Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi huzurida inson huquqlariga rioya etish va uni himoya qilish sohasida kadrlar malakasini oshirish boʻyicha oʻquv kurslarini tashkil qilish toʻgʻrisida
(resolution, 2022-04-05)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2018-yil 10-dekabrdagi PQ-4056-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markaziga (keyingi oʻrinlarda Markaz deb ataladi) inson huquqlari masalalari boʻyicha davlat organlari xodimlarini oʻqitish va ularning malakasini oshirishning samarali mexanizmlari va tartibotlarini shakllantirish, davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlarining vakillari uchun BMTning ustav va shartnomaviy organlariga inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining milliy maʼruzalarini, shuningdek, muqobil maʼruzalarni tayyorlash, inson huquqlarini himoya qilish boʻyicha xalqaro va mintaqaviy tuzilmalar soʻrovlariga javoblar yuborish yuzasidan oʻquv kurslarini oʻtkazish yuklanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 2. Quyidagilar: Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi huzuridagi Inson huquqlariga rioya etish va uni himoya qilish sohasida kadrlar malakasini oshirish boʻyicha oʻquv kurslari toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq; Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi huzuridagi Inson huquqlariga rioya etish va uni himoya qilish sohasida kadrlar malakasini oshirish boʻyicha oʻquv kurslarida Malaka oshirganlik toʻgʻrisidagi sertifikat namunasi 2-ilovaga muvofiqtasdiqlansin. 3. Quyidagilar Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi huzuridagi Inson huquqlariga rioya etish va uni himoya qilish sohasida kadrlar malakasini oshirish boʻyicha oʻquv kurslarining (keyingi oʻrinlarda Oʻquv kurslari deb ataladi) asosiy vazifalari etib belgilansin: davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari vakillarida inson huquqlari va erkinliklari sohasidagi davlat siyosatining maqsad va vazifalari, inson huquqlari xalqaro standartlarini qonunchilikka va huquqni qoʻllash amaliyotiga implementatsiya qilish usullari va vositalari toʻgʻrisida aniq tushunchani shakllantirish; ilgʻor xalqaro va xorijiy tajribani oʻrganish asosida inson huquqlari boʻyicha xalqaro shartnomalarning bajarilishini tashkil etish tartibotlarini oʻrganish; Oʻquv kurslari tinglovchilarida oʻz faoliyatida xalqaro inson huquqlari standartlarini tatbiq etishning huquqiy va tashkiliy mexanizmlarini takomillashtirish masalalari boʻyicha tahliliy koʻnikmalarni shakllantirish; davlat boshqaruvining alohida sektorlarida vaziyatni tizimli nazorat filish va monitoring olib borish, inson huquqlari va erkinliklarining tegishli sohasidagi taraqqiyotdan dalolat qiluvchi miqdor va sifat koʻrsatkichlari (indikatorlari)ni aniqlash koʻnikmalarini oʻrgatish; inson huquqlari masalalari boʻyicha samarali axborot-maʼrifiy va taʼlim faoliyatini amalga oshirish koʻnikmalarini shakllantirish, shuningdek, inson huquqlari boʻyicha milliy harakatlar rejalarini bajarish sohasida samarali xalqaro hamkorlikni tashkil qilish; inson huquqlariga rioya etish va uni himoya qilishning dolzarb masalalari muhokamasi boʻyicha tadbirlarni muntazam asosda oʻtkazish. 4. Belgilansinki: Oʻquv kurslariga oʻquv-metodik rahbarlik qilish va bu kurslar faoliyatini tashkil qilish Markaz tomonidan amalga oshiriladi; Oʻquv kurslari tinglovchilarining kontingenti va oʻqitish jadvali davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlarining buyurtmanomalari boʻyicha boshqaruv xodimlari orasidan Markaz tomonidan shakllantiriladi; Oʻquv kurslarida oʻquv mashgʻulotlarini oʻtkazish mehnatga soatbay haq toʻlash shartlarida Markaz, yetakchi taʼlim va ilmiy-tadqiqot muassasalari xodimlari, shuningdek, amaliyotchi mutaxassislar tomonidan amalga oshiriladi; Oʻquv kurslariga oʻqishga yuborilgan tinglovchilarning asosiy ish joyi boʻyicha oʻrtacha oylik ish haqi oʻqish davrida saqlanib qoladi; boshqa shaharlik tinglovchilarga turar joyni ijaraga olish va taʼlim olish joyiga bir marta borib kelish boʻyicha sarflagan yoʻl xarajatlari, sutkalik toʻlovlar ularni yuborayotgan tashkilot tomonidan xizmat safari toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan normalar va tartibda qoplanadi; Oʻquv kurslarini tashkil qilish va oʻtkazish, shu jumladan, oʻquv, tarqatma materiallar va idora ashyolarini sotib olish bilan bogʻliq xarajatlarni moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari, xalqaro tashkilotlarning grantlari va donorlik mablagʻlari, shuningdek, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga amalga oshiriladi. 5. Markaz ikki oy muddatda: Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi bilan kelishgan holda Oʻquv kurslari uchun oʻquv dasturlarini ishlab chiqsin va tasdiqlasin; Oʻquv kurslarida mashgʻulotlarni oʻtkazish uchun yetakchi taʼlim va ilmiy-tadqiqot muassasalarining yuqori malakali professor-oʻqituvchilar tarkibi va yetakchi amaliyotchi mutaxassislar jalb etilishini, shuningdek, oʻquv jarayoni oʻqitishning zamonaviy shakl va usullari, ilgʻor pedagogik va innovatsion texnologiyalardan foydalangan holda tashkil etilishini taʼminlasin. 6. Xodimlarni qoʻshimcha moddiy ragʻbatlantirish va qoʻllab-quvvatlash maqsadida 2019-yil 15-avgustdan boshlab Markaz xodimlari (shu jumladan, yordamchi xodimlar) lavozim maoshiga 50 foiz miqdordagi har oylik ustamalar belgilansin. Bunda boshqaruv xodimlari va yordamchi xodimlarning har oylik ustamalarini belgilash boʻyicha qaror belgilangan tartibda Markaz direktori tomonidan qabul qilinadi. 7. Oʻzbekiston Respublikasining inson huquqlari sohasidagi xalqaro majburiyatlarini bajarishda ishtirok etayotgan davlat organlari va boshqa tashkilotlar boshqaruv xodimlaridan iborat mutaxassislarini har yili Markazga yoʻnaltirish yoʻli bilan inson huquqlari xalqaro standartlari boʻyicha professional oʻqitish uchun ularning kasbiy darajasini muntazam oshirishni amaliyotga joriy etsinlar. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi: Markazning asoslangan hisob-kitoblari boʻyicha 2019-yilda ushbu qarorni amalga oshirish, shu jumladan, mini-bosmaxona sotib olish va Oʻquv kurslari tashkil etish xarajatlari bilan bogʻliq budjet mablagʻlari ajratilishini taʼminlasin; Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti parametrlarida 2020-yildan boshlab Markaz xarajatlarini moliyalashtirish uchun zarur mablagʻlarni nazarda tutsin. 9. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining ijtimoiy rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari A.A. Abduxakimov va Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi direktori A.X. Saidov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi huzuridagi Inson huquqlariga rioya etish va uni himoya qilish sohasida kadrlar malakasini oshirish boʻyicha oʻquv kurslari (keyingi oʻrinlarda Oʻquv kurslari deb ataladi)ning maqsad va vazifalarini, faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Oʻquv kurslari davlat organlarining boshqaruv xodimlari va fuqarolik jamiyati institutlari mutaxassislarining inson huquqlariga rioya etish va uni himoya qilish masalalari boʻyicha kasbiy malakasini oshirishga qaratilgan. Inson huquqlariga rioya etish va uni himoya qilish sohasida faoliyat olib boruvchi fuqarolik jamiyati institutlari xodimlarini Oʻquv kurslarida oʻqitish tavsiyaviy tusga ega. 3. Oʻquv kurslari uchun tinglovchilar tarkibini shakllantirish davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlarining buyurtma nomalari asosida Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazida (keyingi oʻrinlarda Markaz deb ataladi) amalga oshiriladi. 4. Xodimlarni Oʻquv kurslarida oʻqitish Oʻzbekiston Respublikasining inson huquqlari sohasidagi xalqaro majburiyatlarini bajarishda ishtirok etayotgan davlat organlari va boshqa tashkilotlar (keyingi oʻrinlarda buyurtmachi tashkilotlar deb ataladi) tashabbusi boʻyicha tashkil qilinadi. 5. Oʻquv kurslarining maqsadi inson huquqlariga rioya etish va uni himoya qilish boʻyicha kadrlarning kasbiy bilimlari, mahorat va koʻnikmalarini muntazam yangilash, BMTning ustav va shartnomaviy organlariga Oʻzbekiston Respublikasining inson huquqlari boʻyicha milliy maʼruzalarini tayyorlash, inson huquqlarini himoya qilish boʻyicha xalqaro va mintaqaviy tuzilmalarning tavsiyalarini bajarishdan iboratdir. 6. Quyidagilar Oʻquv kurslarining vazifalari hisoblanadi: davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari vakillarida inson huquqlari va erkinliklari sohasidagi davlat siyosatining maqsad va vazifalari, inson huquqlari xalqaro standartlarini qonunchilikka va huquqni qoʻllash amaliyotiga implementatsiya qilish usullari va vositalari toʻgʻrisida aniq tushunchalarni shakllantirish; ilgʻor xalqaro va xorijiy tajribani oʻrganish asosida inson huquqlari boʻyicha xalqaro shartnomalarning bajarilishini tashkil etish tartibotlarini oʻrganish; Oʻquv kurslari tinglovchilarida oʻz faoliyatida xalqaro inson huquqlari standartlarini tatbiq etishning huquqiy va tashkiliy mexanizmlarini takomillashtirish masalalari boʻyicha tahliliy koʻnikmalarni shakllantirish; davlat boshqaruvining alohida sektorlarida vaziyatni tizimli nazorat qilish va monitoring olib borish, inson huquqlari va erkinliklarining tegishli sohasidagi taraqqiyotdan dalolat qiluvchi miqdor va sifat koʻrsatkichlari (indikatorlari)ni aniqlash koʻnikmalarini oʻrgatish; inson huquqlari masalalari boʻyicha samarali axborot-maʼrifiy va taʼlim faoliyatini amalga oshirish koʻnikmalarini shakllantirish, shuningdek, inson huquqlari boʻyicha milliy harakatlar rejalarini bajarish sohasida samarali xalqaro hamkorlikni tashkil qilish; inson huquqlariga rioya etish va uni himoya qilishning dolzarb masalalari muhokamasi boʻyicha tadbirlarni muntazam asosda oʻtkazish. 7. Tinglovchilarning Oʻquv kurslarida taʼlim olishi ishdan ajralgan holda tegishli yoʻnalishlar boʻyicha tasdiqlangan oʻquv dasturlariga muvofiq Markaz tomonidan tashkil qilinadi. 8. Oʻquv kurslarida oʻqitish hajmi 36 soatni tashkil etadi. Oʻquv yuklamasini rejalashtirishda tinglovchilarning mustaqil ishlashiga alohida eʼtibor qaratiladi. Oʻquv yuklamasining umumiy hajmi inson huquqlari boʻyicha xalqaro standartlar talablari, BMTning shartnomaviy organlari va BMT Inson huquqlari boʻyicha kengashining Universal davriy hisoboti boʻyicha bergan tavsiyalaridan kelib chiqqan holda fanlar bloklari boʻyicha taqsimlanadi. 9. Buyurtmachi tashkilotlar har yili 20-noyabrgacha boʻlgan muddatda sanasiga qadar Markazga nomzodlar roʻyxatini taqdim etadi. Markaz buyurtmachi tashkilotlar bilan birgalikda har yili 1-dekabrgacha Oʻquv kurslari tinglovchilarining kontingentini shakllantiradi va tasdiqlaydi. 10. Tinglovchilar Oʻquv kurslariga tasdiqlangan reja-jadval asosida Markaz direktorining buyrugʻi bilan qabul qilinadi. 11. Oʻquv kurslariga oʻqishga yuborilgan tinglovchilarning oʻrtacha oylik ish haqi oʻqish davrida asosiy ish joyi boʻyicha saqlab qolinadi. 12. Markaz: Oʻquv kurslarining faoliyatiga oʻquv-metodik rahbarlik qiladi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi bilan kelishgan holda Oʻquv kurslarida malaka oshirish oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi, shuningdek, ularning muntazam yangilanishini taʼminlaydi; malaka oshirish tizimi mexanizmlari va usullarini takomillashtirish choralarini qoʻradi; malaka oshirish tizimiga taʼlimning zamonaviy shakllari va usullarini, ilgʻor pedagogik, axborot-kommunikatsiya va innovatsion texnologiyalarni joriy qiladi. 13. Buyurtmachi tashkilotlar: kadrlar malakasini oshirish qamrovining toʻliqligi va oʻz vaqtida amalga oshirilganligi uchun masʼul hisoblanadilar; inson huquqlari boʻyicha asosiy konvensiyalarning qoidalarini bajarish boʻyicha milliy maʼruzalar uchun axborot tayyorlovchi xodimlar orasidan oʻqitish uchun kadrlarga boʻlgan ehtiyojni aniqlaydilar va ular kontingentini shakllantiradilar; nazariy oʻqitishning huquqni qoʻllash amaliyoti bilan uzviy bogʻliqligini, amaliy mashgʻulotlar va stajirovkalar oʻtkazilishini taʼminlaydilar; Markazga statistik, axborot-tahliliy materiallarni, huquqni qoʻllash amaliyoti umumlashmalari va materiallarini taqdim etadilar, axborot-resurs bazasini rivojlantirishga koʻmaklashadilar. 14. Oʻquv kurslari inson huquqlari sohasidagi dolzarb muammolar inobatga olingan holda tasdiqlangan oʻquv dasturlari asosida tashkil etiladi. Oʻquv dasturlari har yili inson huquqlariga rioya etish va uni himoya qilish sohasida davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlari asosida takomillashtiriladi. 15. Oʻquv kurslarida oʻquv mashgʻulotlarining quyidagi asosiy turlari qoʻllaniladi: maʼruza; interaktiv seminar; amaliy mashgʻulot; sayyor mashgʻulot; tajriba almashish; mustaqil taʼlim. 16. Mashgʻulotlar asosan interaktiv shaklda, shu jumladan, “aqliy hujumlar”, “keys stadi”, “jamoa boʻlib ishlash”, “davra suhbatlari” hamda bilimlar va koʻnikmalar berishning boshqa zamonaviy shakllarida oʻtkaziladi. Oʻquv kurslari tegishli axborot-metodik va tashkiliy-texnik baza asosida masofadan oʻqitish usullari qoʻllanilgan holda tashkil qilinishi ham mumkin. 17. Barcha turdagi auditoriya mashgʻulotlarining davomiyligi 80 daqiqani tashkil etadi, oʻquv mashgʻulotlari oraligʻidagi tanaffus ― kamida 10 daqiqadan iborat boʻladi. 18. Malaka oshirish kurslaridagi oʻquv jarayoni tinglovchilarining soni, qoidga koʻra, guruhlarning toʻldirilishiga bogʻliq holda kamida 15 ― 20 kishidan iborat akademik guruhlarda tashkil qilinadi. Mashgʻulotlar tinglovchilarning qaysi tilni afzal koʻrishlariga bogʻliq holda davlat tilida va rus tilida ham olib boriladi. 19. Uzrli sabablar bilan (hujjatlar asosida tasdiqlangan kasallik yoki boshqa sabablar) oʻqishni davom ettira olmaydigan tinglovchilar oʻz arizasiga koʻra tinglovchilar safidan chiqariladi. Kurslar tinglovchilari uzrsiz sabablar bilan 12 soatdan koʻp hajmdagi mashgʻulotlarda qatnashmaganligi uchun tinglovchilar safidan chiqariladi. Kursdan chiqarilgan tinglovchilar kursni oʻtmagan hisoblanadi. 20. Kursga kelmaganligining xolisona sabablari boʻlganda tinglovchi keyingi guruhlarda kursni oʻtish jadvaliga kiritiladi. 21. Oʻquv kurslarida mashgʻulotlar oʻtkazishga shartnoma asosida yetakchi taʼlim va ilmiy-tadqiqot muassasalarining hodimlari, xorijiy mutaxassislar va amaliyotchi mutaxassislar jalb qilinadi. 22. Kurslar tinglovchilarining bilimi suhbat (test sinovi) asosida baholanadi. Oʻquv kurslari tinglovchilarining bilimini baholashni tashkil etish va oʻtkazish uchun inson huquqlari sohasidagi yetakchi mutaxassislar orasidan kamida 3 ― 5 kishidan iborat komissiya shakllantiriladi. 23. Bilimlarni baholash jarayoniga uzrli sabab bilan ishtirok etmagan tinglovchilar navbatdagi guruh tinglovchilari bilan birgalikda ishtirok etishlari mumkin. 24. Oʻqitish taʼlim dasturlarini muvaffaqiyatli oʻtgan tinglovchilarga davlat namunasidagi sertifikat beriladi. Suhbatdan (test sinovidan) oʻtmagan tinglovchilarga malaka oshirish oʻquv dasturini oʻzlashtirmagan shaxslar uchun maʼlumotnoma beriladi. 25. Oʻquv kurslarini tashkil etish va oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlarni, shu jumladan, kurslar tinglovchilari uchun oʻquv, tarqatma materiallar va idora anjomlarini xarid qilish xarajatlarini moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari, xalqaro tashkilotlarning grantlari va donorlik mablagʻlari, shuningdek, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga amalga oshiriladi. 26. Davlat organlari xodimlarini Oʻquv kurslarida oʻqitish xarajatlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi. Fuqarolik jamiyati institutlari va boshqa tashkilotlar vakillarini Oʻquv kurslarida oʻqitish xarajatlari shartnoma asosida amalga oshiriladi. Asosiy ish joyidan ajralgan holda boshqa hududlardan oʻqishga yuborilgan shaxslarning taʼlim olish joyiga bir marta borib-kelish xarajatlari, xizmat safari xarajatlari buyurtmachi tashkilotlarning budjet va budjetdan tashqari mablagʻlari hisobiga qoplanadi. 27. Oʻquv kurslarida taʼlim olish toʻlovi miqdori Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishgan holda Markaz tomonidan belgilanadi.