Oʻzbekiston Respublikasi budjet hisobining standarti (15-sonli BHS) “Xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvlari”ni tasdiqlash toʻgʻrisida
(order, 2024-07-22)

Oʻzbekiston Respublikasining Budjet kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq va budjet hisobini davlat sektorida moliyaviy hisobotlarning xalqaro standartlari bilan muvofiqlashtirish maqsadida, buyuraman: 1. Oʻzbekiston Respublikasi budjet hisobining standarti (15-sonli BHS) “Xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvlari” ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq 2025-yil 1-yanvardan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Oʻzbekiston Respublikasi budjet hisobining standarti (15-sonli BHS) “Xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvlari” (bundan buyon matnda Standart deb yuritiladi) budjet tashkilotlari, davlat maqsadli va boshqa budjetdan tashqari jamgʻarmalar (bundan buyon matnda tashkilotlar deb yuritiladi) tomonidan xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvlari hisobini yuritish tartibini belgilaydi. 1. Mazkur Standartda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: aktivlar — tashkilot tomonidan boshqariladigan va kelgusida iqtisodiy manfaat yoki foydali potensial keltirishi kutilayotgan resurslar; konsedent — operatorga xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuviga asosan oʻz aktividan foydalanish huquqini beruvchi tashkilot; operator — xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuviga asosan konsedentning aktividan foydalanish huquqini oluvchi xususiy sherik; xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvi — konsedent va operator oʻrtasidagi kelishuv hisoblanib, unga koʻra konsedentning aktivlaridan operator muayyan davr mobaynida konsedent nomidan xizmatlarini koʻrsatish uchun xizmat koʻrsatish konsessiyasi aktivlaridan foydalanadi. 2. Mazkur Standartning maqsadi konsedent tomonidan xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvlarini hisobga olish tartibini belgilashdan iborat. 3. Tashkilotlar xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvlarini hisobga olishda va moliyaviy hisobotlarni tayyorlashda ushbu Standart talablariga amal qilishi kerak. 4. Xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvidagi aktivlar quyidagi hollarda hisobga olinadi: konsedent operator tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlarni bajarishni, kimga va qanday narxlarda xizmatlar koʻrsatishni nazorat qilganda yoki tartibga solganda; konsedent xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvi tugagan taqdirda aktivlarning qoldiq qiymatiga egalik huquqini amalga oshirganda. 5. Mazkur Standartning 4-bandi ikkinchi xatboshisi xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvida foydalaniladigan aktivga uning toʻliq foydali muddati davomida tatbiq etiladi. 6. Konsedent ushbu Standartning 4-bandiga asosan xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvidagi aktivlarni hisobga olishda ularni haqqoniy qiymati boʻyicha baholaydi. 7. Konsedent oʻzining mavjud aktivlarini mazkur Standartning 4-bandiga muvofiq, hisobga olganda, ularni xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvi aktivi sifatida qayta tasniflaydi. Qayta tasniflangan aktivlar moddiy aktivlar boʻlganda, ular Oʻzbekiston Respublikasi budjet hisobining (8-sonli BHS) “Koʻchmas mulk, bino va jihozlar” (roʻyxat raqami 3144, 2019-yil 20-mart) standarti, nomoddiy aktivlar boʻlganda esa Oʻzbekiston Respublikasi budjet hisobining standarti (9-sonli BHS) “Nomoddiy aktivlar” (roʻyxat raqami 3169, 2019-yil 24-iyun) talablariga muvofiq hisobga olinadi. 8. Konsedent xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvida majburiyatlarni moliyaviy hisobotda tan olishi kerak. Bunda, konsedent mavjud aktivlarini ushbu Standartning 7-bandiga muvofiq, xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvi aktivlari sifatida qayta tasniflaganda, majburiyatlarni moliyaviy hisobotda tan olmaydi. 9. Konsedentning moliyaviy hisobotda tan olingan majburiyatlari baholanadi hamda konsedentdan operatorga yoki operatordan konsedentga amalga oshirilgan qoʻshimcha toʻlov miqdorini hisobga olgan holda moliyaviy hisobotda aks ettiriladi. 10. Moliyaviy hisobotda tan olingan majburiyatlar konsedent va operator oʻrtasidagi xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvi mazmuniga asoslanadi. 11. Konsedent operatorga xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvidan kelib chiqib quyidagi imkoniyatlarni yaratib berishi mumkin: a) uchinchi shaxslardan foyda olish; b) aktivlardan boshqa foyda keltiruvchi aktivlar sifatida foydalanish (masalan, poliklinika binosida aholiga bepul tibbiy xizmat koʻrsatiladigan qismi bilan bir vaqtda pullik xizmatlarni tashkil etish); d) toʻlovlarni amalga oshirish. 12. Konsedent xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvi aktivini qurish, sotib olish yoki modernizatsiya qilish uchun operatorga pul koʻrinishida yoki boshqa moliyaviy aktivlarni berish koʻrinishida majburiyatga ega boʻlsa, konsedent majburiyatni mazkur Standartning 9-bandiga muvofiq, moliyaviy majburiyat sifatida moliyaviy hisobotda tan oladi. 13. Konsedentning xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvi aktivining qurilishi, modernizatsiyasi, sotib olinishi uchun operatorga pul toʻlovini yoki boshqa moliyaviy aktivni berish boʻyicha majburiyati boʻlmasa, shuningdek, operatorga xizmatlardan foydalanuvchi uchinchi shaxslardan yoki daromad keltiruvchi aktivlardan foyda olish huquqini bersa, konsedent majburiyatni mazkur Standartning 9-bandiga muvofiq, konsedent va operator oʻrtasida aktivlar almashishdan hosil boʻluvchi daromad sifatida hisobga oladi. 14. Konsedent xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvi aktivining qurilishi, modernizatsiyasi, uning sotib olinishi boʻyicha qarzdorlikni moliyaviy majburiyat va operatorga huquqni berish orqali qisman toʻlasa, umumiy qarzdorlikning har bir qismi 8-bandga muvofiq, alohida hisobga olinadi. Majburiyatning dastlab hisobga olingan umumiy summasi mazkur Standartning 9-bandida nazarda tutilgan miqdorga teng boʻlishi kerak. 15. Agar konsedent xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvida belgilangan yoki hisoblangan toʻlovlarni hamda xizmatdan foydalanuvchilar tomonidan operatorga toʻlanadigan toʻlovlarni kafolatlagan boʻlsa, konsedent toʻlovlar boʻyicha majburiyatni olgan boʻladi. 16. Konsedent tomonidan operatorga toʻlovlarning amalga oshirilishi mazkur Standartning 8-bandiga muvofiq tan olingan majburiyatni kamaytirsa, u holda toʻlovlar moliyaviy xarajat va operator tomonidan koʻrsatilgan xizmatlar uchun xarajat sifatida taqsimlanadi. 17. Xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuviga koʻra, operator tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar uchun toʻlovlar mazkur Standartning 8-bandiga muvofiq, moliyaviy xarajatlar sifatida hisobga oladi. 18. Konsedent aktivlarni moliyalashtirish va xizmat koʻrsatish toʻlovlarini alohida qismlarga ajrata olish imkoniyatiga ega boʻlsa, ular bilan bogʻliq xarajatlarni xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvida nazarda tutilgan miqdorga mos ravishda hisobga oladi. Agarda konsedent aktivlarni moliyalashtirish va xizmat koʻrsatish toʻlovlarini alohida qismlarga ajrata olish imkoniyatiga ega boʻlmasa, ular bilan bogʻliq xarajatlarni tahlil qilish orqali aniqlab hisobga oladi. 19. Konsedent xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvining iqtisodiy mazmunidan kelib chiqqan holda daromadlarni moliyaviy hisobotda aks ettiradi va mazkur Standartning 14-bandiga muvofiq, moliyaviy hisobotda tan olingan majburiyatni kamaytiradi. 20. Konsedent operatorga xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvi boʻyicha uchinchi shaxslardan yoki aktivlardan foyda olish huquqini taqdim qilishi mazkur kelishuvni foyda keltiruvchi kelishuv sifatida qaralishini anglatadi. Konsedent tomonidan operatorga berilgan huquqlar xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvi davri mobaynida amal qilishini inobatga olib, ushbu huquqlardan tushgan daromadlar moliyaviy hisobotlarda majburiyatlar sifatida aks ettiriladi. Xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuviga koʻra daromadlar tan olinishi bilan majburiyat kamayadi. 21. Konsedent xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuviga oid maʼlumotlarni Oʻzbekiston Respublikasi budjet hisobining (3-sonli BHS) “Budjet hisoboti” (roʻyxat raqami 3124, 2019-yil 18-yanvar) standartiga muvofiq, moliyaviy hisobotlarda taqdim etadi. 22. Konsedent moliyaviy hisobot davrida xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvining quyidagi maʼlumotlarini oshkor qilishi lozim: a) predmeti haqidagi; b) qiymati toʻgʻrisidagi; d) taraflarning huquq va majburiyatlari toʻgʻrisidagi; e) taraflarning oʻz majburiyatlari bajarilishini taʼminlash usullari, miqdorlari va muddatlari haqidagi; f) kelishuvga kiritilgan oʻzgartish va qoʻshimchalar toʻgʻrisidagi; g) kelishuvning muddati, bu muddatni belgilash tartibi haqidagi; h) kelishuvni tugatish asoslari, tartibi va shartlari, muddatidan oldin tugatish tartibi haqidagi. 23. Mazkur Standartning 22-bandida belgilangan oshkor qilinishi lozim boʻlgan maʼlumotlar har bir xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvi boʻyicha alohida koʻrsatiladi. Agar, xizmat koʻrsatish boʻyicha konsessiya kelishuvlari oʻxshash xizmatlarni oʻz ichiga olsa ular bir guruhda koʻrsatiladi.