Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Gʻ.O. Mavlonov nomidagi Seysmologiya instituti hamda M.T. Oʻrozboyev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi instituti faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2024-02-12)

Soʻnggi vaqtlarda dunyoning turli davlatlarida sodir boʻlayotgan kuchli zilzilalar oqibatida yuzaga kelayotgan talafotlar mamlakatimizda seysmologiya, inshootlarning seysmik mustahkamligini, hududlar va aholining seysmik xavfsizligini taʼminlash sohalarini rivojlantirish hamda ilmiy-tadqiqotlarning samaradorligini yanada oshirishni, sohaga ilmiy jihatdan zamonaviy yondashuvlarni joriy etishni talab etmoqda. Seysmologiya, inshootlarning seysmik mustahkamligini va seysmik xavfsizlikni taʼminlash sohasidagi ilmiy-tadqiqot institutlarining faoliyatini yanada rivojlantirish, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasining seysmik xavfsizligini taʼminlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 30-maydagi PF-144-son Farmoni va “Oʻzbekiston Respublikasi aholisi va hududining seysmik xavfsizligini taʼminlash tizimini yanada takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2023-yil 16-maydagi PQ-158-son qarorida belgilangan vazifalar ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 30-maydagi PF-144-son Farmoni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi aholisi va hududining seysmik xavfsizligini taʼminlash tizimini 2025-yilgacha takomillashtirish konsepsiyasini 2022-2023-yillarda amalga oshirish “yoʻl xaritasi”da Fanlar akademiyasining Gʻ.O. Mavlonov nomidagi Seysmologiya instituti hamda M.T. Oʻrozboyev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi institutining faoliyat yoʻnalishlarini qayta koʻrib chiqish vazifasi belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Quyidagilar: Gʻ.O. Mavlonov nomidagi Seysmologiya institutining asosiy vazifalari 1-ilovaga muvofiq; M.T. Oʻrozboyev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi institutining asosiy vazifalari 2-ilovaga muvofiq; Gʻ.O. Mavlonov nomidagi Seysmologiya institutining tuzilmasi 3-ilovaga muvofiq; M.T. Oʻrozboyev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi institutining tuzilmasi 4-ilovaga muvofiq; Gʻ.O. Mavlonov nomidagi Seysmologiya institutining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladigan ilmiy xodimlari sonining jadvali 5-ilovaga muvofiq; M.T. Oʻrozboyev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi institutining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladigan ilmiy xodimlari sonining jadvali 6-ilovaga muvofiq; Gʻ.O. Mavlonov nomidagi Seysmologiya institutining 2026-yilgacha maqsadli koʻrsatkichlari 7-ilovaga muvofiq; M.T. Oʻrozboyev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi institutining 2026-yilgacha maqsadli koʻrsatkichlari 8-ilovaga muvofiq; Gʻ.O. Mavlonov nomidagi Seysmologiya institutining 2024 — 2026-yillarga moʻljallangan ilmiy-tadqiqot ishlari dasturi 9-ilovaga muvofiq; M.T. Oʻrozboyev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi institutining 2024 — 2026-yillarga moʻljallangan ilmiy-tadqiqot ishlari dasturi 10-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. Fanlar akademiyasi prezidentiga zaruratga koʻra institutlar tuzilmalariga xodimlarning umumiy cheklangan soni va belgilangan mehnatga haq toʻlash fondi doirasida oʻzgartirishlar kiritish huquqi berilsin. 3. Belgilab qoʻyilsinki: a) Gʻ.O. Mavlonov nomidagi Seysmologiya instituti hamda M.T. Oʻrozboyev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi instituti (keyingi oʻrinlarda — institutlar) Fanlar akademiyasi tizimidagi ilmiy tashkilotlar sifatida davlat buyurtmalari va dasturlarini amalga oshirish doirasida fundamental va amaliy tadqiqotlar oʻtkazadi hamda innovatsion ishlanmalarni amaliyotga joriy qilishda ishtirok etadi; b) institutlarga Vazirlar Mahkamasi bilan kelishilgan holda Fanlar akademiyasi ustavida belgilangan tartibda lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan direktorlar rahbarlik qiladi. Institutlar direktorlari Fanlar akademiyasining tegishli vitse-prezidenti bilan kelishilgan holda, ular tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan ikki nafar (ilmiy ishlar va umumiy ishlar boʻyicha) oʻrinbosarlariga ega boʻladi; v) institutlar faoliyati Davlat budjeti hisobidan tegishli moliya yilida respublika budjetidan birinchi darajali budjet mablagʻlarini taqsimlovchi sifatida Fanlar akademiyasiga ajratiladigan mablagʻlar doirasida moliyalashtiriladi; g) institutlar seysmologiya, inshootlarning seysmik mustahkamligi va seysmik xavfsizlikni taʼminlash yoʻnalishidagi ilmiy-tadqiqot ishlari rejalarini tegishlicha Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda viloyatlar hokimliklari bilan kelishilgan holda amalga oshiradi; d) institutlar Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligiga: seysmik faol zonalarda joylashgan shaharlarning bosh rejalarini ishlab chiqish uchun seysmik mikrohududlashtirish xaritalarini; seysmik faol zonalarda yangi qurilishi rejalashtirilayotgan xavflilik omili IV toifa obyektlar uchun zilzilabardoshlik boʻyicha ilmiy xulosalarni belgilangan tartibda taqdim etib boradi; e) institutlar viloyat va tuman (shahar) hokimliklari bilan bevosita hamkorlik qilish doirasida: har chorakda tegishli hududga ixtisoslashtirilgan ilmiy-tadqiqot ishlanmalarini hokimliklarga kiritib, ularning mazmun-mohiyati yuzasidan joyiga chiqqan holda yoki videokonferensaloqa shaklida tushuntirishlar va ilmiy-seminarlar tashkil etib boradi; hududlar seysmik xavfsizligini taʼminlashga oid hokimliklarning barcha soʻrov va murojaatlariga ilmiy va amaliy yondashuv asosida xulosalarni begʻaraz taqdim etadi; olimlardan iborat tarkibda ilmiy guruhlar tashkil etib, har bir hududga biriktiradi va hududlar kesimida tadqiqotlar oʻtkazadi. 4. Quyidagilar institutlar faoliyatini moliyalashtirish manbalari etib belgilansin: Davlat budjeti mablagʻlari; Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligi tomonidan ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq oʻtkaziladigan ilmiy loyihalar tanlovlari natijalari boʻyicha ajratiladigan mablagʻlar; ilmiy-tadqiqot ishlarini bajarishdan tushadigan mablagʻlar; xalqaro moliya institutlari va boshqa institutlar, xorijiy tashkilotlarning grantlari; xoʻjalik faoliyatidan tushadigan mablagʻlar; jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari; qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar. 5. Institutlarga ularga yuklangan vazifalarni bajarish uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq budjetdan tashqari mablagʻlari doirasida quyidagi huquqlar berilsin: tadqiqotlarni amalga oshirishga respublika ilmiy-tadqiqot institutlari va markazlarning yetakchi xodimlarini, shu jumladan, oliy taʼlim tashkilotlari professor-oʻqituvchilari tarkibidan, shuningdek, xalqaro konsultantlar — maslahatchilar, olimlar va mutaxassislarni shartnoma asosida jalb etish; xalqaro tashkilotlar, jumladan, jamgʻarmalar, xorijiy tadqiqot markazlari, shuningdek, taʼlim tashkilotlari bilan tadqiqotlar oʻtkazish va kadrlar tayyorlash boʻyicha shartnomalar tuzish. 6. Fanlar akademiyasi: bir oy muddatda institutlarning yangilangan nizomlarini ishlab chiqsin va tasdiqlasin hamda belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazishni taʼminlasin; ikki oy muddatda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligiga davlat buyurtmasini bajarish boʻyicha ilmiy-tadqiqot loyihalari tanlovini eʼlon qilish uchun seysmologiya, inshootlarning seysmik mustahkamligini va seysmik xavfsizlikni taʼminlash sohasidagi mavjud muammolarning ilmiy yechimini taʼminlashga qaratilgan ilmiy tadqiqotlarni amalga oshirish boʻyicha belgilangan tartibda asoslangan taklif kiritsin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 11-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritilsin. 8. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi prezidenti B.S. Yuldashev zimmasiga hamda Vazirlar Mahkamasining Seysmik xavfsizlikni taʼminlash masalalarini muvofiqlashtirish boʻlimiga yuklansin. 1. Zilzilalar tayyorlanishi va sodir boʻlishi jarayonini matematik modellar, geologik-geofizik va geodinamik usullar asosida tadqiq qilish hamda ularning darakchilari majmuasining namoyon boʻlish qonuniyatlarini aniqlash, zilzilalarni prognoz qilish boʻyicha ilmiy-tadqiqot natijalarini amaliyotga tatbiq etish yuzasidan tavsiyalar ishlab chiqish. 2. Favqulodda vaziyatlar vazirligining Seysmoprognostik monitoring respublika markazi tomonidan respublika va transchegaraviy hududlarda amalga oshiriladigan seysmik va kompleks-prognostik monitoring natijalarini ilmiy jihatdan tahlil qilish va xulosalar tayyorlash. 3. Suv omborlarida seysmologik kuzatuvlarni amalga oshirish elektron platformasiga kiritilgan xulosalarda favqulodda vaziyatlarning kelib chiqish holatlari koʻrsatilganda, vazirlik va idoralar bilan birgalikda tegishli chora-tadbirlar va harakatlar dasturini ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etish. 4. Xavflilik omili yuqori boʻlgan obyektlarda, shuningdek, atom elektr stansiyalari, gidrotexnika inshootlarida, neft va gaz qazib chiqarish konlarida hamda boshqa maydonlarda va ularning atrofida amalga oshiriladigan seysmologik kuzatuvlarda qatnashish hamda monitoring natijalarini ilmiy jihatdan tahlil qilib borish. 5. Kuchli zilzilalar natijasida bino va inshootlarning seysmik zaifligini “grunt-inshoot” tizimining tebranishi hamda talafotlanish xususiyatlarini instrumental tadqiqotlar asosida baholash. 6. Kuchli zilzilalar sodir boʻlganda, epitsentral hududlarda kompleks geologik-geofizik va makroseysmik tadqiqotlarni amalga oshirish, olingan natijalar yuzasidan ilmiy va amaliy xulosalar ishlab chiqish. 7. Suv omborlarida faoliyat yurituvchi masʼul xodimlarning seysmologik va seysmometrik kuzatuvlarni amalga oshirish va birlamchi tahlil qilish boʻyicha har ikki yilda malakasini oshirishda qatnashish. 8. Suv omborlari toʻgʻonlarining zilzilabardoshlik darajasini doimiy kosmik monitoring qilish tizimi orqali ilmiy tahlil qilishda qatnashish. 9. Mintaqaviy, mahalliy va qurilish maydoni kesimida seysmik xavfni, seysmik taʼsirni, seysmik xatarni baholashning yangi nazariy va amaliy usullarini ishlab chiqish, mavjudlarini takomillashtirish. 10. Respublika hududini, shuningdek, viloyatlar kesimida seysmik xavfni va xatarni hududlashtirish tadqiqotlarini bosqichma-bosqich oʻtkazish va ular asosida seysmik hududlarda qurilishni texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni takomillashtirishda ishtirok etish. 11. Hududlarning seysmik mikrohududlashtirish xaritalarini (hududlarda shaharlar bosh rejalarini ishlab chiqish dasturlariga muvofiq va bosh rejalar ishlab chiqilgunga qadar) ishlab chiqish. 12. Respublika aholi yashash punktlarining seysmik mikrohududlashtirish xaritalarini muhandislik koʻrsatkichlarda ishlab chiqish va ularni amaliyotda qoʻllash texnologiyasini takomillashtirish, raqamlashtirilgan onlayn xaritalarni yaratish va ularning shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiquvchi loyiha tashkilotlariga yoki mazkur hujjatlar buyurtmachilariga taqdim etish. 13. Respublika hududlarida mavjud faol tektonik yer yoriqlarining koʻrsatkichlarini ilmiy jihatdan oʻrganish va tahlil qilish hamda oʻrganishlar yakunlari boʻyicha maʼlumotlar bazasini shakllantirib, faol tektonik yer yoriqlarining elektron xaritalari va pasportlarini yaratish. 14. Faol tektonik yer yoriqlari boʻyicha ishlab chiqilgan takliflarni tegishlicha Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi, Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, suv omborlariga masʼul boʻlgan tashkilotlar va mahalliy ijroiya hokimiyati organlariga doimiy ravishda taqdim etib borish. 15. Seysmologiya, aholi va hududlarning seysmik xavfsizligini taʼminlash sohasida ustuvor yoʻnalishlardagi fundamental, amaliy tadqiqotlar va innovatsion ishlanmalarni amalga oshirish. 16. Ilmiy tadqiqotlar va innovatsion ishlanmalarning natijalarini tijoratlashtirish. 17. Belgilangan tartibda xalqaro ilmiy-texnik hamkorlikni rivojlantirish, chet el universitetlari, ilmiy-tekshirish markazlari va institutlari bilan qoʻshma tadqiqotlarda ishtirok etish, tegishli ilmiy yoʻnalishlar va ixtisosliklar boʻyicha ilmiy darajali kadrlarni tayyorlash. 1. Grunt bilan oʻzaro taʼsirni va konstruktiv oʻziga xosliklarni hisobga olgan holda, yer osti inshootlari zilzilabardoshligining seysmodinamikasi nazariyasini rivojlantirish, poydevorlarning grunt bilan oʻzaro taʼsirini hisobga olib, zilzila taʼsiridagi transport inshootlarining konstruksiyalarini hisoblash usullarini takomillashtirish. 2. Elastik asosda joylashgan qalin plastinalarning bimomentli nazariyasiga asoslangan fazoviy hisoblash usullarini ishlab chiqish, turli gruntlarda joylashgan seysmik mustahkam koʻp qavatli binolarning fazoviy modellarini takomillashtirish va ularning hisoblash usullarini ishlab chiqish. 3. Seysmik faol hududlarda quriladigan seysmik himoya tizimiga ega boʻlgan va ega boʻlmagan koʻp qavatli binolarning fazoviy deformatsiyalanishi va konstruktiv oʻziga xosliklarini inobatga olgan holda, ularni seysmik mustahkamlikka hisoblash boʻyicha tavsiyanomalar tayyorlash. 4. Suv omborlari toʻgʻonlarining zilzilabardoshlik darajasini doimiy kosmik monitoring qilish tizimi orqali baholash hamda ularning kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holati orqali ilmiy xulosalar tayyorlash. 5. Grunt va togʻ jinslarining dinamik (seysmik) yuklanishlardagi deformatsion koʻrsatkichlari, xususiyatlari va holatini hamda gruntli inshootlar (gruntli toʻgʻonlar, dambalar, chuqur karyer bortlari, grunt va togʻ qiyaliklari va boshqalar) seysmik mustahkamligini baholashning zamonaviy usullarini ishlab chiqish va takomillashtirish. 6. Suv omborlarida seysmologik kuzatuvlarni amalga oshirish elektron platformasiga kiritilgan seysmologik maʼlumotlar asosida suv omborlari toʻgʻonlarining dinamik xossalarini oʻrganib, ularning kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holatini baholash va ilmiy tahlil qilish. 7. Seysmologik va seysmometrik kuzatuvlar haqida berilgan maʼlumotlarda seysmik rejimning oʻzgarishlarini hisobga olgan holda suv omborlari toʻgʻonlarining dinamik holati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar hamda tegishli choralar koʻrish uchun xulosalar tayyorlash va suv omborlarida seysmologik kuzatuvlarni amalga oshirish elektron platformasiga kiritib borish. 8. Suv omborlarida seysmologik kuzatuvlarni amalga oshirish elektron platformasiga kiritilgan xulosalarda favqulodda vaziyatlarning kelib chiqish holatlari koʻrsatilganda, vazirlik va idoralar bilan birgalikda tegishli chora-tadbirlar va harakatlar dasturini ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etish. 9. Qurilishda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablarini hisobga olgan holda, gruntlar mustahkamligining yangi modellari asosida gruntli toʻgʻonlar, grunt va togʻ qiyaliklari hamda gruntli asoslarning mustahkamligi va afzalliklarini baholash. 10. Respublikadagi barcha bino va inshootlarning texnik holatini monitoring qilishning ilmiy asoslarini yaratish, yuz berishi mumkin boʻlgan zilzilalarda bino va inshootlarning shikastlanish darajasini baholashda toʻliq va aniq maʼlumotlar olish uchun seysmik mustahkamlik holati boʻyicha elektron-texnik pasportlarni shakllantirish hamda bino va inshootlarning zamonaviy kompyuter modellarini ishlab chiqish va kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holatini baholash boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazish. 11. Konstruksiyaviy materiallarni, bino va inshootlar mustahkamlik resurslarini va yoriqbardoshliligini, statik va dinamik kuchlar taʼsiridagi deformatsion xususiyatlarni tajriba asosida, shuningdek, nazariy oʻrganish, elastik-plastik jarayonlar nazariyasini rivojlantirish hamda mustahkamligi va yoriqbardoshligi yuqori boʻlgan yangi qurilish materiallarini (fibro, nanofibro va kompozit materiallar) ishlab chiqarish texnologiyasini yaratish. 12. Zilzilabardosh qurilish texnologiyalarini takomillashtirish, inshootlarning zilzilabardoshligi va seysmik xavfsizligini taʼminlash sohasida ilmiy hajmdor ishlanmalarni ishlab chiqish, ularni seysmik xavfsizlik sohasiga joriy etish, bino va inshootlarning seysmik himoyalash uslublarini, yangi konstruktiv yechimlarni ishlab chiqish, oʻta noyob va masʼuliyati yuqori boʻlgan hamda baland qavatli bino va inshootlarning seysmik xatarini baholash va ularning monitoring qilish metodikasini ishlab chiqish. 13. Bino va inshootlarning texnik holatini baholashning zamonaviy uslublarini ishlab chiqish va ularning texnik holatini tadqiq qilish, jamoat, turar joy, sanoat binolari va inshootlari uchun seysmik xavfni baholash, bino va inshootlarni instrumental-texnik tekshiruvdan oʻtkazish. 14. Eksperimentlar oʻtkazish uslublarini rivojlantirish, yangi qurilish materiallarining fizik-mexanik xossalarini, konstruksiyalar mustahkamligini, bino va inshootlarning seysmik mustahkamligini tadqiq qilish hamda olingan natijalarni amaldagi texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga kiritish. 15. Mexatronika, avtomatik boshqarish tizimlari (ABT), raqamli texnologiyalarni qoʻllagan holda paxtachilik, yengil sanoat (charm-poyabzal), toʻqimachilik, poligrafiya, qurilish sohasi va qishloq xoʻjaligi uchun eng zamonaviy yuqori texnologik valli mashinalar, uskunalar, qurilmalar va texnik vositalarning yangi avlodini yaratish, loyihalashtirish hamda tajriba va sanoat namunalarini yaratishga oid ilmiy asoslangan parametrlarni amaliyotga joriy qilish uchun tayyorlash. 16. Paxta hosilini terish va qishloq xoʻjaligi ekinlarini ekish, qator oralariga ishlov berish mashinalaridagi texnologik va dinamik jarayonlarning ilmiy-texnik yechimlarini ishlab chiqish, mashina-traktor agregatlarini zamonaviy raqamli texnologiyalar negizida modellashtirish. 17. Mahalliy agrotexnik sharoitlarga mos terim apparatlari kombinatsiyalashadigan (gorizontal yoki vertikal shpindelli), turdoshlariga nisbatan arzon, yuqori ish unumiga ega eksportbop yarim tirkama paxta terish mashinalari hamda keng qamrovli kultivatorlarning ilmiy asoslangan innovatsion yechimlarini yaratish, sohaga doir konstruktorlik-texnologik ishlarni bajarish va ishlab chiqarishga joriy etish uchun tavsiyalar tayyorlash. 18. Paxtani qayta ishlash mashinalari uchun muqobil (noanʼanaviy) energiyaga asoslangan yangi texnologik uskunalar ishlab chiqishning ilmiy asoslarini yaratish, sanoat-tajriba nusxalarini sinovdan oʻtkazish, takomillashtirilgan paxta tozalash mashinalarini loyihalashtirish va sinash ishlarida raqamli texnologiyalardan keng foydalanish hamda ularni joriy etish usullarini ishlab chiqish, shuningdek, mashinasozlik va paxta tozalash sanoatiga xizmat koʻrsatuvchi tarmoqlarni zamonaviy texnologiyalarga asoslangan dastgohlar bilan jihozlashda qatnashish. 19. Turbulentlikning universal matematik modelini ishlab chiqish, yangi turbulentlik modeli asosida zamonaviy xalqaro dasturiy majmua yaratish, ushbu dasturiy majmua asosida samarasi yuqori boʻlgan havo chang tutgichlari, separatorlar, gidrotsiklonlar, shamol generatorlari va gaz yondirgichlarni (goryelka) loyihalashtirish va ishlab chiqishga joriy qilishga topshirish. 20. Konstruktiv turgʻunlik nazariyasi elementlarini asoslash, gidro-pnevmo tizimlar turgʻunligini taʼminlashga tatbiq etish hamda gʻildirakli mashinalar uchun takomillashtirilgan gidravlik tizimlarning ilmiy asoslarini yaratish, ishlab chiqarishga joriy qilish. 21. Transport vositalarining harakatidan foydalangan holda ekologik toza elektr energiyasi generatsiyasiga asoslangan yangi qurilmalar ishlab chiqish va tajriba-sanoat namunalarini sinovdan oʻtkazish. 22. Respublika aholisi va hududining seysmik xavfsizligini taʼminlash, oʻrta va uzoq istiqbolda bino va inshootlar hamda muhandislik infratuzilmalarini seysmik xavfdan himoya qilishning strategik yoʻnalishlarida, shuningdek, qishloq xoʻjaligi mashinasozligi hamda qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash texnologiyasi barqaror rivojlanishining kelajak strategiyasini ishlab chiqish boʻyicha ilmiy-amaliy, dasturiy va tashkiliy ishlarni bajarish, qishloq xoʻjaligi mashinasozligi hamda qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash texnologiyasi komplekslarining rivojlanishi va modernizatsiyasi boʻyicha dasturlarni tayyorlashda ishtirok etish. 23. Respublikaning seysmik faol zonalarida yangi qurilishi rejalashtirilayotgan, xavflilik omili IV toifaga mansub boʻlgan obyektlarga zilzilabardoshlik boʻyicha ilmiy xulosalar berish. 24. Sohada fan va taʼlim integratsiyasini taʼminlash maqsadida oliy taʼlim tashkilotlarining tegishli yoʻnalishlaridagi fakultet va kafedralarining oʻquv dasturlari va metodik qoʻllanmalarini ishlab chiqishda ishtirok etish, talabalarning laboratoriya ishlarini bajarish uchun Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi instituti laboratoriyalaridan foydalanish, ilmiy xodimlarning dars jarayonlarida ishtirok etishini taʼminlash orqali yuqori malakali kadrlarni tayyorlashda, kadrlar malakasini oshirish va qayta tayyorlashda ishtirok etish. 25. Ilmiy tadqiqotlar va innovatsion ishlanmalarning natijalarini tijoratlashtirish. 26. Belgilangan tartibda xalqaro ilmiy-texnik hamkorlikni rivojlantirish, chet el universitetlari, ilmiy-tekshirish markazlari va institutlari bilan qoʻshma tadqiqotlarda ishtirok etish, tegishli ilmiy yoʻnalishlar va ixtisosliklar boʻyicha ilmiy darajali kadrlarni tayyorlash. Yosh olimlar kengashi Ilmiy kengash Direktor Xalqaro konsultantlar — maslahatchilar Ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari 1 Seysmik xavfli zonalar kadastr xizmati 6 Umumiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari 1 Ilmiy kotib 1 Buxgalteriya 3 Zilzilalarni prognoz qilishning fundamental muammolari laboratoriyasi 10 Xoʻjalik shartnomalarini bajaruvchi ilmiy-texnik guruh* 14 AKT mutaxassisi 1 Bosh iqtisodchi 1 Yordamchi xodimlar 16,5 Seysmoprognostik maʼlumotlarni kompleks tahlil qilish laboratoriyasi 16 “Seysmologiya muammolari” ilmiy jurnali* 2 Kadrlar boʻyicha bosh mutaxassis 1 Instrumental seysmologiya va seysmometriya laboratoriyasi 10 Rejim-maxsus qism (boʻlim) mutaxassisi 1 Bosh yuriskonsult 1 Muhandislik seysmologiyasi va gruntlar dinamikasi laboratoriyasi 11 Kutubxonachi 1 Seysmik xatarlar laboratoriyasi 11 Patentshunos* 1 Seysmik xavf va hududlashtirish laboratoriyasi 9 Xalqaro boʻlim* Seysmotektonika va geodinamika laboratoriyasi 10 Yangibozor geofizik ilmiy-tadqiqot observatoriyasi 17 Yosh olimlar kengashi Ilmiy kengash Direktor Xalqaro konsultantlar — maslahatchilar Ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari 1 Mexanizm va mashinalar nazariyasi laboratoriyasi 10 Umumiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari 1 Ilmiy kotib 1 Axborot-tahlil xizmati 2 Geotexnika va yer osti inshootlari seysmodinamikasi laboratoriyasi 10 Mashinalar dinamikasi va texnologik jarayonlar muammolari laboratoriyasi 10 Muhandis-texnik va xoʻjalik xizmati* Axborot-resurs markazi 2 Fazoviy inshootlar dinamikasi laboratoriyasi 10 Paxtani qayta ishlash mashinalari va tizimlari dinamikasi laboratoriyasi 5 Bosh yuriskonsult 1 Gruntli inshootlar dinamikasi laboratoriyasi 10 Suyuqlik, gaz va gidrouzatish tizimlari mexanikasi laboratoriyasi 10 Moliya-iqtisodiyot boʻlimi 3 Kadrlar boʻyicha bosh mutaxassis 1 Bino va inshootlarni modellashtirish va pasportlashtirish laboratoriyasi 10 “Mexanika muammolari” ilmiy jurnali** Rejim-maxsus qism (boʻlim) mutaxassisi 1 Bino va inshootlar seysmik mustahkamligi laboratoriyasi 10 “Kuzatishlar muhandislik-seysmometrik stansiyasi” noyob ilmiy obyekti 4 Xalqaro boʻlim** T/r Laboratoriyalar nomi Ilmiy xodimlarning shtat birliklari soni* 1. Zilzilalarni prognoz qilishning fundamental muammolari 5 2. Seysmoprognostik maʼlumotlarni kompleks tahlil qilish 4 3. Instrumental-seysmologiya va seysmometriya 5 4. Muhandislik seysmologiyasi va gruntlar dinamikasi 4 5. Seysmik xatarlar 5 6. Seysmik xavf va hududlashtirish 4 7. Seysmotektonika va geodinamika 5 8. Yangibozor geofizik ilmiy-tadqiqot observatoriyasi 4 Jami 36 T/r Laboratoriyalar nomi Ilmiy xodimlarning shtat birliklari soni 1. Geotexnika va yer osti inshootlari seysmodinamikasi 8 2. Fazoviy inshootlar dinamikasi 8 3. Gruntli inshootlar dinamikasi 8 4. Bino va inshootlarni modellashtirish va pasportlashtirish 5 5. Bino va inshootlar seysmik mustahkamligi 5 6. Mexanizm va mashinalar nazariyasi 6 7. Mashinalar dinamikasi va texnologik jarayonlar muammolari 8 8. Paxtani qayta ishlash mashinalari va tizimlari dinamikasi 3 9. Suyuqlik, gaz va gidrouzatish tizimlari mexanikasi 9 Jami 60 T/r Koʻrsatkichning (indikatorning) nomi 2024-y. 2025-y. 2026-y. I. Ilmiy tadqiqot faoliyatining samaradorligi va natijadorligini oshirish 1. Oʻrtacha yoshi 50 45 42 II. Oliy toifadagi kadrlarni tayyorlash 2. Doktorlik dissertatsiyalari himoyasi (DSc) 1 2 2 3. Falsafa doktori dissertatsiyalari himoyasi (PhD) 6 4 6 4. Professor ilmiy unvonini olgan ilmiy xodimlar soni 1 2 2 5. Katta ilmiy xodim ilmiy unvonini olgan ilmiy xodimlar soni 2 4 5 6. Fan doktori (DSc) darajasini olish boʻyicha doktorantlar soni 1 2 3 7. Falsafa doktori (PhD) darajasini olish boʻyicha doktorantlar soni 4 6 6 8. Stajor-izlanuvchilar soni 2 4 4 9. Mustaqil izlanuvchilar soni 2 4 6 10. Yosh olimlar soni (40 yoshgacha) 15 20 25 III. Nashr etish faolligi 11. Ilmiy maqolalarni nashr etish 50 75 100 12. “Scopus” va “Web of Science” xalqaro maʼlumotlar bazalariga kiruvchi maqolalar 10 20 30 13. Xorijda chop etiladigan maqolalar 15 25 35 14. Oliy attestatsiya komissiyasi roʻyxatiga kiruvchi respublika jurnallaridagi ilmiy maqolalar 25 25 35 15. Monografiyalar, darsliklar va oʻquv qoʻllanmalari 2 3 4 16. Patentlar (ixtiro va foydali modellar) 1 2 3 IV. Ilmiy natijalarni keng muhokama etish va zamonaviy fan yutuqlarini ommalashtirish 17. Respublika ilmiy konferensiyalarini tashkil etish 1 1 2 18. Xalqaro ilmiy konferensiyalarni tashkil etish 1 1 2 19. Doimiy ravishda oʻtkaziladigan ilmiy seminarlarni tashkil etish 2 3 4 20. Doimiy oʻtkaziladigan oʻquv seminarlarni tashkil etish 1 2 3 V. Fan, taʼlim va ishlab-chiqarish integratsiyasini chuqurlashtirish 21. Institutdagi ilmiy ishlarning bajarilishida oliy taʼlim tashkilotlari professor-oʻqituvchilari ishtiroki 4 4 6 22. Institut ilmiy xodimlarining oliy taʼlim tashkilotlari taʼlim jarayonidagi ishtiroki 7 10 12 23. Institut ilmiy xodimlarining oʻrta-maxsus oʻquv tashkilotlari taʼlim jarayonidagi ishtiroki 2 2 4 24. Maktablarga otaliq qilish ishlari 1 2 3 25. Magistrlik dissertatsiyalariga rahba�lik qilish 8 10 15 26. Bitiruv malakaviy ishlarga rahbarlik qilish 6 6 8 27. Ilmiy ishlanmalarni joriy qilish 2 3 4 28. Ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish 1 2 3 29. Xoʻjalik shartnomalari hisobiga ilmiy-tadqiqot ishlarini bajarish (mln. soʻm) 2000 2500 3000 VI. Xalqaro ilmiy-texnik hamkorlikni kengaytirish 30. Xorijiy ilmiy grantlar 1 2 3 31. Texnik yordam loyihalari 2 2 3 32. Hamkorlikdagi dasturlar doirasidagi ilmiy-izlanishlar 2 2 4 33. Institut xodimlarini dunyoning yetakchi ilmiy markazlariga ilmiy safarga yuborish 4 8 12 34. Xorijiy olimlarning institutga tashrifi 4 5 8 35. Institut xodimlarining xorijiy olimlar bilan birgalikdagi maqolalari 3 5 8 VII. Institutning moddiy-texnik bazasini rivojlantirish 36. Zamonaviy laboratoriya asbob-uskunalari bilan jihozlanganlik darajasi (%) 30 50 80 37. Mebel va texnik vositalarning yangilanganlik darajasi (%) 30 50 80 38. Kutubxonadagi mavjud adabiyotlar elektron bazasini yaratish va uning lokal tarmoqqa ulanganlik darajasi (%) 40 70 100 T/r Koʻrsatkichning (indikatorning) nomi 2024-y. 2025-y. 2026-y. I. Ilmiy tadqiqot faoliyatining samaradorligi va natijadorligini oshirish 1. Oʻrtacha yoshi 49 45 42 II. Oliy toifadagi kadrlarni tayyorlash 2. Doktorlik dissertatsiyalari himoyasi (DSc) 1 2 2 3. Falsafa doktori dissertatsiyalari himoyasi (PhD) 4 5 6 4. Professor ilmiy unvonini olgan ilmiy xodimlar soni 2 2 3 5. Katta ilmiy xodim ilmiy unvonini olgan ilmiy xodimlar soni 2 4 5 6. Fan doktori (DSc) darajasini olish boʻyicha doktorantlar soni 1 2 3 7. Falsafa doktori (PhD) darajasini olish boʻyicha doktorantlar soni 4 6 6 8. Stajor-izlanuvchilar soni 4 6 8 9. Mustaqil izlanuvchilar soni 4 6 8 10. Yosh olimlar soni (40 yoshgacha) 20 30 35 III. Nashr etish faolligi 11. Ilmiy maqolalarni nashr etish 45 50 70 12. “Scopus” va “Web of Science” xalqaro maʼlumotlar bazalariga kiruvchi maqolalar 30 40 45 13. Xorijda chop etiladigan maqolalar 10 20 25 14. Oliy attestatsiya komissiyasi roʻyxatiga kiruvchi respublika jurnallaridagi ilmiy maqolalar 15 25 35 15. Monografiyalar, darsliklar va oʻquv qoʻllanmalar 2 3 4 16. Patentlar (ixtiro va foydali modellar) 4 5 6 IV. Ilmiy natijalarni keng muhokama etishni tashkil qilish va zamonaviy fan yutuqlarini ommalashtirish 17. Respublika ilmiy konferensiyalarini tashkil etish - 1 1 18. Xalqaro ilmiy konferensiyalarni tashkil etish 1 1 1 19. Doimiy oʻtkaziladigan ilmiy seminarlarni tashkil etish 5 6 6 20. Doimiy oʻtkaziladigan oʻquv seminarlarni tashkil etish 1 1 1 V. Fan, taʼlim va ishlab-chiqarish integratsiyasini chuqurlashtirish 21. Institutdagi ilmiy ishlarning bajarilishida oliy taʼlim tashkilotlari professor-oʻqituvchilari ishtiroki 4 4 5 22. Institut ilmiy xodimlarining oliy taʼlim tashkilotlari taʼlim jarayonidagi ishtiroki 10 15 20 23. Institut ilmiy xodimlarining oʻrta-maxsus oʻquv tashkilotlari taʼlim jarayonidagi ishtiroki 2 3 3 24. Maktablarga otaliq qilish ishlari 1 2 3 25. Magistrlik dissertatsiyalariga rahbarlik qilish 5 6 8 26. Bitiruv malakaviy ishlarga rahbarlik qilish 4 6 8 27. Ilmiy ishlanmalarni joriy qilish 2 3 4 28. Ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish 1 2 3 29. Xoʻjalik shartnomalari hisobiga ilmiy-tadqiqot ishlarini bajarish (mln. soʻm) 2000 2500 3000 VI. Xalqaro ilmiy-texnik hamkorlikni kengaytirish 30. Xorijiy ilmiy grantlar 1 2 3 31. Texnik yordam loyihalari 2 2 3 32. Hamkorlikdagi dasturlar doirasidagi ilmiy-izlanishlar 2 3 4 33. Institut xodimlarini dunyoning yetakchi ilmiy markazlariga ilmiy safarga yuborish 3 5 6 34. Xorijiy olimlarning institutga tashrifi 3 5 8 35. Institut xodimlarining xorijiy olimlar bilan birgalikdagi maqolalari 3 5 6 VII. Institutning moddiy-texnik bazasini rivojlantirish 36. Zamonaviy laboratoriya asbob-uskunalari bilan jihozlanganlik darajasi (%) 20 40 70 37. Mebel va texnik vositalarning yangilanganlik darajasi (%) 50 80 100 38. Kutubxonadagi mavjud adabiyotlar elektron bazasini yaratish va uning lokal tarmoqqa ulanganlik darajasi (%) 40 70 100 Mavzuning nomi Tadqiqot yoʻnalishining mazmuni Natijalarni taqdim qilish koʻrinishi Bajarish muddati Tadqiqotlardan kutilayotgan natijalar Amaliyotda qoʻllanilishi I. Zilzilalarni prognoz qilishning fundamental muammolari laboratoriyasi Kuchli zilzilalar toʻgʻrisida darak beruvchi majmualar tayyorlanishining yangi modelini yaratish (fundamental). Kuchli zilzilalarni uzoq va oʻrta muddatli kompleks darakchilarining modellarini yaratish va ularning namoyon boʻlish qonuniyatlarini aniqlash. Yakuniy ilmiy natijalar hisobot koʻrinishida Favqulodda vaziyatlar vazirligiga topshiriladi. 2024-y. Kuchli zilzilalarni uzoq va oʻrta muddatli kompleks darakchilarining modellarini yaratiladi va ularning namoyon boʻlish qonuniyatlari aniqlanadi. Tadqiqot natijalari Favqulodda vaziyatlar vazirligining Seysmoprognostik monitoring Respublika markazi faoliyatiga joriy qilinadi. Kuchli zilzilalarning darakchilarini makon va zamon boʻyicha namoyon boʻlish tabiatini aniqlash (fundamental). Kuchli zilzilalarning darakchilarini kompleks geofizik, geodinamik, gidrogeoseysmologik usullari asosida tadqiqotlar olib borish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Kompleks geofizik, geodinamik, gidrogeseysmologik usullar asosida kuchli zilzilalarda fizik, ximik, mexanik jarayonlarning namoyon boʻlish tabiati aniqlanadi. Tadqiqot natijalari Favqulodda vaziyatlar vazirligining Seysmoprognostik monitoring Respublika markazi va Fuqaro muhofazasi instituti faoliyatiga joriy qilinadi. II. Seysmoprognostik maʼlumotlarni kompleks tahlil qilish laboratoriyasi Kuchli zilzilalar darakchilarini anomal oʻzgarishini zamonaviy tahlil usullari asosida aniqlash (fundamental). Seysmologik va seysmoprognostik monitoring natijalarini statistik va ekspert usullari orqali tahlil qilish. Olingan natijalar asosida darakchi sifatida anomal oʻzgarishlarni ajratish. Kompleks usullar natijalarini oʻzaro taqqoslash orqali ishonchlilik darajalarini baholash. Idoralararo ekspert komissiyasiga ilmiy asoslangan grafiklar, jadvallar va dastlabki xulosalar koʻrinishida taqdim etiladi. 2024 — 2026-yy. Seysmologik va seysmoprognostik monitoring natijalarini ilmiy tahlili asosida kuchli zilzilalar darakchilarining anomal oʻzgarishlari aniqlanadi va ishonchlilik darajasi baholanadi. Tadqiqot natijalari Idoralararo ekspert komissiyasi faoliyatiga joriy qilinadi. III. Instrumental-seysmologiya va seysmometriya laboratoriyasi Geodinamik jarayonlar bilan bogʻliq boʻlgan mikroseysmik maydonlar xususiyatlarini aniqlash (fundamental). Mikroseysmik maʼlumotlar asosida tektonik jarayonlarning namoyon boʻlishini aniqlash. Kuzatuv maʼlumotlari asosida yer yoriqlarining deformatsiyalarini aniqlash. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024-y. Choʻkindi togʻ jinslari ostida joylashgan qatlamda harakatlanayotgan yer yoriqlarini aniqlash usullari ishlab chiqiladi. Tadqiqot natijalari Seysmologiya institutida yaratilayotgan tektonik yoriqlar pasportini tuzishga joriy qilinadi. Bino va inshootlarning seysmik zaifligini baholash usullarini ishlab chiqish (amaliy). Binolarning zilzilabardoshligini baholash uchun mavjud usullarni oʻrganish va taqqoslash. Real konstruksiyalarda seysmik zaifligini aniqlash boʻyicha sinov tadqiqotlarini oʻtkazish. Bino va inshootlarning zilzilabardoshligini baholash usullarini ishlab chiqish. Bino va inshootlarning seysmik zaifligini aniqlash uchun dasturiy taʼminot kompleksi yaratiladi. 2024-2025-yy. Bino va inshootlarning seysmik zaifligini aniqlash uchun dasturiy taʼminot kompleksi yaratiladi. Binolarning zilzilabardoshligini baholashda foydalaniladi. IV. Muhandislik seysmologiyasi va gruntlar dinamikasi laboratoriyasi Kuchli zilzilalarda dispers gruntlarning quyqalanish xususiyatini laboratoriya va dala sharoitida tadqiq qilish hamda uning tasnifini ishlab chiqish (fundamental). Grunt namunalarida uch yoʻnalishdagi dinamik siqish moslamasi orqali eksperimental tadqiqotlarni oʻtkazish. Dispers gruntlarda tiksotropik jarayonlarning tabiati, ularning rivojlanish omillarini aniqlash va baholash boʻyicha dala instrumental tadqiqotlarini amalga oshirish. Dispers gruntlarning quyqalanish darajasi boʻyicha tasnifini ishlab chiqish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Dispers gruntlarda ti�sotropik jarayonlarning rivojlanishiga taʼsir etuvchi omillar aniqlanadi va baholanadi, grunt oquvchanligining muhandislik va seysmologik mezonlari belgilanadi. Har xil turdagi gruntlarda quyqalanish jarayonining rivojlanishini chegaraviy koʻrsatkichlari belgilanadi. Dispers gruntlar seysmik turgʻunligi boʻyicha tasniflanadi. Tadqiqot natijalari Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi tasarrufidagi ilmiy-tadqiqot muassasalari va loyiha institutlari faoliyatlariga joriy qilinadi. “Grunt-inshoot” tizimining seysmik tebranishlari xususiyatlarini tadqiq qilish va zilzila taʼsirini kamaytirish usullarini ishlab chiqish (amaliy). Gruntlarning tebranish parametrlari va inshoot dinamikasini oʻrganish hamda ularning oʻzaro taʼsirini baholash. Grunt-inshoot tizimining turli darajadagi tebranishlar jarayonini tadqiq etish. Tizimning matematik modelini va zilzila taʼsirini kamaytirishning amaliy usullarini ishlab chiqish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. “Grunt-inshoot” tizimining seysmik xavfini kamaytirish metodikasi ishlab chiqiladi va amaliyotga tatbiq qilinadi. Tadqiqot natijalari Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi tasarrufidagi ilmiy-tadqiqot muassasalari va loyiha institutlarining amaliyotiga joriy etiladi. V. Seysmik xatarlar laboratoriyasi Seysmik faol hududlarda turli darajadagi seysmik xatarni baholash va zilzila talafotlarini kamaytirishning ilmiy asoslarini ishlab chiqish (fundamental). Seysmik faol hududlardagi bino va inshootlarga taʼsir etuvchi seysmik xavfni baholash. Bino va inshootlarning seysmik mustahkamligi va zaifligini baholash. Maksimal seysmik tebranishlarda bino va inshootning shikastlanish darajasini aniqlash. Iqtisodiy koʻrsatkichlarda seysmik xatarni baholash uslublarini ishlab chiqish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Bino va inshootlarning seysmik xatarini, zaifligini va seysmik taʼsirlarda shikastlanish darajalarini baholash uslublari ishlab chiqiladi. Tadqiqot natijalari Favqulodda vaziyatlar vazirligining hududiy boshqarmalari va tegishli tarkibiy tuzilmalari amaliyotiga joriy etiladi. VI. Seysmik xavf va hududlashtirish laboratoriyasi Oʻzbekiston hududida yer qobigʻining kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holatini oʻzgarish qonuniyatlari orqali seysmik xavfni mukammal baholash (fundamental). Seysmik rejim koʻrsatkichlari, zilzila oʻchogʻini seysmik modellashtirish usullari asosida yer qobigʻining kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holatini baholash va miqdoriy seysmogenez nazariyasini ishlab chiqish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024-y. Seysmik rejim koʻrsatkichlari, zilzila oʻchogʻi va boshqa geofizik maʼlumotlar oʻzgarishi qonuniyatlari asosida miqdoriy seysmogenez nazariyasi ishlab chiqiladi. Tadqiqot natijalari Favqulodda vaziyatlar vazirligining Seysmoprognostik monitoring Respublika markazi faoliyatiga joriy qilinadi. Yer qobigʻidagi faol tektonik yoriqlarni hisobga olgan holda, Oʻzbekiston hududining ehtimollik asosidagi seysmik xavfini baholash usullarini takomillashtirish (amaliy). Oʻzbekiston hududining seysmik xavfini miqdoriy baholash. Tektonik yer yoriqlarda seysmik faollik darajasining taqsimlanish jarayonini aniqlash va ularning seysmologik koʻrsatkichlarini baholash. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Yer qobigʻining faol yoriqlari koʻrinishidagi seysmik manbalar modeli ishlab chiqiladi. Oʻzbekiston hududining makroseysmik ballardagi va gruntlarning tebranishi tezlanishlarda ifodalangan seysmik hududlashtirish xaritalar kompleksi tuziladi. Tadqiqot natijalaridan Oʻzbekiston Respublikasi shaharlari va aholi yashash punktlari hamda aholi va sanoat qurilish maydonlarining seysmik mikrohududlashtirish xaritalarini tuzishda foydalaniladi. VII. Seysmotektonika va geodinamika laboratoriyasi Markaziy Osiyoning zamonaviy geodinamik modellari asosida seysmik faol hududlarda seysmotektonik jarayonlarning rivojlanish qonuniyatlarini tadqiq qilish (fundamental). Oʻzbekiston hududi yer qobigʻining chiziqli, blokli va qatlamli tuzilishi modellari asosida seysmik faol hududlarda zilzilalarning makon va zamon birligida namoyon boʻlish qonuniyatlarini oʻrganish. Olingan natijalar asosida yozilgan ilmiy hisobot. 2024-y. Respublika hududida mavjud boʻlgan seysmogen zonalar doirasida kuchli zilzi�alarning sodir boʻlish ehtimoli yuqori boʻlgan qismlari, yuzaga kelish davrlari va maksimal kuchlari baholanadi. Olingan natijalar respublika hududining seysmik holatini uzoq muddatli baholashga, faollanish ehtimoli yuqori boʻlgan hududlarda uning zararli oqibatlarini kamaytirish yuzasidan chora-tadbirlar ishlab chiqishda foydalaniladi. Oʻzbekiston hududidagi faol yer yoriqlarining pasportlarini ishlab chiqish (amaliy). Oʻzbekiston Respublikasi hududida mavjud boʻlgan yirik yer yoriqlari zonalarini kompleks usullar orqali tahlil qilish. Faol tektonik yer yoriqlarining xaritasini tuzish va ularning pasportini ishlab chiqish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024-2025-yy. Oʻzbekiston hududining tuzatish va toʻldirishlar kiritilgan seysmik faol boʻlgan tektonik yer yoriqlari xaritasi tuziladi. Xaritaning elektron nusxasi foydalanish uchun mavjud elektron platformaga joylashtiriladi. Tuzilgan yer yoriqlari xaritasidan Respublika hududida seysmik va seysmoprognostik kuzatuv tizimini yaratishda, hududning seysmik xavfini baholashda, qurilayotgan va mavjud obyektlarga seysmik xulosalar tayyorlashda geologik asos sifatida foydalaniladi. VIII. Yangibozor geofizik ilmiy-tadqiqot observatoriyasi Uzluksiz seysmik, geofizik va geodinamik jarayonlarni kuzatishlar natijasida zilzila tayyorlanayotgan oʻchoqlarning namoyon boʻlish mexanizmini aniqlash (fundamental). Kompleks kuzatuv natijalaridan olingan maʼlumotlarni tahlil qilish. Yer magnit maydonining asriy oʻzgarishlarini tadqiq etish. Yangibozor tayanch stansiyasi va kuzatuv stansiyalari orasidagi yer magnit maydonining farqni aniqlash. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Respublika seysmik faol hududlarining kuchlanganlik holati kompleks geofizik usullar orqali baholanib boriladi va t�gishli prognostik xulosalar berib boriladi. Tadqiqot natijalari Idoralararo ekspert komissiyasi faoliyatiga joriy qilinadi. Mavzuning nomi Tadqiqot yoʻnalishining mazmuni Natijalarni taqdim qilish koʻrinishi Bajarish muddati Tadqiqotlardan kutilayotgan natijalar Amaliyotda qoʻllanilishi I. Geotexnika va yer osti inshootlari seysmodinamikasi laboratoriyasi Turli xarakterdagi yuklamalarda grunt bilan oʻzaro taʼsirdagi yer osti quvurlari va yer usti transport inshootlari konstruksiyalarining seysmodinamikasi nazariyasini takomillashtirish (fundamental). Grunt bilan oʻzaro taʼsirdagi yer osti quvurlari va yer usti transport inshootlari konstruksiyalarining seysmodinamikasi nazariyasini takomillashtirish. Turli taʼsir etuvchi seysmik yuklamalarda biriktirilgan quvurlarning kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holatini tadqiq etish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Grunt bilan oʻzaro taʼsirdagi yer osti quvurlari va yer usti transport inshootlari konstruksiyalarining seysmodinamikasi nazariyasi takomillashtiriladi. Transport inshootlarining seysmik va ogʻir yuklar taʼsiriga hisoblash uslublari ishlab chiqiladi. Tadqiqot natijalar asosida birikkan yer osti quvur tizimlarini seysmik himoyalash boʻyicha tadbirlar ishlab chiqiladi. Grunt bilan oʻzaro taʼsirdagi yer osti quvurlarini seysmik hududlarda qurilishi boʻyicha meʼyoriy hujjatlarga toʻldirishlar kiritish uchun tavsiyalar ishlab chiqiladi. II. Fazoviy inshootlar dinamikasi laboratoriyasi Plastinasimon modellar asosida baland binolarni seysmik mustahkamlikka hisoblash usullarini takomillashtirish (fundamental). Baland va koʻp qavatli binolarning dinamik hisoblash usullari, algoritmlari va dasturlarini ishlab chiqish. Ishlab chiqilgan usullar va olib borilgan tadqiqot natijalari asosida baland va koʻp qavatli binolarning kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holati baholash. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Baland binolarni seysmik mustahkamlikka va ustuvorlikka hisoblash boʻyicha tavsiyanomalar ishlab chiqiladi. Ishlab chiqilgan tavsiyanomalar Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligiga taqdim etiladi. III. Gruntli inshootlar dinamikasi laboratoriyasi Gruntli toʻgʻonlar seysmik mustahkamlik mezonlarining ilmiy asoslarini va ustu�orligini baholash usullarini takomillashtirish (fundamental). Gruntlarning nochiziqli xususiyatlarini hisobga olgan holda toʻgʻonlarning seysmik mustahkamligi mezonlarining ilmiy asoslari takomillashtirish. Seysmik kuchlar taʼsirida qiyaliklarga ega gruntli massiv va toʻgʻonlarning mustahkamlikka hamda ustuvorligini baholash usullarini takomillashtirish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Gruntli toʻgʻonlar seysmik mustahkamlik mezonlarining ilmiy asoslari ishlab chiqiladi. Toʻgʻonlarning seysmik mustahkamlikka hisoblash va ustuvorligini baholash usullari takomillashtiriladi. Takomillashtirilgan usullar Suv hoʻjaligi vazirligiga va “Oʻzbekgidroenergo” AJga taqdim etiladi hamda elektron platformaga kiritilgan gruntli toʻgʻonlarning ustuvorligini baholashda foydalaniladi. IV. Bino va inshootlarni modellashtirish va pasportlashtirish laboratoriyasi Turli yoriqlarga ega boʻlgan izotrop materiallar mustahkamligi va yoriqlar rivojlanishining xususiyatlarini tadqiq etish (fundamental). Seysmik faol hududlarda bino va inshootlarning toʻplangan shikastlanishlarini aniqlash. Materiallar mustahkamligiga yoriqlarning taʼsirini hisobga olish usullarini ishlab chiqish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Yoriqlarga ega boʻlgan mahalliy materiallardan qurilgan inshootlarning mustahkamligini oshirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqiladi. Ishlab chiqilgan ilmiy natijalar Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligiga amaliyotda qoʻllash uchun taqdim etiladi. V. Bino va inshootlar seysmik mustahkamligi laboratoriyasi Aktiv seysmik himoya tizimlaridan foydalangan holda, koʻp qavatli binolarning seysmik mustahkamligini nazariy va eksperimental tadqiq qilish (amaliy). Jahon tajribasidan kelib chiqqan holda, mahalliy xomashyolardan foydalanib, binolarning tebranishlarini soʻndirish uchun qurilmalar ishlab chiqish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Koʻp qavatli binolarning seysmik mustahkamligini taʼminlash maqsadida aktiv seysmik himoya qurilmasi ishlab chiqiladi. Ishlab chiqilgan aktiv seysmik himoya qurilmalari Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligiga amaliyotda qoʻllash uchun taqdim etiladi. VI. Mexanizm va mashinalar nazariyasi laboratoriyasi Mahalliy moʻyna xomashyolarni yumshatuvchi barabanli texnologik mashinaning takomillashgan konstruksiyasini ishlab chiqish va eksperimental tadqiq qilish (amaliy). Mahalliy xomashyoning fizik-mexanik xossalarini hisobga olgan holda ularning teri yuzasini yumshatuvchi barabanli texnologik mashinaning takomillashtirilgan yangi konstruktiv va texnologik yechimlarini ishlab chiqish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Moʻyna xomashyolarni yumshatuvchi barabanli texnologik mashinaning takomillashgan ish bajaruvchi organlarining konstruktiv va texnologik parametrlari nazariy va tajribaviy aniqlanadi va ilmiy jihatdan asoslanadi. Tadqiqotlardan olinadigan asosiy natijalar “Oʻzcharmsanoat” uyushmasi korxonalarining ishlab chiqarish jarayonlariga joriy etish uchun topshiriladi. VII. Mashinalar dinamikasi va texnologik jarayonlar muammolari laboratoriyasi Vertikal shpindelli terim apparati ishchi kamerasida epitsiklik harakatdagi shpindellar bilan paxtani oʻzaro taʼsir modellarini ishlab chiqish (fundamental). Mashina ish unumini oshirishga qaratilgan terim apparatidagi texnologik jarayonni hisoblash usullarini takomillashtirish. Paxta terish mashinasining ishchi parametrlarini optimallashtirish va loyihalashtirish ishlariga tavsiyalar berish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Terim apparatining ishchi kamerasida epitsiklik va paxtani shpindeldan ajratish zonasida texnologik jarayonlar tadqiqotlari asosida vertikal shpindelli mashina ish unumini oshirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqiladi. Qishloq xoʻjalik mashinasozligi konstruktorlik-texnologik markaziga va ishlab chiqarish korxonasiga loyihalashtirish va tayyorlash uchun tavsiyalar beriladi. VIII. Paxtani qayta ishlash mashinalari va tizimlari dinamikasi laboratoriyasi Tola ajratish mashinasining chigitni chiqarish qurilmasidagi harakat uzatish tizimining muqobil koʻrsatkichlarini nazariy va tajribaviy aniqlash (amaliy). Paxta tozalash korxonalarida tola ajratish mashinasining chigitni chiqarish qurilmasidagi harakat uzatish tizimini nazariy va tajribaviy tadqiqotlar asosida ishlab chiqish va uning muqobil koʻrsatkichlarini aniqlash. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Ilmiy izlanishlar asosida paxta tozalash korxonalarida ishlatiladigan tola ajratgichdan chigitni chiqarish qurilmasi uchun energiya va resurs tejamkor harakat uzatish tizimi ishlab chiqiladi. Tola ajratgichdan chigitni chiqarish qurilmasining harakat uzatish tizimi “Oʻzbekiston paxta-toʻqimachilik klasterlari” uyushmasi tasarrufidagi paxta tozalash korxonalari faoliyatiga joriy qilinadi. IX. Suyuqlik, gaz va gidrouzatish tizimlari mexanikasi laboratoriyasi Koʻp fazali muhitlar dinamikasini, tabiiy gazni yoqish va yetkazish jarayonlarini matematik modellashtirish (fundamental). Koʻp fazali muhitlar dinamikasi, tabiiy gaz yonishi va yetkazish jarayonlarining yangi matematik modellarini ishlab chiqish boʻyicha tadqiqotlar olib borish va natijalarni amaliyotga tatbiq etish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Tadqiqot asosida qimmatbaho metallarni ajratishda ishlatiladigan yangi gidrotsiklonlar va tabiiy gazni yoqadigan samarali uskunalarning yangi konstruksiyalari ishlab chiqiladi. Tabiiy gazlarni yetkazishning yangi uslublari taklif etiladi. Ishlab chiqilgan gidrotsiklonlar “Olmaliq” KMK va “Navoiy” KMKlari faoliyatlariga joriy qilinadi. Transport vositalari gidro-pnevmatik boshqaruv mexanizmlarining maxsus va tabiiy nochiziqliklarini hisobga olgan holda, ularni barqarorlashtirish va hisobiy matematik modellarini ishlab chiqish (fundamental). Tr�nsport vositalari elektrogidravlik tizimlari sintezi va barqarorligining dasturiy boshqaruvi matematik modelini nochiziqliklar va turli iqlim sharoitini hisobga olgan holda ishlab chiqish. Oraliq va yakuniy yillik ilmiy hisobotlar. 2024 — 2026-yy. Transport vositalari elektrogidravlik tizimlari turgʻunligi va barqarorligini taʼminlash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqiladi. Ilmiy tadqiqot natijalari “Oʻzavtosanoat” AJ va Qishloq xoʻjaligi vazirligiga joriy qilinadi. 1. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining yangidan tashkil etilgan ilmiy tashkilotlar faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2017-yil 18-maydagi 292-son qarorida: a) 2-bandda: oltinchi xatboshi chiqarib tashlansin; yettinchi — toʻqqizinchi xatboshilar tegishincha oltinchi — sakkizinchi xatboshilar deb hisoblansin; b) 3-bandning birinchi xatboshisidagi “M.T. Oʻrozboyev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi instituti,” soʻzlari chiqarib tashlansin; v) 5-ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Gʻ.O. Mavlonov nomidagi Seysmologiya instituti faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2019-yil 31-dekabrdagi 1054-son qarorida: a) 1-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin; b) 2-bandda: ikkinchi, uchinchi va beshinchi xatboshilar chiqarib tashlansin; toʻrtinchi xatboshi ikkinchi xatboshi deb hisoblansin; v) 1 va 2-ilovalar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi ilmiy tashkilotlarini moliyalashtirish tizimini takomillashtirish hamda samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 8-iyundagi 366-son qarorida: a) 2-bandning uchinchi xatboshisidagi “M.T. Oʻrozboyev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi instituti,” soʻzlari chiqarib tashlansin; b) 16-ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasi aholisi va hududining seysmik xavfsizligini taʼminlash toʻgʻrisida” 2021-yil 13-sentabrdagi OʻRQ-713-son Qonuni)” 2022-yil 9-martdagi 102-son qaroriga ilovaning 2 va 4-bandlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 5. Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 30-oktabrdagi 681-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Seysmologiya, inshootlarning seysmik mustahkamligini va seysmik xavfsizlikni taʼminlash sohasini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi toʻgʻrisidagi nizomda: a) 10-band quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin: “Kengash majlisining bayonlari Kengash raisi yoki uning oʻrinbosari tomonidan tasdiqlanadi”; b) 15-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “15. Kengashning ishchi organi Vazirlar Mahkamasining Seysmik xavfsizlikni taʼminlash masalalarini muvofiqlashtirish boʻlimi (keyingi oʻrinlarda — Ishchi organ) hisoblanadi”; v) 16-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “16. Jamgʻarma mablagʻlarining hisobi Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Gʻ.O. Mavlonov nomidagi Seysmologiya institutining buxgalteriyasi tomonidan belgilangan tartibda yuritiladi. Jamgʻarma mablagʻlarining buxgalteriya hisobini yuritgan xodimlar Kengash qaroriga muvofiq Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan har yili ikki marta mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining toʻrt barobarigacha moddiy ragʻbatlantiriladi”. 6. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Seysmologiya, inshootlarning seysmik mustahkamligini va seysmik xavfsizlikni taʼminlash sohasini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” 2020-yil 30-oktabrdagi 681-son qaroriga 2-ilovaning matni quyidagi tahrirda bayon qilinsin: 1. A.N. Aripov — Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri, Kengash raisi 2. A.J. Ramatov — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari, Kengash raisining oʻrinbosari 3. A.X. Qoʻldoshev — favqulodda vaziyatlar vaziri 4. K.A. Sharipov — oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri 5. Sh.R. Xamrayev — suv xoʻjaligi vaziri 6. I.I. Norqulov — iqtisodiyot va moliya vazirining birinchi oʻrinbosari 7. D.K. Adilov — qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vaziri oʻrinbosari 8. S.Z. Mirzayev — Fanlar akademiyasining vitse-prezidenti 9. D.A. Bekmirzayev — Vazirlar Mahkamasi masʼul xodimi, Kengash kotibi”.