Avtomobilda tashuvchining yoʻl harakati xavfsizligi xizmati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(order, 2026-05-04)

Oʻzbekiston Respublikasining “Yoʻl harakati toʻgʻrisida”gi Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2013-y., 15-son, 197-modda) hamda Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 10-martdagi 118-sonli qarori (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 10-son, 120-modda) bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq buyuraman: 1. Avtomobilda tashuvchining yoʻl harakati xavfsizligi xizmati toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi. Mazkur Nizom avtomobilda tashuvchining yoʻl harakati xavfsizligi xizmatini tashkil etish tartibini, shuningdek uning vazifalari, funksiyalari va Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmati organlari (bundan buyon matnda DYHXX organlari deb yuritiladi) bilan oʻzaro munosabatlarini belgilaydi. 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: avtomobilda tashuvchi — mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquqlar asosida avtotransport vositasiga ega boʻlgan, tijorat asosida yoʻlovchi, bagaj va yuk tashish xizmatini koʻrsatadigan hamda bunga maxsus ruxsatnomasi (litsenziyasi) boʻlgan yuridik shaxs; avtotransport vositalari — avtomobilda tashuvchiga tegishli boʻlgan, yoʻlovchi, bagaj va yuk tashishga hamda maxsus ishlarni bajarishga moʻljallangan avtomobillar, shatakchi avtomobillar, tirkama va yarim tirkamalar; yoʻl harakati xavfsizligi xizmati — avtomobilda tashuvchining avtotransport vositalari orqali tashishlarni amalga oshirishda yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash vazifasi yuklatilgan tarkibiy boʻlinmasi (bundan buyon matnda YHX xizmati deb yuritiladi); yoʻl-transport hodisasi — transport vositasining yoʻlda harakatlanish jarayonida va uning ishtirokida sodir boʻlgan, fuqarolar vafot etgan yoki ularning sogʻligʻiga zarar yetkazilgan, transport vositalari, inshootlar, yuklar shikastlangan yoxud boshqa moddiy zarar yetkazilgan hodisa; yoʻl harakati qoidalarining buzilishi — avtotransport vositalari haydovchilari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 172-son qarori bilan tasdiqlangan Yoʻl harakati qoidalarida belgilangan talablarning buzilishi. 2. Oʻzbekiston Respublikasi “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Qonunining 12-moddasiga muvofiq, ellikta va undan ortiq avtotransport vositalari mavjud boʻlgan avtomobilda tashuvchilarda YHX tashkil etiladi yoki yoʻl harakati xavfsizligi boʻyicha mutaxassis lavozimi joriy etiladi. 3. YHX xizmatlari kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishilgan normativ hujjatlar asosida faoliyat yuritadi va oʻz maqomiga koʻra avtomobilda tashuvchining asosiy xizmatlariga tenglashtiriladi hamda uning rahbariga boʻysunadi. 4. YHX xizmatlarining mutaxassislari ularning xizmat vazifalariga taalluqli boʻlmagan ishlarni bajarishga jalb etilishi mumkin emas. 5. YHX xizmati avtomobilda tashuvchining faoliyati tugatilgan taqdirdagina tugatiladi. 6. Avtotransport vositalarining soni 50 tadan kam boʻlgan avtomobilda tashuvchilarda YHX xizmatining vazifalari avtomobilda tashuvchining rahbarlaridan biriga yuklatiladi. 7. Avtotransport vositalarining soni 50 tadan 150 tagacha boʻlgan avtomobilda tashuvchilarda YHX xizmatining vazifalarini bajaruvchi mutaxassis lavozimi joriy etiladi. 8. Avtotransport vositalarining soni 151 tadan ortiq boʻlgan avtomobilda tashuvchilarda quyidagicha shtat birliklaridan iborat boʻlgan YHX xizmati tashkil etiladi: avtotransport vositalarining soni 151 tadan 300 tagacha boʻlgan avtomobilda tashuvchilarda — 2 ta xodim; avtotransport vositalarining soni 301 tadan 500 tagacha boʻlgan avtomobilda tashuvchilarda — 3 ta xodim; avtotransport vositalarining soni 501 tadan 750 tagacha boʻlgan avtomobilda tashuvchilarda — 4 ta xodim. 9. Avtotransport vositalarining soni 750 tadan ortiq boʻlgan avtomobilda tashuvchilarning YHX xizmatida har 250 ta avtotransport vositalari uchun qoʻshimcha ravishda yana 1 ta xodim lavozimi joriy etiladi. 10. Avtotransport vositalarining soni 500 tadan ortiq boʻlgan avtomobilda tashuvchilarda yoʻl harakati xavfsizligi boʻyicha rahbar oʻrinbosari lavozimi joriy etiladi. 11. YHX xizmatida mazkur Nizomga asosan belgilangan xodimlar soni doirasida xizmat (boʻlim) boshligʻi, katta muhandis, muhandis lavozimlari joriy etiladi. YHX xizmati xodimlarining vazifalari mazkur Nizom, xodimlarning lavozim yoʻriqnomalari va avtomobilda tashuvchining boshqa lokal normativ hujjatlari bilan belgilanadi. 12. Oʻzbekiston Respublikasi “Yoʻl harakati toʻgʻrisida”gi Qonunining 41-moddasiga asosan, YHX xizmatlari xodimlari Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi tomonidan tasdiqlangan maxsus dasturlar boʻyicha vaqti-vaqti bilan, uch yilda kamida bir marta oʻz malakasini oshirib, malaka imtihoni topshirishi kerak. 13. YHX xizmati quyidagi asosiy vazifalarni bajaradi: avtotransport vositalari haydovchilarining ishini yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlovchi talablarga muvofiq tashkil etadi; avtotransport vositalari haydovchilarining qonunchilik hujjatlarida belgilangan mehnat qilish va dam olish tartibiga rioya etilishini taʼminlaydi; avtotransport vositalari haydovchilarining malakasini oshirish uchun zarur sharoitlar yaratadi; yoʻl harakati xavfsizligiga tahdid soluvchi texnik nosozliklar mavjud boʻlganda, transport vositalaridan foydalanishga yoʻl qoʻymaydi; avtoransport vositalari ishtirokida sodir boʻlgan yoʻl-transport hodisalarining va yoʻl harakati qoidalari buzilishlarining sabablarini tahlil qiladi hamda ularni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlarni koʻradi; avtoransport vositalari haydovchilarining tibbiy koʻriklarini, ularning yoʻl-transport hodisalarida jabrlanganlarga birlamchi shoshilinch tibbiy yordam koʻrsatish boʻyicha koʻnikmalarini takomillashtirishga doir tadbirlarni tashkil etadi va oʻtkazadi; avtomobilda tashuvchining fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish boʻyicha qonunchilik hujjatlarida belgilangan majburiyatlarning bajarilishini taʼminlaydi; avtotransport vositalarining but saqlanishini taʼminlaydi. 14. YHX xizmati oʻziga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi: avtotransport vositalari haydovchilariga haydovchilik guvohnomasiga muvofiq boshqarish huquqi berilgan avtotransport vositalarini boshqarish uchun ruxsat berilishini nazorat qiladi; avtomobilda tashuvchining barcha xodimlari tomonidan yoʻl harakati xavfsizligi toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari talablariga rioya qilinishini nazorat qiladi, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan zarur chora-tadbirlarni amalga oshiradi, xizmat tekshiruvlarini oʻtkazishda ishtirok etadi; katta hajmli va ogʻir vaznli yuklarni ixtisoslashtirilgan avtotransport vositalarida tashishning qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibiga rioya qilinishini nazorat qiladi; tashishlarni amalga oshirishda avtotransport vositalari haydovchilarining qonunchilik hujjatlarida belgilangan mehnat qilish va dam olish tartibiga rioya qilinishini nazorat qiladi; avtotransport vositalari haydovchilariga yoʻl harakati xavfsizligi boʻyicha: ishga qabul qilishda (dastlabki), reys oldidan (reys oldi), maxsus, mavsumiy va qoʻshimcha (navbatdan tashqari) yoʻl-yoʻriqlar koʻrsatilishini taʼminlaydi; avtotransport vositalari haydovchilarining malakasini oshirish maqsadida yoʻl harakati xavfsizligi xonasini tashkil qiladi va uning faoliyatiga uslubiy rahbarlik qiladi; avtotransport vositalarining yoʻnalishga chiqish oldidan texnik jihatdan sozligi va koʻrinishi talab darajasida boʻlishini nazorat qiladi; yoʻl harakati xavfsizligiga tahdid soluvchi sharoitlar aniqlanganda avtotransport vositalarining harakatlanishini taqiqlaydi; yoʻl-transport hodisalari va yoʻl harakati qoidalari buzilishlarini bartaraf etish boʻyicha choraklik dasturlarni ishlab chiqadi va tasdiqlash uchun avtomobilda tashuvchining rahbariga taqdim etadi; DYHXX organlaridan olingan maʼlumotlar asosida avtomobilda tashuvchining xodimlariga yuz bergan yoʻl-transport hodisalari va ularning oqibatlari haqida muntazam ravishda maʼlumot berib boradi va ularning yuzaga kelish sabablari haqida tushuntirishlar beradi; mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shakldagi Avtomobilda tashuvchi tomonidan yoʻl harakati xavfsizligi boʻyicha tadbirlarni hisobga olish kitobini, 2-ilovasiga muvofiq shakldagi Yoʻl-transport hodisalarini va ular haqidagi maʼlumotlarni qayd etish kitobini, 3-ilovasiga muvofiq shakldagi Avtotransport vositalari haydovchilari tomonidan yoʻl harakati qoidalari buzilishini hisobga olish kitobini hamda 4-ilovasiga muvofiq shakldagi Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatining koʻrsatmalarini qayd qilish kitobini yuritadi; avtotransport vositalari haydovchilarining majburiy ravishda dastlabki va davriy tibbiy koʻrikdan, shu jumladan reys oldidan tibbiy koʻrikdan oʻtishlarini taʼminlaydi; avtotransport vositalari ishtirokidagi sugʻurta hodisalarini tekshirishda ishtirok etadi; ish vaqti tugagandan soʻng avtotransport vositalarining saqlash joyiga oʻz vaqtida qaytishi va qabul qilib olinishini nazorat qiladi. 15. YHX xizmati oʻz zimmasiga yuklangan vazifalar va funksiyalarni bajarish uchun quyidagi huquqlarga ega: yoʻl harakati xavfsizligi masalalari boʻyicha boshqa tashkilotlar bilan munosabatlarda avtomobilda tashuvchining vakili boʻlish; avtomobilda tashuvchining boshqa tarkibiy boʻlinmalaridan oʻz vakolatiga doir maʼlumotlarni talab qilib olish; yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash boʻyicha avtomobilda tashuvchining barcha tarkibiy boʻlinmalari uchun majburiy boʻlgan va faqat avtomobilda tashuvchining birinchi rahbari tomonidan bekor qilinishi mumkin boʻlgan koʻrsatmalar berish; tashishlarni amalga oshirish bilan bogʻliq hujjatlarning toʻgʻri rasmiylashtirilganligini nazorat qilish, aniqlangan kamchiliklarning oʻz vaqtida bartaraf etilishi uchun zarur choralarni koʻrish; yoʻl harakati xavfsizligiga xavf tugʻdiruvchi jiddiy kamchiliklar aniqlanganda avtotransport vositalari harakatlanishini taqiqlash; ahvoli yoki harakatlari yoʻl harakati xavfsizligiga tahdid soladigan avtotransport vositalari haydovchilarini mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq ishdan chetlatish, ularga nisbatan tegishli choralarni qoʻllash yuzasidan avtomobilda tashuvchining rahbariyatiga taklif kiritish; namunali avtotransport vositalari haydovchilarini mehnat uchun ragʻbatlantirish yuzasidan avtomobilda tashuvchining rahbariyatiga taklif kiritish. 16. Avtotransport vositalarining soni 50 tadan ortiq boʻlgan avtomobilda tashuvchilarda yoʻl-transport hodisasi sodir boʻlgan joyga yetib borish, yoʻnalishdagi avtotransport vositalari ishini monitoring qilish, avtomobil yoʻllari ahvolini tekshirish, avtokolonnalarni kuzatib borish uchun YHX xizmati maxsus yengil avtomobil bilan taʼminlanadi. Ushbu avtomobil ishtirokida amalga oshirilgan tadbirlar mazkur Nizomning 5-ilovasiga muvofiq shaklda Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatiga biriktirilgan avtomobil ishtirokida amalga oshirilgan tadbirlarni qayd etish kitobiga kiritib borilishi zarur. 17. YHX xizmati: oʻz harakatlari bilan yoʻl harakati xavfsizligi toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari talablarini buzmasligi; avtomobilda tashuvchining boshqa xizmatchilari va avtotransport vositalari haydovchilari tomonidan yoʻl harakati xavfsizligi toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari talablarining buzilishi holatlariga befarq boʻlmasligi; avtomobilda tashuvchining rahbari hamda vakolatli davlat organlarining qonuniy koʻrsatmalari va talablarini bajarishi shart. 18. YHX xizmati DYHXX organlarining soʻroviga muvofiq avtotransport vositalari va avtotransport vositalari haydovchilari toʻgʻrisidagi hamda avtotransport vositalari ishtirokida yuz bergan yoʻl-transport hodisalari natijasida yetkazilgan zararni aniqlash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni taqdim etadi. 19. DYHXX organlari YHX xizmatining soʻroviga muvofiq avtotransport vositalari ishtirokida sodir boʻlgan yoʻl-transport hodisalari va yoʻl harakati qoidalarining buzilish holatlari haqidagi maʼlumotlarni taqdim etadi. Zarur hollarda, YHX xizmati va DYHXX organlari avtotransport vositalari kolonnalarini kuzatib borish ishlarini hamkorlikda amalga oshiradi. 20. Avtomobilda tashuvchilarning rahbarlari mazkur Nizomga muvofiq YHX xizmatining tashkil etilishi uchun javobgardir. 21. YHX xizmati xodimlari mazkur Nizomga muvofiq YHX xizmatining zimmasiga yuklatilgan vazifa va funksiyalarning oʻz vaqtida hamda toʻliq amalga oshirilishi uchun javobgardir. 22. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi va Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi bilan kelishilgan.