MAHSULOTLARNI KIMOShDI SAVDOLARIDA SOTISh MEXANIZMINI TAKOMILLAShTIRISh TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2005-01-11)

Yuqori likvidli mahsulotlarni kimoshdi savdolari orqali erkin almashtiriladigan valyutaga eksportga sotish hajmlarini kengaytirish hamda mexanizmini takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. 2004-yilda ixtisoslashtirilgan “Oʻzauksionsavdo” tashkilotining kimoshdi savdolarida belgilangan tartibda sotish uchun moʻljallangan yuqori likvidli mahsulotlar nomenklaturasi va hajmlari 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Vazirliklar, idoralar, xoʻjalik birlashmalari va korxonalar rahbarlari: 1-ilovaga muvofiq mahsulotlarning savdoga qoʻyilishini, oʻz vaqtida kontraktlar va shartnomalar tuzilishini, shuningdek keyinchalik mahsulotlar yetkazib berilishini; 2003-yilda oʻtkazilgan kimoshdi savdolari yakunlariga koʻra tuzilgan kontraktlar boʻyicha mahsulotlar toʻliq hajmda yuklab joʻnatilishini taʼminlasinlar. 3. Quyidagilar: Yuqori likvidli mahsulotlarning ayrim turlarini kimoshdi savdosida kafolatli hajmlarda sotish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq; Yuqori likvidli mahsulotlarning ayrim turlarini sotish boʻyicha kimoshdi savdolarini tashkil etish kengashi tarkibi 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Ixtisoslashtirilgan “Oʻzauksionsavdo” tashkilotiga 2004-yildan boshlab 1-ilovada nazarda tutilmagan tovarlarni mahsulot ishlab chiqaruvchilar buyurtmanomalari asosida kimoshdi savdolarida sotishga ruxsat etilsin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi kimoshdi savdolari yakunlariga koʻra tuzilgan eksport kontraktlari hisobga qoʻyilishini, shuningdek eksport qilinadigan tovarlarning bojxonada rasmiylashtirilishini taʼminlasin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 4-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Davlat mulki qoʻmitasi bilan birgalikda vazirliklar va idoralarning normativ hujjatlari mazkur qarorga muvofiqlashtirilishini taʼminlasin. 7. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosarlari R.S. Azimov va E.M. Gʻaniyev zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Valyuta bozorini yanada erkinlashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2001-yil 22-iyundagi 263-son qaroriga muvofiq yuqori likvidli mahsulotlarning ayrim turlarini muqobil kimoshdi savdosi asosida xorijiy kompaniyalar hamda firmalarga erkin almashtiriladigan valyutaga kafolatlangan hajmlarda sotish tartibini belgilaydi, kimoshdi savdosini oʻtkazishning umumiy tartibini va unda qatnashish shartlarini tartibga soladi, kimoshdi savdosini oʻtkazish boʻyicha maxsus organning vakolatlarini, hisob-kitoblarni oʻtkazish mexanizmini va kimoshdi savdosida sotiladigan yuqori likvidli mahsulotning oldi-sotdi shartnomalarini rasmiylashtirish tartibotlarini belgilaydi. 2. Kimoshdi savdolariga yuqori likvidli tovarlarning xorijiy kompaniyalar va firmalarga erkin almashtiriladigan valyutaga oldindan haq toʻlash shartlarida, ham yetkazib berish muddatini kechiktirgan holda, ham tuzilgan kontrakt boʻyicha yetkazib bergan holda, ushbu eksport kontraktlarini Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligida roʻyxatdan oʻtkazmasdan sotishga moʻljallangan ayrim turlari qoʻyiladi. 3. Kim oshdi savdosida sotiladigan yuqori likvidli mahsulotlarning aniq turlari va miqdori Hukumat qarori bilan har yili tovarlar (ishlar, xizmatlar)ni eksport qilish prognozini tasdiqlash chogʻida, Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Markaziy banki hamda Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligi takliflari asosida belgilanadi. 4. Yuqori likvidli mahsulotlar ayrim turlarining kimoshdi savdolarini zarur darajada tashkil etish va nazorat qilishni taʼminlash uchun Birlashgan barqarorlashtirish jamgʻarmasini boshqarish kengashi, Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligi, Markaziy banki, Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki va “Oʻzbekinvest” eksport-import milliy sugʻurta kompaniyasi vakillaridan Yuqori likvidli mahsulotlar ayrim turlarini sotish boʻyicha kim oshdi savdolarini tashkil etish kengashi (keyingi oʻrinlarda Kengash deb ataladi) tuziladi, uning shaxsiy tarkibi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. Kengash yuqori likvidli mahsulotlarning belgilangan turlari boʻyicha ularning har qaysi kim oshdi savdosiga qoʻyiladigan aniq miqdorlarini va lotlarning boshlangʻich narxlarini belgilaydi, ushbu Nizomga rioya etilishi, mahsulot sotishdan tushgan mablagʻlarning Birlashgan barqarorlashtirish jamgʻarmasiga toʻliq va oʻz vaqtida oʻtkazilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi. 5. Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasining shuʼba korxonasi — “Oʻzauksionsavdo” (keyingi oʻrinlarda “Agent” deb ataladi) yuqori likvidli mahsulotlarning ayrim turlarini sotish boʻyicha kimoshdi savdolarini oʻtkazuvchi ixtisoslashtirilgan tashkilot hisoblanadi. Agent faoliyati ustidan nazoratni Kengash amalga oshiradi. Kimoshdi savdolari Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasining savdo maydonchasida oʻtkaziladi. 6. Agentga quyidagi funksiyalar yuklanadi: kimoshdi savdosiga qoʻyiladigan savdo lotlari hujjatlarini qabul qilib olish va tekshirish; kimoshdi savdosini oʻtkazish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni rasmiylashtirish; kimoshdi savdosi oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi xabarni chop etish; kimoshdi savdosi qatnashchilarini kimoshdi savdolariga qoʻyiladigan tovarlar turlari va miqdorlari toʻgʻrisida xabardor qilish; qoʻyilayotgan lotni identifikatsiyalash uchun potensial qatnashchilarga hujjatlarni taqdim etish; kimoshdi savdosi qatnashchilarini roʻyxatdan oʻtkazish va qatnashchilarga chiptalar berish; kimoshdi savdosini tashkil etish; kimoshdi savdosida qatnashish shartlariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish; kimoshdi savdosi qatnashchilarini kimoshdi savdolari natijalaridan xabardor qilish; kimoshdi savdolarining borishi va natijalari toʻgʻrisida protokollar tuzish, keyinchalik ularni Kengashga berish; kimoshdi savdolari gʻoliblari bilan oldi-sotdi shartnomalarini rasmiylashtirish hamda ularni bojxona organida va vakolatli bankda hisobga qoʻyish; Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa funksiyalar. 7. Agent savdolarni oʻtkazish jarayoniga bevosita aralashish, shu jumladan ushbu Nizom buzilgan, til biriktirish, fors-major holatlar aniqlangan hollarda lotni savdodan chiqarish, savdoni toʻxtatib qoʻyish huquqiga ega. 8. Faqat bitta qatnashchi roʻyxatdan oʻtkazilgan lot, qatnashchilarni xabardor qilgan holda, kimoshdi savdosidan chiqariladi va ushbu lot boʻyicha Agent tomonidan kimoshdi savdosi oʻtkazilmaganligi toʻgʻrisida protokol rasmiylashtiriladi. 9. Agent Kengash qarori asosida respublika va, zarurat boʻlganda, xorijiy ommaviy axborot vositalarida kimoshdi savdosi oʻtkazilishi toʻgʻrisida bildirishnoma eʼlon qiladi hamda xabarnomalarni kimoshdi savdosi oʻtkaziladigan sanadan kamida 30 kun oldin treyder kompaniyalarga joʻnatadi. Tovarni yetkazib beruvchi bilan tuzilgan shartnoma Agent tomonidan kimoshdi savdosini oʻtkazish uchun asos hisoblanadi. 10. Bildirishnoma va xabarnomada quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak: kimoshdi savdosining oʻtkazilish vaqti va joyi; kimoshdi savdolariga qoʻyiladigan tovarlar nomi va miqdor, kimoshdi savdosini oʻtkazish, shu jumladan gʻolibni aniqlash tartibi; kimoshdi savdosida qatnashish uchun toʻlov miqdori; zakalat summasi va u oʻtkazilishi kerak boʻlgan hisob raqami; yetkazib berish va toʻlov shartlariga binoan boshlangʻich narx; yetkazib berish va toʻlov shartlari (tovar turiga koʻra); yetkazib berish muddatlari; buyurtmanomalarni qabul qilish tugaydigan muddat va qatnashchi qatnashishni rad etgan taqdirda berilgan buyurtmanomani qaytarib olishning oxirgi muddati; nizolarni hal qilish tartibi; kimoshdi savdosi qatnashchilariga qoʻyiladigan talablar; oldi-sotdi shartnomasi shakli. Koʻrsatib oʻtilgan shartlar Kengash tomonidan belgilanadi. 11. Koʻrsatib oʻtilgan maʼlumotlarni taqdim etish shakli, shartlari va qoʻshimcha maʼlumotlar roʻyxati Agent tomonidan belgilanadi. 12. Bildirishnoma eʼlon qilingan yoki xabarnoma olingan vaqtdan boshlab Agent kimoshdi savdosining barcha qatnashchilariga qoʻyiladigan lotni identifikatsiya qilish uchun hujjatlarni taqdim etadi. Kimoshdi savdosining potensial qatnashchilari talabiga koʻra tovarni yetkazib beruvchi har qaysi lot namunasini tanishish uchun taqdim etadi. Tovarni yetkazib beruvchi kimoshdi savdosining potensial qatnashchilariga taqdim etish uchun mahsulotni sotish boʻyicha oldi-sotdi shartnomasi shaklini Agentga taqdim etishi lozim. Paxta tolasini sotishda “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmasi navbatdagi kimoshdi savdosi boshlanishidan kamida 15 kalendar kun oldin mahsulotning sortlari, klasslari, tiplari, miqdori, shuningdek uning ishlab chiqaruvchilari toʻgʻrisida Agentni va “Oʻzpaxtasanoat” uyushmasini yozma ravishda xabardor qiladi. Koʻrsatib oʻtilgan miqdordagi sertifikatlangan mahsulot savdo boshlanishidan kamida 10 kalendar kun oldin mintaqaviy paxta terminallariga joʻnatiladi. Bunda mahsulotni terminallarga yetkazish xarajatlari “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmasiga yuklanadi. Agar koʻrsatib oʻtilgan miqdordagi mahsulot savdoda sotilmasa, mahsulot “Paxtasanoat” hududiy aksiyadorlik birlashmasi bilan kelishgan holda tashqi savdo kompaniyalari va/yoki Oʻzbekiston respublika tovar-xomashyo birjasining kontraktlari boʻyicha 20 kun mobaynida joʻnatiladi. 13. Kimoshdi savdosida qatnashganlik uchun toʻlov, qaytarib berilmagan zakalatlar va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar kimoshdi savdolarini tashkil etish uchun moliyaviy mablagʻlar manbalari hisoblanadi. 14. Agentga Agent tomonidan belgilangan muddatda quyidagilarni taqdim etgan xorijiy kompaniyalar va firmalar kimoshdi savdosida qatnashish huquqiga ega: kimoshdi savdosida qatnashish uchun buyurtmanoma; Agentning hisob raqamiga erkin almashtiriladigan valyutada buyurtmanoma taqdim etilayotgan lot boshlangʻich qiymatining 0,1 foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda kimoshdi savdosida qatnashish uchun toʻlov toʻlanganini tasdiqlovchi toʻlov hujjatining nusxasi; Agentning hisob raqamiga buyurtmanoma taqdim etilayotgan lotga qarab Kengash tomonidan belgilangan miqdorda erkin valyutada zakalat toʻlanganligini tasdiqlovchi toʻlov hujjatining nusxasi; xorijiy kompaniya yoki firma nomidan savdoda bevosita qatnashuvchi vakilga berilgan ishonchnoma. 15. Agent tomonidan zarur hujjatlarni qabul qilish va qatnashchilarni roʻyxatdan oʻtkazish kimoshdi savdosi oʻtkazilishidan oldingi kunda soat 18-00 da toʻxtatiladi, qabul qilingan buyurtmanomalar esa savdo boshlanishidan kamida 3 soat oldin qaytarib olinishi mumkin. 16. Kimoshdi savdosida qatnashishga qoʻyilgan xorijiy kompaniyalar va firmalarga qatnashchining tartib raqami yozilgan kimoshdi savdosi qatnashchisining chiptasi beriladi. 17. Agar buyurtmanoma bergan xorijiy kompaniya yoki firma mazkur Nizomning 14-bandida belgilangan talablarni bajarmagan boʻlsa, uning kimoshdi savdosida qatnashishi rad etilishi mumkin. 18. Kimoshdi savdosida qatnashish uchun buyurtmanoma bergan xorijiy kompaniyalar va firmalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar oshkor etilmaydi. 19. Kimoshdi savdolarini oʻtkazish maqsadida Agent auksionchini tayinlaydi, auksionchi Agentning oʻz xodimi ham, kontrakt asosida jalb etilgan shaxs ham boʻlishi mumkin. 20. Agent va auksionchi oʻzlari tashkil etgan kimoshdi savdosida qatnashchilarning manfaatlarini ifodalash huquqiga ega emaslar. 21. Kimoshdi savdosini oʻtkazish tartiboti quyidagilarni nazarda tutadi: auksionchi kimoshdi savdosi boshlangunga qadar sotilayotgan lotning tartib raqamini eʼlon qiladi, kimoshdi savdosiga qoʻyilgan tovarni va savdo shartlarini tavsiflab beradi; auksionchi tegishli lot boʻyicha kimoshdi savdosida ishtirok etish uchun roʻyxatdan oʻtkazilgan qatnashchilarning roʻyxatdan oʻtish tartib raqamini eʼlon qiladi. Auksionchi tomonidan tartib raqami eʼlon qilingan ishtirokchi kimoshdi savdosida qatnashayotganligini tasdiqlab qatnashchi kartochkasini koʻtarishi lozim; auksionchi lotning boshlangʻich bahosini va kimoshdi savdosining qadamini eʼlon qilgan vaqt kimoshdi savdosi boshlangan vaqt hisoblanadi. Kimoshdi savdosi qadamlari toʻgʻrisidagi qaror auksionchi tomonidan har bir lot uchun alohida qabul qilinadi. Zaruriyat boʻlganda auksionchi kimoshdi savdosi davomida qadamni oʻzgartirishi mumkin; boshlangʻich baho eʼlon qilingandan keyin auksionchi takliflarni kutadi, agar qatnashchi qatnashchi kartochkasini koʻtarsa — bu uning tovarni boshlangʻich bahoda sotib olishga tayyorligini bildiradi; yuqoriroq bahoni taklif etmoqchi boʻlgan qatnashchi oʻzining qatnashchi kartochkasini koʻtaradi, bu belgilangan qadam boʻyicha bahoni oshirishga doir taklif hisoblanadi. Auksionchi birinchi boʻlib yuqoriroq bahoni taklif etgan ishtirokchini eʼlon qilar ekan taklif etilgan baho va mazkur qatnashchining tartib raqamini eʼlon qiladi. Agar auksionchi taklif etgan bahoni uch marta eʼlon qilganidan keyin qatnashchilardan hech kim yuqoriroq baho taklif etmasa, auksionchi bolgʻachaning uchinchi zarbi bilan ayni bir vaqtda lotning mazkur bahoni taklif etgan qatnashchiga sotilganligini eʼlon qiladi. Shundan soʻng mazkur lotga doir kimoshdi savdosi yopilgan hisoblanadi. 22. Lotning boshlangʻich bahosi eʼlon qilingandan keyin uni xarid qilishni xohlovchilar boʻlmasa lot kimoshdi savdosidan chiqariladi. 23. Kimoshdi savdosi gʻolibi (keyingi oʻrinlarda xaridor deb ataladi) va Agent kimoshdi savdosi natijalari toʻgʻrisidagi ikki nusxadagi protokolni savdo oʻtkazilgan kunda imzolaydilar, uning bir nusxasi xaridorga beriladi va keyinchalik tovarni yetkazib beruvchi — kontrakt egasi bilan oldi-sotdi shartnomasini tuzish uchun asos boʻlib xizmat qiladi. Protokolda yetkazib beruvchi va xaridor toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, tovarning nomi, tovarning uzil-kesil bahosi koʻrsatiladi. Xaridor kimoshdi savdosi natijalari toʻgʻrisidagi protokolni imzolashdan bosh tortgan taqdirda, Agent kimoshdi savdosi natijalarini bekor qiladi. Bunda yutib olingan lot (lotlar)ning eʼlon qilingan qiymatiga mutanosib zakalat summasi qaytarilmaydi. 24. Agar lot boʻyicha kimoshdi savdosi lotning kimoshdi savdosidan chiqarilganligi yoxud boshqa sabablarga koʻra oʻtkazilmagan deb eʼlon qilingan boʻlsa oʻtkazilmagan kimoshdi savdosining protokoli tuziladi. 25. Oldi-sotdi shartnomasi tovarni yetkazib beruvchi — kontrakt egasi va xaridor oʻrtasida kimoshdi savdosi natijalari toʻgʻrisidagi protokol asosida va Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq, kimoshdi savdosi tugagan va protokol rasmiylashtirilgandan keyin ikki haftadan kechikmay tuziladi. Agar xaridor belgilangan muddatda oldi-sotdi shartnomasini imzolamasa, savdo natijalari Agent tomonidan bekor qilinishi mumkin. Bunda xaridor tomonidan yutib olingan, rad etilgan lot (lotlar)ning eʼlon qilingan qiymatiga mutanosib zakalat summasi qaytarilmaydi. Tomonlardan biri shartnoma tuzishdan bosh tortgan taqdirda ikkinchi tomon shartnomani tuzishga majbur qilish, shuningdek shartnoma tuzishdan boʻyin tovlash tufayli yetkazilgan zarar toʻgʻrisidagi talabnoma bilan sudga murojaat etishga haqlidir. Paxta tolasini sotishda oldi-sotdi shartnomasi ixtisoslashtirilgan tashqi savdo kompaniyasi (keyingi oʻrinlarda eksport qiluvchi deb ataladi) va xaridor oʻrtasida tuziladi. Eksport qiluvchi va yetkazib beruvchi mintaqaviy paxta terminallari bilan mahsulotni qabul qilib olish va keyinchalik eksportga joʻnatish toʻgʻrisida zarur shartnomalar tuzadilar. Eksport qiluvchi mintaqaviy paxta terminallariga oʻz vaqtida eksport bildirishnomalari taqdim etilishini taʼminlaydi. 26. Xaridor bilan shartnoma tuzish chogʻida u toʻlagan zakalat summasi tuzilgan shartnoma boʻyicha majburiyatlarning bajarilishi sifatida hisobga olinadi. Kimoshdi savdosining qolgan barcha ishtirokchilariga zakalat summasi kimoshdi savdosi natijalari eʼlon qilingan vaqtdan eʼtiboran 3 ish kuni mobaynida qaytarib beriladi. 27. Oldi-sotdi shartnomasida quyidagilar koʻrsatiladi: sotilgan tovarning nomi; sotilgan tovarning bahosi va miqdori; tovarni yetkazib beruvchi va xaridor toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; tovarni yetkazib berish shartlari; toʻlov shakli va muddatlari; tomonlar masʼuliyatining yuzaga kelish shartlari va doirasi; Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq shartnomaning boshqa shartlari. Savdo natijalariga koʻra tuzilgan oldi-sotdi shartnomasi tovarni yetkazib beruvchiga xizmat koʻrsatuvchi vakolatli bankda hamda bojxona organida belgilangan tartibda hisobga qoʻyilishi kerak. 28. Kimoshdi savdosi natijalari boʻyicha tuzilgan oldi-sotdi shartnomasi: yuqori likvidli mahsulotni oldindan toʻlov asosida mahsulot yetkazib berish muddatini keyinga surish, shuningdek oldi-sotdi shartnomasi tuzilganligi fakti boʻyicha yetkazib berish shartlarida sotishni; kimoshdi savdosi shartlaridan farq qiluvchi mahsulot yetkazib berishga doir qoʻshimcha shartlarni nazarda tutishi mumkin. Hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma tovarni yetkazib beruvchiga xizmat koʻrsatuvchi vakolatli bank tomonidan, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining bildirishnomasi asosida zakalat summasini hisobga olgan holda rasmiylashtiriladi. 29. Xaridor oldi-sotdi shartnomasiga muvofiq toʻlovlarni shartnoma imzolangan vaqtdan eʼtiboran 20 ish kunidan kechiktirmay amalga oshirishi shart. 30. Agar xaridor oldi-sotdi shartnomasiga muvofiq belgilangan muddatda hisob-kitob qilmasa, Agent kimoshdi savdolari natijalarini bekor qilish hamda tovarni yetkazib beruvchi bilan kelishgan holda sotilmagan miqdordagi tovarni kelgusi savdolarga qoʻyish huquqiga ega. Ushbu hollarda Agent: xaridor tomonidan yutib olingan lot (lotlar)ning protokolda koʻrsatilgan eʼlon qilingan qiymatiga mutanosib holda hisoblab chiqilgan zakalatni oʻz foydasiga olib qoladi; Kengash qaroriga koʻra xaridorni Agent tomonidan oʻtkaziladigan boshqa savdolarda qatnashish huquqidan mahrum qilishi mumkin. 31. Kimoshdi savdosida sotilmay qolgan lotlar keyingi kimoshdi savdolariga (shu jumladan oxirgi kimoshdi savdosida eʼlon qilinganidan boshqa baholar boʻyicha) qoʻyilishi mumkin. 32. Kimoshdi savdosini oʻtkazish jarayonida paydo boʻlgan eʼtirozlar kimoshdi savdosi yopilgunga qadar Agent tomonidan koʻrib chiqiladi. Agentning qarorlari yuzasidan vakolatli organlarga yoki sud tartibida shikoyat qilinishi mumkin. 33. Kimoshdi savdosi natijalariga oid toʻliq maʼlumotlar mavjud boʻlgan hisobot kimoshdi savdosi oʻtkazilgandan keyin ikki kun muddatda Kengashga kiritiladi. 34. Savdo natijalari toʻgʻrisidagi protokol asosida tuzilgan oldi-sotdi shartnomasida sotib olinadigan tovar uchun mablagʻlar Agentning Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining Operatsiyalar boshqarmasida ochilgan maxsus tranzit valyuta hisob raqamiga yoki Agentning tovar yetkazib beruvchi yoxud eksport qiluvchining vakolatli bankida ochilgan ikkilamchi valyuta hisob raqamiga tushishi nazarda tutilishi kerak. 35. Agent valyuta tushumini Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga, uni Birlashgan barqarorlashtirish jamgʻarmasiga maqsadli yoʻnaltirgan holda, majburiy tartibda sotadi. Bunda: paxta tolasini sotishda Agent valyuta tushumining hammasini majburiy tartibda sotadi. Bunda Agent majburiy tartibda sotishni valyuta tushumi summasining 10 foizgachasini chegirgan holda amalga oshirishga haqli, uni oldi-sotdi shartnomasi boʻyicha uzil-kesil oʻzaro hisob-kitob qilingandan keyin sotadi; markazlashtirilmagan eksport nomenklaturasi va hajmlaridan ajratilgan tovarlarni sotishda Agent valyuta tushumini 50 foiz miqdorida majburiy tartibda sotadi, valyuta tushumining qolgan qismini esa tovar yetkazib beruvchining hisob raqamiga oʻtkazadi. Bunda valyuta tushumining sotilgan qismi tovar yetkazib beruvchining majburiy tartibda sotishi sifatida hisobga olinadi. Agentning valyutaning bir qismini majburiy tartibda sotishi belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 36. Agentga Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankidan milliy valyutada tushgan tushum tuzilgan oldi-sotdi shartnomasiga muvofiq tovar yetkazib beruvchi hisobiga yoki paxta tolasi eksport qilinganda — eksport qiluvchi hisobiga (Agentning Kengash tomonidan belgilangan vositachilik haqi chegirilgan holda) oʻtkaziladi. Paxta tolasi eksport qilinganda eksport qiluvchi hisobiga tushgan milliy valyutadagi mablagʻlar, paxta tolasini eksport qilish sarf-xarajatlarning cheklangan miqdorlari bilan belgilangan xarajatlarni, shu jumladan eksport qiluvchining 1,5 foiz miqdoridagi vositachilik haqini chegirgan holda, tovar yetkazib beruvchi hisobiga oʻtkaziladi. 37. Tovarni yetkazib beruvchi Agentga, ular asosida Agent savdo oʻtkazadigan boshlangʻich baholar, yetkazib berish shartlari va muddatlari, toʻlov shartlari va boshqa shartlar boʻyicha yozma axborot berilishi uchun javob beradi. Tovarni oldi-sotdi shartnomasida nazarda tutilgan miqdorda, nomenklaturada, sifat va muddatlarda yetkazib berish boʻyicha javobgarlik tovar yetkazib beruvchining zimmasiga yuklanadi. 38. Agent va kimoshdi savdosi ishtirokchilarining javobgarligi Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda belgilanadi. 39. Agar savdoda qatnashish uchun toʻlov toʻlangandan keyin Agent tomonidan kimoshdi savdosini oʻtkazish rad etilgan yoki qatnashchi tomonidan berilgan buyurtmanoma qaytarib olishning soʻnggi muddati tugagunga qadar qaytarib olingan boʻlsa, Agent oʻzi taklif etgan ishtirokchilar tomonidan toʻlangan toʻlovlarni 3 ish kun mobaynida ularga qaytaradi. 1. Vazirlar Mahkamasining “Valyuta bozorini yanada erkinlashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2001-yil 22-iyundagi 263-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2001-y., 6-son, 30-modda) 6-bandining ikkinchi—beshinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Belgilab qoʻyilsinki, yuqori likvidli mahsulotlarni koʻrsatib oʻtilgan shartlarda sotishdan tushgan valyuta tushumi belgilangan tartibda Birlashgan barqarorlashtirish jamgʻarmasiga maqsadli yoʻnaltirilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga majburiy sotiladi. Bunda valyuta tushumi: paxta tolasi sotilgan taqdirda — 100 foiz miqdorida; markazlashtirilmagan eksport nomenklaturasi va hajmlaridan ajratilgan tovarlar sotilgan taqdirda — 50 foiz miqdorida majburiy sotiladi”. 2. Vazirlar Mahkamasining “Birjadan tashqari valyuta bozori faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2001-yil 10-iyuldagi 294-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2001-y., 7-son, 38-modda) 1-ilovada: 4-bandning toʻrtinchi xatboshidagi “kafolatli” soʻzidan keyin “hamda belgilangan eksport prognozidan ortiqcha” soʻzlari qoʻshilsin; 7-bandning “b” kichik bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “b) Ixtisoslashtirilgan “Oʻzauksionsavdo” tashkilotidan mahsulotlarni kimoshdi savdolari asosida xorijiy kompaniyalar va firmalarga sotishdan olingan valyuta tushumini mablagʻlarning tushishiga qarab: paxta tolasi sotilgan taqdirda — 100 foiz miqdorida; markazlashtirilmagan eksport nomenklaturasi va hajmlaridan ajratilgan tovarlar sotilgan taqdirda — 50 foiz miqdorida sotib oladi”. 3. Vazirlar Mahkamasining “Yuqori likvidli mahsulotlarni kimoshdi savdosida sotishni tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2001-yil 12-iyuldagi 298-son qarorida (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2001-y., 7-son, 40-modda): 4-bandga quyidagi tahrirdagi xatboshi qoʻshilsin: “Oʻzauksionsavdo” shuʼba korxonasi direktoriga, zarur hollarda, ixtisoslashtirilgan “Oʻzauksionsavdo” tashkilotining xodimlari soniga Yuqori likvidli mahsulotlarning ayrim turlarini sotish boʻyicha kimoshdi savdolarini tashkil etish kengashi bilan kelishgan holda oʻzgartirishlar kiritish huquqi berilsin”; 5-band va qarorga 2-3-ilovalar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.