Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish toʻgʻrisida
(law, 2024-05-16)

1. Asosiy tushunchalar
Davlat tasarrufidan chiqarish — davlat korxonalarini va tashkilotlarini xoʻjalik shirkatlari va jamiyatlariga, ommaviy mulk boʻlmaydigan boshqa korxonalar va tashkilotlarga aylantirishdir. Xususiylashtirish — jismoniy shaxslarning va davlatga taalluqli boʻlmagan yuridik shaxslarning ommaviy mulki obyektlarini yoki davlat aksiyali jamiyatlarining aksiyalarini davlatdan sotib olishidir.

2. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish toʻgʻrisidagi Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi
1. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish toʻgʻrisidagi Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi ushbu Qonundan hamda Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlaridan iborat boʻladi. 2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududidagi korxonalarni va tashkilotlarni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonun hujjatlari bilan ham tartibga solinadi. 3. Oʻzbekiston Respublikasining respublika hududidan tashqaridagi mulkini davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish ushbu Qonun va davlatlararo hamda hukumatlararo shartnomalarga muvofiq amalga oshiriladi.

3. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishning asosiy prinsiplari
Quyidagilar davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishning asosiy prinsiplari hisoblanadi: davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish shakllarini mehnat jamoasining manfaatlarini hisobga olgan holda aniqlash; davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish vaqtida mulkni pulli va pulsiz topshirishni qoʻshib olib borish; pulsiz va pulli xususiylashtiriladigan mulkdan ulush olishda fuqarolarning huquqlari tengligi; davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish sharoitida barcha fuqarolar ijtimoiy himoya qilinishini taʼminlash; oshkoralik davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish tadbirlarini amalga oshirish ustidan davlat va jamoat nazoratini yoʻlga qoʻyish; raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etish.

4. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish obyektlari
1. Oʻzbekiston Respublikasi ommaviy mulki obyektlari toʻliq ravishda yoki qisman davlat tasarrufidan chiqariladi va xususiylashtiriladi. 2. Quyidagi davlat mulki obyektlari davlat tasarrufidan chiqarilmaydi va xususiylashtirilmaydi: 1) Oʻzbekiston Respublikasi hududi doirasida yer (qonunchilikda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno), yer osti boyliklari, ichki suvlar, havo havzasi, oʻsimlik va hayvonot dunyosi; 2) moddiy madaniy meros obyektlari, shu jumladan davlat fondlarida, milliy fondlarda, axborot-kutubxona fondlarida va ilmiy-tadqiqot muassasalarining fondlarida saqlanayotgan moddiy madaniy meros obyektlari, shuningdek arxivlar, muzeylar va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar; 3) Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining, valyuta zaxirasining, davlat maqsadli jamgʻarmalarining, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining mablagʻlari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining oltin zaxirasi; 4) pul muomalasi boʻyicha xizmat koʻrsatuvchi davlat tashkilotlari, qimmatli qogʻozlarni, ordenlarni, medallarni va pochta toʻlovi belgilarini ishlab chiqarishni taʼminlovchi korxonalar va tashkilotlar; 5) Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining, Davlat xavfsizlik xizmatining va Ichki ishlar vazirligining korxonalari, muassasalari va harbiy-texnikaviy mol-mulki (sanoatda qayta ishlov berilguniga qadar, shuningdek sanoatda qayta ishlov berilishi mumkin boʻlmagan mol-mulk); 6) ionlovchi nurlanish manbalaridan foydalanib ilmiy-tadqiqot, tajriba-konstruktorlik ishlarini olib boruvchi, rentgen uskunalari, asbob-uskunalar va jihozlarni ishlab chiqish, tayyorlash va realizatsiya qilishni amalga oshiruvchi korxonalar va obyektlar; 7) radioaktiv moddalarni kavlab olish, ishlab chiqarish, tashish, qayta ishlashni, radioaktiv chiqindilarni koʻmish, uran va boshqa boʻlinuvchi materiallarni, shuningdek ulardan yasalgan buyumlarni realizatsiya qilishni amalga oshiruvchi korxonalar va obyektlar; 8) qurol-yarogʻ va oʻq-dorilar, himoya vositalari, harbiy texnika, ehtiyot qismlar, butlovchi qismlar va ular uchun asbob-uskunalar, pirotexnika mahsulotlari, shuningdek ularni ishlab chiqarish uchun maxsus materiallar va uskunalar ishlab chiqish, tayyorlash, taʼmirlash va realizatsiya qilishni amalga oshiruvchi korxonalar; 9) ovchilik va sport sohasida foydalaniladigan oʻqotar qurollar va oʻq-dorilar, shuningdek tigʻ qurol (sovgʻa tarzidagi milliy pichoqlar bundan mustasno) ishlab chiqarish, taʼmirlash va realizatsiya qilishni amalga oshiruvchi korxonalar va tashkilotlar; 10) kuchli taʼsir etadigan zaharlar, giyohvandlik moddalari va zaharli moddalar ishlab chiqaruvchi, shuningdek tarkibida giyohvandlik moddalari va zaharli moddalar boʻlgan ekinlar ekuvchi, yetishtiruvchi va ularga qayta ishlov beruvchi korxonalar; 11) Oʻzbekiston Respublikasining davlat zaxiralari. Fuqaro muhofazasi va safarbarlik maqsadidagi obyektlar hamda mol-mulk; 12) atom energetikasi obyektlarini (uskunalari, tizimlari va apparatlarini oʻrnatish) va strategik ahamiyatdagi obyektlarni qurish va montaj qilish ishlarini olib borish, ulardan foydalanish hamda ularni taʼmirlashni amalga oshiruvchi ixtisoslashtirilgan korxonalar va tashkilotlar; 13) portlash xavfi boʻlgan va zaharli moddalarni tashishni amalga oshiruvchi ixtisoslashtirilgan korxonalar; 14) umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari; 15) sanitariya-epidemiologiya stansiyalari. Sud-tibbiy ekspertizasi byurolari. Atrof muhit holatini nazorat qiluvchi hamda tabiatni muhofaza qiluvchi xizmatlar; 16) davolash-ishlab chiqarish ustaxonalari, jazoni ijro etish muassasalarining korxonalari; 17) maxsus vazifalarni bajaradigan korxonalar (Respublika maxsus aloqa uzeli, 15361 raqamli Harbiy qism, Elektromagnit moslik markazi); 18) qabristonlar. Davlat tasarrufidan chiqarilmaydigan va xususiylashtirilmaydigan davlat mulki obyektlari jumlasiga Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qaroriga muvofiq boshqa obyektlar ham kiritilishi mumkin. 3. Quyidagi davlat mulki obyektlarini davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qaroriga binoan amalga oshiriladi (ushbu Qonunning 7-moddasida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno): 1) asosiy fondlarining balans qiymati bazaviy hisoblash miqdorining yuz ming baravaridan ortiq boʻlgan korxonalar; 2) qimmatbaho, nodir metallar, qimmatbaho toshlarni kavlab olish hamda qayta ishlash korxonalari; 3) sanoatning tayanch tarmoqlari: yoqilgʻi-energetika, konchilik (shu jumladan portlovchi moddalarni, shuningdek ularni ishlab chiqarish uchun maxsus materiallar va asbob-uskunalarni ishlab chiqish, ishlab chiqarish hamda realizatsiya qilish bilan shugʻullanadigan), mashinasozlik va paxtani qayta ishlash majmualarining korxonalari va tashkilotlari. Neft, gaz va koʻmir qazib chiqarish, quduqlar burgʻulash korxonalari va tashkilotlari. Magistral neft quvurlari va gaz quvurlari, neft mahsulotlarini oqizma holda yetkazib beradigan quvurlar, elektr va issiqlik hosil qiluvchi stansiyalar va tizim hosil etadigan elektr tarmoqlari; 4) kimyo korxonalari (gerbitsidlar, mineral oʻgʻitlar, sintetik tolalar, qishloq xoʻjaligi zararkunandalariga qarshi kurashda ishlatiladigan zaharli kimyoviy dorilar va shu kabilarni ishlab chiqarish); 6) elektr aloqasi korxonalari, televizion, radio qabul qilish va radio uzatish markazlari hamda ularning muhandislik inshootlari; 7) raketa-kosmik majmualari, aloqa tizimlari va ularni boshqarish vositalarini ishlab chiqish, tayyorlash, taʼmirlash va realizatsiya qilishni amalga oshiruvchi korxonalar va obyektlar; 8) matbaa korxonalari va nashriyotlar; 9) axborot va telegraf agentliklari; 10) shifrlashda ishlatiladigan texnikani ishlab chiqarish, taʼmirlash, realizatsiya qilish va undan foydalanishni amalga oshiruvchi korxonalar va tashkilotlar; 11) standartlashtirish va metrologiya korxonalari hamda tashkilotlari; 12) tavakkalchilik xavfi yuqori boʻlgan obyektlar hamda ichki va tashqi xavf-xatari bor ishlab chiqarish obyektlari (ushbu moddaning 2-bandi 12-kichik bandida koʻrsatib oʻtilgan obyektlar bundan mustasno) qurish hamda ulardan foydalanishni, ular uchun uskunalar, nazorat qilish va falokatlarning oldini olish tizimlarini tayyorlashni amalga oshiruvchi korxonalar va tashkilotlar; 15) muhandislik infratuzilmasi obyektlari: tuman markazlari va shaharlarning elektr, issiqlik, gaz taʼminoti, vodoprovod-kanalizatsiya xoʻjaligi; 16) temir yoʻl, havo va daryo transportida yoʻlovchilar hamda yuklar tashishni amalga oshiruvchi korxonalar va tashkilotlar; 18) vazirliklar, davlat qoʻmitalari, idoralarning oliy, oʻrta maxsus va kasb-hunar oʻquv yurtlari, shuningdek umumtaʼlim muassasalari; 19) Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining, Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazining tashkilotlari. Davlat ilmiy markazlari; 20) davlat naslchilik xoʻjaliklari va fermalari, ot zavodlari, elita-urugʻchilik xoʻjaliklari, urugʻchilik va seleksiya stansiyalari, davlat urugʻchilik inspeksiyalari va qishloq xoʻjalik ekinlarining texnologik sifatini baholash laboratoriyalari, nav sinov stansiyalari va uchastkalari; 21) pochta aloqasi korxonalari; 22) oʻrmon xoʻjaligining, geologiya, kartografiya-geodeziya, gidrometeorologiya xizmati korxonalari va tashkilotlari hamda ularning axborot markazlari; 23) sanoatning qattiq chiqindilari va roʻzgʻor chiqindilari koʻmiladigan maydonlar, binolar, inshootlar va koʻmish uchun kerakli uskunalar, chorva mollar koʻmiladigan joylar; 24) mashina sinash stansiyalari, elevatorlar; 25) Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida joylashgan davlat sanatoriy-kurort xoʻjaliklari; 26) kinolashtirish va konsert-tomosha koʻrsatish muassasalarining korxonalari, shuningdek axborot-kutubxona muassasalari va oʻquv zallari; 27) sogʻliqni saqlash muassasalari; 28) davlat veterinariya xizmati, oʻsimliklarni himoya qilish xizmati korxonalari va muassasalari; 29) nogironligi boʻlgan shaxslar, qariyalar va fuqarolarning ijtimoiy jihatdan himoya etilmagan boshqa toifalari qarovda boʻladigan uylar va internatlar; 30) bolalar, oʻsmirlar va yoshlarning sogʻlomlashtirish muassasalari;

5. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish jarayonida mulkni oluvchi subyektlar
Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishni amalga oshirish chogʻida: Oʻzbekiston Respublikasining, boshqa davlatlarning fuqarolari, fuqaroligi boʻlmagan shaxslar; davlatga taalluqli boʻlmagan yuridik shaxslar; ajnabiy yuridik shaxslar ommaviy mulkni sotib oluvchi subyektlar boʻlishi mumkin. Tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishi man etilgan shaxslar davlat tasarrufidan chiqariladigan va xususiylashtiriladigan obyektlarni sotib olishlari, tanlov va kim oshdi savdosida xaridor sifatida qatnashishlari, xususiylashtirilayotgan korxonalarning (aksiyadorlik jamiyatlari bundan mustasno) aksiyalarini sotib olishlari mumkin emas.

6. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish shakllari va shartlari
1. Oʻzbekiston Respublikasida davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish: davlat korxonasini xoʻjalik shirkati yoki jamiyatiga aylantirish; davlat mol-mulkini tanlov yoʻli bilan va kim oshdi savdosida davlatga taalluqli boʻlmagan yuridik shaxslarga va jismoniy shaxslarga sotish shaklida, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga zid boʻlmagan boshqa shakllarda amalga oshirilishi mumkin. 2. Oʻzbekiston Respublikasida davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish quyidagi shartlarga rioya etgan holda amalga oshiriladi: — boshqa davlatlarning jismoniy va yuridik shaxslari davlat tasarrufidan chiqarilgan va xususiylashtirilayotgan obyektlari, ularning aksiyalarini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan yoki u vakolat bergan idora tomonidan belgilanadigan tartib boʻyicha sotib oladilar.

7. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish yuzasidan qaror qabul qilish tartibi
1. Oʻzbekiston Respublikasining respublika mulki obyektlarini davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish toʻgʻrisida qaror qabul qilish huquqi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yoki vakolat bergan davlat boshqaruvi idoralariga beriladi. Munitsipal obyektlarini davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilish huquqi mahalliy hokimiyat va boshqaruv idoralariga beriladi. Bunday qarorlarni qabul qilishga huquq berilgan idoralar matnda bundan keyin ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchilar deb yuritiladi. Oʻzbekiston Respublikasining ommaviy mulkini respublika mulkiga va maʼmuriy-hududiy tuzilmalar mulkiga (munitsipal mulkka) ajratishni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining taklifiga binoan amalga oshiradi. Xususiylashtirilishi toʻgʻrisida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari tomonidan qarorlar qabul qilinadigan davlat mulki obyektlarini aniqlash mezonlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi. 2. Korxonalarni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishni oʻtkazish tashabbusi bilan chiqish huquqiga fuqarolar, davlatga taalluqli boʻlmagan Oʻzbekiston Respublikasining yuridik shaxslari va boshqa davlatlarning yuridik shaxslari, mehnat jamoalari, ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchilar egadirlar. Buyurtma ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchiga qonunchilikda belgilangan tartibda beriladi. 3. Davlat tasarrufidan chiqarishni, xususiylashtirishni oʻtkazish yoki unday qilishni rad etish toʻgʻrisidagi qarorni ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchi buyurtma tushgan paytdan boshlab oʻn kun ichida qabul qiladi, hamda uni buyurtma berganga va davlat tassarufidan chiqarilayotgan yoki xususiylashtirilayotgan korxonaning mehnat jamoasiga yozma ravishda yetkazadi. 4. Davlat korxonasini aksiyadorlik jamiyati etib oʻzgartirish toʻgʻrisidagi qaror Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi yoki uning hududiy boshqarmasi tomonidan qabul qilinadi. 5. Davlat tasarrufidan chiqarish yoki xususiylashtirish: basharti, korxona davlat tasarrufidan chiqarilmaydigan va xususiylashtirilmaydigan korxonalar roʻyxatiga kiritilgan boʻlsa; basharti, davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishning korxonalarning mazkur turi uchun nazarda tutilgan xususiyatlari hisobga olinmayotgan boʻlsa; Ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchi rad etishni asoslash bilan birga davlat tasarrufidan chiqarish yoki xususiylashtirishni amalga oshirish mumkin boʻlgan shartlar va muddatlarni koʻrsatmogʻi zarur.

8. Korxonalarni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishga tayyorlash
1. Korxonani davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishga tayyorlash ishi davlat tasarrufidan chiqariladigan va xususiylashtiriladigan mol-mulk tarkibini aniqlashni, uning ishlab chiqarish va noishlab chiqarish fondlarini inventarizatsiyadan oʻtkazishni, korxonaning aktivlari va passivlarini baholashni, mehnat jamoasida tushuntirish ishlari olib borishni, boshqa masalalarni hal etishni, shu jumladan raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarini inobatga olgan holda hal etishni oʻz ichiga oladi. 2. Korxonani davlat tasarrufidan chiqarish yoki xususiylashtirish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan soʻng ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchilar komissiyalar tuzadi, bu komissiyalar barcha zarur ishlarni olib boradilar. Komissiya tarkibiga ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchilarning, maʼmuriyatning, korxona mehnat jamoasining, jamoat tashkilotlarining, moliya idorasining, bankning, xalq deputatlari mahalliy Sovetlarining vakillari, boshqa mutaxassislar kiritiladi. Davlat tasarrufidan chiqarish komissiyasi davlat tasarrufidan chiqarilayotgan yoki xususiylashtirilayotgan korxona mablagʻi hisobidan pul toʻlash sharti bilan ishning ayrim yoʻnalishlari boʻyicha ekspertlar guruhlarini tuzishlari, maslahat beruvchi, auditor va boshqa tashkilotlarni bu ishga jalb qilishlari mumkin. Komissiya korxona maʼmuriyati bilan birgalikda davlat tasarrufidan chiqarilayotgan yoki xususiylashtirilayotgan korxona toʻgʻrisida davlat tasarrufidan chiqarish yoki xususiylashtirishda qatnashayotgan subyektlar uchun, shuningdek jamoatchilik uchun belgilangan nusxada zarur axborot tayyorlaydi. Davlat korxonasi aksiyadorlik jamiyatiga aylantirilayotganda korxona rahbari davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishga doir hujjatlarni tayyorlash uchun ishchi komissiya tuzadi. Komissiya bir oylik muddatda zarur hujjatlarni tayyorlab, ommaviy mulk obyektini tasarruf etuvchiga taqdim etadi. Zarur hujjatlar roʻyxatini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi. 3. Komissiya korxonani davlat tasarrufidan chiqarish yoki xususiylashtirish tadbirlari rejasini ishlab chiqadi va ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchiga tasdiqlash uchun taqdim etadi, bu reja: davlat tasarrufidan chiqarishni yoki xususiylashtirishni oʻtkazish muddatlarini; obyektning qiymatini; korxonani qayta tashkil etishning zarurat boʻlganda ishlab chiqarish va ijtimoiy infrastruktura obyektlaridan foydalanishning mavjud tartibi va shartlarini saqlab qolishni ham nazarda tutuvchi loyihasini; hisob-kitoblarning tavsiya etiladigan shakl va muddatini; imtiyozlar berish, shu jumladan davlat tasarrufidan chiqarish qismini bepul berish imkoniyatini oʻz ichiga oladi. Davlat tasarrufidan chiqarish yoki xususiylashtirish rejasiga boshqa masalalar ham kiritilishi mumkin.

9. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish obyektining sotuv narxi
1. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish obyektining sotuv narxini ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchi belgilaydi. Sotuv narxini belgilashda obyektning davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish vaqtidagi qiymatiga asoslaniladi hamda davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish oʻtkazilayotgan paytdagi bozorning joriy konyunkturasi va obyektning qiymatiga taʼsir koʻrsatuvchi obyektiv omillar majmui hisobga olinishi lozim. 2. Ommaviy mulk obyekti qiymatining dastlabki bahosi qonunchilikda belgilangan tartibda aniqlanadi.

10. Davlat korxonasining ijaraga olingan mol-mulkini sotib olish
Ijarachi ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchining roziligi bilan oʻzi ijaraga olgan mol-mulkini (toʻliq yoki qisman) sotib olishi mumkin.

12. Davlat korxonalarini xoʻjalik jamiyatlari va shirkatlariga aylantirish
1. Davlat korxonasini xoʻjalik jamiyat yoki shirkatiga aylantirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi bilan belgilanadi. 2. Quyidagilar xoʻjalik jamiyatlari yoki shirkatlarining muassislari yoki aksiyalar (ulush pay) boʻlishlari mumkin: mehnat jamoasining aʼzolari, Oʻzbekiston Respublikasining boshqa fuqarolari, ajnabiy fuqarolar va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar; Oʻzbekiston Respublikasi va boshqa davlatlarning yuridik shaxslari; Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi yoki uning hududiy boshqarmalari.

13. Ommaviy mulk obyektini tanlov boʻyicha sotib olish
1. Ommaviy mulk obyektlari tanlov boʻyicha sotilishi mumkin. 2. Tanlovni oʻtkazish shartlari, tartibi va muddatini ommaviy mulk obyektlarini tegishli tasarruf etuvchi tayinlaydigan tanlov komissiyasi belgilaydi.

14. Ommaviy mulk obyektini kim oshdi savdosida sotish
1. Davlat tasarrufidan chiqariladigan va xususiylashtiriladigan korxonalarni kim oshdi savdosida sotishga qoʻyish toʻgʻrisidagi qarorni ommaviy mulk obyektini tasarruf etuvchi qabul qiladi. 2. Davlat tasarrufidan chiqariladigan va xususiylashtiriladigan obyektlarning kim oshdi savdosini oʻtkazish uchun ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchilar kim oshdi savdosi xizmatlarini tashkil etadilar, bu xizmatlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibga muvofiq ish koʻradi. 3. Xaridor tomonidan sotib olinmagan obyekt respublika yoki munitsipal mulk boʻlib turadi. Bunday hollarda mulk obyektlarini tasarruf etuvchi korxonani tugatib, uning mol-mulkini boʻlak-boʻlak qilib sotib borish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin.

15. Bitimlarni rasmiylashtirish tartibi
1. Ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchi mol-mulkni yangi mulkdorga topshirayotganda unga shakli Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan, mulkdorlik huquqini tasdiqlovchi order beradi. Davlat bojining miqdori va uni toʻlash tartibi qonunda belgilanadi. 2. Davlat korxonalari haqini boʻlib-boʻlib toʻlash sharti bilan sotib olingan taqdirda mulkdorlik huquqini tasdiqlovchi order haqning birinchi badali toʻlangach beriladi. Korxonaning qiymati butunlay toʻlab boʻlingunga qadar ommaviy mulk obyektini tasarruf etuvchi mol-mulkni tasarruf etish huquqini cheklab qoʻyishi, shu jumladan ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchining roziligisiz bu mulkni sotishni va tekinga berishni taqiqlab qoʻyishi mumkin

16. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish uchun mablagʻlar manbai
1. Quyidagi mablagʻlar mol-mulkni sotib olish uchun manba boʻladi: jismoniy shaxslarning shaxsiy mablagʻlari, davlatga taalluqli boʻlmagan yuridik shaxslarning oʻz mablagʻlari, kreditlar, Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga zid boʻlmagan usullar bilan olingan boshqa moliyaviy mablagʻlar. 2. Davlat tasarrufidan chiqariladigan va xususiylashtiriladigan davlat korxonasi mehnat jamoasining aʼzolari korxonani quyidagi manbalar hisobiga sotib olishlari mumkin: sof foydaning mehnat jamoasi aʼzolari mulki boʻlgan qismi; amortizatsiya ajratmalari hamda mehnat jamoasining mulki boʻlgan va davlat korxonasida ishlatiladigan mol-mulkni sotishdan kelgan tushum; bank kreditlari va oʻzga qarz mablagʻlari, mehnat jamoasi aʼzolarining shaxsiy mablagʻlari, davlat mulki boʻlmagan boshqa mablagʻlar. 3. Davlat budjetidan ajratilgan mablagʻlardan davlat mulkini sotib olish manbai sifatida foydalanish mumkin emas.

17. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishdan tushadigan mablagʻlardan foydalanish
1. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishdan olingan mablagʻ Oʻzbekiston Respublikasining va xalq deputatlari mahalliy Sovetlarning ommaviy mulki hisoblanadi. 2. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishdan kelgan daromadlar davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish maxsus fondlarida jamlanadi. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish fondlarini tuzish va ulardan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

18. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish subyektlarining oʻzaro majburiyatlari
1. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish chogʻida ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchi bilan yangi mulkdor oʻrtasida oʻzaro majburiyatlar hamda davlat tasarrufidan chiqarilayotgan yoki xususiylashtirilayotgan obyekt faoliyatining shartlari haqida, shu jumladan: muayyan davrgacha korxona ixtisosini, ishlab chiqarish hajmini saqlab qolish; ish joylarini saqlab qolish yoki oʻzgartirish; mahsulotni maʼlum isteʼmolchilarga yetkazib berish; ishlovchilarning mehnat sharoitini yaxshilash, ekologik xavfsizlik va atrof-muhitni muhofaza qilish chora-tadbirlarini amalga oshirish; ijtimoiy-maishiy obyektlarni saqlash, ularning ishlash sharoitlarini saqlab qolish; xodimlarni ijtimoiy-maishiy taʼminlashning oʻziga xos jihatlari; oʻzga majburiyatlar haqida muayyan davrga moʻljallangan bitim tuzilishi mumkin. 2. Bitimning shartlari korxonani davlat tasarrufidan chiqarish xususiylashtirishga tayyorlash davrida belgilanadi hamda davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish subyektlariga sotilajak narx bilan birga maʼlum qilinadi.

19. Davlat tasarrufidan chiqarilayotgan va xususiylashtirilayotgan korxonalarning xodimlariga beriladigan yengilliklar va kafolatlar
1. Davlat korxonalari davlat tasarrufidan chiqarilayotganda va xususiylashtirilayotganda mehnat faxriylariga, shu korxonadan pensiyaga chiqqan shaxslarga hamda korxonada kamida 10 yil ishlagan mehnat jamoasining aʼzolariga aksiyalar va boshqa mulk boʻlib-boʻlib haq toʻlash orqali sotilishi mumkin. 2. Davlat korxonalarining mol-mulkini sotib olish chogʻida mehnat jamoasining aʼzolari, ular tomonidan tuzilgan xoʻjalik jamiyatlari va shirkatlar boshqa sharoitlari teng boʻlganida oʻzga fuqarolar va yuridik shaxslarga nisbatan, Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolari esa boshqa xaridorlarga nisbatan ustuvor huquqqa ega boʻladilar. Davlat korxonasining mol-mulki shu korxona mehnat jamoasi tomonidan sotib olinayotganida korxona balansida turgan ijtimoiy infrastruktura hamda atrof-muhitni muhofaza qilish obyektlarining qiymati sotilayotgan obyekt narxiga qoʻshilmaydi. 3. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish oqibatida qayta tuzilgan korxonalarga Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq soliq toʻlashda yengilliklar berilishi mumkin. 4. Davlat tasarrufidan chiqarilayotgan va xususiylashtirilayotgan korxonalar mehnat jamoalarining aʼzolariga quyidagi kafolatlar beriladi: davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish amalga oshirilayotgan davrda korxona maʼmuriyati ilgari tuzilgan jamoa shartnomasining barcha qoidalariga rioya etishga majburdir; egalik huquqi yangi mulkdorga oʻtgan kundan boshlab olti oy davomida mulkdor bilan korxona mehnat jamoasi oʻrtasida yangi jamoa shartnomasi tuziladi. 5. Boʻshatilayotgan xodimlarni ishga joylashtirish Oʻzbekiston Respublikasining mehnat toʻgʻrisidagi hamda ish bilan taʼminlash toʻgʻrisidagi qonunchiligiga muvofiq amalga oshiriladi.

20. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish oʻtkazilishi ustidan nazorat qilish
Ommaviy mulk obyektlarini tasarruf etuvchilar davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish jarayonlari ustidan davlat nazoratini, shu jumladan davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish chogʻida foydalaniladigan pul mablagʻlarining kelib chiqishi ustidan nazoratni davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq taʼminlaydi. Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda ommaviy axborot vositalari davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirishga haqli.

21. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish masalalari yuzasidan bahslarni hal etish
Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish masalalari yuzasidan bahslar sud tartibida hal etiladi.