Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(decree, 2025-03-21)

Mustaqillikning dastlabki yillaridan boshlab bagʻrikenglik va insonparvarlik madaniyatini rivojlantirish, millatlararo va konfessiyalararo hamjihatlikni, jamiyatda fuqarolar totuvligini mustahkamlash, barcha fuqarolarga millati va diniy eʼtiqodidan qatʼi nazar, teng huquq va imkoniyatlar yaratish, yosh avlodni vatanparvarlik, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat, Vatanga muhabbat va sadoqat ruhida tarbiyalash Oʻzbekistonda davlat siyosatining muhim ustuvor yoʻnalishlaridan biri etib belgilangan. Bugungi kunda respublikamizda faol “xalq diplomatiyasi” asosida chet eldagi vatandoshlarimiz bilan muntazam va oʻzaro foydali munosabatlarni yoʻlga qoʻyish, xorijiy mamlakatlar bilan doʻstona munosabatlarni va madaniy-maʼrifiy aloqalarni mustahkamlash orqali oʻz faoliyatini Oʻzbekistonda yashab kelayotgan barcha millat va etnik diasporalarning tarixi, madaniyati, maʼnaviy qadriyatlari, milliy anʼanalari va urf-odatlarini saqlash hamda har tomonlama rivojlantirish tamoyillariga asosan olib borayotgan Respublika baynalmilal madaniyat markazi, 138 ta milliy madaniy markazlar, Oʻzbekiston xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy-maʼrifiy aloqalar jamiyatlari kengashi, shuningdek, 34 ta doʻstlik jamiyatlari muvaffaqiyatli faoliyat yuritib kelmoqda. Fuqarolar totuvligi barqarorligini, turli millatlar vakillari oʻrtasidagi tinchlik va hamjihatlikni taʼminlashga, vatandoshlarimiz ongida koʻp millatli yagona oila tuygʻusini mustahkamlashga, milliy madaniy markazlar va doʻstlik jamiyatlari faoliyatini har tomonlama qoʻllab-quvvatlash va yanada rivojlantirishga, xorijiy mamlakatlar bilan madaniy-maʼrifiy aloqalarni kengaytirishga, mamlakatimizning jamiyat turli sohalaridagi yutuqlari mazmun va mohiyati targʻibotiga, shuningdek, ushbu yoʻnalishda bajarilayotgan ishlarni va amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarni samarali muvofiqlashtirishga yoʻnaltirilgan davlat siyosatini bosqichma-bosqich roʻyobga chiqarish maqsadida: 1. Respublika baynalmilal madaniyat markazi (bundan buyon matnda Markaz deb yuritiladi) va doʻstlik jamiyatlarining Markaz negizida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasini (bundan buyon matnda Qoʻmita deb yuritiladi) tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin. 2. Quyidagilar Qoʻmitaning asosiy vazifalari etib belgilansin: jamiyatda millatlararo hamjihatlik va bagʻrikenglikni taʼminlashga qaratilgan davlat siyosatini izchil amalga oshirish, doʻstlik va koʻp millatli yagona oila tuygʻusi muhitini mustahkamlash, yoshlarni milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalash; doʻstona xalqaro aloqalarni yoʻlga qoʻyish, oʻzaro manfaatli hamkorlikni rivojlantirish, xorijiy mamlakatlarning fuqarolik hamjamiyatlari, shu jumladan chet ellarda istiqomat qilayotgan vatandoshlarimiz bilan doʻstlikni mustahkamlash borasidagi ishlarni samarali muvofiqlashtirish; davlat organlarining respublika hududida joylashgan milliy madaniy markazlar va doʻstlik jamiyatlari bilan oʻzaro aloqasi va hamkorligini taʼminlash; mamlakatimizda yashovchi turli millat va elatlar vakillarining oʻziga xos milliy anʼanalari, urf-odatlari va rasm-rusumlarini asrab-avaylash va rivojlantirishga koʻmaklashish; xorijiy mamlakatlarda davlatimizning tinchliksevar siyosati, demokratik huquqiy davlat, kuchli fuqarolik jamiyati qurish borasida Oʻzbekistonning maqsad va vazifalarini, shuningdek, bugungi kunda mamlakat hayotining barcha sohalarida erishilayotgan muvaffaqiyatlarni keng targʻib qilish; millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalarini yanada rivojlantirish va uygʻunlashtirishga bagʻishlangan ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil qilishda koʻmaklashish va bevosita qatnashish. 3. Qoʻmita tashkil etilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy-maʼrifiy aloqalar jamiyatlari kengashining taʼsischilari tomonidan ushbu Kengashni tugatish haqidagi qaror qabul qilinganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 4. Belgilansinki: Qoʻmita millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalarini mustahkamlashga yoʻnaltirilgan yagona davlat siyosatining amalga oshirilishini taʼminlovchi davlat boshqaruvi organi hisoblanadi; Qoʻmita barcha huquqlar, majburiyatlar va tuzilgan shartnomalar, shu jumladan, xalqaro majburiyatlar va shartnomalar boʻyicha Markazning huquqiy vorisi hisoblanadi; Qoʻmitaga Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri taqdimiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan rais boshchilik qiladi; Qoʻmita raisining oʻrinbosarlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimdan ozod etiladi; Qoʻmita raisi maqomi, maishiy taʼminoti, tibbiy va transport xizmatidan foydalanish borasidagi shart-sharoitlariga koʻra — vazirning birinchi oʻrinbosariga, uning oʻrinbosarlari — vazir oʻrinbosarlariga tenglashtiriladi; joylarda millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari borasidagi ishlarni muvofiqlashtirish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining jamoat va diniy tashkilotlar bilan aloqalar boʻyicha oʻrinbosarlari zimmasiga yuklanadi. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari, jismoniy va yuridik shaxslarning grantlari va homiylik mablagʻlari hamda qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar Qoʻmita faoliyatini moliyalashtirish manbalari etib belgilansin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi xorijiy mamlakatlarda faoliyat olib borayotgan turdosh tashkilotlar, oʻzbek madaniy markazlari va jamiyatlari haqida maʼlumotlar bazasini shakllantirish va yuritishda, shuningdek, xorijiy mamlakatlarda faoliyat olib borayotgan tegishli tashkilotlar bilan oʻzaro hamkorlik aloqalarini yoʻlga qoʻyishda va rivojlantirishda Qoʻmitaga amaliy yordam koʻrsatsin. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi bir hafta muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida”gi qarori loyihasini tasdiqlash uchun kiritsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1997-yil 26-maydagi “Oʻzbekiston xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy-maʼrifiy aloqalar jamiyatlari kengashini qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-1785-son Farmoni oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 11. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi R.T. Komilov zimmasiga yuklansin. Jamiyatda bagʻrikenglik va insonparvarlik madaniyatini yuksaltirish, millatlararo va konfessiyalararo hamjihatlikni, fuqarolar totuvligini taʼminlash, shuningdek, xorijiy mamlakatlar bilan doʻstona, teng huquqli va oʻzaro manfaatli munosabatlarni mustahkamlash Oʻzbekiston davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlaridan biridir. Bular Konstitutsiyamizda mustahkamlangan fuqarolarning irqi, millati, tili, eʼtiqodi, shaxsi va ijtimoiy kelib chiqishidan qatʼi nazar, qonun oldida tengligi tamoyillari hamda turli millat va elatlar vakillarining tili, urf-odatlari va anʼanalarini hurmat qilish, ularni rivojlantirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratishga asoslanadi. Jamiyatda doʻstlik va ahillik, tinchlik va barqarorlik muhitini mustahkamlash ijtimoiy, siyosiy, huquqiy, iqtisodiy, gumanitar va maʼnaviy sohalarda islohotlarni izchil amalga oshirish, xalqaro maydonda mamlakatimiz nufuzini yanada oshirishning muhim omili va zarur sharti hisoblanadi. Bugun Oʻzbekistonda 130 dan ortiq millat va elat vakillari bir oila boʻlib yashamoqda. Ular barcha soha va tarmoqlarda fidokorona mehnat qilib, rivojlangan bozor iqtisodiyotiga asoslangan demokratik huquqiy davlat qurishga va kuchli fuqarolik jamiyatini shakllantirishga katta hissa qoʻshmoqdalar. Mustaqillik yillarida milliy madaniy markazlarning 120 dan ortiq faoli davlat mukofotlariga sazovor boʻldi, orden va medallar bilan taqdirlandi, jumladan, 14 nafariga “Oʻzbekiston Qahramoni” yuksak unvoni berildi. Respublika baynalmilal madaniyat markazi, 138 milliy madaniy markaz, Oʻzbekiston xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy-maʼrifiy aloqalar jamiyatlari kengashi, shuningdek, 34 doʻstlik jamiyati faoliyati Oʻzbekistondagi barcha millatlar va elatlarning tarixi, madaniyati, maʼnaviy qadriyatlari, anʼana hamda urf-odatlarini asrash va har tomonlama rivojlantirish, millatlararo munosabatlarni uygʻunlashtirish, jamiyat va davlatni barqaror rivojlantirishda muhim oʻrin tutadi. Ular “xalq diplomatiyasi” mexanizmidan faol foydalangan holda tinch va farovon hayotni asrash, xorijiy mamlakatlar bilan doʻstona munosabatlar va madaniy-maʼrifiy aloqalarni rivojlantirish, chet eldagi hamyurtlar bilan yaqin va oʻzaro manfaatli munosabatlarni yoʻlga qoʻyishga salmoqli hissa qoʻshmoqda. Bugungi kunda mamlakatimiz taʼlim muassasalarida oʻqish 7 tilda olib borilmoqda. Teleradiokoʻrsatuv va eshittirishlar 12 tilda efirga uzatilmoqda, gazeta va jurnallar 10 dan ortiq tilda chop etilmoqda. 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasining qabul qilinishi va amalga oshirilishi, biz yashayotgan bugungi davrning oʻzi davlatimiz mustaqilligi va suverenitetini mustahkamlash, mamlakat atrofida xavfsizlik, barqarorlik va yaqin qoʻshnichilik muhitini yaratishga qaratilgan puxta oʻylangan, oʻzaro manfaatli va amaliy siyosatni yuritish, shuningdek, aholi, ayniqsa, yoshlar ongida insonparvarlik qadriyatlarini, turli millat vakillari oʻrtasida oʻzaro hamjihatlikni yanada mustahkamlash, bu borada amalga oshirilayotgan ishlarni sifat jihatidan yangi bosqichga koʻtarishni taqozo etmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni jamiyatda barqarorlik, tinchlik va totuvlikni taʼminlash, fuqarolar ongida katta, koʻp millatli yagona oilaga mansublik tuygʻusini mustahkamlash, milliy madaniy markazlar va doʻstlik jamiyatlari faoliyatini har tomonlama qoʻllab-quvvatlash va yanada rivojlantirish, xorijiy mamlakatlar bilan madaniy-maʼrifiy aloqalarni kengaytirishga qaratilgan. Xususan, Respublika baynalmilal madaniyat markazi va Oʻzbekiston xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy-maʼrifiy aloqalar jamiyatlari kengashi negizida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasining tashkil etilishi muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur Qoʻmita zimmasiga jamiyatda millatlararo totuvlik va bagʻrikenglikni taʼminlash, tinchliksevar siyosatni, mamlakat hayotining barcha sohalarida erishilgan yutuq va muvaffaqiyatlarni keng targʻib qilish, xalqaro hamjamiyat, shu jumladan, chet eldagi hamyurtlarimiz diasporasi bilan doʻstlikni mustahkamlashga doir davlat siyosatini izchil amalga oshirish vazifasi yuklanadi. Qoʻmita millatlararo totuvlik, doʻstlik va hamjihatlik tamoyillarini qaror toptirish, millatlararo munosabatlar madaniyatini rivojlantirishga qaratilgan ijtimoiy tashabbuslarni qoʻllab-quvvatlash, muvofiqlashtirish va ragʻbatlantirishga doir chora-tadbirlarni amalga oshiradi. Shuningdek, milliy madaniy markazlarga amaliy va metodik yordam koʻrsatadi, ularning tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlaydi, millati, irqi va diniy eʼtiqodidan qatʼi nazar, fuqarolar ongida koʻp millatli yagona oila tuygʻusini mustahkamlash, “Oʻzbekiston — umumiy uyimiz” tamoyilini amalga oshirish choralarini koʻradi. Yoshlarni bagʻrikenglik, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat, tarix, madaniyat, milliy anʼana va urf-odatlarni asrab-avaylash ruhida tarbiyalashga alohida eʼtibor qaratiladi. Bu millatchilik va ekstremizm aqidalariga qarshi mafkuraviy immunitetga ega, mustaqillik gʻoyalariga sodiq, Oʻzbekiston milliy manfaatlarini himoya qiladigan va ilgari suradigan maʼnaviy barkamol avlodni shakllantirish imkonini beradi. Qoʻmitaga davlat organlarida milliy madaniy markazlar va doʻstlik jamiyatlarining manfaatlarini himoya qilish, ular faoliyatini muvofiqlashtirish, mamlakatimizda yashayotgan turli millat va elat vakillarining oʻziga xos milliy anʼanalari, urf-odatlari va marosimlarini asrash va rivojlantirishga koʻmaklashish vazifasi yuklangan. Farmonda xorijiy mamlakatlar bilan doʻstona munosabatlarni, chet eldagi hamyurtlarimiz va turdosh tashkilotlar bilan aloqalarni yanada mustahkamlash vazifalari belgilangan. Qoʻmita mamlakatimizda faoliyat yuritayotgan xorijiy mamlakatlarning tashkilotlari va diplomatik vakolatxonalari, xorijiy davlatlarda faoliyat koʻrsatayotgan turdosh tashkilotlar bilan samimiy va oʻzaro hurmatga asoslangan aloqalar oʻrnatish hamda izchil rivojlantirishga qaratilgan ishlarni tizimli amalga oshiradi. Bu boradagi ishlar xalqaro hamjamiyatda respublikaning nufuzi va maqomini yanada yuksaltirish, Oʻzbekistonda huquqiy demokratik davlat va kuchli fuqarolik jamiyatini qurish borasida erishilgan yutuqlarni keng jamoatchilikka yetkazishga qaratilgan. Bu borada oʻzbek xalqining boy tarixi, madaniyati, maʼnaviy qadriyatlari va anʼanalari, shu zaminda tugʻilib oʻsgan buyuk olim va mutafakkirlar merosi, ularning jahon sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasini keng namoyish etish boʻyicha tadbirlar oʻtkaziladi. Qoʻmita oʻzbek xalqining mamlakatimiz tashqarisidagi tarixiy va madaniy meros obyektlarini asrab-avaylashni taʼminlash maqsadida davlat va nodavlat tashkilotlar bilan faol hamkorlik qilish masalasiga ham alohida eʼtibor qaratadi. Xorijiy mamlakatlar bilan millatlararo munosabatlar va doʻstona aloqalarni yanada rivojlantirish va uygʻunlashtirishga qaratilgan ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil qilish va olib borishda bevosita ishtirok etishga koʻmaklashish Qoʻmitaning ustuvor vazifalari sifatida belgilangan. Farmonga muvofiq hududlarda millatlararo munosabatlarni rivojlantirish va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstona aloqalarni yoʻlga qoʻyish borasidagi ishlarni muvofiqlashtirish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining jamoat va diniy tashkilotlar bilan aloqalar boʻyicha oʻrinbosarlari zimmasiga yuklatiladi. Muxtasar aytganda, Farmon qoidalarining hayotga tatbiq etilishi mamlakatda millatlararo va konfessiyalararo totuvlik, tinchlik va barqarorlikni taʼminlash boʻyicha yaxlit tizimni rivojlantirish, milliy madaniy markazlar uchun yanada qulay va keng imkoniyatlar yaratish, ularning bunyodkorlik tashabbuslari va intilishlarini qoʻllab-quvvatlash, faoliyatini sifat jihatidan yangi bosqichga koʻtarish, xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy-maʼrifiy aloqalarini yanada rivojlantirish, “xalq diplomatiyasi” vositasida chet eldagi vatandoshlar bilan munosabatlarni kengaytirishga xizmat qiladi.