan mahalliy va xalqaro tashkilotlarning saʼy-harakatlarini birlashtirish; d) xususiy sektor, xalqaro hamjamiyat, fuqarolik jamiyati institutlari, ilmiy doiralar, donorlar, shuningdek, rivojlanish bosqichida anʼanaviy va yangi hamkorlar ishtirokida kompleks yondashuvlarni amalga oshirish hamda koʻp tomonlama hamkorlikni rivojlantirish; e) respublikaning boshqa hududlaridan kelgan tadbirkorlik subyektlari tomonidan “Qoraqalpogʻistonda biznes qiling” shiori ostida amalga oshiriladigan loyihalarni qoʻllab-quvvatlash va amalga oshirish. Orol dengizidagi suv hajmi 1960-yil darajasining 10 foizidan kamrogʻini tashkil etmoqda. Suv hajmi qariyb 15-martaga kamaygan. Qoldiq suv hajmi 3 ta havzaga boʻlingan: Gʻarbiy dengiz, Sharqiy dengiz va Kichik Orol. Soʻnggi 55 yilda Orol dengizining qurigan tubida 5,2 million gektar maydonda yangi Orolqum choʻli paydo boʻldi. Dunyoning boshqa har qanday choʻllarida boʻlgani kabi Orolqumda ham odamlarning toʻkis hayot kechirishi, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish, biologik xilma-xillik va ekotizimni qoʻllab-quvvatlash uchun kerak boʻlgan infratuzilma, shuningdek, ijtimoiy taraqqiyot va farovonlik uchun zarur boshqa shart-sharoitlar mavjud emas. Iqlim oʻzgarishi mintaqada ijtimoiy-iqtisodiy, ekologik va sogʻliqni saqlash tizimidagi dolzarb muammolarni yanada ogʻirlashtiruvchi asosiy omillardan hisoblanadi. Orolboʻyi mintaqasining katta qismi qurgʻoqchil hudud boʻlib, Oʻzbekiston hududida yer maydonlarining katta qismi tanazzulga uchrashga va choʻllanishga moyil boʻlgan qurgʻoqchil zona sifatida tasniflanadi. Qurgʻoqchilik, qum va tuz boʻronlari kabi hodisalarning tez-tez yuz berishi va intensivligi katta ahamiyat kasb etayotganligi va deyarli har yili sodir boʻladigan hodisaga aylanib borayotganligi aholi salomatligi uchun sezilarli darajada xavf-xatarlarning oshishiga va qishloq xoʻjaligi ekinlari hosildorligining pasayishiga olib kelmoqda. Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish boʻyicha asosiy vazifalar quyidagilardan iborat: institutsional innovatsiyalarni amalga oshirish — barcha hamkorlar va manfaatdor tomonlar bilan samarali ishlash imkoniyatini beradigan mexanizmlarni amaliyotga tatbiq qilish; texnologik innovatsiyalar, shu jumladan, yoʻnalishlar boʻyicha “drayver” klasterlarni tashkil etish — dastlab Qoraqalpogʻiston Respublikasida, soʻngra butun Orolboʻyi mintaqasida ekotizimlarni boshqarishning samarali usullarini, ayniqsa, qishloq xoʻjaligida suvni va tabiiy resurslarni tejovchi samarali yangi texnologiyalarni qisqa fursatda joriy qilish; iqtisodiy va moliyaviy innovatsiyalarni ishlab chiqish va joriy etish — texnologik innovatsiyalarni ragʻbatlantirish hamda “yashil” ish oʻrinlari tashkil etish uchun zarur boʻlgan bozor va narx-navo mexanizmlarini shakllantirish; innovatsion siyosat va huquqiy innovatsiyalarni tatbiq qilish — tezkor va tizimli oʻzgarishlar uchun qulay muhit yaratish. Barcha innovatsiyalar birgalikda Orolboʻyi mintaqasida xatarlarni hisobga olgan holda, “yashil” va sirkulyar iqtisodiyotga hamda barqaror rivojlanishga oʻtish boʻyicha yondashuvlarni belgilaydi. 4.1. Institutsional innovatsiyalarni amalga oshirish Institutsional innovatsiyalar davlat organlari, tashkilotlar, biznes doiralar va xorijiy hamkorlarning Orolboʻyi mintaqasidagi muammolarni hal etish boʻyicha birgalikda harakatini tashkil etishga qaratilgan. Ushbu innovatsiyalar joylarda muammolarni hal qilish mexanizmlarini, shu jumladan, davlat-xususiy sheriklik mexanizmi orqali xususiy sektorning samarali jalb qilinishini, ijtimoiy va madaniy sohalar qamrab olinishi orqali rivojlanish yoʻlida koʻmaklashish uchun noanʼanaviy hamkorlar jalb qilinishini belgilab beradi. Xususan, Orolboʻyi mintaqasida amalga oshirilayotgan harakatlarni samarali muvofiqlashtirish boʻyicha vazirliklar, idoralar, mahalliy hokimiyat organlari, xalqaro tashkilotlar, moliya institutlari, fuqarolik jamiyati institutlari, ilmiy doiralar va boshqa manfaatdor tomonlarning yaqin hamkorligida chora-tadbirlar va faoliyatni amalga oshirish va monitoring qilishni taʼminlovchi yagona umumiy platformani yaratish taklif etiladi. Tizimli innovatsion yondashuvlarni amalga oshirish mexanizmiga aylanadigan ushbu Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi Orolboʻyi mintaqasiga qaratilgan davlat dasturlariga, shuningdek, mintaqada amalga oshirish uchun tashqi koʻmak mablagʻlari dasturlariga muvofiqlashtirilishi kerak. Shu bilan birga, ilmiy-tadqiqot institutlari va oliy taʼlim muassasalari bilan yaqin hamkorlikda iqlim omillarini hisobga olgan holda, axborot-maslahat xizmatlarini koʻrsatish tizimini yanada rivojlantirish va kengaytirish zarur. Institutsional innovatsion yondashuvlar kambagʻallikni qisqartirishga doir umumdavlat yaxlit yondashuvlarni taʼminlashga qaratilgan Kambagʻallikni qisqartirish milliy strategiyasini ishlab chiqish va amalga oshirish boʻyicha harakatlarni hisobga oladi hamda muvofiqlashtiradi. 4.2. Texnologik innovatsiyalarni, shu jumladan, yoʻnalishlar boʻyicha “drayver” klasterlarni tashkil etish Konsepsiya texnologik innovatsiyalarga eʼtiborni kuchaytirish zarurligiga asoslanadi. Texnologik innovatsiyalar atrof muhitga salbiy taʼsirni kamaytiradigan innovatsion mahsulotlar va xizmatlarni ishlab chiqish va yetkazib berish, shuningdek, barqaror ishlab chiqarish jarayonlarini joriy qilishni oʻz ichiga oladi. Texnologik innovatsiyalarning asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat: iqlim oʻzgarishi hamda suv resurslarining cheklanganligi omillaridan kelib chiqib, qishloq xoʻjaligini diversifikatsiya qilish hamda kam suv isteʼmol qiluvchi ekinlarga eʼtibor qaratish va buning standartlarini joriy qilish; mahsulotlar va xizmatlarning jahon bozorlarida raqobatbardoshligin oshirish maqsadida kam uglerodli va barqaror logistika tizimini rivojlantirish; sifat nazorati va kerakli sinov laboratoriyalarini rivojlantirish orqali xalqaro standartlash va tamgʻalash (markirovka) tizimini takomillashtirish; qayta tiklanadigan energiya manbalari va energiya tejaydigan texnologiyalardan foydalanishni kengaytirish; oʻrmonzorlar maydonini kengaytirish va aholi punktlari atrofida “yashil” hududlarni kengaytirish; iqtisodiyotning tarmoq yoʻnalishlari boʻyicha “drayver” klasterlarni tashkil etish; yer osti suvlarini chuchuklashtirish asosida issiqxona xoʻjaliklarini rivojlantirish, shuningdek, qamish, saksovulni qayta ishlash hamda qizilmiya va boshqa choʻl ekinlari yetishtirishdan iborat. 4.3. Iqtisodiy va moliyaviy innovatsiyalarni ishlab chiqish va joriy etish Iqtisodiy va moliyaviy innovatsiyalar barqaror harakatlarni rivojlantirish boʻyicha ayrim shaxslar va kompaniyalar uchun ragʻbatlantirishning bozor mexanizmlarini yaratish yoki kuchaytirishga qaratiladi. Kambagʻallikni qisqartirish milliy strategiyasini kompleks ishlab chiqish va joriy etishni oʻz ichiga olgan, bandlik va tarmoqlarni rivojlantirish sohasidagi iqtisodiy islohotlar, suv koʻp talab qilinadigan tarmoqlardan (qishloq xoʻjaligi va baliqchilik kabi) sanoatni rivojlantirishga, shuningdek, xizmat koʻrsatishga qaratilgan sohalarga oʻtishni ragʻbatlantirish tavsiya etiladi. Koʻp sonli bilimli yoshlarni ish bilan taʼminlash imkoniyati mavjud boʻlgan logistika, elektron tijorat, turizm kabi xizmat koʻrsatish sohalariga koʻproq investitsiyalar yoʻnaltirish muhim ahamiyat kasb etadi. Qoʻshni davlatlar bilan erkin savdo siyosati mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun qulay ishbilarmonlik muhitiga asos yaratib, bozor imkoniyatlarini kengaytirishi mumkin. Koʻriladigan boshqa choralar “yashil” va sirkulyar (chiqindisiz, regenerativ va samarali) iqtisodiyotga oʻtishni ragʻbatlantirishdan, shuningdek, natijaga yoʻnaltirilgan toʻlovlar va xaridlarni joriy etish, moliyaviy oqimlar natijalarini kuzatish, “yashil” texnologiyalarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlashdan iborat boʻlishi taklif etiladi. Konsepsiyaga muvofiq taklif etiladigan tashabbuslar uchun moliyaviy yordamning yangi shakllari, shu jumladan, anʼanaviy moliyalashtirishni rivojlantirish bilan birga “yashil” loyihalar uchun muqobil manbalardan foydalanadigan aralash moliyalashtirish, “yashil” moliyalashtirish kabi innovatsion moliyalashtirish mexanizmlari jalb qilinishi ustuvor yoʻnalishlardan hisoblanadi. Moliyaviy texnologiyalar, kraudfanding va venchur kapital boʻyicha innovatsiyalar va innovatorlarni ragʻbatlantirish ham Konsepsiya amalga oshirilishini qoʻllab-quvvatlash uchun moliyaviy oqimlarni tezlashtirishga yordam beradi. Innovatorlar va moliyaviy texnologiyalarga innovatsiyalar, kraudfanding va venchur kapitalni ragʻbatlantirish ham Konsepsiya maqsadlarining amalga oshirilishini qoʻllab-quvvatlash uchun moliyaviy oqimlarni tezlashtirishga yordam berishi mumkin. 4.4. Innovatsion siyosat va huquqiy innovatsiyalarni tatbiq qilish Innovatsion siyosat va huquqiy innovatsiyalar rejalashtirilgan tarkibiy va transformatsion oʻzgarishlar uchun zarur boʻlgan qulay muhitni yaratishda muhim ahamiyat kasb etadi. Xususan: qarorlar qabul qilish jarayonida iqlim oʻzgarishi bilan bogʻliq yondashuvlar hisobiga xatarlar baholanishini joriy etish; qishloq xoʻjaligi va “yashil” iqtisodiyot strategiyalarini amalga oshirish, shuningdek, raqamli oʻzgarishlar va tadqiqotlarni targʻib etish; kambagʻallikni qisqartirish tizimini takomillashtirib borish, shu jumladan, Orolboʻyi mintaqasida ish oʻrinlarini tashkil etish imkoniyatlarini yaratish; yerning hosildorligi, almashlab ekish va uglerodni saqlash hamda foyda olishni oshirishga xizmat qiladigan yer egalarining investitsiya kiritishini ragʻbatlantiruvchi yer islohotlarini joriy etish. Ekologik muhit va ijtimoiy-iqtisodiy sharoit, shuningdek, iqlim va salomatlik uchun xavf-xatarlarni hisobga olgan holda, Qoraqalpogʻiston Respublikasida va umuman, Orolboʻyi mintaqasida suv resurslariga boʻlgan talab hamda takliflarni innovatsion va barqaror maqbullashtirish asosiy tahdidlar hisoblanadi. Barcha oʻzaro bir-biriga bogʻliq omillarni baholash hamda qisqa, oʻrta va uzoq muddatli innovatsion va barqaror yechimlarni aniqlash uchun tizimli innovatsiyalar va portfel yondashuvlar, oʻqitish jarayonini tezlashtirish, moliyalashtirish va investitsiyalarni jalb qilish uchun oʻzaro manfaatli sharoitlarni yaratish maqsadga muvofiq. Suvdan foydalanish samaradorligining pastligi va yoʻqotishlarning koʻpligi hamda suv resurslariga boʻlgan ehtiyojning oshib borishi natijasida Orolboʻyi mintaqasida zarur miqdorda suv resurslari mavjud emas. Suv taʼminotining barqaror emasligi ekotizimni tiklash va butun Orolboʻyi mintaqasini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha barcha zarur chora-tadbirlarni amalga oshirishda jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda. Orol dengizi havzasidagi barcha davlatlarning suvni tejash, transchegaraviy suv resurslarini boshqarish va ulardan oqilona foydalanishga qaratilgan mintaqaviy hamkorligi asosida Amudaryo va Sirdaryo deltalariga suvning prognoz qilinadigan oqimini taʼminlaydigan suv boshqarish tizimini takomillashtirishga va suv yoʻqotishni kamaytirishga erishish zarur. Ushbu maqsadlarga erishish uchun quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish taklif etiladi: suv resurslarini tarmoqlararo boshqarishni rivojlantirish uchun suv resurslarini kompleks boshqarish prinsiplarini joriy etadigan qonunchilik hujjatlarini uygʻunlashtirish; Orolboʻyi mintaqasida, shu jumladan, Qoraqalpogʻiston Respublikasida suv resurslarini boshqarish infratuzilmasini tiklash va uning rivojlanishini taʼminlash hamda iqlim oʻzgarishlaridan himoya qilish; avtomatlashtirish va monitoring tizimi bilan bogʻliq metodologiya va kompyuter modellaridan foydalanish, daryolar va suv omborlarida suv yoʻqotilishini kamaytirish, oqimni taqsimlash, shuningdek, generatsiya va prognozlashtirish algoritmlarini, daryo irmoqlari boʻylab va vaqtni hisobga olgan holda, suvni teng taqsimlash maqsadida amalga oshiriladigan tezkor boshqarish algoritmlarini hamda suv hajmi va uni chiqarish uchun ketadigan vaqtni hisobga olish tizimlarini joriy etish; masofadan turib zondlash, uchuvchisiz uchish apparatlari, geografik axborot tizimi va axborot almashish usullaridan foydalangan holda, Orolboʻyi mintaqasida va dengizning qurigan tubida atrof muhit va suv resurslari holatini kompleks monitoring qilish tizimini takomillashtirish, Orolboʻyi janubida suv resurslari, tuproq, atmosfera havosi va biologik xilma-xillik holati haqida maʼlumotlar tizimini ishlab chiqish nazarda tutilgan kompleks monitoring tizimini yaratish, Orolboʻyi janubida suv resurslarining holatini monitoring qilishning zamonaviy yuqori texnologiyali tizimini joriy etish, ekologik siyosat va strategiyani ishlab chiqish, ifloslanishni kamaytirish hamda maqsadga erishish va chora-tadbirlar samaradorligi boʻyicha yutuqlarni baholash maqsadlarini belgilash va chora-tadbirlarini ishlab chiqish; iqlim oʻzgarishi natijasida muzliklar maydonining kamayishi, qor toʻplanishining oʻzgarishi va suv omborlariga suv oqimini mavsumiy taqsimlash kabi oqim hosil qiluvchi omillar tizimida tobora koʻproq va tez-tez oʻzgarishlar sodir boʻlayotganligi sababli gidrologik hamda meteorologik prognozlarning ishonchliligini, shuningdek, zarur maʼlumotlarga ega boʻlish imkoniyatlarini oshirish; maʼlumotlarning bulutli ekotizimi, ularni tahlil qilish va ular bilan almashish tizimlaridan foydalangan holda, mintaqaviy kuzatish va baholash tarmogʻini tashkil etish maqsadida atrof muhit va tabiiy resurslar holatini monitoring qilish hamda Orolboʻyi mintaqasida ekologik laboratoriyalar va monitoring tizimlari salohiyatini yanada mustahkamlash uchun statsionar va koʻchma postlarning zamonaviy oʻlchov uskunalaridan foydalanish. Shu bilan birga, suv isteʼmolini kamaytirish, suvga boʻlgan talab va taklif oʻrtasida tegishli muvozanatni taʼminlash uchun qator choralar koʻrilishi zarur. Xususan: Amudaryo va Sirdaryo havzalarida suvni tejash va ehtiyojni boshqarish, suvni hisobga olish hamda taqsimlashning avtomatlashtirilgan innovatsion texnologiyalari va tajribalarini joriy etish; Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasi doirasida Amudaryo va Sirdaryo havzalari suv resurslaridan kompleks foydalanish va ularni muhofaza qilish sxemalarida Orol dengiziga yoʻnaltirilishi belgilangan miqdordagi suv resurslarining toʻliq yetib borishini taʼminlash choralarini koʻrish; qayta ishlatiladigan kollektor-drenaj suvlarining oʻz vaqtida va aniq hisobining yuritilishini hamda ularda shakllanadigan suv miqdori prognoz qilinishini taʼminlash; 2019 — 2030-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini “yashil” iqtisodiyotga oʻtkazish strategiyasi, 2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining atrof muhitni muhofaza qilish konsepsiyasi, 2020 — 2030-yillarda qishloq xoʻjaligini rivojlantirish strategiyasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi suv xoʻjaligini rivojlantirishning 2020 — 2030-yillarga moʻljallangan konsepsiyasining amalga oshirilishini taʼminlash; fiskal siyosatda innovatsiyalarni oʻrganish, baholash va joriy qilish, shu jumladan, natijaga yoʻnaltirilgan maqsadli qoʻllab-quvvatlash, foydalanganlik uchun toʻlovlar, xizmat koʻrsatish uchun toʻlovlar, daromad tushumlaridan strategik foydalanish; yer egalarini ishlab chiqarish va foyda oshirilishiga investitsiya kiritishga toʻgʻri ragʻbatlantirish uchun yer islohotini amalga oshirish. Innovatsiyalarni jalb etish kelajakda Orol dengizining suv mavjud qismidagi holat yomonlashishining oldini olish, ekotizimlarni barqarorlashtirish, Orol dengizi inqirozi oqibatlarini yumshatish va bartaraf etish, Orolboʻyi mintaqasida ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy vaziyatni yaxshilash, migratsiyani kamaytirish, iqlim barqarorligini taʼminlash, iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish, logistika tizimini yaxshilash va ijtimoiy himoyaning samarali choralarini ishlab chiqishga investitsiyalarni jalb etish va birgalikda harakat qilish boʻyicha mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlash uchun qulay imkoniyatlar yaratadi. Bu borada innovatsiyalarning ustuvor jabhalarini quyidagi yoʻnalishlarga birlashtirish mumkin: suv taʼminoti, qishloq xoʻjaligi, energetika, infratuzilma, bozor, bandlik, ovqatlanish, sogʻliqni saqlash va atrof muhitni tiklash. 5.1. Suv resurslarini kompleks boshqarish Orolboʻyi mintaqasida suv resurslaridan samarali foydalanish uchun quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish taklif etiladi: tarmoqlararo boshqarishni joriy etish orqali suv resurslarini kompleks boshqarishni yoʻlga qoʻyishning huquqiy va siyosiy muhitini yaratish; botqoqlanish va shoʻrlanishning oldini olish uchun energiya va suvni tejaydigan texnologiyalarni, shu jumladan, tomchilatib sugʻorish tizimini joriy etish; ikkilamchi foydalaniladigan suvning aniq hisobini yuritish va undan foydalanish, shuningdek, kollektorlarga sarflanadigan xarajatlarni prognoz qilish; maydonlarda suvni 50 — 60 foizga tejash imkoniyatini beradigan quvurlar orqali sugʻorish tizimiga bosqichma-bosqich oʻtish; drenaj va kanalizatsiya oqova suvlaridan ikkilamchi foydalanish; suv-ekologiya tizimi koʻrinishidagi integratsiyalashgan suv havzasi yondashuvini ishlab chiqish; suvga haqiqiy ehtiyojdan kelib chiqib, ayrim kichik havzalarning suv bilan taʼminlanganlik darajasini belgilagan holda, Amudaryo va Sirdaryo havzalarining oʻrta va yuqori oqimlarida suvdan foydalanishning kelishilgan limitlarini belgilash; barqaror hayot manbalarini qoʻllab-quvvatlash, shu jumladan, ekotizimni bosqichma-bosqich tiklash va uning funksional yaxlitligini oshirish maqsadida mavjud suv havzalarini muhofaza qilish va ular oʻrtasida bogʻliqlikni yaxshilash uchun Orolboʻyi sohillarida yoʻlaklar va suv-botqoqlik ekotizimini saqlab qolish va barqaror boshqarish; vegetatsiya davrida suv taʼminotini bir tekis oshirish va barcha turli yoʻqotishlarni kamaytirish, shu jumladan, tizim va sugʻorish uskunalari samaradorligini oshirish orqali yuqori va quyi oqimlarda suv isteʼmolining pasaytirilgan meʼyorlarini joriy etish yoʻli bilan Amudaryo va Sirdaryo oqimlarini deltaga olib kelish; Xorazm vohasining barcha oqova suvlarini toʻliq tozalashni joriy qilish; mavjud maʼlumotlardan kelib chiqib, ilmiy asoslangan amaliy qarorlar qabul qilish maqsadida manfaatdor tomonlar oʻrtasida oʻzaro almashish uchun integratsiyalangan maʼlumotlar platformasini ishlab chiqish; suvga boʻlgan uzoq muddatli talab va taklifni yaxshiroq tushunish uchun maʼlumotlar orasidagi boʻshliqni bartaraf etish, tizimlar oʻrtasida oʻzaro munosabatlarni yengillashtirish, shuningdek, modellashtirish va tahlil qilishga koʻmaklashish. Shu bilan birga, Orolboʻyi mintaqasida atrof muhit va suv resurslarining holatini kompleks monitoring qilish tizimini ishlab chiqish, suv taʼminoti tizimini rivojlantirish va qishloq aholisining toza suvdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, kanalizatsiya va sanitariya tizimlarini yaxshilash boʻyicha quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish taklif etiladi: atrof muhit va tabiiy resurslarning holati boʻyicha monitoring oʻtkazish uchun turgʻun va koʻchma postlarni zamonaviy baholash va monitoring qilish uskunalari bilan qayta jihozlash; Orolboʻyi mintaqasida va umuman, Amudaryo va Sirdaryo havzalarida iqlimiy, gidrologik va meteorologik monitoring ishlarini yaxshilash, shu jumladan, mavjud suv resurslarini kompleks baholash; iqlim va ob-havoni onlayn monitoring va prognoz qiladigan meteorologik stansiyalarni tashkil etish; Orol dengizi va Orolboʻyi mintaqasi Atlasini tuzish; oqova suvlarni tozalash tizimini yaxshilash; drenaj va oqova suv inshootlarini rekonstruksiya qilish; maishiy chiqindilarni yigʻish, olib ketish va utilizatsiya qilish hamda qayta ishlash tizimini yaxshilash va rivojlantirish; eski qattiq maishiy chiqindilar poligonlarini rekultivatsiya, shuningdek, saralash va qayta ishlash zamonaviy uskunalari bilan jihozlangan yangi poligonlarni tashkil etish; taʼlim muassasalarida axborot va taʼlim berish, chiqindilarni kamaytirish va qayta ishlash boʻyicha tashviqot ishlarini olib borish; atrof muhitning barqarorligini va biologik xilma-xillikni saqlash uchun ekologik asos sifatida turli darajadagi muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tarmogʻini yaratish. 5.2. Qishloq xoʻjaligi va energetika samaradorligini oshirish Orolboʻyida qishloq xoʻjaligi sohasiga “yashil” va sirkulyar iqtisodiyot tamoyillarini hamda energiya tejaydigan texnologiyalarni kompleks joriy etish, ekologik toza texnologiya va amaliyotlarni ishlab chiqish, shuningdek, mintaqada ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishni ragʻbatlantirish uchun quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutiladi: kollektorlardagi va yer osti shoʻr suvlarni chuchuklashtirish usullarini takomillashtirish; qoʻshilgan qiymatli qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va jahon bozorlariga chiqish imkoniyatlarini kengaytirish; xalqaro ilgʻor tajribalar, shu jumladan, sifatli qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish va sertifikatlash tizimlarini joriy etish; Orolboʻyi mintaqasi maydonlarining elektron xaritasini tuzish, qishloq xoʻjaligi yerlarini xatlovdan oʻtkazish, yerlar va ekinlar holatini hamda biologik xilma-xillikni va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni monitoring qilish maqsadida uchuvchisiz uchish vositalaridan (dronlardan) foydalanishga asoslangan yangi metodologiyalarni amaliyotga joriy qilish; tadqiqotlar olib borish imkoniyatlarini va axborot-maslahat xizmatlarini rivojlantirish; sitrus mevalar, koʻkatlar va qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish uchun suv manbalariga yaqin joylarda suv va elektr energiyasiga ulanishni soddalashtirish maqsadida muqobil energiya manbalaridan isitiladigan energiya tejaydigan issiqxonalar tashkil etish; issiqxonalarda, shuningdek, Orolboʻyi aholisining tomorqa uchastkalarida oʻsimliklarni biologik himoya qilish tajribasini joriy etish; Orolboʻyi aholi punktlarida energiya tejaydigan koʻcha chiroqlarini oʻrnatish tajribasini joriy qilish; ijtimoiy obyektlarni elektr energiyasi bilan taʼminlash uchun quyosh elektr stansiyalarini qurish; resurs tejaydigan va ekologik toza ilgʻor texnologiyalar asosida qurilish materiallarini ishlab chiqarish; energiya tejaydigan inshootlarni qurish; qishloq xoʻjaligi ekinlarining ilmiy asoslangan tuproq-iqlim sharoitlariga mos turlari va navlarini joylashtirish. 5.3. Infratuzilmani mustahkamlash Orolboʻyi mintaqasida ishonchli aloqa va Internet jahon axborot tarmogʻiga qulay ulanish tizimini rivojlantirish, shuningdek, transchegaraviy va mahalliy avtomobil transporti infratuzilmasini yaxshilash orqali quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi: mahalliy avtomobil, temir yoʻl va boshqa transport turlari boʻyicha infratuzilmani yaxshilash hamda transchegaraviy aloqalarni kengaytirish maqsadida loyiha va dasturlarni amalga oshirishga koʻmaklashish; shahar va qishloq aholisi, birinchi navbatda, yosh oilalar uchun hamda salbiy ekologik omillar tufayli nogironlari boʻlgan shaxslar uchun arzon va sifatli uy-joylar qurilishini kengaytirish; ishonchli aloqa va Internet jahon axborot tarmogʻiga qulay ulanish tizimini rivojlantirish; Orolboʻyi mintaqasidagi mavjud muammolarni hal qilishga qaratilgan tadbirlarni amalga oshirish maqsadida jamoatchilikni, ayniqsa, yoshlarni qamrab oladigan va jalb qiladigan jamoatchilikni xabardor qilish tizimini yaratish; media-turlar shakllantiriladigan, shuningdek, oʻquv markazlari va innovatsion oʻquv maydonchalari tashkil etiladigan turizm klasterlarini yaratish; “yashil” va sirkulyar iqtisodiyot tamoyillariga asoslangan yangi texnologiyalarni joriy etish va targʻib qilish uchun turizm klasterlari huzurida innovatsion koʻrgazma markazlarini tashkil etish. 5.4. Aholi turmush tarzining barqaror manbalarini va ish oʻrinlarini yaratishni kengaytirish Ushbu maqsadda quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutiladi: elektron tijorat, savdo logistikasi, turizm, koʻchma bank va fintex orqali moliyaviy xizmatlarni diversifikatsiya qilish hamda yoshlar uchun qulay imkoniyatlar yaratishga qaratilgan siyosatni amalga oshirish; ish bilan taʼminlashni va tadbirkorlikni rivojlantirish uchun kichik va oʻrta biznesni moliyalashtirishni rivojlantirish; Ijtimoiy reyestrga kiritilgan qishloq aholisiga imkoniyat yaratish uchun mikromoliyalashtirish imkoniyatlarini kengaytirish. 5.5. Sogʻlom turmush tarzi va ovqatlanish tartibini targʻib qilish Ushbu maqsadda quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutiladi: oziq-ovqatga boʻlgan ehtiyojni taʼminlash, iqlimga bardoshli ekinlar yetishtirishga qaratilgan tadqiqotlar va ishlanmalarga investitsiyalar kiritish; yoshlarni jismoniy tarbiya va sportga jalb qilish uchun zamonaviy sport komplekslari tarmogʻini kengaytirish; sifatli turizm xizmatlarini koʻrsatish hamda sayyohlar uchun trening va mashgʻulotlar oʻtkazish maqsadida mahalliy aholini jalb qilgan holda, turizm klasterlarini tashkil etish; insonlar sogʻligʻiga suv va havo ifloslanishining salbiy taʼsirini yumshatish dasturlarini ishlab chiqish; havo ifloslanishini kamaytirish uchun Orol dengizining qurigan tubida oʻrmonzorlar barpo etish dasturini faol davom ettirish; mahalliy sharoitda foydalanish hamda xorijiy davlatlarga eksport qilish uchun dorivor oʻsimliklar plantatsiyalarini tashkil qilish. 5.6. Atrof muhit va tabiiy resurslarni boshqarish Ekotizimlar sharoitlariga eʼtibor qaratish, shuningdek, biologik resurslar va ekotizimlarni saqlash, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tizimini kengaytirish, choʻllanishning oldini olish, ekoturizmni rivojlantirish, qishloq xoʻjaligining yangi usullariga va ishlab chiqarish — sotish zanjiriga investitsiyalar kiritish hamda Orol dengizining qurigan tubida oʻrmon plantatsiyalari va oʻsimliklar qoplamini kengaytirish uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshirilishi lozim: barcha zarur infratuzilmaga ega innovatsion texnologiyalarni joriy etish, shuningdek, mahalliy mutaxassislarni oʻqitish, moddiy-texnik taʼminlash maqsadida Orol dengizining qurigan tubida ilmiy-tadqiqot stansiyasini tashkil etish; Orolboʻyi mintaqasida tajriba maydonlarida sugʻoriladigan yerlarning shoʻrlanishiga qarshi kurashish boʻyicha ilgʻor texnologiyalarni joriy etish, ilgʻor tajribalar va eng yaxshi erishilgan natijalarni kengaytirish; ekologik holatni yaxshilash va tez oʻsadigan mahalliy daraxt turlarining plantatsiyalarini tashkil etish maqsadida mahalliy va mintaqaviy turdagi daraxtlar va butalarni oʻstirish; aholi yashash punktlarida mintaqaning iqlim va tabiiy sharoitlariga mos keluvchi daraxtlarni ekish, ularni parvarish qilish va oʻstirish boʻyicha davlat xususiy sherikchilik tamoyillari asosida sektorni keng jalb qilish; noyob va yoʻqolib ketish xavfi ostida boʻlgan oʻsimliklarni saqlab qolish va qayta tiklash; Amudaryo va Sirdaryo daryolarining qirgʻoq hududlarida toʻqaylarni tiklashga hamda ularning tabiiy yangilanishiga koʻmaklashish; chorvachilikni rivojlantirish, yaylovlarni tiklash va yem-xashak oʻsimliklarini yetishtirish; qator foydali xususiyatlarga ega boʻlgan dorivor oʻsimliklar plantatsiyalarini tashkil etish; yovvoyi hayvonlar populyatsiyasini qayta tiklash va koʻpaytirish; umurtqasiz hayvonlar, sudralib yuruvchilar, qushlar va boshqa sut emizuvchilarning noyob turlari sonini koʻpaytirish uchun sharoit yaratish, shuningdek, oʻsimliklar qoplamini hosil qilish va ekologik turizmni rivojlantirish uchun qulay tabiiy sharoit yaratish maqsadida “Orolqum” milliy tabiat bogʻini tashkil etish; Sudochye koʻllar tizimi Qushlar va ularni yashash hududlarini saqlash boʻyicha xalqaro assotsiatsiya “BirdLife International” tizimiga kiritilganligini inobatga olgan holda, turizm klasterlarini tashkil etishdan avval global tahdid ostida boʻlgan turlarga zarar yetkazmasdan, tashrif buyurish mumkin boʻlgan joylarni aniqlash; Orolboʻyida tanazzulga uchragan yerlarda yetishtirish uchun innovatsion ekinlarni ekish va choʻl oʻsimliklarining mintaqaviy seleksion oʻrmon urugʻlik bazasini yaratish; Orol dengizining qurigan tubida qum koʻchishini bartaraf etish uchun oʻrmon plantatsiyalari va urugʻlik materiallari tayyorlanadigan pitomniklar tashkil etish ishlarini kengaytirish; shoʻrlanish va qurgʻoqchilikka chidamli oʻsimliklar turlarini mikroklonlashtirish, qurgʻoqchil tuproqlarni mustahkamlash va suvni ushlab qolishi uchun mahalliy meliorantlardan foydalanish; deltaplan va dronlardan foydalangan holda, shuningdek, urugʻlarni kapsulalash va granulyatsiyalash orqali choʻl oʻsimliklari ekishni kengaytirish; artemiyani koʻpaytirish, qizilmiya plantatsiyalarini tashkil etish va kengaytirish, shuningdek, dorivor turdagi oʻsimliklarni yetishtirish; akvakultura va baliqchilikni rivojlantirish, baliqlarni qayta ishlash va baliqchilik xoʻjaliklarini tashkil etish, shuningdek, oldingi vaqtlarda soni koʻp boʻlgan moʻynali hayvonlarni koʻpaytirish; Orol dengizining qurigan tubidagi maydonlarda oʻsadigan turli xil oʻrmon ekinlarini uzluksiz monitoring qilish tizimini yaratish hamda innovatsion texnologiyalar va ilgʻor ilmiy namunalardan foydalangan holda, ushbu maydonlarda oʻsimlik oʻsishini tezlashtirish tamoyillarini aniqlash; choʻl oʻsimliklari, shu jumladan, yem-xashak oʻsimliklarini yetishtirishni keng amalga oshirish; yaylovlardan chorvachilik uchun foydalanishning samarali va rejali tizimini ishlab chiqish hamda amaliyotga joriy qilish. Ekstremal ob-havo hodisalarining tez-tez sodir boʻlishi va muzliklarning tez erishi tufayli Orolboʻyida muammolarni uzoq muddatga, barqaror hal qilish uchun quyidagi yoʻnalishlarda puxta rejalashtirilgan harakatlar olib borilishi taklif etiladi. 6.1. Suv resurslarini boshqarish Institutsional mexanizmlar, maʼlumotlarni tahlil qilish va infratuzilmani takomillashtirish chora-tadbirlarini amalga oshirish nazarda tutiladi. 6.1.1. Infratuzilmani takomillashtirish Orol dengizi havzasi dasturi doirasida Orolboʻyi mintaqasida suv xoʻjaligi holatini yaxshilash boʻyicha innovatsion va texnologik loyihalarni ishlab chiqish va amalga oshirish choralarini koʻrish. 6.1.2. Maʼlumotlar va ularni tahlil qilishni takomillashtirish Ushbu yoʻnalishda quyidagi tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutiladi: Orolboʻyi mintaqasiga yetkazib berilayotgan hamda ushbu hududda shakllanayotgan kollektor-drenaj suvlarining hisobini yuritish va maʼlumotlar bazasini yaratish; Amudaryo va Sirdaryo oʻzanida joylashgan asosiy gidropostlarga suv sarfini onlayn kuzatish imkonini beradigan avtomatlashgan qurilmalar oʻrnatish; Amudaryo, Sirdaryo va boshqa transchegaraviy daryolarda monitoring tizimini takomillashtirish, hamkorlikda suvni nazorat qilish va monitoringini yuritish hamda ochiq maʼlumotlar bilan almashish tizimini yaratish va amaliyotga joriy etish boʻyicha takliflar tayyorlash; mintaqaviy suv resurslarini boshqarish boʻyicha qoʻshma rejalarni ishlab chiqish va istiqboldagi vazifalarni belgilash, shu jumladan, mintaqa miqyosida iqlim oʻzgarishiga moslashish choralarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish yuzasidan takliflar tayyorlash. 6.1.3. Institutsional mexanizmlarni takomillashtirish Amudaryo deltasida suv isteʼmolchilari uyushmasini tashkil etish va deltada suv resurslarini boshqarish tartibini ishlab chiqish; Markaziy Osiyo mamlakatlari manfaatlari oʻrtasidagi muvozanatni taʼminlaydigan mintaqaning transchegaraviy suv resurslarini birgalikda boshqarishning oʻzaro maqbul mexanizmlari rivojlantirish. 6.2. Ekologik tizimni tiklash Ushbu yoʻnalishda quyidagi harakatlar nazarda tutiladi: Orolboʻyi mintaqasida Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasi, shuningdek, Choʻllanishga qarshi kurash boʻyicha BMT Konvensiyasi doirasida hamkorlikda koʻp tarmoqli va fanlararo qoʻshma tadqiqotlar oʻtkazish; biologik xilma-xillikning noyob turlarini, mintaqa landshaftini saqlab qolish hamda ekoturizmni rivojlantirish uchun Orolboʻyi mintaqasida transchegaraviy, mintaqaviy va muhofaza etiladigan boshqa tabiiy hududlarga yordam berish. Ushbu maqsadda Turkmanistonning Qoplonqir qoʻriqxonasi va Qozogʻiston Respublikasining Ustyurt tabiat qoʻriqxonasi bilan chegaradosh boʻlgan “Janubiy Ustyurt” milliy tabiat bogʻi negizida transchegaraviy muhofaza etiladigan tabiiy hudud tashkil etish choralarini koʻrish; Qozogʻiston Respublikasining chegara hududidagi “Borsakelmas” qoʻriqxonasiga qoʻshni hamda “Saygachiy” majmua buyurtma qoʻriqxonasi bilan chegaradosh hududlarda muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tashkil etish imkoniyatini koʻrib chiqish; Orolboʻyi mintaqasida sayyohlarning erkin harakatlanishi uchun maxsus turistik viza tashkil etish imkoniyatini koʻrib chiqish; Qozogʻiston Respublikasi bilan birgalikda Orol dengizining qurigan tubini oʻrmon-meliorativ oʻzlashtirishning yagona tizimini ishlab chiqish. 6.3. Ilmiy tadqiqotlar va ishlanmalar Ushbu yoʻnalishda harakatlar quyidagilarni oʻz ichiga oladi: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolboʻyi xalqaro innovatsiya markazi tomonidan Fanlar akademiyasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi boʻlimi bilan hamkorlikda Moʻynoq tumanida ilmiy-tajriba uchastkasi va ekofiziologik tadqiqotlar laboratoriyasi faoliyatini yoʻlga qoʻyish; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolboʻyi xalqaro innovatsiya markazining tajriba maydonlarida mahalliy va xorijiy olimlarning Orolboʻyi mintaqasidagi ilmiy-tadqiqot ishlariga koʻmaklashish; yoʻnaltirilgan maqsadidan (mahalliy, massiv, fokal oʻrmonlar va boshqalar) kelib chiqib, Orol dengizning qurigan tubini oʻrmon-meliorativ oʻzlashtirish tamoyilini ishlab chiqish; Orolboʻyi mintaqasi ekologik holatini tiklash va yaxshilash, tabiiy resurslarni saqlash va aholi hayot sifatini oshirish, shuningdek yaqin kelajakda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan dolzarb ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni tizimli oʻrganish, tahlil qilish hamda oldini olishga qaratilgan xalqaro va mintaqaviy darajada ilmiy tadqiqot ishlarini faollashtirish; ekologik toza texnologiyalarni ishlab chiqish va joriy etish, shoʻrlanishga qarshi kurashish va yerdan foydalanish unumdorligini oshirish, iqlim oʻzgarishi oqibatlarini yumshatish, energiya va suvni tejovchi texnologiyalarni qoʻllashga turtki berish maqsadida xalqaro hamkorlarning grant mablagʻlarini jalb etish. Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi — mintaqani tizimli darajada oʻzgartirish uchun barcha manfaatdor tomonlarni, shu jumladan, xalqaro institutlar, hamjamiyatlar, nodavlat notijorat tashkilotlar va xususiy sektorni jalb qilishni nazarda tutadi. Mazkur platforma amalga oshirilayotgan choralarni doimiy monitoring qilish, baholash, maqsadga muvofiqlikni oʻrganish, axborot toʻplash va gʻoyalarni tarqatish mintaqaga doimiy ravishda investitsiya jalb qilishni taʼminlashga yordam beradi. Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi quyidagi tizimli innovatsion yondashuvlarga yoʻnaltiriladi va nazorat qilinadi: “yashil” va sirkulyar iqtisodiyot tamoyillari, moliyaviy kredit sxemalari, aralash moliyalashtirish, iqlim oʻzgarishi va “yashil” moliyalashtirish vositalari, moliyaviy xatarlar, islomiy moliyalashtirish, venchur kapital, “yashil” va uglerodli tabiiy texnologiyalar uchun iqtisodiy va moliyaviy innovatsiyalarni ilgari surish va ulardan foydalanishni taʼminlash; tizimli innovatsion yondashuvlardan foydalanib, shuningdek, loyihalar va investitsiyalarni tanlash orqali ustuvor vazifa va choralarni belgilash; loyihalar portfellari tarkibi boʻyicha mulohazalarni tayyorlash uchun va qulay shart-sharoit yaratish borasidagi ishlarni davom ettirish uchun tahliliy hisobotlar shaklida olingan darslarni shakllantirish/tarqatishga va loyihalarni baholashga koʻmaklashish uchun mavjud loyihalar portfellari toʻgʻrisida axborot toʻplash va maqsadga muvofiqlikni baholash imkoniyatlarini shakllantirish; loyihalar portfeliga oʻzgartirishlar kiritish, shu jumladan, tizimli innovatsion yondashuvlarga muvofiq eʼtirozlar, muvofiqlikni baholash davrini shakllantirish, olingan saboqlar va tadqiqotlar asosida investitsiyalarni qayta taqsimlash va oʻzgartirish kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qilish; manfaatli xalqaro hamkorlik mexanizmlarini qoʻllab-quvvatlash, doimiy ravishda mintaqaviy va global darajada olib boriladigan ishlarni muvofiqlashtirish. 7.1. Ishlab chiqarish tamoyillari Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi tomonidan quyidagi tamoyillarni nazarda tutuvchi Orolboʻyi mintaqasida transformatsion tizimli oʻzgarishlar konsepsiyasini ishlab chiqish taklif etiladi: ekologik barqarorlikni va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishni uygʻunlashtirgan holda, tizimli va kompleks choralarni amalga oshirish; qarorlar qabul qilishda xatarlar va noaniqliklarni baholash hamda ularni yumshatish boʻyicha choralarni belgilash tizimini joriy etish; qarorlar qabul qilish jarayoni samaradorligini oshirish uchun oʻqitishni tezlashtirish va axborot taqdim etish; alohida loyihalar uchun emas, balki investitsiyalarni kengaytirishga asosiy eʼtiborni qaratish; rivojlanishda aholining alohida zaif guruhlariga keng imkoniyatlar yaratish; maʼlumotlar bazasi va raqamli texnologiyalardan foydalanish. Ushbu tamoyillar innovatsion faoliyatning ustuvor yoʻnalishlari va innovatsion koʻrsatkichlarga erishishga taalluqli boʻlgan avvalgi harakatlardan yoki boshqa loyihalardan tizimli innovatsion yondashuvlarni joriy etish jarayonini ajratib turadi. 7.2. Tizimli innovatsion yondashuvlar Koʻplab tarmoqlar, subyektlar va geografik mintaqalar kesimida oʻtish jarayonlarini taʼminlash uchun Orolboʻyi ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan loyihalar va investitsiyalar boʻyicha qaror qabul qilishda tizimli innovatsion yondashuvlardan foydalanish zarur. Tizimli innovatsion yondashuvlar tizimli oʻzgarishlarni tezlashtirish, koʻplab ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik muammolarni kompleks hamda yaxlit hal qilish usuli sifatida taqdim etilgan. Ushbu yondashuvlar rivojlanish yoʻlida yuzaga kelayotgan toʻsiqlar, gʻovlar va muammolarning omillarini va ularning samarali taʼsir nuqtalari tezda aniqlash hamda investitsiyalar samaradorligini oshirish boʻyicha kelgusidagi faoliyatning yoʻnalishlarini ishlab chiqish orqali ijobiy oʻzgarishlarga erishish va transformatsiya yoʻllarini belgilash imkonini beradi. Konsepsiyada nazarda tutilgan tizimli oʻzgarishlar bosqichma-bosqichli innovatsiyalardan transformatsion innovatsiyalarga oʻtiladigan innovatsiyalarning boshqa bir tartibini talab qiladi. Amaliyotda tizimli innovatsiyalar ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy tizimlarga integratsiyalashgan hamda muvofiqlashtirilgan intervensiyalar sifatida, shuningdek, rejalashtirilgan va bogʻlangan innovatsion eksperimentlar portfeli orqali qiymat hosil qilishning butun zanjiri boʻyicha aniqlanishi mumkin. 7.2.1. Loyihalar yoʻnalishlari va portfel tarkibi Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi — anʼanaviy formatdagi texnik koʻmaklashishdan texnik hamkorlikka oʻtish uchun sharoit yaratadi. Tizimli innovatsion yondashuvlar koʻplab turli, lekin oʻzaro bogʻlangan tashabbuslarni joriy etishga qaratilgan loyihalar portfeli va harakatlarni amalga oshirish davrida loyihalar yoʻnalishlarini tanlash va portfel tuzish orqali amalga oshiriladi. Bunda ularning individual salohiyatiga kamroq tayaniladi va koʻproq muqobil, bogʻliqlik va aloqalarni oʻrganish va ularni sinash orqali variantlar toʻplamini koʻrib chiqishga harakat qilinadi. Ushbu yondashuvlar asosida Orolboʻyi mintaqasining oʻzgartirishida yuzaga keladigan noaniqlik va murakkabliklardan kelib chiqib, zarur oʻzgarishlarni tezlashtirishga hissa qoʻshadigan turli takliflar ishlab chiqiladi. Donorlar va xususiy investorlarga iqlim bilan bogʻliq harakatlarni va boshqa murakkab ijtimoiy yechimlarni moliyalashtirish maqsadida kapitalning bir nechta manbalaridan bir vaqtda foydalanish uchun yangi amaliyot sifatida innovatsiyalarga tizimli investitsiya kiritishni taklif qiladi. Bu esa loyihalarni birlashtirish va uygʻunlashtirish uchun umumiy tezlashtirilgan oʻqitishga investitsiya kiritish (innovatsion portfelda) imkoniyati boʻlib, xavflarni hisobga olgan holda, Orolboʻyi mintaqasini inqirozli hududdan imkoniyatlar va barqaror rivojlangan hududga aylantirishni tezlashtiradi. Barcha manfaatdor tomonlarning hamkorlikda faoliyat olib borishi samaradorlikni oshirib, harakatlarning takrorlanishini kamaytiradi va jamoaviy, muvofiqlashtirilgan harakatlar uchun sharoit yaratadi, shuningdek, Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish uchun zarur boʻladigan mablagʻni yoʻnaltirish imkoniyatini beradi. 7.2.2. Maqsadga muvofiqlikni baholash va axborot toʻplash Amalga oshirilayotgan va yangi loyihalar va dasturlar portfellari doirasida maqsadga muvofiqlikni baholash va axborot toʻplashdan Orolboʻyi mintaqasini rivojlantirish maqsadida umumiy harakatlarni tezlashtirish uchun foydalaniladi. Ularni qoʻllash (ham joriy, ham yangi) natijasi harakatlarning strategik dolzarbligini aniqlashga, shuningdek, dasturlarning muvofiqligini taʼminlashga, uzluksiz samaradorlikni ragʻbatlantirishga hamda portfelni dinamik boshqarish mexanizmi yordamida donorlar va investorlar uchun manfaatli boʻlgan butun loyihalar portfelini amalga oshirishni tezlashtirish imkoniyatini yaratadi. Bu esa differensiyalashning muhim omili boʻlib, daromadni dinamik boshqarish uchun portfel nazariyasidan foydalanadigan yirik investorlarning ilgʻor tajribasini aks ettiradi, bunda asosiy farq tizimli innovatsion yondashuvlardan foydalanib, portfelni shakllantirish maqsadida yakuniy natijani keng doirada transformatsion (nafaqat iqtisodiy va moliyaviy, balki ijtimoiy va ekologik) oʻzgartirishdir. 8.1. Normativ-huquqiy bazani takomillashtirish Orolboʻyi mintaqasida innovatsiyalarni joriy etish imkonini beradigan asosiy shartlardan biri — bu normativ-huquqiy bazani takomillashtirish hisoblanadi. Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish uchun zarur normativ-huquqiy bazani yaratishga barcha manfaatdor tomonlarni jalb etish zarur. Shu maqsadda “Orolboʻyi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi”ni yuridik va/yoki dasturiy hujjatlarda aniq belgilash zarur. Normativ-huquqiy baza Amudaryo va Sirdaryo havzalarida suv resurslarini boshqarish tizimining samaradorligini oshirish uchun xalqaro huquq normalari va prinsiplarini hisobga olgan holda, mintaqaviy darajada munosabatlarni tartibga solishning innovatsion mexanizmlari va vositalarini, shu jumladan, ragʻbatlantirish va javobgarlik mexanizmlarini, shuningdek, suv resurslarini tejash va elektr energiyasi ishlab chiqarishni kafolatlaydigan hamda Orolboʻyi mintaqasida ishonchli suv taʼminotini kafolatlaydigan boshqarish qoidalarini oʻz ichiga olishi kerak. Ushbu tadbirlar masʼul vazirliklar bilan birgalikda amalga oshiriladi. Bunda har bir alohida elementni ishlab chiqishda tegishli jihatlarni qabul qilish va ulardan foydalanish mumkinligini taʼminlash uchun barcha aniq oʻzgarishlarga bir vaqtda eʼtibor qaratiladi va tizimli innovatsion yondashuvlarning asosiy prinsiplaridan (yaʼni huquqiy, siyosiy, iqtisodiy, tezkor va tashkiliy bazadan) foydalanib, muvofiqlashtirilgan holda, yondashiladi. Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi orqali loyihalar va dasturlar portfellarini, ularning ekologik va texnik-iqtisodiy ekspertizasini, tenderlarni joriy qilish va natijalardan kelib chiqib, monitoring va baholashni tasdiqlash hamda muvofiqlashtirish uchun kelishilgan va soddalashtirilgan tartib va mexanizmlar ishlab chiqilishi zarur. 8.2. Moliyalashtirish tizimini rivojlantirish Konsepsiya va tizimli innovatsion yondashuvlarni amalga oshirish uchun hukumat va hukumatlararo darajada “Orolboʻyi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi”ni moliyalashtirishning innovatsion variantlarini aniqlash, shu bilan birga, innovatsion hududni tashkil etish boʻyicha xalqaro tashkilotlar va tegishli moliyaviy hamkorlar bilan aloqa oʻrnatish zarur, xususan: tabiiy sharoitlari oʻxshash boʻlgan mintaqalarda ushbu tizimli yondashuvlarni investitsiya portfellariga qoʻllash tajribasini hisobga olib, tizimli transformatsion investitsiyalar dasturini Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi orqali birgalikda shakllantirish; loyihalar portfelini amalga oshirish davrida ishlab chiqilgan investitsiya loyihalarini innovatsion moliyalashtirishni, shu jumladan, “yashil” moliyalashtirish vositalari, uzoq muddatli kreditlar, global fondlar, ikki tomonlama hamkorlik, koʻp tarmoqli moliyaviy institutlarning kredit va grantlari, xususiy moliyalashtirish kabi xususiy va davlatning aralash moliyalashtirishini, shuningdek, ularga mos keladigan yangi moliyaviy vositalarni birgalikda safarbar etish; kraudfanding, islomiy moliyalashtirish, “yashil” moliyalashtirish vositalari va subsidiyalar kabi muqobil moliyalashtirish vositalari uchun siyosiy va huquqiy muhitni yaxshilash. Ayni vaqtda Global yashil oʻsish instituti va Yashil iqlim jamgʻarmasi bilan hamkorlikda iqlim oʻzgarishi, “yashil” iqtisodiyotni rivojlantirish, ekologiya, atrof muhitni muhofaza qilish va Orol dengizi muammolarini hal qilish sohasida loyihalarning innovatsion portfellarini shakllantirish uchun moliyaviy va texnik yordamni jalb qilish maqsadida BMT tashkilotlari va xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish maqsadga muvofiq. 8.3. Fanlararo ilmiy platformani yoʻlga qoʻyish Jahon banki, Shveysariya taraqqiyot agentligi, Germaniya Fan va tadqiqotlar vazirligi, shuningdek, Germaniya, AQSH va Global yashil oʻsish instituti ilmiy jamgʻarmalarining ilmiy-texnik va moliyaviy qoʻllab-quvvatlashi orqali hamda Germaniya, AQSH, Rossiya, Markaziy Osiyo va Oʻzbekistonning yetakchi olimlari va mutaxassislarini jalb qilgan holda, akademik va amaliy fanlar boʻyicha barcha zarur bilim va tajribalarni birlashtirish taklif etiladi. Shu bilan birga, jamoaviy fikrlash va oʻzaro tadqiqotlarni ragʻbatlantirish va taʼminlash orqali Orolboʻyi mintaqasini xavf-xatarlarni hisobga olib barqaror rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash zarur. Atrof muhitni himoya qilish, tabiiy boyliklarni saqlash va Orolboʻyi aholisining yashash sharoitini yaxshilash, shuningdek, ekologik turizmni rivojlantirish va innovatsion tadqiqotlar hamda ilmiy-maslahat loyihalarini amalga oshirish orqali ilmiy yechimlar, biznes loyihalar va ishlab chiqarish biznes gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlash va shu orqali Orolboʻyi mintaqasi va Orol dengizining qurigan qismida jarayonlar va oʻzgarishlarning fanlararo ilmiy tahlili muntazam ravishda oʻtkazib borilishi lozim. 8.4. Mintaqa aholisi salohiyatini rivojlantirish “Orolboʻyi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi”da samarali faoliyat yuritishni taʼminlash uchun oliy maʼlumotli mutaxassislarni tayyorlash va jalb qilish tadbirlari orqali aholining salohiyatini rivojlantirish zarur. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Nukus tumanida joylashgan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolboʻyi xalqaro innovatsiya markazi ushbu faoliyatni amalga oshirishda muhim vosita rolini bajaradi. Samarali va xalqaro darajada ilmiy hamkorlikni rivojlantirishga alohida ahamiyat berish muhim. Mintaqaviy hamkorlikning tarkibiy platformasi sifatida Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasi va uning komissiyalarining axborot-tahliliy salohiyatini kuchaytirish va rivojlantirish (maslahatlar, murosaga kelish mexanizmlari, ustuvor yoʻnalishlarni muvofiqlashtirish, suv resurslaridan muvofiqlashtirib foydalanish tamoyillari va mexanizmlari, birgalikda maqsadli rejalashtirish va boshqalar) taklif etiladi. 8.5. Xavf-xatarlarni baholash BMTning Xavf-xatarlarni baholash global tizimi — xavf-xatarlarni modellashtirish va baholashni, oqibat va taʼsirlar tahlilini, xatarlar bilan ishlash boʻyicha bilimlar va vositalarni birlashtiradigan jamoaviy tizim boʻlib, ushbu maʼlumotlardan Orolboʻyi mintaqasini oʻzgartirishga qaratilgan harakatlarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha qarorlar qabul qilishda foydalanish imkoniyatini beradi. Tizimli innovatsion yondashuvlarga muvofiq fanlararo ilmiy yondashuvlar asosida oʻzgaruvchan xatarlarning koʻp oʻlchovli xaritalarini yaratish va buning natijasida ekologik, iqtisodiy va moliyaviy tizimlarda xatarlar oʻrtasida oʻzaro bogʻliqlikni aniqlash imkoniyatini beradi. Hech bir tashkilot yoki muassasa yakka tartibda barcha jihatlarni qamrab ololmasligi tufayli tizimli xatarlarni maslahatlashuvlar va hamkorlikdagi faoliyat orqali baholash kerak. Xatarlarni baholashda eʼtibor qaratilishi lozim boʻlgan sohalar: Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi mexanizmi uchun, shuningdek, maʼlumotlar, axborotlar, modellar va koʻrsatkichlar, xatarlarni yetkazish usullari va qarorlarni qoʻllab-quvvatlashning oʻziga xos masalalari boʻyicha tushuncha beriladigan materiallarni ishlab chiqish va tahlil qilish uchun ekspertlar guruhlarini tuzish; maʼlumotlarni taqdim etish hamda tegishli vaqt va joyda mavjud va keyingi shart-sharoitlarni baholash uchun harakatlantiruvchi omillar hamda xavf-xatarlar paydo boʻlishi omillarini oʻz ichiga olgan vaqtincha topologik xavf xaritasini ishlab chiqish; xavf-xatarlar toʻgʻrisida aniq maʼlumotlar tizimiga asoslangan ishonchli maʼlumotlar manbaini yaratish; zarur choralar koʻrish uchun tizimli ravishda xavf-xatarlarni hisobga olish; barcha manfaatdor tashkilotlarning vakolatini hamda Orolboʻyi muammolari va zarur kompleks yechimlar toʻgʻrisidagi tushunchasini oshirish; 8.6. Xabardorlikni oshirish Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish va tizimli innovatsion yondashuvlar toʻgʻrisida aholini, xalqaro moliya institutlari va xorijiy hamkorlar xabardorligini oshirish uchun ijtimoiy tarmoqlarda “Orolboʻyi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi” rasmiy veb-saytini va sahifalarini ishlab chiqish lozim. Innovatsion loyihalarni amalga oshirish jarayoni va erishilgan natijalar, shu jumladan, jamoatchilik ishtiroki va salohiyatni rivojlantirish tadbirlari, hamkorlar va moliya institutlarining ishtiroki hamda Orolboʻyida ustuvor loyihalarni amalga oshirishga ularning qoʻshgan hissasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek, atrof muhit, tabiiy resurslar va ekotizimni monitoring qilish natijalari, muhofaza qilinadigan tabiiy hududlarni rivojlantirish, yoʻnalishlar boʻyicha “lokomotiv” turizm klasterlarini tashkil etish, mavjud muammolar va ularni hal qilish yoʻllari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bosma va elektron ommaviy axborot vositalarida, shuningdek, axborot tarqatishning boshqa vositalari bilan hamkorlikda yoritib borilishi kerak. Uch bosqichli maʼlumotlar kontentini yaratish (bolalar, fuqarolar va mutaxassislar uchun), shuningdek, “Orolboʻyi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi” shiori ostida koʻngillilar harakatini shakllantirish lozim. Sogʻlom turmush tarzi hamda ekologiya va texnologiyalarga innovatsion yondashuvlarni targʻib qilish va yoshlarni faol jalb qilish hamda taniqli axborot maydonini shakllantirish uchun standartlashtirilgan tashviqot-reklama kontentlari ishlab chiqish maqsadga muvofiq. Mahalliy va xorijiy ommaviy axborot vositalari ishtirokida Qoraqalpogʻiston Respublikasining tabiiy diqqatga sazovor joylariga media-turlar uyushtirish, ushbu maqsadda turizm klasterlarini hamda innovatsion va taʼlim berish demo-maydonlarini tashkil etish samarali hisoblanadi. Konsepsiyani amalga oshirish natijasida quyidagilarga erishiladi: Orolboʻyi mintaqasida faoliyat yuritayotgan mahalliy va xalqaro tashkilotlarning saʼy-harakatlarini birlashtirish choralari koʻriladi; institutsional, texnologik, iqtisodiy, moliyaviy va huquqiy innovatsiyalarni amalga oshirish orqali mintaqada “yashil” va sirkulyar iqtisodiyotga oʻtish imkoni paydo boʻladi; Orolboʻyi mintaqasida suv resurslaridan samarali foydalanish, qishloq xoʻjaligini rivojlantirish va energetika samaradorligini oshirish, Internet jahon axborot tarmogʻiga qulay ulanish tizimini takomillashtirish, shuningdek, transchegaraviy va mahalliy avtomobil transporti infratuzilmasini rivojlantirish, aholi turmush tarzini yaxshilash, qoʻshimcha ish oʻrinlarini yaratish, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tizimini kengaytirish, choʻllanishning oldini olish, ekoturizmni rivojlantirish, Orol dengizining qurigan tubida oʻrmon plantatsiyalari va oʻsimliklar qoplamini kengaytirish choralari koʻriladi; Orolboʻyi mintaqasida innovatsiyalarni joriy etish imkonini beradigan normativ-huquqiy baza takomillashtiriladi hamda hukumat va hukumatlararo darajada “Orolboʻyi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi”ni moliyalashtirishning innovatsion variantlari aniqlanadi; xalqaro ilmiy jamgʻarmalarning ilmiy-texnik va moliyaviy qoʻllab-quvvatlashi orqali hamda xorijiy va mahalliy ekspertlarni jalb qilgan holda, akademik va amaliy fanlar boʻyicha bilim va tajribalarni birlashtirishga qaratilgan tadbirlar amalga oshiriladi; ilmiy yechimlar, biznes loyiha va gʻoyalarni qoʻllab-quvvatlash orqali Orolboʻyi mintaqasida jarayonlar va oʻzgarishlarning fanlararo ilmiy tahlili muntazam ravishda oʻtkazib boriladi; mahalliy va xorijiy ommaviy axborot vositalari ishtirokida media-turlarni hamda innovatsion va taʼlim berish demo-maydonlarini tashkil etish choralari koʻriladi; Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish boʻyicha mahalliy va xorijiy ommaviy axborot vositalari orqali qator telekoʻrsatuvlar va radioeshittirishlar tashkil etiladi. Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish konsepsiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi tomonidan muvofiqlashtirilgan holda, BMT koʻmagida manfaatdor vazirlik va idoralar, Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasi hamda xalqaro hamkorlar bilan birgalikda Orolboʻyi mintaqasida amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish borasidagi oʻzgarishlardan kelib chiqib, Konsepsiyaning ayrim qoidalari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda aniqlashtirilishi hamda toʻldirilishi mumkin. Asosiy yoʻnalishlar Amalga oshirish mexanizmlari Kutilayotgan natijalar, baholash indikatorlari Barqaror rivojlanish maqsadlari (BRM) Masʼul ijrochilar Xalqaro hamkorlar I. Ekologik barqarorlik va ekologik innovatsiyalar va texnologiyalarni jalb qilish boʻyicha choralar kompleksi 1.1. Suv resurslarini barqaror boshqarish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Suv xoʻjaligi mutaxassislari malakasini oshirish va oʻquv materiallarini tayyorlash. 2. Mahalliy darajada suv resurslarini boshqarish samaradorligini oshirish uchun suv isteʼmolchilari uyushmalari imkoniyatlarini kengaytirish. 3. Suv isteʼmolchilari uchun suv tejaydigan texnologiyalar va innovatsiyalarni qoʻllash masalalari boʻyicha maslahat xizmatlari tizimini tashkil etish. 4. Orolboʻyi mintaqasida suv resurslarini integratsiyalashgan boshqarishni joriy qilish va suv resurslaridan foydalanishni muvofiqlashtirishni yaxshilash masalalari boʻyicha institutsional-huquqiy bazani takomillashtirish. Suv xoʻjaligi tizimi tashkilotlari va suv isteʼmolchilarining asosiy guruhlari ehtiyojlarini qoplaydigan, muvofiq ishlaydigan oʻqitish va maslahat xizmatlarini koʻrsatish tizimi. Suv xoʻjaligi vazirligi boshchiligida joylarda asosiy oʻquv markazi, barcha tuman markazlarida maslahat markazlari. BRM 4, 6 Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, Jahon banki, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Kompleks gidrologik tadqiqotlarni oʻtkazish uchun suv xoʻjaligi tizimining statsionar va dala laboratoriyalarini jihozlash. 2. Moddiy-texnik bazani mustahkamlash va Orol dengizi havzasida gidropostlar tarmogʻini kengaytirish orqali suv resurslarini monitoring qilish tizimini kuchaytirish. 3. Suv taqsimlashni muvofiqlashtirishning samaradorligini oshirish uchun davlatlararo suv resurslarini monitoring qilish tizimini tashkil etish. 4. Suv isteʼmolchilari oʻrtasida suv resurslari sarfi hisobini yuritish mahalliy tizimlarini ishlab chiqish va joriy qilish. 5. Asosiy suv xoʻjaligi inshootlarining samaradorligini oshirish va suvning texnik yoʻqotishlarini kamaytirish maqsadida ularni rekonstruksiya qilish va modernizatsiyalash. 6. Kanalboʻyi linzalaridan aholi ehtiyojlari uchun foydalanishni kengaytirish maqsadida ularning hozirgi holatini baholash. 7. Yer osti suvlari holatini baholash va monitoring qilishning kompleks dasturi, jumladan, masofadan tadqiq etish usullarini ishlab chiqish. Suv xoʻjaligi tizimini modernizatsiyalash hamda yer usti va yer osti suvlarini boshqarish boʻyicha tadqiqot, monitoring va xoʻjalik ishlari kompleksini amalga oshirish uchun zamonaviy jihoz-uskunalar bilan jihozlash. Asosiy suv xoʻjaligi infratuzilmasining samaradorligini oshirish. 20 ta gidropostni, jumladan, qoʻshni davlatlar chegaralaridagi postlarni texnik jihozlash, 10 ta mahalliy suv isteʼmoli hisobi tizimi, 20 tagacha rekonstruksiya qilingan suv xoʻjaligi inshooti, 3 ta laboratoriya, yer osti suvlarini monitoring qilish dasturlarini ishlab chiqish. BRM 6 Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi, “Oʻzbekgidrogeologiya” DUK”, Respublika agroxizmatlar milliy markazi YEIB, YUNESKO, Jahon banki, IRSA-CNR-suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Mintaqani rivojlantirish omillari va iqlim oʻzgarishining taʼsirini hisobga olgan holda, oʻrta va uzoq muddatli istiqbolda suv resurslari va suv taʼminotiga ehtiyojlarni modellashtirish va prognozlash. 2. Masofadan zond tadqiqoti usullari va geografik axborot tizimlaridan foydalangan holda, suv resurslarini monitoring qilish tizimini tashkil etish. 3. Orolboʻyi mintaqasida monitoring avtomatik punktlarini va zamonaviy tahliliy jihoz-uskunalarni joriy qilish hisobiga suv resurslari sifatini monitoring qilish tizimini yaxshilash. 4. Biotexnologiyalardan foydalanib, yer usti suvlarini tozalash boʻyicha sinov choralarini oʻtkazish. 5. Amudaryo suv havzasi deltasida chuchuk yer osti suvlarini muqobil suv taʼminoti manbai sifatida reabilitatsiya qilish ishlarini bajarish. Zamonaviy usullar, texnologiyalar va innovatsiyalarni joriy etish hamda suv xoʻjaligi sohasida boshqarish, monitoring va tadqiqot masalalarida avtomatlashtirish darajasini oshirish. Suv isteʼmoli-suv taʼminoti modeli, masofadan suv resurslarini monitoring qilish tizimi, geografik axborot tizimlari, 10 ta avtomatik suv resurslarini monitoring qilish tizimi, yer usti suvlarini tozalash boʻyicha 4 ta tajriba loyihalari, oʻzanboʻyi linzalarni reabilitatsiya qilish boʻyicha 2 ta tajriba loyihalari. BRM 6 Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi YUNESKO, JAYKA, IRSA-CNR-suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Orolboʻyi mintaqasining oliy taʼlim muassasalarida “gidrologiya” mutaxassisligiga oʻqitish boʻyicha grant dasturlarini joriy qilish hisobiga yoshlarni suv xoʻjaligi tizimiga jalb qilish dasturini ishlab chiqish. 2. Suv xoʻjaligi sohasida yosh mutaxassislarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash dasturini ishlab chiqish. Suv xoʻjaligi sohasida ishlashning jozibadorligini oshirish dasturini joriy etish. “Gidrologiya” mutaxassislarini tayyorlash boʻyicha grant dasturi, yosh mutaxassislarni qoʻllab-quvvatlashningtajriba dasturini ishlab chiqish. BRM 4, 6 Suv xoʻjaligi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 1.2. Yer resurslarini barqaror boshqarish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Yerdan foydalanuvchilar uchun tuproq degradatsiyasiga qarshi kurashishda zamonaviy texnologiyalar va innovatsiyalarni qoʻllash masalalari boʻyicha maslahat xizmatlari tizimini tashkil etish. 2. Yaylovlar va sugʻoriladigan yerlar degradatsiyasi va tuproq shoʻrlanishiga qarshi kurashish sohasida tadqiqotlarni kengaytirish. 3. Yaylovlardan oqilona foydalanish boʻyicha normativ-huquqiy bazani rivojlantirish va takomillashtirish. 4. Qishloq xoʻjaligi ishchilarini yaylovlar va sugʻoriladigan yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish va uning oldini olish usullariga oʻqitish. Yerdan foydalanuvchilar uchun muvofiq ishlaydigan oʻqitish va maslahat xizmatlarini koʻrsatish tizimini joriy etish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi agroxizmatlar markazi, Qishloq xoʻjaligida bilim va innovatsiyalar milliy markazini tashkil etish. BRM 2, 4, 15 Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Respublika agroxizmatlar milliy markazi, fuqarolik jamiyati institutlari FAO, YUNESKO, Jahon banki, G�rmaniya xalqaro hamkorlik jamiyati (GITS)ning Orol boʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Tuproqning meliorativ holatini yaxshilash va yer resurslarini boshqarish samaradorligini oshirish choralarini ishlab chiqish uchun tuproq holatini monitoring qilish tizimini rivojlantirish. 2. Yaylov yerlarini tiklash va yaylovlardan oqilona foydalanish usullarini joriy qilish choralari kompleksini amalga oshirish. 3. Yaylovlarga yuklanishni kamaytirish va taqsimlash, aholi punktlari atrofida va oʻtloqlarda yerlar degradatsiyasining oldini olish uchun yaylovlardan rotatsion (almashlab) foydalanish tizimini joriy qilish. 4. Choʻllanish jarayonlarini tadqiq etish va yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish uchun statsionar va dala laboratoriyalarini jihozlash. Yer resurslarini monitoring qilish tizimini modernizatsiyalash va jihozlash hamda yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish va uning oldini olish usullarini joriy qilish. Monitoring tizimini texnik jihozlash (5 ta punkt), 2 ta laboratoriya, 3 ta tumanda yaylovlarni boshqarish boʻyicha tajriba dasturini ishlab chiqish. BRM 2, 15 Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi FAO, YEIB, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Yer resurslarini samarali monitoring qilish va boshqarish uchun masofadan zond tadqiqoti va geografik axborot tizimlaridan foydalanish. 2. Tuproqlarni barqarorlashtirish, shoʻrlanishga qarshi kurashish va qishloq xoʻjaligida maqsadli qurgʻoqchil tuproqlarda suvni ushlab qolish uchun fito melioratsiya va boshqa innovatsion yondashuvlar va texnologiyalarni qoʻllash choralaridan foydalanishni kengaytirish. 3. Ekologik xavfsiz oʻgʻitlarni ishlab chiqarish. Yer resurslarini monitoring qilish va yer samaradorligini oshirish sohasida zamonaviy usullar, texnologiyalar va innovatsiyalarni joriy etish. Yer resurslarini monitoring qilish tizimi, geografik axborot tizimlari, qishloq xoʻjaligida maqsadli yerlarda fito melioratsiya boʻyicha 5 ta tajriba dasturlari, 2 ta tumanda oʻgʻitlarni ishlab chiqarish tajriba dasturlarini amalga oshirish. BRM 2, 15 Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi FAO, Jahon banki, GITSning Orol boʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, JAYKA, IRSA-CNR-suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish Oʻtloqlarga haydab chorvachilik bilan shugʻullanadigan oilalarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash. Qishloq xoʻjaligida ishlash jozibadorligini oshirish dasturini joriy qilish. 1 ta qoʻllab-quvvatlash boʻyicha tajriba dasturini amalga oshirish. BRM 1 Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 1.3. Biologik xilma-xillikni, oʻrmon xoʻjaligini va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni barqaror boshqarish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Seleksiya va urugʻchilik bilan shugʻullanadigan oʻrmon xoʻjaligi tashkilotlarining ilmiy salohiyatini mustahkamlash va Orolboʻyi sharoitida ekish materiallarini yetishtirish, oʻrmonlarni tashkil qilish va oʻrmonlar zararkunandalariga qarshi kurashish texnologiyalarini takomillashtirish boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash. 2. Oʻrmon xoʻjaligi mutaxassislari va mahalliy aholi uchun zamonaviy uslublar va texnologiyalardan foydalanib, oʻrmonchilik va hududlarni koʻkalamzorlashtirish boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqish. 3. Aholi punktlarini koʻkalamzorlashtirish va oʻrmon xoʻjaligini rivojlantirish boʻyicha hamda oʻrmon xoʻjaligi ishchilari uchun malaka oshirish kurslarini oʻtkazish boʻyicha oʻquv markazini tashkil etish va jihozlash. 4. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar xodimlarining hayvonot va oʻsimlik dunyosini monitoring va muhofaza qilish boʻyicha tadqiqot ishlarini oʻtkazishning zamonaviy yondashuvlari boʻyicha, hamda muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni boshqarish boʻyicha malakasini oshirish. 5. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar xodimlarini va yaqin joylashgan aholi punktlarida yashovchilarni ekologik turizmni tashkil qilish yuzasidan oʻqitish. 6. Mahalliy aholi va yoshlar uchun atrof muhitni muhofaza qilish va bioresurslardan oqilona foydalanish boʻyicha taʼlim dasturlarini ishlab chiqish. Ilmiy tadqiqotlar va oʻrmon xoʻjaligi va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarishchilari, mahalliy aholi uchun taʼlim dasturlarini amalga oshirish. Oʻrmon xoʻjaligi oʻquv markazini tuzish hamda bir qator (4) oʻrmon xoʻjaligi va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar sohasida oʻqitish va ilmiy tadqiqotlar taʼlim dasturlarini amalga oshirish. BRM 4, 15 Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Turizm va sport vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, fuqarolik jamiyati institutlari Birlashgan Millatlar Tashkiloti taraqqiyot dasturi (BMTTD), FAO, Jahon Banki, YUNESKO, GITS, JAYKA, Okfsord universiteti, Kent universiteti, Saygʻoqlarni asrash alyansi Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Oʻrmon xoʻjaliklarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash va koʻchatxonalarni suv bilan taʼminlash. 2. Mintaqaviy oʻrmon-urugʻchilik, seleksiya bazasini va oʻrmon oʻsimliklari urugʻlarining sifatini tahlil qilish stansiyalarini tashkil qilish. 3. Oʻrmon koʻchatxonalari, shu jumladan, aholi punktlarini koʻkalamzorlashtirish uchun koʻchatxonalar tarmogʻini kengaytirish. 4. Oʻrmon ekinlarini biologik himoya qilish boʻyicha laboratoriyalarni tashkil qilish. 5. Orol dengizining qurigan tubini oʻrmonlashtirish ishlarini davom ettirish. 6. Naʼmatak, unabi, chakanda va qizilmiya oʻsimliklarining yuqori hosildor plantatsiyalarini tashkil qilish. 7. Degradatsiyaga uchragan toʻqay oʻrmonlarini tiklash. 8. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning moddiy-texnik bazasini va infratuzilmasini mustahkamlash. 9. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni rivojlantirish va boshqarish boʻyicha kompleks rejalarni ishlab chiqishga va amalga oshirishga koʻmaklashish. 10. Mintaqaning asosiy (choʻl va suvli-botqoq) ekotizimlarini tiklash va ulardan oqilona foydalanish va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tarmogʻini kengaytirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshirish. 11. Aholi yashash punktlarida mintaqaning iqlim va tabiiy sharoitlariga mos keluvchi daraxtlarni ekish, ularni parvarish qilish va oʻstirish boʻyicha davlat xususiy sherikchilik tamoyillari asosida sektorni keng jalb qilish. 12. Noyob hayvonlar turlarini koʻpaytirish uchun pitomniklar tarmogʻini rivojlantirish. “Jayron” Buxoro ixtisoslashgan pitomnigini qoʻllab-quvvatlash. Nihol oʻtkazish materialini yetishtirish va oʻrmonlarni tiklash boʻyicha oʻrmon xoʻjaligi tizimini modernizatsiyalash va jihozlash, oʻsimlik va hayvonot dunyosini monitoring qilish va muhofaza qilish samaradorligini oshirish uchun muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tizimini rivojlantirish. 6 ta oʻrmon xoʻjaligini moddiy-texnik taʼminlash, 5 ta oʻrmon xoʻjaligining suv taʼminoti uchun quduqlar, oʻrmon niholxonalari (6) va oʻrmon urugʻlik stansiyalari (1) tarmogʻini tashkil qilish, oʻrmonlarni himoyalash laboratoriyasi (1), Orol dengizi tubida oʻrmon ekinlarini kengaytirish (90 ming ga), madaniy plantatsiyalarini (2) tashkil qilish va toʻqay oʻrmonlari maydonini kengaytirish, mintaqada muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni boshqarish, ekotizimlar boʻyicha 2 ta kompleks dasturni amalga oshirish. Orol dengizining Oʻzbekiston tomonidagi qurigan tubi qismidagi oʻrmonzorlar bilan qoplangan maydon ulushini 60 foizga yetkazish. BRM 15 Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi BMTTD, FAO, YEIB, YEI, Jahon banki, Okfsord universiteti, Kent universiteti, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqa�o moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Oʻrmon xoʻjaligida suv resurslaridan oqilona foydalanish texnologiyalarini joriy qilish. 2. Urugʻlarni kapsulalash va granulalash yoʻli bilan, avia-vositalar, shu jumladan, dronlardan foydalanib, choʻl oʻsimliklarini ekishni kengaytirish. 3. Oʻrmon fondini xatlov, monitoring qilish va hisobini yuritish uchun masofadan zondlash, geografik axborot tizimlari usullaridan foydalanish. 4. Oʻsimlik va hayvonot dunyosini masofadan zondlash hamda zamonaviy monitoring qilish usullaridan foydalanish. 5. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni zamonaviy aloqa vositalari bilan texnik jihozlash. Oʻrmonlarni tiklash, oʻrmon fondini, oʻsimlik va hayvonot dunyosini monitoring qilish va hisobini yuritish boʻyicha zamonaviy usullar, texnologiyalar va innovatsiyalarni joriy qilish. Oʻrmon xoʻjaligida suvdan oqilona foydalanish boʻyicha 3 ta tajriba loyihasi, kapsulalash markazi, oʻrmon xoʻjaligi geografik axborot tizimlarini tashkil qilish, muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda masofadan monitoring qilishning 2 ta tajriba dasturini amalga oshirish. BRM 15 Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi BMTTD, FAO, GITSning Orolboʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, JAYKA, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Koʻchatxonalarda, oʻrmon xoʻjaliklarida daraxtlar va oʻsimliklarni ekish uchun vaqtincha (mavsumiy) ish joylarini va doimiy ish joylarini tashkil qilish. 2. Aholi, ayniqsa, ayollar va yoshlar, shuningdek, imkoniyati cheklangan shaxslar uchun oʻrmon ekinlarini ekish, koʻchatxonalar/issiqxonalar faoliyati boʻyicha yangi ish oʻrinlarini yaratish. Oʻrmon sektorida va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda vaqtincha va doimiy ish oʻrinlarini tashkil qilish, yoshlar va ayollarga alohida eʼtibor qaratish. 700 tagacha ish oʻrinlari yaratish. BRM 1, 15 Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari FAO, GITSning Orolboʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, Jahon banki, JAYKA, Okfsord universiteti, Kent universiteti, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 1.4. Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanishni rivojlantirish va energiya samaradorligini oshirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim muassasalarida qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi sohasi mutaxassislarni oʻqitish dasturlarini tayyorlash va joriy qilish. 2. Qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligini rivojlanish va kuchaytirish sohasida mutaxassislarning malakasini oshirish. 3. Maishiy turmushda ham, xususiy biznesni rivojlantirishda ham qayta tiklanuvchi energiyadan foydalanish va energiya samaradorligini oshirish imkoniyatlarini tushuntirish boʻyicha mahalliy aholi bilan keng axborot-targʻibot ishlarini amalga oshirish. 4. Mintaqaviy dasturni ishlab chiqish hamda kichik qayta tiklanuvchi energiya obyektlaridan foydalanish boʻyicha tegishli normativ-huquqiy bazani takomillashtirish va aholi va biznes tuzilmalari ichida energiyani tejash boʻyicha bilimlarni oshirish. 5. Chorvachilikni rivojlantirish uchun yaylov oʻsimliklarining urugʻini ekish, bogʻdorchilikni rivojlantirish uchun mahalliy aholini urugʻlik va koʻchat materiallari bilan taʼminlash. Mintaqada ushbu yoʻnalishni faol rivojlantirish uchun yetarli miqdorda qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi sohasida mutaxassislar tayyorlash tizimini tashkil qilish. 2 ta oliy va oʻrta maxsus taʼlim muassasalarida oʻqitishning tajriba dasturlari, 1 ta malaka oshirish kursi, qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi boʻyicha mintaqaviy dasturni amalga oshirish. BRM 4, 7 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi tegishli vazirlik va idoralar Energetika vazirligi, Milliy teleradiokompaniya Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi fuqarolik jamiyati institutlari BMTTD Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Kichik quvvatli qayta tiklanuvchi energiya jihoz-uskunalarini yetkazib berish yoki ularni yirik qismlarda yigʻishni tashkil etish boʻyicha tashkilotlarni/texnoparklarni tuzish uchun sharoit yaratish va koʻmaklashish, aholi, xususiy biznes foydalanishi uchun energetik samarali boʻlgan texnologiyalarni (pechlar, termoizolyatsiya, davomiy sovitish va boshqalar) rivojlantirish. 2. Kichik qayta tiklanuvchi energiya obyektlariga xizmat koʻrsatish servis tizimini tashkil qilish. 3. Uzoqda joylashgan, izolyatsiyadagi hududlar yoki biznesning energiya taʼminoti uchun aholi va xususiy biznes qayta tiklanuvchi energiyadan foydalanishini rivojlantirish uchun moliyaviy dasturlarini ishlab chiqish. 4. Qulaylikni yaratish va foydalanish xarajatlarini kamaytirish uchun xususiy uylar hamda kichik va oʻrta biznes obyektlari energiya samaradorligini oshirish dasturini amalga oshirish. 5. Suv-nasos stansiyalarini modernizatsiyalash va energiya samaradorligini oshirish. 6. Kommunal sektorda va qurilish sohasida energiya samaradorligiga oid dasturlarni amalga oshirish. Xususiy darajada, biznesda va kommunal sohada qayta tiklanuvchi energiyadan foydalanishni va energiya samaradorligini keng koʻlamli rivojlantirishni joriy qilish boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. Kamida jihoz-uskunalarga xizmat koʻrsatish tizimi boʻlgan 1 ta ishlab chiqarishni tashkil qilish, mintaqaning barcha tumanlarida olish mumkin boʻlgan moliyalashtirish va maslahat xizmatlari dasturini va 3 ta kompleks dasturni amalga oshirish. BRM 7, 8, 9, 11 Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi Energetika vazirligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Suv xoʻjaligi vazirligi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Qurilish vazirligi Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Energiyani tejash va qayta tiklanuvchi energiya masalalari boʻyicha jihoz-uskunalarni va xizmatlarni izlashni yengillashtirish maqsadida yagona axborot platformasini tashkil qilish. 2. Qayta tiklanuvchi energiyadan yer osti suvlarini soʻrib olish, yer osti suvlarini chuchuklashtirish va markazlashgan energiya taʼminotidan uzoq boʻlgan nasos stansiyalarining energiya taʼminoti uchun foydalanish usullarini sinovdan oʻtkazish. 3. Qayta tiklanuvchi energiyadan uzoq boʻlgan oʻrmon xoʻjaligi obyektlari energiya taʼminotining tajriba loyihalarini amalga oshirish. 4. Qayta tiklanuvchi energiyadan uzoq boʻlgan qishloq xoʻjaligi obyektlari energiya taʼminotining tajriba loyihalarini (yaylov joylar, asal ishlab chiqaruvchilar va boshqalar) amalga oshirish. 5. Qayta tiklanuvchi energiyadan uzoq boʻlgan sogʻliqni saqlash obyektlari energiya taʼminotining tajriba loyihalarini (elektr energiyasi, issiq suv) amalga oshirish. 6. Qayta tiklanuvchi energiyadan uzoq boʻlgan Oʻzgidromet markazi obyektlari energiya taʼminotining tajriba loyihalarini amalga oshirish. 7. Tiklanadigan energiya manbalarini tashkil etish orqali turistik infratuzilma obyektlari (joylashtirish, ovqatlanish obyektlari, yoʻlboʻyi infratuzilmasi, osori atiqalar) energiya taʼminotining tajriba loyihalarini (elektr energiyasi, issiq suv) amalga oshirish. Ijtimoiy va iqtisodiy sohalarning asosiy sektorlarida kichik quvvatli qayta tiklanuvchi energiyadan foydalanish imkoniyatlarini namoyish etish. Har bir sektor boʻyicha 10 tagacha tajriba loyihalari hamda muvofiq ishlaydigan axborot platformasi. BRM 3, 6, 7, 15 Suv xoʻjaligi vazirligi, Energetika vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, “Oʻzbekchorvanasl” agentligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Turizm va sport vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari guruhlari uchun ularning yashash sifatini oshirish hamda issiqlik va energiya taʼminoti xarajatlarini kamaytirish maqsadida energiya samaradorligi boʻyicha dasturlarni joriy qilish. 2. Energiya samaradorligi va qayta tiklanuvchi energiya masalalarini rivojlanish sohasida tanlovlarni oʻtkazish, startaplarni qoʻllab-quvvatlash orqali yoshlarni ragʻbatlantirish. Aholining ijtimoiy ehtiyojmand guruhlarini ijtimoiy va iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash va yoshlar tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash tizimini joriy etish. BRM 7, 4, 10 Energetika vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, fuqarolik jamiyati institutlari Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 1.5. Ekologik taʼlimni rivojlantirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Umumtaʼlim maktablarining ekologiyani oʻqitish boʻyicha moddiy-texnik va metodologik-uslubiy bazasini mustahkamlash hamda maxsus moslashtirilgan oʻquv dasturlarini ishlab chiqish. 2. Orolboʻyi oliy taʼlim muassasalarida atrof muhitning holatini monitoring qilish boʻyicha oʻquv laboratoriyalari tarmogʻini rivojlantirish. Ekologik taʼlimni sifatli oʻqitish uchun moddiy-texnik va metodologik bazani taʼminlash. MTT va maktablar uchun oʻquv qoʻllanmalar toʻplamini ishlab chiqish. Oliy taʼlim muassasasi laboratoriyalarini texnik jihozlash. BRM 4, 15 Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Umumtaʼlim va “Barkamol avlod” bolalar maktablari hududlarini koʻkalamzorlashtirish hamda maqbul mikroiqlimni hosil qilish uchun maktab yonida bogʻlarni hamda atrof muhitni muhofaza qilish boʻyicha amaliy oʻquv mashgʻulotlarini oʻtkazish uchun ekomaydonchalarni tashkil qilish. 2. Yoshlar markazlari va umumtaʼlim maktablari negizida eko-maktablar va axborot-kommunikatsiya texnologiyalari boʻyicha dasturlari boʻlgan maktablar tarmogʻini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash. 3. Oliy taʼlim muassasalarida va maktablarda yoshlar uchun tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish va energiya samaradorligi boʻyicha taʼlim dasturlarini tashkil etish. 4. Oʻqitishda va xabardorlikni oshirishda qoʻllash uchun taʼlim muassasalarida qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi sohasida tajriba loyihalarini amalga oshirish. 5. Yoshlarni ijtimoiy faollashtirish hamda ijtimoiy va ekologik dasturlarga jalb qilish uchun koʻngillilar harakatini rivojlantirish. Orolboʻyi yoshlar ekologik harakatini qoʻllab-quvvatlash. 6. Yoshlarni Orolboʻyi ekologik muammolarini hal qilish uchun ragʻbatlantirish va innovatsion ishlash usullarini shakllantirish uchun tanlovlar dasturini amalga oshirish. 7. Talabalarning tashkilotlarda innovatsiyalar va texnologiyalar sohasida atrof muhitni muhofaza qilish sohasida kasbiy-texnik stajirovkalarini tashkil etish. Atrof muhitni muhofaza qilish masalalarini oʻqitish uchun zarur infratuzilmani tashkil qilish va yoshlar tashabbuslarini ragʻbatlantirish. 300 ta umumtaʼlim maktabi hamda 14 ta “Barkamol avlod” bolalar maktablarini koʻkalamzorlashtirish, 5 ta tajriba-sinov maktabini qoʻllab-quvvatlash (3 ta umumtaʼlim maktabi, 2 ta Yoshlar markazi), 5 ta taʼlim muassasasida oʻquv dasturlarini sinovdan oʻtkazish, qayta tiklanuvchi energiya boʻyicha 5 ta demo loyiha, barcha tumanlarda koʻngillilar harakatlarini va tashkilotlarini tashkil qilish, 1 ta grant va 1 ta tanlov dasturini amalga oshirish. BRM 4, 7, 15 Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi YUNESKO, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Oʻquv jarayonida foydalanish uchun moslashtirilgan, ekologiya va suvni tejash sohasidagi zamonaviy innovatsion texnologiyalar boʻyicha oʻquv markazlarini tashkil etish. 2. Atrof muhitni muhofaza qilish masalalari boʻyicha oʻzbek va qoraqalpoq tillarida onlayn oʻquv platformalarini tashkil qilish. 3. Innovatsiyalar va texnologiyalarni qoʻllash masalalari boʻyicha “xakaton”larni (IT-texnologiyalar forumi) oʻtkazish. Yoshlarni oʻqitish va hamkorlikni ragʻbatlantirish uchun AKT va innovatsion yondashuvlarni qoʻllash. 3 ta demo markaz, 1 ta platforma va mintaqaning barcha tumanlarida “xakaton”larni oʻtkazish. BRM 4, 7, 15 Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Yoshlar ishlari agentligi Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Oʻziga xos rivojlanish xususiyatlari boʻlgan bolalarni atrof muhitni muhofaza qilish sohasida taʼlimga va tadqiqotlarga faol jalb qilish uchun ularni qoʻllab-quvvatlash. 2. Qizlarni atrof muhitni muhofaza qilish sohasida taʼlimga va tadqiqotlarga, shu jumladan, muhandislik va AKT tadqiqotlariga faol jalb qilish uchun ularni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish. Ijtimoiy ehtiyojmand toifalarni qoʻllab-quvvatlash va gender tenglikni rivojlantirish tizimini tashkil qilish. 2 ta qoʻllab-quvvatlash dasturini amalga oshirish. BRM 4, 5, 15 Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Yoshlar ishlari agentligi, fuqarolik jamiyati institutlari Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 1.6. Atrof muhit va iqlim holatini monitoring qilish tizimini rivojlantirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Gidrometeo prognozlash, ekologik monitoring, iqlim oʻzgarishlari sohasida modellashtirish va tadqiqotlarning zamonaviy yondashuvlari/usullari boʻyicha xalqaro tajribani boʻlishish. 2. Mutaxassislar, ayniqsa, yosh mutaxassislar uchun xodimlarni almashish, stajirovka, taʼlim dasturlarini ishlab chiqish yordamida gidrometeorologik xizmat xodimlarining ilmiy va amaliy salohiyatini oshirish. 3. Gidrometeoxizmatni kompleks rivojlantirishning uzoq muddatli konsepsiyasini ishlab chiqish. 4. Gidrometeorologik prognozlarni yakuniy foydalanuvchilarga taqdim etish formatini takomillashtirish, samarali xabar berish kanallarini rivojlantirish. 5. Gidrometeorologik xizmat tomonidan xoʻjalik yurituvchi subyektlarga taqdim etiladigan xizmatlar koʻlamini kengaytirishga koʻmaklashish va tijorat servislar hisobiga oʻzini qoplashni oshirish. Atrof muhit va iqlimni monitoring qilish sohasida xalqaro tajriba almashish tizimini rivojlantirish. Gidrometeoxizmatni strategik rivojlantirish va koʻrsatiladigan xizmatlar koʻlamini kengaytirish. Stajirovkalar tizimi, uzoq muddatli rivojlanish konsepsiyasi, kengaytirilgan xizmatlar roʻyxati. BRM 13 Oʻzgidromet markazi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, fuqarolik jamiyati institutlari BMTTD, Jahon banki, YUNESKO, IRSA-CNR-suv tadqiqotlari instituti, FAO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Gidrometeokuzatuvlar, ekologik nazorat va iqlim oʻzgarishlari tadqiqotlar statsionar tarmogʻini hamda qor-koʻchki stansiyalari tarmogʻini rivojlantirish va texnik mustahkamlash. 2. Atrof muhitni monitoring qilish va gidro-meteorologik tadqiqotlar mobil stansiyalarini/ laboratoriyalarni texnik jihozlash. 3. Gidrometeorologik xizmatning gidrometeorologik jarayonlarni va iqlim oʻzgarishlarini modellashtirish va prognozlash boʻyicha tizimini texnik jihozlash. Atrof muhit va iqlimni monitoring qilish tizimini moddiy-texnik jihozlash. Tarmoqni kengaytirish va 10 ta monitoring stansiyalarini jihozlash. BRM 13 Oʻzgidromet markazi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi Jahon banki, IRSA-CNR-suv tadqiqotlari instituti, FAO Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Iqlim oʻzgarishlariga moslashish sohasida innovatsiyalarni qoʻllash boʻyicha tadqiqotlarni oʻtkazish. Iqlim oʻzgarishlarining atrof muhitga, ustuvor iqtisodiy sohalarga va ijtimoiy rivojlanishga taʼsir etishini modellashtirish. 2. Ilmiy tadqiqotlarga AKTni joriy qilish va Orol mintaqasi uchun ekologik maʼlumot bankini tuzish, atrof muhit holatining masofadan zondli tadqiqotlari va kompleks geografik axborot tizimlarini tashkil qilish. 3. Ekologik va gidrometeorologik monitoring tarmogʻini avtomatlashtirish. 4. Gidrometeorologik arxiv va ekologik monitoring maʼlumotlarini raqamli formatga oʻtkazish. Atrof muhit va iqlimni monitoring qilish jarayonlarini raqamlashtirish va avtomatlashtirish. Iqlimning asosiy tarmoqlarga taʼsir etishi modellarini ishlab chiqish, yagona axborot bankini va geografik axborot tizimlarini tashkil qilish, 10 ta stansiyani avtomatlashtirish, arxivlarni raqamli formatga oʻtkazish. BRM 13 Oʻzgidromet markazi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi IRSA-CNR-suv tadqiqotlari instituti, FAO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Mazkur kasbning jozibadorligini oshirish va kadrlar zaxirasini tayyorlash uchun Gidrometeorologik xizmatning yosh mutaxassislarini ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash. 2. Gidrometeorologik xizmat xodimlarining uzoq stansiyalarda yashash sharoitlarini yaxshilash. Yosh mutaxassislarni qoʻllab-quvvatlash va ishchilar uchun turar joy tizimini tashkil qilish. 1 ta qoʻllab-quvvatlash dasturini amalga oshirish, 10 ta stansiyani rekonstruksiya qilish. BRM 13 Oʻzgidromet markazi, fuqarolik jamiyati institutlari FAO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 1.7. Nokimyoviy sanoatni rivojlantirish va chiqindilarni boshqarish/oldini olish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Chiqindilarning oldini olish va boshqarish hamda kam kimyoviy sanoatni rivojlantirish boʻyicha kompleks mintaqaviy konsepsiyani ishlab chiqish, shu jumladan, normativ-huquqiy bazani va institutsional rivojlanishni takomillashtirish. 2. Kam chiqindili materiallar va chiqindi hajmini kamaytirishgan qaratilgan siklik iqtisodiy modellarni ishlab chiqish va ilmiy izlanishlar olib borish. 3. Qishloq xoʻjaligi chiqindilarini qayta ishlash va utillashtirish yondashuvlari va texnologiyalari boʻyicha moslashtirilgan materiallarni ishlab chiqish. 4. Qattiq va suyuq maishiy chiqindilarni qayta ishlash va utillashtirish yondashuvlari va texnologiyalari boʻyicha moslashtirilgan materiallarni ishlab chiqish. 5. Zaharli va biologik xavfli chiqindilar, shu jumladan, tibbiy chiqindilarni qayta ishlash va utillashtirish yondashuvlari va texnologiyalari boʻyicha moslashtirilgan xamda yonmaydigan materiallarni ishlab chiqish. 6. Aholi uchun chiqindilarni boshqarish boʻyicha ommaviy axborot-taʼlim dasturini ishlab chiqish. Chiqindilarni barqaror boshqarish boʻyicha ishlarni uslubiy va institutsional-huquqiy taʼminlash. Chiqindilarni boshqarishning mintaqaviy konsepsiyasi, chiqindilarning asosiy turlari boʻyicha metodologik materiallar toʻplami, axborot kampaniyasini oʻtkazish. BRM 11, 12 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Barcha turdagi chiqindilarni kompleks xatlovdan oʻtkazish. 2. Chiqindilarni boshqarish va kamaytirish boʻyicha davlat-xususiy sheriklik va sanoat simbiozi va hamkorligi orqali dasturlarini ragʻbatlantirish. 3. Markazlashtirilgan oqova tizimlari va chiqindilarni tozalash tizimlarini taʼmirlash, rekonstruksiya qilish va qurish. 4. Yirik aholi punktlarida qattiq maishiy chiqindilarni boshqarish tizimini rivojlantirish. 5. Kichik aholi punktlarida qattiq maishiy chiqindilarni va qishloq xoʻjaligi chiqindilarini boshqarish tizimini rivojlantirish. 6. Zaharli qishloq xoʻjaligi chiqindilari, barqaror organik ifloslantiruvchilar va tibbiy chiqindilarni xavfsiz utillashtirish dasturini amalga oshirish. 7. Maishiy turmushda va ishlab chiqarishda plastikdan foydalanishni kamaytirish. 8. Ustyurt platosi va Qozogʻiston Respublikasi yaqinidagi 1 mln. gektardan ortiq maydondagi oʻtloqlarda tarqalgan Qoʻngʻirot soda zavodi sanoat chiqindilari va uy xoʻjaliklari chiqindilariga qarshi kurashish choralarini ishlab chiqish va amalga oshirish. Chiqindilarni boshqarishning butun sikli boʻyicha barqaror tashkiliy sxemalarni ishlab chiqish maqsadida, chiqindilarning asosiy turlarini boshqarish boʻyicha chora-tadbirlar kompleksini amalga oshirish. Mintaqaning barcha yirik va bir qator kichik aholi punktlarida (5) chiqindilarni yigʻish, utilizatsiya va qayta ishlash boʻyicha loyihalar amalga oshirilgan. Hududlarni sanoat va uy xoʻjaliklari chiqindilaridan tozalash. BRM 11, 12 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, FAO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Chiqindilarni yigʻish, utillashtirish va qayta ishlash boʻyicha innovatsion yondashuvlardan foydalanish. 2. Chiqindilarni monitoring va nazorat qilish tizimini tashkil qilish uchun AKTdan foydalanish. 3. Chiqindilarni boshqarishda va qayta ishlashda innovatsiyalar boʻyicha “xakaton”larni oʻtkazish va startaplarni qoʻllab-quvvatlash. Chiqindilarni boshqarish sohasida AKT va innovatsion yondashuvlarni qoʻllash, aholini faol jalb qilishni ragʻbatlantirish. Monitoring tizimi, 5 ta tajriba loyihalari, muntazam “xakaton”lar va startaplarni qoʻllab-quvvatlash. BRM 11, 12 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi IRSA-CNR-suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish Sanitariya va gigiyena standartlarini oshirish uchun, uy xoʻjaligi darajasida chiqindilarni barqaror boshqarish tizimlarini joriy qilishni qoʻllab-quvvatlash Uy xoʻjaliklari darajasida chiqindilarni boshqarishni rivojlantirish tizimini tashkil qilish. BRM 11, 12 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari II. Mintaqani iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha choralar 2.1. Tadbirkorlikni rivojlantirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Xususiy tadbirkorlik rivojlanishini qoʻllab-quvvatlash orqali aholining bandligi va daromadlarini oshirish. Biznesni amalga oshirish va tadbirkorlik boʻyicha kurslarni va treninglarni tashkil qilish. 2. Aholining kasbiy malakalarini rivojlantirish, innovatsiyalar va zamonaviy texnologiyalardan foydalanishda, hunarmandchilik, turizm, va qishloq xoʻjaligi sohalarida ijodiy faollikni ragʻbatlantirish hamda yoshlarga va ayollarga alohida eʼtibor qaratish. Kasbiy taʼlim va tadbirkorlikni rivojlantirish uchun sharoitlarni yaratish boʻyicha choralar koʻrish. BRM 1, 4, 8 Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha moliyaviy mahsulotlarni, imtiyozli kredit liniyalarini ishlab chiqish va rivojlantirish. 2. Tadbirkorlarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha maslahat markazlari tarmogʻini rivojlantirish. 3. Yoshlar oʻrtasida ijtimoiy tadbirkorlikni rivojlantirish. Mintaqadagi yoshlarning tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash yuzasidan doimiy faoliyat yurituvchi grant dasturini joriy qilish va yoshlarning salohiyatini roʻyobga chiqarish uchun imkoniyatlar yaratish. 4. Yoshlar ishlari agentligining barcha tuman boʻlinmalarida yuridik klinikalarni tashkil qilish. 5. Qishloq joylarida tovarlarni ishlab chiqarishda va xizmatlarni koʻrsatishda kasanachilik va oilaviy biznes imkoniyatlarini kengaytirish, ishlab chiqarish texnikasi va uskunalarni xarid qilish uchun grantlarni taqdim etish. 6. Kasanachilar va oilaviy guruhlar tomonidan ishlab chiqariladigan tovarlar va xizmatlarni rivojlantirishda marketing qoʻllab-quvvatlash. Shaxsiy tadbirkorlar, kichik va oʻrtacha tashkilotlarning tovarlari va xizmatlarining yarmarkalarini muntazam oʻtkazish. 7. Xususiy tadbirkorlar, kichik va oʻrta tashkilotlar ishlab chiqaradigan mahsulotlarning muvofiqlik standartlarini ishlab chiqish va joriy qilish. 8. Tovarlar va xizmatlarni birgalikda samarali rivojlantirish va sotish uchun tadbirkorlar tomonidan kooperativlar va/yoki ishlab chiqaruvchilarning uyushmalarini tashkil etishga koʻmaklashish. Tadbirkorlikni ragʻbatlantirish, ishlab chiqariladigan mahsulotning sifatini oshirish va marketing qoʻllab-quvvatlash boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. Ijtimoiy tadbirkorlik dasturi, barcha tumanlarda yuridik klinikalar, yoshlar uchun grant dasturi, kasanachilarni qoʻllab-quvvatlash dasturi va standartlarni joriy qilish, kooperativlar/ assotsiatsiyalar tarmogʻini rivojlantirish. BRM 1, 4, 8 Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Yoshlarning turli toifalari uchun universal treyning markazini (kovorking markazini) tashkil qilish. 2. Xususiy tadbirkorlar tomonidan tovarlarni sotish va xizmatlarni koʻrsatish uchun onlayn platformalarni rivojlantirish. 3. Kasanachilik va tadbirkorlikni rivojlantirish uchun bilimlar va malakalarga kasbiy oʻqitish boʻyicha onlayn plat�ormalarni ishlab chiqish. 4. Muntazam tanlovlarni oʻtkazish va startaplarni qoʻllab-quvvatlash tizimlarini tashkil qilish. Tadbirkorlarni qoʻllab-quvvatlash uchun zamonaviy texnologiyalarni va onlayn platformalarni joriy qilish. Tovarlar va xizmatlarni sotish uchun platformani rivojlantirish, trening markazini va oʻqitish platformasini tashkil qilish, tashbbuslarni qoʻllab-quvvatlash tizimi. BRM 1, 4, 8 Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Startaplar uchun, shu jumladan, texnologiyalar va jihoz-uskunalarni sotib olish uchun grantlar berilishi yoʻli bilan aholining ijtimoiy ehtiyojmand guruhlari, jumladan, nogironligi boʻlgan shaxslar uchun mavjud ijtimoiy tashkilotlarni qoʻllab-quvvatlash va yangi tashkilotlarni tashkil qilish. 2. Imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun yoshlarga va ayollarga alohida eʼtibor qaratgan holda, kasbiy malakalarni rivojlantirish boʻyicha kasbiy kurslarni tashkil etish. Aholining ijtimoiy ehtiyojmand guruhlarini tadbirkorlikka jalb qilish uchun qoʻllab-quvvatlash tizimini tashkil qilish. Ijtimoiy tashkilotlarni qoʻllab-quvvatlash dasturi, va 3 ta tumanda kurslar tashkil etish. BRM 1, 2, 8 Yoshlar ishlari agentligi, Investitsiya va tashqi savdo vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 2.2. Turizmni rivojlantirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Turizm klasterini tashkil etish va uning asosida namunaviy markazlarni tashkil etish, keyinchalik koʻp funksiyali “Ijtimoiy hamkorlik” qishloq markazlarini tashkil etish. 2. Turizmni davomiy rivojlantirish boʻyicha oʻquv dasturini ishlab chiqish (boshqarish, aloqa, marketing, brendlash, servis, mehmondoʻstlik, mehmon uylarini barpo etish, gidlarni tayyorlash, tadbirkorlikni rivojlantirish, turistik mahsulotlarni, yoʻnalishlarni ishlab chiqish). Ayollar, yoshlar, nogironligi boʻlgan shaxslar uchun maxsus dasturlarni ishlab chiqish. 3. Turizmning barqaror rivojlanishi bilan muvofiqlashgan xolda madaniy va tabiiy merosni, shu jumladan, muzey va muzey kolleksiyalarini himoya qilish boʻyicha maxsus dasturlar ishlab chiqish. 4. Turizm klasteri negizida, turistik sohada xizmat koʻrsatish va tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha mahalliy aholi/jamoat uchun oʻqitish markazini tashkil etish. 5. Mahalliy aholini/jamoatni turistik sohada xizmat koʻrsatishga jalb qilish masalalari boʻyicha ayollar va yoshlarga alohida eʼtibor qaratgan holda, joylarga chiqib sayyor amaliy mashgʻulotlarni tashkil etish. Mintaqada turizmni rivojlantirish uchun kadrlarni tayyorlashning muvofiq ishlaydigan va samarali tizimini rivojlantirish. Turizm klasterini tashkil qilish boʻyicha loyiha ishlab chiqish, tematik oʻquv dasturlari toʻplamini ishlab chiqish, joylarga chiqib mashgʻulotlar oʻtkazish. BRM 4, 8, 15 Turizm va sport vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, GITSning Orolboʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Xizmat koʻrsatishga oid standartlarni ishlab chiqish va joriy qilish. 2. Turizm sohasida faoliyat yurituvchi tashabbuskor guruhlarni va tadbirkorlarni doimiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha maslahat markazlarini tashkil etish. 3. Turistik mahsulotlarni va manzillarni ishlab chiqish va joriy qilish hamda materiallarni xatlovdan oʻtkazish va shakllantirish. 4. Mahalliy turistik biznesni rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish uchun qonunchilik hujjatlarini takomillashtirish. 5. Orolboʻyi mintaqasining salohiyati, raqobat ustuvorliklari haqida turistik mahsulotlar va manzillar boʻyicha materiallarni targʻib etish, tashkilotchilarning salohiyatini rivojlantirish boʻyicha maxsus marketing dasturini ishlab chiqish. 6. Ekologik va qishloq turizmni rivojlantirish va Orol mintaqasi muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, davlat qoʻriqxonalari va tabiat bogʻlari va biosfera rezervatlarning qoʻriqxona zonalaridan tashqari, hududi boʻylab sayohatlarni tashkil etish uchun turizmni rivojlantirish boʻyicha dasturni ishlab chiqish. 7. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar atrofidagi qoʻriqlanma zonalarda bazaviy turistik infratuzilmani (tabiat muzeylari, yoʻnalishlar), logistikani rivojlantirish. 8. Orolboʻyida balneologik turizmni rivojlantirish uchun yerosti suvlaridan (mineral va termal suvlar) foydalanish. 9. Suv havzalari hududida baliqchilikni rivojlantirish dasturini ishlab chiqish. 10. Yoʻllar tarmogʻini va yoʻlboʻyi infratuzilmasini rivojlantirish. 11. Turistlarni joylashtirish tarmogʻini tashkil qilish (mehmonxonalar, mehmon uylari), yurtada (etnik) yashash joylari. 12. Osori atiqalar atrofida infratuzilmani tashkil etish, (yoʻnalishlarni jihozlash, ovqatlanishni, hojatxonalarni, dam olish joylarini tashkil etish, suvenirlar bilan savdo qilish). 13. Transport xizmatlarini koʻrsatish tizimini rivojlantirish. Xizmatlarning keng koʻlamini koʻrsatgan holda, turizmni kompleks rivojlantirish uchun sharoitlarni yaratish. Standartlarni, turistik mahsulotlarni ishlab chiqish, 2 ta muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda infratuzilmani yaratish, balneologik markazni tashkil qilish hamda joylashtirish. BRM 8, 15 Turizm va sport vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi YUNESKO, GITSning Orolboʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Tematik saytlarda, jahonning yirik yangilik kanallarida, Internet jahon axborot tarmogʻidagi forumlarda tegishli materiallarni joylashtirish, turli darajadagi xalqaro festivallar, etno-turistik ekspeditsiyalar, noaʼnanaviy turistik yoʻnalishlar tashkil etish xamda mahalliy aholini loyihalarga faol jalb etish yoʻli bilan Orolboʻyi masalalariga xalqaro eʼtiborni qaratish uchun mintaqada turizmni axborot-targʻibot qoʻllab-quvvatlash choralarini ishlab chiqish va amalga oshirish. 2. Turizmni rivojlantirish maqsadida AKT ishlanmalarini keng joriy qilish, veb-sahifalar, Internet jahon axborot tarmogʻi orqali xizmat koʻrsatish imkoniyatlarini kengaytirish. 3. Orolboʻyi mintaqasini sayohat maskani sifatida reklama qilish uchun ijtimoiy platformalar uchun turistik media kontent ishlab chiqish boʻyicha salohiyatini oshirish/rivojlantirish. Mintaqada turizmni rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash uchun zamonaviy AKTlardan foydalanish. Axborot kampaniyasi, turistik xizmatlar saytlari. BRM 8, 15 Turizm va sport vazirligi, Innovatsion rivojlantirish vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Turizm klasterini tashkil etish va uning asosida namunaviy markazlarni tashkil etish xamda qishloqlarda koʻp funksiyali rivojlanish markazlarini rivojlantirish. 2. Mahalliy aholi uchun turistik faoliyatga va tadbirkorlikni rivojlantirishga jalb qilish boʻyicha oʻqitish va maslahat xizmatlarini koʻrsatishni tashkil etish. 3. Mahalliy aholi uchun turistik sohada xizmatlarni koʻrsatish va tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha taʼlim dasturlarini ishlab chiqish va oʻqitishni tashkil etish, bunda xotin-qizlarga, yoshlarga, nogironligi boʻlgan shaxslarga alohida eʼtibor qaratish. Mahalliy aholini turizmni rivojlantirishga faol jalb qilish va ijtimoiy ehtiyojmand toifalarga alohida eʼtibor qaratish. BRM 5, 8, 15 Turizm va sport vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, GITSning Orolboʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 2.3. Qishloq xoʻjaligini rivojlantirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Mutaxassislarni tayyorlash va agronomlarning malakasini oshirish dasturlarini ishlab chiqish. 2. Aholini yaylovlarda barqaror chorvachilikni rivojlantirishga oʻqitish. 3. Salohiyatni oshirish va aholining shaxsiy tomorqa va fermerlik xoʻjaliklarida qoʻllanishi mumkin boʻlgan ilgʻor qishloq xoʻjaligiga oid va resurslarni tejaydigan ishlash usullari haqidagi xabardorligini oshirish. 4. Seleksiya, qishloq xoʻjaligi texnologiyalari bilan shugʻullanadigan ilmiy muassasalarning salohiyatini va texnik imkoniyatlarini oʻstirish, qishloq xoʻjaligida yangi texnologiyalardan va innovatsiyalardan foydalanish sohasida oʻsimlikshunoslik va chorvachilikni (shu jumladan, parrandachilikni) yaxshilash boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash. Mintaqada qishloq xoʻjaligini rivojlantirish uchun kadrlar tayyorlash boʻyicha kuchaytirilgan va samarali tizim. Kasbiy taʼlim dasturini ishlab chiqish, mintaqadagi asosiy ilmiy muassasalarni texnik jihozlash. BRM 1, 2, 4, 8 Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari FAO, Jahon banki, YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Naslchilik ishlari, seleksiya sohasida qishloq xoʻjaligi hayvonlarining yangi zotlarini, liniyalarini yoʻlga qoʻyish, hamda yem ekinlarining navlarini va gibridlarini ishlab chiqish, urugʻchilik va urugʻshunoslik boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlarini amalga oshirish. 2. Yemlarni ishlab chiqarish tizimini rivojlantirish. Urugʻchilikni rivojlantirish, urugʻchilik xoʻjaliklarini tashkil qilish. 3. Aholiga yerga ishlov berish va mahsulotni yigʻib-terish boʻyicha xizmat koʻrsatish uchun ixtisoslashgan MTP (mashina-traktor parklari) moddiy-texnik bazasini mustahkamlash. 4. Xoʻjalik ichidagi irrigatsiya tizimlarini taʼmirlash-qurilish ishlarini qoʻllab-quvvatlash. 5. Qishloq xoʻjaligi oʻsimliklarini biologik himoyalash boʻyicha laboratoriyalar faoliyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash. 6. Qorakoʻlchilik va tuyachilik rivojlanishini qoʻllab-quvvatlash. Texnik jihozlashdan, to ilmiy kuzatuv va logistik tarmoqni rivojlantirish, qishloq xoʻjaligini har tomonlama rivojlantirish, qishloq xoʻjaligi mahsulotini yigʻib-terish, qayta ishlash va sotish boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. BRM 1, 2, 8 Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi FAO, Jahon banki, YEIB, YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Yaylov va oʻtloq hududlarini kengaytirish uchun ularni suv bilan taʼminlash. 2. Oʻtloq va yaylov xoʻjaliklari infratuzilmasini rivojlantirish (suv, energiya taʼminoti, oʻtloqlarni jihozlash). 3. Orolboʻyi mintaqasida mavjud boʻlgan suv havzalarini rivojlantirish va ulardan baliqchilik va akvakultura yetishtirish uchun oqilona foydalanish choralari kompleksini ishlab chiqish. 4. Inkubatsion sexlar, oqsilning yuqori miqdori boʻlgan yemlarni ishlab chiqarish, qayta ishlash punktlari, saqlash va tashish tizimlari boʻlgan zamonaviy baliq pitomniklarini tashkil qilish orqali baliqchilikni rivojlantirish. 5. Akvakulturani rivojlantirish, shu jumladan, tabiiy va sunʼiy suv havzalari negizida moʻynali hayvonlarni (ondatra, nutriya va boshqalar) koʻpaytirish va boqish uchun hayvonot fermalarini tashkil qilish. 2 ta kredit dasturi, 2 ta tumanda sotuvlarning tajriba tizimi, kamida 2 ta kooperativni tashkil qilish, moliyalashtirish dasturi, barcha tumanlarda maslahat markazlari, sertifikatlash dasturi, 2 ta laboratoriyani jihozlash, yemlarni ishlab chiqarishni rivojlantirish dasturi, 5 ta tumanda yaylovlarni suv bilan taʼminlash, 5 ta uzoqda boqish joylarini jihozlash, sotuvlar, qayta ishlash va marketing qoʻllab-quvvatlash dasturlarini amalga oshirish, muntazam koʻrgazmalarni tashkil etish. BRM 1, 2, 8 Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi FAO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Artemiyani ishlab chiqarishda koʻmaklashish boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. 2. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqaruvchilari yangi texnologiyalar va innovatsiyalardan foydalana olishlari uchun yangi maqsadli kredit moliyaviy mahsulotlarni ishlab chiqish va joriy qilish. Shu jumladan, shaxsiy tomorqa xoʻjaliklari darajasida ham, fermerlik xoʻjaliklari darajasida ham zamonaviy texnologiyani qoʻllashni ragʻbatlantirish uchun bank mahsulotlarini qoʻshma moliyalashtirish/subsidiyalash. 3. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqaruvchilari uchun kredit dasturlari va mahsulotlaridan foydalanish yoʻllari boʻyicha maslahat xizmatlarini koʻrsatish. 4. Kichik va oʻrta qishloq xoʻjaligi tashkilotlarining rentabelligini va unumdorligini oshirish uchun qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarining uyushmalarini, kooperativlarini tashkil qilish. 5. Mayda va oʻrta qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarini qoʻllab-quvvatlash uchun chorvachilik mahsulotlarini (goʻsht, jun, terilar, sut) sotish tizimini tashkil qilish. 6. Kichik qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilari uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha choralar ishlab chiqish. 7. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlashni logistik hamda marketing qoʻllab-quvvatlashni tashkil etish orqali mintaqaning eksport salohiyatini kengaytirish. 8. Mintaqaning qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash sohasida texnik salohiyatini mustahkamlash, shu jumladan, zamonaviy yondashuvlar va innovatsiyalarni qoʻllash. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash tashkilotlari tizimini rivojlantirish. 9. Veterinariya nazoratini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash, qishloq xoʻjaligi laboratoriyalarini tashkil qilish va texnik jihozlash, shu jumladan, yemlarning sifatini nazorat qilish. 10. Mintaqaning eksport salohiyatini oshirish uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish, qayta ishlash va sertifikatlash sohasida jahon standartlarini joriy qilish. 11. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish, qayta ishlashning fitosanitariya nazorati boʻyicha mobil va/yoki statsionar punktlarni tashkil qilish. 12. Xalqaro anjumanlar va koʻrgazma-yarmarkalarni tashkil etish orqali qishloq xoʻjaligi sohasidagi muvaffaqiyatli tajribani tarqatish. Mahalliy aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini qishloq xoʻjaligi faoliyatiga jalb qilish maqsadida qoʻllab-quvvatlash tizimini tashkil qilish. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash dasturlarini joriy qilish. BRM 1, 2, 8 Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar, fuqarolik jamiyati institutlari, fuqarolik jamiyati institutlari FAO, YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Orolboʻyi mintaqasi fermerlik jamoalarining iqlimiy barqarorligini oshirish. 2. Organik qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarishni rivojlantirishga koʻmaklashish. 3. Chorvachilik uchun yemlarni ishlab chiqarishda innovatsiyalardan va yangi texnologiyalardan foydalanish. 4. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarishda suv tejaydigan texnologiyalarni joriy qilish. 5. Zonalarga ajratish, qishloq xoʻjaligi ishlarini monitoring qilish va rejalashtirish uchun masofadan zondlash tadqiqotlari usullaridan foydalanish. 6. Yuqori mahsuldor qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish uchun energetik samarali boʻlgan quyosh issiqxonalari tarmogʻini tashkil qilish. Iqlim oʻzgarishlariga moslashish, resurslarni tejaydigan texnologiyalarni va AKTni joriy qilish boʻyicha keng koʻlamli ishlarni amalga oshirish. Orolboʻyi mintaqasida qishloq xoʻjaligini moslashtirish dasturi, suvni tejaydigan texnologiyalarni keng joriy qilish dasturini amalga oshirish. BRM 1, 2, 8 Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi FAO, YUNESKO, GITSning Orolboʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, IRSA-CNR-Suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari, shu jumladan, imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun mavjud ijtimoiy tashkilotlarni, ayollarning tashabbuskor guruhlarini/kooperativlarni (sut mahsulotlarini ishlab chiqarish, kigizni ishlab chiqarish va boshqalar) qoʻllab-quvvatlash va yangi tashkilotlarni tashkil qilish. Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini qishloq xoʻjaligiga jalb qilish uchun ularni qoʻllab-quvvatlash tizimini tashkil qilish. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash dasturini amalga oshirish. BRM 1, 2, 5, 8 Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari FAO, YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari III. Mintaqani ijtimoiy rivojlantirish choralari kompleksi 3.1. Aholi punktlarini rivojlantirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Choralarni rejalashtirish hamda hududlarni rivojlantirish boʻyicha muvofiqlashtirilgan harakatlar rejalarini tayyorlash sohasida Qoraqalpogʻiston Respublikasida mahalliy hokimiyat organlari xodimlarining salohiyatini oshirish. 2. Orolboʻyi aholi punktlarini rivojlantirish metodologiyalarini va kompleks rejalarini ishlab chiqish. 3. Qoraqalpogʻiston Respublikasida mahalliy hokimiyat organlari xodimlarini hududlarni boshqarishning zamonaviy usullariga oʻqitish. 4. Orolboʻyi mintaqasida oʻqitish dasturlarini va markazlarni tashkil qilish yordamida suv taʼminoti va oqova tizimi xizmati xodimlarini yangi texnologiyalardan foydalanishga oʻqitish. 5. Kommunal xizmatlarning samarali boshqarish va koʻrsatiladigan xizmatlar sifatini oshirish boʻyicha salohiyatini oshirish. 6. Aholi punktlarining kompleks rivojlanishi uchun normativ-huquqiy taʼminotni takomillashtirish. Hududlarni rivojlantirish boʻyicha muvofiqlashtirilgan rejalarni tayyorlash va amalga oshirish uchun mahalliy hokimiyat organlari xodimlarining salohiyatini oʻstirish. Orolboʻyidagi asosiy aholi punktlari uchun rivojlanish rejalarini ishlab chiqish, aholi punktlarining turli xizmatlar uchun oʻqitish treninglarini oʻtkazish. BRM 4, 11 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Aholi punktlari rivojlanishining integratsiyalashgan sektoral dasturlarini va bosh rejalarini (tarhlarini) ishlab chiqish. 2. Aholi punktlarini (shahar, qishloq) koʻkalamzorlashtirish va obodonlashtirish dasturini amalga oshirish. 3. Sport maydonchalari (shahar, qishloq) tarmogʻini rivojlantirish. 4. Kichik aholi punktlarida, shu jumladan, eski quduqlarni taʼmirlash va yangi quduqlarni burgʻilash hamda eski qurilmalarni taʼmirlash va yangi chuchuklashtirish qurilmalarini va nasos stansiyalarni oʻrnatish yoʻli bilan mahalliy suv taʼminoti va oqova tizimlarini joriy qilish. 5. Suv hisobini yuritishni yaxshilashga koʻmaklashish va suv taʼminoti subyektlarining iqtisodiy barqarorligini oshirish uchun toifalangan tarif siyosatini rivojlantirish. 6. Suv taʼminoti va suvni chiqarish sifatini nazorat qilish uchun suv taʼminoti tashkilotlarida tegishli laboratoriyalarni tashkil etish. 7. Suv taʼminoti, oqova va issiqlik taʼminoti tarmoqlarini rekonstruksiya qilish va kengaytirish. 8. Oqova suvlarni tozalash sifatini oshirish hamda markazlashtirilgan va avtonom tozalash tizimlarini rivojlantirish. 9. Turar joy fondini yangilash (renovatsiya) va koʻp xonadonli uylarda va ijtimoiy binolarda energiyani tejash choralarini joriy qilish boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. 10. Aholi punktlari ichida hamda shaharlararo barqaror transport harakatini kengaytirish. Qulay yashash sharoitlarini yaratish uchun aholi punktlarining integratsiyalashgan rivojlanishi boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. 30 ta aholi punktlarini koʻkalamzorlashtirish, barcha aholi punktlarida sport maydonchalarini tashkil qilish, kamida 10 ta aholi punktlarida mahalliy suv taʼminoti tizimlarini tashkil qilish, infratuzilmani, turar joy fondini, transportni rivojlantirishning kompleks dasturlarini amalga oshirishni. BRM 4, 11 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Yoshlar ishlari agentligi BMTTD, Jahon Banki, YUNESKO, IRSA-CNR-Suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Suv taʼminoti, oqova va issiqlik taʼminoti tizimlarini boshqarish jarayonini avtomatlashtirish, shu jumladan, isteʼmol qilish va yoʻqotishlarning hisobini yuritish, resurslarni samarali tartibga solish/dispetcherlashtirish, geografik axborot tizimlarini tashkil qilish. 2. Suv taʼminoti, oqova va issiqlik taʼminoti sohasida eng yaxshi tajriba va texnologiyalarni tadqiq etish va katalogini tayyorlash. 3. Qulay va xavfsiz yashash sharoitlarini yaratish uchun urbanistika tamoyillarini qoʻllash. 4. Aholi punktlarini rivojlantirishda smart cities tamoyillarini qoʻllash. Aholi punktlari rivojlanishi yuzasidan zamonaviy usullar va texnologiyalarni qoʻllash choralarini tajriba-sinov rejimida amalga oshirish. Katalog ishlab chiqish, 2 ta aholi punktida dispetcherlashtirishni avtomatlashtirish va uni sinovdan oʻtkazish. BRM 4, 11 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi YUNESKO, IRSA-CNR-Suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Bolalar bogʻchalarini tashkil etish yordamida, yosh bolali ayollar uchun mehnat sharoitlarini yaratish. 2. Aholining barcha guruhlari, shu jumladan, yoshlar, ayollar, oʻziga xos rivojlanish xususiyatlari boʻlgan shaxslar uchun taʼlim va ijodiy toʻgaraklar, rivojlanish markazlari tarmogʻini rivojlantirish. 3. Nogironligi boʻlgan shaxslar uchun toʻsiqlarsiz muhitni yaratish. Aholining eng ijtimoiy ehtiyojmand toifalari turmushini yaxshilash uchun aholi punktlarining ijtimoiy infratuzilmasini rivojlantirish. Toʻsiqlarsiz muhitni mintaqaning barcha aholi punktlarida qisman joriy qilish, tuman markazlarida rivojlanish markazlarini tashkil qilish. BRM 4, 11 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 3.2. Sogʻliqni saqlash Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Tibbiyot xodimlarning shu jumladan, masofadan oʻqitish tizimini joriy qilish hisobidan doimiy malakasini oshirish boʻyicha choralarni ishlab chiqish va amalga oshirish. 2. Yoshlar uchun reproduktiv salomatli�ni muhofaza qilish va oilani rejalashtirish maqsadida profilaktik tibbiy dasturlar ishlab chiqish. 3. Aholining tibbiy savodxonligini oshirish. 4. Oʻrta maxsus taʼlim muassasalari va oliy taʼlim muassasalar darajasida sogʻlom turmush tarzi boʻyicha oʻquv modullarini ishlab chiqish va joriy qilish. Aholi va tibbiy xodimlar salohiyatini oshirish tizimini joriy qilish. Aholi va tibbiy xodimlarni oʻqitish dasturini amalga oshirish, 20 ta taʼlim muassasalarida oʻquv modulini tajriba-sinov rejimida joriy etish. BRM 3, 4 Sogʻliqni saqlash vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNFPA, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Oilaviy va qishloq poliklinikalarini, birinchi navbatda uzoq hududlarda texnik jihozlashni yaxshilash. 2. Uzoq aholi punktlarida yashovchilarga tibbiy xizmatlarni koʻrsatish uchun kerakli jihoz-uskunalar (raqamli flyuorograf, EKG, ultratovushli moslamalar, gematologik va bioximik analizatorlar) bilan jihozlangan mobil ambulatoriyalarni tashkil etish. 3. Shoshilinch yordam tizimini rivojlantirish, transport bilan taʼminlash. 4. Tibbiy preparatlardan foydalanish imkonini taʼminlash. Uzoq hududlarda aholi punktlarining tibbiy muassasalarini texnik jihozlash. 20 ta tibbiy punktni, 3 ta mobil ambulatoriyani jihozlash, 2 ta tez tibbiy yordam punktini kuchaytirish. BRM 3 Sogʻliqni saqlash vazirligi YEIB, Yapon elchixonasi, JAYKA, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish Tibbiy xizmat koʻrsatish uchun AKT, uzoq hududlardagi jamoalar uchun masofadan maslahat berish tizimini rivojlantirish. Masofadan tibbiy maslahat berish tizimini joriy qilish. BRM 3 Sogʻliqni saqlash vazirligi YUNFPA, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Uzoqda joylashgan aholi punktlarida birlamchi boʻgʻin mutaxassislari uchun maqbul turar joy sharoitlarini yaratish. 2. Uzoqda joylashgan aholi punktlarida ishlaydigan yosh mutaxassislarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash tizimini kuchaytirish. Yosh mutaxassislarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash tizimini kuchaytirish, qoʻllab-quvvatlash dasturini ishlab chiqish. BRM 3 Sogʻliqni saqlash vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 3.3. Taʼlim Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari (MTT) xodimlarining stajirovkalarini, tematik treninglarini tashkil etish orqali malakasini oshirish. MTT xodimlari uchun mavjud boʻlgan taʼlim muassasalari (kollejlar/texnikumlar) va pedagogik oliy taʼlim muassasalari negizida trening markazlarini tashkil qilish. 2. Oliy taʼlim muassasalarida xalqaro taʼlim standartlariga oʻtishda pedagoglarga uslubiy yordam koʻrsatish. 3. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim muassasalarining oʻqituvchilar tarkibining malakasini oshirish markazlari salohiyatini rivojlantirish va texnik jihozlash. 4. Orolboʻyi uchun ustuvor boʻlgan mavzuli yoʻnalishlarda innovatsion texnologiyalar, shu jumladan, qishloq xoʻjaligini rivojlantirish, AKT, til oʻqitish, qayta tiklanuvchi energiya va suv tejaydigan texnologiyalarni ishlab chiqish va joriy qilish kabi sohalarda oliy taʼlim muassasalari oʻquv dasturlarini takomillashtirish. Taʼlim jarayoni samaradorligini oshirish uchun maktabgacha taʼlim tashkilotlari va oliy taʼlim muassasalari salohiyatini rivojlantirish. Almashish dasturi, oʻqitish markazini tashkil qilish, 2 ta oliy taʼlim muassasalarida innovatsiyalar boʻyicha tajriba dasturini joriy qilish va uslubiy qoʻllab-quvvatlash. BRM 4 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Taʼlim muassasalarini texnik jihozlashni yaxshilash. 2. Oʻquvchilar uchun transport xizmatlarini yoʻlga qoʻyish va maxsus maktab avtobuslarini sotib olish. 3. Orolboʻyi maktablarida sanitariya-gigiyenik infratuzilmani taʼminlash. 4. Mintaqada maktablar isitish tizimlarini taʼmirlash. 5. Mintaqada maktablarning ichimlik suv taʼminotini taʼminlash. 6. Yoshlarning kasbiy va til tayyorgarligi markazlarini rivojlantirish. 7. Oliy taʼlim muassasalari talabalarining ilmiy muassasalarda, dala tadqiqotlarida amaliyot oʻtash tizimini rivojlantirish. Taʼlim berishning samaradorligini oshirish va oʻqitishning qulay jihatlarini yaxshilash uchun taʼlim tizimi tashkilotlarini texnik jihozlash.20 ta MTTni texnik jihozlash, 211 ta hojatxonani taʼmirlash, 123 ta — qurish, 153 ta — suv taʼminotiga ulash, 57 ta — artezian manbalariga ulash, 36 ta — filtrlar oʻrnatish. BRM 4 Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi YUNESKO, Yaponiya elchixonasi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Umumtaʼlim va “Barkamol avlod” bolalar maktablarida robototexnika boʻyicha kurslarni tashkil qilish. 2. Axborot texnologiyalari (AT) sohasida mutaxassislarning doimiy maktabini tashkil qilish maqsadida mahalliy AT mutaxassislari uchun trening kurslarini tashkil etish. 3. Oʻquv jarayonini masofadan oʻqitishning zamonaviy texnologiyalari bilan jihozlash orqali onlayn taʼlim tizimini takomillashtirish. 4. Oʻquv materiallarini raqamlashtirish va oʻquv jarayonini tashkil etish maʼlumotlari, shu jumladan, oʻquvchilar oʻzlashtirishi maʼlumotlari bazalarini yaratish. Taʼlim sifatini oshirish va oʻquvchilarning foydali koʻnikmalarini koʻpaytirish uchun oʻquv jarayoniga innovatsiyalar va AKTni joriy qilish. Robototexnika boʻyicha kurslar, materiallarni raqamlashtirish, AT boʻyicha mashgʻulot dasturi va 20 ta maktabga masofadan taʼlim berishni kuchaytirishda koʻmaklashish. BRM 4 Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Qizlarning kasbiy-texnik taʼlimi uchun jihoz-uskunalarni taqdim etish. 2. Yosh mutaxassislarni Orolboʻyi oliy taʼlim muassasalarida va professional taʼlim muassasalarida ishlashga jalb qilish va qoʻllab-quvvatlash. Yosh mutaxassislarni qoʻllab-quvvatlash va ilm-fanga jalb qilish fondini tashkil qilish. 3. Professional maxsus uslubiyotlarni ishlab chiqish hamda tegishli jihoz-uskunalar va texnika bilan jihozlash orqali, oʻziga xos rivojlanish xususiyatlari (nutq, koʻrish va eshitish nuqsonlari) boʻlgan bolalarga taʼlim berish tizimini takomillashtirish. Oʻquvchilarning kasbiy koʻnikmalarini rivojlantirishga koʻmaklashish va alohida ehtiyojlari boʻlgan bolalarga taʼlim berish imkoniyatlarini kuchaytirish. 616 ta maktabni jihozlash, ilm-fanga jalb qilish fondi, 100 ta taʼlim muassasalarida gender tarbiyalashning tajriba dasturlarini amalga oshirish, alohida ehtiyojlari boʻlgan bolalarni oʻqitish uchun 2 ta markazni jihozlash. BRM 4, 5 Yoshlar ishlari agentligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNFPA, YUNESKO, JAYKA, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari T/r Asosiy yoʻnalishlar Chora-tadbirlar Muddati Kutilayotgan natijalar Masʼul ijrochilar Xalqaro hamkorlar I. Xalqaro hamkorlikni rivojlantirish choralarini amalga oshirish 1. Orolboʻyi mintaqasida xalqaro hamkorlikni muvofiqlashtirishning milliy mexanizmini yaratish. 1. Xalqaro tashkilotlar, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro nodavlat notijorat tashkilotlar (NNT) roʻyxatini shakllantirish hamda ularning Orolboʻyi mintaqasida ustuvor yoʻnalishlarini belgilab berish. 2022-yil iyul 1. BMTning Oroboʻyi mintaqasi uchun inson xavfsizligi boʻyicha koʻpsheriklik Trast jamgʻarmasi (Trast jamgʻarma) Maslahat qoʻmitasining barqaror investitsiyalar, monitoring va xabardorlikni oshirish boʻyicha ishchi guruhlari tashkil etiladi; 2. Trast jamgʻarma doirasidagi loyihalarni monitoring qilish tartibi qabul qilinadi. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT institutlari, YEI, YEIB, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 2. Orolboʻyi mintaqasi barqaror rivojlanish Maslahat qoʻmitasi reglamenti va bayonnomalarini hamda xalqaro hamkorlar bilan ishlash mexanizmini joriy etish. 2022-yil iyul 3. Orolboʻyi mintaqasini rivojlantirish, shu jumladan, ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar masalalari muhokamasini tashkil etish uchun Maslahat qoʻmitasining mavzuli guruhlarini shakllantirish. 2022-yil sentabr 2. Orolboʻyi mintaqasida xalqaro hamkorlikni muvofiqlashtirish. Orolboʻyi mintaqasi rivojlanishi masalalarini muhokama qilish va muvofiqlashtirish uchun xalqaro hamkorlar bilan muntazam umumiy va mavzuli uchrashuvlarni oʻtkazish, shu jumladan, rejalashtirilgan dastur va loyihalarga hamda ekologik innovatsiyalarga va texnologiyalarga alohida eʼtibor qaratish. har olti oyda 1. Orolboʻyi mintaqasida dasturlar va loyihalarni amalga oshirayotgan donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining Trast jamgʻarma Maslahat qoʻmitasiga aʼzoligi taʼminlanadi; 2. Orolboʻyi mintaqasida amalga oshirilishi taklif etilgan dasturlar va loyihalarga moliya resurslarini jalb qilish maqsadida Oʻzbekistonning chet eldagi diplomatik vakolatxonalari tomonidan mavzuli taqdimotlar va “fand reyzing” tadbirlari oʻtkaziladi. Tashqi ishlar vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT institutlari, YEI, YEIB, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 3. Ekologik innovatsiyalarni, texnologiyalarni va investitsiyalarni jalb qilish uchun xalqaro hamkorlikni ragʻbatlantirish. 1. Orolboʻyi mintaqasida infratuzilmani yaratish va rivojlantirishga hamda boshqa ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish loyihalariga innovatsion yondashuvlarni joriy qilishga va yangi texnologiyalarni jalb qilishga tayyor boʻlgan xorijiy hamkorlar uchun choralarni, qoʻshimcha imtiyozlarni ishlab chiqish. 2022-yil oktabr 1. Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish konsepsiyasi va “Yoʻl xaritasi” yirik xalqaro konferensiya va forumlarda muhokama etiladi; 2. Orolboʻyi mintaqasida yangi texnologiyalarni jalb qilish boʻyicha choralar koʻriladi hamda ragʻbatlantiruvchi va imtiyozli imkoniyatlar yaratiladi. Innovatsion rivojlanish vazirligi, vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT institutlari, YEI, YEIB, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 2. Vazirliklar, idoralar va tashkilotlarning xalqaro hamkorlar bilan oʻzaro aloqasini yoʻlga qoʻyish, bu borada Orolboʻyi mintaqasida olib borilayotgan faoliyat toʻgʻrisida axborotni BMT tizimining dasturlari va tashkilotlari, aʼzo davlatlari, jamgʻarmalar, xalqaro moliya institutlari tizimining muassasalari va boshqa tomonlar oʻrtasida faol targʻib qilish. doimiy II. Orolboʻyi mintaqasini rivojlantirish boʻyicha dastur va loyihalarni amalga oshirishni monitoring qilish 4. Orolboʻyi mintaqasida amalga oshiriladigan dastur va loyihalarni samarali monitoring qilish mexanizmini yaratish. 1. Dastur va loyihalarning yagona monitoring tizimini ishlab chiqish. 2022-yil iyun 1. Amalga oshirilayotgan dastur va loyihalar toʻgʻrisida maʼlumotlarni yigʻish, tahlil qilish va muvofiqlashtirish boʻyicha idoralararo axborot almashinuvi tartibi qabul qilinadi; 2. Amalga oshirilayotgan loyihalarning yagona elektron maʼlumotlar bazasi shakllantiriladi. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT institutlari, YEI, YEIB, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 2. Dastur va loyihalarni monitoring qilish masalalari boʻyicha mahalliy va xalqaro hamkorlar oʻrtasida muvofiqlashtirish mexanizmini tashkil qilish. 2022-yil sentabr 3. Dastur va loyihalarni amalga oshirishda muntazam hisobotlar boʻyicha formatlar va bayonnomalarni ishlab chiqish va qabul qilish. 2022-yil oktabr 4. Dastur va loyihalarni amalga oshirish haqida maʼlumot yigʻish uchun yagona elektron platformani yaratish. 2022-yil dekabr 5. Ekologik innovatsiyalar va texnologiyalarning yagona milliy reyestrini ishlab chiqish. 2022-yil dekabr 6. Loyihalar ijrosi monitoringi va tahlili natijasida Orolboʻyi mintaqasining barqaror rivojlanishi boʻyicha Maslahat qoʻmitasi tomonidan “Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirishga yoʻnaltirilgan loyihalar roʻyxati”ga qoʻshimchalar va oʻzgartirishlar kiritish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. 5. Orolboʻyi mintaqasida dasturlar va loyihalarni monitoring qilish choralarini amalga oshirish. Dastur va loyihalarni amalga oshirishni muhokama qilish uchun asosiy yoʻnalishlar boʻyicha (shu jumladan, ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar boʻyicha alohida guruh) uchrashuvlarni oʻtkazish. har olti oyda 1. Orolboʻyi mintaqasida amalga oshirilayotgan loyihalarning samaradorligini baholash boʻyicha monitoring tizimi joriy etiladi; 2. Amalga oshirilayotgan loyihalarning natijalari toʻgʻrisida OAV va internet tarmoqlari orqali jamoatchilik xabardorligi oshirib boriladi. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT institutlari, YEI, YEIB, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 6. Orolboʻyi mintaqasida ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning holatini baholash va prognozlash boʻyicha maʼlumotlar bazasini shakllantirish. 1. Orolboʻyi mintaqasida ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning holatini baholash koʻrsatkichlarini ishlab chiqish va ushbu koʻrsatkichlar boʻyicha idoralararo axborot almashinuv tizimini joriy etish. 2022-yil avgust Orolboʻyi mintaqasida ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning holatini baholash koʻrsatkichlari asosida yaqin kelajakda amalga oshirilishi lozim boʻlgan ustuvor vazifalarni ishlab chiqish va amalga oshirish mexanizmi joriy qilinadi. Davlat statistika qoʻmitasi, vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT Taraqqiyot dasturi, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 2. Axborot almashinuv tizimini avtomatlashtirish va elektron maʼlumotlar bazasini ishlab chiqish. 2022-yil dekabr 7. Orolboʻyi mintaqasining barqaror rivojlanishi boʻyicha Maslahat qoʻmitasi faoliyatida nodavlat notijorat tashkilotlari ishtirokini keng jalb qilish 1. Maslahat qoʻmitasining “Monitoring va tahlil” ishchi guruhi doirasida Mintaqada amalga oshirilayotgan loyihalar doirasida erishilgan natijalarni nodavlat notijorat tashkilotlari tomonidan oʻrganish ishlarini tashkillashtirish. 2022-yil avgust Mintaqada barqaror rivojlantirish boʻyicha loyihalarni amalga oshirishda hamda loyihalarni ishlab chiqish va grant mablagʻlarini jalb qilishda notijorat tashkilotlar ishtiroki kengaytiriladi. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT Taraqqiyot dasturi, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 2. Maslahat qoʻmitasining “Barqaror investitsiyalar” ishchi guruhi doirasida nodavlat notijorat tashkilotlariga loyihalarni ishlab chiqish va amalga oshirish uchun grant mablagʻlarini jalb qilishda amaliy koʻmak berish tizimini joriy qilish. 2022-yil dekabr ming dollar T/r Taklif etilayotgan chora-tadbirlar / loyihalar Masʼul ijrochilar Qiymati (loyiha parametrlari asosida oʻzgarishi mumkin) I. Ekologik barqarorlik hamda ekologik innovatsiyalar va texnologiyalarni jalb qilish 1.1. Suv resurslarini barqaror boshqarish 1. Mavjud ilmiy-tadqiqot institutlari yoki universitetlari negizida suv xoʻjaligi mutaxassislari (tahliliy laboratoriyalar, gidrologik va monitoring stansiyalari xodimlari) malakasini oshirish boʻyicha oʻquv-mashgʻulot markazini tashkil qilish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oʻzgidromet markazi 300,0 2. Suv xoʻjaligi mutaxassislari va suvdan foydalanuvchilar uchun suv resurslarini integrallashgan boshqarish, suvni tejash masalalari boʻyicha moslashtirilgan oʻquv materiallarini tayyorlash. Suv xoʻjaligi vazirligi 100,0 3. Suv resurslarini mahalliy darajada boshqarish samaradorligini oshirish uchun suvdan foydalanuvchilar assotsiatsiyalari salohiyatini rivojlantirish dasturi. Suv resurslarini mahalliy darajada oqilona taqsimlash mexanizmini ishlab chiqish. Suv xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 4. Suvdan foydalanuvchilar, suvdan foydalanuvchilar assotsiatsiyalari uchun suvni tejaydigan texnologiyalardan foydalanish va suv resurslarini integrallashgan boshqarishning boshqa jihatlari boʻyicha maslahat xizmatlarini koʻrsatish tizimini tashkil qilish. Suv xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 5. Orolboʻyida gidropostlar tarmogʻining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash va gidropostlar tarmogʻini kengaytirish yoʻli bilan suv resurslarini monitoring qilish tizimini kuchaytirish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi 2 000,0 6. Suv taqsimlashni muvofiqlashtirishning samaradorligini oshirish uchun davlatlararo suv resurslarini monitoring qilish tizimini tashkil qilish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi 1 000,0 7. Suvdan foydalanuvchilar oʻrtasida suv resurslari sarfi hisobini yuritish mahalliy tizimlarini ishlab chiqish va joriy qilish. Suv xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 8. Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot institutining Qoraqalpogʻiston Respublikasi filialida kompleks gidrologik tadqiqotlarni oʻtkazish uchun laboratoriyalarni jihozlash. Suv xoʻjaligi vazirligi 500,0 9. Asosiy suv xoʻjaligi inshootlarining samaradorligini oshirish va suvning texnik yoʻqotishlarini kamaytirish maqsadida ularni rekonstruksiya qilish va modernizatsiyalash. Suv xoʻjaligi vazirligi loyiha smeta asosida 10. Mintaqani rivojlantirish omillari va iqlim oʻzgarishining taʼsirini hisobga olgan holda, oʻrta va uzoq muddatli istiqbolda suv resurslari hamda suv taʼminotiga ehtiyojlarni modellashtirish va prognozlash boʻyicha tahlillarni oʻtkazish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi 500,0 11. Masofadan zondlash tadqiqoti usullaridan foydalangan holda, suv resurslarini monitoring qilish tizimini va geografik axborot tizimini tashkil qilish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi 2 000,0 12. Suv resurslarini integrallashgan boshqarishni joriy qilish masalalari boʻyicha institutsional va qonunchilik bazasini takomillashtirish va Orolboʻyi mintaqasida suv resurslaridan foydalanishni muvofiqlashtirishni kuchaytirish. Suv xoʻjaligi vazirligi 500,0 13. Orolboʻyi mintaqasida monitoring avtomatik punktlarini va zamonaviy tahliliy jihoz-uskunalarni joriy qilish hisobiga suv resurslari sifatini monitoring qilish tizimini yaxshilash. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi 1 000,0 14. Biotexnologiyalardan foydalanib, yer usti suvlarini tozalash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 1 000,0 15. Orolboʻyining oliy taʼlim muassasalarida “gidrologiya” mutaxassisligiga oʻqitish boʻyicha yoshlarni suv xoʻjaligi tizimiga jalb qilish dasturini ishlab chiqish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 1 000,0 16. Suv xoʻjaligi sohasidagi yosh mutaxassislarini ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash dasturini ishlab chiqish. Suv xoʻjaligi vazirligi 500,0 17. Gidrogeologik xizmatning dala laboratoriyalarini zamonaviy jihoz-uskunalar bilan jihozlash. “Oʻzbekgidrogeologiya” DUK 200,0 18. Kanalboʻyi linzalardan aholi ehtiyojlari uchun foydalanishni kengaytirish maqsadida ularning hozirgi holatini baholash. “Oʻzbekgidrogeologiya” DUK 200,0 19. Yer osti suvlari holatini baholash va monitoring qilishning kompleks dasturini amalga oshirish (yer osti suvlarining holatini monitoring qilishni kengaytirish; Orolboʻyi hududining geoekologik sharoitlarni oʻrganish va baholash; qurigan dengiz tubi hududida optimal monitoring tarmogʻini ishlab chiqish; qurigan dengiz tubining hozirgi geoekologik holatini baholash; geologik-gidrogeologik sharoitlarni baholash va yer osti suvlarining ehtimoliy yigʻilishini aniqlash; yer osti suvlarining oqib kelishini aniqlash uchun hozirgi gidrogeologik holatlarni baholash; Amudaryo suv havzasida suv oqimining hozirgi gidrokimyoviy rejimini, hamda uning Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatiga taʼsirini baholash). “Oʻzbekgidrogeologiya” DUK, “Gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi instituti” DM 1 000,0 20. Amudaryo suv havzasi deltasida oʻzanboʻyi linzalarda chuchuk yer osti suvlarini muqobil suv taʼminoti manbai sifatida reabilitatsiya qilish boʻyicha tajriba ishlarini bajarish. “Gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi instituti” DM, Suv xoʻjaligi vazirligi 200,0 JAMI: 15 000,0 1.2. Yer resurslarini barqaror boshqarish 21. Yaylov joylarini tiklash boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish va yaylovlardan oqilona foydalanish usullarini joriy qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 3 000,0 22. Yaylovlarga yuklanishni kamaytirish va taqsimlash, aholi punktlari atrofida va uzoq oʻtloqlarda yerlar degradatsiyasining oldini olish uchun yaylovlardan rotatsion (almashlab) foydalanishni rivojlantirish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 2 000,0 23. Choʻllanish jarayonlarini tadqiq etish va yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish hamda Orol dengizi qurigan tubida shakllangan tuproq-grunt qoplamlarini doimiy kuzatish-tekshirish uchun statsionar va dala laboratoriyalarini jihozlash. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 300,0 24. Yerdan foydalanuvchilar uchun yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashishda zamonaviy texnologiyalar va innovatsiyalarni qoʻllash masalalari boʻyicha maslahat xizmatlari tizimini tashkil qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 300,0 25. Yaylovlar va sugʻoriladigan yerlar degradatsiyasi va tuproq shoʻrlanishiga qarshi kurashish sohasida tadqiqotlarni kengaytirish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 500,0 26. Yaylovlardan oqilona foydalanish boʻyicha normativ-huquqiy bazani rivojlantirish va takomillashtirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 300,0 27. Qishloq xoʻjaligi ishchilarini yaylovlar va sugʻoriladigan yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish va uning oldini olish usullariga oʻqitish dasturlari. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 500,0 28. Tuproqning meliorativ holatini yaxshilash va yer resurslarini boshqarish samaradorligini oshirish choralarini ishlab chiqish uchun tuproq holatini monitoring qilish tizimini rivojlantirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 300,0 29. Yer resurslarini samarali monitoring qilish va boshqarish uchun masofadan zond tadqiqotlari usullaridan va geografik axborot tizimlaridan foydalanish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2 000,0 30. Yerlarning unumdorligini oshirish uchun ekologik xavfsiz oʻgʻitlarni ishlab chiqarishni rivojlantirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 31. Oʻtloqlarga haydab chorvachilik bilan shugʻullanadigan oilalarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash dasturi. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 500,0 32. Tuproqni barqarorlashtirish, shoʻrlanishga qarshi kurashish va qishloq xoʻjaligining maqsadli qurgʻoqchil yerlarida suvni ushlab qolish uchun fito melioratsiya va boshqa innovatsion yondashuvlar va texnologiyalarni qoʻllash choralaridan foydalanishni kengaytirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2 000,0 JAMI: 11 900,0 1.3. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, biologik xilma-xillik, oʻrmon xoʻjaligi 33. Orolboʻyi sharoitida seleksiyaviy ekish materiallarini yetishtirish, oʻrmonlarni kengaytirish va oʻrmonlar zararkunandalariga va kasalliklariga qarshi kurashish texnologiyalarini takomillashtirish boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash orqali seleksiya va urugʻchilik bilan shugʻullanadigan oʻrmon xoʻjaligi tashkilotlarining ilmiy salohiyatini mustahkamlash. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 1 000,0 34. Oʻrmon xoʻjaligi mutaxassislari va mahalliy aholi uchun oʻrmonchilik va hududlarni koʻkalamzorlashtirish koʻnikmalari boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqish va oʻqitish. Oʻrmon xoʻjaligini rivojlantirish boʻyicha oʻrmon xoʻjaligi mutaxassislari va aholini oʻqitish hamda oʻrmon xoʻjaligi ishchilari uchun malaka oshirish kurslarini oʻtkazish uchun oʻquv markazini tashkil qilish va jihozlash. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 300,0 35. Maxsus texnika, traktorlar, oʻrmon ekish agregatlari va boshqa kerakli texnikani sotib olish orqali oʻrmon xoʻjaliklarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 3 000,0 36. Oʻrmon koʻchatxonalari tarmogʻini tashkil qilish (baʼzilari issiqxonalar bilan). Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 2 000,0 37. Ichimlik suv taʼminoti uchun hamda koʻchatlarni yetishtirish uchun koʻchatxonalarni sugʻorishni tashkil etish uchun quduqlarni qazish. Uzoq joylashgan uchastkalarda oʻrmon xoʻjaligi xodimlari uchun shoʻr suvni chuchuklashtirish vositalari bilan taʼminlash. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 300,0 38. Mintaqaviy oʻrmon urugʻchiligi, seleksiya bazasini va Orolboʻyi mintaqasining sharoitida foydalanish uchun moslashtirilgan oʻrmon oʻsimliklari urugʻlarining sifatini tahlil qilish uchun stansiyalarni tashkil qilish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 500,0 39. Oʻrmon ekinlarini biologik himoya qilish boʻyicha laboratoriyalarni tashkil qilish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 100,0 40. Naʼmatak, unabi va chakanda oʻsimliklarining (ularning mevalari inson faoliyatining turli sohalarida ishlatiladigan bir qator foydali xususiyatlarga ega) hamda qizilmiya plantatsiyalarini tashkil qilish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 200,0 41. Qoraqalpogʻiston Respublikasi shimoliy tumanlarining aholi punktlarini koʻkalamzorlashtirish uchun ekin materiallari bilan taʼminlash uchun koʻchatxonani tashkil qilish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 300,0 42. Urugʻlarni kapsulalash va granulalash yoʻli bilan avia-vositalar, shu jumladan, dronlardan foydalanib, choʻl oʻsimliklarini ekishni kengaytirish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 500,0 43. Oʻrmon xoʻjaligida suv resurslaridan oqilona foydalanish texnologiyalarini joriy qilish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 200,0 44. Oʻrmon fondini xatlovdan oʻtkazish, monitoring qilish va hisobini yuritish uchun masofadan zondlash, geografik axborot tizimlari usullaridan foydalanish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Suv xoʻjaligi vazirligi 2 000,0 45. Koʻchatxonalarda, oʻrmon xoʻjaliklarida daraxtlar va oʻsimliklarni ekish uchun vaqtincha (mavsumiy) ish joylarini va doimiy ish joylarini tashkil qilish. Ayollarni, yoshlarni va imkoniyati cheklangan shaxslarni urugʻlarni yigʻishga, oʻrmon ekinlarini ishlab chiqishga va koʻchatxonalarda/issiqxonalarda ishlashga jalb qilish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 300,0 46. Koʻchatlarni yetishtirish yordamida qurigan dengiz tubini oʻrmonlashtirish yoʻli bilan Orol dengizi halokatining salbiy taʼsirini kamaytirish, shu jumladan: Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 10 300,0 shu jumladan: “Akpetki” arxipelag orollarida Orol dengizining qurigan tubida 80,0 ga maydonda himoya oʻrmonzorlari barpo etish; 6 500,0 10,0 ming ga maydonda suv xoʻjaligi va boshqa obyektlarni qum bosishdanhimoya qilish uchun qirgʻoqboʻyi himoya oʻrmonzorlarini barpo etish; 2 500,0 degradatsiyaga uchragan toʻqay oʻrmonlarini tiklash; 600,0 oʻrmon xoʻjaligi mutaxassislarini va mahalliy aholini oʻqitish uchun koʻrgazmali issiqxona va koʻchatxonalarini tashkil etish. 700,0 47. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar xodimlarining hayvonot va oʻsimlik dunyosini monitoring va muhofaza qilish boʻyicha tadqiqot ishlarini oʻtkazishning zamonaviy yondashuvlari hamda muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni boshqarish salohiyatini rivojlantirish. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 300,0 48. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar xodimlarini va yaqin joylashgan aholi punktlarida yashovchilarni ekologik turizmni tashkil qilish salohiyatini rivojlantirish. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 100,0 49. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning moddiy-texnik bazasini va infratuzilmasini mustahkamlash va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni zamonaviy aloqa vositalari bilan texnik jihozlash. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 1 000,0 50. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni rivojlantirish va boshqarishning kompleks rejalarini ishlab chiqishda va amalga oshirishda koʻmaklashish. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 300,0 51. Mintaqaning asosiy (choʻl va suvli-botqoq) ekotizimlarini tiklash va ulardan oqilona foydalanish va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tizimini kengaytirish boʻyicha kompleks dasturlarni amalga oshirish. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 5 000,0 52. Noyob hayvonlar turlarini koʻpaytirish uchun pitomniklar tarmogʻini rivojlantirish. “Jayron” Buxoro ixtisoslashgan pitomnigini qoʻllab-quvvatlash. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 1 000,0 53. Oʻsimlik va hayvonot dunyosini masofadan zondlash hamda zamonaviy monitoring qilish usullaridan foydalanish. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 500,0 54. Orol dengizi inqirozining taʼsirini bartaraf etish uchun yashil tiklanish sarmoyasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 5 500,0 55. Orolboʻyi hududida botqoqli, koʻl va pastekisli ekotizimlarni saqlash va ulardan barqaror foydalanish. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 3 800,0 JAMI: 38 500,0 1.4. Qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi 56. Mintaqaviy dasturni ishlab chiqish hamda kichik qayta tiklanuvchi energiya obyektlaridan foydalanish boʻyicha tegishli normativ-huquqiy bazani takomillashtirish, aholi va biznes tuzilmalarining energiya samaradorligi boʻyicha bilimlarini oshirish. Energetika vazirligi, Qayta tiklanuvchi energiya manbalari milliy ilmiy-tadqiqot instituti 500,0 57. Kichik quvvatli qayta tiklanuvchi energiya jihoz-uskunalarini yetkazib berish yoki ularni yigʻishni tashkil etish boʻyicha korxonalarni\texnoparklarni tashkil qilish uchun sharoit yaratish va koʻmaklashish, aholi, xususiy biznes foydalanishi uchun energetik samarali boʻlgan texnologiyalarni (pechlar, termoizolyatsiya va boshqalar) rivojlantirish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Qurilish vazirligi, Qayta tiklanuvchi energiya manbalari milliy ilmiy-tadqiqot instituti loyiha smeta asosida 58. Kommunal sektorda va qurilish sohasida energiya samaradorligiga oid dasturlar. Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Qurilish vazirligi, Energetika vazirligi 5 000,0 59. Qayta tiklanuvchi energiyadan yer osti suvlarini soʻrib olish, yer osti suvlarini chuchuklashtirish va markazlashgan energiya taʼminotidan uzoq boʻlgan nasos stansiyalarining energiya taʼminoti uchun foydalanish usullarini sinovdan oʻtkazish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Qayta tiklanuvchi energiya manbalari milliy ilmiy-tadqiqot instituti 500,0 60. Uzoq oʻrmon xoʻjaligi obyektlarining qayta tiklanuvchi energiya vositasida energiya bilan taʼminlashning tajriba loyihalarini amalga oshirish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Qayta tiklanuvchi energiya manbalari milliy ilmiy-tadqiqot instituti 300,0 61. Uzoq qishloq xoʻjaligi obyektlarining qayta tiklanuvchi energiya vositasida energiya taʼminotining tajriba loyihalarini (yaylov joylar, asal ishlab chiqaruvchilar va boshqalar) amalga oshirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Energetika vazirligi 300,0 62. Turistik infratuzilma obyektlarining (joylashtirish, ovqatlanish obyektlari, yoʻlboʻyi infratuzilmasi, osori atiqalar) tiklanadigan energiya manbalarini oʻrnatish yordamida energiya bilan taʼminlashning tajriba loyihalarini (elektr energiyasi, issiq suv) amalga oshirish. Qayta tiklanuvchi energiya manbalari milliy ilmiy-tadqiqot instituti, Turizm va sport vazirligi 500,0 JAMI: 7 100,0 1.5. Ekologik taʼlim 63. Orolboʻyining ekologik muammolarini hal etishga yoshlarni ragʻbatlantirish uchun tanlovlar dasturini amalga oshirish va innovatsion birgalikda ishlash usullari madaniyatini shakllantirish. Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 500,0 64. Talabalarning korxonalarda atrof muhitni muhofaza qilish sohasidagi innovatsiyalar va texnologiyalar boʻyicha kasbiy-texnik stajirovkalari dasturini joriy qilish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 300,0 65. Orolboʻyi oliy taʼlim muassasalarida atrof muhitning holatini monitoring qilish boʻyicha oʻquv laboratoriyalari tarmogʻini rivojlantirish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 200,0 66. Atrof muhitni muhofaza qilish masalalari boʻyicha oʻzbek va qoraqalpoq tillarida onlayn oʻquv platformalarini tashkil qilish. Orolboʻyi sharoitida innovatsiyalar va texnologiyalarni qoʻllash masalalari boʻyicha “xakaton”larni oʻtkazish. Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 500,0 67. Oʻziga xos rivojlanish xususiyatlari boʻlgan bolalarni atrof muhitni muhofaza qilish sohasida taʼlimga va tadqiqotlarga faol jalb qilish uchun ularni qoʻllab-quvvatlash dasturi. Xalq taʼlimi vazirligi 500,0 68. Qizlarni atrof muhitni muhofaza qilish sohasida taʼlimga va tadqiqotlarga, shu jumladan, muhandislik va AKT tadqiqotlariga faol jalb qilish uchun ularni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish dasturi. Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 500,0 69. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari uchun ekologiya va sogʻlom turmush tarzi boʻyicha maxsus moslashtirilgan oʻquv dasturlarini ishlab chiqish va joriy qilish. Maktabgacha taʼlim vazirligi 100,0 70. Maktab hududlarini koʻkalamzorlashtirish va maqbul mikroiqlimni yaratish uchun maktab yonida bogʻlarni hamda atrof muhitni muhofaza qilish boʻyicha amaliy oʻquv mashgʻulotlarini oʻtkazish uchun ekomaydonchalar tashkil qilish. Xalq taʼlimi vazirligi 2 200,0 71. Umumtaʼlim maktablarining ekologiyani oʻqitish boʻyicha moddiy-texnik va metodologik-uslubiy bazasini mustahkamlash hamda maxsus moslashtirilgan oʻquv dasturlarini ishlab chiqish. Xalq taʼlimi vazirligi 500,0 72. Mahalliy aholi va yoshlar uchun atrof muhitni muhofaza qilish va bioresurslardan oqilona foydalanish boʻyicha taʼlim dasturlari. Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 100,0 73. Yoshlar markazlari va umumtaʼlim maktablari negizida eko-maktablar va axborot-kommunikatsiya texnologiyalari boʻyicha dasturlari boʻlgan maktablar tarmogʻini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash. Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 300,0 74. Oliy taʼlim muassasalarida va maktablarda yoshlar uchun tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish va energiya samaradorligi boʻyicha taʼlim dasturlari/kurslari. Oʻqitishda va xabardorlikni oshirishda qoʻllash uchun taʼlim muassasalarida qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi sohasida tajriba loyihalarini amalga oshirish. Yoshlar ishlari agentligi 500,0 75. Yoshlarni ijtimoiy faolllashtirish hamda ijtimoiy va ekologik dasturlarga jalb qilish uchun koʻngillilar harakatini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasida kamida 5 ta koʻngillilar harakatini tuzishda koʻmaklashish. Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 300,0 76. Orolboʻyi yoshlar ekologik harakatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash. Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 300,0 77. Oʻquv jarayonida foydalanish uchun moslashtirilgan, ekologiya va suvni tejash sohasidagi zamonaviy innovatsion texnologiyalar boʻyicha oʻquv demo-markazlarini tashkil etish. Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 200,0 JAMI: 4 800,0 1.6. Atrof muhitni muhofaza qilish va iqlimni monitoring qilish 78. Gidrometeoprognozlash, ekologik monitoring, iqlim oʻzgarishlari sohasida modellashtirish va tadqiqotlarning zamonaviy yondashuvlari/usullari boʻyicha xalqaro tajriba almashish dasturlarini amalga oshirish. Oʻzgidromet markazi 2 000,0 79. Yosh mutaxassislar uchun xodimlar bilan almashish dasturlari, stajirovka, taʼlim dasturlarini ishlab chiqish yordamida gidrometeorologik xizmat xodimlarining ilmiy va amaliy salohiyatini oshirish. Oʻzgidromet markazi 500,0 80. Gidrometeoxizmatni kompleks rivojlantirishning uzoq muddatli konsepsiyasini ishlab chiqish. Oʻzgidromet markazi 500,0 81. Gidrometeorologik prognozlarni yakuniy foydalanuvchilarga taqdim etish formatini takomillashtirish, samarali xabar berish kanallarini rivojlantirish. Gidrometeorologik xizmat tomonidan xoʻjalik yurituvchi subyektlarga taqdim etiladigan xizmatlar koʻlamini kengaytirishga koʻmaklashish va tijorat servislar hisobiga oʻzini qoplash qobiliyatini oshirish. Oʻzgidromet markazi 500,0 82. Gidrometeokuzatuvlar, ekologik nazorat va iqlim oʻzgarishlari tadqiqotlar statsionar tarmogʻini hamda qor-koʻchki stansiyalari tarmogʻini kengaytirish va texnik mustahkamlash. Oʻzgidromet markazi 2 000,0 83. Atrof muhitni monitoring qilish va gidrometeorologik tadqiqotlar mobil stansiyalarini/laboratoriyalarni texnik jihozlash. Oʻzgidromet markazi 500,0 84. Gidrometeorologik xizmat xodimlarining uzoq stansiyalarda yashash sharoitlarini yaxshilash. Oʻzgidromet markazi 500,0 85. Gidrometeorologik xizmatning gidrometeorologik jarayonlarni va iqlim oʻzgarishlarini modellashtirish va prognozlash tizimini texnik jihozlash. Oʻzgidromet markazi 500,0 86. Iqlim oʻzgarishlariga moslashish sohasida innovatsiyalarni qoʻllash boʻyicha tadqiqotlarni kengaytirish. Iqlim oʻzgarishlarining atrof muhitga, ustuvor iqtisodiy sohalarga va ijtimoiy rivojlanishga taʼsir etishini modellashtirish. Oʻzgidromet markazi 500,0 87. Ekologik va gidrometeorologik monitoring tarmogʻini avtomatlashtirish. Oʻzgidromet markazi 500,0 88. Ilmiy tadqiqotlarga AKTni joriy qilish va Orolboʻyi mintaqasi uchun ekologik maʼlumot bankini shakllantirish. Atrof muhit holatining masofadan zondli tadqiqotlari va kompleks geografik axborot tizimlarini tashkil qilish. Oʻzgidromet markazi 1 000,0 89. Gidrometeorologik arxiv va ekologik monitoring maʼlumotlarini raqamli formatga oʻtkazish. Oʻzgidromet markazi 500,0 90. Kasb jozibadorligini oshirish va kadrlar tarkibini yoshartirish uchun Gidrometeorologik xizmatning yosh mutaxassislarini ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash. Oʻzgidromet markazi 200,0 JAMI: 9 700,0 1.7. Chiqindilarni boshqarish 91. Chiqindilarni boshqarish boʻyicha kompleks mintaqaviy konsepsiyani ishlab chiqish, shu jumladan, normativ-huquqiy bazani va institutsional rivojlanishni takomillashtirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, 1 000,0 92. Qishloq xoʻjaligi chiqindilarini qayta ishlash va utillashtirish yondashuvlari va texnologiyalari boʻyicha moslashtirilgan materiallarni ishlab chiqish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Qishloq xoʻjaligi vazirligi 100,0 93. Qattiq va suyuq maishiy chiqindilarini qayta ishlash va utillashtirish yondashuvlari va texnologiyalari boʻyicha moslashtirilgan materiallarni ishlab chiqish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 100,0 94. Zaharli va biologik xavfli chiqindilar, shu jumladan, tibbiy chiqindilarni qayta ishlash va utillashtirish yondashuvlari va texnologiyalari boʻyicha moslashtirilgan materiallarni ishlab chiqish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Sogʻliqni saqlash vazirligi 100,0 95. Aholi uchun chiqindilarni boshqarish boʻyicha ommaviy axborot-taʼlim dasturini amalga oshirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 96. Barcha turdagi chiqindilarni kompleks xatlovdan oʻtkazish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 1 000,0 97. Chiqindilarni boshqarish boʻyicha davlat-xususiy sheriklik dasturini ragʻbatlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 98. Markazlashtirilgan oqova tizimlari va chiqindilarni tozalash tizimlarini taʼmirlash, rekonstruksiya qilish va qurish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi loyiha smeta asosida 99. Yirik aholi punktlarida qattiq maishiy chiqindilarni boshqarish tizimini rivojlantirish (yigʻish, tashish, poligonlar, qayta ishlash). Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi loyiha smeta asosida 100. Kichik aholi punktlarida qattiq maishiy chiqindilarni va qishloq xoʻjaligi chiqindilarini boshqarish tizimini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 1 000,0 101. Zaharli qishloq xoʻjaligi chiqindilari, barqaror organik ifloslantiruvchilar va tibbiy chiqindilarni xavfsiz utillashtirish dasturini amalga oshirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi 3 000,0 102. Maishiy turmushda va ishlab chiqarishda plastikdan foydalanishni kamaytirish dasturi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 103. Chiqindilarni yigʻish, utillashtirish va qayta ishlash boʻyicha innovatsion yondashuvlardan foydalanish. Chiqindilarni boshqarishda va qayta ishlashda innovatsiyalar boʻyicha “xakaton”larni oʻtkazish va startaplarni qoʻllab-quvvatlash. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 104. Chiqindilarni monitoring va nazorat qilish tizimini tashkil qilish uchun AKTdan foydalanish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 105. Sanitariya va gigiyena standartlarini oshirish uchun uy xoʻjaligi darajasida chiqindilarni barqaror boshqarish tizimlarini joriy qilishni qoʻllab-quvvatlash. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Sogʻliqni saqlash vazirligi 500,0 JAMI: 9 000,0 II. Orolboʻyi mintaqasini iqtisodiy rivojlantirish choralari 2.1. Tadbirkorlikni rivojlantirish 106. Xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish orqali aholining bandligi va daromadlari darajasini oshirish. Biznesni yoʻlga qoʻyish hamda tadbirkorlik boʻyicha kurs va treninglarni tashkil etish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 300,0 107. Band boʻlmagan aholining kasbiy koʻnikmalarini rivojlantirish orqali ularning mehnat faolligini oshirish hamda daromadli mehnat bilan band boʻlish imkoniyatini kengaytirish. Bunda chekka va qishloq joylarida yashovchi yoshlarga va ayollarga alohida eʼtibor qaratish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 2 000,0 108. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining Orolboʻyi mintaqasida ishlaydigan xodimlari uchun malaka oshirish kurslarini takomillashtirish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 1 000,0 109. Mehnat migratsiyasidan qaytib kelgan shaxslarni reintegratsiya qilish, shu jumladan, ularning bandligini taʼminlash, kasbiy malakasini oshirish va tadbirkorlik tashabbuslarini ragʻbatlantirish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 2 000,0 110. Kredit liniyalarini ochish va keyinchalik banklar tomonidan respublika tumanlari va shaharlarida aholi bandligiga koʻmaklashish hamda yangi ish oʻrinlari tashkil etishni nazarda tutuvchi kichik va mini-loyihalarni amalga oshirish uchun mikrokreditlar ajratish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 4 000,0 111. Tadbirkorlarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha maslahat markazlari tarmogʻini rivojlantirish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 500,0 112. Yoshlar oʻrtasida ijtimoiy tadbirkorlikni rivojlantirish. Mintaqadagi yoshlarning tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash yuzasidan doimiy faoliyat yurituvchi grant dasturini ishlab chiqish va yoshlarning salohiyatini roʻyobga chiqarish uchun imkoniyatlarni yaratish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 1 000,0 113. Yoshlar ishlari agentligining Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi barcha tuman boʻlinmalarida yuridik klinikalar tashkil qilish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 120,0 114. Orolboʻyi mintaqasida yashovchi aholi, ayniqsa xotin-qizlar va yoshlar bandligini taʼminlash maqsadida hunarmandchilik, xizmat koʻrsatish, tadbirkorlik faoliyatlarini boshlash uchun kerak boʻlgan asbob-uskuna vositalarini xarid qilishga subsidiyalar ajratish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 4 000,0 115. Qishloq tumanlarida, ayniqsa, xotin-qizlar oʻrtasida kasanachilik, tadbirkorlik, hunarmandchilikni rivojlantirish, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash, saqlash va qadoqlash, qurilish materiallari, oziq-ovqat va nooziq-ovqat isteʼmol mollari ishlab chiqarish uchun zamonaviy mini-uskuna va xomashyo xarid qilish uchun imtiyozli mikrokredit liniyalarini ochish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 5 000,0 116. Xususiy tadbirkorlar, kichik va oʻrta biznes subyektlari ishlab chiqaradigan mahsulotlarning xalqaro muvofiqlik standartlarini ishlab chiqish va joriy qilish. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi 300,0 117. Tovarlar va xizmatlarni birgalikda samaraliroq rivojlantirish, targʻib etish va sotish uchun tadbirkorlar tomonidan kooperativlar va/yoki ishlab chiqaruvchilarning uyushmalarini tashkil etishga koʻmaklashish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 500,0 118. Yoshlarning turli toifalari uchun universal trening markazini (kovorking markazini) tashkil qilish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 100,0 119. Xususiy tadbirkorlar tomonidan tovarlarni sotish va xizmatlarni koʻrsatish uchun onlayn platformalarni rivojlantirish. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi 200,0 120. Kasanachilik va tadbirkorlikni rivojlantirish maqsadida kasbiy oʻqitish onlayn platformalarini ishlab chiqish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 200,0 121. Muntazam tanlovlarni oʻtkazish va startaplarni qoʻllab-quvvatlash tizimlarini tashkil qilish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 500,0 122. Yoshlarni AT, qishloq xoʻjaligi, sanoat sohalarida ishga joylashtirishni qoʻllab-quvvatlash tizimini tashkil qilish. Yoshlarning mehnat birjasini tashkil etish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 200,0 123. Startaplar, shu jumladan, texnologiyalar va jihoz-uskunalarni sotib olish uchun grantlar berilishi yoʻli bilan aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari, shuningdek, imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun mavjud ijtimoiy korxonalarni qoʻllab-quvvatlash va yangi korxonalarni tashkil qilish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 500,0 124. Imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun yoshlarga va ayollarga alohida eʼtibor qaratgan holda, kasbiy malakalarni rivojlantirish boʻyicha kasbiy kurslarni tashkil etish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 500,0 JAMI: 18 920,0 2.2. Turizmni rivojlantirish 125. Orolboʻyida balneologik turizmni rivojlantirish uchun yerosti suvlaridan (mineral va termal suvlar) foydalanish. “Gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi instituti” DM, Turizm va sport vazirligi 200,0 126. Suv havzalari hududida havaskorlik va sport baliqchiligini tartibga solish hamda uni rivojlantirish dasturini ishlab chiqish. Turizm va sport vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 50,0 127. Turizmni rivojlantirish boʻyicha oʻquv dasturini ishlab chiqish (servis, mehmondoʻstlik, mehmon uylarini barpo etish, gidlarni tayyorlash, tadbirkorlikni rivojlantirish, turistik mahsulotlarni ishlab chiqish). Ayollar, yoshlar, imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun maxsus dasturlarni ishlab chiqish. Turizm va sport vazirligi 50,0 128. Turizm klasteri negizida turistik sohada xizmat koʻrsatish va tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha mahalliy aholi uchun oʻqitish markazini tashkil etish. Turizm va sport vazirligi 200,0 129. Mahalliy aholini turistik sohada xizmat koʻrsatishga jalb qilish masalalari boʻyicha ayollar guruhlariga va yoshlarga alohida eʼtibor qaratgan holda, joylarga chiqib, sayyor amaliy mashgʻulotlarni tashkil etish. Turizm va sport vazirligi 50,0 130. Xizmat koʻrsatishga oid standartlarni ishlab chiqish va joriy qilish (mehmon uylari, ovqatlanish joylari, transport xizmatlari, gidlar xizmatlarini sertifikatlash). Turizm va sport vazirligi 50,0 131. Turistik mahsulotlarni ishlab chiqish va joriy qilish hamda jarayon ishtirokchilarini umumiy tashkil qilish va info materiallarni xatlovdan oʻtkazish hamda yoʻnalishlar, osori atiqalar, mehmonxonalar/mehmon uylari, muzeylar, umumiy ovqatlanish joylari, kemping shoxobchalari, yonilgʻi quyish stansiyalari va boshqalar koʻrsatilgan turistik xaritalar/materiallarni ishlab chiqish. Turizm va sport vazirligi 100,0 132. Turizm sohasida faoliyat yurituvchi tashabbuskor guruhlarni va tadbirkorlarni doimiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha maslahat markazlarini tashkil etish. Turizm va sport vazirligi 50,0 133. Mahalliy turistik biznesni rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish uchun qonunchilik hujjatlarini takomillashtirish (zamonaviy transport vositalari va boshqa maxsus texnikani sotib olish boʻyicha qonunchilikda belgilangan tartibda imtiyozlar, preferensiyalar). Turizm va sport vazirligi 100,0 134. Orolboʻyi mintaqasining tabiiy va iqtisodiy salohiyati, raqobat ustuvorliklari haqida materiallarni jahon axborot maydoniga faol kiritib, targʻib etish boʻyicha maxsus marketing dasturini ishlab chiqish. Orolboʻyi mintaqasida turizmni targʻib etish va rivojlantirish boʻyicha muntazam chora-tadbirlarni amalga oshirish. Turizm va sport vazirligi 200,0 135. Yoʻllar tarmogʻini (mavjud yoʻllarni asfalt bilan qoplash va yangi avtomobil yoʻllarini oʻtkazish) va yoʻlboʻyi infratuzilmasini rivojlantirish (umumiy ovqatlanish joylari, doʻkonlar, kemping turar joylari, yonilgʻi quyish stansiyalari). Turizm va sport vazirligi loyiha smeta asosida 136. Turistlarni joylashtirish tarmogʻini (mehmonxonalar, mehmon uylari va boshqalar) tashkil qilish. Turizm va sport vazirligi 200,0 137. Osori atiqalar atrofida infratuzilmani tashkil etish, (yoʻnalishlarni jihozlash, ovqatlanishni, hojatxonalarni, dam olish joylarini tashkil etish, suvenirlar bilan savdo qilish). Turizm va sport vazirligi 200,0 138. Transport xizmatlarini koʻrsatish tizimini yoʻlga qoʻyish. Transport vositalari, kvadrotsikllar va havo sharlarini sotib olish. Turizm va sport vazirligi 300,0 139. Tematik saytlarda, jahonning yirik yangilik kanallarida, Internet jahon axborot tarmogʻidagi forumlarda tegishli materiallarni joylashtirish yoʻli bilan Orolboʻyi masalalariga xalqaro eʼtiborni tortish uchun mintaqada turizmni axborot-targʻibot yoʻnalishida qoʻllab-quvvatlash choralarini ishlab chiqish va amalga oshirish. Turizm va sport vazirligi 50,0 140. Turizmni rivojlantirish uchun AKT ishlanmalarini joriy qilish: veb-sahifalar (mehmonxonalar, mehmon uylari, ovqatlanish obyektlari, transport ijarasi, gidlar va boshqalar), Internet jahon axborot tarmogʻi orqali xizmat koʻrsatishni buyurtirish imkoniyati bilan. Turizm va sport vazirligi 100,0 141. Qishloqlarda koʻp funksiyali rivojlanish markazlarini rivojlantirish, ulardan turizmni rivojlantirish, taʼlim berish, maslahat xizmatlari, bolalar toʻgaraklari uchun foydalanish. Turizm va sport vazirligi 300,0 142. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar atrofidagi qoʻriqlanadigan zonalarda bazaviy turistik infratuzilmani (tabiat muzeylari, yoʻnalishlar), logistikani rivojlantirish. Turizm va sport vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 100,0 143. Mahalliy aholi uchun turistik sohada xizmatlarni koʻrsatish va tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha taʼlim dasturlarini ishlab chiqish va oʻqitishni tashkil etish, bunda ayollar guruhlariga, yoshlarga, imkoniyatlari cheklangan shaxslarga maxsus eʼtibor qaratish. Turizm va sport vazirligi 50,0 144. Ekologik turizmni rivojlantirish va Orolboʻyi mintaqasi tabiiy obyektlari/muhofaza etiladigan tabiiy hududlar boʻylab sayohatlarni tashkil etish uchun hududning ekologik sigʻimini va ekotizimlarga taʼsir etishini minimallashtirishni hisobga olgan holda,turistik marshrutlar belgilash. Turizm va sport vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 300,0 JAMI: 2 650,0 2.3. Qishloq xoʻjaligini rivojlantirish 145. Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilari yangi texnologiyalar va innovatsiyalardan foydalana olishi uchun yangi maqsadli mikro- va oʻrta kredit moliyaviy mahsulotlarni ishlab chiqish va joriy qilish. Shu jumladan, zamonaviy texnologiyani qoʻllashni ragʻbatlantirish uchun bank mahsulotlarini qoʻshma moliyalashtirish/subsidiyalash tizimini joriy qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 10 000,0 146. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarishning suv tejaydigan texnologiyalarini joriy qilish dasturi. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2 000,0 147. Mutaxassislarni tayyorlash dasturlari va agronomlarning, yaylov ishchilarining malakasini oshirish dasturlarini ishlab chiqish va joriy qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 148. Aholini yaylovlarda barqaror chorvachilikni rivojlantirishga oʻqitish dasturlarini keng qoʻllash. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 149. Mayda va oʻrta qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarini qoʻllab-quvvatlash uchun chorvachilik mahsulotlarini (goʻsht, jun, terilar, sut) sotish tizimini tashkil qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 150. Kichik va oʻrta qishloq xoʻjaligi korxonalarining rentabelligini va unumdorligini oshirish uchun qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarining uyushmalarini, kooperativlarini tashkil qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 151. Chorva zotlarini yaxshilash va qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining unumdorligini oshirish uchun seleksiya markazlarini rivojlantirish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2 000,0 152. Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilari uchun kredit dasturlari va mahsulotlaridan foydalanish yoʻllari boʻyicha maslahat xizmatlarini koʻrsatish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 300,0 153. Mintaqaning eksport salohiyatini oshirish uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish, qayta ishlash va sertifikatlash sohasida jahon standartlarini joriy qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 154. Veterinariya nazoratini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash, qishloq xoʻjaligi laboratoriyalarini tashkil qilish va texnik jihozlash, shu jumladan, yemlarning sifatini nazorat qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 155. Yemlarni ishlab chiqarish tizimini rivojlantirish. Urugʻchilikni rivojlantirish, urugʻchilik xoʻjaliklarini tashkil qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 156. Yaylov va oʻtloq hududlarini kengaytirish uchun ularni suv bilan taʼminlash. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi 500,0 157. Oʻtloq yaylov xoʻjaliklari infratuzilmasini rivojlantirish (suv, energiya taʼminoti, oʻtloqlarni jihozlash). Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 158. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini (goʻsht, jun, terilar, sut mahsulotlari) qayta ishlash boʻyicha mahalliy tizimlarni/ishlab chiqarishni rivojlantirish. Jihozlangan kushxonalar (mol soʻyish sexlari) tarmogʻini rivojlantirish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 3 000,0 159. Qorakoʻlchilik va tuyachilikni rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash dasturlarini keng qoʻllash. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2 000,0 160. Naslchilik ishlari, seleksiya sohasida qishloq xoʻjaligi hayvonlarining yangi zotlarini, liniyalarini yoʻlga qoʻyish, hamda yem ekinlarining navlarini va gibridlarini yaratish, urugʻchilik va urugʻshunoslik boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlarini amalga oshirish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 3 000,0 161. Oʻzbekistonning qurgʻoqchilik xavfi boʻlgan hududlarida fermerlar hamjamiyatlarining iqlimiy barqarorligini oshirish dasturlarini amaliyotga joriy qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 5 000,0 162. Zonalarga ajratish, qishloq xoʻjaligi ishlarini monitoring qilish va rejalashtirish uchun masofadan zondlash tadqiqotlari usullaridan foydalanish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 163. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari uchun, shu jumladan, imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun mavjud ijtimoiy korxonalarni, ayollarning tashabbuskor guruhlarini/kooperativlarni (sut mahsulotlarini ishlab chiqarish, kigizni ishlab chiqarish va boshqalar) qoʻllab-quvvatlash va yangi korxonalarni tashkil qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 1 000,0 164. Yuqori mahsuldor qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish uchun energetik samarali boʻlgan quyosh issiqxonalari tarmogʻini tashkil qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 165. Seleksiya, qishloq xoʻjaligi texnologiyalari sohasida ilmiy muassasalarning salohiyatini va texnik imkoniyatlarini oshirish, qishloq xoʻjaligida yangi texnologiyalardan va innovatsiyalardan foydalanish sohasini oʻsimlikshunoslik (guruch, sabzavotlar va boshqalar) va chorvachilikni (shu jumladan, parrandachilikni) rivojlantirish boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 500,0 166. Xalqaro anjumanlar, koʻrgazma-yarmarkalarni tashkil etish orqali qishloq xoʻjaligi sohasidagi muvaffaqiyatli tajribani tarqatish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 167. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish, qayta ishlashning fitosanitariya nazorati mobil va/yoki statsionar punktlarini tashkil qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 168. Qishloq xoʻjaligi oʻsimliklarini biologik himoyalash boʻyicha laboratoriyalar faoliyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 169. Orolboʻyi mintaqasida mavjud boʻlgan suv havzalarini rivojlantirish va ulardan baliqchilik va akvakultural yetishtirish uchun oqilona foydalanish choralari kompleksini ishlab chiqish. Suv xoʻjaligi vazirligi 200,0 170. Vaziyatni oʻrganish va har bir alohida tuman uchun kichik qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilari uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash choralarini ishlab chiqish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 171. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlashni logistik va marketing qoʻllab-quvvatlashni tashkil etish orqali mintaqaning eksport salohiyatini kengaytirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 500,0 172. Artemiyani ishlab chiqarishda koʻmaklashish boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 100,0 173. Inkubatsion sexlar, yuqori miqdorli oqsil boʻlgan yemlarni ishlab chiqarish, qayta ishlash punktlari, saqlash va tashish tizimlari boʻlgan zamonaviy baliq pitomniklarini tashkil qilish orqali baliqchilikni rivojlantirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 1 000,0 174. Akvakulturani rivojlantirish, shu jumladan, tabiiy va sunʼiy suv havzalari negizida moʻynali hayvonlarni (ondatra, nutriya va boshqalar) koʻpaytirish va boqish uchun hayvonot fermalarini tashkil qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 500,0 175. Aholiga yerga ishlov berish va mahsulotni yigʻib-terish boʻyicha xizmat koʻrsatish uchun ixtisoslashgan MTP (mashina-traktor parklari) moddiy-texnik bazasini mustahkamlash. “Oʻzagroservis” AJ, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 3 000,0 176. Xoʻjalik ichidagi irrigatsiya tizimlarini taʼmirlash-qurish ishlarini qoʻllab-quvvatlash. Suv xoʻjaligi vazirligi loyiha smeta asosida 177. Mintaqaning qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash sohasida texnik salohiyatini mustahkamlash, shu jumladan, zamonaviy yondashuvlar va innovatsiyalarni qoʻllash. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash korxonalari tizimini tashkil etish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 3 000,0 178. Chorvachilik uchun yemlarni ishlab chiqarishda innovatsiyalardan va yangi texnologiyalardan foydalanish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 200,0 JAMI: 45 400,0 III. Orolboʻyi mintaqasini ijtimoiy rivojlantirish choralari 3.1. Aholi punktlarini rivojlantirish 179. Choralarni rejalashtirish hamda hududlarni rivojlantirish boʻyicha muvofiqlashtirilgan harakatlar rejalarini tayyorlash sohasida Qoraqalpogʻiston Respublikasida mahalliy hokimiyat organlari xodimlarining salohiyatini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 180. Orolboʻyi aholi punktlarini rivojlantirish metodologiyalarini va kompleks rejalarini ishlab chiqish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 1 000,0 181. Qoraqalpogʻiston Respublikasida mahalliy hokimiyat organlari xodimlarini hududlarni boshqarishning zamonaviy usullariga oʻqitish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 182. Orolboʻyi mintaqasida oʻqitish dasturlarini va markazlarni tashkil qilish yordamida suv taʼminoti va oqova tizimi xizmati xodimlarini yangi texnologiyalardan foydalanishga oʻqitish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 183. Kommunal xizmatlarning samarali boshqarish va koʻrsatiladigan xizmatlar sifatini oshirish boʻyicha salohiyatini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 184. Aholi punktlarini kompleks rivojlantirish uchun normativ-huquqiy taʼminotni takomillashtirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 185. Aholi punktlarini rivojlantirishning integratsiyalashgan sektoral dasturlarini va bosh rejalarini (tarhlarini) ishlab chiqish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 1 000,0 186. Aholi punktlarini (shahar, qishloq) koʻkalamzorlashtirish va obodonlashtirish dasturini amalga oshirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 3 000,0 187. Sport maydonchalari (shahar, qishloq) tarmogʻini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 188. Kichik aholi punktlarida, shu jumladan, eski quduqlarni taʼmirlash va yangi quduqlarni burgʻilash hamda eski qurilmalarni taʼmirlash va yangi chuchuklashtirish qurilmalarini va nasos stansiyalarini oʻrnatish yoʻli bilan mahalliy suv taʼminoti va oqova tizimlarini joriy qilish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 2 000,0 189. Suv hisobini yuritishni yaxshilashga koʻmaklashish, va suv taʼminoti subyektlarining iqtisodiy barqarorligini oshirish uchun toifalangan tarif siyosatini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 190. Suv taʼminoti va suvni chiqarish sifatini nazorat qilish uchun suv taʼminoti tashkilotlarining laboratoriya taʼminotini modernizatsiya qilish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 191. Suv taʼminoti, oqova va issiqlik taʼminoti tarmoqlarini rekonstruksiya qilish va kengaytirish boʻyicha kompleks ishlarni amalga oshirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi loyiha smeta asosida 192. Oqova suvlarni tozalash sifatini oshirish hamda markazlashtirilgan va avtonom tozalash tizimlarini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 1 000,0 193. Turar joy fondini yangilash (renovatsiya) va koʻp xonadonli uylarda va ijtimoiy binolarda energiyani tejash choralarini joriy qilish boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 3 000,0 194. Aholi punktlari ichida hamda shaharlararo barqaror transport vositalari harakatlanishini yanada rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 2 000,0 195. Suv taʼminoti, oqova va issiqlik taʼminoti tizimlarini boshqarish jarayonini avtomatlashtirish, shu jumladan, isteʼmol qilish va yoʻqotishlarning hisobini yuritish, resurslarni samarali tartibga solish/dispetcherlashtirish, geografik axborot tizimlari tizimini tashkil qilish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 196. Suv taʼminoti, oqova va issiqlik taʼminoti sohasida eng yaxshi tajriba va texnologiyalarni tadqiq etish va katalogini tayyorlash. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 100,0 197. Qulay va xavfsiz yashash sharoitlarini yaratish uchun urbanistika tamoyillarini qoʻllash. Aholi punktlarini rivojlantirishda “Aqlli shahar” tamoyillarini qoʻllash. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 198. Bolalar bogʻchalarini va yasli guruhlarini tashkil etish yordamida yosh bolali ayollar uchun mehnat sharoitlarini yaratish va daromadlarini oshirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 1 000,0 199. Aholining barcha guruhlari, shu jumladan, yoshlar, ayollar, oʻziga xos rivojlanish xususiyatlari boʻlgan shaxslar uchun taʼlim va ijodiy toʻgaraklar, rivojlanish markazlari tarmogʻini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 200. Aholining harakatlanishi cheklangan guruhlari uchun toʻsiqlarsiz muhitni yaratish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 JAMI: 17 700,0 3.2. Sogʻliqni saqlash 201. Tibbiy xodimlarning, shu jumladan, masofadan oʻqitish tizimini joriy qilish hisobidan malakasini doimiy oshirish boʻyicha choralarni ishlab chiqish va amalga oshirish. Sogʻliqni saqlash vazirligi 500,0 202. Yoshlar uchun reproduktiv salomatlikni muhofaza qilish va oilani rejalashtirish maqsadida profilaktik tibbiy dasturlarni ishlab chiqish. Sogʻliqni saqlash vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 500,0 203. Aholining tibbiy savodxonligini oshirish. Sogʻliqni saqlash vazirligi 500,0 204. Umumtaʼlim maktablari, oʻrta maxsus taʼlim muassasalari va oliy taʼlim muassasalari darajasida sogʻlom turmush tarzi boʻyicha oʻquv modullarini ishlab chiqish va joriy qilish. Sogʻliqni saqlash vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi loyiha smeta asosida 205. Oilaviy va qishloq poliklinikalarini, birinchi navbatda, uzoq hududlarda texnik jihozlashni yaxshilash. Sogʻliqni saqlash vazirligi 2 000,0 206. Uzoq aholi punktlarida yashovchilarga tibiiy xizmatlar koʻrsatish uchun kerakli jihoz-uskunalar (raqamli flyuorograf, EKG, ultratovushli moslamalar, gematologik va bioximik analizatorlar) bilan jihozlangan mobil ambulatoriyalarni tashkil etish. Sogʻliqni saqlash vazirligi 1 000,0 207. Shoshilinch yordam tizimini rivojlantirish, transport bilan taʼminlash. Sogʻliqni saqlash vazirligi 500,0 208. Tibbiy preparatlardan foydalanish imkonini taʼminlash. Sogʻliqni saqlash vazirligi 200,0 209. Tibbiy xizmat koʻrsatish uchun AKT, uzoq hududlardagi aholi uchun masofadan maslahat berish tizimini rivojlantirish. Sogʻliqni saqlash vazirligi 200,0 210. Uzoq aholi punktlarida birlamchi boʻgʻin mutaxassislari uchun maqbul turar joy sharoitlarini yaratish. Uzoq aholi punktlarida ishlaydigan yosh mutaxassislarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash tizimini kuchaytirish. Sogʻliqni saqlash vazirligi 1 700,0 JAMI: 7 100,0 3.3. Taʼlim 211. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari (MTT) xodimlarining stajirovkalarini, tematik treninglarini tashkil etish orqali malakasini oshirish. MTT xodimlari uchun mavjud boʻlgan taʼlim muassasalari (kollejlar/texnikumlar) va pedagogik oliygohlar negizida trening markazlarini tashkil qilish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi 200,0 212. Oliy taʼlim muassasalarida xalqaro taʼlim standartlariga oʻtishda pedagoglarga uslubiy yordam koʻrsatish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 50,0 213. Oliy taʼlim muassasalari va oʻrta maxsus taʼlim muassasalarining oʻqituvchilar tarkibining malakasini oshirish markazlari salohiyatini oshirish va texnik jihozlash. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 100,0 214. Ustuvor mavzuli yoʻnalishlarda innovatsion texnologiyalar, shu jumladan, qishloq xoʻjaligini rivojlantirish, AKT, til oʻqitish, qayta tiklanuvchi energiya va suv tejaydigan texnologiyalarni ishlab chiqish va joriy qilish sohalarini, oliy taʼlim muassasalari oʻquv dasturlarini takomillashtirish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 200,0 215. Bolalar taʼlim muassasalarini texnik jihozlashni yaxshilash. Maktabgacha taʼlim vazirligi 1 000,0 216. BTM oʻquvchilari uchun transport xizmatlarini yaratish va maxsus maktab avtobuslarini sotib olish. Xalq taʼlimi vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi 200,0 217. Texnikumlar va oʻrta maxsus taʼlim muassasalari oʻquvchilarining xususiy sektorda amaliyot /stajirovka oʻtash tizimini ishlab chiqish va joriy qilish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 200,0 218. Oʻquv jarayonini masofadan oʻqitishning zamonaviy texnologiyalari bilan jihozlash orqali onlayn taʼlim tizimini takomillashtirish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi 1 000,0 219. Oʻquv materiallarini raqamlashtirish va oʻquv jarayonini tashkil etish maʼlumotlari, shu jumladan, oʻquvchilar oʻzlashtirishi maʼlumotlari bazalarini shakllantirish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi 200,0 220. Orolboʻyi maktablarida sanitariya-gigiyenik infratuzilmani taʼminlash. Xalq taʼlimi vazirligi 3 900,0 221. Mintaqada maktablarning isitish tizimlarini taʼmirlash. Xalq taʼlimi vazirligi 2 500,0 222. Mintaqada maktablarning ichimlik suv taʼminotini taʼminlash. Xalq taʼlimi vazirligi 2 400,0 223. Markazlarni zamonaviy jihoz-uskunalar bilan jihozlash hamda kasbiy va til tayyorgarligi kurslarini tashkil etish orqali yoshlarning kasbiy va til tayyorgarligi markazlarini rivojlantirish. Yoshlar ishlari agentligi 200,0 224. Oliy taʼlim muassasalari talabalarining ilmiy muassasalarda, dala tadqiqotlarida amaliyot oʻtash tizimini rivojlantirish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 200,0 225. Qoraqalpogʻiston Respublikasi tumanlari kesimida robototexnika boʻyicha kurslarni tashkil etish. Oʻzbekistonning boshqa hududlaridan mutaxassislarni qisqa va oʻrta muddatli kurslarga jalb qilish. Yoshlar ishlari agentligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi 200,0 226. AKT sohasida mahalliy mutaxassislarning doimiy maktabini tashkil qilish maqsadida mahalliy AKT mutaxassislari uchun trening kurslarini tashkil etish. Innovatsion rivojlanish vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 150,0 227. Qizlarning kasbiy-texnik taʼlimi uchun jihoz-uskunalarni taqdim etish. Xalq taʼlimi vazirligi 4 400,0 228. Yosh mutaxassislarni Orolboʻyi oliy taʼlim muassasalarida va professional taʼlim muassasalarida ishlashga jalb qilish va qoʻllab-quvvatlash dasturi. Yosh mutaxassislarni qoʻllab-quvvatlash va ilm-fanga jalb qilish fondini tashkil qilish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 300,0 229. Oliy taʼlim muassasalari va professional texnik taʼlim muassasalari uchun gender tenglik masalalari boʻyicha maxsus oʻquv dasturlarini ishlab chiqish va tajriba-sinov tarzida joriy qilish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 100,0 230. Maxsus uslublarni ishlab chiqish hamda tegishli jihoz-uskunalar va texnika bilan jihozlash orqali oʻziga xos rivojlanish xususiyatlari (nutq nuqsonlari, koʻrish va eshitish nuqsonlari) boʻlgan bolalarga taʼlim berish tizimini takomillashtirish. Maktabgacha taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi 500,0 JAMI: 18 000,0 IV. Xalqaro hamkorlikni muvofiqlashtirish va monitoring qilish 231. Orolboʻyi mintaqasida amalga oshirilayotgan dasturlar va loyihalarning samaradorligini baholashni va tahlilini oʻtkazish. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi 500,0 232. Muntazam axborot almashish hamda Orolboʻyi mintaqasida taraqqiyot dasturlari va loyihalarini amalga oshirishni muvofiqlashtirish mexanizmini tashkil qilish, shu jumladan, ekologik innovatsiyalar va texnologiyalarning yagona mintaqaviy reyestrini shakllantirish. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi 2 000,0 233. Oʻzbekistonda Orolboʻyi mintaqasida amalga oshirilayotgan dasturlar va loyihalarni samarali monitoring qilish mexanizmini tashkil qilish, shu jumladan, dasturlar va loyihalarni amalga oshirishning borishi haqidagi maʼlumotlarni yigʻish uchun yagona elektron platformani va ekologik innovatsiyalar va texnologiyalarning yagona mintaqaviy reyestrini ishlab chiqish. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi 2 000,0 JAMI: 4 500,0 UMUMIY QIYMATI: 210 270,0