Yovvoyi holda oʻsuvchi dorivor oʻsimliklarni muhofaza qilish, madaniy holda yetishtirish, qayta ishlash va mavjud resurslardan oqilona foydalanish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2021-12-21)

Respublikada soʻnggi yillarda dorivor oʻsimliklarni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, dorivor oʻsimliklar yetishtiriladigan plantatsiyalar tashkil etish va ularni qayta ishlash borasida izchil islohotlar amalga oshirilmoqda. Mahalliy floraga mansub 4,3 mingdan ortiq oʻsimliklarning 750 ta turi dorivor hisoblanib, ulardan 112 ta turi ilmiy tibbiyotda foydalanish uchun roʻyxatga olingan, shundan 70 ta turi farmatsevtika sanoatida faol qoʻllanib kelinmoqda. 2019-yilda 48 mln AQSH dollari qiymatidagi qayta ishlangan dorivor oʻsimliklardan olingan mahsulotlar eksport qilingan. Shu bilan birga, tahlillar dorivor oʻsimliklarni muhofaza qilish, ularning plantatsiyalarini tashkil etish, qayta ishlash orqali qoʻshimcha qiymat zanjirini yaratish zarurligini koʻrsatmoqda. Dorivor oʻsimliklar yetishtirish va qayta ishlashni yanada rivojlantirish uchun qulay muhit yaratish, sohaning eksport salohiyatini oshirish, shuningdek, taʼlim, ilm-fan va ishlab chiqarish jarayonlarini integratsiyalash maqsadida: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika tarmogʻini rivojlantirish agentligining 2020-yil 1-maydan boshlab dorivor oʻsimliklarni yetishtirish, saqlash, birlamchi yoki chuqur qayta ishlash klasterlarini (keyingi oʻrinlarda – dorivor oʻsimliklar klasteri) tashkil etish, shuningdek, hududlarni dorivor oʻsimliklar yetishtirish boʻyicha ixtisoslashtirish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin. 2. Asosiy turdagi dorivor oʻsimliklarni yetishtirishga ixtisoslashtiriladigan hududlar roʻyxati ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 3. Belgilab qoʻyilsinki: a) dorivor oʻsimliklar klasteriga yer maydoni Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari va tashabbuskorlar oʻrtasida tuziladigan bitim asosida ajratiladi; b) xorijiy investorlar ishtirokida tashkil etiladigan dorivor oʻsimliklar klasteriga yer maydoni Qishloq xoʻjaligi vazirligi, oʻrmon fondi yerlarida esa Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi bilan tuziladigan investitsiya kiritish toʻgʻrisidagi shartnoma imzolangandan soʻng Vazirlar Mahkamasi tomonidan ajratiladi. Bunda dorivor oʻsimliklar klasterlariga yer maydoni dorivor oʻsimliklar yetishtirishga mos boʻlgan, yuridik va jismoniy shaxslarga ajratilmagan va qishloq xoʻjaligi uchun moʻljallangan yerlardan, zaxiradagi yerlardan, shuningdek, lalmi va oʻrmon fondi yerlaridan ajratiladi; v) dorivor oʻsimliklar klasterini tashkil etadigan tashabbuskor tomonidan tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari va Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi (oʻrmon fondi yerlarida — Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi)ga quyidagi hujjatlar taqdim etiladi: dorivor oʻsimliklar klasterini tashkil etish boʻyicha ariza; dorivor oʻsimliklar klasteri faoliyatini tashkil etishda dorivor oʻsimliklarni yetishtirish, muhofaza qilish, qayta ishlash va resurs tejaydigan texnologiyalarni joriy etish boʻyicha investitsiya loyihalarini amalga oshirish yuzasidan biznes-reja yoki texnik-iqtisodiy asos; dorivor oʻsimliklar klasterining faoliyat yuritishi uchun zarur infratuzilma obyektlari (foydalanish huquqi asosida), shuningdek, mol-mulk va boshqa vositalarning mavjudligi haqida maʼlumotnoma. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar hokimlari dorivor oʻsimliklar klasterlarini tashkil etishda iqtisodiy jihatdan barqaror faoliyat yuritayotgan, zarur infratuzilma obyektlari, shuningdek, mol-mulk va boshqa vositalarga ega boʻlgan salohiyatli yuridik shaxslarni tanlash va shakllantirishga shaxsan masʼul hisoblanadi. 4. Quyidagilar dorivor oʻsimliklar klasterining asosiy vazifalari etib belgilansin: dorivor oʻsimlik yetishtiruvchilar bilan yetishtirilgan mahsulotni xarid qilish boʻyicha shartnomalar tuzish, ularni urugʻlik, mineral oʻgʻitlar, texnika, yoqilgʻi va boshqa vositalar bilan taʼminlash; ixtisoslashtirilgan hududlarda dorivor oʻsimliklarni yetishtirish, urugʻliklar va koʻchatlar tayyorlash, bosqichma-bosqich zamonaviy dorivor oʻsimliklar plantatsiyalari tashkil etish; dorivor oʻsimliklarni yetishtirish va urugʻchiligini tashkil etishda ilgʻor ilm-fan yutuqlarini qoʻllash; dorivor oʻsimliklar yetishtirish va ularni qayta ishlash boʻyicha xalqaro tashkilotlar bilan oʻzaro faol hamkorlik qilish va sohaga bosqichma-bosqich innovatsion yechimlar (nou-xau) joriy etish; dorivor oʻsimliklar yetishtirish va ularni qayta ishlashga xorijiy kompaniyalarning investitsiyalari hamda ilgʻor texnologiyalarini jalb qilish; dorivor oʻsimliklar va ulardan olinadigan mahsulotlarga boʻlgan ichki bozor talabini qondirish hamda ularni eksport qilish; tajriba va maʼlumotlarning doimiy almashinuvini tashkil etish orqali ushbu yoʻnalishdagi xorijiy ilmiy-tadqiqot markazlari bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish, xalqaro tadqiqot dasturlari, anjumanlar va simpoziumlarda ishtirok etish. 5. Belgilansinki: a) dorivor oʻsimliklar plantatsiyalari resurs tejovchi texnologiyalarni qoʻllagan holda, “Har bir oila — tadbirkor” dasturi doirasida ajratiladigan, Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi, Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi, xalqaro moliya institutlari mablagʻlari hisobidan barpo etiladi; b) dorivor oʻsimliklar klasterlariga: yer maydonlarini foydalanishga kiritishda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-iyundagi “Qishloq xoʻjaligida yer va suv resurslaridan samarali foydalanish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5742-son Farmonida; qayta tiklanuvchi energiya manbalari qurilmalari, energiya samarador gaz-gorelkali qurilmalar va qozonlar, shuningdek, energiya samarador boshqa uskunalarni xarid qilishda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 22-avgustdagi “Iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohaning energiya samaradorligini oshirish, energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etish va qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirishning tezkor chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4422-son qarorida; qishloq xoʻjaligi texnikalarini xarid qilishda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-apreldagi “Agrar sektorni qishloq xoʻjaligi texnikalari bilan oʻz vaqtida taʼminlashga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4268-son qarorida nazarda tutilgan imtiyozlar tatbiq etiladi. 6. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika tarmogʻini rivojlantirish agentligining dorivor oʻsimliklar klasterlari, dorivor oʻsimliklar yetishtiruvchilar va ularni qayta ishlovchilar tomonidan 2023-yil 1-yanvarga qadar Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilmaydigan ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun belgilangan tartibda tasdiqlanadigan roʻyxat boʻyicha olib kelinadigan xom ashyo, shu jumladan madaniy plantatsiyalar barpo etish uchun urugʻ va koʻchatlarni, uskunalar hamda maxsus texnikalarni, shuningdek, fitobarlar uchun vending avtomatlarini bojxona bojidan ozod qilish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin. Bunda, vending avtomatlari faqat fitobarlar tashkil etish uchun, bojxona imtiyozlari berilishi hisobidan boʻshaydigan mablagʻlar ishlab chiqarishni texnik qayta jihozlash va modernizatsiya qilishga maqsadli yoʻnaltiriladi. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Innovatsion rivojlanish vazirligi bilan birgalikda: bir oy muddatda kamayib borayotgan tabiiy holda oʻsuvchi noyob dorivor oʻsimliklar roʻyxatini shakllantirsin va tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsin; ilmiy-tadqiqot va oliy taʼlim muassasalari tomonidan amalga oshirilgan dorivor oʻsimliklarga doir ilmiy tadqiqotlar, yangi innovatsion ishlanmalar boʻyicha maʼlumotlar bazasini shakllantirsin, shuningdek, ularning tizimli ravishda yangilab borilishini taʼminlasin; tibbiyotda qoʻllaniladigan dorivor oʻsimliklar kolleksiyasi uchastkasi va genbankini tashkil etsin; Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika tarmogʻini rivojlantirish agentligi bilan birgalikda ikki oy muddatda oʻsimlik xom ashyosini chuqur qayta ishlash asosida dori substansiyalari ishlab chiqarishni tashkil etish mexanizmlarini joriy etish boʻyicha chora-tadbirlar rejasini tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi: a) Innovatsion rivojlanish vazirligi bilan birgalikda dori vositalari bilan bir qatorda kimyoviy dori vositalarining organizmga salbiy taʼsirining oldini olish xususiyatlariga qarab dorivor oʻsimliklarni minimum standart retseptlariga kiritish boʻyicha tegishli hujjatlarga oʻzgartirishlar kiritsin; 2020-yilning 1-iyundan boshlab tibbiyot muassasalari, shu jumladan oilaviy poliklinikalar va qishloq (ovul) vrachlik punktlarida fitobarlar tashkil etsin; b) Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika tarmogʻini rivojlantirish agentligi qoshidagi Farmatsevtika tarmogʻini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash fondi mablagʻlari hisobidan xalq tabobati usullaridan foydalangan holda tibbiy xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar va mutaxassislar, ularning ish tajribasi, koʻrsatadigan xizmat turlari haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan yagona maʼlumotlar bazasini shakllantirsin. 9. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika tarmogʻini rivojlantirish agentligi har yili 1-dekabrga qadar farmatsevtika tarmogʻining dorivor oʻsimliklarga boʻlgan talabi (turi, hajmi, texnologik talablar va boshqalar)ni Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi va Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasiga kiritsin. 10. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligining markaziy apparatida Dorivor va ziravor oʻsimliklarni rivojlantirish boʻlimi negizida 5 ta shtat birligidan iborat Dorivor va ziravor oʻsimliklarni rivojlantirish boshqarmasi tashkil etilsin. Mazkur boshqarmaning qoʻshimcha shtat birliklari Qishloq xoʻjaligi vazirligining hududiy boʻlinmalari va tizimidagi 3 ta shtat birligini qisqartirish hisobidan shakllantiriladi. 11. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat taʼminoti ilmiy-ishlab chiqarish markazi Oʻsimlikshunoslik ilmiy-tadqiqot institutida mavjud shtat birliklari doirasida dorivor oʻsimliklar seleksiyasi, urugʻchiligi va agrotexnikasi boʻlimini tashkil qilsin. Bunda, mazkur boʻlimga dorivor oʻsimliklarni yetishtirish, ularning seleksiyasi va urugʻchiligi boʻyicha ilmiy tadqiqotlar olib borish hamda agrokimyokartogrammalar ishlab chiqish vazifalari yuklatilsin. 12. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi tijorat banklari bilan birgalikda dorivor oʻsimliklarni yetishtirish, qayta ishlash, ularning madaniy plantatsiyalarini yaratish, urugʻchiligi va onalik koʻchatzorlarini tashkil etish uchun xalqaro tashkilotlar va moliya institutlari, xorijiy hukumat tashkilotlarining mablagʻlari va grantlarini jalb qilish choralarini koʻrsin. 13. Belgilansinki: kamayib borayotgan tabiiy holda oʻsuvchi noyob dorivor oʻsimliklarni toʻplash (gʻamlash) va tashqariga olib chiqish uchun ruxsatnomalar ajratiladigan kvotaning kamida 50 foizi hajmida tabiiy plantatsiyalarni barpo etish sharti bilan beriladi; dorivor oʻsimliklarni toʻplash (gʻamlash), ularni olib kirish va tashqariga olib chiqishga ruxsatnomalar uchun, arizalarni koʻrib chiqqanlik va ruxsatnoma berganlik uchun undirilib, mahalliy budjetga yoʻnaltiriladigan toʻlovlar (oʻrmon fondi yerlari bundan mustasno) tabiiy holda oʻsuvchi, shu jumladan yoʻqolib borayotgan dorivor oʻsimliklarni saqlash, xatlovdan oʻtkazish, ularning madaniy plantatsiyalarini yaratish, onalik koʻchatzorlarini tashkil etish, dorivor oʻsimliklarni yetishtirishga doir texnologik xaritalar ishlab chiqish xarajatlarini qoplash uchun sarflanadi; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari tabiiy holda oʻsuvchi, shu jumladan yoʻqolib borayotgan dorivor oʻsimliklarni saqlash, xatlovdan oʻtkazish, ularning madaniy plantatsiyalarini yaratish, onalik koʻchatzorlarini tashkil etish, dorivor oʻsimliklarni yetishtirishga doir texnologik xaritalar ishlab chiqish xarajatlarini qoplash uchun mahalliy budjetga yoʻnaltiriladigan mablagʻlarni sarflanishiga shaxsan javobgar hisoblanadi. 14. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi: a) Fanlar akademiyasi bilan birgalikda: yoʻqolib ketish xavfi ostida boʻlgan yovvoyi holda oʻsuvchi dorivor oʻsimliklar muhofazasini kuchaytirish, ularni tabiiy plantatsiyalar barpo etish yoʻli bilan tiklash choralarini koʻrsin; ikki oy muddatda kamayib borayotgan noyob dorivor oʻsimliklar mavjud boʻlgan “maxsus hudud”larni ajratish va ularni muhofazaga olish yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin; b) Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda bir oy muddatda yoʻqolib borayotgan dorivor oʻsimliklarni saqlash, xatlovdan oʻtkazish, ularning madaniy plantatsiyalarini, onalik koʻchatzorlarini tashkil etish, dorivor oʻsimliklarni yetishtirishga doir texnologik xaritalarni ishlab chiqish xarajatlarini qoplash tartibini ishlab chiqsin hamda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 15. Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi bir oy muddatda: a) Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda dorivor oʻsimliklar plantatsiyalarini barpo etish boʻyicha fundamental va amaliy tadqiqotlar hamda innovatsion ilmiy-texnik loyihalar boʻyicha grant tanlovlarini eʼlon qilishni taʼminlasin. Bunda, dorivor oʻsimliklar madaniy plantatsiyalarini yaratish, onalik koʻchatzorlarni tashkil etish va innovatsion texnologiyalarni joriy qilishga alohida eʼtibor qaratilsin; dorivor oʻsimliklar madaniy plantatsiyalarini barpo etish va qayta ishlash boʻyicha “startap” loyihalar shakllantirilishini hamda grant tanlovlari asosida amalga oshirilishini taʼminlasin; b) Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi bilan birgalikda davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida “Oʻzbekiston dorivor oʻsimliklari” kichik innovatsion korxonasini tashkil etsin. Bunda ushbu korxonaning asosiy vazifasi etib dorivor oʻsimliklarning namunaviy klasterini tashkil etish, dorivor oʻsimliklarga oid ilmiy-tadqiqot ishlari natijalarini joriy etish va targʻib qilish, hududlarda fitobarlar ochish, dorivor oʻsimlik yetishtiruvchilarni qoʻllab-quvvatlash, xalqaro moliya institutlari mablagʻlarini, xorijiy investitsiyalarni jalb etish hisoblanadi. Belgilansinki, “Oʻzbekiston dorivor oʻsimliklari” kichik innovatsion korxonasi faoliyati Innovatsion rivojlanish vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish va novatorlik gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari, bank kreditlari, tashabbuskorlar mablagʻlari, homiylik, xizmat koʻrsatishdan tushadigan, xalqaro moliya institutlari mablagʻlari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladi. 16. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi hamda Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi: 2020/2021 oʻquv yilidan boshlab 2025/2026 oʻquv yiliga qadar oʻrta, oʻrta maxsus va oliy taʼlim tizimida dorivor oʻsimliklarga oid maxsus soatlarni oʻquv rejalariga kiritsin; 2020/2021 oʻquv yili boshlangunga qadar Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan birgalikda oʻquv dasturlari, darsliklar va qoʻllanmalarga dorivor oʻsimliklar haqida maʼlumotlar kiritilishini taʼminlasin; 2020/2021 oʻquv yilidan boshlab maktab va oliy taʼlim muassasalarida fitobarlar tashkil etsin. 17. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi 2020-yilning 1-iyunidan boshlab bosqichma-bosqich barcha vazirlik va idoralarda, Islom Karimov nomidagi Toshkent xalqaro aeroporti hamda mahalliy aeroportlarda, barcha turdagi avtovokzal, temir yoʻl vokzallarida, bozorlar, sanatoriy-kurort muassasalarida hamda boshqa aholi gavjum joylarda fitobarlar tashkil etish choralarini koʻrsin. 18. Belgilab qoʻyilsinki, tadbirkorlik subyektlari tomonidan davlat muassasalarida fitobarlar tashkil etilganda, davlat mulki obyektlaridan foydalanganlik uchun ijara toʻlovi belgilangan miqdorlari 50 foizga kamaytirilgan holda hisoblanadi. Bunda, fitobarlar vending avtomatlari orqali tashkil qilingan hollarda, davlat mulki obyektlaridan foydalanganlik uchun ijara toʻlovlari hisoblanmaydi. 19. Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligining palata markaziy apparatida mavjud shtat birliklari doirasida Dorivor va ziravor oʻsimlik yetishtiruvchilarni qoʻllab-quvvatlash boʻlimini tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin; Bunda mazkur boʻlimning asosiy vazifalari dorivor va ziravor oʻsimlik yetishtiruvchilar manfaatlarini qoʻllab-quvvatlash, xorijiy mamlakatlarda koʻrgazmalar tashkil etish, yetishtiriladigan dorivor va ziravor oʻsimliklarning xususiyatlari, ular yetishtiriladigan hududlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi elektron axborot tizimni yaratish ekanligi maʼlumot uchun qabul qilinsin. 20. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining agrar va oziq-ovqat sohalarini rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari (Oʻ. Barnoyev): ikki hafta muddatda 2020-yilda dorivor oʻsimliklarni yetishtiruvchi, qayta ishlovchi va eksport qiluvchilar tomonidan tashkil etiladigan klasterlarning manzilli roʻyxati va dorivor oʻsimliklar yetishtirishning prognoz koʻrsatkichlarini tasdiqlasin; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklarining taklifiga koʻra, har yili 1-oktabrga qadar dorivor oʻsimliklar klasterlari tashkil etuvchilarning roʻyxatini shakllantirsin. 21. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki hafta muddatda dorivor oʻsimliklar madaniy plantatsiyalarini va onalik koʻchatzorlarini barpo etish uchun olib kelinadigan urugʻ va koʻchatlar uchun karantin ruxsatnomasini berish tartibini soddalashtirish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin. 22. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika tarmogʻini rivojlantirish agentligining buyurtmasiga asosan dorivor oʻsimliklar sohasida xalqaro moliya institutlari ishtirokida amalga oshirilayotgan loyihalar doirasida dorivor oʻsimliklar yetishtiruvchilar, qayta ishlovchilar va mutaxassislarni xorijiy mamlakatlarga yuborsin. 23. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari “Oʻzbekiston dorivor oʻsimliklari” kichik innovatsion korxonasi tomonidan namunaviy dorivor oʻsimliklar klasterlari va joylarda fitobarlar tashkil etilishini taʼminlasin. 24. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi Innovatsion rivojlanish vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 25. Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasiga dorivor oʻsimliklarning tibbiy ahamiyati, tibbiyotda qoʻllanilishi, xalq tabobati, dorivor oʻsimliklar tabiiy plantatsiyalarini yaratish, onalik koʻchatzorlarni tashkil etish, innovatsion texnologiyalarni joriy qilishga oid maxsus koʻrsatuvlar va roliklarni muntazam namoyish etib borish yuklatilsin. 26. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Oʻ.I. Barnoyev zimmasiga yuklansin. T/r Dorivor oʻsimlik turi Koʻpaytirish organi Ekinning tuproq-iqlim sharoitiga talabi Ekish tavsiya etiladigan hududlar (viloyat, tuman) 1. Achchiq bodom (Amygdalus bucharica Korsh.) Urugʻ va koʻchat Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻ oldi hamda adir maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Buxoro, Qashqadaryo, Navoiy, Samarqand, Surxondaryo viloyatlarining togʻli tumanlarida 2. Achchiq qalampir (Capsicum annuumL.) Urugʻ Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Respublikaningbarcha sugʻoriladigan hududlarida 3. Achchiq ermon(Artemisia absinthium L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, adirhamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Jizzax viloyatining Baxmal, Gʻallaorol, Forish tumanlarida, Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ tumanlarida, Samarqand viloyatining Qoʻshrabot, Urgut tumanlarida, Surxondaryo viloyatining Sariosiyo, Uzun tumanlarida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron, Parkent tumanlarida 4. Boʻyoqdor ruyan (Rubia tinctorium L.) Urugʻ va koʻchat Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ tumanlarida, Surxondaryo viloyatining Sariosiyo tumanida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 5. Viktor qoraqobigʻi (omanqora — Ungernia victoris Vved. ex Artjush.) Piyozbosh Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (kserofit) oʻsimlik Surxondaryo viloyatining Sariosiyo tumanida 6. Daraxtsimon aloye (Aloe arborescens Mill.) Urugʻ va koʻchat Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (kserofit) oʻsimlik Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarining barcha tumanlarida (issiqxona sharoitida) 7. Dorivor valeriyana(asorun — Valeriana officinalis L). Urugʻ va koʻchat Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ tumanida, Namangan viloyatining Pop va Chust tumanlarida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron, Piskent tumanlarida,Fargʻona viloyatining Rishton tumanida 8. Dorivor qoqioʻt(Taraxacum officinale F.H.WIGG.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Respublikaning barcha sugʻoriladigan hududlarida 9. Dorivor limonoʻt Melissa officinalis L.) Urugʻ va koʻchat Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Jizzax viloyatining Baxmal, Zomin tumanlarida, Qashqadaryo viloyatining Kitob va Yakkabogʻ tumanlarida,Namangan viloyatining Pop, Kosonsoy tumanlarida, Surxondaryo viloyatiningBoysun va Sariosiyo tumanlarida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 10. Dorivor mavrak (marmarak)(Salvia officinalis L.) Urugʻ va koʻchat Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ tumanlarida, Namangan viloyatining Pop tumanida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 11. Dorivor moychechak(Matricaria recutita L.) Urugʻ Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, suvga talabchan, shoʻr yerlarda ham oʻsa oladigan (mezofit) oʻsimlik Respublikaning barcha sugʻoriladigan hududlarida 12. Dorivor tirnoqgul(Calendula officinalisL.) Urugʻ Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, suvga talabchan, shoʻr yerlarda ham oʻsa oladigan (mezofit) oʻsimlik Respublikaning barcha sugʻoriladigan hududlarida 13. Dorixona ukropi(Anethum graveolens L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, tipik boʻz tuproqlar hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (mezofit) oʻsimlik Andijon, Namangan, Surxondaryo, Fargʻona viloyatlarining barcha tumanlarida 14. Yer bagʻir temirtikan(Tribulus terrestris L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, tipik boʻz tuproqlar hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Andijon, Navoiy, Buxoro, Qashqadaryo, Surxondaryo, Namangan, Fargʻona viloyatlarining barcha tumanlarida, Toshkent viloyatining Boʻka, Bekobod, Piskent, Oʻrtachirchiq, Quyichirchiq, Chinoz tumanlarida 15. Yer nok (Topinambup)(Helianthus tuberosus L.) Tugunak Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Respublikaning barcha sugʻoriladigan hududlarida 16. Jumrutsimon chakanda(Hippopha rhamnoides L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz, Yakkabogʻ tumanlarida, Navoiyviloyatining Xatirchi tumanida, Samarqand viloyatining Oqdaryo, Jomboy tumanlarida,Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida 17. Ikki uyli gazanda(Urtica dioica L.) Urugʻ Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Namangan viloyatining Pop, Kosonsoy tumanlarida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron, Parkent tumanlarida, Fargʻona viloyatining Quva, Rishton tumanlarida 18. Ingichka bargli sano(Senna alexandrina Mill.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, tipik boʻz tuproqlar hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Buxoro viloyatining Qorakoʻl, Gʻijduvon, Shofirkon tumanlarida, Toshkent viloyatining Quyichirchiq, Piskent, Oʻrtachirchiq tumanlarida 19. Itburun naʼmatagi(Rosa canina L.) Koʻchat (qalamcha) Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Respublikaning barcha sugʻoriladigan hududlarida 20. Katta zubturum(Plantago major L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Jizzax viloyatining Baxmal, Zomin tumanlarida, Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ tumanlarida,Namangan viloyatining Pop, Kosonsoy tumanlarida, Surxondaryo viloyatining Boysun, Sariosiyo tumanlarida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 21. Ketma-ket gulli afsonak(Thermopsis alterniflora Regel & Schmalh.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida 22. Qalampir yalpiz(Mentha piperita L.) Koʻchat (qalamcha) Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Jizzax viloyatining Baxmal,tumanlarida, Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ tumanlarida,Namangan viloyatining Pop, Kosonsoy tumanlarida,Surxondaryo viloyatining Boysun, Sariosiyo tumanlarida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 23. Qizil zirk(Berberis integerrima Bunge.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Jizzax viloyatining Baxmal, Zomin tumanlarida, Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ, Qamashi, tumanlarida,Surxondaryo viloyatining Boysun tumanida,Toshkent viloyati viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron, Parkent tumanlarida, 24. Qizilmiya (shirinmiya)(Glycyrrhiza glabra L.) Koʻchat (qalamcha) Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, suvga talabchan, shoʻr yerlarda oʻsadigan (kriptogalofit) oʻsimlik Qoraqalpogʻiston Respublikasi,Sirdaryo, Xorazm viloyatlarining barcha tumanlarida 25. Qirqboʻgʻimsimon zogʻaza (qizilcha-Ephedra equisetina Bunge.) Urugʻ va koʻchat Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Jizzax viloyatining Zomin tumanida,Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ tumanlarida, Namangan viloyatining Pop tumanida, Surxondaryo viloyatining Sariosiyo, Uzun, Boysun tumanlarida,Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 26. Qush toron (Polygonum aviculareL.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ tumanlarida, Namangan viloyatining Pop tumanida,Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 27. Mayda qirqilgan bargli kovrak (Shashir) - Ferula tenuisecta Korovin. Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Namangan viloyatining Pop tumanida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 28. Maydagulli togʻrayxon — (Origanum thyiythanthum Gontsch.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Namangan viloyatining Pop, Kosonsoy tumanlarida,Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ, Qamashi tumanlarida,Samarqand viloyatining Urgut, Qoʻshrabot tumanlarida, Surxondaryo viloyatining Sariosiyo, Boysun tumanlarida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 29. Oddiy dastarbosh (Tanacetum vulgare L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Namangan viloyatining Pop tumanida,Samarqand viloyatining Kattaqoʻrgʻon, Urgut tumanlarida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 30. Oddiy arpabodiyon (Pimpinella anisumL.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (mezofit) oʻsimlik Navoiy viloyatining Xatirchi tumanida, Samarqand viloyatining Jomboy, Samarqand, Kattaqoʻrgʻon tumanlarida 31. Oddiy boʻymadaron (Achellia mellifolium L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, suvga talabchan (mezofit) oʻsimlik Jizzax viloyatining Baxmal, Zomin tumanlarida, Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ tumanlarida, Namangan viloyatining Pop, Kosonsoy, Namangan tumanlarida,Surxondaryo viloyatining Sariosiyo, Boysun tumanlarida, Toshkent viloyatining Boʻstonlik, Ohangaron tumanlarida 32. Oddiy jagʻ-jagʻ (Capsella bursa-pastoris (L.) Medik.) Urugʻ Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Andijon, Jizzax, Qashqadaryo, Namangan, Surxondaryo, Toshkent, Fargʻona viloyatlarining barcha tumanlarida 33. Oddiy igr (Acorus calamus L.) Koʻchat Botqoqlashgan, tekislik yer maydonlariga mos, suvga talabchan (gigrofit) oʻsimlik Qoraqalpogʻiston Respublikasi va Xorazm viloyatining barcha tumanlarida 34. Oddiy isiriq (Peganum harmala L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, sahro va yarim sahro hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Buxoro va Navoiy viloyatlarining barcha tumanlarida, Qashqadaryo viloyatining Muborak tumanida 35. Turkiston ayugasi/ Kapalakqoʻnmas (Ajuga turkestanica) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli Surxondaryo viloyatining Boysun tumanida 36. Ola oʻt (Silybum marianum L.) Urugʻ Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ tumanlarida,Surxondaryo viloyatining Boysun, Sariosiyo, Uzun tumanlarida,Jizzax, Toshkent viloyatlarining barcha tumanlarida 37. Samarqand boʻznochi (Helichrysum maracandicum Popov ex Kirp.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Jizzax, Samarqand viloyatlarining barcha sugʻoriladigan hududlarida 38. Sariqandiz (Inula grands L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (kserofit) oʻsimlik Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ, Dehqonobod tumanlarida, Surxondaryo viloyatining Sariosiyo, Boysun tumanlarida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron, Parkent tumanlarida 39. Sassiq kovrak (Ferula foetida L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, sahro va yarim sahro hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Buxoro, Navoiy, Xorazm viloyatlarining barcha tumanlarida 40. Steviya (Stevia rebaudiana Bertoni.) Urugʻ va koʻchat Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Surxondaryo, Toshkent viloyatlarining barcha tumanlarida 41. Sudralib oʻsuvchi togʻjambil (Thymus serpyllum L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ tumanlarida, Namangan viloyatining Pop, Kosonsoy tumanlarida, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 42. Teshik dalachoy/dagʻal bandli dalachoy(Hypericum perforatum L.)/ (Hupericum skabrum L.) Urugʻ Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida,Namangan viloyatining Pop, Kosonsoy tumanlarida, Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ, Qamashi tumanlarida,Surxondaryo viloyatining Sariosiyo, Boysun tumanlarida,Samarqand viloyatining Urgut, Qoʻshrabod tumanlarida 43. Tikanli kovul (Capparis spinosa L.) Urugʻ va koʻchat Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida,Jizzax viloyatining Zomin, Baxmal, Gʻallaorol, Forish,Namangan viloyatining Pop, Chust tumanlarida,Andijon, Buxoro, Navoiy, Qashqadaryo, Surxondaryo viloyatlarining barcha tumanlarida 44. Tojik kovragi (Ferula tadshikorum Pimenov.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Qashqadaryo viloyatining Dehqonobod tumanida, Surxondaryo viloyatining Uzun, Boysun, Qiziriq tumanlarida 45. Tukli erva (Aerva lanata (L.) Juss. ex Schult.) Urugʻ va koʻchat Tipik boʻz tuproqlar, tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Namangan viloyatining Pop tumanida, Toshkent viloyatining Qibray, Quyichirchiq tumanlarida 46. Turkiston arslonquyrugʻi (Leonurus turkestanicus V.I.Krecz.& Kurrian.) Urugʻ va koʻchat Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (mezofit) oʻsimlik Andijon viloyatining Asaka, Izboskan, Qoʻrgʻontepa tumanlarida, Jizzax viloyatining Baxmal, Zomin tumanlarida,Namangan viloyatining Pop, Kosonsoy tumanlarida,Qashqadaryo viloyatining Kitob, Yakkabogʻ tumanlarida,Surxondaryo viloyatining Boysun, Sariosiyo tumanlarida,Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 47. Turkiston doʻlanasi (Crataegus turkestanica Pojark.) Koʻchat Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi yer maydonlariga mos, shartli sugʻoriladigan (kserofit) oʻsimlik Jizzax viloyatining Baxmal, Forish tumanlarida, Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ tumanida,Samarqand viloyatining Urgut, Kattaqoʻrgʻon, Qoʻshrabod, tumanlarida,Surxondaryo viloyatining Sariosiyo, Boysun tumanlarida,Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron tumanlarida 48. Oʻzgaruvchan bargli kovrak (shayir -Ferula varia L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) oʻsimlik Navoiy viloyatining Konimex, Uchquduq, Tomdi tumanlarida 49. Uch boʻlakli ittikanak (Bidens tripartita L.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, togʻoldi hamda tekislik yer maydonlariga mos, suvga oʻta talabchan (gigrofit) oʻsimlik Namangan viloyatining Pop tumanida,Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron, Oʻrtachirchiq, Quyichirchiq tumanlarida 50. Shumgiyoh (ilonchoʻp, Sistanxe Cistanche salsa (C.A.Mey.) Beck.) Urugʻ Mexanik tarkibi yengil tuproqlar, sahro va yarim sahro hamda tekislik yer maydonlariga mos, qurgʻoqchilikka chidamli (kserofit) parazit oʻsimlik Buxoro, Navoiy, Xorazm viloyatlarining barcha tumanlarida