Oʻzbekiston Respublikasida deputatni chaqirib olish tartibi toʻgʻrisida
(law, 2005-01-24)

1. Deputatni chaqirib olish asoslari
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlarini tuzayotgan, deputatlik vazifalarini bajarmayotgan yoki saylovchilarning, shuningdek deputatlikka nomzod qilib koʻrsatgan organning ishonchini boshqacha tarzda oqlamayotgan Oliy Majlis deputati, xalq deputatlari viloyat, tuman, shahar Kengashining deputati ushbu Qonunda belgilangan tartibda chaqirib olinishi mumkin.

2. Deputatni chaqirib olish toʻgʻrisidagi taklif
Oliy Majlis deputatini, xalq deputatlari viloyat, tuman, shahar Kengashining deputatini chaqirib olish toʻgʻrisidagi taklif deputatlikka nomzod koʻrsatgan tegishli organ yoki tegishli saylov okrugining saylovchilari tomonidan kiritiladi.

3. Deputatlikka nomzod koʻrsatgan organning Oliy Majlis deputatini chaqirib olish zarurligi toʻgʻrisidagi qarori
Ushbu Qonunning 1-moddasida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, deputatlikka nomzod koʻrsatgan tegishli organ, yaʼni siyosiy partiyaning oliy organi yoki u vakolat bergan organ, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari, viloyat, Toshkent shahar Kengashi Oliy Majlis deputatini chaqirib olish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin. Mazkur qaror bayonnoma bilan yoki bayonnomadan koʻchirma bilan birga Oliy Majlis Kengashiga yuboriladi. Deputatni chaqirib olish toʻgʻrisidagi taklif asosli boʻlsa, hujjatlar olingan kundan eʼtiboran oʻn kunlik muddat ichida Oliy Majlis Kengashi deputatni chaqirib olish boʻyicha ovoz berishni oʻtkazish zarurligi haqida qaror qabul qiladi va uning Oliy Majlisga saylov oʻtkazuvchi Markaziy saylov komissiyasiga yuboradi. Markaziy saylov komissiyasi Oliy Majlis Kengashining qarori olingan kundan eʼtiboran oʻn kunlik muddat ichida deputatni chaqirib olish boʻyicha okrug komissiyasini tuzadi, ovoz berish kunini tayinlaydi va bu haqda Oliy Majlis Kengashiga maʼlum qiladi.

4. Saylovchilarning Oliy Majlis deputatini chaqirib olish zarurligi toʻgʻrisidagi qarori
Ushbu Qonunning 1-moddasida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlgan taqdirda saylovchilar fuqarolar yigʻinida (vakillar yigʻilishida) Oliy Majlis deputatini chaqirib olish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qilishlari mumkin. Fuqarolar yigʻini (vakillar yigʻilishi) unda aholining (delegatlarning) uchdan ikki qismi hozir boʻlgan taqdirda bunday qaror qabul qilishga haqlidir. Fuqarolar yigʻini (vakillar yigʻilishi)ning deputatni chaqirib olish zarurligi toʻgʻrisidagi qarori bayonnoma bilan yoki bayonnomadan koʻchirma bilan birga Oliy Majlis Kengashiga yuboriladi va bu haqda deputatlikka nomzod koʻrsatgan organga maʼlum qilinadi. Deputatni chaqirib olish toʻgʻrisidagi taklif asosli boʻlsa, Oliy Majlis Kengashi hujjatlar olingan kundan eʼtiboran oʻn kunlik muddat ichida tegishli saylov okrugida Oliy Majlis deputatini chaqirib olish toʻgʻrisidagi taklifni muhokama etish yuzasidan yigʻilishlar oʻtkazish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Deputatni chaqirib olish toʻgʻrisidagi taklifni muhokama qilishga bagʻishlangan yigʻilishlar Oliy Majlis Kengashi tomonidan tegishli qaror qabul qilingan vaqtdan eʼtiboran yigirma kun ichida oʻtkaziladi. Deputatni chaqirib olish toʻgʻrisidagi taklifni qoʻllab-quvvatlagan saylovchilarning turar joyini koʻrsatgan holda tuzilgan roʻyxati taklifni muhokama qilish tugagan kundan eʼtiboran besh kunlik muddat ichida Oliy Majlis Kengashiga taqdim etiladi. Oliy Majlis deputatini chaqirib olish toʻgʻrisidagi taklifni okrugda qoʻllab-quvvatlagan saylovchilarning soni saylov kuni roʻyxatga kiritilgan saylovchilar umumiy sonining kamida besh foizini tashkil etishi kerak. Ushbu Qonun buzilishiga yoʻl qoʻyilgan boʻlmasa, saylovchilar roʻyxati olingan kundan eʼtiboran oʻn kunlik muddat ichida Oliy Majlis Kengashi deputatni chaqirib olish boʻyicha ovoz berishni oʻtkazish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi va uni Markaziy saylov komissiyasiga yuboradi. Markaziy saylov komissiyasi Oliy Majlis Kengashining qarori olingan kundan eʼtiboran oʻn kunlik muddat ichida deputatni chaqirib olish boʻyicha okrug komissiyasini tuzadi, ovoz berish kunini tayinlaydi va bu haqda Oliy Majlis Kengashiga maʼlum qiladi.

5. Xalq deputatlari viloyat Kengashi deputatini chaqirib olish zarurligi toʻgʻrisidagi qaror
Ushbu Qonunning 1-moddasida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, deputatlikka nomzod koʻrsatgan tegishli organ, yaʼni siyosiy partiyaning viloyat organi, xalq deputatlari shahar, tuman Kengashi yoki fuqarolar yigʻinida (vakillar yigʻilishida) saylovchilar deputatni chaqirib olish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qilishlari mumkin. Fuqarolar yigʻini (vakillar yigʻilishi)ning qonuniy huquqqa egaligi “Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan belgilanadi. Deputatlikka nomzod koʻrsatgan organning yoki saylovchilarning deputatni chaqirib olish zarurligi toʻgʻrisidagi qarori bayonnoma bilan yoki bayonnomadan koʻchirma bilan birga xalq deputatlari tegishli viloyat Kengashiga yuboriladi. Deputatni chaqirib olish toʻgʻrisidagi taklif asosli boʻlsa, xalq deputatlari viloyat Kengashi hujjatlar olingan kundan eʼtiboran besh kunlik muddat ichida deputatni chaqirib olish boʻyicha ovoz berish oʻtkazish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi hamda uni viloyat saylov komissiyasiga yuboradi. Viloyat saylov komissiyasi xalq deputatlari viloyat Kengashining qarori olingan kundan eʼtiboran besh kunlik muddat ichida deputatni chaqirib olish boʻyicha okrug komissiyasini tuzadi, ovoz berish kunini tayinlaydi va bu xususda xalq deputatlari viloyat Kengashiga axborot beradi.

6. Xalq deputatlari tuman, shahar Kengashi deputatini chaqirib olish zarurligi toʻgʻrisidagi qaror
Ushbu Qonunning 1-moddasida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlgan taqdirda deputatlikka nomzod koʻrsatgan tegishli organ, yaʼni siyosiy partiyaning tuman, shahar organi yoki fuqarolar yigʻinida (vakillar yigʻilishida) saylovchilar deputatni chaqirib olish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qilishlari mumkin. Fuqarolar yigʻini (vakillar yigʻilishi)ning qonuniy huquqqa egaligi “Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan belgilanadi. Deputatlikka nomzod koʻrsatgan organning yoki saylovchilarning deputatni chaqirib olish zarurligi toʻgʻrisidagi qarori bayonnoma bilan yoki bayonnomadan koʻchirma bilan birga xalq deputatlari tegishli tuman, shahar Kengashiga yuboriladi. Deputatni chaqirib olish toʻgʻrisidagi taklif asosli boʻlsa, xalq deputatlari tuman, shahar Kengashi hujjatlar olingan kundan eʼtiboran besh kunlik muddat ichida deputatni chaqirib olish boʻyicha ovoz berish oʻtkazish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi hamda uni tuman, shahar saylov komissiyasiga yuboradi. Tuman, shahar saylov komissiyasi xalq deputatlari tuman, shahar Kengashining qarori olingan kundan eʼtiboran besh kunlik muddat ichida deputatni chaqirib olish boʻyicha okrug komissiyasini tuzadi, ovoz berish kunini tayinlaydi va bu xususda xalq deputatlari tuman, shahar Kengashiga axborot beradi.

7. Chaqirib olish toʻgʻrisidagi masalani qarab chiqish chogʻida chaqirib olinayotgan deputat huquqlarining kafolatlari
Oliy Majlis Kengashi, Markaziy saylov komissiyasi, xalq deputatlari tegishli viloyat, tuman, shahar Kengashi deputatga uni deputatlikdan chaqirib olish toʻgʻrisidagi taklif xususida uch kunlik muddatdan kechiktirmay yozma bildirish xati yuborib, tushgan hujjatlarning nusxalarini unga ilova qiladi. Deputat saylovchilar bilan uchrashishga, oʻzining chaqirib olinishi toʻgʻrisidagi masala qarab chiqilayotgan yigʻilishlar, sessiyalar va majlislarda ishtirok etishga hamda oʻzini himoya qilishga haqlidir. Deputatni chaqirib olish toʻgʻrisidagi masalani qoʻyishga sabab boʻlgan yolgʻon axborotni bila turib taqdim etgan fuqarolar qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladilar.

8. Deputatni chaqirib olish boʻyicha ovoz berish kunini tayinlash
Oliy Majlis deputatini chaqirib olish masalasi boʻyicha ovoz berish kuni Markaziy saylov komissiyasi tomonidan tayinlanadi. Xalq deputatlari viloyat, tuman, shahar Kengashi deputatini chaqirib olish masalasi boʻyicha ovoz berish kuni tegishli viloyat, tuman, shahar saylov komissiyasi tomonidan tayinlanadi. Deputatni chaqirib olish boʻyicha ovoz berish kuni tegishli okrug komissiyasi tuzilgan kundan eʼtiboran kamida bir oy keyinga tayinlanishi lozim. Ovoz berish kuni tayinlanganidan keyin kechi bilan uch kun ichida ovoz berish kuni toʻgʻrisida mahalliy ommaviy axborot vositalari orqali xabar qilinadi.

9. Deputatni chaqirib olishni yoqlab yoki chaqirib olishga qarshi tashviqot yuritish
Ovoz berishni oʻtkazish kuni tayinlanganidan keyin saylovchilarga deputatni chaqirib olish bilan bogʻliq masalalarni erkin va har tomonlama muhokama etish imkoniyati kafolatlanadi, shuningdek deputatni chaqirib olishni yoqlab yoki chaqirib olishga qarshi moneliksiz tashviqot yuritishga yoʻl qoʻyilmaydi. Ovoz berish kuni tashviqot yuritishga yoʻl qoʻyilmaydi.

10. Ovoz berishni oʻtkazish komissiyalari va uchastkalari. Saylovchilarning roʻyxatlari
Deputatni chaqirib olish boʻyicha ishni tashkil etish tegishli okrug komissiyasi zimmasiga yuklatiladi. Deputatni chaqirib olish masalasi boʻyicha ovoz berishni tashkil etish va oʻtkazish uchun ovoz berishga kechi bilan yigirma besh kun qolganida ovoz berish uchastkalari tashkil etiladi va kechi bilan yigirma kun qolganida uchastka komissiyalari tuziladi. Saylovchilarning roʻyxatlari ovoz berish kuniga kechi bilan oʻn kun qolganida hamma tanishishi uchun taqdim qilinadi. Uchastkalarni hamda komissiyalarni tuzish, komissiyalarning vakolatlari, saylovchilarning roʻyxatlarini tuzish “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylov toʻgʻrisida”gi va “Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlariga saylov toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining qonunlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Okrug va uchastka komissiyalarining vakolat muddatlari deputatni chaqirib olish boʻyicha ovoz berish yakunlari chiqarilganidan keyin tugaydi.

11. Ovoz berish byulleteni
Deputatni chaqirib olish masalasi boʻyicha ovoz berish byulletenida deputatning familiyasi, ismi, otasining ismi yozilib, uning tugʻilgan yili, qaysi partiyaga mansubligi, egallab turgan lavozimi (mashgʻulotning turi) koʻrsatiladi. Byulleten davlat tilida, shuningdek tegishli okrug komissiyasining qaroriga binoan saylov okrugi aholisining koʻpchiligi muomala qiladigan tillarda nashr etiladi.

12. Deputatni chaqirib olish masalasi boʻyicha ovoz berish
Deputatni chaqirib olish masalasi boʻyicha ovoz berish yashirin boʻlib, “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylov toʻgʻrisida”gi va “Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlariga saylov toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarining talablariga muvofiq oʻtkaziladi. Ovoz berish chogʻida, basharti, saylovchi deputatning vakolatlari saqlab qolinishiga tarafdor boʻlsa, byulletendagi deputatning familiyasini oʻchirmaydi, agar deputat chaqirib olinishini yoqlab ovoz bersa, deputatning familiyasini oʻchiradi.

13. Ovoz berish natijalarini aniqlash
Ovoz berish natijalari ovoz berish oʻtkazilgan kunning ertasiga okrug komissiyasining majlisida aniqlanib, bayonnomaga kiritiladi va tegishincha Markaziy saylov komissiyasiga, viloyat, tuman, shahar saylov komissiyasiga yuboriladi. Basharti, ovoz berishda qatnashgan saylovchilarning yarmidan koʻpi deputatni chaqirib olishni yoqlab ovoz bergan boʻlsa, u chaqirib olingan hisoblanadi. Basharti, ovoz berishda qatnashgan saylovchilarning yarmidan kami deputatni chaqirib olishni yoqlab ovoz bergan boʻlsa, shuningdek ovoz berishda ovoz berish roʻyxatlariga kiritilgan saylovchilarning yarmidan kami ishtirok etgan boʻlsa, deputatni chaqirib olish rad qilingan hisoblanadi. Deputatni chaqirib olishni yoqlab va chaqirib olishga qarshi berilgan ovozlar teng boʻlib qolgan taqdirda, deputat oʻz vakolatlarini saqlab qoladi. Markaziy saylov komissiyasi yoki viloyat, tuman, shahar saylov komissiyasi Qonun buzilishiga yoʻl qoʻyilganligi oqibatida ovoz berish natijalarini haqiqiy emas deb topishi mumkin. Bunday holda takroriy ovoz berish tayinlanib, u kechi bilan ikki hafta ichida ushbu Qonun talablariga rioya etgan holda oʻtkaziladi. Markaziy saylov komissiyasi, tegishli viloyat, tuman, shahar saylov komissiyasi kelib tushgan okrug komissiyasining bayonnomasiga asosan besh kunlik muddat ichida ovoz berish natijalarini qayd etadi hamda ular haqida mahalliy ommaviy axborot vositalari orqali xabar qiladi. Oliy Majlis deputatini chaqirib olish boʻyicha ovoz berish yakunlari toʻgʻrisida Markaziy saylov komissiyasi Oliy Majlis Kengashiga maʼlum qiladi, xalq deputatlari viloyat, tuman, shahar Kengashi deputatini chaqirib olish boʻyicha ovoz berish yakunlari toʻgʻrisida esa viloyat, tuman, shahar saylov komissiyasi tegishli hokimiyat vakillik organining rahbariga maʼlum qiladi. Ovoz berish natijasida deputat chaqirib olingan boʻlsa, deputatni chaqirib olish boʻyicha ovoz berish yakunlari qayd etilgan paytdan eʼtiboran uning vakolatlari muddatidan ilgari toʻxtatilgan hisoblanadi.

14. Ovoz berishni oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar
Deputatni chaqirib olish masalasi boʻyicha ovoz berishni oʻtkazishga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar respublika budjeti yoki tegishli mahalliy budjet hisobidan boʻladi.

15. Ushbu Qonun buzilganligi ustidan shikoyat qilish
Ushbu Qonun buzilganligi ustidan Markaziy saylov komissiyasiga, tegishli viloyat, tuman, shahar saylov komissiyasiga yoki bevosita sudga shikoyat qilinishi mumkin.