OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA MADANIY BOYLIKLARNING OLIB CHIQILISHI VA OLIB KIRILISHI MASALALARINI TARTIBGA SOLISH TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2024-12-24)

Oʻzbekiston xalqlari madaniy merosining saqlanishini taʼminlash, madaniy boyliklarning qonunga xilof ravishda olib chiqilishi va olib kirilishidan muhofaza qilish uchun shart-sharoitlar yaratish, shuningdek, xalqaro madaniy hamkorlikni rivojlantirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Madaniy boyliklarning olib chiqilishi va olib kirilishi tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 1-ilovaga muvofiq; 3. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat ishlari vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda muzeylarda va boshqa muassasalarda saqlanayotgan madaniy boyliklarni uch oy muddatda xatlovdan oʻtkazsin va madaniy meros ashyolari hamda obyektlarini davlat muhofaza roʻyxatlari va reyestrlarini qayta tasdiqlash yuzasidan takliflar kiritsin. Belgilansinki, davlat muhofaza roʻyxatlari va reyestrlari aniqlangunga va qayta tasdiqlangunga qadar Oʻzbekiston Respublikasi xalqlari madaniy merosining qimmatli obyektlari yoki madaniy boyliklari hisoblangan tarixiy, badiiy, ilmiy yoki boshqa madaniy boyliklar ahamiyatiga molik koʻchar ashyolar yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi madaniy mulk, shuningdek, maʼlum darajada madaniy boylik ahamiyatiga molik ashyolar va kolleksiyalar, ular yaratilgan vaqti hamda joyidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqilishi mumkin emas. 4. “Oʻzbekiston havo yoʻllari” milliy aviakompaniyasi, “Oʻzbekiston temir yoʻllari” davlat-aksiyadorlik kompaniyasi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining buyurtmanomalariga koʻra aeroportlarda, vokzallarda va konteynerlarni joʻnatish joylarida madaniy boyliklarni badiiy ekspertizadan oʻtkazish uchun tegishli xonalar ajratsinlar. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Madaniyat ishlari vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi, Davlat bojxona qoʻmitasi boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda amaldagi idoraviy meʼyoriy hujjatlarni bir oy muddatda mazkur qarorga muvofiqlashtirsinlar. 7. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari H.S. Karomatov zimmasiga yuklansin. 1. Madaniy boyliklarning olib chiqilishi va olib kirilishi tartibi toʻgʻrisidagi mazkur Nizom (keyingi oʻrinlarda “Nizom” deb ataladi) “Madaniy boyliklarning olib kirilishi va olib chiqilishi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ishlab chiqilgan va madaniy boyliklarni badiiy ekspertizadan oʻtkazish hamda ularning olib chiqilishi va olib kirilishini nazorat qilishning yagona tartibini, ularni olib chiqish huquqini beruvchi sertifikatlarni berish tartibini, shuningdek, madaniy boyliklar badiiy ekspertizadan oʻtkazilganligi va tegishli hujjatlar rasmiylashtirilganligi uchun maxsus yigʻim miqdorini va uni toʻlash tartibini belgilaydi. 2. Madaniy boyliklarga taalluqli ashyolar toifasi quyidagilardan iboratdir: xalqlar hayotidagi tarixiy voqealar, jamiyat va davlat rivojlanishi, fan va texnika tarixi bilan bogʻliq boʻlgan, shuningdek, atoqli shaxslar (davlat, siyosiy, jamoat arboblari, mutafakkirlar, fan, adabiyot, sanʼat arboblari) hayoti va faoliyatiga taalluqli ashyolar; tarixiy, badiiy, ilmiy va boshqa madaniy qimmatga ega boʻlgan qurollarning har xil turlari; tarkibida qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlar boʻlgan badiiy boyliklar; arxeologik qazilmalar yoki arxeologik kashfiyotlar va topilmalar natijasida olingan ashyolar va ularning parchalari, tuproq namunalari, arxeologik, geologik va boshqa namunalar; har qanday asosda va har qanday materiallardan butunlay qoʻlda ishlangan rasmlar va suratlar; har qanday materiallardan ishlangan va haykaltaroshlik asarlari, shu jumladan, boʻrtma rasmlar; har qanday materiallardan ishlangan asl badiiy kompozitsiyalar va montajlar; sigʻinish maqsadidagi badiiy bezatilgan ashyolar; etnografik obyektlar; oʻyma naqshlar, estamplar, litografiyalar, ksilografiyalar, grafikaning boshqa turlari va ularning original bosma shakllari; amaliy-dekorativ sanʼat asarlari (shisha, loy, yogʻoch, metall, suyak, mato va boshqa materiallardan ishlangan badiiy buyumlar); anʼanaviy xalq badiiy hunarmandchiligi buyumlari; arxitektura, tarix, badiiy yodgorliklar va monumental sanʼat yodgorliklarining tarkibiy qismlari va parchalari; alohida yoki kolleksiyadagi qadimiy kitoblar, shuningdek, tarixiy, ilmiy-badiiy, adabiy ahamiyatga ega boʻlgan matbaa asarlari; noyob qoʻlyozmalar va hujjatli yodgorliklar, arxiv hujjatlari; audiovizual asarlar, fonogrammalar va fotomateriallar; musiqa asboblari; filateliya, numizmatika, faleristika, bonistika, sfragistika ashyolari va boshqa kolleksiyalar; tangalar, ordenlar, medallar, muhrlar, pochta otkritkalari (konvertlar) va kolleksiyalashning boshqa ashyolari; noyob kolleksiyalar va flora hamda fauna namunalari, ilm-fanning mineralogiya, paleontologiya, anatomiya kabi tarmoqlari uchun ahamiyatli boʻlgan ashyolar; maishiy va madaniy ahamiyatga ega boʻlgan maishiy va ilmiy priborlar, asboblar (coat, barometr, tarozi, durbin, foto-, kinoapparatlari, tikuv mashinalari va shu kabilar); boshqa koʻchar buyumlar, shu jumladan, tarixiy, ilmiy-badiiy yoki boshqa madaniy ahamiyatga ega boʻlgan, shuningdek, davlat tomonidan tarixiy va madaniy yodgorlik sifatida muhofazaga olingan nusxalar. 3. Madaniy boyliklarning olib chiqilishi va olib kirilishining mazkur Nizomda belgilangan tartibi, mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, arxiv hujjatlaridan tashqari, barcha madaniy boyliklarga nisbatan qoʻllaniladi hamda Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi barcha yuridik va jismoniy shaxslar uchun majburiydir. 4. Ellik yil muqaddam va undan ham oldinroq yaratilgan madaniy boyliklar Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqib ketilmaydi. 5. Ushbu ashyolarning qiymati darajasi ularni badiiy ekspertizadan oʻtkazish jarayonida vakolatli sanʼatshunoslar — ekspertlar yoki Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining shtatdan tashqari ekspertlari tomonidan aniqlanadi. 6. Oʻzbekiston xalqining madaniy merosini saqlash ishiga katta hissa qoʻshgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, xorijiy fuqarolar yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxslar belgilangan tartibda pul mukofotlari yoki boshqa mukofotlar bilan mukofotlanishlari mumkin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi va Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi oʻz vakolatlari doirasida madaniy boyliklarning olib chiqilishi va olib kirilishini davlat tomonidan tartibga solish va nazorat qilishni amalga oshiradilar. 8. Madaniy boyliklarning olib chiqilishi va olib kirilishini tartibga solish va nazorat qilish boʻyicha tezkor hal etishni talab etadigan masalalar bojxona organlarining mansabdor shaxslari va Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining vakolatli xodimlari tomonidan koʻrib chiqiladi. Madaniy meros agentligi xodimiga oʻz funksiyalarini bajarish uchun bojxona nazorati zonasiga oʻtish huquqini berish bojxona organi rahbari bilan kelishgan holda amalga oshiriladi. 9. Madaniy boyliklarning Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqilishi yoki vaqtincha olib chiqilishi huquqini beruvchi sertifikat olish uchun (1 va 1a-ilovalar) ularning egasi oldindan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligiga belgilangan shakldagi yozma ariza (2-ilova) taqdim etadi. Matbaa asarlari olib chiqilishi uchun roʻyxat ikki nusxada taqdim etiladi (3-ilova). 10. Olib chiqiladigan madaniy boyliklar vakolatli sanʼatshunoslar — ekspertlar tomonidan koʻrib chiqiladi. Zarur hollarda ekspertizaga yuqori malakali mutaxassislardan iborat boʻlgan shtatdan tashqari ekspertlar shartnoma asosida jalb qilinishi mumkin. Alohida hollarda ekspertlar konsiliumi chaqiriladi. Konsiliumning tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan tasdiqlanadi. Ashyolarni koʻrib chiqish va ularni olib chiqilishi imkoniyati toʻgʻrisida ekspert xulosasi tayyorlash ashyoning egasi hozir boʻlmagan holda amalga oshiriladi, biroq u paydo boʻlgan masalalarni aniqlash uchun chaqirilishi mumkin. Ekspertlarning xulosasi (4-ilova) tavsiya tusiga ega boʻladi va madaniy boyliklarning olib chiqilishi uchun sertifikatlar berish boʻyicha uzil-kesil qaror qabul qilishda hisobga olinadi. Zaruriyat boʻlganda ashyolar ekspertizasi ular turgan joyda oʻtkazilishi mumkin. 11. Madaniy boyliklarning Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqilishi yoki vaqtincha olib chiqilishi huquqini beruvchi sertifikat Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining vakolatli xodimi tomonidan imzolanadi. Madaniy boyliklarning Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqilishi (joʻnatilishi) huquqini beruvchi sertifikat berilgan kundan boshlab uch oy mobaynida haqiqiy hisoblanadi. 12. Zarur hollarda mazkur ashyoni oldingi egasidan begonalashtirishning qonun bilan belgilangan shaklini tasdiqlovchi, shuningdek, ularning qiymatini tasdiqlovchi hujjatlar (cheklar, kvitansiyalar va boshqalar) taqdim etiladi. 13. Badiiy ekspertizadan oʻtkazish muddati uch kundan oshmasligi kerak va u olib chiqiladigan ashyolar soniga, ularning holatiga va ekspertizadan oʻtkazish murakkabligi darajasiga bogʻliq boʻladi. 14. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi direktori va agentlikning madaniy boyliklarning olib chiqilishiga sertifikatlar berish boʻyicha vakolatli shaxslari mazkur Nizomda belgilangan qoidalarga rioya etilishi uchun shaxsan javob beradilar. 15. Olib chiqishni rasmiylashtirishda sertifikat blankida va olib chiqilishiga ruxsat berilgan madaniy boyliklar roʻyxatining har bir varagʻida, ularning fotosuratlarining orqa tomoniga sertifikat tartib raqami, u berilgan sana koʻrsatilgan holda sertifikatni bergan vakolatli shaxsning imzosi qoʻyilgan belgilangan namunadagi shtamp bosiladi. Olib chiqishga ruxsat berilgan tasviriy sanʼat asarlarining orqa tomoniga shtamp bosiladi, olib chiqishga ruxsat berilgan musiqa asboblari va gilamdoʻzlik buyumlari tamgʻalanadi. Roʻyxatning birinchi turkumi fotosuratlar bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligida saqlanadi, ikkinchi turkumi sertifikat bilan birgalikda bojxona organlariga taqdim etish uchun egasiga beriladi. 20. Qaytarilish chogʻida vaqtincha olib chiqilgan madaniy boyliklar oʻrami Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi va Davlat bojxona qoʻmitasining vakolatli xodimlari va ekspert kengashi aʼzolari ishtirokida ochib koʻriladi va ashyolar ularning tarkibi va soni, shuningdek, sifat tavsiflari bir xilligiga muvofiqligini aniqlash maqsadida badiiy ekspertizadan oʻtkaziladi. 21. Vaqtincha olib chiqiladigan musiqa asboblari va kamonlarga sertifikat olish uchun olib chiqilishi va keyinchalik ushbu asbobni olib kirilishi faktini aniqlash uchun zarur boʻlgan asbob va kamonlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar mavjud boʻlgan pasportlar (5, 5a va 5b-ilovalar) ham taqdim etilishi shart. Asbob har bir olib chiqilishi va olib kirilishida uning egasi ushbu pasportni roʻyxatdan oʻtkazish belgilarini qoʻyish va boshqa bojxona hujjatlarini toʻldirish uchun bojxona organlariga taqdim etadi. 22. Joʻnab ketayotganda fuqarolar tomonidan bojxona organlariga koʻrsatilgan roʻyxatlar, fotosuratlar va sertifikatlar belgilangan tartibda saqlanishi kerak. 23. Keyingi 50 yil davomida yaratilgan quyidagi madaniy boyliklarga ular olib chiqilishi huquqini beruvchi sertifikat talab etilmaydi: gilamlar, gilamdoʻzlik buyumlari, kashta, soʻzana (barchasi mashinada tikilgan); elektr musiqa asboblari; kartinalar, ikonalar reproduksiyalari, sanʼat boʻyicha albomlar, plastinkalar; fabrikada ommaviy ishlab chiqarilgan esdalik buyumlar, keramika, chinni, billur, shisha, yogʻoch, metalldan yasalgan buyumlar (chet elda ishlab chiqarilgan ashyolar bundan mustasno); 1 yoki 2 jilddan iborat boʻlgan badiiy, bolalar, ommabop adabiyot, nota nashrlari; Oʻzbekistonda ilmiy-texnik ayirboshlash boʻyicha boʻlgan chet ellik olimlar va mutaxassislar, Oʻzbekiston Respublikasida oʻqiyotgan xorijiy fuqarolar, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining chet elga xizmat safariga yuborilayotgan olimlari, mutaxassislari, talabalari, oʻquvchilari tomonidan sotib olingan ilmiy, oʻquv adabiyoti; qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlardan yasalgan davlat probasiga ega boʻlgan zamonaviy zargarlik buyumlari (olib chiqiladigan zargarlik buyumlari soni bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq belgilanadi); taqib yurilishi uchun orden daftarchalari yoki mukofotlash guvohnomalari boʻlgan shaxsiy mukofotlar. audiovizual asarlar va fonogrammalar. 24. Qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlardan yasalgan buyumlarning konteynerlar, yuk va pochta joʻnatmalarida olib chiqilishi taqiqlanadi. Olib chiqishga ruxsat etilgan qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlardan yasalgan buyumlar bevosita ularning egalari tomonidan olib chiqiladi. 25. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi zarur hollarda: olib chiqishga taqdim etilgan madaniy boyliklar toʻgʻrisida maxsus xulosa berish haqida soʻrov bilan vakolatli davlat, jamoat tashkilotlariga, muassasalarga murojaat qilish huquqiga egadir. Mazkur soʻrovlar bir hafta muddatda koʻrib chiqilishi kerak; madaniy boyliklar Oʻzbekiston Respublikasi hududida qonuniy sotib olinganligini tasdiqlovchi, shuningdek, ularning qiymatini tasdiqlovchi hujjatlar taqdim etilishini talab qilishga haqlidir. 26. Xorijiy fuqarolar (shu jumladan xorijiy diplomatik va konsullik vakolatxonalari boshliqlari) va boshqa shaxslar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasiga vaqtincha olib kiriladigan madaniy boyliklar tegishli bojxona hujjatlarida koʻrsatilishi kerak. 28. Musiqa asboblari va kamonlarning bojxona organlari belgisi qoʻyilgan pasportlari ularning Oʻzbekiston Respublikasidan toʻsiqsiz olib chiqilishi uchun asos hisoblanadi. 29. Madaniy boyliklar badiiy ekspertizadan oʻtkazilganligi uchun 7-ilovaga muvofiq maxsus yigʻim undiriladi, ushbu yigʻim Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining ekspertizadan oʻtkazgan tegishli muassasalari hisob-kitob schyotiga tushadi. Maxsus yigʻim miqdorini belgilashda tahlilning murakkabligi, ish hajmi, buyumlar soni va madaniy boyliklarning sifat tavsiflari hisobga olinadi. 30. Madaniy boyliklar badiiy ekspertizadan oʻtkazilganda, ular olib chiqilishi imkoniyatidan qatʼi nazar, ariza beruvchidan toʻliq miqdorda maxsus yigʻim undiriladi. 31. Tegishli davlat organlari tomonidan ushlab qolingan yoki musodara qilingan madaniy boyliklarni ekspertizadan oʻtkazish va ularga xulosa yozish (8-ilova) toʻlov undirmasdan amalga oshiriladi. Ushlab qolingan va musodara qilingan madaniy boyliklarni ekspertizadan oʻtkazish muddati — 15 kun. 32. Badiiy ekspertizadan oʻtkazilganligi va hujjatlar rasmiylashtirilganligi uchun maxsus yigʻim undirishdan tushgan mablagʻlar moddiy-texnika bazani rivojlantirishda, reklama-noshirlik ishida, shtatdan tashqari ekspertlar va jalb qilinadigan mutaxassislar bilan tuzilgan shartnomalar boʻyicha haq toʻlashda, shuningdek, xodimlarning ijtimoiy, iqtisodiy shart-sharoitlarini yaxshilashda foydalaniladi. Madaniy boyliklarning Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqilishi huquqini beruvchi‎Madaniy boyliklarning Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqilishi huquqini beruvchi-son SERTIFIKAT‎-son SERTIFIKAT‎‎Ariza beruvchi ________________________‎Ariza beruvchi ________________________(F. I. O. yoki tashkilot nomi)‎(F. I. O. yoki tashkilot nomi)Pasport maʼlumotlari yoki rekvizitlari‎Pasport maʼlumotlari yoki rekvizitlari______________________________________‎‎‎______________________________________‎‎‎Ashyolar qayerga olib chiqilmoqda__________‎Ashyolar qayerga olib chiqilmoqda__________(mamlakat)‎(mamlakat)‎______________________________________‎‎_______________________________________‎‎Olib chiqilayotgan ashyolarning roʻyxati “____” varaqda ilova qilinmoqda.‎Olib chiqilayotgan ashyolarning roʻyxati “____” varaqda ilova qilinmoqda.Ashyolarning qiymati ___________________‎Ashyolarning qiymati ____________________(soʻz bilan)‎(soʻz bilan)Madaniy boyliklarning olib chiqilishi va olib kirilishi tartibi toʻgʻrisidagi Nizom asosida olib chiqilishi kerak‎Madaniy boyliklarning olib chiqilishi va olib kirilishi tartibi toʻgʻrisidagi Nizom asosida olib chiqilishi kerak20__ yil “___”____________ shahrida berilgan‎20__ yil “___”____________ shahrida berilgan20__ yil “___”_______ gacha haqiqiy‎20__ yil “___”_______ gacha haqiqiyMadaniy meros agentligi vakolatli shaxsining lavozimi, F. I. O. va imzosi‎Madaniy meros agentligi vakolatli shaxsining lavozimi, F. I. O. va imzosiOluvchining tilxati‎Oluvchining tilxati‎Bojxona organiga topshirilishi kerak‎‎‎M. Oʻ.‎M. Oʻ. ‎Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligiga‎____________________________________________‎‎____________________________________________‎________________________________________ dan‎‎Manzili:____________________________________‎‎____________________________________________‎‎____________________________________________‎‎____________________________________________‎‎Pasport maʼlumotlari yoki rekvizitlari‎____________________________________________‎‎____________________________________________‎‎‎____________________________________________‎‎‎____________________________________________‎‎A R I Z A________________________________________‎‎___________________________________‎‎‎________________________________‎‎_________________________________mamlakatiga‎‎‎‎________________________________________‎‎___________________________________‎‎‎_______________________________________‎‎_______________________________sonda________________________________‎‎___________________________________________‎‎‎‎‎________________________________‎‎___________________________________________‎‎‎‎‎________________________________‎‎___________________________________________‎‎‎‎‎olib chiqishga (vaqtincha olib chiqishga) ruxsat berishingizni soʻrayman.‎‎‎Sana 20__ yil “__” ________Imzo