Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida (“Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 14-sentabrdagi OʻRQ-446-son Qonuni)
(law, 2025-12-16)

“Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 14-sentabrdagi OʻRQ-446-son Qonuni ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin. 2. Vazirliklar va idoralar oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar. 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha respublika kengashi raisining birinchi oʻrinbosari Sh.S. Javlonov zimmasiga hamda Vazirlar Mahkamasining Madaniyat, sanʼat va yoshlar siyosati masalalari axborot-tahlil departamentiga yuklansin. 1. Vazirlar Mahkamasining 1995-yil 18-fevraldagi 59-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1995-y., 2-son, 5-modda) bilan tasdiqlangan Maktabdan tashqari muassasa toʻgʻrisidagi nizomning VII bobi 1-bandiga quyidagi mazmundagi xatboshi qoʻshilsin: “Direktor har chorakda kamida bir marta oʻz faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotni tegishli fuqarolar yigʻiniga taqdim etadi”. 3. Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 6-iyuldagi 200-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2012-y., 7-son, 49-modda) bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasida oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi toʻgʻrisidagi nizomning 38-bandiga quyidagi mazmundagi xatboshi qoʻshilsin: “Direktor har chorakda kamida bir marta oʻz faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotni tegishli fuqarolar yigʻiniga taqdim etadi”. 5. Vazirlar Mahkamasining “Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2013-yil 7-oktabrdagi 274-son qarorida (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2013-y., 10-son, 71-modda): a) 1-bandning oʻninchi xatboshidagi “tabiatni” soʻzi “atrof muhitni” soʻzlari bilan almashtirilsin; b) 1-ilovada: 11-bandda: birinchi xatboshidagi “Shaharcha, qishloq, ovul va shahardagi mahalla” soʻzlari chiqarib tashlansin; ikkinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “fuqarolar yigʻini raisini (oqsoqolini), uning oʻrinbosarlarini (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilarini) va maslahatchilarini, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalarning hamda taftish komissiyasining raislarini va aʼzolarini saylaydi”; yettinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “har chorakda kamida bir marta fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli), uning oʻrinbosarlari (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilari) va maslahatchilari, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalari hamda taftish komissiyasi raislari, “Mahalla posboni” jamoatchilik tuzilmasi rahbari, fuqarolar yigʻinining diniy maʼrifat va maʼnaviy-axloqiy tarbiya masalalari boʻyicha maslahatchisi, shuningdek, ichki ishlar organlari tayanch punktlari huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻyicha inspektorlari, taʼlim muassasalari va qishloq vrachlik punktlari (oilaviy poliklinikalar) rahbarlarining hisobotlarini eshitadi”; oʻn beshinchi xatboshi chiqarib tashlansin; oʻn oltinchi — yigirma sakkizinchi xatboshilar tegishli ravishda oʻn beshinchi — yigirma yettinchi xatboshilar deb hisoblansin; quyidagi mazmundagi yigirma toʻrtinchi xatboshi qoʻshilsin: “kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam koʻrsatish va voyaga yetmagan bolalari boʻlgan muhtoj oilalarga, ikki yoshga toʻlmagan bolalari bor ishlamaydigan onalarga, shuningdek, budjet tashkilotlarida ishlaydigan onalarga hamda ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarga nafaqalar tayinlash toʻgʻrisidagi masalalarni fuqarolar yigʻini hududi boʻyicha nazarda tutilgan xarajatlardan kelib chiqqan holda hal etadi, oilalarni davlat tomonidan ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash maqsadlariga markazlashtirilgan tarzda ajratiladigan mablagʻlardan maqsadli va samarali foydalanilishini taʼminlaydi”; yigirma toʻrtinchi — yigirma yettinchi xatboshilar tegishli ravishda yigirma beshinchi — yigirma sakkizinchi xatboshilar deb hisoblansin; yigirma oltinchi xatboshidagi “Shaharcha, qishloq, ovul va shahardagi mahalla” soʻzlari chiqarib tashlansin; yigirma yettinchi va yigirma sakkizinchi xatboshilar chiqarib tashlansin; 12 va 14-bandlar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin; 18-bandning birinchi xatboshidan “Tarkibida mahallalar mavjud boʻlgan shaharchalar, qishloqlar va ovullar fuqarolar vakillarining yigʻilishiga mahallalardan fuqarolarning vakillari yuboriladi” jumlasi chiqarib tashlansin; 19-banddagi “maslahatchilaridan” soʻzi “oʻrinbosarlaridan (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilaridan)” soʻzlari bilan almashtirilsin; 20-banddagi “maslahatchilaridan” soʻzi “oʻrinbosarlaridan” soʻzi bilan almashtirilsin; 23-bandda: quyidagi mazmundagi yigirma ikkinchi xatboshi qoʻshilsin: “fuqarolar yigʻini raisini (oqsoqolini), oʻrinbosarlarini (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilarini) saylaydi”; yigirma ikkinchi — yigirma beshinchi xatboshilar tegishli ravishda yigirma uchinchi — yigirma oltinchi xatboshilar deb hisoblansin; 26 va 28-bandlardagi “maslahatchilaridan” soʻzi “oʻrinbosarlaridan” soʻzi bilan almashtirilsin; 34-bandning sakkizinchi xatboshidagi “tabiatni” soʻzi “atrof muhitni” soʻzlari bilan almashtirilsin; 36-bandning uchinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Taftish komissiyasi aʼzolari bir vaqtning oʻzida fuqarolar yigʻini boshqa organining aʼzosi boʻla olmaydi. Ayni paytda fuqarolar yigʻini kengashi aʼzolari, raisi (oqsoqoli), uning oʻrinbosarlari (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilari) va uning maslahatchilari, masʼul kotib, “Mahalla posboni” jamoatchilik tuzilmasining rahbari, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalarning aʼzolari Taftish komissiyasi tarkibiga kirish huquqiga ega emas”; 40-bandning uchinchi xatboshidan “shaharcha, qishloq va ovul” soʻzlari chiqarib tashlansin; 47-bandda: uchinchi xatboshi chiqarib tashlansin; toʻrtinchi — yettinchi xatboshilar tegishli ravishda uchinchi — oltinchi xatboshilar deb hisoblansin; 48-bandga “Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli),” soʻzlaridan keyin “fuqarolar yigʻini raisining (oqsoqolining) oʻrinbosarlari (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilari),” soʻzlari qoʻshilsin; v) 3-ilovaning 14-bandiga “Yarashtirish komissiyasi tarkibiga” soʻzlaridan keyin “fuqarolar yigʻini raisining (oqsoqolining) oʻrinbosarlaridan biri,” soʻzlari qoʻshilsin; g) 4-ilovaning 15-bandi ikkinchi xatboshiga “fuqarolar yigʻini raisining (oqsoqolining)” soʻzlaridan keyin “oʻrinbosaridan biri yoki” soʻzlari qoʻshilsin; d) 7-ilovaning 15-bandi ikkinchi xatboshidagi “maslahatchisi” soʻzi “oʻrinbosari (fuqarolar yigʻini raisining yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchisi)” soʻzlari bilan almashtirilsin; e) 9-ilovaning nomidagi va 1-bandidagi “tabiatni” soʻzi “atrof muhitni” soʻzlari bilan almashtirilsin; j) 13-ilovada: 33-bandning birinchi xatboshiga “(fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli)” soʻzlaridan keyin “oʻrinbosarlari (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilari),” soʻzlari qoʻshilsin; 34-bandning oltinchi xatboshidagi “maslahatchilaridan” soʻzi “oʻrinbosarlaridan” soʻzi bilan almashtirilsin; 42-bandning uchinchi xatboshidagi “maslahatchilaridan” soʻzi “oʻrinbosarlaridan” soʻzi bilan almashtirilsin; 59-bandning birinchi xatboshiga “Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli)” soʻzlaridan keyin “fuqarolar yigʻini raisining (oqsoqolining) oʻrinbosarlari (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilari),” soʻzlari qoʻshilsin. 6. Vazirlar Mahkamasining “Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri hamda tumanlar va shaharlar fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha hududiy kengashlarining namunaviy nizomlarini va tarkiblarini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2013-yil 14-dekabrdagi 329-son qarorida (Oʻzbekiston Respublikasi QT toʻplami, 2013-y., 51-son, 664-modda): a) 1-ilova quyidagi tahrirda bayon qilinsin: 1. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi raisi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlari, hududiy kengash raisi (jamoatchilik asosida). 2. Oʻzbekiston “Mahalla” xayriya jamoat fondining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri boʻlimi boshqaruvi raisi hududiy kengash raisining birinchi oʻrinbosari. 3. Kengash raisining yoshlar ishlari boʻyicha oʻrinbosari. 4. Kengash raisining diniy-maʼrifiy masalalar boʻyicha oʻrinbosari. 5. Kengash raisining keksalar va faxriylar ishlari boʻyicha oʻrinbosari. 6. Kengash ijro apparatining tashkiliy-uslubiy shuʼba mudiri, hududiy kengash kotibi. Kengash aʼzolari: 7. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisining, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlarining Yoshlar siyosati, ijtimoiy rivojlantirish va maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha oʻrinbosarlari. 8. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisining, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlarining Jamoat va diniy tashkilotlar bilan aloqalar boʻyicha oʻrinbosarlari. 9. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisining, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlarining oʻrinbosarlari — Xotin-qizlar qoʻmitasi raislari. 10. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahri Kengashlarining Qonuniylik, huquq-tartibot va fuqarolar xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha doimiy komissiyalari raislari (kelishuv asosida). 11. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahri Kengashlarining Ijtimoiy-madaniy rivojlanish masalalari boʻyicha doimiy komissiyalari raislari (kelishuv asosida). 12. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahri Kengashlarining Yoshlar siyosati va sogʻlom avlodni tarbiyalash masalalari boʻyicha doimiy komissiyalari raislari (kelishuv asosida). 13. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Moliya vaziri, Toshkent shahri moliya bosh boshqarmasi va viloyatlar moliya boshqarmalari boshliqlari. 14. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Iqtisodiyot vaziri, Toshkent shahri iqtisodiyot bosh boshqarmasi va viloyatlar iqtisodiyot boshqarmalari boshliqlari. 15. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vaziri, Toshkent shahri ichki ishlar bosh boshqarmasi va viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari boshliqlari. 16. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri mudofaa ishlari boshqarmalari boshliqlari. 17. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vaziri, viloyatlar va Toshkent shahri bandlik bosh boshqarmalari boshliqlari. 18. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi boshqarmalari boshliqlari. 19. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vaziri, Toshkent shahri xalq taʼlimi bosh boshqarmasi va viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalari boshliqlari. 20. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Maktabgacha taʼlim vaziri, Toshkent shahri maktabgacha taʼlim bosh boshqarmasi va viloyatlar maktabgacha taʼlim boshqarmalari boshliqlari. 21. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vaziri, Toshkent shahri sogʻliqni saqlash bosh boshqarmasi va viloyatlar sogʻliqni saqlash boshqarmalari boshliqlari. 22. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniyat vaziri, Toshkent shahri madaniyat bosh boshqarmasi va viloyatlar madaniyat boshqarmalari boshliqlari. 23. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport davlat qoʻmitasi, viloyatlar va Toshkent shahri jismoniy tarbiya va sport boshqarmalari boshliqlari. 24. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vaziri, viloyatlar qishloq va suv xoʻjaligi boshqarmalari boshliqlari. 25. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vaziri, viloyatlar va Toshkent shahri adliya boshqarmalari boshliqlari. 26. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashishi va raqobatni rivojlantirish qoʻmitasi raisi, viloyatlar va Toshkent shahri xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish hududiy boshqarmalari boshliqlari. 27. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri davlat soliq boshqarmalar boshliqlari. 28. Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri hududiy boshqarmalari boshliqlari. 29. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri bosh imom-xatiblari. 30. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish qoʻmitasi raisi, viloyatlar va Toshkent shahri ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish boshqarmalari boshliqlari. 31. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri teleradiokompaniyalari direktorlari. 32. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari muassisligidagi mahalliy gazetalarning bosh muharrirlari. 33. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari Kengashlari raislari. 34. Xalq bankining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri boʻlimlari rahbarlari. 35. Fuqarolik jamiyati shakllanishini monitoring qilish mustaqil institutining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri boʻlimlari rahbarlari. 36. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri Kasaba uyushmalari tashkilotlari birlashmalari raislari. 37. Oʻzbekiston yoshlar ittifoqining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri Kengashlari raislari. 38. Oʻzbekiston faxriylarining ijtimoiy faoliyatini qoʻllab-quvvatlash “Nuroniy” jamgʻarmasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri boʻlimlari raislari. 39. “Tasviriy oyina” ijodiy uyushmasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri boʻlimlari raislari. 40. Bolalar sportini rivojlantirish jamgʻarmasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri mintaqaviy filiallari direktorlari. 41. Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri hududiy boshqarmalari boshliqlari. 42. Mudofaaga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkilotining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri kengashlari raislari. 43. Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri boʻlimlari rahbarlari. 44. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati markazlari bosh shifokorlari. 45. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari huzuridagi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari xodimlarining malakasini oshirish boʻyicha oʻquv kurslari direktorlari. 46. Fuqarolar yigʻinlari raislari (3 nafargacha). 47. Tuman (shahar) fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha kengashlari raislari. b) 2-ilova quyidagi tahrirda bayon qilinsin: 1. Tuman (shahar) hokimi, hududiy kengash raisi (jamoatchilik asosida). 2. Oʻzbekiston “Mahalla” xayriya jamoat fondining tuman (shahar) boʻlinmasi boshqaruvi raisi, hududiy kengash raisining birinchi oʻrinbosari. 3. Kengash raisining yoshlar ishlari boʻyicha oʻrinbosari. 4. Kengash raisining diniy-maʼrifiy masalalar boʻyicha oʻrinbosari. 5. Kengash raisining keksalar va faxriylar ishlari boʻyicha oʻrinbosari. 6. Kengash ijro apparatining tashkiliy-uslubiy guruh bosh mutaxassisi, hududiy kengash kotibi. Kengash aʼzolari: 7. Tuman (shahar) hokimining Yoshlar siyosati, ijtimoiy rivojlantirish va maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari. 8. Tuman (shahar) hokimining oʻrinbosari — tuman (shahar) Xotin-qizlar qoʻmitasi raisi. 9. Xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining Qonuniylik, huquq-tartibot va fuqarolar xavfsizligini taʼminlash masalalari boʻyicha doimiy komissiyalari raislari. 10. Xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining Ijtimoiy-madaniy rivojlanish masalalari boʻyicha doimiy komissiyalari raislari. 11. Xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining Yoshlar siyosati va sogʻlom avlodni tarbiyalash masalalari boʻyicha doimiy komissiyalari raislari. 12. Tuman (shahar) moliya boʻlimi boshligʻi. 13. Tuman (shahar) iqtisodiyot boʻlimi boshligʻi. 14. Tuman (shahar) ichki ishlar boʻlimi boshligʻi. 15. Tuman (shahar) mudofaa ishlari boʻlimi boshligʻi. 16. Bandlikka koʻmaklashuvchi tuman (shahar) markazi boshligʻi. 17. Xalq taʼlimi tuman (shahar) boʻlimi boshligʻi. 18. Tuman (shahar) tibbiyot birlashmasi rahbari. 19. Tuman (shahar) davlat sanitariya-epidemiologiya markazi rahbari. 20. Tuman (shahar) madaniyat boʻlimi boshligʻi. 21. Tuman (shahar) jismoniy tarbiya va sport boʻyicha boʻlimi boshligʻi. 22. Tuman (shahar) davlat soliq inspeksiyasi boshligʻi. 23. Tuman (shahar) qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimi boshligʻi. 24. Tuman (shahar) ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish inspeksiyasi boshligʻi. 25. Tuman (shahar) FHDY boʻlimi mudiri. 26. Tuman (shahar) imom-xatibi. 27. Xalq bankining tuman (shahar) filiali boshqaruvchisi. 28. Oʻzbekiston yoshlar ittifoqining tuman (shahar) boʻlimi raisi. 29. Oʻzbekiston faxriylarining ijtimoiy faoliyatini qoʻllab-quvvatlash “Nuroniy” jamgʻarmasining tuman (shahar) boʻlimi raisi. 30. Bolalar sportini rivojlantirish jamgʻarmasi mintaqaviy filialining tuman (shahar)dagi vakili. 31. Mudofaaga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkilotining tuman (shahar) boʻlimi raisi. 32. Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazining tuman (shahar) boʻlinmasi rahbari. 33. Davlat muassasalari va jamoat xizmati xodimlari kasaba uyushmasining tuman (shahar) Kengashi raisi. 34. Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasining tuman (shahar)dagi maslahat markazi direktori. 35. Tuman (shahar) hokimligi muassisligidagi mahalliy gazetaning bosh muharriri. 36. Tuman (shahar) hududidagi kasb-hunar kollejlari rahbarlari. 37. Tuman (shahar) kommunal xizmatlar koʻrsatish korxonalari rahbarlari. 38. Tuman fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi raisi. 39. Fuqarolar yigʻinlari raislari (3 nafargacha). v) 3-ilovada: 6-bandning yettinchi xatboshiga “fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli)” soʻzlardan keyin “rais (oqsoqol) oʻrinbosarlari (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilari)” soʻzlari qoʻshilsin; 7-bandda: uchinchi xatboshidagi “fuqarolar yigʻinlarining” soʻzlari “fuqarolar yigʻinlari rais (oqsoqol)larining oʻrinbosarlari (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilari)” soʻzlari bilan almashtirilsin; quyidagi mazmundagi toʻrtinchi xatboshi qoʻshilsin: “fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari manfaatlarini koʻzlab sudga daʼvo qilish, shuningdek, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari, ularning mansabdor shaxslari harakatlari (harakatsizligi) ustidan fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari manfaatlarini koʻzlab sudga shikoyat qilish”; toʻrtinchi — oʻn birinchi xatboshilar tegishli ravishda beshinchi — oʻn ikkinchi xatboshilar deb hisoblansin; 9-bandning birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “Hududiy kengashga tegishli Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi raisi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimi jamoatchilik asosida raislik qiladi. Hududiy kengash raisi hududiy kengashga yuklangan vazifalarning bajarilishi uchun masʼuldir”; g) 4-ilovada: 6-bandning yettinchi xatboshiga “fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli)” soʻzlaridan keyin “rais (oqsoqol) oʻrinbosarlari (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilari),” soʻzlari qoʻshilsin; 7-bandda: uchinchi xatboshidagi “fuqarolar yigʻinlarining” soʻzlari “fuqarolar yigʻinlari raisi (oqsoqoli) oʻrinbosarlari (fuqarolar yigʻini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari boʻyicha maslahatchilari)” soʻzlari bilan almashtirilsin; quyidagi mazmundagi toʻrtinchi xatboshi qoʻshilsin: “fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari manfaatlarini koʻzlab sudga daʼvo qilish, shuningdek, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari, ularning mansabdor shaxslari harakatlari (harakatsizligi) ustidan fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari manfaatlarini koʻzlab sudga shikoyat qilish”; toʻrtinchi — oʻninchi xatboshilar tegishli ravishda beshinchi — oʻn birinchi xatboshilar deb hisoblansin; 9-bandning birinchi xatboshiga “tuman (shahar) hokimi” soʻzlaridan keyin “jamoatchilik asosida” soʻzlari qoʻshilsin. 7. Vazirlar Mahkamasining “Jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirishga doir namunaviy nizomlarni tasdiqlash toʻgʻrisida” 2015-yil 8-oktabrdagi 287-son qarorida (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2015-y., 10-son, 91-modda): a) 1-ilovaning 15-bandidagi va 16-bandi birinchi xatboshidagi “tabiatni” soʻzi “atrof muhitni” soʻzlari bilan almashtirilsin; b) 2-ilovaning 4-bandi birinchi xatboshidagi “Qishloq fuqarolar yigʻinlarining ekologiya va tabiatni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish komissiyalariga” soʻzlari “fuqarolar yigʻinlarining ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish komissiyalariga” soʻzlari bilan almashtirilsin. 8. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 15-martdagi 140-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QHT, 2017-y., 11-son, 167-modda) bilan tasdiqlangan Umumiy oʻrta taʼlim toʻgʻrisidagi nizomning 63-bandiga quyidagi mazmundagi xatboshi qoʻshilsin: “Umumtaʼlim muassasasi direktori har chorakda kamida bir marta oʻz faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotni tegishli fuqarolar yigʻiniga taqdim etadi”.