OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA TAMAKI MAHSULOTLARI VA ALKOGOLLI ICHIMLIKLARIGA AKSIZ MARKALARINI QOʻLLASH TARTIBI TOʻGʻRISIDA
(other, 2024-11-01)

1. Ushbu Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi hududida tamaki mahsulotlari va alkogolli ichimliklarga aksiz markalarini joriy etish tartibi toʻgʻrisida” 1996-yil 14-avgustdagi 285-son qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan va aksiz markalarini berish, qayd etish, saqlash va qaytarish, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilayotgan va uning hududiga olib kelinayotgan, aksiz markalari bilan majburiy markalanishi lozim boʻlgan tamaki mahsulotlari va alkogolli ichimliklarning aksiz markalari bilan markalanishi ustidan nazorat oʻrnatish tartibini belgilaydi. 2. Oʻzbekiston Respublikasida tamaki mahsulotlari va alkogolli ichimliklarni ishlab chiqarish, import qilish, saqlash, tashish va sotish ustidan davlat nazoratini oʻrnatish, shuningdek aksiz soligʻini toʻliq yigʻib olish, mazkur tovarlarning yashirin tarzda ishlab chiqarilishining yoxud Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kelinishining oldini olish maqsadida Davlat soliq qoʻmitasi va Davlat bojxona qoʻmitasining hududiy organlari oʻz ishlarida mazkur Yoʻriqnomaga amal qilishlari va uning bajarilishini taʼminlashlari shart. 3. 1996-yilning 1-oktabridan boshlab Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilayotgan va uning hududiga olib kelinayotgan tamaki mahsulotlari va alkogolli ichimliklarni, pivodan tashqari (keyingi oʻrinlarda aksiz tovarlar deb yuritiladi), belgilangan namunadagi aksiz markalari bilan majburiy markalash joriy etildi va ularni Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish, aksiz markalarini yopishtirmagan holda tashish (xalqaro tranzitdan tashqari), saqlash va sotish taqiqlab qoʻyildi. Oʻzbekiston Respublikasi hududida eksport uchun ishlab chiqarilgan yoki xalqaro tranzit maqsadida olib kelingan, aksiz markalari bilan markalanmagan aksiz tovarlarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida sotish taqiqlanadi. Aksiz markalarini qalbakilashtirganlik uchun, shuningdek qalbaki aksiz markalarini sotganlik uchun Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonuniga muvofiq jinoiy javobgarlik choralari qoʻllaniladi. 4. Markalanadigan aksiz toʻlanadigan mahsulot ishlab chiqaruvchi korxonalar “Davlat belgisi” DICHBning Toshkent bosma fabrikasiga mazkur Yoʻriqnomaga 1-ilovaga muvofiq shaklda aksiz markalarining turlari boʻyicha zarur miqdorini xarid qilishga (alkogolli mahsulot boʻyicha isteʼmol idishiga quyiladigan mahsulotning hajmini litrda koʻrsatgan holda) buyurtmanoma bilan, fabrikaning tegishli bank hisobvaragʻiga alkogolli mahsulot uchun buyurtirilayotgan aksiz markalari miqdori nominal qiymatining 50%i va tamaki mahsulotlari uchun aksiz markalarining toʻliq nominal qiymatini oʻtkazgandan keyin, murojaat etadilar. 6. Oʻzbekiston Respublikasiga markalanadigan aksizli tovarlarni olib kiruvchi importchilar Davlat bojxona qoʻmitasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri hududiy organlariga turlari boʻyicha (alkogolli ichimlik boʻyicha — isteʼmol idishiga quyiladigan mahsulotning hajmini litrlarda koʻrsatgan holda) aksiz markalarining zarur miqdorini xarid qilishga mazkur Yoʻriqnomaga 1a-ilovaga binoan shaklda buyurtmanoma topshiradilar. Davlat bojxona qoʻmitasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri hududiy organlari taqdim etilgan buyurtmanomalar asosida aksizli tovarlar uchun aksiz markalariga yigʻma buyurtmanoma tuzadilar va yozma shaklda, rahbariyatning imzosi bilan Davlat bojxona qoʻmitasiga taqdim etadilar. “Davlat belgisi” DICHBning Toshkent bosma fabrikasida buyurtmani joylashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi tomonidan amalga oshiriladi. 7. Markalanadigan aksizli mahsulot ishlab chiqaruvchi va import qiluvchi korxonalarga aksiz markalarini berish “Agrobank” ATBning mintaqaviy boʻlinmalari tomonidan buyurtmanoma asosida amalga oshiriladi. 8. Aksiz markalarini “Agrobank” ATBning mintaqaviy boʻlinmalari buyurtmanomada ishlab chiqaruvchi korxonalar boʻyicha “Davlat belgisi” DICHBning Toshkent bosma fabrikasining va importchilar boʻyicha Davlat bojxona qoʻmitasi hududiy organlarining belgilari mavjud boʻlganida beradilar: alkogolli ichimliklarni mahalliy ishlab chiqaruvchilarga — aksiz markalarining buyurtirilayotgan miqdori nominal qiymatining 50 foizi toʻlanganligi toʻgʻrisida; tamaki mahsulotlarini mahalliy ishlab chiqaruvchilarga — aksiz markalari buyurtirilayotgan miqdorining toʻliq nominal qiymati toʻlanganligi toʻgʻrisida; alkogolli ichimliklar va tamaki mahsulotlarini import qiluvchilarga — aksiz markalari buyurtirilayotgan miqdorining toʻliq nominal qiymati va aksiz soligʻining butun summasi toʻlanganligi toʻgʻrisida. Aksiz soligʻi toʻlanayotganida aksiz markalarining qiymati hisobga kiritilmaydi. Aksiz markalarining nominal qiymatini Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi “Davlat belgisi” DICHBning hisob-kitoblari boʻyicha tasdiqlaydi. 9. Aksiz markalarini olish uchun: aksiz toʻlanadigan mahsulot ishlab chiqaruvchi korxonalar “Davlat belgisi” DICHBning Toshkent bosma fabrikasiga 3 nusxada buyurtmanoma taqdim etadilar. Buyurtmanomaning “Aksiz markalari uchun haq toʻlangan” degan shtampi bosilgan va “Davlat belgisi” DICHBning masʼul shaxsi imzosi bilan tasdiqlangan birinchi va ikkinchi nusxalari xaridorga qaytariladi; aksiz toʻlanadigan mahsulot importchilari Davlat bojxona qoʻmitasining hududiy organlariga 3 nusxada buyurtmanoma taqdim etadilar. Buyurtmanomaning Davlat bojxona qoʻmitasi hududiy organining “Aksiz markalari uchun haq toʻlangan” degan shtampi bosilgan va Davlat bojxona qoʻmitasi hududiy organining masʼul xodimi imzosi bilan tasdiqlangan birinchi va ikkinchi nusxalari xaridorga qaytariladi. Davlat bojxona qoʻmitasi hududiy organining xodimi markalarni xarid qilishga buyurtmanoma qabul qilganda xaridorni mazkur Yoʻriqnomaga 2-ilovaga koʻra shaklda importchining kodini koʻrsatgan holda maxsus jurnalda roʻyxatdan oʻtkazadi. 10. Importchilar Davlat bojxona qoʻmitasining hududiy organlariga buyurtmanomadan tashqari “Davlat belgisi” DICHBning Toshkent bosma fabrikasi tegishli bank hisobvaragʻiga mablagʻlar oʻtkazilganligini tasdiqlovchi toʻlov hujjatini taqdim etadilar. Aksiz markalarini sotib oluvchining toʻlov hujjatida “Toʻlovning maqsadi” ustunida “Aksiz markalari uchun toʻlandi” degan yozuv boʻlishi kerak. 12. Ishlab chiqaruvchi korxonalar va importchilar “Davlat belgisi” DICHBning Toshkent bosma fabrikasi yoki Davlat bojxona qoʻmitasi hududiy organining belgisi qoʻyilgan aksiz markalarini xarid qilish uchun buyurtmanoma bilan “Agrobank” ATBning mintaqaviy boʻlinmasiga murojaat qiladilar. Bank xodimi ishlab chiqaruvchi korxonaga yoki importchiga buyurtmanomada koʻrsatilgan miqdordagi aksiz markalarini beradi va bu haqda aksiz markalarini olish buyurtmanomasida qayd etadi. Buyurtmanomaning bir nusxasi bank xodimida qoladi, boshqasi esa ishlab chiqaruvchi korxonaga yoki importchiga qaytariladi. 13. Aksiz markalarini “Agrobank” ATBning tegishli mintaqaviy boʻlinmasigacha tashish va ularni saqlash bilan bogʻliq xarajatlar aksiz markalarining nominal qiymatiga kiritilmaydi va ishlab chiqaruvchi korxonalar hamda importchilar tomonidan ustama tarzida aksiz markalari qiymatidan yuqori qiymatda toʻlanadi, ustama miqdorini “Agrobank” ATBning mintaqaviy boʻlinmalari tuzilgan shartnomaga muvofiq mustaqil ravishda belgilaydilar. Ustama summasi ishlab chiqaruvchi korxonalar hamda importchilar tomonidan alohida toʻlanadi va aksiz markalarini olishda “Agrobank” ATBning boʻlimlari hisobvaragʻiga oʻtkaziladi. Ana shu tilga olingan xarajatlar, shuningdek aksiz markalarining nominal qiymati va aksiz tovarlarni markalash bilan bogʻliq xarajatlar ishlab chiqaruvchi korxonalar hamda importchilarning davr xarajatlariga kiritiladi. 14. Aksiz markalarini Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqish BYDni toʻldirgan holda amalga oshiriladi. Import qilinadigan aksiz tovarlarni bojxona rasmiylashtiruvi ishlari uchun olib kelish importchi tomonidan aksiz markalari sotib olingan va qayd etilgan hududdagina amalga oshiriladi. 15. Respublikaga keltirilayotgan, aksiz markalari bilan markalangan aksiz tovarlarni markalarni importchi sotib olmagan va qayd etmagan boshqa hudud orqali bojxona rasmiylashtiruvidan oʻtkazish taqiqlanadi. Buning uchun javobgarlik Davlat bojxona qoʻmitasi hududiy organlarining zimmasiga tushadi. 16. Aksiz tovarlarni ishlab chiqaruvchi korxonalar Oʻzbekiston Respublikasi hududida sotish uchun moʻljallanayotgan tayyor mahsulotlarga aksiz markalarini ishlab chiqarish jarayonida yoki korxona hududining boshqa moslashtirilgan joyida markalash uchun belgilangan texnologiya asosida yopishtiradilar. 17. Import boʻyicha keltirilayotgan aksiz tovarlarni aksiz markalari bilan markalash importchilar tomonidan amalga oshiriladi. 18. Oʻzbekiston Respublikasining aksiz markalari bilan markalanmagan aksiz tovarlarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida sotib olish va sotish man etiladi. 19. Quyidagi aksiz tovarlarni markalash majburiy emas: respublikadan tashqariga eksport qilinayotgan; bojsiz savdo qiluvchi doʻkonlar uchun respublika hududiga keltirilayotgan; Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ruxsatnomasi boʻlgan taqdirda, koʻrgazmalar oʻtkazish uchun keltirilayotgan; xalqaro tranzit boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kelinayotgan va olib chiqishga moʻljallangan; jismoniy shaxslar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi hududiga Oʻzbekiston Respublikasining qonunida belgilangan aksizsiz olib kirish meʼyorlari doirasida keltirilayotgan. Respublika hududida ishlab chiqarilayotgan va import qilinayotgan pivo Oʻzbekiston Respublikasining aksiz markalari bilan markalanmaydi. 20. Koʻrgazmalar oʻtkazish uchun respublikaga keltirilayotgan aksiz tovarlar, agar ular Oʻzbekiston Respublikasi hududida sotiladigan boʻlsa, koʻrgazmalar tugaganidan soʻng Oʻzbekiston Respublikasining aksiz markalari bilan majburiy tarzda markalanadi va ular boʻyicha umumiy belgilangan tartibda aksiz soligʻi toʻlanadi. 21. Tamaki mahsulotlarini markalash qoidalari. Pachkani ochgan taqdirda aksiz markasi yirtilishi kerak. Aksiz markasi quyidagi tarzda yopishtirilishi kerak: a) yumshoq pachka. Yuqori tomonni yopuvchi aksiz markasidagi matn yoki rasm pachkaning old tomonidagi yoʻnalishda koʻrinishi kerak va pachkaning oʻrtasida (oʻng va chap chetidan, orqa va old tomonidan bir xil masofada) joylashtirilgan boʻlishi kerak. Pachka sellofan bilan (agar shu narsa koʻzda tutilgan boʻlsa) pachkaga yopishtirilgan aksiz markasi ustidan oʻralishi lozim; b) qopqogʻi ochiladigan pachka. Marka orqa tomonida joylashtirilgan boʻlishi, burchakni yopishi va pachkaning yon tomoniga ham oʻtgan boʻlishi kerak. Pachka sellofan bilan (agar shu narsa koʻzda tutilgan boʻlsa) pachkaga yopishtirilgan aksiz markasi ustidan oʻralishi lozim; v) konvert shaklidagi (masalan, “Saraton”, “Astra”, “Prima”) pachka. Pachka ustidagi aksiz markasi ochiladigan qopqoqni birlashtirish markazi boʻylab orqa tomonida joylashtirilishi kerak, oʻng va chap chetidan, orqa va old tomonidan bir xil masofada boʻlishi lozim. Yuqorida aytib oʻtilgan tartibni buzgan holda (masalan, sellofan plyonkani qirqib, uning ichiga aksiz markasi yopishtirilganda, marka sellofan ustidan yopishtirilganda, boshqa ishlab chiqaruvchilar yoki importchilarning markalari yopishtirilganda) aksiz markalari yopishtirilgan tamaki mahsulotlari markalanmagan hisoblanadi va ular belgilangan tartibda olib qoʻyiladi hamda yoʻq qilinadi. 22. Alkogolli ichimliklarni markalash qoidalari. Aksiz markasi idishning zich qilib yopiladigan qopqoqchalari (yoki polietilen tiqinlari) ustidan ochiladigan tomonga bir meʼyorda yopishgan holda va qopqoq ochilganda yirtiladigan qilib yopishtiriladi. 23. Aksiz markalarini yopishtirishda tovardan olinganda uning yirtilmasligiga imkon bermaydigan yelimdan foydalanish kerak. Aksiz markalarini yopishtirish uchun qoʻllaniladigan yelim qurib qolmasligi va tovardan koʻchib ketmasligi uchun yuqori va past haroratlarga, turli namlik darajalariga chidamli boʻlishi; markadan qayta foydalanish uchun idishni yoki pachkani ochishda shikastlangan markalarni butun markalarga yigʻib boʻlmaslik kafolatini taʼminlashi kerak. Boshqa ishlab chiqaruvchilar yoki importchilarning yoxud alkogolli ichimliklar boshqa tovar guruhlarining aksiz markalari yopishtirilgan, idishning litrajiga muvofiq kelmaydigan, shuningdek mazkur bandda va ushbu Yoʻriqnomaning 22-bandida nazarda tutilgan tartibni buzgan holda aksiz markalari yopishtirilgan alkogolli ichimliklar markalanmagan deb hisoblanadi va belgilangan tartibda olib qoʻyilishi hamda yoʻq qilinishi kerak. 24. Aksiz tovarlarni markalash boʻyicha talablar tegishli standartlarga muvofiq belgilanadi. 25. Ishlab chiqaruvchilar yoki importchilar sotib olgan aksiz markalarini qayta sotish, oʻzga shaxslarga boshqacha shakllarda berish yoki sotish mumkin emas, soliq organi yoki Davlat bojxona qoʻmitasi hududiy organining qaytarib berishi bundan mustasno. 26. Aksizli tovarlar ishlab chiqaruvchi korxonalar aksiz soligʻi boʻyicha budjet bilan hisob-kitoblarni qonunchilikka muvofiq amalga oshiradilar. Importchilar aksiz soligʻini import qilinayotgan tovarning kontrakt qiymatidan va belgilangan stavkalardan kelib chiqib hisoblaydilar va toʻlaydilar. Tovar Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirilayotganda aksiz soligʻini qayta hisoblash aksiz markalarini sotib olishda ilgari toʻlangan aksiz soligʻini kiritgan holda olib kelinayotgan tovarning bojxona qiymatidan kelib chiqib amalga oshiriladi. Toʻlangan aksiz soligʻi faqat kontrakt bekor qilinganda, foydalanilmagan (shu jumladan shikastlangan) aksiz markalarini topshirish sharti bilan qaytariladi. Aksiz markalari aksiz soligʻi toʻlanganligiga dalil boʻladi. 27. Davlat soliq organlari va Davlat bojxona qoʻmitasining hududiy organlari aksiz soligʻini hisoblash uchun ishlab chiqaruvchi korxonalar va importchilar tomonidan hisob-kitoblar oʻz vaqtida topshirilishini nazorat qiladilar, hisobga oladilar va aksiz soligʻi summalarining tushumiga doir hisobotlarni tuzadilar. 28. Qatʼiy hisobotdagi blankalar uchun boʻlgani singari aksiz markalari uchun ham buxgalterlik hisob-kitobi qoidalari qoʻllaniladi. Aksiz markalariga ishlab chiqaruvchi korxonalar va importchilarning kodlari yoziladi. Alkogolli ichimliklar va tamaki mahsulotlari ishlab chiqaruvchi korxonalar uchun kodlar shunday mahsulot ishlab chiqarish huquqi uchun qonunda belgilangan tartibda beriladigan litsenziyalar boʻlgandagina beriladi. Oʻzbekiston Respublikasi hududiga mayda turkumdagi (10 ming pachka, donadan kam miqdorda) aksiz tovarlarni olib kelayotgan importchilar uchun yagona kod raqamlari — tamaki mahsulotlari uchun IM 9898 va alkogolli ichimliklar uchun IM 98098 raqamlari beriladi. 29. Aksiz markalarining saqlanishi va ulardan maqsad boʻyicha foydalanilishi uchun masʼuliyat aksiz tovarlar ishlab chiqaruvchi korxonalar va importchilar zimmasiga yuklanadi. 30. Aksiz markalari xizmatlar va tashish xarajatlari uchun bank ustamasini hisobga olmagan holda nominal qiymat boʻyicha ishlab chiqaruvchi korxonalar va importchilar tomonidan hisobga olinadi. 31. Davlat soliq boshqarmasi (soliq inspeksiyasi) va Davlat bojxona qoʻmitasining hududiy organi boshligʻining buyruqlari bilan aksiz markalarini hisobga olish va nazorat qilish uchun javobgar shaxs tayinlanadi. Aksiz markalarini hisobga olish va nazorat qilish ularning soni va qiymati boʻyicha yuritiladi. 32. Aksiz tovarlarni ishlab chiqaruvchi korxonalar va importchilar har chorakda, hisobot choragidan keyingi oyning 5 sanasidan kechiktirmay 4-ilovaga muvofiq aksiz markalarining harakati toʻgʻrisidagi hisobotni Davlat soliq inspeksiyasiga yoki Davlat bojxona qoʻmitasining hududiy organiga taqdim etadilar. 33. Davlat soliq boshqarmalari (soliq inspeksiyalari) va Davlat bojxona qoʻmitasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi hududiy organlari aksiz markalaridan toʻgʻri foydalanilishi va ularning roʻyxatdan chiqarib tashlanishi ustidan doimiy nazoratni amalga oshirishlari kerak. 34. Davlat soliq inspeksiyalari va Davlat bojxona qoʻmitasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi hududiy organlari oʻtgan oydan keyingi oyning har birinchi kunida “Agrobank” ATBning mintaqaviy boʻlinmalarida ishlab chiqaruvchi korxonalar va importchilar tomonidan berilgan (sotilgan) aksiz markalarining miqdorini solishtiradilar. 35. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar Davlat soliq boshqarmalari har chorakda, oʻtgan chorakdan keyingi oyning har 10-kunida joriy chorakning birinchi kunidagi holatiga koʻra aksiz markalarining aksiz tovarlar ishlab chiqaruvchi korxonalar boʻylab harakati toʻgʻrisidagi hisobotni Davlat soliq qoʻmitasiga taqdim etadilar. Davlat bojxona qoʻmitasining hududiy organlari ham xuddi shu tartibda importchilar boʻyicha Davlat bojxona qoʻmitasiga hisobot taqdim etadilar. Mazkur hisobotlar 4-ilovadagi shakl boʻyicha topshiriladi. 36. Aksiz markalarining tushumi va ishlab chiqaruvchi korxonalar va importchilarga berilishini hisobga olish tartibi “Agrobank” ATBning mintaqaviy boʻlinmalarida “Agrobank” ATB tomonidan belgilanadi. Qopqogʻi ochilmagan idishlardagi yoki pachkadagi aksiz markalarining soni ishlab chiqaruvchilarda yoki importchilarda shubha uygʻotsa, ularni tekshirish “Davlat belgisi” DIB va “Agrobank” ATBning mintaqaviy boʻlinmalari vakillarining majburiy hozirligida amalga oshiriladi. “Agrobank” ATBning mintaqaviy boʻlinmalari ishlab chiqaruvchilarga yoki importchilarga topshirilgunga qadar, shuningdek “Davlat belgisi” DIB aksiz markalarini banklarga topshirgunga qadar ularning yirtilmasdan saqlanishini taʼminlashlari shart. 37. Aksiz tovarlarni ishlab chiqaruvchi korxonalar yoki importchilar aksiz markalarining toʻgʻri hisobga olinishini, ulardan foydalanilishini (miqdori va qiymati boʻyicha), yirtilgan markalarni belgilangan tartibda roʻyxatdan chiqarib tashlashga qadar saqlanishini taʼminlashlari, ularning nazoratdan chiqib ketishiga yoʻl qoʻymasliklari kerak. Sotib olingan aksiz markalari nominal qiymati boʻyicha “Qatʼiy hisobot blankalari” 006-balans hisobvaragʻiga kirim qilinadi. Markalarning sarflanishi va kirim qilinishi qatʼiy hisobot blankalari uchun boʻlganidek tartibda olib boriladi. Aksiz tovarlarni bir vaqtning oʻzida ishlab chiqaruvchi va import qiluvchi ishlab chiqarish korxonalari ishlab chiqarilayotgan va import qilinayotgan mahsulotlar boʻyicha aksiz markalarining harakatini alohida qayd etib borishlari kerak. Shu maqsadda ishlab chiqarish korxonalari maxsus buyruq chiqaradilar va unda moddiy javobgar shaxs hamda aksiz markalarini saqlash va sarflash qoidalari belgilab beriladi. 38. Aksiz tovarlarni markalayotganda aksiz markalari yirtilib ketgan taqdirda tayyorlovchi korxonalar (importchilar) barcha yirtilib ketgan markalarni Davlat soliq boshqarmasiga (bu haqda soliq inspeksiyasiga xabar qilib) yoki Davlat bojxona qoʻmitasining hududiy organlariga topshirishlari, bunda yirtilgan aksiz markalarini yoʻq qilib yuborish uchun qabul qilishni soʻrab ariza berishlari kerak. 39. Yirtilgan aksiz markalari quyidagi qoidalarga rioya qilgan holda alohida varaqlarga 10 tadan yopishtirilishi kerak: aksiz markalarini yopishtirish burmalarsiz va gʻadir-budirliklarsiz amalga oshirilishi lozim; markalar shunday yopishtirilishi kerakki, markaning markaziy qismi va raqamli rekvizitlar aniq koʻrinib turishi lozim; markalar yirtilganda uning ayrim qismlari birlashtirilishi kerak; qaytarib yuborilayotgan har bir yirtilgan markaning umumiy qismi uning dastlabki oʻlchovining kamida 2/3 qismini tashkil etishi kerak. 40. Ishlab chiqaruvchi korxonalarga (import qiluvchilarga) yirtilgan aksiz markalari boʻyicha ularning nominal qiymati qaytarilmaydi, yirtilganlari oʻrniga yangi markalar berilmaydi. Zararlar korxona (import qiluvchi) faoliyatining natijalariga kiritiladi. 41. Davlat soliq boshqarmasining (shuningdek, soliq inspeksiyasining) yoki Davlat bojxona qoʻmitasi hududiy organining aksiz markalari bilan ishlash vazifasi yuklatilgan mansabdor shaxsi ishlab chiqaruvchi korxona yoki importchining aksiz markalari uchun moddiy javobgar shaxsi ishtirokida yirtilgan markalarni roʻyxatdan chiqarish (yoʻq qilish) uchun 2 nusxada dalolatnoma tuzadi, unga oʻzi imzo chekadi va Davlat soliq boshqarmasining yoki Davlat bojxona qoʻmitasi hududiy organining rahbariyatiga yoʻq qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilish uchun taqdim etadi. Yoʻq qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan keyin dalolatnomaning bir nusxasi ishlab chiqaruvchi korxonaga yoki importchiga topshiriladi, soʻng esa hisobot boʻyicha roʻyxatdan chiqariladi. 42. Roʻyxatdan chiqarilgan aksiz markalarini yoʻq qilish soliq boshqarmasining yoki Davlat bojxona qoʻmitasi hududiy organining Davlat soliq boshqarmasi yoki Davlat bojxona qoʻmitasi hududiy organi boshligʻining buyrugʻi bilan tayinlanadigan, kamida uch kishidan iborat komissiyasi (komissiya tarkibiga soliq inspeksiyasining xodimi ham kiritiladi) tomonidan maxsus mashinalarda yoqib yuborish yoki maydalab tashlash bilan amalga oshiriladi va bu haqda dalolatnomaga tegishli yozuv yoziladi va u komissiya aʼzolari tomonidan imzolanadi. 43. Foydalanilmagan aksiz markalarini qaytarish aksiz tovarlarni ishlab chiqaruvchi korxonalar tomonidan yuridik shaxs sifatida faoliyat toʻxtatilganda, bankrot boʻlganda, litsenziyaning amal qilishi toʻxtatib turilgan yoki tugatilgan yoxud ishlab chiqaruvchi korxonaning tegishli mahsulotni ishlab chiqarishga litsenziyasining amal qilishi bekor qilinganda yoki importchi tomonidan kontrakt bekor qilinganda va aksiz markalari davlat standartlari talablariga nomuvofiq kelganda amalga oshirilishi mumkin. Bunda aksiz markalarini tayyorlash boʻyicha davlat standartlari talablari buzilgan taqdirda javobgarlik “Davlat belgisi” DIB zimmasiga yuklatiladi va qaytarilgan aksiz markalarining nominal qiymati uning xoʻjalik faoliyati natijalariga kiritiladi. Foydalanilmagan aksiz markalarini qaytarish uchun ishlab chiqaruvchi korxona yoki importchi Davlat soliq inspeksiyasi yoki Davlat bojxona qoʻmitasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududiy organining boshligʻi nomiga ariza beradi va unda qaytarish sabablarini, shuningdek aksiz markalarining soni va turlarini koʻrsatadi. Aksiz markalarini qaytarish Davlat soliq inspeksiyasi yoki Davlat bojxona qoʻmitasi hududiy organi tomonidan yozib beriladigan qaytarish toʻgʻrisidagi kvitansiyaga muvofiq (5-ilova) ular ilgari sotib olingan “Agrobank” ATBning mintaqaviy boʻlimida amalga oshiriladi. Qaytarish toʻgʻrisidagi kvitansiya 3 nusxada yoziladi, bir nusxasi Davlat soliq inspeksiyasida yoki Davlat bojxona qoʻmitasining hududiy organida qoldiriladi, ikkinchi nusxasi aksiz markalari bilan birga bankka topshiriladi va uchinchi nusxa ishlab chiqaruvchi korxonada, importchida saqlanadi. Ishlab chiqaruvchi korxona, importchi aksiz markalarini bank qabul qilganidan soʻng bu haqda Davlat soliq inspeksiyasiga yoki Davlat bojxona qoʻmitasining hududiy organiga qayd etish uchun xabar qilishi lozim. Yuridik shaxs sifatida oʻz faoliyatini toʻxtatgan yoki kontraktni bekor qilgan bankrot boʻlgan ishlab chiqaruvchi korxonaga yoki importchiga, shuningdek tegishli mahsulotni ishlab chiqarishga litsenziyasining amal qilishi toʻxtatib turilgan yoki tugatilgan yoxud litsenziyasi bekor qilingan ishlab chiqaruvchi korxonaga topshirilgan aksiz markalarining nominal qiymati qaytarilmaydi. Nostandart aksiz markalarini sotib olgan va ularni “Agrobank” ATBning boʻlinmalariga qaytargan ishlab chiqaruvchi korxonalarga yoki importchilarga tegishli miqdorda yangi aksiz markalari beriladi. “Agrobank” ATB nostandart, shuningdek buyurtirilgan miqdordan ortiqcha olingan aksiz markalarini yoʻq qilib tashlash uchun “Davlat belgisi” DIBga qaytaradi va bu haqda Davlat soliq qoʻmitasiga va Davlat bojxona qoʻmitasiga xabar qiladi. “Davlat belgisi” DIB yangi markalarni berish orqali topshirilgan nostandart aksiz markalarini “Agrobank” ATBga beradi. Bunda ishlab chiqaruvchi korxonalarga yoki importchilarga qoplangan aksiz markalari tekinga, “Davlat belgisi” DIB hisobidan beriladi. 44. “Agrobank” ATBning mintaqaviy boʻlinmalari xaridorlar topshirgan aksiz markalari miqdorini ularning turlariga koʻra kirim qilishlari va ularni yoʻq qilib yuborishga tayyorlashlari shart. Kirim qilingan aksiz markalari “Agrobank” ATBning mintaqaviy boʻlinmalarida ushbu Yoʻriqnomaning 41, 42-bandlarida koʻzda tutilgan tartibda yoʻq qilinadi. Komissiya tarkibiga bank vakili ham kiritiladi. 45. Oʻzbekiston Respublikasining aksiz markalari bilan markalanishi lozim boʻlgan ishlab chiqarilayotgan va import qilinayotgan aksiz tovarlarni markalash uchun javobgarlik ishlab chiqaruvchi korxonalar va importchilar zimmasiga tushadi. 46. Ishlab chiqaruvchi korxonalar va importchilar Oʻzbekiston Respublikasi hududida sotilayotgan va uning hududiga olib kelinayotgan aksiz tovarlarni majburiy markalashni taʼminlashlari shart. 47. Oʻzbekiston Respublikasi hududida markalanishi lozim boʻlgan aksiz tovarlarning ularga aksiz markalarini yopishtirmay oborotga kiritilishi taqiqlangan. 48. Ushbu Yoʻriqnomaning talablari buzilishiga yoʻl qoʻygan xoʻjalik yurituvchi subyektlar Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonuniga muvofiq javobgar boʻladilar. 49. Aksiz markalari ishlab chiqarilayotgan va import qilinayotgan aksizli tovarlarning turlariga qarab quyidagi turlarga boʻlinadilar: Aksiz toʻlanadigan tovarlar Harfli belgi Kodli belgi TAMAKI MAHSULOTLARI Import qilingan: IMPORT, TAMAKI MANSULOTLARI IM Import qiluvchining kodi IMPORT, TAMAKI MANSULOTLARI IM 9898 Mamlakatimizda ishlab chiqarilgan: TAMAKI MANSULOTLARI O`Z Korxona kodi ALKOGOLLI ICHIMLIKLAR Import qilingan: IMPORT, AROQ IM Import qiluvchining kodi IMPORT, AROQ IM 98098 IMPORT, KONYAK IM Import qiluvchining kodi IMPORT, KONYAK IM 98098 IMPORT, VINO IM Import qiluvchining kodi IMPORT, VINO IM 98098 IMPORT, SPIRTLI ICNIMLIKLAR IM Import qiluvchining kodi IMPORT, SPIRTLI ICNIMLIKLAR IM 98098 Mamlakatimizda ishlab chiqarilgan: AROQ O`Z Korxona kodi KONYAK O`Z Korxona kodi VINO O`Z Korxona kodi SPIRTLI ICNIMLIKLAR O`Z Korxona kodi Aksiz markalarida yozilgan harfiy va raqamli belgilarning taʼrifi: IM — mahsulot import boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kelingan; O`Z — mahsulot Oʻzbekiston Respublikasi hududida ishlab chiqarilgan; 98 — ikkita birinchi belgi — aksiz markasi bosib chiqarilgan yilning ikkita oxirgi raqamlari; 01 yoki 001 — ikkita yoki uchta keyingi belgilar — tegishincha tamaki yoki alkogolli mahsulotlarni ishlab chiqaruvchi korxonalarga (importchilarga) beriladigan kod raqamlari; aksiz markalaridagi 4 ta raqamli belgi tamaki mahsulotini anglatadi; aksiz markalaridagi 5 ta raqamli belgi alkogolli mahsulotni anglatadi; 98 bilan tugaydigan soʻnggi raqamlar Oʻzbekiston Respublikasi hududiga mayda turkumdagi aksizli tovarlar keltirilganligini anglatadi. Alkogolli mahsulot uchun aksiz markalarida alkogolli ichimlik quyiladigan isteʼmol idishining hajmini litrlarda bildiradigan quyidagi yozuvlar qayd etiladi: Oʻzbekiston Respublikasi hududiga import boʻyicha olib kirilganda: “0,1 L gacha”, “0,11 L dan 0,25 L gacha”, “0,26 L dan 0,37 L gacha”, “0,38 L dan 0,5 L gacha”, “0,51 L dan 0,75 L gacha”, “0,76 L va yuqori”; Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilganda: “0,05 L”, “0,1 L”, “0,2 L”, “0,25 L”, “0,375 L”, “0,45 L”, “0,5 L”, “0,7 L”, “0,75 L”, “1,0 L”, “1,5 L”, “1,75 L”, “3 L”. Mazkur Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida roʻyxatdan oʻtkazilgan paytdan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 1996-yil 21-avgustda 275-son bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan “Oʻzbekiston Respublikasida tamaki mahsulotlari va alkogolli ichimliklarga nisbatan aksiz markalarini qoʻllash tartibi toʻgʻrisida”gi Yoʻriqnoma oʻz kuchini yoʻqotadi. T/r Import qiluvchi nomi Marka sotib olish uchun buyurtma berilgan sana va roʻyxat raqami Buyurtirilgan aksiz markalari Import qiluvchi kodi Aksiz markasi haqi toʻlanganligi toʻlov hujjati raqami va sanasi Aksiz markalari uchun toʻlov summasi, ming soʻmda “Davlat belgisi” DICHB bosma fabrikasining tegishli bank hisobvaragʻiga pul mablagʻlari oʻtkazilgan sana marka turi soni 1 2 3 4 5 6 7 8 9 _____________________________ (Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri) boʻyicha (ishlab chiqaruvchi korxonalar yoki importchilar nomi) 20___ _____ oyi uchun aniq koʻrsatilishi kerak Marka turlari Hisobot davri boshidagi qoldiq Hisobot davrida tushdi Hisobot davrida xarajat qilindi Hisobot davrida zararlandi va hisobdan chiqarildi Hisobot davri oxiridagi qoldiq sana dona soʻmlardagi nominal qiymat sana dona soʻmlardagi nominal qiymat sana dona soʻmlardagi nominal qiymat sana dona soʻmlardagi nominal qiymat sana dona soʻmlardagi nominal qiymat 1 2 3 4 4 5 6 7 8 9 10