Davlat umumiy oʻrta taʼlim muassasalari oʻquvchilarini zamonaviy yagona maktab formasi bilan taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2022-10-04)

Davlat umumiy oʻrta taʼlim muassasalari oʻquvchilarining kiyinish madaniyati va tartib-intizomga amal qilish koʻnikmalarini mustahkamlash, salomatliklarini muhofaza qilish uchun tegishli shart-sharoitlar yaratish, maʼnaviy va jismoniy sogʻlom avlodni kamol toptirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi va “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasining 2018/2019 oʻquv yili davomida davlat umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida oʻquvchilar uchun zamonaviy yagona maktab formasini (keyingi oʻrinlarda maktab formasi deb yuritiladi) joriy etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin. 2. Quyidagilar: davlat umumiy oʻrta taʼlim muassasalari oʻquvchilari uchun zamonaviy yagona maktab formasining shakllari 1-ilovaga muvofiq; davlat umumiy oʻrta taʼlim muassasalari oʻquvchilari uchun zamonaviy yagona maktab formasini joriy etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Belgilansinki, oʻquvchilarning davlat umumiy oʻrta taʼlim muassasasiga 1-ilovaga muvofiq tasdiqlangan shakllardagi yagona maktab formasi bosqichma-bosqich joriy etiladi. 4. “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi maktab formasini ishlab chiqaruvchi tashkilotlarni belgilashda ularning texnologik jihatdan ishlab chiqarish imkoniyatlari va hududiy joylashuvini (Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududida) inobatga olgan holda maktab formasini ishlab chiqaruvchi tashkilotlar roʻyxatini hududlar boʻyicha shakllantirsin. 5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi bilan birgalikda maktab formasi savdosini tashkil qilish maqsadida respublikaning har bir tuman (shahar) markazida aholiga qulay joylarda maktab formasini ishlab chiqaruvchi tashkilotlarning savdo shoxobchalarini tashkil etsin va ularning joylashish manzillarini ommaviy axborot vositalari orqali eʼlon qilsin. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oʻzbekiston Texnik jihatdan tartibga solish agentligi, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi, Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi maktab formasining belgilangan standartlarga, sanitariya qoidalari normalari va gigiyena normativlariga muvofiq sifatli toʻqimachilik mahsulotlaridan tayyorlanishi ustidan nazorat oʻrnatsin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi: 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab maktab formasining davlat umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida ixtiyoriy joriy qilinishiga koʻmaklashsin; oʻquvchilarning ota-onalari yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar orasida davlat umumiy oʻrta taʼlim muassasalariga maktab formasida kelishning afzalliklari toʻgʻrisida tushuntirish ishlarini olib borsin. 8. Tijorat banklariga aholining maktab formalarini xarid qilishi uchun Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining qayta moliyalashtirish stavkasidan oshmaydigan foiz stavkasi boʻyicha qisqa muddatli (olti oydan kam boʻlmaydigan) isteʼmol kreditlari ajratish tavsiya etilsin. 9. Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasiga ushbu qarorning mazmun-mohiyati va ahamiyati, maktab formasi joriy qilinishining oʻquvchilar oʻrtasida ijtimoiy tenglikni mustahkamlashga va sifatli taʼlim-tarbiya olish uchun sharoit yaratishga xizmat qilishi ommaviy axborot vositalarida, jumladan, ijtimoiy roliklar orqali muntazam va keng yoritish tavsiya etilsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ular qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 11. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi vaziri B.O. Saidov zimmasiga hamda Vazirlar Mahkamasining Taʼlim, sogʻliqni saqlash va sport masalalari kotibiyatiga yuklansin. T.r Kiyimlar Rangi Mato tarkibi Izoh 1. Koʻylak oq 100% paxta Oddiy klassik bichimda tikilgan, yengi kalta variantda ham tikiladi. 2. Nimcha koʻk, koʻk katak 65% paxta, 35% poliester Oʻgʻil bolalar nimchasining old tarafida koʻk katak matodan foydalanilgan, qiz bolalar nimchasining yonida yolgʻon choʻntak tikilgan. 3. Shim koʻk 65% paxta, 35% poliester Shimning old qismida stryelka va ikki yonida choʻntaklari bor. Shim kiyib yurilganida oyoqning toʻpigʻi yopiq holatda boʻlishi taʼminlanishi shart. 4. Yubka koʻk katak 65% paxta, 35% poliester Trapetsiya shaklida tikilgan va yon qismida toʻrtta yigʻma mavjud. Yubka kiyib yurilganida tizzadan tepasini toʻliq yopishi va tizzadan pastga koʻpi bilan 8 santimetrgacha uzaytirilishi mumkin. 5. Yengil kurtka koʻk 65% paxta, 35% poliester Erkin bichimda tikilgan, yoqa va manjet qismida rezina material va ikki yonida choʻntaklari bor. T.r Kiyimlar Rangi Mato tarkibi Izoh 1. Koʻylak oq 70% paxta, 30% poliester Klassik uslubda tikilgan, yengi uzun va kalta variantlarda tikiladi. 2. Nimcha toʻq koʻk 45% paxta, 55% poliester Oʻgʻil bolalarning nimchasida ikki qator tugma va qizlarnikida bir qator tugma mavjud. 3. Shim toʻq koʻk 45% paxta, 55% poliester Shimning old qismida stryelka va ikki yonida choʻntaklari bor.Shim kiyib yurilganda oyoqning toʻpigʻi yopiq holatda boʻlishi taʼminlanishi shart. 4. Yubka toʻq koʻk 45% paxta, 55% poliester Tizzadan yuqori boʻlmagan, klassik uslubda tikilgan.Yubka kiyib yurilganida tizzadan tepasini toʻliq yopishi va tizzadan pastga koʻpi bilan 12 santimetrgacha uzaytirilishi mumkin. 5. Pidjak toʻq koʻk 45% paxta, 55% poliester Klassik uslubda tikilgan, relyef vitochkalari va choʻntaklari mavjud. 1. Mazkur Nizom davlat umumiy oʻrta taʼlim muassasalari (keyingi oʻrinlarda taʼlim muassasalari deb yuritiladi) oʻquvchilari uchun zamonaviy yagona maktab formasini (keyingi oʻrinlarda — maktab formasi) joriy etish tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizom talablari taʼlim muassasalari oʻquvchilari uchun majburiy hisoblanadi. Mazkur Nizom talablari ixtisoslashtirilgan sanʼat va madaniyat maktablari va maktab-internatlari, ixtisoslashtirilgan olimpiya zaxiralari maktablari va maktab-internatlari uchun tatbiq etilmaydi. 3. Maktab formasining matosi oʻquvchilarning yoshiga, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga toʻliq javob berishi shart. 4. Maktab formasini joriy etishning maqsadi oʻquvchilarning bilimli, odob-axloqli, sogʻlom fikrli, har tomonlama barkamol shaxs boʻlib yetishishiga koʻmaklashish, oʻzaro tenglik va belgilangan tartib-qoidalarga itoatkorlik hissini uygʻotish, ularning salomatliklarini muhofaza qilish uchun shart-sharoit yaratish, oʻquvchilar oʻrtasida sogʻlom raqobat muhitini yuzaga keltirishdan iborat. 5. Quyidagilar maktab formasini joriy etishning vazifalari hisoblanadi: taʼlim muassasalarida sogʻlom ijtimoiy-psixologik muhitni shakllantirish, yosh avlodga zamon talablari va milliy qadriyatlar asosida taʼlim-tarbiya berishga koʻmaklashish; oʻquvchilar oʻrtasida oʻzaro ijtimoiy tenglik tamoyillarini qaror toptirish; taʼlim muassasalarida oʻquvchilarning ichki tartib va odob-axloq qoidalariga toʻliq rioya etishlarini tartibga solish; oʻquvchilarni milliy va umuminsoniy qadriyatlarga yot boʻlgan “ommaviy madaniyat” xurujlaridan himoya qilishga koʻmaklashish. 6. Oʻquvchilar tomonidan maktab formasini kiyishda quyidagi talablarga rioya etilishi lozim: kiyimlarning oʻta tor yoki oʻta keng bichimda boʻlmasligi; qizlar uchun yubkaning uzunligi tizzadan kamida 5 — 15 sm pastda boʻlishi; oʻgʻil bolalar uchun shimning uzunligi oyoq toʻpigʻidan pastda boʻlishi; oyoq kiyimlar poshnasining 3 santimetrdan baland boʻlmasligi; koʻylakning eng yuqoridagi faqat bitta tugmasidan tashqari boshqa tugmalarning qadalgan boʻlishi; kiyimlarning toza va dazmollangan boʻlishi. 7. Oʻquvchilar taʼlim muassasasi binosi ichida bosh kiyimsiz yurishlari lozim, taʼlim muassasasida oʻtkaziladigan turli tadbirlar jarayoni bundan mustasno. Oʻzbekiston Respublikasida aholi turli millat va diniy konfessiyalar vakillaridan iboratligi hamda majburiy umumiy oʻrta taʼlim dunyoviy xaraktyerga egaligi munosabati bilan oʻquvchilarning maktab formasiga turli din va konfessiyalar xamda turli submadaniyatlarga mansublikni aks ettiruvchi elementlarni (hijob, kipa, kashaya, xoch va boshqalar) qoʻshishga yoʻl qoʻyilmaydi. Shuningdek, umumtaʼlim maktablarida: oʻgʻil bola oʻquvchilarning taʼlim muassasasiga tanasining ochiq qismiga tatuirovka tushirgan yoki pirsing qilgan, soqol qoʻygan, sochi 2-3 santimetrdan uzun boʻlgan va yorqin ranglarga boʻyagan holda kelishlariga; qiz bola oʻquvchilarning taʼlim muassasasiga tanasining ochiq qismiga tatuirovka tushirgan yoki pirsing qilgan, sochini yorqin ranglarga boʻyagan, yuzini koʻzga tashlanadigan darajada makiyaj qilgan, qulogʻiga bittadan ortiq sirgʻa taqqan, barmoqlariga uzuk taqqan, qoʻl tirnoqlarini boʻyagan va uzun qilib oʻstirgan holda kelishlariga yoʻl qoʻyilmaydi. 8. Ob-havo sharoitidan kelib chiqib, oʻquvchilar maktab formasining nimchasini yoki kostyumini, koʻylakning yengi uzun yoki kalta shaklini ixtiyoriy ravishda kiyishlari mumkin. Shuningdek, qishki oʻqish davrida oʻquvchi qizlarga yagona maktab formasiga mos shim kiyishga ruxsat beriladi. 9. Taʼlim muassasasi tomonidan maktab formasining namunaviy yagona shakllarining rangli rasmlari va texnik koʻrsatkichlari — matoning tarkibi va rangi haqidagi maʼlumotlar 1 — 6-sinflar va 7 — 11-sinflar kesimida taʼlim muassasasining barchaga koʻrinarli joyiga osib qoʻyiladi. 10. Taʼlim muassasasi rahbariyati har yili 20-fevralga qadar oʻquvchilarning taxminiy soni toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni sinflar va jins (oʻgʻil/qiz) kesimida tegishli tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimiga taqdim etadi. 11. Tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimlari har yili 1-martga qadar oʻquvchilarning sinflar va jins (oʻgʻil/qiz) kesimidagi tuman (shahar) boʻyicha umumlashtirilgan maʼlumotlarni (prognoz) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalari va Toshkent shahar xalq taʼlimi bosh boshqarmasiga taqdim etadi. 12. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalari va Toshkent shahar xalq taʼlimi bosh boshqarmasi tomonidan tasarrufidagi taʼlim muassasalaridagi jami oʻquvchilarning sinflar va jins (oʻgʻil/qiz) kesimidagi soni (prognoz) toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni umumlashtirgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligiga har yili 10-martga qadar taqdim etadi. 13. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan umumtaʼlim maktablari jami oʻquvchilarining sinflar va jins (oʻgʻil/qiz) kesimidagi soni (prognoz) toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni hududlar boʻyicha umumlashtirilgan holda “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasiga har yili 20-martga qadar taqdim etiladi. 14. “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi taqdim etilgan maʼlumotlarni hisobga olgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda har yili aprel-avgust oylari davomida hududlar boʻyicha maktab formalarining ishlab chiqarilishini tashkil etadi. 15. “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi maktab formalarining hududlar va tuman (shahar)lar boʻyicha ishlab chiqarish va savdosi tashkil etiladigan joylar toʻgʻrisidagi manzilli maʼlumotlarni har yili 20-aprelga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligiga taqdim etadi va ommaviy axborot vositalari orqali savdosi tashkil etiladigan joylar toʻgʻrisidagi manzilli maʼlumotlarni eʼlon qiladi. 16. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi ishlab chiqaruvchilar va savdo shohobchalarining manzillari haqidagi maʼlumotlar har yili 25-aprelga qadar barcha taʼlim muassasalarga yetkazilishini taʼminlaydi. 17. Taʼlim muassasasi rahbariyati tomonidan har yili 1-mayga qadar taʼlim muassasasining barchaga koʻrinadigan joylariga maktab formasini qayerda va qanday tartibda xarid qilish mumkinligi toʻgʻrisida tegishli eʼlon joylashtiriladi hamda taʼlim muassasalari tomonidan ota-onalar oʻrtasida tushuntirish ishlari olib boriladi. 18. Oʻquvchilarning maktab formasini kiyish tartibiga rioya qilmaslik taʼlim muassasasining ichki tartib-qoidalarini buzish deb baholanadi va bunday oʻquvchilarga quyidagi choralar qoʻllanishi mumkin: ogohlantirish; kundalik daftariga qayd etish; tushuntirish ishlarini olib borish uchun ota-onasini xabardor qilish; fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va taʼlim muassasasidagi yigʻilishlarda ota-onalar ishtirokida muhokama qilish. 19. Oʻquvchilarning taʼlim muassasasiga maktab formasida kelishlarini taʼminlash uchun ota-onalar masʼul hisoblanadi. 20. Taʼlim muassasasida oʻquvchilar tomonidan maktab formasini kiyish tartibiga rioya qilinishi taʼlim muassasasi rahbariyati, sinf rahbarlari va pedagog xodimlar tomonidan nazorat qilib boriladi.