Davlat yongʻin nazorati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-07-02)

“Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq hamda respublikada davlat yongʻin nazoratini yanada takomillashtirish va samaradorligini oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Davlat yongʻin nazorati toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Davlat yongʻin nazorati organlari faoliyatini taʼminlash bilan bogʻliq xarajatlar har yili Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligiga, shuningdek, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga ajratiladigan budjet mablagʻlari doirasida amalga oshirilsin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi ikki oy muddatda idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlari 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 5. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari B.I. Zakirov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom “Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq davlat yongʻin nazorati organlari va mansabdor shaxslarining roʻyxatini, ularning vazifalari, huquq va majburiyatlarini belgilaydi. 2. Davlat yongʻin nazorati davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, tashkilotlar, ularning mansabdor shaxslari, shuningdek, fuqarolar tomonidan yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishini tekshirish va tekshiruv natijalari boʻyicha chora-tadbirlar koʻrish maqsadida amalga oshiriladi. 3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: yongʻin nazorati boʻyicha davlat inspektori — Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining davlat yongʻin nazoratini amalga oshirish vakolatiga ega boʻlgan mansabdor shaxsi; yongʻinlar profilaktikasi — yongʻinlar kelib chiqish ehtimolini istisno etishga va ularning oqibatlarini kamaytirishga qaratilgan ogohlantirish chora-tadbirlari majmui; yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishini tekshirish — davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, tashkilotlar, ularning mansabdor shaxslari, shuningdek, fuqarolarning yongʻin xavfsizligi talablarini bajarishlari yuzasidan davlat yongʻin nazorati organlari tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladigan nazorat shakli va aniqlangan qoida buzishlarni bartaraf etish va (yoki) ularning oldini olish choralarini koʻrish; yozma koʻrsatma — yongʻin nazorati boʻyicha davlat inspektorining yongʻin xavfsizligi talablari buzilishini bartaraf etish, shu jumladan qurilayotgan korxonalar va obyektlarning, shuningdek tovarlarni ishlab chiqarish (ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish)da yongʻin xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tadbirlarning belgilangan muddatlarda tegishli mansabdor shaxslar va fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiy boʻlgan yozma farmoyishi; obyekt — yuridik yoki jismoniy shaxsning mulkiy kompleksi (yoki uning bir qismi), shu jumladan ular uchun yongʻin xavfsizligi talablari belgilangan binolar, inshootlar, transport vositalari, texnologik qurilmalar, asbob-uskuna, agregatlar, buyumlar va boshqa mol-mulk; tadbirkorlik subyektiga tegishli boʻlgan obyektning yongʻin-profilaktik koʻrigi — keyinchalik tadbirkorlik subyektiga yongʻin kelib chiqishi kuchayishining (tarqalishining) oldini olishga qaratilgan yozma tavsiyalar berish uchun obyektning yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligini aniqlash maqsadida oʻtkaziladigan tadbir. 5. Favqulodda vaziyatlar vazirligi Favqulodda vaziyatlar profilaktikasi departamenti davlat yongʻin nazorati organlarining faoliyatiga metodik rahbarlik qilishni, uni muvofiqlashtirish va nazorat qilishni taʼminlaydi. Davlat yongʻin nazorati organlari faoliyatini tashkil etish va amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi tomonidan tasdiqlanadi. 6. Davlat yongʻin nazorati organlari va ularning mansabdor shaxslari nazorat boʻyicha funksiyalarni amalga oshirishda yongʻin xavfsizligini taʼminlash boʻyicha talablar mavjud boʻlgan qonunlarga va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga hamda normativ hujjatlarga, shuningdek ushbu Nizomga amal qiladilar. 7. Davlat yongʻin nazorati organlari belgilangan namunadagi oʻz nomi yozilgan muhrlar, shtamplar va blankalarga ega boʻladilar. 8. Quyidagilar davlat yongʻin nazorati organlari hisoblanadi: Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining Favqulodda vaziyatlar profilaktikasi departamenti (keyingi oʻrinlarda — Departament) tarkibiga kiruvchi Davlat yongʻin nazorati organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boshqarmasi, Shaharsozlik faoliyati sohasida profilaktika boshqarmasi va Oʻta muhim va toifalangan obyektlarda yongʻin xavfsizligini taʼminlashni tashkil etish boshqarmasi, Radiatsion, kimyoviy va tibbiy-biologik muhofaza boshqarmasining Yonish va portlash xavfi yuqori boʻlgan kimyoviy moddalar bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish boʻlimi va uning hududiy boʻlinmalari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahar va viloyatlar Favqulodda vaziyatlar boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda — Favqulodda vaziyatlar boshqarmalari); Oʻta muhim va toifalangan obyektlarda yongʻin xavfsizligini taʼminlashni tashkil etish boshqarmasiga bevosita boʻysunuvchi yongʻin xavfsizligini taʼminlashni tashkil etish markazlari (boʻlim, boʻlinmalari), “Qamchiq” maxsus qidiruv, yongʻin-qutqaruv boshqarmasi; tumanlar (shaharlar) Favqulodda vaziyatlar boʻlimlari; Favqulodda vaziyatlar boshqarmalariga bevosita boʻysunuvchi oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlardagi yongʻin xavfsizligini taʼminlash boʻlimlari (boʻlinmalari, guruhlari). 11. Quyidagilar Davlat yongʻin nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslar hisoblanadi: Oʻzbekiston Respublikasi yongʻin nazorati boʻyicha bosh davlat inspektori — Oʻzbekiston Respublikasi favqulodda vaziyatlar vazirining yongʻin xavfsizligi sohasida profilaktika va nazorat faoliyatini muvofiqlashtiruvchi oʻrinbosari; Oʻzbekiston Respublikasi yongʻin nazorati boʻyicha bosh davlat inspektorining oʻrinbosari — Favqulodda vaziyatlar profilaktikasi departamenti boshligʻining yongʻin xavfsizligi sohasida profilaktika yoʻnalishidagi oʻrinbosari; Oʻzbekiston Respublikasi yongʻin nazorati boʻyicha bosh davlat inspektorining katta yordamchilari — Davlat yongʻin nazorati organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boshqarmasi, Shaharsozlik faoliyati sohasida profilaktika boshqarmasi, Oʻta muhim va toifalangan obyektlarda yongʻin xavfsizligini taʼminlashni tashkil etish boshqarmasi hamda Radiatsion, kimyoviy va tibbiy-biologik muhofaza boshqarmasi Yonish va portlash xavfi yuqori boʻlgan kimyoviy moddalar bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish boʻlimining davlat yongʻin nazoratini amalga oshirish vakolati berilgan harbiy xizmatchilari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahar, viloyatlar, oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlarda yongʻin nazorati boʻyicha bosh davlat inspektorlari va ularning oʻrinbosarlari — tegishli ravishda Favqulodda vaziyatlar boshqarmalari, Oʻta muhim va toifalangan obyektlarda yongʻin xavfsizligini taʼminlashni tashkil etish markazlari boshliqlari va ularning profilaktika boʻyicha oʻrinbosarlari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahri, viloyatlar, oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlarda yongʻin nazorati boʻyicha bosh davlat inspektorlarining katta yordamchilari — Yongʻinlar profilaktikasi boʻlimi, Shaharsozlik faoliyati sohasida profilaktikasi boʻlimi, Oʻta muhim va toifalangan obyektlarda yongʻin xavfsizligini taʼminlashni tashkil etish boʻlimi hamda Radiatsion, kimyoviy va tibbiy-biologik muhofazani tashkil etish boʻlimining davlat yongʻin nazoratini amalga oshirish vakolati berilgan harbiy xizmatchilari; tumanlar (shaharlar), oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlardagi yongʻin nazorati boʻyicha katta davlat inspektorlari va ularning oʻrinbosarlari — tegishli ravishda tumanlar (shaharlar) Favqulodda vaziyatlar boʻlimlari, oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlarda yongʻin xavfsizligini taʼminlash boʻlim (boʻlinma, guruh)lari, “Qamchiq” maxsus qidiruv, yongʻin-qutqaruv boshqarmasining boshliqlari va ularning profilaktika boʻyicha oʻrinbosarlari; tumanlar (shaharlar)ning yongʻin nazorati boʻyicha davlat inspektorlari — tumanlar (shaharlar)ning favqulodda vaziyatlar boʻlimlarining katta inspektorlari, inspektorlari, kichik inspektorlari hamda “Qamchiq” maxsus qidiruv, yongʻin-qutqaruv boshqarmasining kichik inspektori; oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlardagi yongʻin nazorati boʻyicha davlat inspektorlari — Oʻta muhim va toifalangan obyektlarda yongʻin xavfsizligini taʼminlashni tashkil etish markazlari (boʻlim, boʻlinmalari), oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlardagi yongʻin xavfsizligini taʼminlash boʻlimlari (boʻlinmalari, guruhlari)ning katta inspektorlari, inspektorlari, kichik inspektorlari, oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlardagi kasbiy yongʻin xavfsizligi boʻlimlar (boʻlinmalar) boshliqlari va ularning yongʻin nazorati va profilaktikasi boʻyicha oʻrinbosarlari. 12. Quyidagilar davlat yongʻin nazorati organlarining asosiy vazifalari hisoblanadi: davlat yongʻin nazoratini amalga oshirish; yongʻinlar profilaktikasini oʻtkazish; qonunchilikda belgilangan tartibda yongʻinlar va yongʻin xavfsizligi talablari buzilishiga oid ishlar yuzasidan tergovga qadar tekshiruv oʻtkazish; qonunchilikda belgilangan tartibda yongʻinlarni va ularning oqibatlarini hisobga olish, shuningdek, yongʻinlarga doir axborotlarni toʻplash hamda oʻzaro almashish ishlarini olib borish; respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, boshqa tashkilotlar va fuqarolar bilan yongʻin xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha hamkorlikni amalga oshirish; barcha turdagi yongʻindan saqlash xizmati boʻlinmalarining yongʻinlarni oʻchirishga shayligi holati va yongʻinlar profilaktikasi oʻtkazilishiga doir ishlarning bajarilishi yuzasidan davlat nazoratini amalga oshirish; yongʻin xavfsizligi sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqishda ishtirok etish; qurilish uchun maydonlar (trassalar) tanlash (ajratish) komissiyalari, shuningdek, qurilishi (rekonstruksiyasi) tugallangan obyektlarni qabul qilib olish komissiyalari tarkibida qonunchilikda belgilangan tartibda ishtirok etish; yongʻin avtomatikasi tizimlarini (avtomatik yongʻin signalizatsiyasi, yongʻindan xabardor va evakuatsiya qilish, tutunga qarshi shamollatish tizimlari hamda avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari va boshqa avtomatik yongʻinga qarshi himoya texnik uskunalari) montaj qilish, shuningdek, qurilish konstruksiya va materiallarini olovbardoshlik darajasini oshirish boʻyicha amalga oshirilgan ishlar sifatini tekshirish va qabul qilish; yongʻin xavfsizligi sohasidagi texnik reglamentlar, standartlar, normalar, qoidalar va boshqa texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni, shuningdek, normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etish; tashkilotlarning xodimlariga, sugʻurtalangan shaxslarga, maktabgacha taʼlim muassasalarida bolalarga va boshqa taʼlim muassasalarida taʼlim olayotgan shaxslarga yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlarini qoʻllashni oʻrgatish sifati va tashkil etilishini nazorat qilish; yongʻin xavfsizligi sohasidagi ishlarni bajarish va xizmatlar koʻrsatish sifatini nazorat qilish; fuqarolar va tashkilotlarning yongʻin xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha murojaatlarini koʻrib chiqish; litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi qonunchilik asosida faoliyatning litsenziyalanadigan turi boʻyicha hamda ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni rasmiylashtirish uchun yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligi toʻgʻrisida xulosalar berish; jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlariga asosan bino va inshootlarning yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligini baholash (yongʻin auditi) xizmatini bajarish; jismoniy va yuridik shaxslarga tegishli boʻlgan bino va inshootlarning yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiqligini mustaqil baholovchi yongʻin auditorlik tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish va uslubiy qoʻllab-quvvatlash. 13. Tumanlar (shaharlar), oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlardagi yongʻin nazorati boʻyicha davlat inspektorlari quyidagi huquqlarga ega: oʻz vakolatlari doirasida tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar tomonidan yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishi boʻyicha nazoratni amalga oshirish, yongʻin nazorati boʻyicha yuqori davlat inspektorlari tomonidan nazorat amalga oshiriladigan tashkilotlar va mansabdor shaxslar bundan mustasno; yongʻin xavfsizligi talablariga rioya etilishini nazorat qilish hamda ularning buzilishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida tashkilotlar va boshqa obyektlarning hududlarida, binolarida, inshootlarida, xonalarida qonunchilikda belgilangan tartibda tekshiruvlar oʻtkazish; tashkilotlardan yongʻin xavfsizligi holatini tavsiflovchi hujjatlarni, yongʻinlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, yongʻin chiqish xavfi boʻlgan materiallar va mahsulotlar haqidagi texnik hujjatlarni (agarda ular tekshiruvga aloqador boʻlsa) soʻrab olish; yongʻin kelib chiqishiga, tarqalishiga olib keluvchi yoki uni bartaraf etishni qiyinlashtiruvchi va (yoki) odamlarning xavfsizligiga tahdid soluvchi yongʻin xavfsizligi talablarining buzilishi aniqlangan hollarda, agar ular bino (inshoot)ning yoki umuman ishlab chiqarishning ishini toʻxtatishga olib kelmasa, ishlab chiqarish uchastkalarining ishini, alohida xonalardan, asbob-uskunalardan va boshqa agregatlardan foydalanishni, ayrim yongʻin xavfiga qarshi ishlarni olib borishni belgilangan tartibda qisman yoki butunlay toʻxtatib qoʻyish. Nazarda tutilgan chora-tadbir faqat yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishi boʻyicha oʻtkaziladigan tekshirishlarda qoʻllaniladi; bayonnomalar tuzish, maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish va yongʻin xavfsizligi talablari buzilganligi uchun qonunga muvofiq maʼmuriy choralar qoʻllash; tadbirkorlik subyektlariga tegishli obyektlarni, shu jumladan obyektlar, inshootlarni qurish, mukammal taʼmirlash, rekonstruksiya qilish, kengaytirish, texnik jihozlash davrida yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishini oʻrganish maqsadida profilaktika tadbirini oʻtkazish, shuningdek ularga yongʻinlar kelib chiqishi va kuchayishi (tarqalishi)ning oldini olishga qaratilgan tavsiyalar berish; xususiy mulk egalari (ular yoʻqligida — voyaga yetgan oila aʼzolari) yoki yollovchilar (ijarachilar)ning roziligi bilan ularga tegishli boʻlgan yashash xonalarini yoki boshqa xoʻjalik qurilmalarining yongʻinga qarshi holatini tekshirish va koʻrikdan oʻtkazish; istalgan vaqtda maʼmuriyat vakillari yoki obyektlarning masʼul shaxslari bilan birgalikda tungi vaqtda odamlar ommaviy boʻladigan obyektlarda navbatchi xodimlar yongʻin sodir boʻlganda harakat qilishga tayyorgarliklari, evakuatsiya yoʻllarining holatini hamda yongʻin signalizatsiyasi va odamlarni yongʻindan xabardor va evakuatsiya qilishni boshqarish tizimlarning sozligini aniqlash boʻyicha yongʻin-profilaktika koʻriklari oʻtkazish; yongʻin xavfsizligi talablariga rioya etilishi boʻyicha oʻtkazilgan yongʻin-profilaktika koʻriklari yoki tekshirishlar natijalari boʻyicha tashkilotlar rahbarlariga va fuqarolarga yongʻin xavfsizligi talablarining buzilishini bartaraf etishga qaratilgan tavsiyaviy xarakterga ega boʻlgan maʼlumotnomalarni yoki bajarilishi majburiy boʻlgan yozma koʻrsatmalarni mos ravishda berish. 14. Tumanlar (shaharlar)ning, oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlardagi yongʻin nazorati boʻyicha katta davlat inspektorlari va ularning oʻrinbosarlari ushbu Nizomning 13-bandida koʻrsatilgan huquqlar bilan birgalikda quyidagi huquqlarga egadirlar: yongʻin xavfsizligi talablariga mos kelmaydigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) ishlab chiqarishdan olib tashlanishi, ishlab chiqarishdan toʻxtatilishi va sotilishi toʻxtatilishi boʻyicha tashkilotlar rahbarlariga va fuqarolarga tovarlar (ishlar, xizmatlar)ning yongʻin xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan, bajarilishi majburiy boʻlgan yozma koʻrsatmalar berish; tegishli mahalliy davlat hokimiyati organlariga muayyan hududlarda yongʻinga qarshi alohida rejim oʻrnatish haqida takliflar kiritish; qonunchilikka muvofiq yongʻin xavfsizligi chora-tadbirlarining bajarilishi haqida mahalliy davlat hokimiyati organlariga takliflar kiritish; respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari, boshqa tashkilotlar rahbarlariga doimiy ravishda yongʻin xavfsizligi talablarini buzuvchi yoki davlat yongʻin nazorati organlarining yozma koʻrsatmasini bajarmayotgan shaxslarni qonunchilikda belgilangan tartibda intizomiy javobgarlikka tortish haqida taqdimnomalar kiritish shuningdek, maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etish sabablari va ularga olib kelgan shart-sharoitlarni bartaraf qilish yuzasidan choralar koʻrish; yongʻin nazorati boʻyicha quyi davlat inspektorlari tomonidan noqonuniy va (yoki) asoslanmagan holda chiqarilgan qarorlarni bekor qilish (oʻzgartirish); binolar va inshootlarning yongʻin xavfsizligi holatini, texnologik jarayonning yongʻin-portlash xavfini, foydalanilayotgan va ishlab chiqarilayotgan sanoat asbob-uskunalari, buyumlar, moddalar va materiallarning yongʻin xavfsizligi holatini, shuningdek ishchi va atrof muhitning holatini baholash, yongʻinlarning sabablarini aniqlash uchun qonunchilikda belgilangan tartibda ekspertizalar oʻtkazishni tayinlash. 15. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar, oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlardagi yongʻin nazorati boʻyicha bosh davlat inspektorining katta yordamchilari ushbu Nizomning 13 va 14-bandlarida koʻrsatilgan huquqlar bilan birgalikda tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahri darajasida respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalarining yongʻin xavfsizligini taʼminlash boʻyicha faoliyatini tashkil etish ustidan qonunchilikda belgilangan tartibda nazorat qilish huquqiga ham egadirlar. 16. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar, oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlardagi yongʻin nazorati boʻyicha bosh davlat inspektorlari va ularning oʻrinbosarlari ushbu Nizomning 13 — 15-bandlarida koʻrsatilgan huquqlar bilan birgalikda qonunchilikda belgilangan tartibda yongʻin kelib chiqishiga va (yoki) odamlarning xavfsizligiga tahdid soluvchi binolar, inshootlar, alohida ishlab chiqarishlarni toʻliq yoki qisman foydalanishni toʻxtatib qoʻyish, yongʻin chiqishi xavfi boʻlgan moddalar, materiallar va buyumlar tayyorlash va ishlab chiqarishni taqiqlash huquqiga ham egadirlar. 17. Oʻzbekiston Respublikasining yongʻin nazorati boʻyicha bosh davlat inspektorining katta yordamchilari ushbu Nizomning 13 — 16-bandlarida koʻrsatilgan huquqlar bilan birgalikda quyidagi huquqlarga ham egadirlar: respublika davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, shuningdek mahalliy davlat hokimiyati organlarining yongʻin xavfsizligini taʼminlash boʻyicha faoliyatini tashkil etish ustidan qonunchilikda belgilangan tartibda nazorat qilish; amaldagi yongʻin xavfsizligi talablaridan asosli ravishda chetga chiqilgan yoki bunday talablar mavjud boʻlmagan taqdirda binolar, inshootlar va boshqa obyektlarni qurish, mukammal taʼmirlash, rekonstruksiya qilish, kengaytirish va ularni texnik jihatdan qayta jihozlashga doir shaharsozlik hujjatlarining yongʻin xavfsizligi talablariga rioya etilishiga taalluqli qismini koʻrib chiqish. 18. Oʻzbekiston Respublikasining yongʻin nazorati boʻyicha bosh davlat inspektori va uning oʻrinbosarlari ushbu Nizomning 13 — 17-bandlarida koʻrsatilgan huquqlar bilan birgalikda quyidagi huquqlarga ham egadirlar: aholi punktlari, hududlar, binolar, inshootlar uchun yongʻin xavfsizligining umumiy talablarini belgilash; yongʻin xavfsizligi sohasidagi, shu jumladan yongʻin-texnik mahsulotlarni ishlab chiqish, ishlab chiqarish va ulardan foydalanish tartibini belgilovchi normativ-huquqiy hujjatlarni va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni mustaqil ravishda yoki respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari bilan birgalikda ishlab chiqishni tashkil etish; yongʻin xavfsizligi talablaridan asosli ravishda chetga chiqilgan yoki bunday talablar mavjud boʻlmagan taqdirda binolar, inshootlar va boshqa obyektlarni qurish, mukammal taʼmirlash, qayta qurish, rekonstruksiya qilish hamda oʻz hududida qoʻshimcha bino va inshootlarni qurish, shuningdek, texnik jihatdan qayta jihozlashga doir loyiha hujjatlarini yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishiga taalluqli qismini koʻrib chiqish va kelishish; oʻrnatilgan tartibda loyiha hujjatlarini amaldagi shaharsozlik norma va qoidalaridagi yongʻinga qarshi talablarga muvofiqligi boʻyicha koʻrib chiqish va bu borada maslahat hamda tavsiyalar berish; obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilishda amaldagi shaharsozlik normalari va qoidalarida nazarda tutilgan yongʻin xavfsizligi talablarining loyihalash va qurilish tashkilotlari tomonidan bajarilishi ustidan tanlov asosida nazoratni amalga oshirish; rivojlangan davlatlar amaliyotidan kelib chiqqan holda, jamoat va maʼmuriy binolarni loyihalashtirish va qurish uchun ishlab chiqilgan maxsus texnik shartlarni koʻrib chiqish; yongʻin xavfsizligi talablari mavjud boʻlgan texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni kelishish. 19. Davlat yongʻin nazorati organlarining mansabdor shaxslari tomonidan tadbirkorlik subyektlariga tegishli obyektlarda yongʻin xavfsizligi talablariga rioya etilishini tekshirish qonunchilikda belgilangan tartibda oʻtkaziladi. Oʻta muhim davlat ahamiyatiga molik yoki yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlarda oʻz faoliyatini shartnoma asosida amalga oshiruvchi davlat yongʻin nazorati organlarining mansabdor shaxslari tomonidan tekshirishlar ushbu obyektlarning maʼmuriyati bilan tuzilgan shartnomalar talablariga muvofiq oʻtkaziladi. 20. Binodan, inshootdan, alohida ishlab chiqarishdan, ishlab chiqarish uchastkasidan, alohida xonadan, asbob-uskunalardan, agregatlardan foydalanishni toʻxtatib turish haqidagi qaror obyekt rahbariga taqdim etiladi hamda u bunday qaror qabul qilinishi uchun asos boʻlgan buzilishlar toʻliq bartaraf etilgungacha amalda boʻladi. 21. Tadbirkorlik subyektlariga nisbatan ularning faoliyati toʻxtatib turilishiga yoki toʻxtatilishiga sabab boʻladigan ushbu Nizomning 13, 14 va 16-bandlarida nazarda tutilgan choralar sud tartibida qoʻllaniladi, favqulodda vaziyatlarning va aholi hayoti hamda salomatligiga boshqacha tarzda muqarrar xavf paydo boʻlishining oldini olish munosabati bilan faoliyatni oʻn ish kunidan ortiq boʻlmagan muddatga toʻxtatib turish hollari bundan mustasno. 22. Tadbirkorlik subyektlari faoliyatini toʻxtatib turish yoki toʻxtatish maqsadida materiallar ushbu Nizomning 13, 14, 16 va 20-bandlarida nazarda tutilgan tegishli choralar (faoliyatni toʻxtatib turishga tegishli) qoʻllanilgandan keyin davlat yongʻin nazorati organlari tomonidan sudga beriladi. Yuqorida koʻrsatib oʻtilgan choralar faqat qonunchilikda belgilangan tartibda oʻtkazilgan tekshirish natijalari boʻyicha qoʻllaniladi. 23. Tadbirkorlik subyektlariga tegishli obyektlarni yongʻin-profilaktika koʻrigidan oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi tomonidan belgilanadi. 24. Tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli obyektlarda davlat yongʻin nazorati organlari tomonidan quyidagi tartibda tekshiruvlar oʻtkaziladi: batafsil (dastlabki) tekshiruv va nazorat tekshiruv — bir yilda koʻpi bilan bir martadan; tezkor tekshiruv — jismoniy va yuridik shaxslar murojaatlari, ommaviy axborot vositalari va boshqa manbaalardan olingan maʼlumotlar asosida. Nazorat obyektlarida oʻtkaziladigan batafsil tekshiruvlarning davriyligi ushbu obyektlarning yongʻin chiqish xavfi boʻlgan guruhiga koʻra belgilanadi. Obyektlarning yongʻin chiqish xavfi boʻlgan guruhi favqulodda vaziyatlar vazirining tegishli buyrugʻi bilan tasdiqlanadi. Uy-joy sektori obyektlari yongʻinlar va ularning kelib chiqishi sabablari tahlilidan kelib chiqib tekshiriladi. 25. Davlat yongʻin nazorati organlarining mansabdor shaxslari quyidagilarga majburdirlar: yongʻin xavfsizligi talablari buzilishining oldini olish, aniqlash va bartaraf etish boʻyicha qonunchilikka muvofiq berilgan vakolatlarni oʻz vaqtida va toʻliq bajarishga; yongʻinga qarshi targʻibot oʻtkazish, yongʻin xavfsizligi choralarini qoʻllashni oʻrgatish va umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida yosh yongʻin oʻchiruvchilar drujinalarini tashkil etishga koʻmaklashish; yongʻinga qarshi targʻibot aniq maqsadni koʻzlagan holda jamiyatni ommaviy axborot vositalari, maxsus adabiyotlar va reklama mahsulotlarini nashr etish hamda tarqatish, muayyan mavzuga bagʻishlangan koʻrgazmalar, koʻriklar, konferensiyalar oʻtkazish va aholini xabardor qilishning qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa shakllaridan foydalanish orqali yongʻin xavfsizligi muammolari va yongʻin xavfsizligini taʼminlash yoʻllari haqida xabardor qilish; tashkilotlarda va aholi punktlarida yongʻin-texnik komissiyalari, koʻngilli yongʻindan saqlash xizmati, idoraviy yongʻindan saqlash xizmati va idoraviy yongʻin nazoratini tashkil etilishiga koʻmaklashish; qonunchilikka, fuqarolar va tashkilotlarning huquqlariga rioya qilish; yongʻin xavfsizligi talablariga rioya etilishini nazorat qilish tadbirlarini oʻtkazish maqsadida faqat xizmat vazifalarini bajarish vaqtida xizmat guvohnomasini hamda davlat yongʻin nazorati tomonidan tekshiruv va yongʻin-profilaktika koʻrigidan oʻtkazish uchun tasdiqlangan buyruq va boshqa hujjatlarni koʻrsatgan holda qonunchilikda belgilangan tartibda tashkilotlar (hududlari va xonalari) obyektlariga borish; nazorat tadbirlarini oʻtkazish vaqtida tashkilotlar va yakka tartibdagi tadbirkorlar vakillarining qatnashishiga toʻsqinlik qilmaslik, tekshiruvlarga daxldor boʻlgan savollar boʻyicha tushuntirishlar berish; nazorat boʻyicha tadbirlar oʻtkazish vaqtida ishtirok etayotgan tashkilotlar rahbarlariga va yakka tartibdagi tadbirkorlar yoxud ularning vakillariga tekshirish natijalari boʻyicha materiallar nusxalarini va zarur maʼlumotlarni taqdim etish; tashkilotlar rahbarlarini va yakka tartibdagi tadbirkorlar yoxud ularning vakillarini nazorat tadbirlari natijalari bilan tanishtirish; aniqlangan qoidabuzarlik holatlari boʻyicha qoʻllaniladigan choralarni belgilashda koʻrsatilgan choralarning qoidabuzarlikning ogʻirligiga muvofiqliligini, ularning odamlar hayoti va sogʻligʻiga, mol-mulkiga va atrof muhitga xavf solishini inobatga olish, shuningdek fuqarolar va tashkilotlarning huquqlarini asossiz cheklashga yoʻl qoʻymaslik; norozi boʻlib shikoyat arizalari berilganda oʻz xatti-harakatlarining qonuniyligini qonunchilikda belgilangan tartibda isbotlash; respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari, huquqni muhofaza qilish organlari va boshqa tashkilotlar rahbarlarini yongʻin xavfi paydo boʻlishiga olib keladigan sabablar va sharoitlarni bartaraf etish boʻyicha oʻz vaqtida chora-tadbirlar koʻrish maqsadida oʻziga qarashli obyektlarning yongʻin xavfsizligi holati toʻgʻrisida xabardor qilish; yongʻinlar profilaktikasini va davlat yongʻin nazorati ishini takomillashtirish; obyektlar va aholi punktlari yongʻin xavfsizligining ahvoli, yuz bergan yongʻinlar, nazorat faoliyatining natijalari toʻgʻrisida jamoatchilikni xabardor qilish. 26. Davlat yongʻin nazorati organlarining mansabdor shaxslari oʻz majburiyatlari bajarilmaganligi yoki zarur darajada bajarilmaganligi uchun qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradilar. 27. Davlat yongʻin nazorati organlari mansabdor shaxslarining xatti-harakatlari ustidan Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibda davlat yongʻin nazoratining yuqori organiga yoxud sudga shikoyat qilish mumkin. 28. Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti davlat xavfsizlik xizmati, Elektron texnologiyalarini rivojlantirish markazi, Milliy gvardiyasi, Ichki ishlar vazirligi obyektlarida, oʻrmon xoʻjaligi hududlarida, kon qazilmalari va shaxta inshootlarida, portlovchi materiallar ishlab chiqarilayotganda, tashilayotganda, saqlanayotganda, ulardan foydalanilayotganda va utilizatsiya qilinayotganda, sanoat uchun moʻljallangan portlovchi materiallardan foydalangan holda portlatish ishlarini olib boruvchi tashkilotlarda, havo, suv, temir yoʻl, avtomobil transporti hamda elektr transportidan foydalanilayotganda davlat yongʻin nazoratini amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda tegishli respublika va ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari organlari oʻrtasidagi kelishuvlar bilan belgilanadi. 29. Oʻzbekiston Respublikasida akkreditatsiya qilingan diplomatik va boshqa chet el vakolatxonalari egallab turgan obyektlarda yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishi ustidan davlat yongʻin nazorati ushbu muassasalar rasmiy vakilining Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi orqali qilgan yozma murojaati asosida davlat yongʻin nazorati organlari tomonidan amalga oshiriladi. 30. Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalarida yongʻin xavfsizligi talablariga rioya qilinishi ustidan davlat yongʻin nazorati Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga muvofiq amalga oshiriladi. 31. Qurilish, rekonstruksiya qilish, kengaytirish, modernizatsiya qilish, texnik jihatdan qayta jihozlash va mukammal taʼmirlash obyektlarida yongʻinga qarshi loyiha tadbirlari bajarilishini nazorat qilish shaharsozlik faoliyati sohasidagi maxsus vakolatli organ tomonidan amalga oshiriladi. 1. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida davlat yongʻin nazorati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida” 1993-yil 17-maydagi 227-son qarori. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (“Tadbirkorlik subyektlarini huquqiy himoya qilish tizimi takomillashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 10-oktabrdagi OʻRQ-59-son Qonuni) 2006-yil 10-noyabrdagi 235-son qaroriga 1-ilovaning 3-bandi (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2006-y., 11-son, 86-modda).