“Qon va uning tarkibiy qismlari donorligi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga oshirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(law, 2026-01-23)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Qonunlarning havolaki normalarini amalga oshirishga qaratilgan normativ-huquqiy va boshqa hujjatlarni ishlab chiqish rejalarini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2013-yil 15-iyuldagi PQ-2003-son qarorini bajarish yuzasidan va bepul donorlikni rivojlantirish hamda qon va uning tarkibiy qismlari zaxiralarini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar: Qon bilan ishlash xizmati faoliyatini muvofiqlashtirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq; Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini tashish, olib kirish va olib chiqish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq; Davolash-profilaktika muassasalarining donor qonining tarkibiy qismlariga ehtiyojlarini taʼminlash normativlari 3-ilovaga* muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar. 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.I. Ikramov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Qon va uning tarkibiy qismlari donorligi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq qon bilan ishlash xizmati faoliyatini muvofiqlashtirish tartibini belgilaydi. 2. Qon bilan ishlash xizmati tashkilotlarining, shuningdek, vazirliklar, idoralar, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining donor qoni va uning tarkibiy qismlari masalalari boʻyicha faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan muvofiqlashtiriladi. Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini toʻplash, tayyorlash, qayta ishlash, saqlash hamda ishlatish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi. 3. Qon bilan ishlash xizmati donor qoni va uning tarkibiy qismlarini toʻplashga, tayyorlashga, qayta ishlashga va saqlashga ixtisoslashtirilgan tibbiyot tashkilotlari hamda donor qoni va uning tarkibiy qismlaridan farmatsevtika mahsulotlarini ishlab chiqarishga ixtisoslashtirilgan farmatsevtika tashkilotlari (keyingi oʻrinlarda – qon bilan ishlash xizmati) majmuidan iboratdir. 4. Qon bilan ishlash xizmati quyidagilarni oʻz ichiga oladi: donor qoni va uning tarkibiy qismlarini toʻplash, tayyorlash, qayta ishlash, saqlash va undan foydalanishga ixtisoslashtirilgan davlat tibbiyot tashkilotlari; donor qoni va uning tarkibiy qismlaridan foydalanadigan tibbiyot tashkilotlari; dori vositalarini ishlab chiqarish uchun qon plazmasini yigʻishga ixtisoslashtirilgan tashkilotlar; qon plazmasidan dori vositalarini ishlab chiqarishga ixtisoslashtirilgan farmatsevtika tashkilotlari. 5. Qon bilan ishlash xizmati tashkilotlari binolarini loyihalashtirish, qurish va ekspluatatsiya qilish sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari talablariga muvofiq amalga oshiriladi. 6. Qon va uning tarkibiy qismlarini toʻplash, tayyorlash, qayta ishlash faqat davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan tibbiy texnikalar yordamida amalga oshiriladi. 7. Qon va uning tarkibiy qismlari Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadigan talablarga muvofiq uzluksiz haroratni saqlash va roʻyxatga olish tizimi mavjud boʻlgan maxsus muzlatgichlarda saqlanadi. 8. Qon va uning tarkibiy qismlari, shu jumladan, qon plazmasini 18 yoshga toʻlgan shaxslar tomonidan topshirilishiga ruxsat beriladi. Qon va uning tarkibiy qismlarini topshiradigan shaxslarning salomatlik koʻrsatkichlari, sogʻligʻiga qoʻyiladigan talablar hamda ularni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi. Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish oldidan shaxslarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish hamda ularning salomatligi toʻgʻrisidagi hujjat berish bepul amalga oshiriladi. 9. Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish chogʻida donor quyidagi huquqlarga ega: sogʻligʻi saqlanishi kafolatining tibbiyot xodimlari tomonidan taʼminlanishi; sogʻligʻiga yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishi; bepul ovqat bilan taʼminlanish. Donor qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 10. Qon va uning tarkibiy qismlari bepul va pulli asosda topshirilishi mumkin. Qon va uning tarkibiy qismlarini toʻplash, tayyorlash, qayta ishlash, saqlash boʻyicha ixtisoslashtirilgan davlat tibbiyot tashkilotlari hamda qon plazmasidan dori vositalarini ishlab chiqarishga ixtisoslashtirilgan tashkilotlar donorlarga kelishuvga muvofiq qoʻshimcha kafolatlar hamda kompensatsiya toʻlovlarini belgilashi mumkin. 11. Qon bilan ishlash xizmati tashkilotlari Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining elektron tizimiga ulanishi lozim. 12. Qon bilan ishlash xizmati qon va uning tarkibiy qismlari donorligini quyidagilar orqali tashkil etadi: donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini toʻplash, tayyorlash, qayta ishlash, saqlash; aholini qon va uning tarkibiy qismlarini ixtiyoriy ravishda topshirishga jalb etish; donor qoni va uning tarkibiy qismlarini, shuningdek, donor qoni preparatlarini ishlab chiqarish va ulardan foydalanishning xavfsizlik sharoitlarini taʼminlash; donor qoni va uning tarkibiy qismlarini, shuningdek, donor qoni preparatlarini xavfsiz tashishni tashkil etish; donor qoni bankini yaratish va yangilab borish; qon bilan ishlash xizmatini, donorlikni qon va uning tarkibiy qismlari donorligini, ularni tayyorlashni hamda klinik qoʻllanishni tashkil etish masalalari boʻyicha ilmiy-tadqiqot faoliyatini amalga oshirish; qon va uning tarkibiy qismlari donorligi boʻyicha maʼlumotlarning yagona elektron bazasini shakllantirish; qon va uning tarkibiy qismlarining ixtiyoriy bepul donorligini rivojlantirish boʻyicha tadbirkorlik subyektlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari bilan oʻzaro hamkorlik qilish. Qon bilan ishlash xizmati qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. 13. Vazirliklar va idoralar rahbarlari oʻz vakolatlari doirasida: shaxslarni donorlar safiga jalb etishda qon bilan ishlash xizmatiga koʻmaklashadilar; donorning arizasiga binoan uni ish, xizmat yoki oʻqish joyidan tibbiy koʻrikdan oʻtish kunida, shuningdek, qon topshirish kunida sogʻliqni saqlash tashkilotlariga toʻsqinliksiz yuboradilar, donorning ushbu kunlarda ish joyida yoki xizmat joyida boʻlmasligi odamlarning hayotiga yoki salomatligiga xavf solishiga, davlat mudofaasini, xavfsizligini va jamoat tartibini taʼminlash bilan bogʻliq vazifalarning bajarilmasligiga yoki boshqa ogʻir oqibatlarga olib kelishi mumkin boʻlgan holatlar bundan mustasno; qon topshirishni tashkil etish uchun zarur xonalar taqdim etadilar; donorga qonunchilikda belgilangan kafolatlarni beradilar va uni ragʻbatlantirish choralarini qoʻllaydilar. Vazirliklar va idoralar qon va uning tarkibiy qismlari donorligi sohasida qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishlari mumkin. 14. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻz vakolatlari doirasida: donor qoni va uning tarkibiy qismlari toʻgʻrisidagi qonunchilikning bajarilishini taʼminlaydilar; oʻz hududlarida qon va uning tarkibiy qismlari donorligini tashkil etadilar; qon va uning tarkibiy qismlari donorligini rivojlantirishga mahalliy budjetdan mablagʻlar ajratadilar; aholi orasida begʻaraz donorlik madaniyatini shakllantirish, donorlik harakatini keng jamoatchilik ishtirokida rivojlantirish, donorlarga sifatli xizmatlar koʻrsatish va ular uchun qulay shart-sharoitlar yaratish choralarini koʻradilar. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyati organlari qon va uning tarkibiy qismlari donorligi sohasidagi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishlari mumkin. 15. Favqulodda vaziyatlar xavfi paydo boʻlganda oʻz vaqtida harakatlanish, tegishli hududlarda qon va uning tarkibiy qismlari donorligini tashkil etish ishlariga tezkor rahbarlik qilish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi: moʻljallanayotgan donorlar roʻyxatlarini aniqlashtirish; shikastlanganlar uchun qon topshirish shoxobchalarini aniqlash va tashkil etish; donor qonini tayyorlash boʻyicha koʻchma brigadalar tashkil etish; donor qonini tayyorlash va tekshirish uchun reaktivlar va uskunalar zaxirasini yaratish; aholi oʻrtasida qon donorligi boʻyicha tushuntirish ishlarini amalga oshirish; donorlarga sifatli tibbiy xizmat koʻrsatilishini va donor qonini tayyorlashda sanitariya-epidemiologiya nazoratini taʼminlash. 16. Favqulodda vaziyatlarda donor qoni tarkibiy qismlariga hamda preparatlariga boʻlgan ehtiyoj ushbu Nizomga ilovaga muvofiq, ehtiyojning nomenklaturasi va hisobi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan aniqlanadi. 17. Favqulodda holatlar va vaziyatlarda Vazirlar Mahkamasining qarori asosida qon xizmati nodavlat tashkilotlari zaxirasidagi qon plazmasi va qon preparatlari davlat zaxirasiga olinishi mumkin. Bunda zaxiraga olingan qon plazmasi va qon preparatlari uchun ulgurji referent narxlardan yuqori boʻlmagan miqdorida kompensatsiya toʻlab beriladi. 18. Qon bilan ishlash xizmatining davlat tashkilotlari faoliyati belgilangan tartibda, Davlat budjeti mablagʻlari va qonun bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga, nodavlat tashkilotlari faoliyati oʻzlarining mablagʻlari hisobiga moliyalashtiriladi. 19. Ushbu Nizomning qoidalari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikka muvofiq javob beradi. 1. Mazkur Nizom “Qon va uning tarkibiy qismlari donorligi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq donor qonini, uning tarkibiy qismlarini va preparatlarini tashish, olib kirish va olib chiqish tartibini belgilaydi. 2. Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini tashish, olib kirish va olib chiqish tizimi ularning saqlanishini taʼminlashi kerak. 3. Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini tashish: davolash-profilaktika muassasalarida bemorga qon quyish; davolash-profilaktika muassasalari oʻrtasida qayta taqsimlash; bemorni boshqa davolash-profilaktika muassasasiga yoʻnalish boʻyicha kuzatib borish holatlarida amalga oshiriladi. Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish va uning tashqarisiga olib chiqish favqulodda vaziyatlarda, shoshilinch insonparvarlik yordamini koʻrsatish va boshqa zarur holatlarda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining taklifiga binoan Vazirlar Mahkamasining qarorlari asosida amalga oshiriladi. 4. Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini tashish, olib kirish va olib chiqishdan oldin ular vizual koʻzdan kechirilishi va hujjatlashtirilishi lozim. 5. Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini tashish, olib kirish va olib chiqish uchun masʼul boʻlgan shaxs qon, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini yuklash, tashish va tushirishda ular bilan ishlash qoidalariga oʻqitilgan boʻlishi kerak. 6. Donor qoni va uning tarkibiy qismlarining har bir birligini tashish, olib kirish va olib chiqish toʻgʻrisidagi qaror faqat: mahsulot identifikatsiyalangandan keyin; donor qoni namunalari gemotransmissiv infeksiyalar yuzasidan tekshirilgandan keyin; tashqi koʻrinishi, oʻramining butligi va mahsulotni saqlash shartlari toʻgʻrisidagi roʻyxatdan oʻtkazish maʼlumotlari tekshirilgandan keyin qabul qilinadi. 7. Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini tashish, olib kirish va olib chiqish faqat tashish qoidalariga rioya etilishi uchun javob beradigan sogʻliqni saqlash davlat tizimining ixtisoslashtirilgan tibbiyot muassasalari xodimi tomonidan amalga oshiriladi. 8. Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini tashish, olib kirish va olib chiqish quyidagi shartlarga rioya etilgan holda amalga oshirilishi kerak: sovutish uskunalari va transport termoizolyatsiya konteynerlarining mavjudligi; donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini tashishda ularning nomi boʻyicha alohida saqlanishini taʼminlash; muayyan harorat rejimini doimiy ravishda saqlash. 9. Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlari joylangan termoizolyatsiya konteynerlari tashish, olib kirish va olib chiqishda zarblardan, buralishdan, silkinishdan, kataklar qismlari — muzlashdan saqlanishi lozim. 10. Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini termoizolyatsiya konteynerlarida tashish, olib kirish va olib chiqish har qanday transport vositasida amalga oshirilishi mumkin. 11. Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini yarim soatdan kam vaqtda tashish yetarli darajada izotermiklikni taʼminlaydigan har qanday konteynerlardan foydalangan holda amalga oshirilishi mumkin. 12. Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlari paketlari termoizolyatsiya konteynerlarida bir-biriga tegib turishiga yoʻl qoʻymaslik uchun tik holatda joylashtiriladi. 13. Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini saqlash harorati izotermik konteyner va sovutgichda bir kecha-kunduzda kamida ikki marta roʻyxatdan oʻtkaziladi. 14. Donor qoni, uning tarkibiy qismlari va preparatlarini olishda izotermik konteyner ochilgandan keyin konteyner ichidagi harorat darhol tekshirilishi, olish sanasi va vaqti roʻyxatdan oʻtkazilishi kerak. 15. Mazkur Nizomning buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradilar.