DON NARXLARI OʻRTASIDAGI FARQNI TARTIBGA SOLISh TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
(resolution, 2021-03-10)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1998-yil 31-dekabrdagi “Davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinayotgan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari boʻyicha hisob-kitoblar uchun Fond tashkil etish toʻgʻrisida”gi PF-2165-son Farmoniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasi qaror qiladi: 1. Ilova qilinayotgan Don narxlari oʻrtasidagi farqni tartibga solish toʻgʻrisidagi nizom tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan soʻng oʻn kundan keyin kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1998-yil 31-dekabrdagi “Davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinayotgan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari boʻyicha hisob-kitoblar uchun Fond tashkil etish toʻgʻrisida”gi PF-2165-son Farmoniga muvofiq don narxlari oʻrtasidagi farqni tartibga solishni belgilaydi. 1. Mazkur Nizom davlat ehtiyojlari uchun don xarid qilish, saqlash, qayta ishlash hamda sotish faoliyatini amalga oshiruvchi, “Oʻzdonmahsulot” tarkibiga kiruvchi barcha xoʻjalik yurituvchi subyektlarga, jumladan don qabul qilish korxonalari, elevatorlar, tegirmonlar, yorma, omixta yem va urugʻni qayta ishlash korxonalari va boshqa don mahsulotlari korxonalari (keyingi oʻrinlarda — korxonalar)ga tatbiq etiladi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi belgilangan tartibda: Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi hamda “Oʻzdonmahsulot” aksiyadorlik kompaniyasi bilan kelishilgan holda don ekinlarining preyskurant xarid narxini belgilaydi va tasdiqlaydi; “Oʻzdonmahsulot” aksiyadorlik kompaniyasi bilan birgalikda don ekinlarining oʻrtacha xarid narxidan va qayta ishlash korxonalarining xarajatlaridan kelib chiqib don, qoʻshimcha mahsulotlar va donni dastlabki qayta ishlashdan hosil boʻladigan chiqindilarning erkin ulgurji-sotish narxini va davlat resursidagi unning ulgurji-sotish hamda undan pishiriladigan qolipli non chakana narxining chegaralangan darajasini belgilaydi. 21. Donning ulgurji-sotish narxini belgilashda donning ulgurji-sotish narxiga qoʻllaniladigan ustama va donni qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilaridan don qabul qilish korxonalarigacha va don qabul qilish korxonalaridan donni qayta ishlash korxonalarigacha transportda tashish xarajatlari, don tayyorlash bilan bogʻliq hisob-kitoblar uchun ajratilgan kredit foizlari hisobga olinmaydi va ushbu xarajatlar keyinchalik don tannarxi tarkibida donni qayta ishlashdan olinadigan mahsulotlar tannarxiga kiritiladi. 3. Don va don mahsulotlari qoldigʻi va harakati, shuningdek moddiy javobgar shaxslar faoliyati ustidan ishonchli nazoratni oʻrnatish maqsadida, korxona ularning qiymatini ulgurji-sotish narxida hisobga olib boradi. 4. Davlat ehtiyojlari uchun don sotib olishda donning xarid va ulgurji-sotish narxlari oʻrtasida ijobiy yoki salbiy farq yuzaga keladi. 5. Don narxlari oʻrtasidagi farq (ijobiy yoki salbiy) don, qoʻshimcha mahsulotlar va donni dastlabki qayta ishlashdan hosil boʻladigan chiqindilarning ulgurji-sotish narxlarini qayta koʻrib chiqilishi natijasida, “Oʻzdonmahsulot” aksiyadorlik kompaniyasi tarkibiga kiruvchi barcha korxonalardagi haqiqiy qoldiqlarining qayta baholanishi hisobiga ham yuzaga keladi. 6. Don mahsulotlari korxonalarida donning xarid va ulgurji-sotish narxlari oʻrtasidagi hamda don, qoʻshimcha mahsulotlar va donni dastlabki qayta ishlashdan hosil boʻladigan chiqindilarning avval amalda belgilangan va yangi kiritilayotgan ulgurji-sotish narxlari boʻyicha qayta baholashdan yuzaga kelgan ijobiy farqlar summasi (keyingi oʻrinlarda — ijobiy farq va qayta baholash mablagʻlari) mutanosib ravishda 1810 “Donning respublika ichidagi ulgurji-sotish va xarid narxlari oʻrtasidagi ijobiy (salbiy) farqlar” va 1820 “Respublika ichida ulgurji-sotish narxlarining oʻzgarishi munosabati bilan don narxini oshirish (kamaytirish)” balans hisobvaraqlarida hisobga olib boriladi. 7. Ijobiy farq va qayta baholash summalari korxonaning daromadi hisoblanmaydi va don mahsulotlari korxonalari ushbu mablagʻni 23208 maxsus hisob raqamidan don, qoʻshimcha mahsulotlar va donni dastlabki qayta ishlashdan hosil boʻladigan chiqindilarni sotilish hajmiga mutanosib ravishda hisobot oyidan keyingi oyning 15-kunigacha, “Oʻzdonmahsulot” aksiyadorlik kompaniyasining budjetdan tashqari maxsus hisobvaragʻiga keyinchalik 2 bank kunida Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining maxsus hisobvaragʻiga koʻchirishi uchun oʻtkazib beradi. 8. Don mahsulotlari korxonalarida saqlanayotgan davlat zaxirasidagi don yangi qoʻllaniladigan ulgurji-sotish narxi darajasida qayta baholanadi va qayta baholash hisobiga vujudga kelgan summa Davlat budjeti mablagʻi sifatida hisobga olinadi hamda davlat zaxirasidagi donni saqlash boʻyicha xarajatlarni moliyalashtirish uchun foydalaniladi. 9. Donning xarid narxi ulgurji-sotish narxidan yuqori boʻlgan hamda don, qoʻshimcha mahsulotlar va donni dastlabki qayta ishlashdan hosil boʻladigan chiqindilarning qoldiqlari ulgurji-sotish narxlarni oʻzgarishi hisobiga arzonlashtirilgan holatlarda salbiy farq yuzaga keladi va bu farq keyinchalik qayd qilingan mahsulotlarni sotilish hajmiga mutanosib ravishda korxonalarning 1810 “Donning respublika ichidagi ulgurji-sotish va xarid narxlari oʻrtasidagi ijobiy (salbiy) farqlar” va 1820 “Respublika ichida ulgurji-sotish narxlarining oʻzgarishi munosabati bilan don narxini oshirish (kamaytirish)” balans hisobvaraqlarida mos ravishda hisobga olib borilgan ijobiy farq va qayta baholash mablagʻlari hisobidan qoplab boriladi. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining Nazorat-taftish bosh boshqarmasi va uning joylardagi boʻlinmalari belgilangan tartibda: xarid va ulgurji-sotish narxlari oʻrtasida ijobiy farqni hamda davlat ehtiyojlari uchun xarid qilingan don, qoʻshimcha mahsulotlar va chiqindilar qoldiqlarini qayta baholash hisobiga ular qiymatining oshishi natijasida yuzaga keladigan mablagʻlarni oʻz vaqtida va toʻliq jamlanishi hamda “Oʻzdonmahsulot” aksiyadorlik kompaniyasining budjetdan tashqari maxsus hisobvaragʻiga oʻtkazib berilishi va keyinchalik ularni Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining maxsus hisobvaragʻiga oʻtkazilishi; donning xarid narxi ulgurji-sotish narxidan yuqori boʻlganda hamda don, qoʻshimcha mahsulotlar va donni dastlabki qayta ishlashdan hosil boʻladigan chiqindilarning qoldiqlari ulgurji-sotish narxlarni oʻzgarishi hisobiga arzonlashtirilganda yuzaga keladigan salbiy farqni hisobga olishni toʻgʻriligi ustidan tekshirishlarni amalga oshiradi. 11. Xarid va ulgurji-sotish narxlari oʻrtasida ijobiy (salbiy) farq hamda davlat ehtiyoji uchun xarid qilingan don, qoʻshimcha mahsulotlar va chiqindilar qoldiqlarini qayta baholash hisobiga ular qiymatining oshishi (kamayishi) natijasida yuzaga keladigan mablagʻlar boʻyicha maʼlumotlarning obyektivligi va haqqoniyligiga don korxonalarining rahbarlari va bosh buxgaltyerlari javobgar boʻladilar. 12. Ushbu Nizom “Oʻzdonmahsulot” aksiyadorlik kompaniyasi bilan kelishilgan.