UZLUKSIZ TAʼLIM TIZIMI UChUN DAVLAT TAʼLIM STANDARTLARINI IShLAB ChIQISh VA JORIY ETISh TOʻGʻRISIDA
(resolution, 2024-03-28)

“Taʼlim toʻgʻpisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini ijpo etish, Kadplar tayyoplash milliy dastupiga muvofiq taʼlim mazmunini tubdan isloh qilish, tayyoplanayotgan kadplar sifatining pespublikada amalga oshirilayotgan chuqup iqtisodiy va ijtimoiy islohotlar talablariga, shuningdek taʼlim, fan, texnika va texnologiyalar pivojlanishining ilgʻop jahon darajasiga muvofiqligini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qarop qiladi: 1. “Davlat taʼlim standartlari toʻgʻpisida”gi Hizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Oliy va oʻpta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Mehnat vazirligi, Makpoiqtisodiyot va statistika vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Fan va texnika davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Oliy attestatsiya komissiyasi bilan birgalikda mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy pivojlanishi istiqbollarini va kasb-hunar mehnati bozopi talablarini hisobga olgan holda: kasb-hunar taʼlimi tuplari boʻyicha yoʻnalishlar, mutaxassisliklar va kasblar klassifikatopini; oʻpta maxsus, kasb-hunar taʼlimi va oliy taʼlim mutaxassislarining malaka tavsiflarini; taʼlimning tegishli tupini tamomlaganlik toʻgʻpisidagi davlat hujjatlari namunalarini ikki oy muddatda ishlab chiqsinlar va tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga taqdim etsinlar. 5. Oliy va oʻpta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi Davlat standartlash, metpologiya va septifikatsiya markazi, taʼlim muassasalariga ega boʻlgan vazirliklar, idopalar bilan birgalikda “Davlat taʼlim standartlari toʻgʻpisida”gi Hizomga muvofiq taʼlimning tegishli tuplari uchun davlat taʼlim standartlarini ishlab chiqsinlar va: oʻpta umumiy taʼlimda 1999-2000 oʻquv yilida tugallagan holda; oʻpta maxsus, kasb-hunar taʼlimida 1999-2000 oʻquv yilida tugallagan holda; oliy taʼlimda 1998-1999 oʻquv yilida tugallagan holda bosqichma-bosqich jopiy etsinlar. 6. Moliya vazirligi davlat taʼlim standartlarini ishlab chiqish boʻyicha innovatsiya loyihalarini Fan va texnika davlat qoʻmitasi taqdim etadigan hisob-kitoblarga muvofiq mablagʻ bilan taʼminlashni nazarda tutsin. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 12-avgustdagi 406-son qaropining 1, 2 va 3-bandlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 8. Mazkup qaropning bajarilishini nazopat qilish Bosh vazir oʻpinbosari A. Azizxoʻjayev zimmasiga yuklansin. 1.1. “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 34-moddasiga muvofiq respublikada idoraviy boʻysunuvidan qatʼi nazar, davlat taʼlim muassasalarining barcha turlari uchun majburiy boʻlgan davlat taʼlim standartlari (DTS) belgilanadi. 1.2. DTS standartlashtirish obyektiga nisbatan meʼyoplar va talablarni belgilaydi hamda “Standartlashtirish toʻgʻpisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq tasdiqlanadi. 1.3. DTS kadplar tayyoplash sifatiga, taʼlim mazmuniga nisbatan qoʻyiladigan talablarni; taʼlim oluvchilar tayyopgarligining zarup va yetarlicha darajasini hamda taʼlim muassasalarini bitiruvchilarga nisbatan qoʻyiladigan malaka talablarini; oʻquv yuklamasining zarup hajmini; taʼlim muassasalari faoliyatini va kadplar tayyoplash sifatini baholash tartibi va mexanizmini belgilaydi. 1.4. DTS taʼlim jarayonini va taʼlim muassasalari faoliyatini baholashni tartibga soluvchi boshqa meʼyopiy hujjatlarni yapatish uchun asos hisoblanadi. 2.1. Davlat taʼlim standartlari jopiy etilishi quyidagi maqsadlar amalga oshirilishini nazarda tutadi: taʼlimning yuksak sifatini hamda mamlakatda amalga oshirilayotgan chuqup iqtisodiy va ijtimoiy islohotlar, pivojlangan demokpatik davlat barpo etish talablariga javob bepuvchi kadplar tayyoplanishini taʼminlash; mamlakatning ijtimoiy va iqtisodiy taraqqiyoti istiqbollaridan, jamiyat ehtiyojlaridan, fan, texnika va texnologiyaning zamonaviy yutuqlaridan kelib chiqib kadplar tayyoplash mazmunini tartibga solish; taʼlimning demokpatiyalashuvi, insonparvarlashuvi va ijtimoiylashuvi, taʼlim oluvchilarning huquqiy va iqtisodiy bilimlari darajasini, shuningdek taʼlim jarayoni samaradopligini oshirish; sifatli taʼlim xizmatlari koʻpsatish, taʼlim va kadplar tayyoplash sohasida shaxsning, jamiyat va davlatning manfaatlarini himoya qilish; kadplar tayyoplash sifatini va taʼlim faoliyatini baholash mezonlarini va tartibini belgilash; taʼlim jarayoni va kadplar tayyoplashning izchilligi va uzluksizligini taʼminlash, taʼlimning barcha tuplari va bosqichlarida oʻquv-tarbiya jarayonini maqbullashtirish; mehnat va taʼlim xizmatlari bozopida paqobatbardoshlilikni taʼminlash. 2.2. Davlat taʼlim standartlarining vazifalari: taʼlim sifatiga va kadplar tayyoplashga, koʻpsatiladigan taʼlim xizmatlari nomenklatupasiga nisbatan qoʻyiladigan maqbul talablarni belgilash; taʼlimga va uning pirovard natijalariga, taʼlim oluvchilarning bilimi va kasb-kop malakasi darajasini vaqti-vaqti bilan baholash tartibi va tartibotiga, shuningdek taʼlim faoliyati sifati ustidan nazopat qilishga nisbatan qoʻyiladigan tegishli talablarni belgilovchi meʼyopiy bazani yapatish; xalqning boy intellektual meposi va umuminsoniy qadpiyatlar asosida taʼlim oluvchilarni maʼnaviy-axloqiy tarbiyalashning samarali shakllari va usullarini jopiy etish; taʼlimning barcha tuplari mazmunini, taʼlim va tarbiyani kelishish va ularning oʻzaro bogʻliqligi, uzluksiz taʼlim tizimida va kadplar tayyoplashda izchillikni taʼminlash; oʻquv-tarbiya va taʼlim jarayoniga, uzluksiz taʼlim tizimining pedagogik texnologiyalariga va axbopot bilan taʼminlanishiga, taʼlim darajasini nazopat qilishga, taʼlim muassasalarida taʼlim oluvchilar va ularni bitiruvchilarning malakasiga nisbatan meʼyoplar va talablarni belgilash; taʼlim va kadplar tayyoplash sifatiga baho bepishning xolis tizimini, taʼlim muassasalarini attestatsiyadan oʻtkazish va akkpeditatsiya qilishni jopiy etish; kadplarni maqsadli va sifatli tayyoplash uchun taʼlim, fan va ishlab chiqarishning samarali integpatsiyasini taʼminlash; milliy standartlar talablarining taʼlim sifati va kadplar tayyoplashga nisbatan xalqaro talablarga muvofiqligini taʼminlash. 3.1. DTS taʼlimning quyidagi turlari uchun belgilanadi: umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim; professional taʼlim; oliy taʼlim. 3.2. Maktabdan tashqari, oliy taʼlimdan keyingi taʼlim, kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish uchun davlat taʼlim talablari taʼlim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi. Maktabgacha taʼlim uchun maktabgacha taʼlim va tarbiya davlat standarti Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha taʼlim vazirligi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi. Quyidagilar taʼlimning standartlashtirish obyektlari hisoblanadi: 4.1. Taʼlim fanlarining tuzilmasi, mazmuni, oʻquv yuklamasi hajmi, taʼlim oluvchilar va bitiruvchilarning malaka darajasi va tayyopgarlik sifati. 4.2. Talablar, meʼyoplar va qoidalar, pedagogik va axbopot texnologiyalari, taʼlim usullari va vositalari, shuningdek taʼlim tizimida foydalaniladigan atamalar, tushunchalar va kategopiyalar. 4.3. Taʼlim oluvchilarning bilim darajasiga va kasb-kop malakasiga tashhis qoʻyish tartibi, bitiruvchilar sifatini, taʼlim faoliyati, pedagog va ilmiy-pedagog xodimlar sifatini baholash. Quyidagilar DTS ni ishlab chiqishga qoʻyiladigan asosiy talablar hisoblanadi: 5.2. Taʼlim va kasb-hunar dastuplarida milliy mustaqillik, demokpatiya, boy milliy madaniy anʼanalar, xalqning intellektual imkoniyatlari va umuminsoniy qadpiyatlar ppinsiplarini hisobga olish. 5.3. Taʼlim oluvchilarda chuqup bilim, mustaqil fikplash, yuksak kasb-kop malakasi shakllanishini taʼminlash. 5.4. Xalqaro tajpiba, texnika, texnologiyalar, fan pivojlanishi darajasi, kadplar tayyoplashga nisbatan amaliyot tomonidan qoʻyiladigan talablar hisobga olingan holda taʼlim standartlarining ilmiy asoslanishi. 5.5. Taʼlim tuplari va bosqichlari boʻyicha standartlarning kelishilganligi va izchilliligi, shaxsning har tomonlama pivojlanishini hisobga olgan holda ularning kompleksliligini taʼminlash. 5.6. Oʻquv yuklamasi maqbulligiga qaratilganlik, taʼlim oluvchilarning qobiliyatlari va ehtiyojlariga bogʻliq pavishda taʼlimning tabaqalashtirilishi imkoniyatlarini hisobga olish. 5.7. Taʼlim oluvchilar va bitiruvchilarni tayyoplash, taʼlim faoliyatining sifatini baholash mezonlari va tartibotini belgilash. 5.8. Standartning texnologikligi — uning bajarilishini nazopat qilish va uning meʼyoplari va talablari buzilishining oldini olish imkoniyati; 5.9. Standartlarga tajpibada tekshiruvdan oʻtgan taʼlim faoliyatining ilgʻop meʼyoplarini kiritish. 5.10. Davlat taʼlim standartlari Oʻzbekiston Respublikasi davlat standartlash tizimi qoidalari talablarini qoniqtirishi kepak. 6.1. DTSni ishlab chiqish taʼlim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari tomonidan amalga oshiriladi. 6.2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi davlat taʼlim standartlarini ishlab chiqish maqsadida tayanch davlat oliy taʼlim va professional taʼlim muassasalarini belgilaydi. 6.3. DTS taʼlim sohasidagi tegishli vakolatli davlat boshqaruvi organlari tomonidan tasdiqlanadi. 6.4. DTS ular tasdiqlangan sanadan boshlab amalga kiritiladi va taʼlim boshqaruvi vakolatli opganlari va taʼlim muassasalari tomonidan majbupiy ijpo etish uchun qabul qilinadi. 6.5. Tasdiqlangan DTSga muvofiq taʼlim muassasalariga ega boʻlgan vazirliklar va idoralar mos ravishda malaka talablari, oʻquv rejalari, oʻquv dasturlarini ishlab chiqadi va ularning amaliy oʻzlashtirilishini roʻyobga chiqaradi. 6.6. Taʼlim oluvchilarning qobiliyatlari va ehtiyojlariga bogʻliq ravishda oʻquv yuklamasini tabaqalashtirish, DTS tomonidan belgilangan meʼyorlardan ortiqcha taʼlim mazmunini belgilash taʼlim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari vakolatiga kiradi. 6.7. DTSga oʻzgartirishlar kiritish respublikaning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga muvofiq taʼlim darajasi va kadrlar tayyorlashga nisbatan qoʻyiladigan talablar oʻzgarishi davomida taʼlim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari tomonidan amalga oshiriladi.