OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA OʻRTA MAXSUS, KASB-HUNAR TAʼLIMI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2020-08-08)

Kadrlar tayyorlashga qoʻyiladigan zamonaviy talablarni hisobga olgan holda oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimining normativ-huquqiy bazasini yanada takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasida oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi toʻgʻrisidagi Nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.N. Aripov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasida oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimini tashkil etish va amalga oshirish tartibini belgilaydi. Umumiy oʻrta taʼlim negizida oʻqitish muddati uch yil boʻlgan oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi uzluksiz taʼlim tizimining majburiy mustaqil turi hisoblanadi va “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq amalga oshiriladi. 2. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari tizimi oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi maqsadi va vazifalarini amalga oshirish uchun zarur tashkiliy, oʻquv-metodik, moddiy-texnik va psixologik-pedagogik shart-sharoitlarni taʼminlaydigan akademik litseylar va kasb-hunar kollejlaridan iborat boʻladi. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, ushbu Nizomga, shuningdek oʻz ustavlariga amal qiladi. 3. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari yuridik shaxslar hisoblanadi, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tashkil etiladi, qayta tashkil etiladi va tugatiladi. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari oʻz ustaviga, mustaqil balansiga, Moliya vazirligining Gʻaznachiligida va uning hududiy boʻlinmalarida shaxsiy hisob raqamlariga (davlat taʼlim muassasalari uchun), hisob-kitob raqamlariga, oʻz nomi koʻrsatilgan muhrga, burchakli shtampga va blankalarga ega boʻladi. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasining ustavi qonun hujjatlariga muvofiq ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi. 4. Davlat boshqaruvi organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari qonun hujjatlariga muvofiq davlat oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining muassislari boʻlishi mumkin. Nodavlat oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda jismoniy va nodavlat yuridik shaxslar tomonidan tashkil etiladi. 5. Oʻquvchilarni soha boʻyicha puxta, tabaqalashtirilgan holda oʻqitish, ularning intellektual kamol topishini va ularning qobiliyatlari va kasblarga moyilligiga muvofiq ravishda tanlagan mutaxassisliklarni egallashini taʼminlash oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimining maqsadi hisoblanadi 6. Quyidagilar oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimining vazifalari hisoblanadi: umumtaʼlim maktablari 9-sinflarini bitiruvchilarning sifatli majburiy oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimidan foydalanishini taʼminlash; shaxsning izchil intellektual, madaniy va maʼnaviy-axloqiy kamol topishga boʻlgan ehtiyojini qondirish; yoshlarni milliy gʻoyalarga sadoqat va vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, mustaqil dunyoqarashga va fikrlashga ega boʻlgan maʼnaviy boy va har tomonlama kamol topgan shaxsni shakllantirish; oʻquvchilarning taʼlimning keyingi bosqichlarida oʻqishni davom ettirishi yoki tanlagan kasb va ixtisoslikka muvofiq mehnat faoliyati bilan shugʻullanishi uchun ularning yuqori darajada sifatli bilimlar olishini va kasbiy tayyorgarligini taʼminlaydigan davlat taʼlim standartlari doirasida umumtaʼlim va kasb-hunar dasturlarini amalga oshirish; iqtisodiyot tarmoqlarini, maʼmuriy-ijtimoiy sohani zarur yoʻnalishdagi oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimiga ega boʻlgan kadrlar bilan eng yuqori darajada taʼminlash. 7. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari hududlarning demografik, ijtimoiy-iqtisodiy va geografik sharoitlarini, mehnat bozorining tegishli soha mutaxassislariga boʻlgan talabini, ularni oʻquvchilarning asosiy yashash joylariga mumkin qadar yaqin joylashtirilishini hisobga olgan holda tashkil etiladi. Boshqa joylardan kelgan oʻquvchilar uchun, imkoniyatga qarab, akademik litseylar va kasb-hunar kollejlari huzurida ularni oilasidan alohida yashashi uchun yetarli uy-joy-maishiy sharoitlar bilan taʼminlaydigan yotoqxonalar tashkil etiladi. Akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarida oʻqitish uch yil muddat bilan, kunduzgi shaklda amalga oshiriladi. 8. Akademik litsey davlat taʼlim standartiga muvofiq oʻrta maxsus maʼlumot beradi, gumanitar va tabiiy-ilmiy yoʻnalishlar boʻyicha intensiv intellektual rivojlanishni, soha boʻyicha puxta tabaqalashtirilgan oʻqitishni taʼminlaydi. Akademik litseylarda oʻqitish oliy taʼlim muassasalari bakalavriati talabalarining salohiyatli kontingentini shakllantirishga yoʻnaltirilgan. Akademik litseylarga oʻqishga kirishda oʻquvchilar oʻz imkoniyatlari va qiziqishlarini hisobga olgan holda gumanitar yoki tabiiy-ilmiy taʼlim fanlari va kurslarini puxta oʻzlashtirish yoʻnalishini ixtiyoriy ravishda tanlaydilar. Oʻrta maxsus, kasb-hunar va oliy taʼlimning uzviyligini yaxshilash maqsadida davlat akademik litseylari oʻzaro munosabatlari ularning ustavlariga va qonun hujjatlariga muvofiq tartibga solinadigan sohaga oid oliy taʼlim muassasalariga birkitiladi. Soha boʻyicha puxta, tabaqalashtirilgan holda oʻqitish uchun tegishli oliy taʼlim muassasalari akademik litsey ustidan patronatni amalga oshirishi mumkin. 9. Kasb-hunar kolleji Davlat taʼlim standarti doirasida oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi beradi, oʻquvchilarning kasbiy moyilliklari, mahorati va koʻnikmalarining puxta rivojlanishini, tanlangan kasblar boʻyicha mutaxassisliklarning keng koʻlamiga ega boʻlishini taʼminlaydi. Kasb-hunar kollejlari mutaxassislar tayyorlashning turi va sohasidan kelib chiqqan holda klassifikatsiya qilinadi. Kasb-hunar kollejlarida kasbiy tayyorgarlik yoʻnalishlari respublikani iqtisodiy va ijtimoiy rivojlantirish istiqbollarini hisobga olgan holda ishlab chiqiladigan, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi tomonidan tasdiqlangan Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimining tayyorlash, kasblar va mutaxassisliklar yoʻnalishlari klassifikatoriga muvofiq belgilanadi. Kasb-hunar kollejlarida mutaxassislar tayyorlash soni va kasb-hunar kollejlari sohasini qayta oʻzgartirish imkoniyati mehnat bozorining u yoki bu soha kadrlariga boʻlgan ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Iqtisodiyot tarmoqlari va maʼmuriy-ijtimoiy sohaning kadrlarga boʻlgan talabini eng yuqori darajada taʼminlashni hisobga olgan holda, zarur soha va taʼlim darajasi boʻyicha kadrlar tayyorlashni tartibga solish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan amalga oshiriladi. Kasb-hunar kollejida taʼlim va kasb-hunar dasturlarini bajarish korxonalar va kasb-hunar kollejlari oʻrtasidagi oʻzaro hamkorlik asosida amalga oshiriladi. Kasb-hunar kollejlari uchun mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan tarmoq vazirliklari, idoralari, iqtisodiy barqaror korxonalar orasidan vasiylar aniqlanadi, ular ish beruvchilar bilan sheriklik munosabatlari rivojlantirilishini taʼminlaydilar, oʻquvchilarning korxonalarda, muassasalarda ishlab chiqarish amaliyotini tashkil etishga, keyinchalik bitiruvchilarni ishga joylashtirishga, shuningdek kasb-hunar kollejlarining moddiy-texnik va resurs bazasini mustahkamlashga, oʻquvchilar va oʻqituvchilarni ijtimoiy himoya qilishga koʻmaklashadilar. Imkoniyatlari cheklangan oʻquvchilarni oʻqishda va kasb-hunarni egallashda teng imkoniyatlardan foydalanishini taʼminlash uchun imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun ixtisoslashtirilgan kasb-hunar kollejlari tashkil etiladi. Mamlakatimizda sportning olimpiada va milliy turlari boʻyicha terma jamoalarni shakllantirish uchun sport va sport rezervi sohasida yuqori malakali oʻrta boʻgʻin mutaxassislarini tayyorlash maqsadida olimpiada rezervi kollejlari tashkil etiladi. Rivojlangan oʻquv-metodik va moddiy-texnik bazaga, yuqori malakali oʻqituvchilar va ishlab chiqarish taʼlimi mastyerlariga ega boʻlgan yetakchi kasb-hunar kollejlari negizida uzoq joylardagi sohaga oid kasb-hunar kollejlari orasidan filiallarga ega boʻlgan birlashgan (bazaviy) kasb-hunar kollejlari tashkil etiladi. Birlashgan kollejlarning filiallari, qoidaga koʻra, maʼmuriy markazlar va yirik shaharlardan uzoqda joylashgan, mutaxassislar tayyorlashning soha yoʻnalishi boʻyicha oʻxshash birlashgan kollejga ega boʻlgan kasb-hunar kollejlari orasidan tanlanadi. Oʻquvchilarni soha boʻyicha puxta, tabaqalashtirilgan, kasbga yoʻnaltirilgan holda oʻqitish, ularning intellektual kamol topishini, harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalanishini taʼminlash maqsadida harbiy akademik litseylar va oliy harbiy taʼlim muassasalariga kirish uchun nomzodlarni tayyorlash boʻyicha qoʻshimcha vazifalar yuklangan akademik litsey va kasb-hunar kollejlarining maxsus guruhlari tashkil etiladi. Imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun ixtisoslashtirilgan kasb-hunar kollejlarini, olimpiada rezervi kollejlarini, birlashgan (bazaviy) kasb-hunar kollejlarini va ularning filiallarini, harbiy akademik litseylarni va oliy harbiy taʼlim muassasalariga kirish uchun nomzodlarni tayyorlash boʻyicha qoʻshimcha vazifalar yuklangan akademik litsey va kasb-hunar kollejlarining maxsus guruhlarini tashkil etish va ularning faoliyatini amalga oshirish shart-sharoitlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining alohida qarorlari bilan belgilanadi. 10. Akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarining oʻquvchilari va xodimlariga ijtimoiy kafolatlar, qoʻllab-quvvatlash va imtiyozlar qonun hujjatlari, shuningdek oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi ustavi bilan belgilanadi. 11. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasini litsenziyalash va akkreditatsiya qilish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 12. Shaharlar va tumanlar boʻyicha oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalariga oʻqishga qabul qilishning umumiy parametrlari har yili Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan, umumtaʼlim maktablari 9-sinflari bitiruvchilarining akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarida oʻqitish bilan toʻliq qamrab olinishini hisobga olgan holda tasdiqlanadi. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari, tayyorlash yoʻnalishlari va mutaxassisliklar boʻyicha oʻqishga qabul qilish parametrlari Oʻzbekiston Respublikasi taʼlim muassasalariga oʻqishga qabul qilish boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan belgilanadi. 13. Oʻquvchilarni oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalariga qabul qilish 9 yillik umumiy oʻrta taʼlim negizida, umumtaʼlim maktabini tamomlaganlik toʻgʻrisida davlat namunasidagi shahodatnomalar asosida, ularning akademik litsey yoki kasb-hunar kollejida oʻqish yoʻnalishini ixtiyoriy tanlashini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalariga oʻqishga qabul qilish tartibi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 7-iyundagi 109-son qarori bilan tasdiqlangan Umumtaʼlim maktablarining 9-sinf bitiruvchilarini oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalariga qabul qilish va rasmiylashtirishni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom bilan belgilanadi. 14. Oʻquvchilar, oʻqituvchilar va muhandis-pedagoglari tarkibi, ish beruvchilar, oʻquvchilarning ota-onalari (yoki ularning oʻrnini bosuvchilar) oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi taʼlim jarayonining qatnashchilari hisoblanadilar. 15. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida: umumtaʼlim va kasb-hunar dasturlarini bajarish uch yil oʻqitish mobaynida amalga oshiriladi; oʻquvchilar oʻqitish kurslari boʻyicha guruhlarga, oʻqitish yoʻnalishi boʻyicha esa — boʻlimlarga birlashtiriladi; guruhlarni toʻldirish, qoidaga koʻra, akademik litseylarda 26 nafargacha, kasb-hunar kollejlarida 30 nafargacha oʻquvchilar doirasida belgilanadi, oʻquvchilarning oʻquv yuklamasi va boshqa oʻquv-tarbiya jarayonini ratsionalizatsiyalash masalalari Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi davlat standartiga muvofiq aniqlanadi; oʻquv yili 2 semestrga boʻlinadi, oʻquvchilar uchun har bir oʻquv yilida jami kamida 10 hafta va koʻpi bilan 12 hafta davom etadigan taʼtillar belgilanadi. 16. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi dasturlari Davlat taʼlim standarti bilan belgilanadigan quyidagi boʻlimlardan iborat boʻladi: umumtaʼlim dasturlari — akademik litseylar va kasb-hunar kollejlari uchun; oʻqitish fanlari va yoʻnalishlari boʻyicha chuqurlashtirilgan, sohaga oid taʼlim dasturlari va ixtisoslashtirilgan dasturlar — akademik litseylar uchun; oʻqitish yoʻnalishlari boʻyicha umumtexnika kasb-hunar dasturlari va maxsus dasturlar — kasb-hunar kollejlari uchun. Imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi tomonidan Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan birgalikda oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi maxsus dasturlari ishlab chiqiladi. 17. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi sifatini nazorat qilish quyidagi usullarda olib boriladi: ichki nazorat — oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi tomonidan amalga oshiriladi va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimini boshqarish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlangan reyting nazorat tizimi haqidagi nizom asosida oʻtkaziladi. tashqi nazorat — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan nizom asosida amalga oshiriladi; davlat-jamoat nazorati — taʼlimni boshqarish boʻyicha vakolatli davlat organi va u bilan kelishilgan holda nodavlat notijorat tashkilotlari va kadrlarga talabgorlar tomonidan amalga oshiriladi; yakuniy davlat attestatsiyasi — oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida yakuniy davlat attestatsiyasini oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq amalga oshiriladi. 18. Oʻqitish kursini tamomlash yakunlari boʻyicha, reyting nazorati va attestatsiyasi natijalari asosida oʻquvchini navbatdagi kursga oʻtkazish yoki oʻqitishning takroriy yiliga qoldirish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. Oʻquvchini kursdan-kursga oʻtkazish yoki oʻqitishning takroriy yiliga qoldirish oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi direktorining buyrugʻi bilan amalga oshiriladi. Kursdan-kursga shartli ravishda oʻtkazishlarga yoʻl qoʻyilmaydi. 19. Oʻquvchilarni oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasining bir tipidan boshqasiga oʻtkazish, oʻqishga tiklash qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 20. Oʻquvchilarni oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida oʻqitish kasb-hunar taʼlimining fan va ishlab chiqarish bilan oʻzaro hamkorligi asosida quyidagi yoʻllar bilan amalga oshiriladi: kasb-hunar kollejlari oʻquvchilarining korxonalarda tizimli asosda ishlab chiqarish amaliyotidan oʻtishi uchun shart-sharoitlar yaratish, shuningdek ish beruvchilarni oʻquv jarayoniga, akademik litseylar taʼlim yoʻnalishlari va kasb-hunar kollejlari tayyorlov yoʻnalishlari boʻyicha malaka talablarini va oʻquv qoʻllanmalarini ishlab chiqishga jalb etish; ilmiy-tadqiqotlar natijalarini yangi axborot va pedagogik texnologiyalarni oʻzlashtirish uchun eksperimental maydonchalar tashkil etish orqali oʻquv-tarbiya jarayoniga joriy etish; oʻqitishni tashkilotlarda ishlab chiqarish mehnati bilan qoʻshib olib borish, kasb-hunar kollejlarida qoʻshma ishlab chiqarishlar tashkil etish, oʻquvchilarni ishlab chiqarish amaliyotidan oʻtish uchun bazalar bilan taʼminlash asosida malakali kadrlarni tayyorlash va tarbiyalashning dual tizimini rivojlantirish; alohida mutaxassislarni, oʻquv guruhlarini maqsadli tayyorlashni moliyalashtirishda, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining moddiy-texnika va resurs bazasini mustahkamlashda, shuningdek taʼlim muassasalarini zamonaviy anjomlar, apparaturalar va uskunalar bilan jihozlashda, akademik litseylar oʻquvchilariga amaliy bilimlar olishi uchun oliy taʼlim va ilmiy-tadqiqot muassasalarining oʻquv-laboratoriya bazasini berishda korxonalar, tashkilotlar va boshqa ish beruvchilarning ixtiyoriy (yoki tuzilgan shartnomalar asosida) qatnashishi; oʻquvchilarni tovar mahsulotlar ishlab chiqargan holda mehnat faoliyatiga va ishlab chiqarish jarayoniga faol jalb etish uchun shart-sharoitlar yaratish; oʻquvchilarga kelgusida ulardan ishlab chiqarishda va bitiruvchilar-ishlab chiquvchilarning joylarda taqdim etilgan loyihalarni amalga oshirishda foydalanishi ehtimoli uchun diplom ishlanmalari mavzulari roʻyxatini berishda korxonalar, tashkilotlar va boshqa ish beruvchilarning qatnashishi; bevosita ishlab chiqarishda muhandis-pedagog kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish hamda yuqori malakali mutaxassislar – ishlab chiqaruvchilarning oʻquvchilarni oʻquv-kasbiy tayyorlashda qatnashishi. 21. Davlat va nodavlat oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining oʻquvchilari davlat taʼlim standartiga muvofiq qoʻshimcha taʼlim xizmatlari olish, oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasini boshqarishda uning ustavida belgilangan shaklda qatnashish huquqiga egadirlar. 22. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari bitiruvchilariga: Davlat taʼlim standarti talablariga muvofiq: akademik litseylar uchun – taʼlim yoʻnalishi ixtisosligi boʻyicha fanlar; kasb-hunar kollejlari uchun – oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi kasblari va mutaxassisliklar tayyorlash yoʻnalishlari klassifikatorlariga muvofiq malaka darajasi, egallangan kasb va unga qoʻshimcha mutaxassisliklar koʻrsatilgan holda oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi toʻgʻrisida davlat namunasidagi diplom beriladi. Diplomlarga oʻzlashtirilgan umumtaʼlim va maxsus (kasbiy) fanlar (kurslar), soatlar hajmi va ular boʻyicha baholar (reyting), shuningdek bitiruvchining umumiy reytingi va yakuniy davlat attestatsiyasi natijalari koʻrsatilgan holda kiritma varaqcha ilova qilinadi. 23. Davlat attestatsiyasidan oʻtmagan oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari bitiruvchilariga taʼlim darajasiga va takroriy davlat attestatsiyasiga 3 yil mobaynida talab qoʻyilmaydigan ishga joylashish huquqini beradigan oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasini tamomlaganlik toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma beriladi. 24. Akademik litsey va kasb-hunar kollejini tamomlaganlik toʻgʻrisidagi diplom oliy taʼlim muassasasiga kirish huquqini beradi. Akademik litsey bitiruvchilariga diplom bilan birgalikda maxsus chuqurlashtirilgan tayyorgarlikni talab etmaydigan mutaxassislik boʻyicha davlat namunasidagi sertifikat beriladi. Akademik litsey va kasb-hunar kollejini tamomlaganlik toʻgʻrisidagi diplom (sertifikat) egallagan bilimlarini mehnat faoliyatida amalga oshirish huquqini beradi. 25. Kasb-hunar kolleji manfaatdor vazirliklar va idoralar, ish beruvchilar, mehnat va aholi bandligi organlari bilan hamkorlikda pulli-kontrakt asosida: a) oʻrta maxsus, kasb-hunar maʼlumotiga ega boʻlmagan shaxslarni umumtaʼlim maktablarining 11-sinflari bitiruvchilari kasbiy tayyorgarlikka ega boʻlishlari uchun oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi dasturlari boʻyicha; b) ikkinchi mutaxassislikni olishni xohlovchi oʻrta maxsus, kasb-hunar maʼlumotli shaxslarni oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi dasturlari boʻyicha oʻqitishi mumkin (boʻsh oʻquv maydonlari, zarur resurs taʼminoti va oʻqituvchi kadrlar mavjud boʻlgan taqdirda). 26. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari bitiruvchilarining ish bilan bandligiga koʻmaklashish kasb-hunar kollejlari, bitiruvchilar va ularning ota-onalari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, mehnat va aholi bandligi organlari, vasiylar, tarmoq vazirliklari, idoralari, korxonalarining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan amalga oshiriladi. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari bitiruvchilarining ish bilan bandligiga koʻmaklashish: oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari, oʻquvchilar va ish beruvchilar oʻrtasida belgilangan tartibda uch tomonlama shartnomalar tuzish; yangi ish oʻrinlari yaratish ishlarini tashkil etishda shahar ahamiyatiga ega boʻlgan va boshqa yirik korxonalar ishtirokida kasb-hunar kollejlari bitiruvchilari uchun ish oʻrinlarining kasbiy tarkibini aniqlash; ish beruvchilarni va kasb-hunar kollejlari bitiruvchilarini jalb etgan holda ish oʻrinlarining muntazam yarmarkalarini oʻtkazish; bitiruvchilarga tadbirkorlik faoliyatini tashkil etishda koʻmaklashish maqsadida ular uchun Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasining hududiy organlari ishtirokida biznes-loyihalarni ishlab chiqish va tasdiqlash; bitiruvchilarni tadbirkorlik faoliyatiga jalb etish va oʻzini oʻzi ish bilan band etish darajasini oshirish maqsadida imtiyozli kreditlar berish; bitiruvchilardan u yoki bu yoʻnalishda foydalanish boʻyicha imtihon oluvchi professional komissiyalar, vasiylar, boshqa ish beruvchilarning tavsiyalarini berish; bitiruvchilarni ishga joylashtirishga yoʻnaltirilgan boshqa chora-tadbirlarni amalga oshirishga doir tadbirlarni bajarish yoʻli bilan amalga oshiriladi. 27. Kasb-hunar kollejlari, oʻquvchilar va ish beruvchilar oʻrtasidagi uch tomonlama shartnomalarni tuzish, qayta tuzish oʻquvchilar taʼlim olishining butun davri jarayonida, shuningdek oraliq va davlat attestatsiyasi yakunlari boʻyicha amalga oshirilishi mumkin. 28. Bitiruvchilarni ishga joylashtirishga koʻmaklashish oliy taʼlim muassasalariga kirgan, mamlakat tashqarisiga chiqib ketgan, mehnatga layoqatsizlik toʻgʻrisida tibbiy xulosaga ega boʻlgan, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa uzrli sabablar boʻyicha kontingent istisno etilgan holda har bir kasb-hunar kolleji, har bir tuman va shahar, aniq egallangan kasb boʻyicha amalga oshiriladi. 29. Kasb-hunar kollejlari bitiruvchilarini ishga joylashtirish toʻgʻrisidagi axborot qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi hududiy boshqarmalari tomonidan statistika organlariga, mahalliy davlat hokimiyati organlariga taqdim etiladi. 30. Belgilangan talablarga muvofiq tegishli oliy maʼlumotga ega boʻlgan shaxslar akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarida pedagogik faoliyat bilan shugʻullanish huquqiga ega boʻladilar. Sudning qarori bilan oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida ishlashi taqiqlangan shaxslarning ularda ishlashiga yoʻl qoʻyilmaydi. 31. Professor-oʻqituvchi va muhandis-pedagoglar tarkibini oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalariga ishga qabul qilish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 32. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining oʻqituvchilar va muhandis-pedagoglar tarkibining oʻquv-pedagogik yuklamasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. 33. Oʻqituvchilarning (oʻquv fanlari va soatlar boʻyicha) boshqa oʻqituvchilar oʻrnida ishlashi tartibi tegishli normativ hujjatlar bilan belgilanadi. 34. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining oʻqituvchilar va muhandis-pedagoglar tarkibini davriy attestatsiyadan oʻtkazish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi. 35. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari maʼmuriyati oʻqituvchilar va muhandislar-pedagoglarning pedagogik, kasbiy va psixologik mahoratini doimiy takomillashtirish, ularning malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash uchun javob beradi. 36. Oʻqituvchilar va muhandis-pedagoglar tarkibini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda va tartibda amalga oshiriladi. 37. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalariga tashkiliy va oʻquv-metodik rahbarlik qilish, davlat taʼlim standartini ishlab chiqish va joriy etish, oʻquv, taʼlim va kasb-hunar dasturlarini birxillashtirish, pedagog kadrlar bilan taʼminlash, ularni tayyorlash va qayta tayyorlash qonun hujjatlarida belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi tomonidan amalga oshiriladi. Tarmoq vazirliklari, idoralari va boshqa tashkilotlarning kasb-hunar kollejlari ikki tomonlama boʻysunishda boʻladilar. Tegishli vazirliklar, idoralar, tashkilotlar, mahalliy davlat hokimiyati organlari oʻrta maxsus, kasb-hunar kollejlarini moddiy va moliyaviy taʼminlaydilar, oʻquvchilarda kasbiy va amaliy koʻnikmalarni shakllantiradilar, bitiruvchilarning ishlab chiqarish amaliyotidan oʻtishi uchun bazalar bilan taʼminlash, ularni ishga joylashtirish va tayyorlashning egallangan ixtisosligi boʻyicha ular mehnatidan foydalanish masalalarini hal etadilar. 38. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasiga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan direktor boshchilik qiladi. Direktor oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasining faoliyati natijalari uchun shaxsan javob beradi. Direktor har chorakda kamida bir marta oʻz faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotni tegishli fuqarolar yigʻiniga taqdim etadi. 39. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi direktori huzurida kollegial organ hisoblangan pedagogik kengashlar tashkil etiladi. Pedagogik kengashning funksiyalari oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi ustavida belgilanadi. 40. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida tarmoq vazirliklari, idoralari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, qonun hujjatlari va ustav asosida ish koʻruvchi nodavlat notijorat tashkilotlari vakillarini oʻz ichiga oladigan vasiylik kengashlari tuziladi. 41. Davlat oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi oʻzining moliya-xoʻjalik faoliyatini budjet mablagʻlari va budjetdan tashqari mablagʻlar doirasida amalga oshiradi. Davlat oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari faoliyatini moliyalashtirish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda: Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari; tasarrufida oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari mavjud boʻlgan vazirliklar, idoralar va tashkilotlarning mablagʻlari; pulli taʼlim xizmatlari koʻrsatishdan, ilmiy-pedagogik, ishlab chiqarish faoliyatidan va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining ustavda qayd etilgan vazifalariga muvofiq boʻlgan va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan faoliyatning boshqa turlaridan olingan daromadlar; xayriya ehsonlari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga amalga oshiriladi. 42. Nodavlat oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari faoliyati: muassislarning mablagʻlari; nodavlat oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasida bolalarni oʻqitish va tarbiyalash uchun toʻlanadigan toʻlov; yuridik va jismoniy shaxslarning ixtiyoriy ehsonlari va maqsadli badallari, vasiylarning mablagʻlari hamda qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga moliyalashtiriladi. Nodavlat oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasida bolalarni oʻqitish va tarbiyalash uchun ota-onalar yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan toʻlanadigan toʻlov miqdori shartnomada belgilanadi va qonun hujjatlarida belgilangan tartibda toʻlanadi. 43. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi xodimlarining ish haqi, sifatli faoliyat uchun ularni ragʻbatlantirish miqdori va ish haqiga boshqa qoʻshimcha haqlar qonun hujjatlariga va ustavlarga muvofiq belgilanadi. 44. Davlat oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasining mol-mulki uning tezkor boshqaruvida boʻladi va ulardan faqat ustavda qayd etilgan vazifalarni hal etish uchun foydalaniladi. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasining ustaxonalari, laboratoriyalari va boshqa obyektlarining jihozlanganligi jihozlashning namunaviy normativlari bilan belgilanadi. Davlat oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasining obyektlari va mol-mulkidan oʻquv jarayoni davrida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish maqsadida foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasining mol-mulkidan samarali va maqsadga yoʻnaltirilgan tarzda foydalanilishi uchun qonun hujjatlariga muvofiq oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi rahbari toʻliq javob beradi. 45. Nodavlat oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasini moddiy-texnik taʼminlash muassislar tomonidan, davlat taʼlim muassasalari uchun Oʻzbekiston Respublikasida amal qiluvchi namunaviy normativlardan past boʻlmagan miqdorlarda amalga oshiriladi. 46. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi moliya va statistika hisobotini yuritadi hamda uni qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda tegishli organlarga taqdim etadi. 47. Davlat oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasining moliya-xoʻjalik faoliyatini nazorat qilish qonun hujjatlariga muvofiq vakolatli organlar tomonidan amalga oshiriladi. 48. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari oʻquvchilarining oʻquv mashgʻulotlariga qatnashishi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan holatlardan tashqari, majburiy hisoblanadi. 49. Oʻquvchilarning oʻquv mashgʻulotlariga qatnashishi va oʻqituvchilarga yuklamani samarali taqsimlashni nazorat qilish uchun bir yilda kamida ikki marta (oʻquv semestrlari tugallangandan keyin) davriy monitoring oʻtkaziladi. 50. Monitoring akademik litseylar va kasb-hunar kollejlari joylashgan joy boʻyicha tashkil etiladigan Idoralararo maxsus guruhlar tomonidan (keyingi oʻrinlarda maxsus guruh deb ataladi) amalga oshiriladi, ularning tarkibi va rahbarlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi bilan kelishgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari tomonidan tasdiqlanadi. 51. Oʻquvchilarning oʻquv mashgʻulotlariga qatnashishi monitoringi: oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari tomonidan har oyda 5-kundan kechikmay umumlashtirish va tahlil qilish uchun tegishli oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi hududiy boshqarmasiga taqdim etiladigan axborot; oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi hududiy boshqarmalari tomonidan har oyning 10-kunidan kechikmay hisobot davri uchun maxsus guruhlarga taqdim etiladigan umumlashtirilgan axborot; maxsus guruhlar tomonidan oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida yoki alohida olingan oʻquv guruhlarida oʻtkaziladigan rejali va tanlab tekshirishlar asosida olib boriladi. Taqdim etiladigan axborotning ishonchliligi uchun javobgarlik tegishli oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi direktoriga yuklanadi. 52. Maxsus guruh tomonidan belgilangan jadval boʻyicha oʻtkaziladigan tekshirishlar yakunlariga koʻra oʻquvchilarning oʻquv mashgʻulotlariga qatnashishi darajasi 90 foizdan past ekanligi aniqlangan oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida: keyingi 3 — 5 kun mobaynida davomatning qoʻshimcha tekshirishlari oʻtkaziladi; oʻquvchilarning oʻquv mashgʻulotlariga qatnashishi reyd tekshirishlari yoʻli bilan bir yilda kamida ikki marta qoʻshimcha ravishda oʻrganiladi, oʻrganish asosida oʻquvchilarning mashgʻulotlarga qatnashmasligi sabablari oʻrganiladi. Oʻquvchilarning oʻquv mashgʻulotlariga qatnashishi darajasi 70 foizdan pastni tashkil etadigan oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida maxsus guruh tomonidan doimiy asosda davomat monitoringi amalga oshiriladi. 53. Oʻquvchilarning oʻquv mashgʻulotlariga qatnashishi monitoringini amalga oshirish maqsadida har bir oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasida Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishgan holda Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi tomonidan belgilanadigan shakl boʻyicha Oʻquvchilarning oʻquv mashgʻulotlariga qatnashishi monitoringi daftari (keyingi oʻrinlarda Monitoring daftari deb ataladi) yuritiladi. Monitoring daftari qatʼiy hisobot beriladigan hujjat hisoblanadi. Monitoring daftarida aks ettirilgan axborotning ishonchliligi uchun tegishli maxsus guruh rahbari masʼul hisoblanadi. Monitoring daftariga rejali va tanlab tekshirishlar davomida maxsus guruh tomonidan aniqlangan maʼlumotlar, shu jumladan oʻtkazilgan rejali yoki tanlab tekshirishlar sanasi va vaqti, oʻquv guruhi raqami, oʻquv fanining nomi, oʻqituvchining familiyasi, ismi va otasining ismi, roʻyxat boʻyicha oʻquvchilar soni, mashgʻulotda hozir boʻlgan oʻquvchilarning amalda mavjudligi, sabablari koʻrsatilgan holda mashgʻulotda qatnashmaganlar roʻyxati kiritiladi. Aniqlangan maʼlumotlar maxsus guruhning rahbarlari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasining direktori imzolari bilan tasdiqlanadi. 54. Monitoring yakunlari boʻyicha: maxsus guruhlar oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi hududiy boshqarmalari bilan birgalikda oʻquvchilarning oʻquv mashgʻulotlariga qatnashishi darajasini oshirish, kam sonli oʻquv guruhlarini birlashtirish, oʻqituvchilarning yuklamasini oʻzgartirish hisobiga budjet mablagʻlaridan foydalanishni maqbullashtirish boʻyicha takliflar va tavsiyalarni tayyorlaydilar hamda koʻrib chiqish uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashiga, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga, Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markaziga kiritadilar; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi: oʻquvchilarning oʻquv mashgʻulotlariga qatnashmasligi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollardan tashqari, sabablarining oldini oluvchi shart-sharoitlar yaratish; oʻqituvchilarning oʻquv yuklamasini (tarifikatsiyani) tegishli ravishda qisqartirgan holda kam sonli oʻquv guruhlarini birlashtirish; oʻqituvchilarning oʻquv yuklamasi (tarifikatsiyasi) qisqarishi munosabati bilan tegishli oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining xarajatlar smetasiga oʻzgartirishlar kiritish tadbirlarini amalga oshirish boʻyicha qoʻshma qaror qabul qilinadi. 55. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi qonun hujjatlariga muvofiq taʼlim masalalari boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshirish huquqiga ega. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasasi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda xorijiy fuqarolarni oʻqitishi mumkin. 56. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarini qayta tashkil etish yoki tugatish, qoidaga koʻra, oʻquv yili tamom boʻlgandan keyin amalga oshiriladi, bunda tegishli oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi hududiy boshqarmasiga oʻquvchilarning ota-onalari yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar bilan kelishilgan holda oʻquvchilar boshqa oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalariga oʻtkazilganligi uchun javobgarlik yuklanadi. 1. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1998-yil 13-maydagi 204-son qarorining 2-bandi (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1998-y., 5-son, 18-modda) va qarorga 1-ilova. 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida” 2007-yil 7-iyuldagi 139-son qarori (Vazirlar Mahkamasining “Imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun ixtisoslashtirilgan kasb-hunar kollejlari faoliyati toʻgʻrisida” 2007-yil 17-maydagi 100-son qarori). 3. Vazirlar Mahkamasining “Harbiy akademik litseylar faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2010-yil 17-fevraldagi 21-son qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2010-y., 2-son, 7-modda) 7-bandi va qarorga 6-ilova. 4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida” 2011-yil 20-iyundagi 183-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2011-y., 6-son, 55-modda) ilovaning 5-bandi (Vazirlar Mahkamasining “Maktabdan tashqari taʼlim tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2011-yil 28-fevraldagi 50-son hamda “Xalq taʼlimi hududiy organlari tuzilmasini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2011-yil 1-martdagi 52-son qarorlari).