Orol dengizi tubidagi suvi qurigan hududlarda “yashil qoplamalar” — himoya oʻrmonzorlari barpo etishni jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2024-05-07)

Orol dengizining suvi qurishi natijasida soʻnggi yillarda ekologik muhit va tabiiy muvozanat buzilib, iqlim salbiy tomonga oʻzgarib bormoqda. Ushbu hududlardan qum, tuz va changlarning havoga koʻtarilishi va atrof-muhitga yogʻilishi natijasida Orolboʻyi mintaqasi hududida yashovchi aholiga, oʻsimlik va hayvonot dunyosiga jiddiy zarar yetmoqda. Qishloq xoʻjaligi ekinlari, bogʻ va tokzorlar ekilgan yerlarda ikkilamchi shoʻrlanishlar kuchayib, hosildorlikka salbiy taʼsir qilmoqda. Orol dengizining qurishi, ayniqsa, mintaqa xalqlarining eng dolzarb muammosi boʻlib qolmoqda. Maʼlumotlarga qaraganda, dengiz qurishi va shoʻrlanishning tezlashuvi oqibatida soʻnggi yillarda 50 ming gektarga yaqin ekin maydoni qishloq xoʻjaligida foydalanishga yaroqsiz boʻlib qoldi. Qurigan dengiz oʻrnida 5,5 million gektardan ortiq maydonni egallagan “Orolqum” sahrosi paydo boʻldi. Ushbu ekologik talafotning zudlik bilan oldini olish choralari koʻrilmasa, natijasi salbiy va hisoblab boʻlmaydigan darajada ekologik, ijtimoiy va iqtisodiy zararlarga sabab boʻladi. Orol dengizining suvi qurigan tubidan koʻtarilayotgan qum, tuz va chang zarrachalarining salbiy taʼsirini kamaytirish, ushbu hududlarda choʻl oʻsimliklaridan “yashil qoplamalar” — himoya oʻrmonzorlari barpo etishni samarali tashkil etish hamda global iqlim oʻzgarishlari va Orol dengizi qurishining qishloq xoʻjaligi rivojlanishi va aholining hayot faoliyatiga salbiy taʼsirini yumshatish, shuningdek, 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasida belgilangan vazifalarni roʻyobga chiqarish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Moliya vazirligi, Iqtisodiyot va sanoat vazirligi, “Oʻzbekneftgaz” aksiyadorlik jamiyati va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining: Orol dengizining suvi qurigan tubida “yashil qoplamalar” — himoya oʻrmonzorlari (keyingi oʻrinlarda “yashil qoplamalar” deb ataladi) barpo etish; “yashil qoplamalar” barpo etish uchun 2019-yil mobaynida “Oʻzbekneftgaz” aksiyadorlik jamiyatining Moliya vazirligi huzuridagi Orolboʻyi mintaqasini rivojlantirish jamgʻarmasi oldidagi qarzdorligi hisobidan bosqichma-bosqich 100 mlrd soʻm miqdorida mablagʻ ajratilishi toʻgʻrisidagi takliflariga rozilik berilsin. 2. Orol dengizining suvi qurigan hududida 2019-yil bahor va kuz mavsumlarida “yashil qoplamalar” barpo etish hajmlari ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi “yashil qoplamalar” barpo etiladigan yer maydonlarini xatlovdan oʻtkazib, oʻrmon xoʻjaliklariga doimiy egalik qilish huquqi asosida ajratib berish choralarini koʻrsinlar. 4. “Yashil qoplamalar” barpo etish uchun istisno tariqasida: Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi tizimidagi oʻrmon xoʻjaligi organlari — buyurtmachi va pudratchi etib; “Oʻrmonloyiha” davlat unitar korxonasi (keyingi oʻrinlarda “Oʻrmonloyiha” DUK deb ataladi) — bosh loyihachi etib belgilansin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi: a) “yashil qoplamalar” barpo etiladigan hududlarni oʻrmon xoʻjaliklarining imkoniyatidan kelib chiqib biriktirilishini, “yashil qoplamalar” amalga oshiriladigan hududlarda ihota oʻrmonzorlari oʻz muddatida va sifatli barpo etilishi nazorat qilinishini taʼminlasin; b) “Oʻrmonloyiha”DUK tomonidan: oʻrmon xoʻjaliklariga doimiy egalik qilish huquqi asosida ajratib berilgan maydonlarda loyiha-qidiruv ishlari oʻtkazilishini, oʻrmon barpo qilishga yaroqli yer maydonlarini aniqlash va himoya oʻrmonzorlari barpo etish boʻyicha reja ishlab chiqilishini; rejaga asosan oʻrmon barpo etish usullarini, har bir oʻrmon xoʻjaligi boʻyicha oʻrmon barpo etishga zarur boʻladigan texnikaning soni va turlari, xomashyo va bajariladigan ishlar hajmi boʻyicha smeta xarajatlarining aniq hisob-kitobi ishlab chiqilishini; rejaga asosan har bir oʻrmon xoʻjaligi boʻyicha zamonaviy texnologiyalarni qoʻllagan holda oʻrmon barpo etish boʻyicha ishchi loyihalar 2019-yil uchun 1-martgacha, keyingi yillarda 1-sentabrgacha ishlab chiqilishini taʼminlasin; v) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi bilan birgalikda Orol dengizining suvi qurigan hududida 2019-yil davomida jami 500 ming gektar maydonda “yashil qoplamalar” barpo etilishini tashkil etsin. 6. Quyidagilar: xalqaro moliya institutlari va donor tashkilotlar mablagʻlari; Qoraqalpogʻiston Respublikasi mahalliy budjetining prognozga nisbatan oshirib bajarilgan qismi hisobiga ajratiladigan mablagʻlar; yuridik va jismoniy shaxslarning, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlarining homiylik xayriyalari; qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar Orol dengizining suvi qurigan hududida “yashil qoplamalar” barpo etishni moliyalashtirish manbalari etib belgilansin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi bilan birgalikda xalqaro moliya institutlari va donor tashkilotlarning grantlari jalb etilishi choralarini koʻrsinlar. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi davlat dasturi asosida eʼlon qilingan amaliy, ilmiy-texnik loyihalar va innovatsion ishlanmalar tanlovi doirasida Orolboʻyi mintaqasida ekologik holatni yaxshilash, Orol fojiasining salbiy oqibatlarini kamaytirish, oʻsimlik va hayvonot dunyosini samarali muhofaza qilish hamda oʻrmon xoʻjaligini rivojlantirish muammolari bilan bogʻliq fundamental, amaliy, ilmiy-tadqiqot va innovatsion ishlanmalarga belgilangan tartibda ekspertiza xulosalari olinganidan keyin grantlar yoʻnaltirilishini taʼminlasin. 9. “Oʻzagrotexsanoatxolding” aksiyadorlik jamiyati Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasining buyurtmasiga muvofiq oʻrmon xoʻjaliklari uchun talab etiladigan texnika vositalari lizing asosida yetkazib berilishi choralarini koʻrsin. 10. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi raisi N.J. Bakirov, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi Q.R. Sariyev zimmasiga hamda Vazirlar Mahkamasining Agrar va oziq-ovqat sohalarini rivojlantirish masalalari kotibiyatiga yuklansin. ming gektar T/r. Oʻrmon xoʻjaliklari nomi 2019-yil: bahor mavsumida: kuz mavsumida: barpo qilinadigan jami “yashil qoplamalar” barpo qilinadigan jami “yashil qoplamalar” shundan: barpo qilinadigan jami “yashil qoplamalar” shundan: koʻchatdan urugʻdan koʻchatdan urugʻdan 1. Nukus davlat oʻrmon xoʻjaligi 11,8 0,8 11,0 19,8 1,8 18,0 31,6 2. Toʻrtkoʻl davlat oʻrmon xoʻjaligi 11,8 0,8 11,0 16,8 1,8 15,0 28,6 3. Elliqaʼla davlat oʻrmon xoʻjaligi 11,8 0,8 11,0 21,8 1,8 20,0 33,6 4. Boʻzatov davlat oʻrmon xoʻjaligi 14,1 1,1 13,0 22,8 2,8 20,0 36,9 5. Chimboy davlat oʻrmon xoʻjaligi 17,1 1,1 16,0 22,8 2,8 20,0 39,9 6. Qoraoʻzak davlat oʻrmon xoʻjaligi 17,1 1,1 16,0 22,8 2,8 20,0 39,9 7. Taxtakoʻpir davlat oʻrmon xoʻjaligi 14,1 1,1 13,0 20,8 2,8 18,0 34,9 8. Moʻynoq davlat oʻrmon xoʻjaligi 23,4 1,4 22,0 33,2 3,2 30,0 56,6 9. Beruniy davlat oʻrmon xoʻjaligi 10,8 0,8 10,0 13,8 1,8 12,0 24,6 10. Xoʻjayli davlat oʻrmon xoʻjaligi 11,8 0,8 11,0 19,8 1,8 18,0 31,6 11. Qipchoq d�vlat oʻrmon xoʻjaligi 10,8 0,8 10,0 14,8 1,8 13,0 25,6 12. Nukus maxsus davlat oʻrmon xoʻjaligi 8,8 0,8 8,0 15,8 1,8 14,0 24,6 13. Qozoqdaryo davlat oʻrmon ov xoʻjaligi 13,3 1,3 12,0 17,8 2,8 15,0 31,1 14. Qoʻngʻirot davlat oʻrmon ov xoʻjaligi 14,3 1,3 13,0 22,8 2,8 20,0 37,1 15. Shumanay davlat oʻrmon xoʻjaligi 4,5 0,5 4,0 7,2 1,2 6,0 11,7 16. Qonlikoʻl davlat oʻrmon xoʻjaligi 4,5 0,5 4,0 7,2 1,2 6,0 11,7 Jami: 200,0 15,0 185,0 300,0 35,0 265,0 500,0