OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA QURILADIGAN YoDGORLIKLAR VA HAYKALLARNING LOYIHALARINI TUZISh VA ULARNI QURISh TARTIBINI BELGILASh TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2000-09-19)

Oʻzbekiston Respublikasi hududida quriladigan yodgorliklar va haykallarning badiiy-estetik jihatdan mukammal boʻlishini taʼminlash, ijodiy kuchlar imkoniyatidan toʻla foydalanish va yodgorliklar oʻrnatish masalalarini tartibga solish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasida yodgorliklar va haykallar oʻrnatish boʻyicha Hukumat komissiyasining tarkibi 1-ilovaga* muvofiq tasdiqlansin. Ushbu komissiyaga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari asosida quriladigan yodgorliklar va haykallarning loyihalarini oldindan koʻrib chiqish, ularni oʻtkazilgan tanlovlar asosida saralab olish vakolatlari berilsin. 2. Oʻzbekiston Respublikasida quriladigan yodgorliklar va haykallarning loyihalarini tuzish va ularni qurish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1968-yil 30-avgustdagi 415-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston SSRda quriladigan yodgorliklar va monumentlar loyihalarini tuzish va ularni qurish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 4. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Vazirlar Mahkamasining ijtimoiy masalalar, fan va madaniyat hamda kapital qurilish, transport va aloqa boʻlimlariga yuklatilsin. 1. Barcha xildagi aholi punktlari qurilishida mustaqil ahamiyatga ega boʻlgan, muhim tarixiy va ijtimoiy voqealarga bagʻishlangan, atoqli davlat, siyosiy va jamoat arboblari, milliy qahramonlar, mashhur fan, madaniyat va sanʼat arboblari xotiralarini abadiylashtirishga, adabiy-folklor asarlari qahramonlariga bagʻishlangan monumental sanʼat asarlari (haykallar, zafar toqlari, memorial va ziyorat inshootlari, obelisklar, byustlar va shu kabilar) yodgorliklar hisoblanadi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi hududida alohida muhim mavzuga bagʻishlangan va koʻp mablagʻ sarflashni talab qiladigan yodgorliklar va haykallar, mashhur kishilar va voqealarga bagʻishlangan boshqa yodgorliklar (haykal, byust, obelisk, qabr toshlari va hokazolar), Oʻzbekiston Respublikasida davlat ahamiyatiga molik yodgorliklar va haykallar oʻrnatish boʻyicha Hukumat komissiyasi (bundan keyingi oʻrinlarda Hukumat komissiyasi deb ataladi) oldindan koʻrib chiqqandan keyin va uning xulosalariga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlariga asosan quriladi. 3. Oʻzbekiston Respublikasi hududida shaxslarning hayot chogʻida xotirasini abadiylashtirishga va ular sharafiga yodgorliklar va haykallar oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi. 4. Davlat, kooperativ va jamoat tashkilotlarining davlat ahamiyatiga molik yodgorliklar qurish toʻgʻrisidagi iltimoslarini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, vazirliklar va idoralar koʻrib chiqadilar hamda yodgorlik yoki haykal qurish zarurligi toʻgʻrisidagi takliflarni Oʻzbekiston Respublikasiga taqdim etadilar. 5. Hukumat komissiyasining topshirigʻiga koʻra yodgorliklarning loyihalarini tuzish ishlarini Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat ishlari vazirligi tashkil qiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat ishlari vazirligi mazkur yodgorliklarni loyihalashning (ochiq tanlovlar, yopiq tanlovlar eʼlon qilish, yakka buyurtma tartibida bajarish va hokazo) shakllarini belgilaydi, yodgorlik yechimining asosiy prinsiplarini ifodalab beruvchi gʻoyaviy-badiiy vazifalarni oʻz ichiga olgan loyihalash dasturini tuzadi va uni koʻrib chiqish uchun Hukumat komissiyasiga topshiradi. 6. Yodgorliklar va byustlarning loyihalarini tuzish va ularni qurish bilan bogʻliq boʻlgan ishlar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat ishlari vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Rassomlar uyushmasining ixtisoslashtirilgan korxonalari tomonidan bajariladi. 7. Respublika hududida quriladigan yodgorliklar va haykallarning loyihalarini koʻrib chiqish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat ishlari vazirligi huzurida Monumental sanʼat boʻyicha badiiy kengash tuziladi. Badiiy kengash haqidagi Nizom Vazirlik tomonidan tasdiqlanadi. 8. Qurilgan yodgorliklar va haykallar Hukumat komissiyasi ularni qabul qilgandan keyin ochiladi. 9. Bogʻ ansambllari, koʻchalar, maydonlar, melioratsiya tarmoqlari va tosh yoʻllarni, shuningdek, ayrim binolarni, inshootlarni bezatish maqsadida bajarilgan haykaltaroshlik asarlari yodgorliklar qatoriga kirmaydi. Mazkur ishlar, bezatish uchun ishlangan manzarali haykaltaroshlik asarlari hisoblanadi. 10. Bezatish uchun ishlangan manzarali haykaltaroshlik asarlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining qarorlariga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat ishlari vazirligi tasdiqlagan loyihalar boʻyicha quriladi. Bunda bezatish uchun ishlangan manzarali haykaltaroshlik asarlarini oʻrnatish va ularni moliyaviy taʼminlash ishlari va boshqa ishlar shunday qaror qabul qilgan hokimiyat organlari tomonidan tashkil etiladi. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat ishlari vazirligi va Rassomlar uyushmasining ixtisoslashtirilgan badiiy-ishlab chiqarish korxonalari davlat, kooperativ va jamoat tashkilotlaridan, korxona va muassasalardan quyidagilarning loyihalarini tuzish, ularni bajarish va oʻrnatish uchun buyurtmalar qabul qilishlari mumkin: a) yodgorliklarga taalluqli boʻlmagan manzarali haykaltaroshlik asarlari; b) jamoat binolarining interyerlari (ichi) uchun haykaltaroshlik asarlari (shu jumladan, portret va kompozitsion haykallar); v) urush harakatlariga oid dafn joylari va mozorlarni obodonlashtirish uchun haykaltaroshlik asarlari; g) xotira taxtalari, qabrtoshlari. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat ishlari vazirligi huzuridagi Monumental sanʼat boʻyicha badiiy kengash tomonidan maʼqullangan yodgorliklarning loyihalari buyurtmachi tashkilotlar (Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari) bilan kelishib olinadi va ular tomonidan tasdiqlanadi. 13. Tegishli mahalliy hokimiyat organlari qaroriga binoan qurilgan bezatish uchun ishlangan manzarali haykaltaroshlik asarlari, ularni Madaniyat ishlari vazirligi, Rassomlar uyushmasi va Meʼmorlar uyushmasi, shuningdek, buyurtmachilarning, jamoat tashkilotlarining vakillaridan va loyiha mualliflaridan iborat tarkibdagi komissiya qabul qilib olgandan keyin ochiladi.