Respublika oʻquv-tarbiya muassasalari faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2026-02-12)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalari faoliyatini tubdan takomillashtirish toʻgʻrisida” 2019-yil 29-maydagi PQ-4342-son qarori ijrosini taʼminlash hamda alohida sharoitlarda tarbiyalash va taʼlim berishga muhtoj boʻlgan yoshlar bilan ishlash tizimini takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalari faoliyatini tubdan takomillashtirish toʻgʻrisida” 2019-yil 29-maydagi PQ-4342-son qarori bilan Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi huzurida Respublika oʻgʻil bolalar oʻquv-tarbiya muassasasi hamda Respublika qiz bolalar oʻquv-tarbiya muassasasi tashkil etilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Quyidagilar: Respublika oʻquv-tarbiya muassasalari toʻgʻrisida nizom 1-ilovaga muvofiq; Respublika oʻquv-tarbiya muassasalari tarbiyalanuvchilarini oziq-ovqat, kiyim-kechak, poyabzal, boshqa ashyoviy taʼminot buyumlari va yumshoq anjomlar bilan taʼminlash meʼyorlari 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining ijtimoiy rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari A.A. Abduxakimov va Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi vaziri Sh.X. Shermatov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom alohida sharoitlarda tarbiyalash va taʼlim berishga muhtoj boʻlgan bolalar (keyingi oʻrinlarda bola deb ataladi) uchun Respublika oʻgʻil bolalar oʻquv-tarbiya muassasasi hamda Respublika qiz bolalar oʻquv-tarbiya muassasasining (keyingi oʻrinlarda oʻquv-tarbiya muassasasi deb ataladi) maqomi, vazifalari va faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Oʻquv-tarbiya muassasasi davlat muassasasi shaklidagi yuridik shaxs hisoblanadi, oʻz ustaviga, shaxsiy gʻazna hisobvaragʻiga, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri tushirilgan va oʻz nomi yozilgan muhrga, shtampga, blankalarga ega boʻladi. 3. Oʻquv-tarbiya muassasasi oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, ushbu Nizomga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek, oʻz ustaviga amal qiladi. 4. Oʻquv-tarbiya muassasasi alohida sharoitlarda taʼminlash, tarbiyalash va taʼlim berishga muhtoj bolalarga (keyingi oʻrinlarda tarbiyalanuvchi deb ataladi) taʼlim berishni, ularning kasb-hunarga oʻrgatish va ijtimoiy-pedagogik reabilitatsiyasini amalga oshiradi. 5. Quyidagilar oʻquv-tarbiya muassasasining asosiy vazifalari hisoblanadi: tarbiyalanuvchilarni umumiy oʻrta taʼlimning davlat taʼlim standartlari asosida majburiy umumiy oʻrta taʼlim olishi uchun shart-sharoitlar yaratish; tarbiyalanuvchilarda mehnat koʻnikmalari va mustaqil ijodiy fikrlash qobiliyatini shakllantirish, ularni kasb-hunarga yoʻnaltirish va boʻsh vaqtlarini samarali tashkil etish; barkamol, jismoniy va ruhan sogʻlom shaxsni Vatanga sadoqat ruhida tarbiyalash, bolalarda mehnatsevarlik, vatanparvarlik, masʼuliyatlilik, fidoyilik, dunyoqarashi keng mustaqil va komil inson boʻlishga intilish tuygʻusini shakllantirish; bolalarning yoshiga xos boʻlgan psixofiziologik moyilliklari, qobiliyatlari, qiziqishlariga, bolalar hayoti va sogʻligʻini saqlash talablariga muvofiq tarzda ularning aqliy, emotsional va jismoniy rivojlanishiga koʻmaklashuvchi psixologik, tibbiy va ijtimoiy reabilitatsiyasini taʼminlovchi chora-tadbirlarni amalga oshirish; tarbiyalanuvchilar duch keladigan muammolarni muhokama qilish, ularning yechimini topish va tarbiyalanuvchilarning huquqiy bilimlarini oshirishga qaratilgan “case-study”, guruhlarda ishlash, bahs-munozaralar, situatsion oʻyinlar, aqliy hujum kabi ilgʻor interaktiv oʻqitish usullarini oʻquv-tarbiya jarayoniga keng joriy etish. 6. Oʻquv-tarbiya muassasasida maxsus sharoitlarni taʼminlash maqsadida quyidagilar amalga oshiriladi: oʻquv-tarbiya muassasasi hududini qoʻriqlash; oʻquv-tarbiya muassasasida tarbiyalanayotganlarning uning hududidan erkin chiqishini cheklash; tarbiyalanuvchilarni kecha-kunduz, shu jumladan uyqu uchun ajratilgan vaqt davomida nazorat qilish; tarbiyalanuvchilarni shaxsiy tekshiruvdan oʻtkazish, ularning buyumlarini, shuningdek, ular olayotgan va yuborayotgan posilka va boshqa pochta joʻnatmalarini tekshiruvdan oʻtkazish; tarbiyalanuvchilarga oʻz oilasi bilan aloqada boʻlishi hamda ular bilan uchrashishi uchun zarur aloqa vositalari va boshqa jihozlar bilan taʼminlangan alohida xonalar ajratish. 7. Oʻquv-tarbiya muassasasi bolalarning ruhiy va fiziologik holatini inobatga olgan holda, taʼlim olish bilan birgalikda ularga kasb-hunar oʻrgatish maqsadida tashkil etiladi. 8. Oʻquv-tarbiya muassasasi ushbu muassasani qonunchilikda belgilangan tartibda attestatsiyadan oʻtkazish asosida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi tomonidan davlat akkreditatsiyasidan oʻtkaziladi. 9. Oʻquv-tarbiya muassasasida Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan belgilangan tartibda, umumiy oʻrta taʼlimning oʻquv rejasi va taʼlim dasturlari, shuningdek, tarbiyalanuvchilarning ehtiyojlari va muammolari turidan kelib chiqqan holda, yakka tartibdagi reabilitatsiya dasturlari (hayotiy koʻnikmalarga oʻrgatish, alkogol va giyohvandlik vositalariga qaramlikdan davolash, ruhiy jarohat asoratlari bilan ishlash va boshqa dasturlar) asosida taʼlim beriladi. Oʻquv yilining boshlanishi, oʻquv mashgʻulotlari va taʼtillarning muddatlari, shuningdek, yakuniy davlat attestatsiyasi va taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni berish tartibi qonunchilikka muvofiq belgilanadi. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi va Ichki ishlar vazirligi tegishincha Respublika oʻgʻil bolalar oʻquv-tarbiya muassasasi hamda Respublika qiz bolalar oʻquv-tarbiya muassasasining oʻz vaqtida toʻliq taʼminoti va maishiy shart-sharoitlari yaxshilanishiga koʻmaklashish, ushbu muassasalarda maʼnaviy-maʼrifiy ishlarning zamonaviy usul va shakllaridan foydalanilgan holda sogʻlom va jismonan baquvvat, ruhan tetik, bilimli, vatanparvar, fidoyi, dunyoqarashi keng yoshlarni shakllantirish, tarbiyalanuvchilarni Vatanga sadoqat ruhida tarbiyalashga masʼul hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi respublika oʻquv-tarbiya muassasalarida sifatli tarbiya va taʼlim jarayonini yoʻlga qoʻyish, tarbiyalanuvchilarning boʻsh vaqtini mazmunli tashkil etish, ularning intellektual, jismoniy va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga masʼul hisoblanadi. 11. Oʻquv-tarbiya muassasasida oʻquv mashgʻulotlari oʻquv darslari, amaliy va laboratoriya mashgʻulotlari, fakultativ va konsultatsiyalar shaklida olib boriladi. Oʻquv reja va taʼlim dasturlarida belgilanadigan majburiy oʻquv mashgʻulotlari tarbiyalanuvchilarning mustaqil ishlari bilan toʻldiriladi. Oʻquv-tarbiya muassasasida sinflardagi oʻquvchilar soni 15 — 20 nafardan iborat etib belgilanadi, tegishli moliya organlari bilan kelishilgan holda ushbu muassasalarda, istisno tariqasida, oʻquvchilar sonidan qatʼiy nazar sinflar ochishga ruxsat etiladi. 12. Taʼlim jarayonini tashkil etishda oʻquv-tarbiya muassasasi sogʻliqni saqlash, madaniyat, sport muassasalari va boshqa tashkilotlar bilan oʻzaro hamkorlik qiladi. 13. Tarbiya, taʼlim, mehnat va dam olishning asoslangan holda uygʻunlashtirilishini taʼminlaydigan kun tartibi tarbiyalanuvchilarning oʻquv-tarbiya muassasasida boʻlish muddatlarining davomiyligi hisobga olingan holda tuziladi. 14. Tarbiyalanuvchilarda mehnat koʻnikmalari va mustaqil ijodiy fikrlash qobiliyatini shakllantirish, ularni kasbga yoʻnaltirish va boʻsh vaqtlarini samarali tashkil etish maqsadida tarbiyalanuvchilar oʻquv-tarbiya muassasasida boʻlgan davr mobaynida kasbga oʻrgatish boʻyicha amaliy mehnat mashgʻulotlari oʻtkaziladi. Bunda: yoshlarning shaxsiy xususiyati va qiziqishlari, kasbiy moyilligi va qobiliyatini baholab borish orqali mehnat bozorida talab yuqori boʻlgan kasblarni oʻzlari anglagan holda tanlashi uchun koʻmaklashish; boʻlgʻusi kasb (mutaxassislik) sohalarini rejalashtirishda oʻquvchilar omilkorligini oshirish, bu yoʻlda ularga oʻzining alohida xususiyatlariga mos keladigan psixologik tayyorgarlikni shakllantirish boʻyicha amaliy yordam va zarur maslahatlar berib borish; oʻquv-tarbiya muassasalarining oʻquv dasturlariga mehnat bozorida raqobatbardoshlikning shaxsiy koʻnikmalarini rivojlantirishiga oid mavzular kiritish, kasbga yoʻnaltirish, mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik asoslari, mehnat bozorida mos vakansiyalar izlash koʻnikmalari, ishga kirish uchun rezyumeni tayyorlash va ish beruvchi bilan suhbatdan oʻtish, ishga kirish uchun hujjatlarni rasmiylashtirish boʻyicha dastlabki tushunchalar oʻz aksini topishi lozim. 15. Tarbiyalanuvchilarni oʻquv-tarbiya muassasasida kasbga yoʻnaltirish va amaliy mehnat mashgʻulotlari ularning oʻziga xos jihatlari, yoshi, jinsi, ruhiy va jismoniy holatlarini hisobga olgan holda belgilanadi. Oʻquv-tarbiya muassasasidagi maishiy shart-sharoitlar tarbiyalanuvchilarning reabilitatsiya jarayoniga koʻmaklashishi, ulardagi hissiy zoʻriqishni yoʻqotishga qaratilishi kerak. 16. Oʻquv-tarbiya muassasasida amaliy mehnat mashgʻulotlari olib boriladi. Amaliy mehnat mashgʻulotlari Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan belgilangan oʻquv rejalari va taʼlim dasturlari asosida olib boriladi. 17. Oʻquv-tarbiya muassasasida tarbiyalanuvchilar qiziqishlariga koʻra kasb-hunarga yoʻnaltiriladi. Barcha kasb-hunar yoʻnalishlari boʻyicha amaliy mehnat mashgʻulotlari 10 — 15 kishidan iborat boʻlgan guruhlarda amalga oshiriladi. Amaliy mehnat mashgʻulotlari qoidaga koʻra, oʻquv-tarbiya muassasasining ustaxonalarida oʻtkaziladi. 18. Oʻquv-tarbiya muassasasida tarbiyalanuvchilarning intellektual, jismoniy va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga moʻljallangan turli toʻgaraklar, qiziqishlar boʻyicha klublar, seksiyalar (shu jumladan sport seksiyalari), studiyalar tashkil etiladi. 19. Yozgi taʼtil davrida oʻquv-tarbiya muassasasi tarbiyalanuvchilari uchun oromgohlar tashkil qilinishi, shuningdek, ular ommaviy dam olishning boshqa turlaridan foydalanishi mumkin. 20. Oʻquv-tarbiya muassasasida malakali psixolog, pedagog va shifokorlardan iborat psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya tashkil etiladi, komissiyaning faoliyati Bolalar masalalari boʻyicha hududiy komissiya tomonidan nazorat qilib boriladi. Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya har olti oyda reabilitatsiya jarayonidagi oʻzgarishlarni koʻrib chiqadi va tarbiyalanuvchi bilan yakka tartibda ishlash rejasiga tuzatishlar kiritadi. Oʻquv-tarbiya muassasasi pedagogik kengashining psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya xulosasi asosida qabul qilingan qaroriga koʻra, ushbu muassasa maʼmuriyati muassasa joylashgan hududdagi Bolalar masalalari boʻyicha hududiy komissiyaga quyidagi masalalar boʻyicha taqdimnomalar kiritadi: tarbiyalanuvchini boshqa taʼlim muassasalariga oʻtkazish; tarbiyalanuvchining xulq-atvori tuzalgani sababli mazkur taʼsir koʻrsatish chorasi qoʻllanilishini davom ettirish zarur boʻlmasa yoki sogʻligʻining holati tufayli mazkur muassasada boʻlishi mumkin boʻlmasa, uning bu yerda boʻlishini sud belgilagan muddatidan avval toʻxtatish; tarbiyalanuvchining taʼlim olishini tugatish zarurati boʻlgan taqdirda, uning mazkur muassasada boʻlish muddatini uzaytirish. 21. Respublika oʻquv-tarbiya muassasasiga 14 yoshga toʻlgan va 18 yoshdan oshmagan (umumiy oʻrta maʼlumot olishni tugatmagan) voyaga yetmaganlar joylashtiriladi. Oʻquv-tarbiya muassasasiga quyidagilar: ijtimoiy xavfli qilmishlar sodir etgan, lekin jinoiy javobgarlikka tortish mumkin boʻlgan yoshga toʻlmagan yoxud ruhiy kasallik bilan bogʻliq boʻlmagan holda, rivojlanishda oʻz yoshiga nisbatan orqada qolishi oqibatida sodir etgan qilmishining ahamiyatini toʻliq anglab yetishga qodir boʻlmagan; aybliligi toʻgʻrisidagi masala hal qilinmasdan jinoiy javobgarlikdan ozod qilingan, materiallar Bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyasiga koʻrib chiqish uchun topshirilgan boʻlsa; oʻquv-tarbiya muassasalariga joylashtirish tariqasidagi majburlov chorasi qoʻllanilgan holda jinoiy jazodan ozod qilingan voyaga yetmaganlar; yakka tartibdagi profilaktika ishi olib borilayotganligiga qaramasdan muntazam ravishda huquqbuzarliklar yoki boshqa gʻayriijtimoiy xatti-harakatlar sodir qilishni davom ettirayotgan voyaga yetmaganlar sud qarori (ajrim) asosida joylashtiriladi. 22. Voyaga yetmaganlarni oʻquv-tarbiya muassasasiga joylashtirish va qabul qilish sud ajrimi asosida amalga oshiriladi. 23. Sudning ajrimiga koʻra, oʻquv-tarbiya muassasasiga yuborilayotgan voyaga yetmaganlar oʻquv-tarbiya muassasasiga ichki ishlar organlarining voyaga yetmaganlarga ijtimoiy-huquqiy yordam koʻrsatish markazlari xodimlari tomonidan olib boriladi va joylashtiriladi. 24. Oʻquv-tarbiya muassasasiga joylashtiriladigan har bir voyaga yetmagan bola uchun ichki ishlar organlarining voyaga yetmaganlar oʻrtasida huquqbuzarliklarning profilaktikasi inspektori tomonidan ichki ishlar organlarining voyaga yetmaganlarga ijtimoiy-huquqiy yordam koʻrsatish markazi xodimi koʻmagida shaxsiy hujjatlar yigʻmajildi rasmiylashtiriladi. Shaxsiy hujjatlar yigʻmajildida quyidagi hujjatlar boʻlishi kerak: jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudining voyaga yetmaganni oʻquv-tarbiya muassasasiga joylashtirish haqidagi ajrimi; tugʻilganlik haqidagi guvohnoma, pasport yoki shaxsini tasdiqlovchi boshqa hujjat; maʼlumoti toʻgʻrisidagi hujjatlar (mavjud boʻlsa); oʻqish joyidan maʼlumotnoma va tavsifnoma; Bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyasining voyaga yetmaganning yashash va tarbiyalanish sharoitlarini tekshirish dalolatnomasi; tegishli maʼlumotnomalar bilan birga tibbiy kartadan kengaytirilgan koʻchirma; sogʻliqni saqlash muassasasining voyaga yetmagan shaxs sogʻligʻi va uni oʻquv-tarbiya muassasasiga joylashtirish mumkinligi toʻgʻrisidagi xulosasi. 25. Oʻquv-tarbiya muassasasiga joylashtirilayotgan yetim bolalar va ota-ona qarovisiz qolgan bolalar uchun shaxsiy hujjatlar yigʻmajildlarida yuqorida koʻrsatilgan hujjatlardan tashqari quyidagi hujjatlar ham boʻlishi lozim: yetim bolalar hamda ota-ona qarovisiz qolgan bolalarga nisbatan vasiylik belgilash haqida tuman (shahar) hokimi qarorining nusxasi; ota-onasi yoki ota-ona oʻrnini bosuvchi shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (pasportlar yoki ota-onasi oʻlganligi haqidagi guvohnoma nusxasi, sud hukmlari yoki qarorlari, ota-onaning uzoq vaqtdan buyon kasalligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma va ota-onasi yoʻqligini yoki ularning oʻz bolalarini tarbiyalashga imkoni yoʻqligini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar); qarindoshlarining borligi (agar bor boʻlsa) va ularning yashash joylari toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma; voyaga yetmaganning ota-onasidan qolgan mol-mulki (agar mol-mulk mavjud boʻlsa) roʻyxati, mol-mulkning joylashgan joyi, uning saqlanishini taʼminlash uchun qanday chora-tadbirlar koʻrilgani, uning saqlanishi uchun javobgar shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; turar joyning voyaga yetmaganga biriktirib qoʻyilganligi toʻgʻrisidagi hujjatlar (order, uy daftari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri davlat korxonasining tegishli tumandagi (shahar) filialidan turar joyning egasi va turar joyni xususiylashtirish holati toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma); pensiya olayotgan voyaga yetmaganning pensiya daftarchasi, sudning bola foydasiga aliment undirish toʻgʻrisidagi qarori nusxasi, jamgʻarma daftarchasi. Voyaga yetmaganlarni oʻquv-tarbiya muassasasiga joylashtirish uchun olib kelgan ichki ishlar organlarining voyaga yetmaganlarga ijtimoiy-huquqiy yordam koʻrsatish markazlari barcha hujjatlarining toʻliq va asosliligi uchun masʼul hisoblanadi. 26. Tarbiyalanuvchilar oʻquv-tarbiya muassasasida axloqan tuzalgunlariga qadar boʻladilar, lekin bu muddat uch yildan ortiq boʻlmasligi kerak. Oʻquv-tarbiya muassasasi joylashgan hududdagi Bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyasi tarbiyalanuvchiga koʻrsatib oʻtilgan muassasada uch yillik muddat oʻtgach, joriy oʻquv yilida tegishli sinfni tugallagunigacha qolishga ruxsat berishi mumkin. 27. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan tartibda tasdiqlangan roʻyxatda nazarda tutilgan, oʻquv-tarbiya muassasasida saqlanishi, tarbiyalanishi va taʼlim olishiga toʻsqinlik qiladigan jismoniy nuqsonlari va kasalliklari mavjud boʻlgan voyaga yetmaganlar oʻquv-tarbiya muassasasiga joylashtirilishi mumkin emas. 28. Tarbiyalanuvchilarning oʻquv-tarbiya muassasasida bundan keyin boʻlishining maqsadga muvofiq yoki nomuvofiqligi masalasi vaqti-vaqti bilan, lekin yiliga kamida ikki marta ushbu muassasalar joylashgan hududdagi Bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyalarining oʻz tashabbusi bilan, oʻquv-tarbiya muassasasi maʼmuriyatining taqdimnomasi yoki voyaga yetmaganlarning ota-onalari yoxud ular oʻrnini bosuvchi shaxslar iltimosiga binoan koʻrib chiqiladi. 29. Tarbiyalanuvchilarning oʻquv-tarbiya muassasasida boʻlishi oʻquv-tarbiya muassasasining pedagogik kengashining tavsiyasi asosida mazkur muassasa joylashgan hududdagi Bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyasining qarori bilan toʻxtatiladi. Tarbiyalanuvchi muassasadan chiqqunga qadar kamida bir oy oldin uning yashash joyidagi Bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyasiga bu haqida xabar beriladi. Bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyasi voyaga yetmaganni ishga yoki oʻqishga joylashtirish, uning ijtimoiy moslashuvi hamda oilasidagi muammolarni tezkorlik bilan hal etish, ota-onalari va ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarning salohiyatini oshirish, ularning bandligini taʼminlash, moddiy va boshqa yordamlar koʻrsatish choralarini koʻrishi shart. 30. Tarbiyalanuvchi oʻquv-tarbiya muassasasidan chiqarilganda, unga tarbiyalanishi va taʼlim olishi davrida foydalangan kiyim-bosh va poyabzal toʻplami bepul beriladi. Oʻquv-tarbiya muassasasidan chiqarilayotgan vaqtda yakuniy davlat attestatsiyasini muvaffaqiyatli topshirgan tarbiyalanuvchilarga taʼlim toʻgʻrisida davlat namunasidagi hujjatlar (umumiy oʻrta taʼlim toʻgʻrisidagi shahodatnoma, umumiy oʻrta taʼlim toʻgʻrisidagi attestat) beriladi. Taʼlimni yakunlamagan tarbiyalanuvchilarga ushbu oʻquv-tarbiya muassasasida oʻqiganligi toʻgʻrisida maʼlumotnoma beriladi. 31. Tarbiyalanuvchilar oʻquv-tarbiya muassasasidan chiqarilayotgan vaqtda doimiy yashash joylariga ota-onasi yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar kuzatuvida yuboriladi. Ota-ona yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan doimiy yashash joylariga olib ketish imkoni boʻlmagan tarbiyalanuvchilar doimiy yashash joylariga oʻquv-tarbiya muassasasi xodimlarining kuzatuvida olib boriladi. Bunda tarbiyalanuvchilarni doimiy yashash joylariga olib ketish imkoni boʻlmagan ota-ona yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar haqidagi maʼlumotlar oʻquv-tarbiya muassasasiga ushbu muassasalar joylashgan hududdagi Bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyalari tomonidan taqdim etiladi. Kuzatuvchi xodimlarga tarbiyalanuvchini doimiy yashash joylariga olib borish xarajatlari uchun belgilangan miqdorda pul mablagʻlari ajratiladi. Ushbu xarajatlar oʻquv-tarbiya muassasasi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi. 32. Tarbiyalanuvchilar va pedagog xodimlar oʻquv-tarbiya muassasasida taʼlim jarayonining ishtirokchilari hisoblanadilar. 33. Tarbiyalanuvchilar umumiy oʻrta taʼlimning davlat taʼlim standartlariga muvofiq bepul umumiy oʻrta hamda kasbiy taʼlim olish, malakali tibbiy xizmat koʻrsatilishi, intellektual, jismoniy va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga moʻljallangan toʻgaraklar, klublar va seksiyalarda qatnashish huquqiga ega. 34. Oʻquv-tarbiya muassasasining tarbiyalanuvchilari quyidagi huquqlarga ega: ota-onasini yoki ota-onasi oʻrnini bosuvchi shaxslarni oʻzining koʻrsatib oʻtilgan muassasaga olib kelinganligi yoki joylashtirilganligi toʻgʻrisida xabardor qilish; voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshiruvchi organlar hamda oʻquv-tarbiya muassasalarining qarorlari va mansabdor shaxslarning harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan yuqori organlarga, Bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyalariga, prokuratura organlariga yoki sudga shikoyat qilish; inson shaʼni va qadr-qimmatini kamsitmaydigan insoniy muomalada boʻlishni talab qilish; cheklanmagan miqdorda telefonda soʻzlashuvlar, boshqa aloqa vositalari orqali muloqotlar hamda uchrashuvlar yordamida oilasi bilan aloqada boʻlish, posilkalar, banderollar, yoʻqlovlar, xat va telegrammalar olish hamda joʻnatish; tasdiqlangan normalar boʻyicha bepul ovqat, kiyim-kechak, poyabzal va boshqa ashyoviy taʼminot buyumlarini olish. Tarbiyalanuvchilar qonunchilikda belgilangan boshqa huquqlarga ham ega boʻlishlari mumkin. 35. Oʻquv-tarbiya muassasasi tarbiyalanuvchilarining taʼminoti va ularga taʼlim berish davlat taʼminoti asosida qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi. Oʻquv-tarbiya muassasasi tarbiyalanuvchilari oziq-ovqat, kiyim-kechak, poyabzal, boshqa ashyoviy taʼminot buyumlari va yumshoq anjomlar bilan taʼminlanadi. 36. Tarbiyalanuvchilarga tibbiy yordam oʻquv-tarbiya muassasasining tibbiyot xodimlari tomonidan koʻrsatiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi oʻquv-tarbiya muassasalariga keltirilgan voyaga yetmaganlarni qatʼiy tarzda har olti oyda tibbiy koʻrikdan oʻtkazib borish hamda bemor tarbiyalanuvchilarni oʻz tizimidagi tibbiyot muassasalarida bepul davolash choralarini koʻradi. 37. Tarbiyalanuvchining sogʻligʻi yomonlashganda yoki u vafot etgan taqdirda oʻquv-tarbiya muassasasi maʼmuriyati bu haqda uning ota-onasi yoki ota-onasi oʻrnini bosuvchi shaxslarga, ular boʻlmagan hollarda esa — tarbiyalanuvchining doimiy yashash joyidagi Bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyasiga darhol xabar beradi. 38. Ota-ona yoki ota-ona oʻrnini bosuvchi shaxslar vafot etgan holatlarda tarbiyalanuvchi ularni dafn qilishda ishtirok etish, ota-onasi yoki ota-onasi oʻrnini bosuvchi shaxslar ogʻir kasal boʻlib qolgan holatlarda esa — ulardan xabar olish huquqiga ega. Tarbiyalanuvchining yoʻlkira xarajatlari oʻquv-tarbiya muassasasi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi. 39. Tarbiyalanuvchi oʻquv-tarbiya muassasasida boʻlgan davrda unga muassasa maʼmuriyatining qaroriga koʻra taʼtil berilishi mumkin. 40. Tarbiyalanuvchilar oʻquv-tarbiya muassasasi ustaviga, shuningdek, muassasa ichki tartib-qoidalariga rioya qilishi shart. 41. Tarbiyalanuvchi oʻquv-tarbiya muassasasi hududidan tashqariga muassasa rahbariyatining yozma ruxsatnomasiga koʻra, faqat oʻquv-tarbiya muassasasining xodimlari, ota-onasi yoki ota-onasi oʻrnini bosuvchi shaxslar kuzatuvida chiqadi. 42. Tarbiyalanuvchi oʻquv-tarbiya muassasasini oʻzboshimchalik bilan tark etgan taqdirda, muassasa maʼmuriyati bu haqda tarbiyalanuvchining ota-onasi yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarni, mazkur muassasa joylashgan hududdagi va tarbiyalanuvchining yashash joyidagi yoki turgan joyidagi ichki ishlar organlarini xabardor qiladi hamda ichki ishlar organlari bilan birgalikda uni topish va oʻquv-tarbiya muassasasiga qaytarish choralarini koʻradi. 43. Taʼlim olishda yutuqlari, ijobiy hulq-atvori va jamoat ishlaridagi faol ishtiroki uchun oʻquv-tarbiya muassasasi tarbiyalanuvchilari uchun quyidagi ragʻbatlantirish choralari belgilanadi: tashakkurnoma eʼlon qilish; faxriy yorliq, qimmatbaho sovgʻa bilan taqdirlash; ota-onasi yoki ota-onasi oʻrnini bosuvchi shaxslarga namunali xulq-atvori va taʼlim olishdagi yutuqlari haqida xabar berish. 44. Ragʻbatlantirish choralari oʻquv-tarbiya muassasasi direktori tomonidan tegishli buyruq chiqarish yoʻli bilan qoʻllaniladi. 45. Oʻquv-tarbiya muassasasini pedagog xodimlari bilan taʼminlash mazkur muassasa ustavi bilan tartibga solinadi. Pedagoglik ishiga mutaxassisligi boʻyicha malakaviy tavsifnoma talablariga mos keladigan zarur kasbiy va pedagogik malakaga ega boʻlgan va tegishli hujjatlar bilan maʼlumoti tasdiqlangan shaxslar qabul qilinadi. 46. Oʻquv-tarbiya muassasasi pedagog xodimlari, muassasani boshqarishda uning ustavida belgilanadigan tartibda qatnashish, oʻz kasbiy shaʼni va qadr-qimmatini himoya qilish hamda qonunchilikda belgilangan ijtimoiy imtiyozlar va kafolatlardan foydalanish huquqiga ega. Pedagog xodimlar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 47. Pedagog xodimlarga quyidagi majburiyatlar yuklanadi: tarbiyalanuvchilarni umumiy oʻrta taʼlimning davlat taʼlim standartlari talablari darajasida oʻqitish va yuksak maʼnaviy-axloqiy darajada tarbiyalash; oʻz kasbiy malaka va koʻnikmalarini hamda pedagoglik mahoratini doimiy ravishda takomillashtirib borish; pedagog axloq-odobiga rioya etish, bolaning qadr-qimmatini hurmat qilish; tarbiyalanuvchilarni tazyiqdan himoya qilish, ularni Vatanni, mehnatni, ota-onani hurmat qilish, atrof-muhitga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlish ruhida tarbiyalash. Pedagog xodimlarga qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklanishi mumkin. 48. Ota-onalar yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar hech bir cheklovsiz tarbiyalanuvchilardan xabar olish, oʻquv-tarbiya muassasasining oʻquv-tarbiyaviy faoliyati, bolalarining ijtimoiy-pedagogik reabilitatsiyasi jarayoni bilan tanishish huquqiga ega. 49. Oʻquv-tarbiya muassasasiga bevosita Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan direktor rahbarlik qiladi. 50. Direktor: oʻquv-tarbiya muassasasi nomidan faoliyat yuritadi, uning manfaatlarini himoya qiladi, mol-mulkini tasarruf etadi, qonunchilikda belgilangan tartibda shartnomalar tuzadi; oʻquv-tarbiya muassasasi vakolatiga kiradigan masalalar boʻyicha qarorlar qabul qiladi va oʻquv-tarbiya muassasasiga yuklangan vazifalarning bajarilishi uchun shaxsan masʼul hisoblanadi; oʻz oʻrinbosarlarining vakolatlarini belgilaydi, xodimlar oʻrtasida vazifalarni taqsimlaydi; oʻz vakolatlari doirasida oʻquv-tarbiya muassasasi tarbiyalanuvchilari va xodimlari uchun bajarilishi majburiy boʻlgan buyruqlar chiqaradi va koʻrsatmalar beradi; pedagog va boshqa xodimlar bilan mehnat shartnomalari tuzadi; qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi. 51. Oʻquv-tarbiya muassasasi faoliyati quyidagi manbalar hisobidan moliyalashtiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari; jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari; qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar. 52. Oʻquv-tarbiya muassasasi xodimlarining mehnatiga haq toʻlash qonunchilikka muvofiq belgilanadi. 53. Oʻquv-tarbiya muassasasi vakolatli davlat organlari tomonidan belgilangan moliyaviy va statistik hisobotlarni yuritadi. 54. Oʻquv-tarbiya muassasasining moliya-xoʻjalik faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi Ichki audit va moliyaviy nazorat xizmati hamda Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan nazorat qilinadi. 55. Oʻquv-tarbiya muassasasi belgilangan tartibda qayta tashkil etiladi va tugatiladi. 56. Oʻquv-tarbiya muassasasi tugatilgan taqdirda, uning pul mablagʻlari va mol-mulkidan, uning majburiyatlarini qoplash boʻyicha toʻlovlar chegirilgan holda, qonunchilikka va uning ustaviga muvofiq foydalaniladi. Oʻquv-tarbiya muassasasi tugatilgan taqdirda, tarbiyalanuvchilarni boshqa taʼlim muassasalariga oʻtkazish taʼminlanadi. T/r Oziq-ovqat mahsulotlarining nomi 14 — 18 yoshli bolalar uchun 1. 1-navli bugʻdoy noni 600 2. Bugʻdoy uni 40 3. Kartoshka uni 3 4. Dukkaklilar yormasi, makaron mahsulotlari 100 5. Qand, shakar 100 6. Qandolatchilik mahsulotlari 25 7. Sariyogʻ 40 8. Oʻsimlik yogʻi 20 9. Sut, sut-qatiq mahsulotlari 500 10. Qaymoq 20 11. Tvorog 50 12. Pishloq 15 13. Goʻsht, parranda goʻshti 175 14. Kolbasa mahsulotlari 30 15. Baliq 90 16. Tuxum 1,5 dona 17. Kartoshka 400 18. Sabzavotlar, koʻkatlar (shu jumladan, tomat (3 gr.) 455 19. Meva, sabzavot sharbatlari 250 20. Quruq mevalar, (shu jumladan, naʼmatak (5 gr.) 15 21. Choy 0,5 22. Kakao 1 23. Yodlangan tuz 12 24. Achitqilar 1 T/r Kiyim-kechak va poyabzal buyumlarining nomi Oʻlchov birligi 14 — 18 yoshli bolalar uchun (soni) Foydalanish muddati (yil) oʻgʻil bolalar qiz bolalar 1. Qishki palto/kurtka dona 1 1 2 2. Mavsumiy palto, kurtka dona 1 1 2 3. Maktab formasi toʻplam 1 1 1 4. Oʻgʻil bolalar uchun kostum (galstuk bilan) toʻplam 2 — 2 5. Oʻgʻil bolalar uchun junli kostum (bayram uchun) toʻplam 1 — 2 6. Oʻgʻil bolalar uchun ip gazlamadan maktab koʻylagi dona 3 — 1 7. Oʻgʻil bolalar uchun ip gazlamadan ustki koʻylak dona 3 — 1 8. Qiz bolalar uchun koʻylak (yubka, bluzka) dona — 3 1 9. Qiz bolalar uchun uy xalati/ koʻylagi dona — 2 1 10. Qiz bolalar uchun qishki koʻylak dona — 1 1 11. Jun sviter (jemperlar) dona 2 2 2 12. Qiz bolalar uchun yozgi koʻylak dona — 3 1 13. Yozgi bosh kiyim dona 1 1 1 14. Qishki bosh kiyim dona 2 2 1 15. Qiz bolalar uchun triko va shim dona — 4 1 16. Dastroʻmol dona 6 6 1 17. Oʻgʻil bolalar uchun shimning kamari dona 1 — 1 18. Sharf dona 1 1 2 19. Qoʻlqop juft 2 2 1 20. Ichki koʻylak toʻplam 4 4 2 21. Sport formasi, krossovka toʻplam 1 1 1 22. Qiz bolalar uchun byustgalter dona — 3 1 23. Kalta sport ishtoni dona 2 2 1 24. Mayka dona 6 6 1 25. Ip paypoq juft 12 12 1 26. Jun paypoq juft 6 6 1 27. Botinka, tufli juft 3 3 1 28. Shippak juft 4 4 1 29. Qishki etik, botinka juft 1 1 1 30. Kalish juft 1 1 1 31. Yarim jun sport kostumi dona 1 1 1 32. Tungi pijama dona 2 1 1 33. Qiz bolalar uchun kolgotka dona — 5 1 34. Choʻmilish kiyimi dona 1 1 1 35. Rezina shapka dona 1 1 2 36. Ish kiyimi toʻplam 1 1 2 37. Portfel, sumka dona 1 1 1 38. Shaxsiy buyumlarni saqlash uchun ryukzak/sumka dona 1 1 3 T/r Buyumlarning nomi Oʻlchov birligi 14 — 18 yoshli bolalar uchun (soni) oʻgʻil bolalar qiz bolalar 1. Atir sovun (100 gr) dona 24 24 2. Xoʻjalik (kir) sovuni (100 gr) dona 12 12 3. Shampun (200 gr) dona 12 12 4. Tish pastasi (50 gr) tyubik 12 12 5. Tish choʻtkasi dona 3 3 6. Taroq dona 2 2 7. Badanni yuvish uchun gubka dona 2 2 8. Poyabzal moyi tyubik 6 6 9. Hojatxona qogʻozi oʻram 24 24 10. Qiz bolalar uchun shaxsiy gigiyena vositasi (qistirma) toʻplam (10 dona) — 12 11. Kir yuvish kukuni (400 gr) upakovka 12 12 12. Togʻora (plastmassa) (sigʻimi 10 l) (foydalanish muddati 3 yil) dona 1 1 13. Soqol olish buyumi (britva), bir martalik dona 12 5 14. Soqol olish vositasi (soqol olish koʻpigi, loson) (100 — 150 gr) flakon 6 — 15. Dezodorant (aerozol) dona 6 6 16. Momiq (paxta) (200 gr) toʻplam — 4 T/r Yumshoq anjomlarning nomi Oʻlchov birligi 14 — 18 yoshli bolalar uchun (soni) Foydalanish muddati (yil) oʻgʻil bolalar qiz bolalar 1. Choyshab dona 3 1 2. Koʻrpa gʻilofi dona 2 1 3. Yostiq jildi dona 3 1 4. Sochiq dona 2 1 5. Paxmoq sochiq dona 2 1 6. Jun yoki paxtali adyol dona 1 6 7. Paxmoq adyol dona 1 3 8. Toʻshak dona 1 4 9. Momiqli va patli yostiq dona 1 6 10. Katta choyshab (pokrivalo) dona 1 3 11. Karavot yoniga toʻshaladigan gilamcha dona 1 4 1. Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 7-avgustdagi 173-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QHT, 2008-yil, 33-son, 312-modda) bilan tasdiqlangan Ayrim fanlar chuqur oʻrganiladigan davlat umumtaʼlim muassasalarining ixtisoslashtirilgan sinflari, davlat ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasalari toʻgʻrisidagi nizomning 10-bandiga quyidagi tahrirdagi toʻrtinchi-beshinchi xatboshilar qoʻshilsin: a) “Ota-ona yoki ota-ona oʻrnini bosuvchi shaxslar nazoratisiz va qarovisiz qolgan, ijtimoiy jihatdan xavfli ahvolda boʻlgan oilalarda yashayotgan, shuningdek, davlat va jamoatchilik yordamiga muhtoj boʻlgan boshqa voyaga yetmaganlar ularning xulq-atvori, psixologik portreti, yoshi, iqtidori, qobiliyati, qiziqishlari va boshqa omillarni inobatga olgan holda, voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha hududiy idoralararo komissiyalar tavsiyasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Toshkent shahar xalq taʼlimi bosh boshqarmasi, viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalarining yoʻllanmasi asosida ayrim fanlar chuqur oʻrganiladigan davlat ixtisoslashtirilgan maktab-internatlariga joylashtiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha hududiy idoralararo komissiyalar tavsiyasiga asosan yuborilayotgan voyaga yetmaganlar uchun ayrim fanlar chuqur oʻrganiladigan davlat ixtisoslashtirilgan maktab-internatlariga qabul kvotasidan tashqari 5 foizgacha qoʻshimcha kvotalar ajratadi”; b) toʻrtinchi xatboshi oltinchi xatboshi deb hisoblansin. 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining ixtisoslashtirilgan maktab-internati faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 19-iyundagi 459-son qarorining 3-bandiga: a) quyidagi mazmundagi sakkizinchi xatboshi qoʻshilsin: “ixtisoslashtirilgan maktab-internatga oʻqishga har yilgi qabul kvotasiga ajratiladigan 5 foizgacha qoʻshimcha kvotaga hududiy idoralararo komissiyaning ota-ona yoki ota-ona oʻrnini bosuvchi shaxslar nazoratsiz va qarovsiz qolgan, ijtimoiy jihatdan xavfli ahvolda boʻlgan oilalarda yashayotgan hamda davlat va jamoatchilik yordamiga muhtoj boʻlgan boshqa voyaga yetmaganlarning xulq-atvori, psixologik portreti, yoshi, iqtidori, qobiliyati, qiziqishlarini inobatga olgan holda tavsiya etilayotgan voyaga yetmaganlar Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri tomonidan belgilanadigan tartibda tanlovsiz qabul qilinadi”; b) sakkizinchi — oʻninchi xatboshilar tegishlicha toʻqqizinchi — oʻn birinchi xatboshilar deb hisoblansin. 3. Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 9-yanvardagi 9-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tizimidagi Ixtisoslashtirilgan sanʼat va madaniyat maktablari hamda maktab-internatlari toʻgʻrisidagi nizomning 18-bandi “a” kichik bandiga: a) quyidagi mazmundagi toʻrtinchi xatboshi qoʻshilsin: “ota-ona yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar nazoratisiz va qarovisiz qolgan, ijtimoiy jihatdan xavfli ahvolda boʻlgan oilalarda yashayotgan, shuningdek, davlat va jamoatchilik yordamiga muhtoj boʻlgan boshqa voyaga yetmaganlar ularning xulq-atvori, psixologik portreti, yoshi, iqtidori, qobiliyati, sanʼat turiga boʻlgan qiziqishlari hamda isteʼdodini inobatga olgan holda, voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha hududiy idoralararo komissiyalar tavsiyasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi va uning hududiy boshqarmalarining yoʻllanmasi asosida ayrim yoʻnalishlar boʻyicha ixtisoslashtirilgan sanʼat va madaniyat maktablari hamda maktab-internatlariga joylashtiriladi. Bunda Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi ixtisoslashtirilgan sanʼat va madaniyat maktablari hamda maktab-internatlariga qabul kvotasidan tashqari 5 foizgacha qoʻshimcha kvotalar ajratadi;” b) toʻrtinchi va beshinchi xatboshilar tegishlicha beshinchi va oltinchi xatboshilar deb hisoblansin.