Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishida shartnomaviy munosabatlarni takomillashtirish va majburiyatlar bajarilishi uchun tomonlarning javobgarligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2025-02-15)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Qishloq xoʻjaligida islohotlarni chuqurlashtirishning eng muhim yoʻnalishlari toʻgʻrisida” 2003-yil 24-martdagi PF-3226-son Farmonini roʻyobga chiqarish, shartnomaviy munosabatlarni takomillashtirish, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtiruvchilar bilan tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari oʻrtasida tuzilgan shartnomalar boʻyicha qabul qilingan majburiyatlarning bajarilishi uchun javobgarlikni oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtiruvchilar bilan tayyorlov, xizmat koʻrsatish tashkilotlari oʻrtasida shartnomalar tuzish, ularni roʻyxatdan oʻtkazish, bajarish, shuningdek ularning bajarilishi monitoringini olib borish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari bilan tuzilgan shartnomalarning tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari tomonidan bajarilishi ustidan tizimli nazorat oʻrnatsinlar. Belgilab qoʻyilsinki, tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi xodimlari shartnomalarning oʻz vaqtida roʻyxatdan oʻtkazilishi, shuningdek qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari bilan tuzilgan shartnomalarning tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari tomonidan bajarilishining doimiy monitoringi olib borilishi uchun shaxsan javob beradilar. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi, Adliya vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda amaldagi qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish boʻyicha takliflar kiritsin. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi I. H. Joʻrabekov va Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari R. S. Azimov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtiruvchilar, tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari oʻrtasida shartnomalar tuzish va ularni bajarishda paydo boʻladigan munosabatlarni tartibga soladi, shuningdek ularni tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimlarida roʻyxatdan oʻtkazish hamda ularning bajarilishi monitoringini olib borish tartibini belgilaydi. 2. Mazkur Nizomning amal qilishi qishloq xoʻjaligi kooperativlari (shirkat xoʻjaliklari), fermer va dehqon xoʻjaliklari, boshqa qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari (keyingi oʻrinlarda xoʻjaliklar deb yuritiladi) hamda qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini tayyorlash, qayta ishlash, moddiy-texnika resurslari yetkazib berish bilan shugʻullanuvchi, mexanizatsiyalashgan ishlarni bajaruvchi, xoʻjaliklarga servis, agrokimyo, agrotexnika xizmatlari va xoʻjaliklarga qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish bilan bogʻliq boshqa xizmatlar koʻrsatuvchi tayyorlov, xizmat koʻrsatish tashkilotlari (keyingi oʻrinlarda tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari deb yuritiladi) oʻrtasida tuzilgan kontraktatsiya shartnomalariga (ularda davlat ehtiyojlari uchun xarid qilish mavjudligidan qatʼi nazar), moddiy-texnika resurslari yetkazib berish, xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish) boʻyicha shartnomalarga tatbiq etiladi. 3. Kontraktatsiya shartnomasi boʻyicha xoʻjalik bunday mahsulotlarni qayta ishlash yoki sotish uchun xarid qiluvchi shaxsga qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini kelishilgan muddatlarda berish majburiyatini oladi, tayyorlovchi esa muayyan narx boʻyicha kelishilgan muddatlarda haq toʻlab ushbu mahsulotlarni sotib olish majburiyatini oladi. Moddiy-texnika resurslari (ehtiyot qismlar, urugʻlik, oʻsimliklarni himoya qilish vositalari, yonilgʻi-moylash materiallari, mineral oʻgʻit va boshqalar) yetkazib berish yuzasidan tuzilgan shartnoma boʻyicha yetkazib beruvchi tashkilot xoʻjalikka oʻzi ishlab chiqaradigan yoki xarid qiladigan moddiy-texnika resurslarini qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirishda foydalanish uchun kelishilgan muddatda yetkazib berish majburiyatini oladi, xoʻjalik esa moddiy-texnika resurslarini qabul qilib olish va ular uchun belgilangan yoki kelishilgan narxlar boʻyicha haq toʻlash majburiyatini oladi. Xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish) yuzasidan tuzilgan shartnoma boʻyicha bajaruvchi tashkilot xoʻjalik buyurtmasiga binoan mexanizatsiyalashgan ishlarni bajarish, servis, agrokimyo, agrotexnika xizmatlari va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish bilan bogʻliq boshqa xizmatlar koʻrsatishni taʼminlash majburiyatini oladi, xoʻjalik esa ushbu ishlar (xizmatlar)ni qabul qilib olish va ular uchun belgilangan yoki kelishilgan narxlar boʻyicha haq toʻlash majburiyatini oladi. 4. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining ayrim turlarini davlat ehtiyojlari uchun xarid qilish mavjud boʻlgan taqdirda tayyorlov tashkilotlari Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining hisob-kitob jamgʻarmasi bilan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari xarid qilishni mablagʻ bilan taʼminlash toʻgʻrisida belgilangan tartibda shartnomalar tuzadi. 5. Xoʻjaliklar bilan tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari oʻrtasida qishloq xoʻjaligi mahsulotlari sotish, moddiy-texnika resurslari yetkazib berish va xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish) yuzasidan tuzilgan barcha turdagi shartnomalar tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimlarida roʻyxatdan oʻtkazilgandan keyin bajarilishi kerak. Tuman (shahar)lar hokimliklari oʻz vakolatlari doirasida xoʻjaliklar bilan tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari oʻrtasida davlat ehtiyojlari uchun shartnomalar tuzilishi va bajarilishi boʻyicha ishlarni muvofiqlashtiradilar. 6. Shartnomalarni tuzish va bajarishda tomonlardan har biri oʻz majburiyatlarini eng yuqori tejam bilan, boshqa tomonlarning iqtisodiy manfaatlariga rioya qilgan holda bajarishi, majburiyatlarning zarur darajada bajarilmasligi natijasida paydo boʻlishi mumkin boʻlgan zararning oldini olish boʻyicha zarur chora-tadbirlarni koʻrishi va boshqa tomonni ushbu chora-tadbirlar toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qilishi, shuningdek unga majburiyatlarni bajarishda koʻmaklashishi kerak. 7. Shartnomalarni tuzishda tomonlar Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksiga, “Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, ushbu Nizomga va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga amal qiladilar. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtiruvchilar bilan tayyorlov, xizmat koʻrsatish tashkilotlari oʻrtasida shartnomalar tuzish va ularni roʻyxatdan oʻtkazish bosqichlari izchilligi sxemasi mazkur Nizomga 1-ilovada keltirilgan. 8. Kontraktatsiya shartnomalari, shuningdek moddiy-texnika resurslari yetkazib berish va xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish) yuzasidan tuzilgan shartnomalar xoʻjaliklarning biznes-rejalarida nazarda tutilgan hajmlardan kelib chiqqan holda, agrotexnika tadbirlarini amalga oshirish boshlanishidan bir oy oldin, lekin kalendar yil boshlanishidan kechikmay tuziladi. Fermer xoʻjaliklari tomonidan tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari bilan kontraktatsiya shartnomalari hamda moddiy-texnika resurslari yetkazib berish va xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish) yuzasidan shartnomalar tuzish tuman fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashining huquqiy masalalar va shartnomaviy munosabatlar guruhi mutaxassisi ishtirokida amalga oshiriladi. 9. Shartnomalarni tuzishda tomonlar tegishli turdagi shartnomalar uchun ishlab chiqilgan alohida namunaviy shakllarga amal qilishi mumkin. 10. Shartnomalarda quyidagilar koʻrsatiladi: shartnomaning mavzusi, mahsulotning nomi, assortimenti, miqdori (hajmi), sifati, narxi (turlari boʻyicha); shartnomaning umumiy summasi; tomonlarning huquqlari va oʻzaro majburiyatlari; mahsulotlarni yetkazib berish tartibi va shartlari, topshirish-qabul qilib olish (ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish) punktlari va davrlari (muddatlari); idishga, markirovka qilishga, oʻrash-joylashga qoʻyiladigan talablar; hisob-kitoblar tartibi, shakli va muddatlari, tomonlarning toʻlov, pochta va yuklab joʻnatish rekvizitlari; shartnoma majburiyatlari bajarilmaganligi yoki zarur darajada bajarmaganligi uchun tomonlarning mulkiy javobgarligi; nizolarni, fors-major holatlarni hal etish tartibi, tomonlarning rekvizitlari, shartnoma tuzilgan sana va joy. Davlat ehtiyojlari uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlari xarid qilish yuzasidan tuziladigan kontraktatsiya shartnomalarida quyidagilar ham koʻrsatiladi: davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan hamda xoʻjaliklar ixtiyorida qoladigan mahsulotlarning sorti va miqdori; mahsulotlarning sifatiga qoʻyiladigan talablar bilan birgalikda texnik reglamentlar yoki standartlarning nomi. 11. Shartnomalarga, shuningdek aniq turdagi shartnomalar uchun yoki ularga nisbatan tomonlardan birining arizasiga koʻra yoxud qonunchilikka muvofiq kelishuvga erishilishi kerak boʻlgan shartnomalar uchun nazarda tutilgan boshqa muhim shartlar ham kiritilishi mumkin. 12. Shartnomaga qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, moddiy-texnika resurslari yetkazib berish va xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish) muddatlari, miqdori va assortimentini belgilovchi, ikkala tomonning imzosi bilan tasdiqlangan hamda shartnomaning tarkibiy qismi hisoblanadigan jadval ilova qilinadi. 13. Qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchisining bevosita joylashgan joyidagi tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari agrotexnika chora-tadbirlarini amalga oshirishdan bir oy oldin shartnoma tuzish uchun xoʻjalikka oʻzining vakolatli vakilini yuborishi kerak. 14. Xoʻjalik shartnoma loyihasi tayyorlov yoki xizmat koʻrsatish tashkiloti vakilidan olingan vaqtdan boshlab 7 kun mobaynida uni koʻrib chiqishi va eʼtirozlar boʻlmagan taqdirda loyihani imzolashi va tayyorlovchiga qaytarishi shart. Xoʻjalikda shartnoma loyihasi shartlari boʻyicha eʼtirozlar paydo boʻlgan taqdirda xoʻjalik yuqorida koʻrsatilgan muddatlarda kelishmovchiliklar toʻgʻrisida protokol tuzadi va uni tayyorlov yoki xizmat koʻrsatish tashkilotiga joʻnatadi, bu toʻgʻrida tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimini tuman fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashini xabardor qiladi. Tuman fermerlari kengashining fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashining huquqiy masalalar va shartnomaviy munosabatlar guruhi mutaxassisi kontraktatsiya shartnomalarini, shuningdek moddiy-texnika resurslari yetkazib berish va xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish) yuzasidan shartnomalarni tuzishda va bajarishda paydo boʻlgan bahslarni hal etishda qatnashadi. 15. Xoʻjalikning shartnoma xulosasiga ilgari shartnoma loyihasida nazarda tutilganlardan boshqacha shartlarda roziligi mavjud boʻlgan javobi aksept (akseptlash) hisoblanmaydi. Bunday javobga akseptlashni rad etish va ayni bir vaqtda yangi taklif (oferta) sifatida qaraladi. 16. Tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkiloti kelishmovchiliklar toʻgʻrisidagi protokol olingan vaqtdan boshlab 7 kun mobaynida uni (zarurat boʻlganda tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi vakili hamda tuman fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashining huquqiy masalalar va shartnomaviy munosabatlar guruhi mutaxassisi bilan birgalikda) koʻrib chiqishi va koʻrib chiqish natijalari boʻyicha takliflarni shartnoma loyihasiga kiritishi yoxud hal etilmagan kelishmovchiliklarni xuddi shu muddatlarda koʻrib chiqish uchun tegishli iqtisodiy sudga berishi shart. 17. Kelishmovchiliklar toʻgʻrisidagi protokol qabul qilinmaganda yoki uni koʻrib chiqish natijalari toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qilinmaganda xoʻjalik nizoni sudda koʻrib chiqishga berishga haqlidir. 18. Shartnoma tomonlardan har biri va tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi uchun bir nusxadan tuziladi. Shartnomaning barcha nusxalari bir xil yuridik kuchga ega boʻladi. 19. Tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari xoʻjaliklar bilan shartnomalarning oʻz vaqtida tuzilishi uchun javob beradi. 20. Tuzilgan shartnoma imzolangan vaqtdan boshlab 3 kun mobaynida tayyorlov yoki xizmat koʻrsatish tashkilotlari tomonidan tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimiga roʻyxatdan oʻtkazish uchun taqdim etiladi. Roʻyxatdan oʻtkazish uchun taqdim etilgan shartnomalarni koʻrib chiqish tuman qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimi tomonidan 3 ish kuni mobaynida amalga oshiriladi. Shartnomalarni roʻyxatdan oʻtkazishda qoʻshimcha hujjatlar yoki toʻlov talab qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 21. Shartnoma: uning amaldagi qonunchilikka muvofiqligi; unda ushbu Nizomning 10-bandida koʻrsatilgan muhim shartlar mavjudligi; xizmat koʻrsatish tashkilotlari tomonidan narx boʻyicha tartibga solinishi kerak boʻlgan mahsulotlar (ishlar, xizmatlar) narxlarining oshirib yuborilishi yuzasidan tekshiriladi. 22. Shartnoma qoʻyiladigan talablarga muvofiq boʻlgan taqdirda tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi uni belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazadi. Shartnomaning barcha nusxalariga roʻyxatdan oʻtkazganlik toʻgʻrisida belgi qoʻyiladi, tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi xodimi tomonidan imzolanadi, imzo muhr bilan tasdiqlanadi. Tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi xodimlari roʻyxatdan oʻtkazishning toʻgʻriligi uchun javob beradi. Shartnoma belgilangan talablarga muvofiq boʻlmagan taqdirda roʻyxatdan oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisida qaror chiqariladi. Asoslangan holdagi rad etish aniq sabablar koʻrsatilgan holda yozma shaklda rasmiylashtiriladi. Shartnomani roʻyxatdan oʻtkazish rad etilgan taqdirda tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari shartnoma puxtalashtirilgandan keyin 3 kun muddatda uni takroran taqdim etishlari shart. 23. Tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimlarida Shartnomalarni roʻyxatdan oʻtkazish daftarlari yuritiladi, ularda quyidagi maʼlumotlar mavjud boʻladi: shartnomaning roʻyxatdan oʻtkazish tartib raqami; shartnoma tuzilgan sana; shartnoma roʻyxatdan oʻtkazilgan sana; shartnomaning tomonlari; yetkazib beriladigan mahsulotlar va koʻrsatiladigan xizmatlar (bajarilgan ishlar) turlari va miqdori (hajmlari); shartnoma summasi; roʻyxatdan oʻtkazilgan shartnomani olgan shaxsning imzosi va sana. 24. Shartnoma roʻyxatdan oʻtkazilgan taqdirda tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari shartnoma roʻyxatdan oʻtkazilgan kundan boshlab ikki kun muddatda xoʻjaliklarga roʻyxatdan oʻtkazilgan shartnomaning bir nusxasini imzolangan holda berishlari shart. Shartnomani roʻyxatdan oʻtkazish rad etilgan taqdirda tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari bu haqda xoʻjalikni rad etish sabablarini koʻrsatgan holda rad etish hujjati olingan kundan boshlab 2 kun muddatda xabardor qilishi shart. 25. Roʻyxatdan oʻtkazilgan shartnomaga kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar shartnoma bilan boʻlgan tartibda rasmiylashtiriladi va ular tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimlarida roʻyxatdan oʻtkazilgandan keyin bajarilishi kerak. 26. Taraflarda hamda tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimida qoladigan shartnoma nusxalari, shu jumladan unga kiritiladigan barcha oʻzgartirish va qoʻshimchalar tomonlar shartnoma majburiyatlarining hammasini bajargan vaqtdan boshlab uch yil mobaynida tegishli tarzda saqlanadi. 27. Xoʻjalikning huquqlari: shartnomada nazarda tutilgan hollarda, tayyorlov tashkilotidan urugʻlik va ekish materiallari bilan oʻz vaqtida taʼminlashni talab qilish. Urugʻlik hamda ekish materiallarining navi, sifati va miqdori tuman (shahar) hokimliklari tomonidan belgilanadi; mahsulotni topshirishda, uning sifatini aniqlashda qatnashish va tayyorlov tashkilotidan mahsulot uchun tegishli toʻlovni talab qilish; tayyorlov tashkilotidan mahsulot yetishtirish uchun shartnomada belgilangan muddatlarda va miqdorda avans toʻlanishini talab qilish, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining ayrim turlarini davlat ehtiyojlari uchun xarid qilish bundan mustasno; tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotidan amaldagi davlat standartlari va shartnomani bajarish uchun zarur boʻlgan boshqa normativ hujjatlar bilan taʼminlashni talab qilish; tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotidan mahsulot xoʻjalik hisobidan tashilganda transport xarajatlarini qoplanishini talab qilish; xizmat koʻrsatish tashkilotidan shartnomaga muvofiq beriladigan buyurtmanomaga binoan tegishli sifatdagi, assortimentdagi mahsulotlar yetkazib berishni va xizmatlar koʻrsatishni (ishlarni bajarishni) talab qilish; tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotidan shartnoma shartlarini bajarmaslik yoki zarur darajada bajarmaslik natijasida yetkazilgan zarar qoplanishini talab qilish. Tovar (ishlar, xizmatlar) unga yomon sifat bilan sotilgan xoʻjalik oʻz xohishiga koʻra: zarur sifatdagi ana shunday tovar (ishlar, xizmatlar)ga almashtirishni; tovar (ishlar, xizmatlar)ning nuqsonlarini bepul bartaraf etishni yoki nuqsonlarni tuzatish uchun sotib oluvchi yoxud uchinchi shaxs tomonidan qilingan xarajatlari toʻlanishini; narxlarning mutanosib ravishda kamaytirilishini talab qilishga haqlidir. Xoʻjalik amaldagi qonunchilikka va shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻladi. 28. Xoʻjalikning majburiyatlari: mahsulotning muayyan turlarini tayyorlovchi tashkilotga shartnomada belgilangan miqdorlarda va assortimentda hamda muddatlarda tegishli sifat bilan yetkazib berish; ilova qilinayotgan hujjatlarni toʻgʻri rasmiylashtirish va mahsulotni topshirishda qoʻyiladigan boshqa talablarga (idishga joylash, qadoqlash, qoramollarni tamgʻalash va boshqalarga) rioya etish; mahsulotni tayyorlov tashkilotiga topshirish uchun oʻz vaqtida tayyorlash; davlat ehtiyojlari uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish uchun yetkazib berilayotgan moddiy-texnika resurslari va ajratilayotgan bank kreditlaridan maqsadli foydalanish; yetkazib berilgan moddiy-texnika resurslari va koʻrsatilgan xizmatlar (bajarilgan ishlar) uchun toʻlovni (hisob-kitoblarni) xizmat koʻrsatish tashkilotlari bilan tuzilgan shartnomalarga muvofiq oʻz vaqtida amalga oshirish. Xoʻjalik qonunchilikka va shartnomaga muvofiq boshqa majburiyatlarni ham oʻz zimmasiga oladi. 29. Tayyorlov tashkilotining huquqlari: tasdiqlangan jadvalga muvofiq shartnomada belgilangan muddatlarda mahsulotlarning muayyan turlarini belgilangan miqdorlarda va assortimentda, tegishli sifat bilan oʻz vaqtida topshirishni talab qilish; qishloq xoʻjaligi mahsulotlari avans summasida nazarda tutilgan hajmlarda topshirilmagan taqdirda tuzilgan shartnomaga muvofiq ilgari berilgan avans mablagʻlari qoplanishini xoʻjaliklardan talab qilish, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining ayrim turlarini davlat ehtiyojlari uchun xarid qilish bundan mustasno. Tayyorlov tashkiloti qonunchilikka va shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻladi. 30. Tayyorlov tashkilotining majburiyatlari: qonunchilikka muvofiq xoʻjaliklar bilan tomonlar kelishgan hajmlarda oʻz vaqtida shartnomalar tuzish; xoʻjaliklarga shartnomada belgilangan davrlarda, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish muddatlariga muvofiq mahsulotlar qiymatining kamida 50 foizi miqdorida (chorvachilik mahsulotlari boʻyicha — shartnomalarda koʻrsatilgan hajmlar qiymatining 25 foizi miqdorida) avans mablagʻlari toʻlash, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining ayrim turlarini davlat ehtiyojlari uchun xarid qilish bundan mustasno; xarid qilinadigan mahsulotning vazni va sifatini toʻgʻri aniqlash; xoʻjaliklar tomonidan yetkazib beriladigan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini shartnomada nazarda tutilgan miqdorlarda va muddatlarda xarid qilish, ularning uzluksiz qabul qilib olinishini taʼminlash; xoʻjaliklar ixtiyorida qoladigan mahsulotlarni shartnomada nazarda tutilgan hollarda texnik reglamentlar yoki standartlar talablariga muvofiq saqlash hamda ularning holati toʻgʻrisida xoʻjaliklarga muntazam ravishda xabar qilib turish; xoʻjaliklar ixtiyorida qoldiriladigan mahsulotlar sifatining yomonlashishi oqibatida xoʻjaliklarga yetkazilgan zararni qoplash; agar shartnomada oʻzgacha hol nazarda tutilmagan boʻlsa, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini kelishilgan jadvalga muvofiq qabul qilib olishni va tashishni taʼminlash; xarid qilinayotgan mahsulot sifatini amaldagi standartlar talablariga muvofiq aniqlash, shartnomada belgilangan narxlarga muvofiq va muddatlarda mahsulot uchun hisob-kitob qilish; qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini saqlash, tayyorlash, tashish va qayta ishlashda ular nobud boʻlishining oldini olish; mahsulotlarni amaldagi standartlarga muvofiq qayta ishlash, sotishga tayyorlash va ularni sotishga taalluqli hujjatlarni rasmiylashtirish; xoʻjaliklarni idishlar, oʻrash materiallari va normativ-texnik hujjatlar (standartlar, texnik shartlar, mahsulotlarning ayrim turlarini xarid qilish, qabul qilib olish, sifatini baholash tartibini tartibga soluvchi qoidalar) bilan shartnomalarga muvofiq taʼminlash; shartnomalarda nazarda tutilgan hollarda xoʻjaliklarni urugʻlik va ekish materiallari bilan taʼminlash; qishloq xoʻjaligi mahsulotlari tayyorlov tashkiloti joylashgan joyda yoki ular koʻrsatgan boshqa joyda qabul qilib olingan taqdirda xoʻjaliklar tomonidan kontraktatsiya shartnomasiga muvofiq yetkazib berilgan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini belgilangan muddatlarda qabul qilib olish. Tayyorlov tashkiloti qonunchilikka va shartnomaga muvofiq boshqa majburiyatlarni ham oʻz zimmasiga oladi. 31. Xizmat koʻrsatish tashkilotlarining huquqlari: amaldagi qonunchilikda belgilangan tartibda va miqdorlarda shartnomaga muvofiq yetkazib beriladigan moddiy-texnika resurslari va koʻrsatiladigan xizmatlar uchun oldindan haq toʻlashni va yakuniy hisob-kitob qilishni talab qilish; taqdim etilgan buyurtmanomaga muvofiq yetkazib berilgan moddiy-texnika resurslarini va koʻrsatiladigan xizmatlarni asossiz ravishda rad etish natijasida yetkazilgan zararni qoplashni xoʻjaliklardan talab qilish. Xizmat koʻrsatuvchi tashkilot qonunchilikka va shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻladi. 32. Xizmat koʻrsatish tashkilotlarining majburiyatlari: xoʻjaliklar bilan qonunchilikka muvofiq oʻz vaqtida shartnomalar tuzish va shartnoma majburiyatlarining bajarilishini taʼminlash; xoʻjaliklarning buyurtmanomalariga binoan shartnomaga muvofiq muddatlarda, miqdorda va sifatda moddiy-texnika resurslari yetkazib berish hamda xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish); yetkazib beriladigan moddiy-texnika resurslari, koʻrsatiladigan xizmatlar sifatining shartnomada belgilangan talablarga, shuningdek amaldagi standartlar va normativlarga muvofiqligini taʼminlash; shartnomani bajarmaslik yoki zarur darajada bajarmaslik natijasida xoʻjalikka yetkazilgan zararni qoplash. Xizmat koʻrsatuvchi tashkilot qonunchilikka va shartnomaga muvofiq boshqa majburiyatlarni ham oʻz zimmasiga oladi. 33. Mahsulotni tashish va tushirish boʻyicha barcha xarajatlar tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari zimmasida boʻladi. Mahsulot xoʻjalik transportida yetkazib berilsa, tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari xoʻjalikka mahsulotni tashish xarajatlarini haqiqiy vazni (idishni ham qoʻshib) boʻyicha qoplaydi. 34. Mahsulotni tashish xarajatlari butun masofa uchun qoplanadi. Kontraktatsiya shartnomalari boʻyicha xarajatlar mahsulot xoʻjalikdan joʻnatilgan joydan boshlab (saralash punkti, brigada, boʻlim, chorvachilik fermasi, yaylov, markaziy ombor, xoʻjalikning markaziy qoʻrgʻoni va hokazolar) shartnomada nazarda tutilgan qabul qilish punktigacha qoplanadi. Moddiy-texnika resurslari yetkazib berish shartnomalari boʻyicha xarajatlar mahsulotni qabul qilish punktidan shartnomada nazarda tutilgan yetkazib berish joyigacha qoplanadi. 35. Xoʻjaliklarning transportda tashish va tushirish xarajatlari qonunchilikka muvofiq tasdiqlangan normalar va tariflar boʻyicha yoxud tomonlarning kelishuviga koʻra belgilanadi. 36. Tayyorlov tashkilotining qoʻshimcha talablariga rioya qilgan holda mahsulot joʻnatish bilan bogʻliq shartnomada belgilanmagan xarajatlar tegishli ravishda tayyorlovchi hisobiga toʻlanadi. 37. Tayyorlov tashkiloti tomonidan standart talablariga muvofiq boʻlmagan, shuningdek konditsiyaga muvofiq boʻlmagan mahsulot qabul qilingan taqdirda qoʻshimcha ravishda sortlarga ajratish tayyorlovchi tomonidan bajariladi, ishlarni bajarish boʻyicha xarajatlar esa qoʻshimcha bitim boʻyicha qoplanadi. 38. Xoʻjaliklar bilan tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari oʻrtasidagi oldindan haq toʻlash va yakuniy hisob-kitoblar shartnomada va qonunchilikda belgilangan tartibda, shaklda va muddatlarda amalga oshiriladi. 39. Shartnomalar shartnoma shartlari va talablariga hamda qonunchilikka rioya qilingan holda zarur darajada bajarilishi kerak. Agar tomonlar oʻz zimmalariga olgan barcha majburiyatlar bajarilishini taʼminlasa, shartnoma bajarilgan deb hisoblanadi. Agar xoʻjalik tomonidan tayyorlovchi tashkilotga shartnomada nazarda tutilganidan yuqoriroq sifat talablariga mos keladigan mahsulot yetkazib berilsa, u holda taraflarning kelishuviga koʻra bunday mahsulotga yuqori narx boʻyicha haq toʻlanadi. 40. Shartnomani bajarishdan bir tomonlama voz kechishga yoki shartnoma shartlarini bir tomonlama oʻzgartirishga yoʻl qoʻyilmaydi, qonunchilikda yoki shartnomada belgilangan hollar bundan mustasno. 41. Shartnomada mahsulotni yetkazib berishning davrlari belgilanishi bilan birgalikda tovarlarni yetkazib berish jadvallari ham (oʻn kunlik, sutkalik va boshqalar) nazarda tutilishi mumkin. Agar shartnomada bunday jadval nazarda tutilmagan taqdirda, xoʻjalik tayyorlov tashkilotini mahsulotni shartnomada nazarda tutilgan assortimentda realizatsiya qilish uchun shartnomada belgilangan muddatlarda moʻljallanayotgan hajmlar va topshirish muddatlari toʻgʻrisida xabardor qilishi kerak. Agar shartnomada bunday muddat koʻrsatilmasa, mahsulot topshirilgunga qadar 30 kunlik muddatda (mavsumiy mahsulotlar boʻyicha — 15 kundan kechikmay) topshirishi va mahsulotni kalendar (sutka boʻyicha) topshirish jadvalini tayyorlov tashkiloti bilan kelishishi kerak. 42. Xoʻjalik tomonidan mahsulot tayyorlov tashkilotiga joʻnatilganda (yetkazib berilganda) mahsulotga belgilangan shakldagi hujjatlar ilova qilinishi, mahsulot tayyorlov tashkiloti tomonidan bevosita xoʻjalikning oʻzida qabul qilib olingan taqdirda — qabul qilish- topshirish hujjatlari ilova qilinishi kerak. 43. Xoʻjalik tomonidan tayyorlov tashkilotiga shartnomaga muvofiq yetkazib beriladigan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari texnik reglamentlar yoki standartlar talablariga, veterinariya va sanitariya nazorati qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak. 44. Tayyorlov tashkiloti xoʻjaliklardan shartnomada nazarda tutilgan hajmlardan ortiqcha yetishtirilgan mahsulotni faqat qoʻshimcha bitim asosida qabul qilishi mumkin. Xoʻjalik bilan tuziladigan qoʻshimcha bitim yozma shaklda rasmiylashtirilishi va tuman qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimida roʻyxatdan oʻtkazilishi kerak. 45. Tayyorlov tashkiloti bilan kelishgan holda xoʻjalik mahsulotni keyingi topshirish davri hisobiga oʻtkazgan holda muddatidan oldin topshirishi mumkin. 46. Shartnomada nazarda tutilgan hollarda xoʻjalikning oʻzida qayta ishlangan mahsulot tayyorlov tashkiloti tomonidan xarid hajmlarining amaldagi ekvivalentlari (koeffitsiyentlari) boʻyicha bajarish hisobiga qabul qilinadi. 47. Mahsulotni tayyorlov punktlariga joʻnatishda mahsulotni transportga yuklash va qaytariladigan idishni boʻshatish xoʻjalikning kuchi va mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi, qabul qilish punktida mahsulotni, xoʻjalikka joʻnatish uchun idishni tushirish tayyorlov tashkilotlarining kuchlari hisobiga amalga oshiriladi. 48. Agar tomonlardan biri yuklash yoki tushirish boʻyicha boshqa tomonning majburiyatlarini bajarsa, oʻz majburiyatlarini bajarmagan tomon belgilangan tariflar asosida, bunday tariflar mavjud boʻlmagan taqdirda esa — oʻzaro kelishuvga koʻra bajarilgan ishlar qiymatini unga toʻlaydi. 49. Shartnomada yetkazilgan mahsulotni tayyorlov punktiga yoki tayyorlovchi korxonaga yetkazib berish nazarda tutilgan hollarda, yetkazib berilganligi uchun haq mahsulotning haqi toʻlanishi bilan birgalikda tayyorlov tashkiloti tomonidan toʻlanadi. 50. Tomonlar shartnomani bajarish davomida oʻzaro kelishuvga koʻra mahsulotni yetkazib berish jadvali va joyini oʻzgartirishga haqlidir. 51. Qabul qilish- topshirish dalolatnomasi tuzilgan sana xoʻjalik tomonidan shartnoma boʻyicha majburiyatlar bajarilgan kun deb hisoblanadi, mahsulot oluvchining manziliga yuklab joʻnatilgan taqdirda esa — mahsulot transport tashkiloti vakiliga topshirilgan sana majburiyatlar bajarilgan kun deb hisoblanadi. Hisob-kitob hujjatidagi bank muassasasi shtampida koʻrsatilgan sana mahsulotga haq toʻlash boʻyicha tayyorlov tashkilotining majburiyati bajarilgan sana deb hisoblanadi. 52. Tayyorlov tashkilotlari va xoʻjaliklar tovar-transport yuk xatida transport vositasi kelgan va mahsulot tushirib (ortib) boʻlingan vaqtni koʻrsatishlari shart. 53. Shartnoma majburiyatlarini bajarishda xarid qilinayotgan qishloq xoʻjaligi mahsulotining sifati va miqdorini baholash, uning uchun haq oʻz vaqtida va toʻgʻri toʻlanishi boʻyicha tomonlar oʻrtasida nizoli masalalar va kelishmovchiliklar paydo boʻlgan taqdirda, bunday masalalar va kelishmovchiliklar tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi tomonidan sudgacha boʻlgan tartibda yoki iqtisodiy sud tomonidan hal etiladi. 54. Mahsulot qabul qilinishi rad etilganda tayyorlov tashkiloti rad etish holati toʻgʻrisida xoʻjalikni yozma shaklda xabardor qilishi shart (tovar-transport yuk xatiga belgi qoʻyish, telegraf orqali va boshqalar). Agar tayyorlov tashkiloti mahsulotni qabul qilish rad etilishi toʻgʻrisida yozma ariza berishdan bosh tortsa, u holda xoʻjalik tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi vakili ishtirokida rad etish holatini tasdiqlovchi dalolatnoma tuzadi. 55. Tayyorlov tashkiloti shartnomaga va topshirish-qabul qilishning kelishilgan jadvaliga muvofiq tayyorlovchiga taqdim etilgan tez buziladigan mahsulotni qabul qilishni rad etgan taqdirda, xoʻjalik ushbu mahsulotni oʻz ixtiyoriga koʻra boshqa shaxslarga sotishi mumkin. Bunda tayyorlov tashkilotlari mahsulotni qabul qilish rad etilganligi uchun mulkiy javobgarlikdan ozod etilmaydi. 56. Tayyorlov tashkiloti tomonidan bevosita xoʻjalikning oʻzida qabul qilingan mahsulot (kartoshka, sabzavot, poliz mahsulotlari, meva va rezavor mevalar, uzum) xoʻjalik hududida vaqtincha saqlanganligi uchun qoʻshimcha haq shartnoma shartlariga muvofiq toʻlanadi. 57. Xoʻjalik tomonidan shartnomada belgilangan davrda (muddatlarda) topshirilmagan mahsulot tomonlar oʻrtasida kelishilgan muddatlarda va shartnomada nazarda tutilgan muddatlarda topshirish hisobiga oʻtkazish yoʻli bilan topshirilishi kerak. 58. Agar tuzilgan shartnomada mahsulot idishda yoki oʻramda yetkazib berilishi nazarda tutilgan boʻlsa, tayyorlov tashkiloti xoʻjalikni shartnomada belgilangan miqdorda va muddatlarda zarur idish, oʻrash materiallari bilan taʼminlaydi. Agar shartnomada oʻzgacha hol nazarda tutilmagan boʻlsa, xoʻjalik tayyorlovchilardan oladigan tovar tushgan koʻp aylanadigan idish va paketlash vositalari egasiga qaytariladi. Boshqa idish va oʻrash materiallari faqat shartnomada nazarda tutilgan hollarda qaytarilishi kerak. Mahsulotlarning ayrim turlari uchun moʻljallangan idish va oʻrash materiallaridan foydalanish xususiyatlari, shuningdek ularni qaytarish tartibi va muddatlari mahsulotning tegishli turlarini xarid qilishni tartibga soluvchi yoʻriqnomalar, qoidalarda yoki tuzilgan shartnomalarda nazarda tutiladi. 59. Tuzilgan shartnomaga muvofiq yetkazib berilgan qishloq xoʻjaligi mahsulotining amaldagi miqdori xoʻjaliklar bilan tayyorlov tashkilotlari oʻrtasida mahsulot yetkazib berish yakunlari boʻyicha tuziladigan qiyosiy dalolatnoma asosida belgilanadi. 60. Xoʻjaliklar tasarrufida qoladigan va qayta ishlanadigan mahsulot tayyorlov tashkilotlari tomonidan belgilangan tartibda qabul qilinadi. Ushbu mahsulot texnik reglamentlar yoki standartlar talablariga muvofiq qayta ishlanishi va saqlanishi kerak hamda faqat xoʻjaliklarning buyurtmasi boʻyicha yuklab joʻnatiladi. Xoʻjaliklar tasarrufida qoladigan mahsulotni saqlash, qayta ishlash, sotishga tayyorlash va yuklab joʻnatish masalalari shartnomaga muvofiq alohida normativ-huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi. Xoʻjaliklar tasarrufida qoladigan qayta ishlangan qishloq xoʻjaligi mahsuloti alohida hisobga olinadi va xoʻjaliklar tomonidan amaldagi tartibga muvofiq oʻz xohishlariga koʻra sotiladi. 61. Moddiy-texnika resurslari yetkazib berish yoki xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish) toʻgʻrisida qabul qilish-topshirish dalolatnomasi tuzilgan sana shartnoma boʻyicha majburiyatlar bajarilgan sana deb hisoblanadi, mahsulot oluvchining manziliga yuklab joʻnatilgan taqdirda esa — mahsulot transport tashkiloti vakiliga topshirilgan sana majburiyatlar bajarilgan sana hisoblanadi. Hisob-kitob hujjatida bank muassasasi shtampida koʻrsatilgan sana xoʻjaliklarning mahsulot (ishlar, xizmatlar)ga haq toʻlash boʻyicha majburiyatlari bajarilgan sana hisoblanadi. 62. Xoʻjaliklarning roziligi bilan moddiy-texnika resurslari muddatidan oldin yetkazib berilishi mumkin. Yetkazib berilgan va xoʻjaliklar tomonidan qabul qilingan moddiy-texnika resurslariga haq toʻlanadi va keyingi davrlarda yetkazib berilishi kerak boʻlgan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari hisobiga oʻtkaziladi. Xoʻjalik muddatlar buzilgan va zarur sifatga muvofiq boʻlmagan holda yetkazib berilgan moddiy-texnika resurslarini qabul qilishni rad etishga haqlidir. 63. Nazarda tutilgan miqdordan ortiqcha bir nomdagi tovarlar yetkazib berilishi ushbu assortimentga kiruvchi boshqa nomdagi yetkazib berilmagan tovarlar oʻrnini toʻldirish sifatida qaralmaydi va yetkazib bermasliklar oʻrni toʻldirilishi kerak, bunday yetkazib berishlar xoʻjalikning oldindan berilgan yozma roziligi boʻyicha amalga oshirilgan hollar bundan mustasno. 64. Yerni mexanizatsiya vositasida shudgorlash boʻyicha bajarilgan ishlar va boshqa xizmatlar xoʻjaliklarning bevosita masʼul xodimlari tomonidan dalolatnoma boʻyicha qabul qilinadi. Dalolatnomada bajarilgan ishlar (xizmatlar) miqdori, ularning sifati, shudgorlar chuqurligi va boshqa agrotexnika koʻrsatkichlari koʻrsatiladi. 65. Moddiy-texnika resurslari yetkazib berish, shartnomada nazarda tutilgan xizmatlarni (ishlarni) koʻrsatish xoʻjaliklarning yozma buyurtmanomasi asosida amalga oshiriladi. Ushbu maqsadlarda xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar Xoʻjaliklarning buyurtmanomalarini roʻyxatdan oʻtkazish daftarini yuritadilar. Ushbu daftarlarda taqdim etilgan buyurtmanomaga muvofiq mahsulot yetkazib berilishi, xizmatlar koʻrsatilishi (ishlar bajarilishi) toʻgʻrisidagi axborot boʻlishi kerak. Buyurtmanoma mahsulot yetkazib berishning, tegishli xizmatlar koʻrsatishning (ishlarni bajarishning) taxmin qilinayotgan sanasidan kamida besh kun oldin chopar, pochta orqali yoki boshqa tarzda beriladi. Buyurtmanomani chopar orqali qabul qilishda tayyorlov va xizmat koʻrsatuvchi tashkilot xodimi xoʻjalikda qoladigan nusxaga sanani koʻrsatgan holda qabul qilinganligi toʻgʻrisida belgi qoʻyadi. Xoʻjalik ilgari berilgan buyurtmanomani bekor qilishga yoxud mahsulot yetkazib berish, tegishli xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish) sanasini oʻzgartirishga haqlidir, tayyorlov va xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar bu haqda buyurtmanomada koʻrsatilgan sana boshlanishidan kamida bir kun oldin xabardor qilinadi. 66. Shartnoma boʻyicha tomonlarning javobgarligi Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 324-339-moddalari talablariga muvofiq belgilanadi. 67. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini kontraktatsiya shartnomasida belgilangan assortiment va turlarda, muddatlarda topshirishdan asossiz boʻyin tovlagan xoʻjalik tayyorlovchiga topshirilmagan mahsulot qiymatining 30 foizi miqdorida jarima toʻlaydi. Jarima miqdori oʻtgan davr (oy, chorak, yil)da mahsulotning shakllangan oʻrtacha narxidan kelib chiqib, xarid narxlariga belgilangan ustamalar toʻlashni hisobga olmasdan hisoblab chiqiladi. Bundan tashqari, zararning mahsulot yetkazib berilmaganligi tufayli yuzaga kelgan, jarima bilan qoplanmagan qismi ham toʻlanadi. 68. Qishloq xoʻjaligi mahsulotini kontraktatsiya shartnomasida belgilangan assortiment, turlar va muddatlarda qabul qilib olish rad etilgan har bir holat uchun tayyorlov tashkiloti xoʻjalikka belgilangan ustamalar toʻlashni hisobga olmasdan shakllangan oʻrtacha narxdan kelib chiqib qabul qilinmagan mahsulot qiymatining 30 foizi miqdorida jarima toʻlaydi, tez buziluvchi mahsulot boʻyicha esa — uning toʻliq qiymatini toʻlaydi. Bundan tashqari, mahsulotni qabul qilish rad etilganligi tufayli xoʻjalik koʻrgan zararning jarima bilan qoplanmagan qismi ham toʻlanadi. 69. Kontraktatsiya shartnomasiga muvofiq topshirilgan (yuklab joʻnatilgan) qishloq xoʻjaligi mahsuloti uchun haq toʻlashdan asossiz bosh tortilganda (xoʻjalikka tegishli summalarni, belgilangan ustamalarni ham qoʻshib, oʻz vaqtida hisoblab oʻtkazmaganlik, hisob-kitoblarning aksept shaklida esa toʻlov topshirigʻi akseptini asossiz toʻliq yoki qisman rad etganda) tayyorlov tashkiloti xoʻjalikka toʻlanmagan summani, oʻzi toʻlashdan bosh tortgan summaning 20 foizi miqdoridagi jarimani toʻlaydi. Tayyorlov tashkiloti jarimadan tashqari xoʻjalikka muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun belgilangan muddatda toʻlanmagan summaning 0,4 foizi miqdorida, biroq muddati oʻtkazib yuborilgan summalarning 50 foizidan ortiq boʻlmagan penya toʻlaydi. 70. Tovar-transport hujjatini rasmiylashtirish rad etilganligi yoki notoʻgʻri rasmiylashtirilganligi uchun aybdor tomon boshqa tomonga tovar-transport hujjatini rasmiylashtirish rad etilganligi yoki notoʻgʻri rasmiylashtirilganligining har bir holati uchun bazaviy hisoblash miqdorida jarima toʻlaydi. Yuklab joʻnatilgan tovarlarga toʻlov yoki tovar-transport hujjatining nusxasi belgilangan muddatda yuborilmaganligi yoki tovarlar yuklab joʻnatilganligi toʻgʻrisida boshqa axborot taqdim etilmaganligi uchun aybdor tomon har bir holat uchun tovar qiymatining 1 foizi miqdorida jarima toʻlaydi. Xoʻjalik tomonidan sarflangan transport xarajatlarini toʻlamaganlik uchun tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari xoʻjalikka toʻlov muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun belgilangan muddatda toʻlanmagan summaning 0,4 foizi, biroq toʻlov muddati oʻtkazib yuborilgan summaning 50 foizidan koʻp boʻlmagan miqdorda penya toʻlaydi. 71. Xoʻjalikni texnik reglamentlar yoki standartlar talablariga javob beradigan, mahsulotning tegishli turlarini xarid qilishni tartibga soluvchi yoʻriqnomalar va qoidalarda yoki kontraktatsiya shartnomasida belgilangan miqdorda va muddatlarda idish va oʻrash materiallari bilan taʼminlanmaganligi uchun tayyorlov tashkiloti xoʻjalikka yetkazib berilmagan idish, oʻrash materiallarining yetkazib berish vaqtida amalda boʻlgan qiymatining 2 baravari miqdorida jarima toʻlaydi. Tayyorlovchining xoʻjalikni idish bilan taʼminlamaganligi mahsulot sifatining pasayishiga yoki tez buziluvchi mahsulotning buzilishiga olib kelgan boʻlsa, tayyorlov tashkiloti xoʻjalikka koʻrilgan zararning jarima bilan qoplanmagan qismini ham toʻlaydi. Bunda xoʻjalik sifatsiz qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetkazib berilganligi uchun javobgarlikdan ozod qilinadi. 72. Tomonlar oʻrtasida kelishilgan jadvalga muvofiq kelgan transportning belgilangan muddatdan ortiqcha bekor turib qolganligi uchun aybdor tomon bekor turib qolish bilan bogʻliq xarajatlarni toʻlaydi. Bekor turib qolish vaqti tomonlar oʻrtasida imzolangan dalolatnomaga muvofiq rasmiylashtiriladi. 73. Tayyorlov yoki xizmat koʻrsatish tashkilot tomonidan mahsulot va koʻrsatilayotgan xizmatlar sifati, miqdori notoʻgʻri aniqlanishi, ularning qiymati notoʻgʻri belgilanishi va undirilishi hollari aniqlangan taqdirda tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari mahsulot va koʻrsatilgan xizmatlar sifatini, shuningdek ularning miqdorini hisobga olgan holda qayta hisob-kitob qiladilar hamda ushbu hisoblangan summadan tashqari xoʻjalikka notoʻgʻri hisoblangan summaning 20 foizi miqdorida jarima toʻlaydilar. Mahsulot uchun hisob-kitob qilishda tayyorlovchi tomonidan ortiqcha olingan pul summalari qaytarib berilmagan taqdirda (ayni bir mahsulotning oʻziga takroran haq toʻlanganda, mahsulot narxi notoʻgʻri qoʻllanilganda, tovarsiz toʻlov talabnomasiga haq toʻlanganda va boshqalarda) tayyorlovchi ushbu summani qaytaradi va boshqa tomonga ushbu pul mablagʻlaridan foydalanilgan butun vaqt uchun Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining qayta moliyalash stavkasi miqdorida ortiqcha olingan summa uchun jarima toʻlaydi. 74. Agar yuklab joʻnatilgan mahsulot (bajarilgan ishlar yoki koʻrsatilgan xizmatlar)ning sifati, assortimenti, sorti texnik reglamentlar yoki standartlar talablariga, namunalarga (etalonlarga) yoki shartnomada belgilangan boshqa shartlarga javob bermagan taqdirda, aybdor tomon sifati zarur darajada boʻlmagan mahsulot (bajarilgan ishlar, koʻrsatilgan xizmatlar) qiymatining 20 foizi miqdorida jarima toʻlaydi. 75. Moddiy-texnika resurslari yetkazib berish va xizmatlar koʻrsatish boʻyicha shartnomada nazarda tutilgan majburiyatlar bajarilishi rad etilganligi uchun xizmat koʻrsatuvchi tashkilot xoʻjalikka belgilangan ustamalardan tashqari yetkazib berilmagan moddiy-texnika resurslari yoki koʻrsatilishi kerak boʻlgan xizmatlar qiymatining 25 foizi miqdorida jarima toʻlaydi. Jarimadan tashqari xizmat koʻrsatuvchi tashkilot xoʻjalikka moddiy-texnika resurslari yetkazib berilmaganligi, ishlar bajarilmaganligi yoki xizmatlar koʻrsatilmaganligi natijasida yetkazilgan zararni toʻlaydi. 76. Yetkazib berish muddati kechiktirilgan, tovarlar yetkazib berilmagan, ishlar bajarilmagan yoki xizmatlar koʻrsatilmagan taqdirda xizmat koʻrsatuvchi tashkilot xoʻjalikka muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun majburiyatlarning bajarilmagan qismining 0,5 foizi miqdorida penya toʻlaydi, biroq penyaning umumiy summasi yetkazib berilmagan tovarlar, bajarilmagan ishlar yoki koʻrsatilmagan xizmatlar qiymatining 50 foizidan ortiq boʻlmasligi kerak. Penya toʻlanishi shartnoma majburiyatlarini buzgan tomonni shartnomaning zarur darajada bajarilishidan va yetkazib berish kechiktirilganligi, tovarlar toʻliq yetkazib berilmaganligi, ishlar bajarilmaganligi yoki xizmatlar koʻrsatilmaganligi tufayli yetkazilgan zararlar qoplanishidan ozod qilmaydi. 761. Xoʻjalik tomonidan davlat ehtiyojlari uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish uchun yetkazib berilgan moddiy-texnika resurslaridan maqsadli foydalanilmagan taqdirda, xoʻjalik xizmat koʻrsatish tashkilotiga maqsadli foydalanilmagan moddiy-texnika va kredit resurslari qiymatining 25 foizi miqdorida jarima toʻlaydi. Xoʻjalik tomonidan, jarimadan tashqari: xizmat koʻrsatish tashkilotiga davlat ehtiyojlari uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish uchun yetkazib berilgan maqsadli foydalanilmagan moddiy-texnika resurslarining sotib olingan narxi bilan moddiy-texnika resurslari sotib olingan kundagi birja kotirovkalarining oʻrtacha narxi oʻrtasidagi ijobiy farq; davlat ehtiyojlari uchun gʻalla va paxta xom ashyosi yetishtirishni moliyalashtirishga ajratilgan maqsadli foydalanilmagan kredit mablagʻlari uchun Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining qayta moliyalash stavkasidan kam boʻlmagan miqdorda foizlar toʻlanadi. 77. Tomonlarning kelishuviga koʻra shartnomada shartnoma majburiyatlari bajarilmasligi yoki zarur darajada bajarilmasligi uchun javobgarlikning amaldagi qonunchilikka zid boʻlmagan boshqa choralari ham nazarda tutilishi mumkin. 78. Zilzila, qurgʻoqchilik, suv toshqini, yongʻin va boshqa tabiiy ofatlar natijasida yengib boʻlmaydigan kuch holatlari (fors-major) munosabati bilan ularning irodasi va xohishiga bogʻliq boʻlmagan sabablar boʻyicha oʻz zimmalariga olgan shartnoma majburiyatlari bajarilmaganligi uchun bir tomon boshqa tomon oldida javob bermaydi. 79. Xoʻjaliklar tomonidan kontraktatsiya shartnomalari bajarilmaganligi yoki zarur darajada bajarilmaganligi uchun ularni javobgarlikka tortishda shuningdek xatti-harakatlari (harakatsizligi) natijasida kontraktatsiya shartnomalari boʻyicha shartnoma majburiyatlari xoʻjaliklar tomonidan bajarilmasligi (zarur darajada bajarilmasligi) uchun xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlarning javobgarligi ham koʻrib chiqiladi. Xizmat koʻrsatish tashkilotlarining aybi bilan xoʻjaliklar tomonidan kontraktatsiya shartnomalari bajarilmasligi (zarur darajada bajarilmasligi) natijasida yetkazilgan zarar ushbu tashkilotlar tomonidan belgilangan tartibda qoplanadi. 80. Shartnomalar bajarilmasligi va zarur darajada bajarilmasligi uchun mazkur Nizomning 67—76- bandlarida nazarda tutilgan javobgarlik choralari, agar shartnomada oʻzgacha hol nazarda tutilmagan boʻlsa, qoʻllaniladi. 801. Xoʻjalik tomonidan davlat ehtiyojlari uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlari xarid qilish boʻyicha tuzilgan kontraktatsiya shartnomalarini buzganlik uchun javobgarlik xavfi sugʻurta qilinishi mumkin. 81. Tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari xoʻjaliklar bilan tuzilgan shartnomalar bajarilishi monitoringini oʻtkazadi. Ushbu maqsadlarda tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlarida har bir xoʻjalik boʻyicha Shartnomalarni roʻyxatdan oʻtkazish va ularning bajarilishini monitoring qilish daftari yuritiladi. 82. Tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari hisobot davridan keyingi oyning 10-kunidan kechikmay har oyda xoʻjaliklar joylashgan joydagi tegishli tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimlarini mazkur Nizomga 2-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha paxta, boshoqli ekinlar doni va sholi boʻyicha xoʻjaliklar bilan tuzilgan shartnomalar bajarilishining borishi toʻgʻrisida xabardor qiladi. Xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar hisobot davridan keyingi oyning 10-kunidan kechikmay har oyda xoʻjaliklar joylashgan joydagi tegishli tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimlarini mazkur Nizomga 3 — 5-ilovalarga muvofiq shakl boʻyicha paxta, boshoqli ekinlar doni va sholi yetishtirish uchun xoʻjaliklar bilan moddiy-texnika resurslari yetkazib berish va xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish) boʻyicha tuzilgan shartnomalar bajarilishining borishi toʻgʻrisida xabardor qiladi. 83. Tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimlari xoʻjaliklar tomonidan taqdim etilgan axborotni 5 kun muddatda (15-kunda) viloyat qishloq xoʻjaligi boshqarmalariga yuboradi. Viloyat qishloq xoʻjaligi boshqarmalari viloyat boʻyicha shartnomalar bajarilishining borishini 5 kun muddatda (20-kunda) umumlashtiradilar hamda tumanlar, tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari boʻyicha yigʻma axborot tayyorlaydilar. Yigʻma axborot Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligiga yuboriladi. 84. Qishloq xoʻjaligi organlari tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlari tomonidan shartnoma majburiyatlari bajarilishi ustidan oʻz vakolatlari doirasida nazorat qiladilar va monitoring olib boradilar. 85. Tayyorlov va xizmat koʻrsatish tashkilotlarining rahbarlari va boshqa mansabdor shaxslari shartnoma majburiyatlari, shuningdek mazkur Nizom talablari bajarilmaganligi yoki zarur darajada bajarilmaganligi uchun qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradilar. 86. Kelishmovchiliklar va nizoli masalalar kelib chiqqan taqdirda tomonlar, qoidaga koʻra, mustaqil ravishda yoki tuman (shahar)lar hokimliklari huzurida tashkil etiladigan yengib boʻlmaydigan kuch holatlari (fors-major)ni tasdiqlash boʻyicha komissiya ishtirokida ularni sudgacha hal etish chora-tadbirlarini koʻradilar. Yengib boʻlmaydigan kuch holatlari (fors-major)ni tasdiqlash boʻyicha komissiyaga tuman (shahar)lar hokimlari rahbarlik qiladi. Yengib boʻlmaydigan kuch holatlari (fors-major)ni tasdiqlash boʻyicha komissiya tarkibiga Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi, “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasi, Suv isteʼmolchilari uyushmasi, fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashlari hududiy organlarining va boshqa manfaatdor tashkilotlarning vakillari kiradi. Komissiyaning shaxsiy tarkibi tuman (shahar)lar hokimlari tomonidan tasdiqlanadi. Yengib boʻlmaydigan kuch holatlari (fors-major)ni tasdiqlash boʻyicha komissiya nizoni koʻrib chiqishda ishtirok etish paytida vakolatli davlat organlarining maʼlumotlari va axboroti asosida mahsulotning sifati pasaytirilishi yoki buzilishi hollari yuzasidan xulosa, shuningdek yengib boʻlmaydigan kuch holatlari (fors-major) oqibatida yoxud tayyorlovchining aybi bilan shartnomalar boʻyicha majburiyatlar bajarilmaganligi uchun xoʻjaliklarni javobgarlikdan ozod qilish yuzasidan xulosa berishlari mumkin. Fors-major holatlarini aniqlashda shartnoma taraflari qatnashishi kerak. Bosqichlar‎ Tadbirlar‎ Bajarish muddatlari‎ Masʼullar‎ 1-bosqich ‎ Shartnomalar tuzishga tayyorgarlik koʻrish ‎ Agrotexnika tadbirlari boshlanishidan bir oy oldin ‎ Tayyorlov, xizmat koʻrsatuvchi va boshqa tashkilotlar ‎ 2-bosqich ‎ Shartnomalarni koʻrib chiqish va imzolash ‎ 7 kun mobaynida‎ Qishloq xoʻjaligi korxonalari‎ 3-bosqich ‎ Shartnomalarni roʻyxatdan oʻtkazish uchun berish ‎ 3 kun mobaynida‎ Tayyorlov, xizmat koʻrsatuvchi va boshqa tashkilotlar‎ 4-bosqich ‎ Shartnomalarni roʻyxatdan oʻtkazish ‎ 3 ish kuni mobaynida‎ Qishloq xoʻjaligi boʻlimlari ‎ 5-bosqich ‎ Shartnomalarni roʻyxatdan oʻtkazgandan keyin tayyorlov, xizmat koʻrsatuvchi va boshqa tashkilotlarga berish ‎ roʻyxatdan oʻtkazilgandan keyin 1 kun mobaynida‎ Qishloq xoʻjaligi boʻlimlari‎ 6-bosqich ‎ Roʻyxatdan oʻtkazilgan shartnomalarni xoʻjaliklarga berish ‎ roʻyxatdan oʻtkazil-gandan keyin 2 kun mobaynida‎ Tayyorlov, xizmat koʻrsatuvchi va boshqa tashkilotlar‎ 7-bosqich ‎ Shartnomalarni saqlash ‎ Barcha shartnoma shartlari bajarilgandan keyin 3 yil mobaynida ‎ Tayyorlov, xizmat koʻrsatuvchi va boshqa tashkilotlar, qishloq xoʻjaligi boʻlimlari, qishloq xoʻjaligi korxonalari‎ №‎‏‎ ‎‏Xoʻjalik-lar nomi‎ Shartnomalar‎‎ Amalda topshirilgan mahsulotlar‎‎ Toʻlanishi lozim boʻl-gan boʻnak miqdori (ming soʻm) ‎‏‎ Amalda toʻlangan boʻnak (ming soʻm) ‎‏‎ Oxirgi hisob-kitob uchun hisoblan-gan (ming soʻm) ‎‏ Shundan‎‎ Hajmi (tn) ‎ Summasi (ming soʻm) ‎ Hajmi (tn) ‎ Summasi (ming soʻm) ‎ toʻlangan (ming soʻm) ‎ toʻlanishi lozim (ming soʻm) ‎ 1‎ 2‎ 3‎ 4‎ 5‎ 6‎ 7‎ 8‎ 9‎ 10‎ 11‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Jami:‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎Tayyorlov tashkiloti rahbari: ‎‎____________________‎(imzo) ‎‎ Bosh buxgalter:‎‎ ‎‎_____________________‎ ‎(imzo) ‎‎ Muhr‎‎ ‎‏‎‏Xoʻjalik nomi‎ ‎‎‏Yetkazib berish boʻyicha tuzilgan shartnomalar (tonnada)‎‎ ‎‎‏Yetkazib berish boʻyicha bajarilgan shartnomalar (tonnada) ‎‎ Azot‎‎ yetkazib berish boʻyicha tuzilgan shartnomalar (tonnada)‎‎ yetkazib berish boʻyicha bajarilgan shartnomalar (tonnada) ‎‎ jami‎ shu jumladan hisobot dav-rida‎‎ hisobot davrida jami shu jumladan oxirgi oyda‎‎ jami shu jumladan hisobot davrida‎‎ hisobot davrida jami shu jumladan oxirgi oyda 1‎ 2 3‎‎ 4 5‎‎ 6 7‎‎ 8‎‎ 9 ‎ ‎‎ ‎ ‎‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎‎ Fosfor‎‎ Kaliy‎‎ Oʻsimliklarni himoya qilish kimyoviy vositalari‎‎ Yetkazib berish boʻyicha tuzilgan shartnomalar (tonnada)‎‎ Yetkazib berish boʻyicha bajarilgan shartnomalar (tonnada) ‎‎ Yetkazib berish boʻyicha tuzilgan shartnomalar (tonnada)‎‎ Yetkazib berish boʻyicha bajarilgan shartnomalar (tonnada) ‎‎ Yetkazib berish boʻyicha tuzilgan shartnomalar (tonnada)‎‎ Yetkazib berish boʻyicha bajarilgan shartnomalar (tonnada) ‎‎ jami‎ shu jumladan hisobot davrida ‎ hisobot davrida jami‎ shu jumla-dan oxirgi oyda‎ jami‎ shu jum-ladan hisobot davrida ‎ hisobot davrida jami‎ shu jumladan oxirgi oyda‎ jami‎ shu jum-ladan hisobot davrida ‎ hisobot davrida jami‎ shu jumladan oxirgi oyda‎ 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Tashkilot rahbari: __________________‎(imzo)‎‎ ‎‎ Bosh buxgalter:‎‎‎‎ __________________‎(imzo)‎‎ ‎‎Muhr ‎‏‎‏Xoʻjalik nomi‎ ‎‎‏Yetkazib berish boʻyicha tuzilgan shartnomalar (tonnada)‎‎ ‎‎‏Yetkazib berish boʻyicha bajarilgan shartnomalar (tonnada) ‎‎ Avtobenzin‎‎ yetkazib berish boʻyicha tuzilgan shartnomalar (tonnada)‎‎ yetkazib berish boʻyicha bajarilgan shartnomalar (tonnada) ‎‎ jami‎ shu jumladan hisobot davrida‎‎ hisobot davrida jami shu jumladan oxirgi oyda‎‎ jami shu jumladan hisobot davrida‎‎ hisobot davrida jami shu jumladan oxirgi oyda 1‎ 2‎ 3‎‎ 4‎ 5‎‎ 6‎ 7‎‎ 8‎ 9‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ Dizel yoqilgʻisi‎‎ Boshqalar‎‎ yetkazib berish boʻyicha tuzilgan shartnomalar (tonnada) ‎‎ yetkazib berish boʻyicha bajarilgan shartnomalar (tonnada) ‎‎ yetkazib berish boʻyicha tuzilgan shartnomalar (tonnada) ‎‎ yetkazib berish boʻyicha bajarilgan shartnomalar (tonnada) ‎‎ jami shu jumladan hisobot davrida hisobot davrida jami shu jumladan oxirgi oyda jami shu jumladan hisobot davrida hisobot davrida jami shu jumladan oxirgi oyda 10‎ ‎‎11 12‎ ‎‎13 14‎ ‎‎15 16‎ ‎‎17 Tashkilot rahbari‎‎: _______________‎‎‎(imzo) ‎‎ Bosh buxgalter:‎‎ _______________‎(imzo)‎‎ Muhr‎‎ ‎‎Xoʻjaliklar nomi‎‏‎ Yetkazib berish boʻyicha tuzilgan shartnomalar ‎(ming soʻmda yoki tonnada) Yetkazib berish boʻyicha bajarilgan shartnomalar ‎(ming soʻm yoki ming tonnada) ‎‎‎ jami shu jumladan hisobot davrida ‎ hisobot davrida jami ‎ shu jumladan oxirgi oyda ‎ 1‎ 2‎ 3‎ 4‎ 5‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Tashkilot rahbari: ‎‎ __________________‎(imzo) ‎ Bosh buxgalter:‎‎ __________________‎(imzo)‎‎ Muhr‎ 1. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari kontraktatsiya shartnomalarini tuzish va bajarish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash haqida” 1994-yil 29-avgustdagi 438-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1994-y., 8-son, 41-modda); 2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish va ayrimlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida” 1999-yil 30-apreldagi 202-son qaroriga 1-ilovaning 6-bandi (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1999-y., 4-son, 22-modda); 4. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtiruvchilarning xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar bilan shartnomalar tuzish va ularni bajarish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash haqida” 2001-yil 12-iyuldagi 297-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2001-y., 7-son, 39-modda)