Saylov va referendumni tashkil etish hamda oʻtkazish sohasidagi huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun javobgarlikning muqarrarligini taʼminlash toʻgʻrisida
(resolution, 2024-09-11)

Oʻzbekiston Respublikasi Saylov kodeksining 14 va 16-moddalariga asosan saylov va referendumni tashkil etish hamda oʻtkazish sohasidagi huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun javobgarlikning muqarrarligini taʼminlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi qaror qiladi: 1. Maʼlumot uchun qabul qilinsinki: Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 512 — 5111-moddalariga asosan saylov va referendumni tashkil etish hamda oʻtkazish sohasidagi huquqbuzarliklar uchun maʼmuriy javobgarlik belgilangan; Oʻzbekiston Respublikasining Saylov kodeksi, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi, “Prokuratura toʻgʻrisida”, “Ichki ishlar organlari toʻgʻrisida”gi qonunlariga asosan saylov va referendumni tashkil etish hamda oʻtkazish sohasidagi maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilganligi toʻgʻrisidagi bayonnoma prokuratura, ichki ishlar organlarining vakolatli mansabdor shaxslari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi, hududiy, tuman, shahar, okrug saylov komissiyalarining raislari, ularning oʻrinbosarlari yoki kotiblari tomonidan tuziladi; Oʻzbekiston Respublikasi Saylov kodeksi, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 245-moddasiga asosan saylov va referendumni tashkil etish hamda oʻtkazish sohasidagi maʼmuriy huquqbuzarliklar haqidagi ishlar jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudlari tomonidan koʻrib chiqiladi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi, Ichki ishlar vazirligi: saylov kampaniyasi va referendumni oʻtkazish davrida saylov va referendumni tashkil etish hamda oʻtkazish sohasidagi huquqbuzarliklarni oldini olish, huquqbuzarliklarni sodir etgan shaxslarning muqarrar javobgarligini taʼminlash ustidan qatʼiy nazorat oʻrnatsin; prokuratura va ichki ishlar organlari vakolatli mansabdor shaxslari tomonidan saylov va referendumni tashkil etish hamda oʻtkazish sohasidagi huquqbuzarliklarga oid ishlarni rasmiylashtirish boʻyicha quyi turuvchi idoralarga koʻrsatma bersin. 3. Saylov komissiyalari va referendum oʻtkazuvchi komissiyalar tomonidan saylov va referendumni tashkil etish hamda oʻtkazish sohasidagi huquqbuzarliklarga oid ishlarni rasmiylashtirish boʻyicha yoʻriqnoma 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining “Saylov va referendumni tashkil etish hamda oʻtkazish sohasidagi huquqbuzarliklar boʻyicha maʼmuriy ish yuritishni rasmiylashtirish yuzasidan uslubiy tavsiyalarni tasdiqlash toʻgʻrisida” 2016-yil 7-oktabrdagi 751-son qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 6. Ushbu qaror Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining rasmiy veb-saytida eʼlon qilinsin. 7. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi raisining oʻrinbosari M. Istamov zimmasiga yuklansin. Mazkur Yoʻriqnoma saylov va referendumni tashkil etish hamda oʻtkazish sohasidagi huquqbuzarliklarni saylov komissiyalari va referendum oʻtkazuvchi komissiyalar tomonidan aniqlash, rasmiylashtirish va ularni sud organlariga yuborish, shuningdek aniqlangan huquqbuzarliklar haqida huquqni muhofaza qiluvchi organlarga xabar berish tartibini belgilaydi. 1. Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining (bundan buyon matnda MJtK deb yuritiladi) 512 — 5110-moddalarida nazarda tutilgan maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etilganligi aniqlanganda, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi (bundan buyon matnda MSK deb yuritiladi), hududiy, tuman, shahar, okrug saylov komissiyalarining raisi, rais oʻrinbosari yoki kotibi tomonidan, 5111-moddasida nazarda tutilgan maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etilganligi aniqlangan hollarda esa maʼmuriy huquqbuzarlikka oid ishlar MSK raisi, rais oʻrinbosari yoki kotibi tomonidan rasmiylashtiriladi. 2. Ushbu Yoʻriqnoma harbiy xizmatchilar tomonidan saylov va referendumni tashkil etish va oʻtkazish sohasida sodir etilgan huquqbuzarliklarni rasmiylashtirishga tatbiq etilmaydi. 21. Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududida ushbu Yoʻriqnomada nazarda tutilgan hududiy saylov komissiyasining vakolatlarini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi amalga oshiradi. 3. Saylov va referdumni tashkil qilish va oʻtkazish sohasidagi huquqbuzarliklarni aniqlashda MJtKning 512 — 5111-moddalariga muvofiq quyidagi huquqbuzarliklar alomatlari mavjudligiga alohida eʼtibor qaratilishi lozim: saylov komissiyalari va referendum oʻtkazuvchi komissiyalar faoliyatiga aralashish va ularning ishiga toʻsiqlarni yuzaga keltirish; saylov komissiyalari va referendum oʻtkazuvchi komissiyalarning qarorlarini ijro etmaslik, ularning murojaatlarini koʻrib chiqishni gʻayrihuquqiy ravishda rad etilishi yoki ularni koʻrib chiqish muddatlarini uzrli sabablarsiz buzilishi; nomzodning, ishonchli vakilning, kuzatuvchining yoki siyosiy partiya vakolatli vakili huquqlarining buzilishi; nomzod, ishonchli vakil, siyosiy partiya vakili, mansabdor shaxs tomonidan saylovoldi tashviqotini, referendumga qoʻyilgan masalalar yuzasidan tashviqot olib borish shartlari va tartibining buzilishi; saylov natijalariga taʼsir koʻrsatish maqsadida nomzod, siyosiy partiya toʻgʻrisida ataylab yolgʻon maʼlumotlar eʼlon qilinishi yoki boshqa usullar orqali tarqatilishi; saylovga yoki referendumga tayyorgarlik koʻrish va oʻtkazish jarayonida axborot hamda tashviqot materiallarining qasddan yoʻq qilib yuborilishi yoki ularga qasddan shikast yetkazilishi; saylovni yoki referendumni moliyalashtirish tartibi buzilishi, shuningdek jamoatchilik fikri soʻrovlari natijalarini, saylov natijalari taxminlarini chop etish (eʼlon qilish) tartibi buzilishi; saylov komissiyasi yoki referendum oʻtkazuvchi komissiya aʼzosi tomonidan fuqarolarga bir necha marta yoki boshqa shaxslar nomidan ovoz berish uchun saylov (ovoz berish) byulletenlari berilishi; saylovda ishtirok etish uchun ajratilgan davlat mablagʻlari toʻgʻrisidagi oraliq yoki yakuniy hisobotni siyosiy partiya tomonidan MSKga taqdim etmaslik yoki oʻz vaqtida taqdim etmaslik yoxud hisobotda bila turib notoʻgʻri maʼlumotlar taqdim etilishi. 4. MJtKning 512 — 5111-moddalarida koʻrsatilgan maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etilganligi aniqlangan hollarda, MJtKning 280 va 281-moddalariga koʻra tegishincha MSK, hududiy, tuman, shahar, okrug saylov komissiyalarining raislari, ularning oʻrinbosarlari yoki kotiblari tomonidan maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi bayonnoma tuzilishi mumkin. Bunda bayonnoma MJtKning 281-moddasi tartibida mazkur Yoʻriqnomaning ilovasiga muvofiq shaklda rasmiylashtiriladi. 5. Bayonnoma uni tuzgan shaxs va maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etgan shaxs tomonidan imzolanadi, guvohlar va jabrlanuvchilar boʻlgan taqdirda esa — bayonnoma mazkur shaxslar tomonidan ham imzolanadi. Huquqbuzarlik sodir etgan shaxs bayonnomani imzolashdan bosh tortgan taqdirda, bayonnomaga bu haqda yozib qoʻyiladi. Bunda huquqbuzarlik sodir etgan shaxs bayonnomaning mazmuni yuzasidan bayonnomaga ilova qilinadigan tushuntirish va mulohazalarini berishga, shuningdek mazkur bayonnomaga imzo chekishdan bosh tortish sabablarini bayon etishga haqlidir. 6. Bayonnomani tuzish vaqtida huquqbuzarga MJtKning 294-moddasida nazarda tutilgan uning huquq va burchlari tushuntiriladi va bu xususda bayonnomaga yozib qoʻyiladi. Jumladan: maʼmuriy javobgarlikka tortilayotgan shaxs ish materiallari bilan tanishib chiqishga, izohlar berishga, dalillar keltirishga, oʻz iltimosini bayon etishga, ishni koʻrib chiqish vaqtida advokatning yuridik yordamidan foydalanishga, oʻz ona tilida soʻzlashga va tarjimonning xizmatlaridan foydalanishga, ish yuzasidan chiqarilgan qaror ustidan shikoyat berishga haqliligi; maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish maʼmuriy javobgarlikka tortilayotgan shaxs ishtirokida koʻrib chiqilishi tushuntiriladi. 7. MJtK 284-moddasining birinchi qismiga muvofiq maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzish maqsadida, agar bayonnoma tuzish shart boʻlib, uni joyning oʻzida tuzishning imkoni boʻlmasa, ichki ishlar organi xodimi yoki maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzishga vakolatli boshqa shaxs huquqbuzarni ichki ishlar organiga yoxud fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi binosiga keltirishi mumkin. 8. MJtK 287-moddasi birinchi qismining 1-bandiga muvofiq MJtKning 512, 518 va 519-moddalarida nazarda tutilgan huquqbuzarliklar sodir etilgan taqdirda ichki ishlar organlari tomonidan maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etgan shaxs maʼmuriy yoʻl bilan ushlab turilishi mumkin. 9. Bayonnomani tuzish vaqtida huquqbuzarni ichki ishlar organiga yoxud fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi binosiga keltirish, maʼmuriy yoʻl bilan ushlab turish ehtiyoji yuzaga kelgan taqdirda tegishli komissiyalar aʼzolari ichki ishlar organlari xodimlariga murojaat qilishlari mumkin. 10. MJtKning 282-moddasi talablaridan kelib chiqib, bayonnoma boshqa hujjatlar va ish boʻyicha ashyoviy dalillar bilan birga MJtKning 512 — 5111-moddalarida nazarda tutilgan huquqbuzarlik sodir etilgan yoki aniqlangan paytdan boshlab bir sutkadan kechiktirmay jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudiga yuboriladi. 11. Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi bayonnomaga quyidagilar ilova qilinadi: 1) maʼmuriy javobgarlikka tortilayotgan shaxsning shaxsini tasdiqlovchi hujjatning koʻchirma nusxasi; 2) maʼmuriy javobgarlikka tortilayotgan shaxsning tushuntirishi; 3) jabrlanuvchining, guvohlarning koʻrsatuvlari, ekspertning xulosasi, agar ular mavjud boʻlsa; 4) maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilganligi faktini tasdiqlovchi boshqa materiallar. 12. Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish materiallari MJtKning 281, 282-moddalarida nazarda tutilgan talablar buzilgan holda jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudiga taqdim qilingan taqdirda, ushbu sudning asoslantirilgan yozma talabiga koʻra 12 soatdan kechiktirmasdan maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi bayonnomani tuzgan organ tomonidan kamchiliklar bartaraf etilishi shart. 13. MSK, hududiy, tuman, shahar saylov komissiyalari, okrug va uchastka saylov komissiyalari va referendum oʻtkazuvchi uchastka komissiyalar aʼzolari MJtKning 512 — 5111-moddalarida nazarda tutilgan maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etilganligi aniqlangan hollarda ushbu holat haqida darhol huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yoki yuqori turuvchi saylov komissiyalariga xabar berishi mumkin. 14. Xabarda quyidagilar koʻrsatilishi zarur: huquqbuzarning shaxsiga oid maʼlumotlar (agar mavjud boʻlsa); huquqbuzarlik sodir etilgan joy, vaqt va bu huquqbuzarlikning mohiyati; agar guvohlar va jabrlanuvchilar boʻlsa, ularning familiyalari va yashash manzillari; zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlar. 15. Kelib tushgan xabarlar huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi. 16. Hududiy, tuman, shahar, okrug saylov komissiyalari tomonidan maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi bayonnoma tuzilganligi toʻgʻrisida bayonnoma sudga yuborilgan kundan kechiktirmasdan yuqori turuvchi saylov komissiyasi, shu jumladan MSK xabardor qilinishi lozim. 18. Saylov va referendumni tashkil etish hamda oʻtkazish sohasidagi huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlar MJtKga muvofiq jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudi tomonidan koʻrib chiqiladi. 19. Ushbu Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi bilan kelishilgan.