RAHBAR VA PEDAGOG KADRLARNI ATTESTATSIYADAN OʻTKAZISh VA ULARGA MALAKA TOIFALARI BERISh TARTIBI TOʻGʻRISIDA NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2016-05-30)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Xalq taʼlimi xodimlari mehnatiga haq toʻlash tizimini takomillashtirish va uni moddiy ragʻbatlantirishni kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2005-yil 25-noyabrdagi PQ-227-son qarori va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Xalq taʼlimi xodimlari mehnatiga haq toʻlashni takomillashtirilgan tizimini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2005-yil 21-dekabrdagi 275-sonli qaroriga muvofiq qaror qilinadi: 1. “Rahbar va pedagog kadrlarni attestatsiyadan oʻtkazish va ularga malaka toifalari berish tartibi toʻgʻrisida nizom” ilovaga koʻra tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2004-yil 29-sentabrda 1414-son bilan roʻyxatdan oʻtgan Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi davlat test markazining “Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi tizimi boshqaruv organlari va oʻquv yurtlarining rahbar va pedagogik kadrlari attestatsiyasi toʻgʻrisida nizomini tasdiqlash haqida”gi qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Ushbu qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtgan sanadan oʻn kun oʻtganidan keyin kuchga kiradi. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2005-yil 25-noyabrdagi “Xalq taʼlimi xodimlari mehnatiga haq toʻlash tizimini takomillashtirish va uni moddiy ragʻbatlantirishni kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-227-son qarori va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 21-dekabrdagi “Xalq taʼlimi xodimlari mehnatiga haq toʻlashning takomillashtirilgan tizimini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi 275-son qaroriga muvofiq idoraviy boʻysunuvidan qatʼi nazar, xalq taʼlimi tizimidagi davlat taʼlim muassasalari rahbar va pedagog kadrlarini attestatsiyadan oʻtkazish va ularga malaka toifalari berish tartibini belgilaydi. 1. Attestatsiya oʻtkazishning asosiy maqsadlari: pedagog kadrlarning malaka talablariga muvofiq malaka toifalarini belgilashda ularning kasbiy mahorati darajasini aniqlash va malaka toifalarini berish (oshirish yoki pasaytirish); rahbar kadrlar kasbiy mahorati darajasining lavozim malaka tavsiflariga muvofiqligini aniqlash. Attestatsiya: rahbar va pedagog kadrlarning kasb mahoratini maqsadli va muntazam oshirilishini ragʻbatlantirish; ish haqi hajmining koʻpayishi imkoniyatlarini taʼminlash; maktablar mustaqilligini, direktor va pedagogik jamoaning xodimlar mehnatini baholashdagi huquqlarini yanada oshirishga yoʻnaltirilgan. 2. Attestatsiyaning asosiy tamoyillari: xalq taʼlimi muassasalari rahbar va pedagog kadrlarini attestatsiyadan oʻtkazishning majburiyligi va davriyligi; oshkoraligi, kengashib ish koʻrishi va xolisligi hisoblanadi. 3. Rahbar va pedagog kadrlar lavozimlariga talablar Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi (keyingi oʻrinlarda — XTV), Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi (keyingi oʻrinlarda — DTM) tomonidan tasdiqlangan “Xalq taʼlimi xodimlari asosiy lavozimlarining malaka tavsiflari”, shuningdek, pedagog kadrlar malaka toifalariga ushbu Nizomda belgilangan talablar asosida belgilanadi. 4. Rahbar kadrlar attestatsiyasi uch yilda bir marta, pedagog kadrlar attestatsiyasi besh yilda bir marta oʻtkaziladi. 5. Attestatsiya oʻtkazish muddatlari xalq taʼlimi boshqaruv organlari tomonidan attestatsiya qilinuvchilarga uning boshlanishidan kamida bir oy oldin xabar qilinadi. 6. Pedagog kadrning yozma arizasiga binoan yoki taʼlimni boshqaruv organi tashabbusiga koʻra pedagog kadr navbatdan tashqari attestatsiyadan oʻtkazish mumkin. Pedagog kadrni navbatdan tashqari attestatsiyadan oʻtkazish oldingi attestatsiyaga nisbatan kamida uch yildan keyin amalga oshirilishi mumkin. 7. Yangi ishga qabul qilingan xodim kamida bir yildan keyin attestatsiyadan oʻtkaziladi. Uzoq vaqt (bir oydan ortiq) davolanayotgan xodimlar; homiladorlik taʼtilidagi, uch yoshga toʻlgunga qadar bolani parvarishlash taʼtilidagi ayollar — ishga chiqqanlaridan soʻng kamida bir yildan keyin attestatsiyadan oʻtkaziladi. 8. XTV hamda uning hududiy boʻlinmalari rahbar va pedagog kadrlarni attestatsiyadan oʻtkazish jarayonini tashkil etishga masʼul hisoblanadi. Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi kadrlarning mehnat qonunchiligida belgilangan huquqlarini taʼminlanishini nazorat qiladi. Attestatsiya jarayonlarini muvofiqlashtirish va nazorat qilish, attestatsiya komissiyalari ish natijalarini tahlil qilish va baholash Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 24-iyundagi “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi 293-son qaroriga muvofiq DTM tomonidan amalga oshiriladi. 9. Rahbar va pedagog kadrlar attestatsiyasini tashkil etish, oʻtkazish DTM tomonidan ishlab chiqilgan va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan jadval asosida amalga oshiriladi. 10. Rahbar kadrlarning quyidagi toifalari attestatsiyadan oʻtkazilishi shart: idoraviy boʻysunuvidan qatʼi nazar, xalq taʼlimi muassasalarining rahbarlari va ularning oʻrinbosarlari (xoʻjalik ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosarlaridan tashqari), metodik kabinetlar mudirlari va xodimlari, shuningdek Davlat taʼlim standartlari monitoringi boʻlim (shoʼba) boshliqlari; pedagog xodimlarni qayta tayyorlash va malaka oshirish institut (markaz, fakultet va kurs)lari rahbarlari va ularning oʻrinbosarlari; kasbga yoʻnaltirish va oʻquvchilarning psixologik-pedagogik tashxisi markazlari rahbarlari; xalq taʼlimi davlat boshqaruvi organlari rahbarlari. 11. Pedagog xodimlarni qayta tayyorlash va malaka oshirish institut (markaz, fakultet va kurs)lari professor-oʻqituvchilarini hamda taʼlim markaz (boʻlim)lari mutaxassislarini attestatsiyadan oʻtkazish rahbar kadrlarni attestatsiyadan oʻtkazish tartibida amalga oshiriladi. 12. Attestatsiya qilinuvchi rahbarlar oʻtkazilishi belgilangan attestatsiyadan bir oy oldin xalq taʼlimining tegishli boshqaruv organiga, taʼlim muassasasi rahbariga quyidagi hujjatlarni topshirishi kerak: maʼlumotnoma-tarjimai hol; mehnat daftarchasi, maʼlumoti, malaka toifasi, ilmiy darajasi va ilmiy unvoni toʻgʻrisidagi (agar boʻlsa), malaka oshirganligi va qayta tayyorlash muassasalarida olingan ixtisoslik toʻgʻrisidagi guvohnoma (sertifikat) nusxalari; nashr etilgan ilmiy, oʻquv-metodik ishlari, maqolalari va ixtirolarining muallif imzosi qoʻyilgan hamda taʼlim muassasasi muhri bosilgan roʻyxati; attestatsiya qilinuvchi tomonidan keyingi uch yilda bajarilgan oʻquv-metodik, ilmiy va maʼnaviy-maʼrifiy ishlarning rahbariyat tomonidan tasdiqlangan hisoboti; taʼlim muassasasini rivojlantirish boʻyicha istiqboldagi rejalari toʻgʻrisidagi qisqacha maʼlumoti. Notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar uchun attestatsiya qilinuvchi javobgar hisoblanadi. 13. Attestatsiya oʻtkazish attestatsiya komissiyalari tomonidan amalga oshiriladi. Attestatsiya komissiyalari qoshida ekspert guruhlari tuzilishi mumkin. Ekspert guruhlarining asosiy vazifalari maʼlumotlar toʻplash va attestatsiya qilinuvchi kadrning kasbiy va rahbarlik faoliyatini baholashdan iborat. Ekspert guruhlarining tarkibi DTM va XTV qoʻshma buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. 14. Attestatsiya komissiyasi 9 kishidan iborat boʻlib, aʼzolaridan kamida 6 nafari ishtirok etsa, komissiya majlisining oʻtkazilishi vakolatli hisoblanadi. 15. Attestatsiya komissiyasi tarkibi: xalq taʼlimi tizimi boshqaruv idoralari rahbarlarini attestatsiyadan oʻtkazish attestatsiya komissiyasi tarkibi XTV va DTM qoʻshma buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Komissiya raisi — XTV vakili, oʻrinbosari — DTM vakili tayinlanadi; taʼlim muassasalari, kasbga yoʻnaltirish va oʻquvchilarning psixologik-pedagogik tashxisi markazlari rahbarlari; metodik kabinetlar rahbarlari, pedagog xodimlarni qayta tayyorlash va malaka oshirish institut (markaz, fakultet va kurs)lari rahbarlari va professor-oʻqituvchilarini attestatsiyadan oʻtkazish boʻyicha attestatsiya komissiyasi tarkibi DTM va XTV qoʻshma buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Komissiya raisi — DTM vakili, oʻrinbosari — XTV vakili tayinlanadi. Attestatsiya komissiyalari tarkibiga davlat mehnat huquq inspektori va tasarrufida taʼlim muassasasi mavjud boʻlgan vazirlik yoki idora vakillari kiradi. Attestatsiya komissiyalari tarkibiga taʼlim va ilmiy muassasalar kadrlari, metodik xizmatlar, kasaba uyushmalari idoralari vakillari, hokimiyatlar, boshqa tashkilotlar vakillari, shuningdek, soha mutaxassislari kirishi mumkin. 16. Rahbar kadrlarni attestatsiyadan oʻtkazish quyidagi tartibda tashkil qilinadi: rahbar kadrlar taʼlim sohasidagi meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni bilishi, rahbarlik qobiliyati yuzasidan malaka sinovlaridan oʻtadilar; keyingi uch yil davomida taʼlim muassasasining rivojlanish dinamikasi va rahbarning keyingi kasbiy va rahbarlik oʻquv-uslubiy, ilmiy, maʼnaviy-maʼrifiy va tarbiyaviy ishlar boʻyicha faoliyati oʻrganiladi; kasbiy va lavozim majburiyatlari doirasiga kiruvchi masalalar boʻyicha suhbat oʻtkaziladi. Suhbat jarayonida berilgan savol va javoblar maxsus (sahifalangan, bogʻlangan, muhrlangan) jurnalga qayd etiladi. 17. Attestatsiya komissiyasi taqdim qilingan hujjatlarni har tomonlama koʻrib chiqib, suhbat, malaka sinovlari va kasbiy faoliyatni baholash natijalarini hisobga olib, quyidagi xulosadan birini qabul qiladi: “Egallab turgan lavozimiga mos keladi”; “Egallab turgan lavozimiga mos kelmaydi”. 18. Xulosa attestatsiya komissiyasi tomonidan kengashgan holda, oshkora ovoz berish yoʻli bilan qabul qilinadi va komissiya tarkibining koʻpchiligi fikri bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng boʻlib qolgan hollarda xulosa attestatsiya qilinuvchining foydasiga chiqariladi. 19. Attestatsiya qilinuvchi attestatsiya komissiyasi aʼzosi boʻlgan holda, u ovoz berishda qatnashmaydi. 20. Attestatsiya qilinuvchi xodim attestatsiya komissiyasi majlisiga uzrli sababga (asoslangan hujjatlar yoki attestatsiyadan oʻtuvchining tushuntirish xati, xalq taʼlimi boshqaruv organi rahbarining maʼlumotnomasi uzrli sababga asos boʻladi. Qolgan hollar uzrli deb hisoblanmaydi) koʻra kelmagan boʻlsa, uning attestatsiyasi boshqa muddatga koʻchiriladi. 21. Attestatsiya qilinuvchi kadr attestatsiya komissiyasi majlisiga uzrsiz sababga koʻra kelmagan boʻlsa, u attestatsiyadan oʻtmagan hisoblanadi va “Egallab turgan lavozimiga mos kelmaydi” degan xulosa chiqariladi. 22. Attestatsiya komissiyasining xulosasi attestatsiya varagʻiga (1-ilova) yoziladi va komissiya raisi, oʻrinbosari, kotib va attestatsiya komissiyasining majlisida ishtirok etgan aʼzolari tomonidan imzolanadi. Attestatsiya varagʻi xodimning shaxsiy hujjatlariga tikib qoʻyiladi. 23. Attestatsiya komissiyasining xulosasi komissiya raisi, oʻrinbosari, kotib imzolagan ikki nusxada bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. Bayonnomaning bir nusxasi DTM vakiliga, ikkinchi nusxasi ish beruvchiga taqdim qilinadi. 24. Tasarrufida taʼlim muassasasi mavjud boʻlgan vazirlik yoki idora, xalq taʼlimi boshqaruvi organi, xalq taʼlimi muassasasi rahbari attestatsiya komissiyasi xulosasiga koʻra lavozimiga mos kelmagan xodimlar bilan tuzilgan mehnat shartnomasini mehnat qonunchiligida belgilangan tartibda bekor qiladi. 25. Attestatsiya qilinuvchi rahbar kadr xohishiga binoan u oʻzining malaka toifasini tasdiqlashi yoki malaka toifasiga ega boʻlishi uchun mazkur Nizomning III boʻlimiga asosan attestatsiya qilinishi mumkin. 26. Pedagog kadrlarning quyidagi toifalari attestatsiyadan oʻtkazilishi kerak: barcha turdagi umumtaʼlim maktablari, bolalar uylari oʻqituvchilari, tarbiyachilari, logopedlari, defektologlari, toʻgaraklar rahbarlari, konsertmeysterlar; maktabgacha taʼlim muassasalari uslubiyotchilari, tarbiyachilari, musiqa rahbarlari, oʻqituvchilari; taʼlim muassasalarining jismoniy tarbiya boʻyicha yoʻriqchilari, sport maktablari trenerlari; metodik kabinet (markaz)lari uslubiyotchilari, Davlat taʼlim standartlari monitoringi boʻlim (shoʼba) inspektor-yoʻriqchilari, kasbga yoʻnaltirish va oʻquvchilarning psixologik-pedagogik tashxisi markazlari xodimlari; maktabdan tashqari muassasalar pedagog kadrlari, toʻgaraklar rahbarlari va uslubiyotchilari; taʼlim-tarbiya muassasalari psixologlari. 27. Xorijda oʻqiganligi toʻgʻrisidagi diplomi nostrifikatsiyadan oʻtmagan, oliy va oʻrta maxsus maʼlumotga ega boʻlmagan pedagoglar attestatsiyaga kiritilmaydi. 28. Pedagog kadrlar attestatsiyasi tegishli taʼlimni boshqaruv organi, xalq taʼlimi muassasasi mablagʻi hisobidan amalga oshiriladi. 29. Xalq taʼlimi hududiy boshqarmalari huzurida DTM va XTV qoʻshma buyrugʻi bilan Muvofiqlashtiruvchi attestatsiya komissiyalari tuziladi. Muvofiqlashtiruvchi attestatsiya komissiyalari tarkibiga hududiy boshqarma rahbari (komissiya raisi), hokimiyat, DTM, taʼlim boʻyicha kasaba uyushmasi vakillari, shuningdek tajribali pedagoglardan uch nafari kiradi. Muvofiqlashtiruvchi attestatsiya komissiyalari vazifalariga quyidagilar kiradi: tuman (shahar) attestatsiya komissiyalari tarkibini tasdiqlash; oliy, birinchi toifali va shu toifalarga daʼvogar pedagog kadrlar malaka sinovlarini tashkil qilish va jadvallarini tuzish; tuman (shahar) attestatsiya komissiyalari faoliyatini nazorat qilish; oliy toifali va shu toifaga daʼvogar pedagog kadrlar, shuningdek metodik kabinet (markaz)lar uslubiyotchilari, Davlat taʼlim standartlari monitoringi boʻlim (shoʼba) inspektor-yoʻriqchilari attestatsiyasini oʻtkazish; oliy toifali pedagog kadrlarni attestatsiyadan oʻtkazish yakunlari boʻyicha hisobotlar tayyorlash; tuman (shahar) attestatsiya komissiyalari hisobotlarini qabul qilish va tahlil etish; attestatsiya natijalariga koʻra umumlashtirilgan hisobotlar tuzish, ularni DTM va XTV ga taqdim qilish. 30. Tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimi huzurida hududiy boshqarma rahbari buyrugʻi bilan tuman (shahar) attestatsiya komissiyalari tuziladi. Tuman (shahar) attestatsiya komissiyalari tarkibiga xalq taʼlimi boʻlimi rahbari (komissiya raisi), hokimiyat, metodik kabinet mudiri, taʼlim boʻyicha kasaba uyushmasi vakillari, shuningdek, tajribali pedagoglardan uch nafari kiradi. Tuman (shahar) attestatsiya komissiyalari vazifalariga quyidagilar kiradi: taʼlim muassasalaridagi attestatsiya komissiyalari faoliyatini nazorat qilish; birinchi toifali va shu toifaga daʼvogar pedagog kadrlarni attestatsiyadan oʻtkazish; taʼlim muassasalaridagi attestatsiya komissiyalarining hisobotlarini qabul qilish va tahlil etish; birinchi toifali pedagog kadrlarni attestatsiyadan oʻtkazish yakunlari boʻyicha hisobotlar tayyorlash; taʼlim muassasalarida oʻtkazilgan attestatsiya yakunlariga koʻra hisobotlar tuzish va umumlashtirish, ularni hududiy Muvofiqlashtiruvchi attestatsiya komissiyalariga taqdim qilish. 31. Taʼlim muassasasi attestatsiya komissiyasi tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimi rahbari buyrugʻi bilan tuziladi va pedagogik jamoa aʼzolari miqdoriga qarab, 5—9 kishidan iborat boʻladi. Taʼlim muassasasi attestatsiya komissiyalari tarkibiga taʼlim muassasasi rahbari (komissiya raisi), tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimi vakili (rais oʻrinbosari), taʼlim muassasasi rahbari oʻrinbosari, muassasa pedagogik kengashi tavsiya etgan pedagoglar, taʼlim muassasasi kasaba uyushmasi va taʼlim muassasasi ota-onalar komiteti vakillari kiradi. 32. Taʼlim muassasasi attestatsiya komissiyasi ikkinchi toifali va shu toifaga daʼvogar, shuningdek, mutaxassis toifali (oliy yoki oʻrta maxsus, kasb-hunar maʼlumotli) pedagog kadrlarni attestatsiyadan oʻtkazadi. 33. Pedagog kadrlar attestatsiyasi ikki bosqichda oʻtkaziladi: birinchi bosqichda — ekspert guruhi tomonidan xodimning amaliy faoliyatini oʻrganish asosida uni oʻz malaka toifasida qoldirish yoki boshqa toifani berish toʻgʻrisida xulosa chiqariladi va tavsiya beriladi; ikkinchi bosqichda — tegishli attestatsiya komissiyasi tomonidan malaka toifasida qoldirish yoki boshqa toifani berish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. Birinchi va ikkinchi bosqich orasidagi davr bir oydan oshib ketishi mumkin emas. 34. Ekspert guruhi taʼlim muassasasining tajribali pedagoglaridan tuziladi, uning tarkibiga tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimi vakili va oʻquv fanlari yoʻnalishi boʻyicha metodik kabinet uslubiyotchilari kiradi. Ekspert guruhi vazifalariga quyidagilar kiradi: pedagogning kasbiy faoliyati natijalarini har tomonlama oʻrganish va tahlil qilish; pedagog tomonidan amalga oshirilgan oʻquv-tarbiyaviy ishlar sifatini holi baholash; pedagog kadrlarga malaka toifalarini berish masalalari boʻyicha tavsiyalar tayyorlash. 35. Pedagog kadrlar faoliyatini oʻrganish natijalari boʻyicha ekspert guruhi quyidagicha tavsiyalar beradi: malaka toifasini oshirish; mavjud malaka toifasini saqlab qolish; malaka toifasini pasaytirish. 36. Ekspert guruhi xulosa va tavsiyalari taʼlim muassasasi pedagogik kengashida majburiy tartibda muhokama qilinadi va xalq taʼlimi tuman (shahar) boʻlimiga yuboriladi, u esa oʻz navbatida tegishli attestatsiya komissiyasiga joʻnatadi: oliy toifa berish (tasdiqlash) uchun Muvofiqlashtiruvchi attestatsiya komissiyasiga; birinchi malaka toifasini berish (tasdiqlash) uchun — tuman (shahar) attestatsiya komissiyasiga; ikkinchi malaka toifasini yoki mutaxassis toifasini berish (tasdiqlash) uchun — taʼlim muassasasi pedagog kadrlar attestatsiyasi komissiyasiga. 37. Pedagog kadrlar attestatsiyasi quyidagi tartibda oʻtkaziladi: Pedagog kadrlarning toifalar boʻyicha malaka tavsiflariga muvofiqligi oʻrganiladi; malaka sinovlari (testlar, yozma va ijodiy ishlar) yordamida attestatsiya qilinuvchining ixtisoslik boʻyicha bilim darajasi va pedagogik koʻnikmalari aniqlanadi; pedagogning oʻquv-metodik, maʼnaviy-maʼrifiy faoliyati va tarbiyaviy ishlari oʻrganiladi; nazorat sinovlari yordamida oʻquvchilarning fan boʻyicha bilimlari oʻrganiladi; suhbatlar oʻtkaziladi. Suhbat jarayonida berilgan savol va javoblar maxsus (sahifalangan, bogʻlangan, muhrlangan) jurnalga qayd etiladi. 38. Oliy va birinchi toifali pedagog kadrlar va shu toifalarga daʼvogarlarning malaka sinovlari DTM va XTV tomonidan belgilangan tartiblar asosida oʻtkaziladi. 39. Attestatsiya natijalari eʼlon qilingandan soʻng komissiyalar bayonnomalarini yuqori turuvchi komissiyalarga, Muvofiqlashtiruvchi attestatsiya komissiyasi — elektron pochta (yoki faks) orqali bir sutka davomida, tasdiqlangan hisobotlarni esa oʻn kun muddat ichida DTM ga topshirishlari shart. 40. Attestatsiyadan oʻtuvchilar haqidagi xolis va asosli maʼlumotlarni toʻplash va taqdim etish uchun komissiya raisi, aʼzolari va ekspert guruhlari masʼul hisoblanadi. 41. Aʼzolarning uchdan ikki qismi ishtirok etgan taqdirda attestatsiya komissiyasi majlisi vakolatli oʻtkazilgan deb hisoblanadi. 42. Pedagog kadrning faoliyatini oʻrganish, malaka sinovlari natijalari hamda attestatsiya qilinuvchi bilan bevosita suhbat qilish asosida attestatsiya komissiyasi quyidagi xulosalardan birini chiqaradi: “Attestatsiyadan oʻtdi, oliy (birinchi, ikkinchi, mutaxassis) malaka toifasiga mos keladi”; “Attestatsiyadan oʻtmadi, oliy (birinchi, ikkinchi, mutaxassis) malaka toifasiga mos kelmaydi”. 43. Pedagog kadr attestatsiya komissiyasi tomonidan “Attestatsiyadan oʻtmadi, oliy (birinchi, ikkinchi) malaka toifasiga mos kelmaydi” deb xulosa berilsa, uning toifasi bir toifaga pasaytiriladi. “Attestatsiyadan oʻtmadi, mutaxassis malaka toifasiga mos kelmaydi” deb xulosa berilgan pedagog malaka oshirishi va bir yildan soʻng qayta attestatsiyadan oʻtishi lozim. Qayta attestatsiya natijalariga koʻra ushbu pedagog kadrga yana “Attestatsiyadan oʻtmadi” deb xulosa berilsa, u holda pedagog bilan tuzilgan mehnat shartnomasi Mehnat kodeksining 100-moddasi 2-bandi asosida bekor qilinadi. 44. Attestatsiya qilinayotgan pedagog attestatsiya komissiyasi aʼzosi boʻlsa, u ovoz berishda ishtirok etmaydi. 45. Attestatsiya qilinuvchi pedagog attestatsiya komissiyasi majlisiga uzrli sababga (asoslangan hujjatlar yoki attestatsiyadan oʻtuvchining tushuntirish xati, xalq taʼlimi boshqaruv organi yoki taʼlim muassasasining rahbarining maʼlumotnomasi uzrli sababga asos boʻladi. Qolgan hollar uzrli deb hisoblanmaydi) koʻra kelmagan boʻlsa, uning attestatsiyasi boshqa muddatga koʻchiriladi. 46. Attestatsiya qilinuvchi pedagog attestatsiya komissiyasi majlisiga uzrsiz sababga koʻra kelmagan boʻlsa, u attestatsiyadan oʻtmagan hisoblanadi va mazkur Nizomning 43-bandiga muvofiq xulosalar chiqariladi. 47. Attestatsiya komissiyasining xulosasi komissiya raisi, oʻrinbosari va kotib imzolagan bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. Bayonnomaning bir nusxasi DTM ga, ikkinchi nusxasi ish beruvchiga taqdim qilinadi. 48. Attestatsiya komissiyasi xulosasi attestatsiya varagʻiga yoziladi va komissiya raisi, oʻrinbosari, kotib va attestatsiya komissiyasining majlisida ishtirok etgan aʼzolari tomonidan imzolanadi. Attestatsiya varagʻi kadrning shaxsiy hujjatlariga tikib qoʻyiladi. 49. Xalq taʼlimini boshqaruv organi, taʼlim muassasasi rahbari attestatsiya komissiyasi qarori asosida bir oy muhlatda pedagogga tegishli malaka toifasini berish toʻgʻrisida buyruq chiqaradi. Malaka toifasi attestatsiya komissiyasi qaror qabul qilgan kundan hisoblanadi. Pedagog kadrlarga attestatsiya xulosalari natijalariga koʻra oʻrnatilgan tartibda malaka toifasini berish toʻgʻrisida belgilangan shakldagi sertifikat topshiriladi (2-ilova). Malaka toifasini berish toʻgʻrisidagi sertifikatlar (keyingi oʻrinlarda — sertifikat) qatʼiy hisobot hujjatlari boʻlib, hisob seriyasi, raqami va himoya darajasiga ega. Sertifikat blanklari DTM buyurtmasiga asosan tipografiya usuli bilan “Davlat belgisi” DIBda tayyorlanadi. DTM direktori, xalq taʼlimi hududiy boshqarmalari, tuman (shahar) boʻlimlari rahbarlari va taʼlim muassasasi rahbarlari sertifikatlarning hisob-kitobi, saqlanishi va maqsadga muvofiq ishlatilishi boʻyicha oʻrnatilgan tartibda shaxsiy javobgardirlar. DTM sertifikatlar roʻyxatini olib boradi. Sertifikatlar roʻyxatida quyidagilar koʻrsatilishi kerak: attestatsiyadan oʻtgan pedagogning familiyasi, ismi, otasining ismi; asos: attestatsiya komissiyasi qarori sanasi, bayonnoma raqami; sertifikat bergan taʼlim muassasasi nomi; berilgan sana va buyruq raqami; sertifikatning amal qilish muddati; sertifikatning amal qilishdan toʻxtatilishi asosi va sanasi; sertifikat nusxasi (dublikati)ning berilish asosi va sanasi. 50. Taʼlim muassasalarining pedagog kadrlari malaka toifasi attestatsiya komissiyasi tomonidan majburiy yoki navbatdan tashqari attestatsiya paytida malaka toifalariga talablar asosida aniqlanadi. 51. Pedagog kadr ikkinchi, birinchi va oliy malaka toifasiga talabgorlik qilishi va attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtsa — ega boʻlishi mumkin. Pedagog kadr malaka toifasini oshirishning majburiy sharti pedagog xodimlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti (markazi)da uning malaka oshirishdan oʻtishi hisoblanadi. 52. Pedagog kadrlarga malaka toifasi besh yil muddatga beriladi, bu muddat oʻtgandan keyin pedagog oʻz malaka toifasini tasdiqlashga majbur. 53. Oʻqituvchiga ikkinchi malaka toifasini berish quyidagi asosiy koʻrsatkichlar bilan aniqlanadi: a) pedagogik xodim malakasi — bilim va koʻnikmalarni baholashning standart talablardan yuqori boʻlgan pedagogika nazariyasi, psixologiya va yoshlar fiziologiyasi asoslari, oʻqiladigan fanning tayanch komponenti mazmuni, taʼlim va tarbiya metodikasi bilan aniqlanadi; b) pedagogik xodimning mahorati — taʼlim jarayonida qulay mikroiqlim yaratish, amaliy faoliyatda taʼlim jarayonining xilma-xil (variant)liligini taʼminlovchi oʻqitish metodlari, usullari va vositalarini qoʻllay olish, pedagogik tashxisning qoʻllanilayotgan oddiy metodlari va vositalari, oʻquvchilar jamoasini toifalashning asosiy shakllari, oʻquvchilarning anglash va muomala (kommunikativ) madaniyatini shakllantirish va rivojlantirishning asosiy metodlari bilan aniqlanadi; v) pedagogik xodim mehnati samaradorligi — pedagog bevosita muloqot qiladigan oʻquvchilar guruhini ahil jamoa sifatida saqlashga imkon beruvchi amaliy ish faoliyati; oʻquvchilarni Davlat taʼlim standartlariga mos holda bilim olishini taʼminlash orqali aniqlanadi; g) oʻqituvchi lavozimida kamida 3 yil ish stajiga ega boʻlishi kerak. 54. Birinchi malaka toifasini berish quyidagi asosiy koʻrsatkichlar bilan aniqlanadi: a) pedagogik xodim malakasi — bilim va koʻnikmalarni baholashning standart talablardan yuqori boʻlgan taʼlim jarayonini individuallashtirish texnologiyasi, psixologik-pedagogik tashxisning zamonaviy usullari oʻqiladigan fanning tayanch komponenti mazmuni, turli darajada oʻqitishni olib borish imkonini beradigan nazariy bilimlar darajasi bilan aniqlanadi; b) pedagogik xodimning mahorati — oʻquv-tarbiya jarayoni mazmuni, metodlari va shakllarini tanlashda oʻquvchilarning psixologik xususiyatlarini hisobga ola bilish, rivojlanishlari, mayllari, qobiliyatlari, qiziqishlari va sogʻliqlari darajasi turlicha boʻlgan oʻquvchilar toifalarini hisobga olgan holda pedagogik masalalarni hal qilishga va amaliy faoliyatda zamonaviy pedagogik texnologiyalarni, shaxsni rivojlantirish pedagogikasi texnologiyalari elementlarini, fan boʻyicha oʻquv-metodik ishlarni tahlil qilish metodikalarini qoʻllashga qodirlik bilan aniqlanadi; v) pedagogik kadr mehnati samaradorligi maktab ijtimoiy hayotida faol qatnashishi; malaka oshirish kurslarini muntazam oʻtashi; viloyat yoki tuman (shahar) darajasida ilmiy-metodik tadbirlarida faol qatnashishi; uning tajribalari viloyat yoki tuman (shahar) darajasida ommalashtirilganligi, shuningdek oʻquvchilari ikkinchi tur fan olimpiadalarida, viloyat yoki tuman darajasidagi koʻrik tanlovlarida, sport musobaqalarida sovrinli oʻrinlarni egallaganligi (bunday fan olimpiadalari va tadbirlar oʻtkazilmaydigan boshlangʻich sinf va fan pedagoglari bundan mustasno) orqali aniqlanadi; g) ikkinchi toifali oʻqituvchi lavozimida kamida 3 yil ish stajiga ega boʻlishi kerak. 55. Oliy malaka toifasini berish quyidagi asosiy koʻrsatkichlar bilan aniqlanadi: a) pedagogik xodimning malakasi — koʻrsatkichi pedagogik fan va amaliyotning, oʻz bilim sohasining eng yangi yutuqlarini oʻzlashtirish, amaliy masalalarni ijodiy hal qilish bilan aniqlanadi: b) pedagogik xodim mahorati — koʻrsatkichi taʼlim va tarbiyalash metodlari, vositalari, shakllarini optimal tanlashni amalga oshira olish yoki tarqatishga tavsiya berilishi mumkin boʻlgan pedagogik texnologiyalar yoki ularning elementlarini mustaqil ravishda ishlab chiqish, sinab koʻrish va muvaffaqiyatli qoʻllash, oʻquvchilarning ijodiy imkoniyatlarini yuzaga chiqarish uchun sharoitlar yaratish bilan aniqlanadi; v) pedagogik xodim mehnati samaradorligi — maktab ijtimoiy hayotida faol qatnashishi; malaka oshirish kurslarini muntazam oʻtashi; viloyat yoki tuman (shahar) darajasida ilmiy-metodik tadbirlarida faol qatnashishi; uning tajribalari respublika yoki viloyat darajasida ommalashtirilganligi, shuningdek oʻquvchilari ikkinchi yoki uchinchi tur fan olimpiadalarida, xalqaro, respublika, viloyat darajasidagi koʻrik tanlovlarida, sport musobaqalarida sovrinli oʻrinlarni egallaganligi (bunday fan olimpiadalari va tadbirlar oʻtkazilmaydigan boshlangʻich sinf va fan pedagoglari bundan mustasno) orqali aniqlanadi; g) birinchi toifali oʻqituvchi lavozimida kamida 3 yil ish stajiga ega boʻlishi kerak. 56. Malaka toifalarini berishda kadr maʼlumotiga qoʻyiladigan talablar: pedagog kadrga mutaxassis toifasi unda bakalavr darajasi toʻgʻrisidagi yoki oliy maʼlumotga ega boʻlganligi toʻgʻrisidagi diplom mavjud boʻlgandagina attestatsiyasiz beriladi; magistr darajasiga ega boʻlgan pedagog kadrni ishga qabul qilishda ikkinchi malaka toifasi attestatsiyadan oʻtkazilmasdan beriladi. Bu toifa keyinchalik attestatsiyalar natijasiga koʻra oʻzgartirilishi mumkin; fan nomzodi yoki fan doktori ilmiy darajasiga ega boʻlgan pedagog kadrlarga oliy malaka toifasi, agar u kamida uch yillik pedagogik ish stajiga ega boʻlsa, attestatsiya oʻtkazilmasdan beriladi, qolgan hollarda birinchi malaka toifasi beriladi; oʻrta maxsus, kasb-hunar maʼlumotiga ega boʻlgan kadrga attestatsiya natijalariga koʻra mutaxassis, ikkinchi va istisno hollarda birinchi malaka toifasi berilishi mumkin; oʻrta maxsus, kasb-hunar maʼlumotiga ega boʻlgan pedagog kadrga ushbu Nizom kuchga kirgandan oldin oliy yoki birinchi malaka toifasi berilgan boʻlsa, koʻrsatilgan malaka toifasi ushbu Nizomga asoslanib oʻtkazilgan attestatsiya natijalariga koʻra saqlanishi mumkin. 57. Attestatsiya xulosasidan norozi boʻlgan pedagog va rahbar kadrlar attestatsiyadan keyin oʻn kun ichida Apellyatsiya komissiyasiga murojaat qilishlari mumkin. 58. Apellyatsiya komissiyalari 3—5 kishidan iborat boʻlib, ular quyidagicha tuziladi: xalq taʼlimi boshqaruv organlari rahbarlariga Apellyatsiya komissiyasi XTV da; taʼlim muassasalari, kasbga yoʻnaltirish va oʻquvchilarning psixologik-pedagogik tashxisi markazlari, metodik kabinetlar rahbarlari, malaka oshirish va qayta tayyorlash institut (markaz, fakultet va kurs)lari rahbarlariga DTMda; taʼlim muassasalari pedagog kadrlariga — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlim vazirligi, viloyatlar xalq taʼlim boshqarmalari va Toshkent shahar xalq taʼlim Bosh boshqarmasida. Apellyatsiya komissiyalariga boshqa muassasa va tashkilotlardan mutaxassislar jalb etilishi mumkin. Komissiya faoliyati uning ishida aʼzolardan uchdan ikki qismi ishtirok etgan taqdirda vakolatli deb hisoblanadi. Komissiya raisi DTM, xalq taʼlimi boshqaruv organlari rahbarlaridan tayinlanadi. 59. Arizalar qayd etilgan sanadan boshlab, bir oy mobaynida koʻrib chiqiladi. Apellyatsiya komissiyasi ariza egasini ariza koʻrib chiqilgan kundan keyingi besh kun ichida uning arizasi koʻrib chiqilganligi toʻgʻrisida xabardor qiladi. 60. Apellyatsiya komissiyasi attestatsiya oʻtkazish tartiblari buzilmaganligi yoki arizachini qaytadan attestatsiyadan oʻtkazish toʻgʻrisida qaror chiqaradi. 61. Apellyatsiya komissiyasi xulosasi ikki nusxada bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi, bayonnomaning bir nusxasi arizachiga taqdim etiladi. 62. Pedagog kadrlarni attestatsiyadan oʻtkazish va ularga malaka toifalarini berish, shuningdek, rahbar kadrlar attestatsiyasi toʻgʻrisidagi mehnat nizolari, Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.