MAXSUS, ANTIDEMPING VA KOMPENSATSIYA BOJLARINI HISOBLASH, UNDIRISH VA QAYTARISH TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
(resolution, 2024-12-28)

Oʻzbekiston Respublikasining “Bojxona xizmati toʻgʻrisida”gi, “Tashqi iqtisodiy faoliyat toʻgʻrisida”gi va “Muhofaza choralari, antidemping va kompensatsiya bojlari toʻgʻrisida”gi qonunlari (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 1-2, 4-modda), Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 19-maydagi “Muhofaza choralari, antidemping va kompensatsiya bojlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonunini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 129-sonli qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2005-yil, 21-son, 149-modda) muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi, Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi qaror qiladi: 1. Ilova qilinayotgan maxsus, antidemping va kompensatsiya bojlarini hisoblash, undirish va qaytarish tartibi toʻgʻrisidagi nizom tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatiga olingan kundan boshlab oʻn kun oʻtgach kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Muhofaza choralari, antidemping va kompensatsiya bojlari toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Muhofaza choralari, antidemping va kompensatsiya bojlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2005-yil 19-maydagi 129-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2005-yil, 21-son, 149-modda) muvofiq maxsus, antidemping va kompensatsiya bojlarini (bundan keyin alohida bojxona bojlari deb yuritiladi) hisoblash, undirish va qaytarish tartibini belgilaydi. 1. Alohida bojxona bojlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining maxsus, antidemping va kompensatsiya bojlarini qoʻllash toʻgʻrisidagi qarorlari asosida bojxona organlari tomonidan undiriladi. Alohida hollarda, vakolatli organning tekshiruvi tugallangunga va u tomonidan alohida bojxona bojlarining qoʻllanilishi maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosasi taqdim etilgunga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vaqtinchalik alohida bojxona bojlarini qoʻllash toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin. Vaqtinchalik alohida bojxona bojlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining alohida bojxona bojlarini qoʻllash toʻgʻrisidagi yakuniy qarori qabul qilingunga qadar qoʻllaniladi. 2. Alohida bojxona bojlari (vaqtinchalik alohida bojxona bojlari) stavkalari va qoʻllash muddatlari, zarur hollarda esa qaytarish shartlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Muhofaza choralari, antidemping va kompensatsiya bojlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 2005-yil 19-maydagi 129-son qaroriga muvofiq vakolatli organ tomonidan oʻtkazilgan tekshiruvlar natijalariga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. 3. Alohida bojxona bojlarini (vaqtinchalik alohida bojxona bojlari) hisoblash va undirish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorida koʻrsatilgan kundan eʼtiboran boshlanadi. 4. Alohida bojxona bojlarining miqdorini belgilashda advalor, xos va aralash stavkalar qoʻllanilishi mumkin. 5. Alohida bojxona bojlarini (vaqtinchalik alohida bojxona bojlarini) hisoblash uchun asos boʻlib quyidagilar hisoblanadi: advalor stavkalar va aralash stavkalarning advalor qismi uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilangan boj undiriladigan tovarning bojxona qiymati; Oʻzbekiston Respublikasi TIF TNga muvofiq boj undiriladigan tovarning tegishli oʻlchov birligi — xos stavkalar va aralash stavkalarning xos qismi uchun. 6. Alohida bojxona bojlari (vaqtinchalik alohida bojxona bojlari) import tovarlari uchun belgilangan bojxona toʻlovlari bilan bir qatorda undiriladi va soliqqa tortiladigan summa miqdoriga qoʻshilmaydi. 7. Alohida bojxona bojlari (vaqtinchalik alohida bojxona bojlari) import qilingan tovarlar boʻyicha advalor stavkalarda quyidagi formula asosida hisoblanadi: Abs = Bq x AB/100%, bunda: Abs — alohida bojxona bojlari (vaqtinchalik alohida bojxona bojlari) summasi; Bq — import qilinayotgan tovarning bojxona qiymati; AB — oʻtkazilgan tekshiruv natijalariga yoki dastlabki xulosaga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan alohida bojxona bojlarining tegishli stavkasi. 8. Agar alohida bojxona bojlari (vaqtinchalik alohida bojxona bojlari) har qanday mamlakat tovarlariga nisbatan qoʻllanilsa, ular ushbu tovarlarning kelib chiqish mamlakatidan qatʼi nazar, belgilangan miqdorda undiriladi. 9. Agar alohida bojxona bojlari (vaqtinchalik alohida bojxona bojlari) biror-bir alohida mamlakatning tovarlariga nisbatan qoʻllanilsa, koʻrsatilgan mamlakatning tovarlari bilan bir qatorda, tovarning kelib chiqish mamlakati nomaʼlum boʻlgan tovarlardan ham belgilangan miqdorda undiriladi. Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlariga muvofiq, alohida bojxona bojlari joriy qilingan tovarga nisbatan uning kelib chiqish mamlakatini aniqlash maqsadida, bojxona organlari tovarning kelib chiqish mamlakatini tasdiqlovchi sertifikatning taqdim etilishini talab qilishga haqli. Tovarning kelib chiqish mamlakatini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud boʻlmagan holda ham, alohida bojxona bojlari undiriladi. 10. Kelib chiqish mamlakati nomaʼlum boʻlgan tovarlarga toʻlangan alohida bojxona bojlari summasi, toʻlovchi tomonidan bojxona rasmiylashtiruvi amalga oshirilgan kundan boshlab bir yildan kechiktirmasdan tovarning kelib chiqishi toʻgʻrisidagi sertifikat taqdim etish sharti bilan (tovarlariga alohida bojxona bojlari joriy qilingan mamlakatlar bundan mustasno), Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 353-moddasiga muvofiq qaytariladi yoxud dastlabki pul mablagʻlari hisobiga oʻtkaziladi. 11. Maxsus bojlar zarur miqdorda va muddatlarda tovarlar importining oʻsishi natijasida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfi tugʻilishini bartaraf etish uchun qoʻllaniladi. 12. Maxsus bojlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga koʻra, agar tekshirish natijasida vakolatli organ tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga import qilinishi ortib ketgan hajmda (mutlaq ifodada yoki Oʻzbekiston Respublikasida uning ishlab chiqarilishiga nisbatan) va iqtisodiyot tarmogʻiga zarar yetkazayotgan yoki jiddiy zarar yetkazish xavfini tugʻdiradigan sharoitlarda amalga oshirilayotganligi aniqlangan boʻlsa qoʻllaniladi. 13. Amal qilish muddatlari: vaqtinchalik maxsus bojlar uchun — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorida koʻrsatilgan kundan eʼtiboran ikki yuz kalendar kun; maxsus bojlar uchun — toʻrt yilgacha (vaqtinchalik maxsus bojlarning amal qilish muddatini qoʻshgan holda). Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan, maxsus bojlarning amal qilish muddati uzaytirilishi mumkin, ammo bunda uning amal qilishining umumiy muddati sakkiz yildan oshmasligi lozim. 14. Agar maxsus bojlar vaqtinchalik maxsus bojlardan koʻp miqdorda qoʻllanilgan boʻlsa, oradagi farqi toʻlovchidan undirilmaydi. 15. Qonunchilik hujjatlarida belgilangan hollarda, vakolatli organning iltimosnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi maxsus bojlar miqdorini kamaytirishi mumkin. 16. Agar maxsus bojlar vaqtinchalik maxsus bojlardan kam miqdorda qoʻllanilgan boʻlsa, oradagi farqi Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 353-moddasiga asosan toʻlovchiga qaytariladi yoxud dastlabki pul mablagʻlari hisobiga oʻtkaziladi. 17. Agar tekshirish natijalariga koʻra vakolatli organ tomonidan tovar importi koʻpayganligi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazilmaganligi yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfi yoʻqligi aniqlangan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga koʻra, vaqtinchalik bojni undirish toʻxtatiladi, oldin toʻlangan vaqtinchalik maxsus bojlar summalari esa Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 353-moddasiga asosan toʻlovchiga qaytariladi yoxud dastlabki pul mablagʻlari hisobiga oʻtkaziladi. 18. Antidemping bojlari bojxona hududiga eksport narxi normal qiymatidan past boʻlgan tovarlarni import qilish hollarida, agar bunday import iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazayotgan yoki jiddiy zarar yetkazish xavfini tugʻdirayotgan boʻlsa qoʻllaniladi. 19. Antidemping bojlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan, agar vakolatli organning tekshiruvi natijalariga koʻra demping narxlar boʻyicha tovarlar importi iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazayotganligi yoki jiddiy zarar yetkazish xavfini tugʻdirayotganligi aniqlanganda qoʻllaniladi. 20. Antidemping bojlari bir yoki bir nechta tovar yetkazib beruvchilarga nisbatan qoʻllanilishi mumkin. 21. Antidemping bojlari turlari: a) individual — har bir maʼlum chet el eksportyori yoki chet el tovar ishlab chiqaruvchisiga nisbatan qoʻllaniladi; b) yagona — barcha maʼlum chet el eksportyorlari yoki chet el tovar ishlab chiqaruvchilariga nisbatan qoʻllaniladi. 22. Amal qilish muddatlari: vaqtinchalik antidemping bojlari uchun — olti oygacha, keyinchalik Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan toʻqqiz oygacha boʻlgan muddatga uzaytirilishi mumkin; antidemping bojlari uchun — besh yilgacha (vaqtinchalik antidemping bojlarining amal qilish muddati qoʻshilgan holda), keyinchalik Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan uzaytirilishi mumkin. 23. Agar antidemping bojlari vaqtinchalik antidemping bojlaridan koʻp miqdorda qoʻllanilgan boʻlsa, oradagi farq toʻlovchidan undirilmaydi. 24. Agar antidemping bojlari vaqtinchalik antidemping bojlaridan kam miqdorda qoʻllanilgan boʻlsa, oradagi farq Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 353-moddasiga asosan toʻlovchiga qaytariladi yoxud dastlabki pul mablagʻlari hisobiga oʻtkaziladi. 25. Agar vakolatli organning tekshiruv natijalariga koʻra demping narxlar boʻyicha tovarlar importi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazilmaganligi yoki jiddiy zarar yetkazish xavfi yoʻqligi aniqlangan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan vaqtinchalik antidemping bojlarining undirilishi toʻxtatiladi, ilgari toʻlangan summalar Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 353-moddasiga asosan toʻlovchiga qaytariladi yoxud dastlabki pul mablagʻlari hisobiga oʻtkaziladi. 26. Kompensatsiya bojlari Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga ishlab chiqarish, eksport qilish yoki tashishda bevosita yoki bilvosita chet davlatlarning subsidiyalaridan foydalanilgan tovarlarni olib kirish hollarida, agar bunday import iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazadigan yoki jiddiy zarar yetkazish xavfini tugʻdiradigan boʻlsa qoʻllaniladi. 27. Kompensatsiya bojlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan, agar vakolatli organning tekshiruvi natijalariga koʻra subsidiya qilingan tovarlarning importi iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazayotganligi yoki jiddiy zarar yetkazish xavfini tugʻdirayotganligi aniqlangan boʻlsa qoʻllaniladi. 28. Bitta tovarga nisbatan bir vaqtning oʻzida kompensatsiya va antidemping bojlarini qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. 29. Amal qilish muddatlari: vaqtinchalik kompensatsiya bojlari uchun — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorida koʻrsatilgan kundan eʼtiboran toʻrt oygacha; kompensatsiya bojlari uchun — qoʻllanish boshlangan yoki subsidiya bilan taʼminlangan tovarlar importi va jiddiy zararning yoki jiddiy zarar yetkazish xavfining bor-yoʻqligini aniqlash yuzasidan tekshirish natijalarini oxirgi marta qayta koʻrib chiqish boshlangan paytdan eʼtiboran besh yildan (vaqtinchalik kompensatsiya bojlarining amal qilish muddatini qoʻshgan holda) oshmasligi lozim. 30. Agar kompensatsiya bojlari vaqtinchalik kompensatsiya bojlaridan koʻp miqdorda belgilangan boʻlsa, oradagi farq toʻlovchidan undirilmaydi. 31. Kompensatsiya bojlarining stavkasi subsidiya miqdoridan kam boʻlishi mumkin, agar bunday kam stavka iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilgan zararni bartaraf etish uchun yetarli boʻlsa. 32. Agar kompensatsiya bojlari vaqtinchalik kompensatsiya bojlaridan kam miqdorda qoʻllanilgan boʻlsa, oradagi farq Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 353-moddasiga asosan toʻlovchiga qaytariladi yoxud dastlabki pul mablagʻlari hisobiga oʻtkaziladi. 33. Agar vakolatli organning tekshiruv natijalariga koʻra subsidiya bilan taʼminlangan tovar importi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazilmaganligi yoki jiddiy zarar yetkazish xavfi yoʻqligi aniqlangan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan vaqtinchalik kompensatsiya bojlarining undirilishi toʻxtatiladi, ilgari toʻlangan summalar Oʻzbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 353-moddasiga asosan toʻlovchiga qaytariladi yoxud dastlabki pul mablagʻlari hisobiga oʻtkaziladi. 34. Alohida bojxona bojlarining toʻlovchisi boʻlib deklarantlar — yuridik va jismoniy shaxslar hisoblanadi. Har qanday manfaatdor shaxs toʻlovchining oʻrniga alohida bojxona bojlarini toʻlashga haqli. 35. Alohida bojxona bojlarini hisoblash va toʻlash import tovarlarini bojxona rasmiylashtiruvi vaqtida qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Bojxona yuk deklaratsiyasining 47-grafasi “Toʻlov turi” ustunida Bojxona yuk deklaratsiyasini toʻldirish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomaga (roʻyxat raqami 2773, 2016-yil 6-aprel) muvofiq alohida bojxona boji turining kodi koʻrsatiladi. 36. Vaqtinchalik alohida bojxona bojlarini hisobini yuritish va toʻplash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi toʻlangan pul mablagʻlari hududiy bojxona boshqarmalari tomonidan oʻtkazilishi uchun gʻazna hisob varagʻini ochadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi alohida bojxona bojlarini qoʻllash toʻgʻrisidagi qarorini qabul qilgunga qadar, vaqtinchalik alohida bojxona bojlari davlat budjetiga oʻtkazilmaydi va istiqbol rejani bajarish koʻrsatkichlariga qoʻshilmaydi. 37. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan alohida bojxona bojlarni qoʻllash toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingandan soʻng, bojxona toʻlovlari boʻyicha istiqbol rejalarni bajarish koʻrsatkichlariga qoʻshilgan holda, vaqtinchalik alohida bojxona bojlari boʻyicha ilgari toʻlangan pul mablagʻlari davlat budjeti Oʻzbekiston Respublikasi budjeti daromadlar va xarajatlar klassifikatsiyasining tegishli paragrafiga oʻtkaziladi. 38. Alohida bojxona bojlarini undirish, hisobini yuritish va davlat budjetiga oʻtkazish, shuningdek ular boʻyicha hisobotni yuritish Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasining hududiy bojxona boshqarmalari tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.