Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni va xodimlar salomatligining mehnat vazifalarini bajarish bilan bogʻliq boshqa xil zararlanishini tekshirish va hisobga olish toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-11-10)

“Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini, Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksini bajarish va respublika hududida mulkchilikning barcha shakllaridagi korxonalar, muassasalar, tashkilotlarda, shuningdek, mehnat shartnomasi boʻyicha ishlayotgan ayrim fuqarolarda mehnat faoliyati bilan bogʻliq holda yuz bergan baxtsiz hodisalarni va xodimlar salomatligining boshqa xil zararlanishini tekshirish va hisobga olishning yagona tartibini belgilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni va xodimlar salomatligining mehnat vazifalarini bajarish bilan bogʻliq boshqa xil zararlanishini tekshirish va hisobga olish toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Vazirliklar, idoralar, korporatsiyalar, uyushmalar, konsernlar koʻrsatib oʻtilgan nizomni korxonalar va tashkilotlarga yetkazsinlar, uning oʻrganib chiqilishini va soʻzsiz bajarilishini taʼminlasinlar. 3. Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni va xodimlar salomatligining boshqa xil zararlanishini tekshirish va hisobga olish toʻgʻrisidagi nizom 1997-yil 1-iyuldan boshlab amalga kiritilsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi bir oy muddatda Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni va xodimlar salomatligining boshqa xil zararlanishini tekshirish va hisobga olish toʻgʻrisidagi nizomning III boʻlimi 1-bandida nazarda tutilgan ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar natijasida shikastlanishlarning ogʻirlik darajasini belgilash sxemasini ishlab chiqsin. 5. VSSPS va SSSR Davsanoatatomnazoratning 1989-yil 17-avgustdagi 8 — 12-son qarori bilan tasdiqlangan Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni tekshirish va hisobga olish toʻgʻrisidagi nizom 1997-yil 1-iyuldan boshlab oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 1. Ushbu Nizom davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, xoʻjalik birlashmalari (keyingi oʻrinlarda — boshqaruv organlari) hamda tashkiliy-huquqiy shaklidan va idoraviy boʻysunuvidan qatʼi nazar barcha tashkilotlar, shuningdek, yakka tartibdagi tadbirkorlarda (keyingi oʻrinlarda — tashkilotlar) mehnat faoliyati bilan bogʻliq holda yuz bergan hodisalarni va xodimlar salomatligining boshqa xil zararlanishini tekshirish va hisobga olishning yagona tartibini belgilaydi. Mazkur Nizom: ishlab chiqarishda ishlayotgan davrida sud hukmi boʻyicha jazoni oʻtayotgan fuqarolarga; ish beruvchilarga; pudrat va topshiriqlarga koʻra fuqarolik-huquqiy kontraktlar boʻyicha ishlarni bajarayotgan shaxslarga; belgilangan tartibda xodimlar yollaydigan yakka tartibdagi tadbirkorlar; tabiiy va texnogen tusdagi favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishda qatnashayotgan fuqarolarga; agar maxsus davlatlararo bitimda oʻzgacha hol koʻrsatilmagan boʻlsa, yollanib ishlayotgan chet el fuqarolariga; qurilish, qishloq xoʻjaligi va harbiy xizmatni oʻtash bilan bogʻliq boʻlmagan oʻzga ishlarni bajarish uchun korxonaga yuborilgan harbiy xizmatchilarga, shu jumladan, muqobil xizmatni oʻtayotgan harbiy xizmatchilarga; korxonada ishlab chiqarish amaliyotini oʻtayotgan talabalar va oʻquvchilarga ham tatbiq etiladi. 2. Korxona hududida va uning tashqarisida mehnat vazifalarini bajarayotganda (shuningdek xizmat safarlarida) yuz bergan jarohatlanish, zaharlanish, issiqlik taʼsiri, portlash, falokatlar, imoratlar, inshootlar va konstruksiyalar buzilishi, kuyish, muzlash, qizish, elektr toki va yashin urishi, hayvonlar, hasharotlar va sudralib yuruvchilar tomonidan, terroristik harakatlar natijasida shikastlanishlar, shuningdek tabiiy ofatlar (zilzilalar, oʻpirilishlar, suv toshqinlari, toʻfonlar va boshqalar) tufayli salomatlikning boshqa xil shikastlanishlari; oʻz funksional vazifalarini bajarish yuzasidan, shuningdek avariyalarning, odamlar halok boʻlishining oldini olish va korxonaning mulkini saqlash maqsadida, ish beruvchi topshiriq bermagan boʻlsa ham, korxona manfaatlarini koʻzlab qandaydir xatti-harakatlarni amalga oshirayotgandagi; xodim xizmat safarida boʻlgan yoki oʻz funksional vazifalarini bajarish vaqtida — yoʻl-transport hodisasidagi, temir yoʻl, havo yoʻllaridagi, dengiz va daryo transportidagi, elektr transportidagi hodisa natijasidagi; ish beruvchi tomonidan buyruq bilan maxsus ajratilgan uydan ishga va/yoki ishdan uyga xodimlarni tashish uchun moʻljallangan transportda, shuningdek ushbu maqsadlar uchun shartnoma (buyurtma)ga muvofiq oʻzga tashkilot transportida ishga ketayotgan yoki ishdan qaytayotgandagi; ish vaqtida shaxsiy transportda, uni xizmatga oid safarlar uchun ishlatishga ruxsat berilganlik haqida ish beruvchining yozma buyrugʻi mavjud boʻlgandagi; ish beruvchining topshirigʻini bajarish uchun transportda yoki piyoda harakatlanayotganda, shuningdek mehnat faoliyati xizmat koʻrsatish obyektlari orasida yurish bilan bogʻliq xodimlar bilan ish vaqtida transportda yoki piyoda ketayotgandagi; tadbirlarning oʻtkazilishi yoki ishlar bajarilishi joyidan qatʼi nazar, shanbalik (yakshanbalik), fuqaro mudofaasi boʻyicha oʻquv mashgʻulotlari, koʻngilli yongʻin muhofazasi musobaqalari oʻtkazilayotgandagi, qishloq xoʻjaligi ishlariga jalb etilgandagi, ish beruvchining yozma farmoyishi boʻyicha korxona tomonidan otaliq yordami koʻrsatilayotgandagi; ichki ishlar organlarining maʼlumotlari asosida — ish vaqtida mehnat vazifalarini bajarayotganda boshqa shaxs tomonidan tan jarohati yetkazilgandagi; smenali dam olishda boʻlgan xodim bilan transport vositasidagi vaxta shaharchasi hududidagi yoki ijaraga olingan xonadagi (kuzatib boruvchi, refrijerator brigadasi xodimi, smenali haydovchi, dengiz va daryo kemalari xodimlari, shuningdek, vaxta-ekspeditsiya usulida ishlayotganlar va boshqalar) baxtsiz hodisalar tekshiriladi va hisobga olinadi. 3. Tabiiy oʻlim, oʻzini oʻzi oʻldirish, jabrlanuvchining oʻz salomatligiga qasddan shikast yetkazishi, shuningdek, jabrlanuvchining jinoyat sodir qilish chogʻida shikastlanishi holatlari (sud-tibbiy ekspertiza xulosasi yoki tergov organlarining maʼlumotlariga koʻra) tekshirilmaydi va hisobga olinmaydi. 4. Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa natijasida xodimning mehnat qobiliyati kamida bir kunga yoʻqotilsa yoki tibbiy xulosaga muvofiq yengilroq boshqa ishga oʻtishi zarur boʻlsa, N-1 shaklidagi dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi (1-ilova). Ish beruvchi tekshirish tugaganidan soʻng 3 sutkadan kechiktirmay jabrlanuvchiga yoki uning manfaatlarini himoya qiluvchi shaxsga davlat tilida yoki boshqa maqbul tilda rasmiylashtirilgan baxtsiz hodisa toʻgʻrisidagi N-1 shaklidagi dalolatnomani berishi kerak. 5. Ish beruvchi ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni toʻgʻri va oʻz vaqtida tekshirish hamda hisobga olish, N-1 shaklidagi dalolatnomani tuzish, baxtsiz hodisa sabablarini bartaraf etish chora-tadbirlarini ishlab chiqish va amalga oshirish uchun javobgardir. 6. Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni toʻgʻri va oʻz vaqtida tekshirish va hisobga olishni, shuningdek, baxtsiz hodisa kelib chiqishi sabablarini bartaraf etishga oid chora-tadbirlarning bajarilishini korxonaning yuqori turuvchi xoʻjalik organi, kasaba uyushmasi qoʻmitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi, mehnatni muhofaza qilish boʻyicha davlat texnik inspektori, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi xavfli ishlab chiqarish obyektlarida, radiatsiyaviy xavfli obyektlarda va atom energiyasidan foydalanish obyektlarida, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi togʻ-kon tarmogʻi, geologiya hamda yer qaʼridan foydalanish sohasida, shu jumladan, neft-gaz tarmogʻida geologiya-qidiruv ishlarini, uglevodorod xomashyosining qazib olinishini, konchilikni, qattiq foydali qazilmalarning qayta ishlanishini hamda portlatish ishlarini amalga oshirishda sanoat xavfsizligi talablariga rioya etilishini, shuningdek, yerosti suvlaridan oqilona foydalanuvchi obyektlarda va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Elektr energiyasi, neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi (keyingi oʻrinlarda — “Oʻzenergoinspeksiya”) energetika obyektlari va isteʼmolchilarning elektr qurilmalarida (keyingi oʻrinlarda — nazorat ostidagi obyektlar) nazorat qiladi. 7. Ish beruvchi N-1 shaklidagi dalolatnomani tuzishdan bosh tortsa, jabrlanuvchi yoki uning manfaatlarini himoya qiluvchi shaxs N-1 shaklidagi dalolatnoma mazmunidan norozi boʻlsa, jabrlanuvchi yoki uning manfaatlarini himoya qiluvchi shaxs korxona kasaba uyushmasi qoʻmitasiga yoki korxona xodimlarining boshqa vakillik organiga murojaat qiladi. Kasaba uyushmasi qoʻmitasi yoki korxona xodimlarining boshqa vakillik organi 10 kun muddat ichida baxtsiz hodisaning kelib chiqishi sabablarini oʻrganib chiqadi, mehnatni muhofaza qilish qoidalari va meʼyorlari, mehnat xavfsizligi andozalari buzilishini aniqlaydi, zarur deb hisoblasa, ish beruvchidan N-1 shaklidagi dalolatnomani tuzishni yoki qayta tuzishni talab qiladi. Ish beruvchi bu talablarni bajarmasa, korxona kasaba uyushmasi qoʻmitasi yoki boshqa vakillik organi, shuningdek jabrlanuvchi yoki boshqa manfaatdor shaxs Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalarining (keyingi oʻrinlarda — hududiy mehnat organlari) Davlat mehnat inspeksiyasiga murojaat qiladi. 8. N-1 shaklidagi dalolatnoma tuzilmaganligi yoki notoʻgʻri tuzilganligi aniqlangan hollarda mehnatni muhofaza qilish boʻyicha davlat texnik inspektori ish beruvchidan N-1 shaklidagi dalolatnomani tuzishni yoki boshqatdan tuzishni talab qilish huquqiga egadir. Ish beruvchi mehnatni muhofaza qilish boʻyicha davlat texnik inspektori xulosasini bajarishga majburdir. 9. Ish beruvchi bilan davlat mehnat texnika nazoratchisi oʻrtasidagi anglashilmovchilikni mehnatni muhofaza qilish boʻyicha bosh davlat texnik inspektori hal qiladi. 1. Ishlab chiqarishdagi har bir baxtsiz hodisa haqida jabrlanuvchi yoki guvoh darhol boʻlinma (sex) rahbariga xabar berishi kerak, u esa: jabrlanuvchiga zudlik bilan birinchi yordam koʻrsatishi va uni tibbiy-sanitariya qismiga yoki boshqa davolash muassasasiga yetkazishni tashkil etishi; tekshirish komissiyasi ish boshlanishiga qadar ish joyidagi vaziyatni va jihozlar holatini hodisa yuz bergan daqiqada qanday boʻlsa, shundayligicha (agar bu atrofdagi xodimlar hayoti, salomatligiga tahlika solmayotgan boʻlsa va halokatga olib kelmasa) saqlab qolishi; darhol hodisa toʻgʻrisida ish beruvchiga va kasaba uyushmasiga yoki korxona xodimlarining boshqa vakillik organiga xabar qilishi zarur. 2. Korxona tibbiy-sanitariya qismi (shifoxona, poliklinika) bir sutka ichida yordam soʻrab murojaat qilgan xodimlar, shu jumladan, xizmat safaridagi va korxona ishlab chiqarish obyektlarida ish bajarayotgan xorijiy tashkilot xodimlari bilan yuz bergan har bir baxtsiz hodisa haqida ish beruvchiga va kasaba uyushmasiga yoki xodimlarning boshqa vakillik organiga xabar beradi. 3. Ish beruvchining buyrugʻiga koʻra ish beruvchi va kasaba uyushmasi qoʻmitasi vakillari yoki xodimlarning boshqa vakillik organi tarkibida komissiya tuziladi. Ishlab chiqarishdagi mehnat xavfsizligiga bevosita javob beruvchi rahbar baxtsiz hodisani tekshirishda ishtirok etmaydi. Komissiya: uch ish kuni ichida baxtsiz hodisani tekshirib chiqishi, guvohlar va mehnat muhofazasi qoidalari, mehnat xavfsizligi andozalarini buzishga yoʻl qoʻygan shaxslarni aniqlab soʻroq qilishi, imkoni boʻlsa, jabrlanuvchidan tushuntirish xati olishi; baxtsiz hodisa sabablarini yoʻqotish chora-tadbirlari koʻrsatilgan N-1 shaklidagi dalolatnomani uch nusxada tuzishi va imzo chekib, ularni tasdiqlash uchun ish beruvchiga berishi kerak. 4. Ish beruvchi ishlab chiqarishda baxtsiz hodisani keltirib chiqargan sabablarni bartaraf etish choralarini koʻradi va tekshirish tamom boʻlgandan soʻng uch ish kuni davomida tasdiqlangan N-1 shaklidagi dalolatnomalarni: jabrlanuvchiga yoki uning manfaatlarini himoya qiluvchi shaxsga hamda tekshirish materiallari bilan birga korxonaning mehnatni muhofaza qilish xizmati rahbari (muhandisi, mutaxassisi)ga va hududiy mehnat organining Davlat mehnat inspeksiyasiga yuboradi. N-1 shaklidagi dalolatnoma bilan rasmiylashtirilgan baxtsiz hodisalar korxona tomonidan hisobga olinadi va daftarda qayd qilinadi (2-ilova). Ish beruvchi N-1 shaklidagi dalolatnoma nusxalarini, kasaba uyushmasi qoʻmitasiga yoki korxona xodimlarining boshqa vakillik organlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud Oʻzenergoinspeksiya organi vakiliga, agar baxtsiz hodisa nazoratdagi tegishli korxonalar (obyektlar)da yuz bergan boʻlsa, yuqori turuvchi xoʻjalik organiga, tegishli vazirlik (xoʻjalik boshqaruvi organlari)ga ham ularning talablariga muvofiq yuborishi shart. Mazkur boʻlimning 7, 10, 11, 12 va 13-bandlarida koʻrsatilgan hollarda N-1 shaklidagi dalolatnoma toʻrt nusxada tuziladi va tasdiqlanadi. Mehnatni muhofaza qilish xizmati rahbari (muhandisi, mutaxassisi)ga tekshirish materiallari bilan yuborilgan N-1 shaklidagi dalolatnoma 45 yil davomida saqlanishi lozim. Boshqa joylarga yuborilgan tekshirish materiallari, N-1 shaklidagi dalolatnomalar va uning nusxalari ehtiyoj yoʻqolguncha saqlanadi. 5. Agar korxona qayta tashkil etilsa N-1 shaklidagi dalolatnoma huquqiy vorisga korxonaning boshqa qimmatli qogʻozlarini topshirish tartibida beriladi. Agar korxona tugatilsa N-1 shaklidagi dalolatnoma korxonaning yuqori turuvchi xoʻjalik organiga beriladi. Agar korxonada yuqori turuvchi xoʻjalik organi boʻlmasa, unda N-1 shaklidagi dalolatnoma, tuman (shahar) Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasi boʻlimiga beriladi. 6. Jabrlanuvchi yoki guvohlar ish vaqti davomida ish beruvchiga xabar bermaganligi yoki ish qobiliyati darhol yoʻqolmaganligi toʻgʻrisidagi baxtsiz hodisalar jabrlanuvchining yoki uning manfaatlarini himoya qiluvchi shaxsning arizasiga, shuningdek, mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat mehnat texnik inspektorining talabiga binoan ariza berilgan yoki koʻrsatma olingan kundan boshlab bir oy muddat ichida tekshiriladi. N-1 shaklidagi dalolatnomani tuzish masalasi baxtsiz hodisa toʻgʻrisidagi ariza har tomonlama, barcha shart-sharoitlar, guvohlarning koʻrsatmalari va boshqa dalillar hisobga olingan holda tekshirilganidan soʻng hal etiladi. 7. Boshqa tashkilot tomonidan oʻsha tashkilot topshirigʻini bajarish uchun yoki xizmat vazifasini ado etish uchun mazkur korxonaga joʻnatilgan xodim bilan yuz bergan baxtsiz hodisa shu baxtsiz hodisa yuz bergan korxona ish beruvchisi tomonidan tuzilgan komissiya tomonidan jabrlanuvchi ishlaydigan tashkilot vakili ishtirokida tekshiriladi. N-1 shaklidagi dalolatnomaning 3-bandida xodimni yoʻllagan tashkilot nomi koʻrsatiladi. Baxtsiz hodisa jabrlanuvchi qaysi tashkilot xodimi boʻlsa oʻsha tashkilot tomonidan hisobga olinadi. Baxtsiz hodisa yuz bergan korxona N-1 shaklidagi dalolatnomaning bir nusxasini baxtsiz hodisa sabablarini bartaraf etish uchun oʻzida olib qoladi, qolgan 3 ta tasdiqlangan nusxasini jabrlanuvchi xodimi boʻlgan tashkilotga, hisobga olish, saqlash va 4-bandda koʻrsatib oʻtilgan manzillarga joʻnatish uchun yuboradi. 8. Ish beruvchining yozma farmoyishi bilan vaqtincha boshqa tashkilotga ishga oʻtkazilgan yoxud oʻrindoshlik boʻyicha ishlayotgan xodim bilan baxtsiz hodisa yuz bersa baxtsiz hodisa sodir boʻlgan tashkilot tomonidan tekshiriladi va hisobga olinadi. 9. Boshqa korxonaning ajratilgan uchastkasida ish olib borayotgan korxona xodimi bilan baxtsiz hodisa yuz bersa, u ish olib borayotgan korxona tomonidan tekshiriladi va hisobga olinadi. 10. Harbiy qism bilan korxona oʻrtasidagi shartnoma, bitim boʻyicha xalq xoʻjaligi obyektlariga ishga jalb qilingan va uning maʼmuriy-texnik xodimi boshchiligida ish olib borayotgan harbiy qurilish otryadi (qismi) shaxsiy sostavi bilan yuz bergan baxtsiz hodisa ish beruvchi tomonidan harbiy qurilish otryadi (qismi) qoʻmondonligi ishtirokida tekshiriladi. Baxtsiz hodisa korxona tomonidan hisobga olinadi. Harbiylashtirilgan kon va gaz qutqaruvchilari qismlari shaxsiy sostavi bilan yuz bergan baxtsiz hodisa ish beruvchi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud Oʻzenergoinspeksiyasi vakili ishtirokida tekshiriladi. 11. Korxonadagi mehnatga jalb qilinib, ishni uning maʼmuriy-texnik xodimi boshchiligida bajarayotgan axloq tuzatish-mehnat muassasasida (keyingi oʻrinlarda — ATMM), davolash-mehnat va tarbiya-mehnat profilaktoriyalarida (keyingi oʻrinlarda — DMP va TMP) saqlanayotgan shaxslar bilan baxtsiz hodisa yuz bersa, u ATMM, DMP va TMP vakillari ishtirokida ish beruvchi tomonidan tekshiriladi. Baxtsiz hodisa korxona tomonidan hisobga olinadi. ATMM, DMP va TMPlarda xoʻjalik ishlarini bajarayotgan shaxs bilan, shuningdek, oʻzining ishlab chiqarishida baxtsiz hodisa yuz bersa, u Ichki ishlar vazirligi va Sogʻliqni saqlash vazirligi belgilagan tartibda tekshiriladi va hisobga olinadi. 12. Avtokorxona yoki boshqa korxona tomonidan tuzilgan yigʻma avtokolonna tarkibida qishloq xoʻjaligi ishlariga yuborilgan avtomobil haydovchisi bilan yuz bergan baxtsiz hodisa shu korxona tomonidan tekshiriladi va hisobga olinadi. Tekshirishda xodimni yuborgan korxona vakili qatnashadi. 13. Korxona xodimi rahbarligida ishlab chiqarish amaliyoti oʻtayotgan yoki ish bajarayotgan oʻquvchilar, talabalar bilan yuz bergan baxtsiz hodisa korxona tomonidan taʼlim muassasasi vakili bilan birgalikda tekshiriladi va korxona tomonidan hisobga olinadi. Korxona tomonidan ishlab chiqarish amaliyoti uchun ajratilgan uchastkada oʻqituvchilari rahbarligida ishlab chiqarish amaliyotini oʻtayotgan yoki ish bajarayotgan oʻquvchilar, talabalar bilan yuz bergan baxtsiz hodisalar taʼlim muassasalari tomonidan korxona vakili bilan birgalikda tekshiriladi va taʼlim muassasasi tomonidan hisobga olinadi. 14. Mazkur boʻlimning 10, 11, 12 va 13-bandlarida koʻrsatilgan hollarda, tasdiqlangan N-1 shaklidagi dalolatnomaning bir nusxasi jabrlanuvchining doimiy ish, xizmat yoki oʻqish joyiga yuboriladi. 1. Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni maxsus tekshirish — mazkur Nizomga muvofiq maxsus tekshirish komissiyasi tomonidan guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisalarning kelib chiqish sabablarini aniqlashga qaratilgan tekshiruv. Quyidagi baxtsiz hodisalar maxsus tekshiriladi: bir vaqtning oʻzida ikki va undan ziyod xodimlar bilan salomatlikka yetkazilgan zararning ogʻirligi darajasidan qatʼi nazar, yuz bergan guruhli baxtsiz hodisalar; oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir baxtsiz hodisalar; oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisalar. 2. Guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisa toʻgʻrisida ish beruvchi darhol sxemaga binoan (3-ilova) quyidagilarga xabar berishi kerak: hududiy mehnat organining davlat mehnat inspeksiyasiga; yuqori turuvchi xoʻjalik organiga; baxtsiz hodisa yuz bergan joydagi hududiy ichki ishlar organiga; Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga; Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining hududiy organiga, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining hududiy organiga hamda “Oʻzenergoinspeksiya” ning hududiy organiga, agar baxtsiz hodisa nazorati ostidagi korxona (obyekt)da yuz bergan boʻlsa; ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurtalovchiga. 3. Guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisalarni maxsus tekshirish maxsus vakolatli organ bilan oldindan kelishilmagan va xabardor etmagan holda maxsus tashkil etilgan komissiya tomonidan tekshiriladi. Guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va uch kishigacha oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisani hududiy mehnat organi buyrugʻiga asosan quyidagi tarkibdagi komissiya maxsus tekshiradi; rais — hududiy mehnat organining mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektori yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi vakili yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi vakili yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” vakili nazorati ostidagi korxona (obyekt) boʻyicha; aʼzolar — yuqori turuvchi xoʻjalik organi vakili, ish beruvchi, II boʻlimning 7, 10, 11, 12 va 13-kichik bandlarida koʻzda tutilgan hollarda jabrlanuvchining asosiy ish joyi kasaba uyushmasi qoʻmitasi yoki korxona xodimlarining boshqa vakillik organi raisi va ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha sugʻurtalovchining vakili. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” nazorati ostidagi korxona (obyekt)larda yuz bergan guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisani tegishli hududiy mehnat organining Davlat mehnat inspeksiyasi bilan kelishilgan holda, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” respublika yoki mahalliy organlari buyrugʻi asosida tuzilgan komissiya yuqori turuvchi xoʻjalik organi vakili ishtirokida tekshiradi. Shu organ vakili komissiya raisi qilib tayinlanadi. Komissiya tarkibiga mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektor kiradi. Guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisalar yuz berganda, ish beruvchi va kasaba uyushmasi qoʻmitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi vakillari tarkibida ish beruvchining buyrugʻi bilan tashkil etilgan komissiya tomonidan N-1 shaklidagi dalolatnoma maxsus tekshirish dalolatnomasi tuzilgandan soʻng bir kun ichida komissiya xulosalariga muvofiq rasmiylashtiriladi. uch nafardan oʻn bir nafargacha inson sabab boʻlgan baxtsiz hodisani maxsus tekshirish Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi qaroriga asosan quyidagi tarkibdagi komissiya tomonidan oʻtkaziladi: rais — Oʻzbekiston Respublikasi mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektori; aʼzolar — yuqori turuvchi organ rahbarlaridan biri, ish beruvchi, kasaba uyushmasi qoʻmitasi yoki tashkilot xodimlarining boshqa vakillik organi raisi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” nazorati ostida boʻlgan tashkilotdagi baxtsiz hodisani Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Davlat mehnat inspeksiyasi bilan kelishilgan holda, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya”ning buyrugʻi asosida tuzilgan komissiya tomonidan yuqori turuvchi organ rahbari ishtirokida tekshiradi. Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” rahbarlaridan biri komissiya raisi etib tayinlanadi. Oʻzbekiston Respublikasi mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektori komissiya tarkibiga kiritiladi. Oʻn bir nafar va undan ortiq insonning oʻlimiga sabab boʻlgan baxtsiz hodisalar Vazirlar Mahkamasining farmoyishi asosida tuzilgan komissiya tomonidan tekshiriladi. 4. Maxsus tekshirish komissiyasi 15 kun mobaynida baxtsiz hodisani tekshirib chiqadi, korxona (boʻlinma, sex)dagi mehnatni muhofaza qilish ahvolini, agar zarur boʻlsa, tarmoqning boshqa korxonalarida ham tekshirishni tashkil etadi, maxsus tekshirish dalolatnomasini tuzadi (4-ilova) hamda III boʻlimning 7-bandida koʻzda tutilgan boshqa hujjatlarni rasmiylashtiradi. Komissiya aʼzolari jabrlanuvchilar yoki ularning oila aʼzolari bilan uchrashuvlar tashkil etadilar, zarur boʻlsa tegishli organlarga takliflar kiritadilar yoki ijtimoiy tusdagi yordam masalalarini joyida hal qiladilar, jabrlanuvchiga yoki oʻlganning oila aʼzolariga ularning huquqlarini tushuntiradilar. 5. Mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektori maxsus tekshirish komissiyasi chiqargan xulosalardan norozi boʻlsa, shuningdek, u zarur deb hisoblagan boshqa hollarda oʻz xulosasini chiqaradi (5-ilova). Komissiya aʼzosi maxsus tekshirish oʻtkazayotgan komissiya xulosasidan norozi boʻlganda oʻzining alohida fikrini bildirishi mumkin. 6. Maxsus tekshirish komissiyasi talabiga koʻra ish beruvchi: baxtsiz hodisani tekshirishda ishtirok etish uchun oʻzlarining oralaridan ekspert guruhi tuzish mumkin boʻlgan ekspert-mutaxassislarni taklif qilishi; texnik hisoblashlar, laboratoriya tadqiqotlari, sinovdan oʻtkazish va boshqa ishlarni amalga oshirishi; baxtsiz hodisa yuz bergan joyni suratga olishi va boshqa zarur hujjatlarni taqdim etishi; tekshirish uchun zarur boʻlgan transport va aloqa vositalari, maxsus kiyim-bosh, maxsus poyabzal va boshqa shaxsiy himoya vositalari bilan taʼminlashi; komissiya aʼzolari ishlashi uchun ularga jihozlangan alohida xona ajratib berishi; baxtsiz hodisani maxsus tekshirish materiallarini mashinkada yozishni va yetarli miqdorda koʻpaytirishni taʼminlashi shartdir. Texnik hisoblashlar, laboratoriya tadqiqotlari sinovdan oʻtkazish va taklif qilingan mutaxassislar amalga oshirayotgan boshqa ishlar, shuningdek, transport va aloqa vositalari xarajatlarini baxtsiz hodisa yuz bergan korxona toʻlaydi. Komissiya aʼzolari tekshirish davomida ish beruvchidan, korxona va uning tarkibiy boʻlinmalari rahbarlari, guvohlar va boshqa shaxslardan yozma va ogʻzaki tushuntirishlar olishga haqlidirlar. 7. Maxsus tekshirish materiallariga quyidagilar kiradi: maxsus tekshirish dalolatnomasi; har bir jabrlanuvchiga alohida tuzilgan N-1 shaklidagi dalolatnoma; rejalar, sxemalar, tekshirish protokoli va baxtsiz hodisa yuz bergan joyning fotosuratlari; yoʻl-transport hodisasi yuz bergan joy sxemasi; soʻroqlar protokoli, jabrlanuvchining va baxtsiz hodisani koʻrgan guvohlar va boshqa aloqador shaxslarning, shuningdek, GOST, SSBT standartlari, mehnatni muhofaza qilish qoidalari va meʼyorlariga rioya qilinishiga masʼul boʻlgan mansabdor shaxslarning tushuntirishlari, ekspert guruhi tuzish toʻgʻrisidagi farmoyish va boshqalar; jabrlanuvchilarning xavfsizlik texnikasi boʻyicha oʻqitilganligi va yoʻriqnomalar olganligi haqidagi qayd daftarlaridan koʻchirmalar; jabrlanuvchiga yetkazilgan jarohatning xususiyati va ogʻirligi, oʻlimi sabablari toʻgʻrisidagi tibbiy xulosa; ekspert guruhining (zarur boʻlganda) baxtsiz hodisa sabablari haqidagi xulosasi, laboratoriya va boshqa tadqiqotlar, tajribalar, tahlillar va hokazolarning natijalari; avariya tufayli koʻrilgan moddiy zarar haqidagi maʼlumotnoma; maxsus tekshirish komissiyasi tuzish haqidagi buyruq yoki qaror; yoʻriqnomalar, nizomlar, buyruqlardan va mehnat xavfsizligi meʼyorlarini va unga masʼul boʻlgan shaxslarni belgilovchi boshqa dalolatnomalardan koʻchirmalar; korxona (boʻlinma, sex)da mehnatni muhofaza qilish holatini tekshirish toʻgʻrisidagi maxsus tekshirish komissiyasining dalolatnomasi; zarur boʻlgan hollarda mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektorining xulosasi. oʻrtacha oylik ish haqi toʻgʻrisida maʼlumotnoma — yetkazilgan zararni qoplash summasini hisoblab chiqish uchun; boquvchisini yoʻqotganligi munosabati bilan yetkazilgan zararni qoplash toʻgʻrisidagi buyruq nusxasi — oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisa yuz berganda. 8. Maxsus tekshirish tugagandan soʻng oʻn besh kun mobaynida mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat mehnat texnik inspektori, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” organi nazoratchisi tekshirish materiallarini: guruhli, oqibati oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir va oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisa yuz bergan joydagi hududiy ichki ishlar organiga yuboradi; maxsus tekshirish boʻyicha barcha materiallarning nusxalarini hududiy mehnat organiga, Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, shuningdek, tegishli boshqaruv organi, tashkilotga va jabrlangan xodimni yuborgan tashkilotga yuboradi; Agar baxtsiz hodisa nazorati ostidagi tashkilot (obyekt)da yuz bergan boʻlsa, maxsus tekshirish materiallari nusxalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiya” organiga yuboriladi. 9. Baxtsiz hodisa yuz bergan korxona ish beruvchisi (yuqori turuvchi xoʻjalik organi rahbari) maxsus tekshirish materiallarini zudlik bilan koʻrib chiqishga, baxtsiz hodisa kelib chiqishi sabablarini bartaraf etish toʻgʻrisida komissiya taklif qilgan chora-tadbirlarni bajarish haqida, mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik texnikasi boʻyicha lavozimi va kasbiga oid vazifalarning bajarilmasligi (buzilishi)ga yoʻl qoʻygan shaxslarni javobgarlikka tortish haqida buyruq chiqarishga majburdir. Ish beruvchi maxsus tekshirish komissiyasi taklif qilgan chora-tadbirlarning bajarilganligi haqida maxsus tekshirish oʻtkazishni boshqargan mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektoriga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining yoxud Oʻzenergoinspeksiyasining obyektlar nazorati ostida boʻlgan mahalliy organlariga yozma ravishda axborot beradi. 10. Agar jabrlanuvchi baxtsiz hodisa oqibatida vaqtincha ish qobiliyatini yoʻqotgan davrda shu baxtsiz hodisa sababli oʻlib qolsa, ish beruvchi bu haqda darhol mehnatni muhofaza qilish boʻyicha davlat texnik inspektoriga va ushbu Nizomning III boʻlimi 2-bandida koʻrsatilgan tashkilotlarga xabar berishga majburdir. Ushbu baxtsiz hodisa oʻlim sodir boʻlgan vaqtdan boshlab oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisa sifatida hisobga olinishi kerak. 1. N-1 shaklidagi dalolatnoma boʻyicha rasmiylashtirilgan barcha baxtsiz hodisalar hisobotga hamda uch ish kuni ichida “Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksiga kiritiladi. 2. N-1 shaklidagi dalolatnomalar asosida ish beruvchi ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar chogʻida jabrlanuvchilar toʻgʻrisida statistika organi tasdiqlagan shakllarda hisobot tayyorlaydi va uni tegishli tashkilotlarga belgilangan tartibda taqdim etadi. Shuningdek, jabrlanuvchilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ish beruvchi tomonidan “Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksiga kiritilishi lozim. 3. Ish beruvchi ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar sabablarini tahlil qilishi, ularning mehnat jamoasida koʻrib chiqilishini taʼminlashi va ishlab chiqarishda jarohatlanishning oldini olishga oid chora-tadbirlarni amalga oshirishi shartdir. 4. Boshqaruv organlari barcha baxtsiz hodisalarning hisobini va tahlilini olib boradi, uni oʻziga qarashli korxonalar va tashkilotlarga maʼlumot uchun yuboradi. Tegishli kasaba uyushmasi yoki boshqa vakillik organi bilan kelishilgan holda baxtsiz hodisalarning oldini olishga oid chora-tadbirlar ishlab chiqadi va ularning bajarilishini nazorat qiladi. 5. Oʻlim bilan tugagan baxtsiz hodisa yuqori turuvchi kasaba uyushmasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi bilan birgalikda yuqori turuvchi xoʻjalik organlarida va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining va “Oʻzenergoinspeksiya” hayʼatida (agar baxtsiz hodisa shu organ nazorati ostidagi obyektda yuz bergan boʻlsa) mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektori ishtirokida muhokama qilinadi. 6. Ikki va undan ziyod kishi halok boʻlgan baxtsiz hodisa Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hayʼatida, viloyatlar va Toshkent shahar Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalari kengashlarida, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi yoki Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoxud “Oʻzenergoinspeksiyasi” hayʼatida, baxtsiz hodisa shu organ nazorati ostidagi korxona (obyekt)da yuz bergan boʻlsa, mehnatni muhofaza qilish boʻyicha bosh davlat texnik inspektori ishtirokida koʻrib chiqiladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hayʼati, viloyatlar va Toshkent shahar Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalari kengashlari chiqargan qaror bajarilishi shartdir. 7. Baxtsiz hodisa yuzasidan maxsus tekshirish olib borayotgan mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektorining talabiga binoan hududiy ichki ishlar organlari, sogʻliqni saqlash organlari (sud-tibbiy ekspertiza), yoʻl harakati xavfsizligi davlat xizmati, yongʻin xavfsizligi davlat xizmati 3 sutkadan kechiktirmay, baxtsiz hodisaga taalluqli hujjatlar va materiallar nusxalarini taqdim etishlari shartdir. 8. Hududiy ichki ishlar organlari Davlat mehnat inspeksiyasiga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasiga, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasiga hamda “Oʻzenergoinspeksiya”ga ishning borishi toʻgʻrisida axborot berib turadi. 9. Ushbu Nizomni buzishda ayblanuvchilar mavjud qonunchilikka muvofiq javobgarlikka tortiladilar. 7-band. Agar jabrlanuvchi bir necha kasb egasi boʻlsa, unda baxtsiz hodisa yuz berganda bajarayotgan kasbi koʻrsatiladi. 8-band. Ish stajining toʻliq yillar soni koʻrsatiladi, agar ish staji bir yildan kam boʻlsa, unda oy va kunlar son koʻrsatiladi. 11.1-band. Baxtsiz hodisaning asosiy texnik va tashkiliy sabablari — asosiysi birinchi boʻlib, qolganlari ahamiyatiga yarasha tartibda koʻrsatiladi. 11.2-band. Jarohatga sabab boʻlgan asbob-uskunaning nomi, turi, rusumi, chiqarilgan yili, tayyorlangan korxona nomi. 11.3-band. Sud-tibbiy muassasa maʼlumotnomasi (xulosasi)ga asosan jabrlanuvchining hushyorligi (alkogol yoki narkotiklar taʼsiridaligi) koʻrsatiladi. 1. Korxona, yuqori turuvchi xoʻjalik organi, vazirlik, xoʻjalik boshqaruvi organi nomi. 2. Hodisa yuz bergan sana, vaqt, joy, bajarilayotgan ish va baxtsiz hodisa yuz bergandagi holatning qisqacha tavsifi. 3. Jabrlanuvchilar, shu jumladan, halok boʻlganlar soni. 4. Jabrlanuvchi (halok boʻlgan)ning familiyasi, ismi, otasining ismi, yoshi, kasbi, lavozimi. 5. Xabar yuborilgan sana, vaqt, xabarni imzolagan shaxsning familiyasi, lavozimi. Familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan yili, kasbi, lavozimi, umumiy va kasb boʻyicha (shu jumladan, ushbu korxonadagi) ish staji, mehnatni muhofaza qilish boʻyicha oʻqitish, yoʻriqnomalar berish, bilimlarni tekshirish vaqti, jabrlanuvchining oilaviy ahvoli, qaramogʻidagi oila aʼzolari haqidagi maʼlumotlar (familiyasi, ismi, otasining ismi) tugʻilgan yili, jabrlanuvchi bilan qarindoshlik munosabatlari). Baxtsiz hodisa yuz bergan joyni qisqacha tavsiflab, jabrlanuvchiga qaysi xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari taʼsir qilgan boʻlishi mumkinligini koʻrsatish kerak. Agar baxtsiz hodisa obyektdagi halokat natijasida yuz bergan boʻlsa, dalolatnomaga quyidagilar qoʻshimcha qilib kiritiladi: obyekt tavsifi (qozonlar va koʻtarma inshootlar obyektlari uchun obyekt nomi va xili, uning asosiy oʻlchovlari, zavod bergan tartib raqami, tayyorlovchi zavod, tayyorlangan va oʻrnatilgan yili, soʻnggi tekshiruvdan oʻtgani, shuningdek, tayinlangan tekshiruvdan oʻtish muddati); halokat toifasi va tavsifi haqida maʼlumotlar; nobud boʻlgan mahsulotlar (natura ifodasida va soʻm hisobida), halokat natijasida yetkazilgan zarar (soʻm hisobida). Baxtsiz hodisa yuz berishigacha nimalar boʻlgani, mehnat jarayoni qanday kechgani, bu jarayonga kim boshchilik qilganini koʻrsatish, jabrlanuvchi (jabrlanuvchilar) va baxtsiz hodisaga aloqador boʻlgan boshqa shaxslarning xatti-harakatlarini tavsiflash, voqealar izchilligini bayon qilish, jarohatlanishga sabab boʻlgan xavfli (zararli) ishlab chiqarish omili, mashina, asbob yoki uskunani koʻrsatish zarur. Baxtsiz hodisaning asosiy texnik va tashkiliy sabablarini koʻrsatish, mehnat qonunchiligi, mehnatni muhofaza qilish qoidalari va meʼyorlari, lavozim yoʻriqnomalari, ishlarni bexatar olib borish boʻyicha meʼyor va yoʻriqnomalarning aniq qaysi talablari buzilganligini (tegishli moddalar, bandlarga havola qilingan holda), shuningdek, davlat andozalari buzilganini bayon qilish, qaysi xavfli va zararli ishlab chiqarish omili belgilangan meʼyor va darajalardan oshib ketganligini koʻrsatish kerak. Komissiya taklif etgan chora-tadbirlar quyidagilardan iborat boʻlishi kerak: baxtsiz hodisali halokat oqibatlarini yoʻqotish choralari; baxtsiz hodisa sabablarini bartaraf etish va yana shunday hodisa yuz berishining oldini olish choralari; ular ilova qilinayotgan shakldagi jadval yoki matnda chora-tadbirlar mazmuni, bajarish muddati va masʼul shaxslar koʻrsatilgan holda bayon qilinishi mumkin. Bu boʻlimda xatti-harakatlari yoki harakatsizliklari baxtsiz hodisa (baxtsiz hodisali halokat)ga olib kelgan javobgar shaxslar nomini koʻrsatish, ular rioya qilmagan, belgilangan tartibda tasdiqlangan qonunchilik, mehnatni muhofaza qilish boʻyicha qoidalar va meʼyoriy hujjatlar, lavozim yoʻriqnomalari va boshqa meʼyoriy hujjatlar moddalari, bandlari koʻrsatilishi kerak. Tekshirish komissiyasi tomonidan javobgar shaxslarga nisbatan jazo choralari yuzasidan takliflar qilinadi. Taklif etilgan jazo choralari jinoiy javobgarlikdan (vujudga kelgan taqdirda) ozod qilmaydi. Maxsus tekshirish dalolatnomasida komissiya aʼzolari jabrlanuvchi(lar) yoki ularning oila aʼzolari bilan uchrashganlari, moddiy yordam koʻrsatish va ijtimoiy tusdagi masalalarni joyida koʻrib chiqqanlari, mavjud qonunchilikka muvofiq ularning qonuniy huquqlarini tushuntirib berganlari yozilishi kerak. Maxsus tekshirish dalolatnomasining yakuniy qismida Nizomning III boʻlimi 7-bandiga muvofiq ilova qilinayotgan materiallar roʻyxati beriladi. Bundan keyin mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektori maxsus tekshirish olib borgan komissiyaning qanday xulosalari bilan kelisha olmasligini quyidagilarga muvofiq asoslab beradi: komissiya soʻroq qilmagan yoxud oʻzining dastlabki koʻrsatmasiga oʻzgartirish kiritmoqchi boʻlgan baxtsiz hodisa guvohlaridan olingan qoʻshimcha tushuntirishlar; jabrlanuvchiga yetkazilgan jarohatlar tavsifi, oʻlimi sabablari toʻgʻrisida tibbiy xulosa; mehnatni muhofaza qilish boʻyicha qoidalar va meʼyoriy hujjatlarning qaysi talablariga amal qilinmagani uchun baxtsiz hodisa yuz berishiga sharoit yaratilganligi; boshqa ekspert guruhlarining xulosasi; mazkur baxtsiz hodisaga aloqasi boʻlgan boshqa hujjatlar. Asoslab berganidan soʻng mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektori maxsus tekshirish dalolatnomasining qaysi boʻlimi (boʻlimlari) ushbu baxtsiz hodisaga aloqasi boʻlgan qoʻshimcha axborot (hujjatlar) hisobga olinmagan holda bayon etilgan deb hisoblasa, shu boʻlim (boʻlimlar)ni ifodalab berishi kerak. Mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektorining xulosasi, zarur hollarda N-1 shaklidagi dalolatnoma mazmunini baxtsiz hodisani qoʻshimcha tekshirish natijasida belgilangan maʼlumotlarga muvofiqlashtirib, qayta tuzish toʻgʻrisida ish beruvchiga qoʻyilgan talab bilan tugatiladi. Xulosa mehnatni muhofaza qilish boʻyicha (bosh) davlat texnik inspektori blankasida tuziladi va ushbu Nizomning III boʻlimi 8-bandida koʻrsatilgan instansiyalarga yuboriladi.