KREDIT UYUSHMALARINI TUGATISH TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
(resolution, 2023-06-12)

Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksiga va Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi: 1. Kredit uyushmalarini tugatish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgach kuchga kiradi. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi va Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida” Qonuniga muvofiq, kredit uyushmalarini tugatish tartibini belgilaydi. 2. Kredit uyushmasini tugatish uning huquq va burchlari huquqiy vorislik tartibida boshqa shaxsga oʻtmasdan bekor qilinishiga olib keladi. 32. Kredit uyushmasini ixtiyoriy ravishda tugatish kredit uyushmasi aʼzolari umumiy yigʻilishining qarori qabul qilingan holda amalga oshiriladi. Mazkur qarorda tugatuvchi — tugatish komissiyasi (uning aʼzolari tarkibi) yoki jismoniy shaxs (shaxsini tasdiqlovchi hujjat maʼlumotlari) (bundan keyingi oʻrinlarda tugatuvchi deb yuritiladi) koʻrsatiladi. 33. Tugatuvchi kredit uyushmasi aʼzolarining umumiy yigʻilishida uyushma Kengashi taklifiga muvofiq tayinlanadi. 34. Kredit uyushmasi tomonidan uning ixtiyoriy ravishda tugatilayotganligi toʻgʻrisidagi kredit uyushmasi aʼzolari umumiy yigʻilishining qarori va litsenziyaning asl nusxasi Markaziy bankka taqdim etiladi. 35. Sud qarori asosida kredit uyushmasi kreditorlarning talabini qondira olmagan taqdirda kreditorlarning arizasi yoki toʻlovga qobiliyatsizlik alomatlari mavjud boʻlganda kredit uyushmasining murojaatiga muvofiq bankrot deb tan olinadi. Kredit uyushmasining toʻlovga qobiliyatsizligi toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 36. Markaziy bankning kredit uyushmasi faoliyatini amalga oshirish uchun berilgan litsenziyaning amal qilishini tugatish yoki litsenziyani bekor qilish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilinganda, ushbu qaror qabul qilingan kundan boshlab 30 kun muddat ichida Kengash kredit uyushmasi aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqiradi, unda kredit uyushmasini tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi va tugatuvchi tarkibi tasdiqlanadi. Tugatuvchi tarkibi tasdiqlangunga qadar kredit uyushmasining barcha moliyaviy operatsiyalari toʻxtatiladi. 37. Kredit uyushmasi faoliyatini amalga oshirish uchun berilgan litsenziyaning amal qilishini tugatish yoki litsenziyani bekor qilish toʻgʻrisida Markaziy bank tomonidan qabul qilingan qaror ustidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda sudga murojaat qilinishi mumkin. 38. Kredit uyushmasini ixtiyoriy ravishda tugatish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilingan yoki Markaziy bank Boshqaruvining kredit uyushmasi faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyani bekor qilish yoki amal qilishini tugatish toʻgʻrisidagi qarori kredit uyushmasi rahbariyatiga topshirilgan kundan boshlab kredit uyushmasini tugatish jarayoni yakunlanguncha: uyushma aʼzolarining umumiy yigʻilishi, boshqa boshqaruv organlari va mansabdor shaxslarining vakolatlari toʻxtatiladi, shu jumladan ularning mulkni tasarruf etish va majburiyatlarni bajarish huquqlari bekor qilinadi, kredit uyushmasini tugatish va tugatuvchi tarkibini tasdiqlash maqsadlarida aʼzolarining umumiy yigʻilishini oʻtkazish bilan bogʻliq kengash vakolatlari bundan mustasno; barcha majburiyatlarni, shuningdek muddati kechiktirilgan majburiy toʻlovlarni bajarish muddati boshlangan hisoblanadi; kredit uyushmasiga tegishli mulkiy xususiyatga ega boʻlgan barcha talablar faqat tugatuvchi nomiga bildirilishi hamda mazkur Nizom va qonunchilik hujjatlarda nazarda tutilgan tartibda koʻrib chiqilishi mumkin; tugatish jarayoni boshlangunga qadar sudda qabul qilingan qarorlar va tugatilayotgan kredit uyushmasiga nisbatan mulkiy talablarga oid sudning ijro hujjatlari qonunchilik hujjatlarida belgilangan navbat tartibida ijro etilishi uchun tugatuvchiga topshiriladi. 39. Kredit uyushmasini tugatish bilan bogʻliq boʻlgan barcha xarajatlar tugatilayotgan kredit uyushmasi hisobidan amalga oshiriladi. 40. Kredit uyushmasini tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan soʻng, Markaziy bank tomonidan kredit uyushmasi tugatish jarayonida ekanligi boʻyicha maʼlumotlar kredit uyushmalari Davlat reyestriga yozuv kiritiladi. 41. Tugatuvchi tayinlangandan soʻng Oʻzbekiston Respublikasi hududida tarqatiladigan kamida ikkita davriy bosma nashrda kredit uyushmasini tugatish boshlanganligi toʻgʻrisidagi eʼlon tugatuvchi tomonidan chop etilishi lozim. Eʼlonda kreditorlar tomonidan talablarini bayon etish tartibi va muddati koʻrsatilishi shart. 42. Talablarni bayon etish muddati tugatish toʻgʻrisida eʼlon chop etilgan kundan boshlab 2 oydan kam boʻlmasligi zarur. 43. Davriy bosma nashrda chop etilishidan tashqari, tugatuvchi kredit uyushmasida tugatish ishlari boshlanganligi toʻgʻrisida barcha uyushma aʼzolarini va kreditorlarini yozma ravishda xabardor qilishi lozim. 44. Tugatuvchi tayinlangan vaqtdan boshlab kredit uyushmasi ishlarini boshqarish sohasidagi barcha vakolatlari unga oʻtadi. Tugatuvchi kredit uyushmasi nomidan boshqarish vazifalari bajarilishini va kredit uyushmasi faoliyatini tugatish bilan bogʻliq boʻlgan barcha ishlarni amalga oshiradi. 45. Tugatuvchi quyidagi huquqlarga ega: kredit uyushmasi aktivlarini aniqlash hamda tugatish maqsadlarini hisobga olgan holda, mulk egasi va kredit uyushmasi boshqaruvi organlari vakolatlari doirasida ularni tasarruf etish; kredit uyushmasi aktivlari va mulkini zaxiraga olish; kredit uyushmasining hujjatlari va mulki, shuningdek, garov taʼminoti sifatida berilgan boshqa mol-mulklarning butligini taʼminlash yuzasidan chora-tadbirlar koʻrish; tugatish jarayonini amalga oshirish uchun xodimlarni shartnoma asosida yollash (kredit uyushmasi kreditorlarini bu jarayonga xodimlar sifatida jalb etilishi mumkin emas); tugatilayotgan kredit uyushmasining moliyaviy ahvolini hisobga olgan holda, mehnatga oid qonunchilik hujjatlariga muvofiq xodimlarga ish haqi va boshqa toʻlovlarni belgilash; tugatilayotgan kredit uyushmasi nomidan sudda qatnashish; depozitga pul qoʻygan kredit uyushmasi aʼzolari va kreditorlarning talablarini qondirish uchun mablagʻlar yetarli boʻlmagan taqdirda tugatuvchi kredit uyushmasining mulkini sotish; kredit uyushmasi nomidan talablar qoʻyish, kredit uyushmasi kreditorlari talablarining qonuniyligini aniqlash va qonuniy deb topilgan talablarni qondirish. 46. Tugatuvchining zimmasiga quyidagi majburiyatlar yuklanadi: kredit uyushmasi aktivlari va passivlarini toʻliq nazorat qilish; kredit uyushmasi ishlarini boshqarish bilan bogʻliq javobgarlik; kreditorlarning talablarini toʻla qondirilishini taʼminlaydigan bahoda kredit uyushmasi aktivlarini sotish; kreditorlarga toʻlovlarni qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshirish. 47. Tugatuvchi noqonuniy yoki qasddan notoʻgʻri qilingan harakatlari (harakatsizligi) natijasida kredit uyushmasiga keltirilgan zarar uchun javobgardir. Tugatuvchi tugatish bilan bogʻliq normadagi operatsiya tavakkalchiligi toifasiga kiruvchi zararlar uchun javob bermaydi. 49. Tugatuvchi kredit uyushmasida tugatish ishlari boshlanganligi va uning mablagʻlarini olish yoki koʻchirish ishlari tugatuvchining ruxsati bilan amalga oshirilishi haqida kredit uyushmasining hisobvaraqlari ochilgan barcha kredit tashkilotlarini xabardor qilishi shart. Kredit uyushmasining boshqa kredit tashkilotlarida mavjud boʻlgan barcha hisobvaraqlari tugatuvchi ixtiyoriga oʻtadi. 50. Tugatuvchi kredit uyushmasining aktivlari ustidan kredit uyushmasini tugatish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan vaqtdan boshlab, xavfsizlik xizmati va boshqa mavjud vositalardan foydalangan holda uning barcha binolari, mol-mulki va jihozlari butligini hamda qimmatbaho buyumlar (naqd pul, qimmatli qogʻozlar, avtomobillar va h. k.) nazoratini taʼminlashi shart. 51. Kredit uyushmasining barcha ishlari, jumladan tugatish jarayoni boshlangunga qadar qabul qilingan, ammo hisobvaraqqa kirim qilinmagan depozitlar va kreditlarni qoplash uchun olingan mablagʻlarga doir ishlar nihoyasiga yetkazilishi hamda belgilangan tartibda tegishli daftarlarga kiritiladi. 52. Kredit uyushmasi tomonidan xizmat koʻrsatuvchi bankka tugatuvchi imzolarining namunalari va kredit uyushmasi aʼzolarining umumiy yigʻilishi qarorining nusxasi taqdim etiladi. Kredit uyushmasi aʼzolarining umumiy yigʻilishi qarori bankka taqdim etilgan kundan boshlab kredit uyushmasining talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻi tugatish hisobvaragʻi sifatida amal qilishni boshlaydi va aktivlarni sotishdan kelib tushgan mablagʻlar hamda kredit uyushmasining barcha mablagʻlarining hisobi talab qilib olinguncha asosiy depozit hisobvaragʻida olib boriladi. 53. Tugatuvchi tugatish sanasiga aktivlarning balans qiymati va qisqacha tavsifi koʻrsatilgan mulkning inventarizatsiya qilinishini tashkil etishi kerak. 54. Kredit uyushmasi kassasidagi banknotlar, tangalar va uyushma hisobvaraqlardagi mablagʻlar shaklidagi moliyaviy aktivlar nominal qiymati boʻyicha baholanadi. Qimmatli qogʻozlar shaklidagi aktivlar bahosi qimmatli qogʻozlar bozoridagi vaziyatga bogʻliq holda bozor bahosida qayta baholanadi. Asosiy qarz summasi va hisoblangan foizlardan kelib chiqqan holda kreditlarning bahosi bozor narxida aniqlanadi. Tugatuvchi kredit va sotish kunigacha hisoblangan foizlar miqdoridan tarkib topgan nominal narxdan past boʻlgan bahoda mazkur kreditlar sotilgan har bir holat boʻyicha tugatish hisobotida yozma ravishda asoslar keltiradi. 55. Nomoliyaviy aktivlarni (binolar va inshootlar, transport vositalari, sanʼat asarlari, orgtexnika, mebel, jihozlar hamda kredit uyushmasining boshqa mulki) baholash baholovchi tashkilot tomonidan oʻtkaziladi. Tugatuvchi nomoliyaviy aktivlar baholanganidan keyin potensial xaridorlarga aktivlar sotilishi koʻzda tutilayotganligi haqida xabar beradi va qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda kredit uyushmasi mulkini sotadi. 56. Aktivlarning aniqlangan hisob-kitob bahosidan past boʻlgan bahoda sotilgan taqdirda, tugatuvchi mazkur operatsiya boʻyicha maʼlumotlarni yozma ravishda tugatish hisobotida aks ettirishi lozim. 57. Mol-mulkning inventarizatsiyasi tugaganidan hamda kreditorlar talablarining muddati oʻtganidan soʻng tugatuvchi quyidagilarni oʻz ichiga olgan oraliq balansni tuzadi: tugatilayotgan kredit uyushmasi toʻgʻrisidagi maʼlumot; kredit uyushmasining mol-mulkining tarkibi; kreditorlar qoʻygan talablarning roʻyxati; har bir bajarilgan talabni koʻrib chiqish natijalari. 58. Oraliq tugatish balansi kredit uyushmasi aʼzolarining umumiy yigʻilishida tasdiqlanadi. 59. Tugatilayotgan kredit uyushmasining oraliq tugatish balansi tasdiqlangan kundan boshlab uyushma kreditorlari talablarining qondirilishi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tugatuvchi tomonidan oraliq tugatish balansiga muvofiq amalga oshiriladi. Kredit uyushmasi aʼzolari boʻlgan jismoniy shaxslar oʻz omonatlarini olishda ustuvorlikka egadirlar. 60. Kreditorlarning talablari tugatuvchi tomonidan asossiz deb topilgan boʻlsa, ularni qondirishdan bosh tortilishi mumkin. 61. Kreditorlar talablarini qondirish rad etilganligi toʻgʻrisida, sabablari koʻrsatilgan holda ularning manziliga yozma tarzda xabarnoma joʻnatiladi. Kreditor talablarini qondirish rad etilgan yoki uni koʻrib chiqishdan bosh tortilgan holda, u tugatuvchiga nisbatan daʼvo bilan sudga murojaat qilishi mumkin. 62. Tugatilayotgan kredit uyushmasining mulki yetarli boʻlmagan taqdirda, kreditorlarning talablarini qondirish qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Shuningdek, kreditor daʼvo bilan sudga murojaat qilmagan, tugatuvchi tan olmagan boʻlsa, ularning talablarini qondirish qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 63. Kreditorlar bilan hisob-kitob ishlari yakunlanganidan soʻng tugatuvchi tugatish balansini tuzadi, uni kredit uyushmasi aʼzolarining umumiy yigʻilishi tasdiqlaydi. 64. Kreditorlar oʻrtasidagi majburiyatlar qoplanib boʻlinganidan soʻng, tugatish balansiga muvofiq kredit uyushmasining qolgan mablagʻlari kredit uyushmasi aʼzolari oʻrtasida ularning pay badallariga mutanosib ravishda taqsimlanadi. 65. Tugatish ishlari yakunlanganidan soʻng tugatuvchi Markaziy bankka quyidagi hujjatlarni taqdim etadi: umumiy yigʻilishning kredit uyushmasini tugatish toʻgʻrisidagi bayonnomasi; umumiy yigʻilishning tugatuvchini tayinlash toʻgʻrisidagi qarori; kredit uyushmasini tugatilishi toʻgʻrisidagi davriy bosma nashrlarda chop etilgan maʼlumotlarning nusxalari; kredit uyushmasining oxirgi ish kuni sanasiga balansi; tugatish balansi; kredit uyushmasining soliqlar va yigʻimlar boʻyicha qarzi boʻlmagan taqdirda, soliqlar va yigʻimlar boʻyicha qarzi yoʻqligi toʻgʻrisida davlat soliq xizmati organining maʼlumotnomasi; yoʻq qilish uchun kredit uyushmasi hujjatlari va yigʻmajildlari topshirilganligi toʻgʻrisida dalolatnoma; hujjatlarni arxivda saqlash uchun qabul qilish-topshirish dalolatnomasi; tugatish hisobvaragʻi yopilgani haqidagi bank maʼlumotnomasi. 66. Markaziy bank taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqib, tugatilgan kredit uyushmalarini Kredit uyushmalarining davlat reyestridan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. 67. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan Kredit uyushmalarining Davlat reyestriga tegishli yozuv kiritilganidan keyin, kredit uyushmasini tugatish tamomlangan hisoblanadi. Tugatish natijasida faoliyati tugatilgan kredit uyushmalari toʻgʻrisidagi eʼlon ommaviy axborot vositalarida chop etiladi hamda Markaziy bankning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.