Alkogol mahsulotlarini ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2025-07-14)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Alkogol va tamaki mahsulotlari bozorini tartibga solish hamda ularning noqonuniy aylanmasining oldini olish chora-tadbirlarini kuchaytirish toʻgʻrisida” 2024-yil 3-iyundagi PF-84-son Farmoniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Alkogol mahsulotlarini ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin: aroq va likyor-aroq mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi korxonalar tomonidan yillik ishlab chiqarishni rejalashtirish va hisoblash; yillik ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanishni monitoring qilish hamda belgilangan quvvatlardan foydalanmaganlik uchun ishlab chiqaruvchiga nisbatan taʼsirchan choralar qoʻllash. 2. Ushbu qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi. 3. Belgilansinki, ishlab chiqaruvchi korxonalar tomonidan 2025-yil uchun ishlab chiqarish quvvatidan foydalanish rejasi mazkur qaror kuchga kirgandan soʻng bir hafta muddatda keyingi oylar uchun tasdiqlanadi. 4. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin. 1. Ushbu Nizom alkogol mahsulotlarini ishlab chiqarishni rejalashtirish, yillik ishlab chiqarish quvvatlarini hisoblash hamda ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koʻrsatkichlarini bajarmaganlik uchun huquqiy taʼsir choralarini qoʻllash tartibini belgilaydi. 2. Ushbu Nizom qoidalari aroq va likyor-aroq mahsulotlarini ishlab chiqarish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan yuridik shaxslarga (keyingi oʻrinlarda — korxonalar) nisbatan tatbiq etiladi. 3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi: alkogol mahsulotlari — oziq-ovqat xomashyosidan olingan etil spirtidan va (yoki) tarkibida spirt boʻlgan oziq-ovqat mahsulotidan foydalangan yoki foydalanmagan holda ishlab chiqarilgan, tarkibida etil spirtining hajmiy ulushi bir yarim foizdan yuqori boʻlgan oziq-ovqat mahsuloti; aroq — rangsiz, shaffof, aroqqa xos xushboʻylikka va yumshoq taʼmga ega, etil spirtining hajmiy ulushi (quvvati) 37,5 foizdan 56,0 foizgacha boʻlgan suv-spirt eritmasidan (sortirovkadan) iborat boʻlgan, oziq-ovqat xomashyosidan ishlab chiqarilgan rektifikatlangan etil spirtini toʻgʻrilangan (yumshatilgan) suv bilan eritish, olingan suv-spirt eritmasiga faol yogʻoch koʻmiri yoki boshqa maxsus adsorbent bilan ishlov berish va soʻngra uni filtrlash yoʻli bilan ishlab chiqariladigan spirtli ichimlik; asosiy texnologik uskunalar — alkogol mahsulotlarini ishlab chiqarishda foydalanadigan texnologik uskunalar; vakolatli davlat organi — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti qoshidagi Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish inspeksiyasi; yillik ishlab chiqarish quvvatlari — ishlab chiqarishda foydalanadigan asosiy texnologik uskunalarning ishlab chiqarish quvvatlari yigʻindisi; likyor-aroq mahsulotlari — oziq-ovqat xomashyosidan ishlab chiqarilgan rektifikatlangan etil spirtini, yumshatilgan suvni, yarimfabrikatlarni (yoki ularsiz) va ingrediyentlarni (yoki ularsiz) kupaj qilish (aralashtirish) yoʻli bilan tayyorlangan, soʻng saqlab yetiltirilgan (yoki saqlanmagan), etil spirtining hajmiy ulushi (quvvati) 7 foizdan 60 foizgacha boʻlgan va shakarning massaviy konsentratsiyasi 600 g/dm3dan koʻp boʻlmagan spirtli ichimliklar; isteʼmol etil spirti — etil spirtining ulushi 96,0 foizdan kam boʻlmagan, har xil turdagi don, qand lavlagisi, xom shakar, melassa hamda tarkibida shakarlar va kraxmal mavjud boshqa qishloq xoʻjaligi mahsuloti boʻlgan oziq-ovqat xomashyosidan (meva-rezavorlardan tashqari) tabiiy bijgʻitish jarayonida olingan achitqini yoki qishloq xoʻjaligi mahsuloti boʻlgan oziq-ovqat xomashyosidan etil spirti ishlab chiqarish jarayonida olinadigan xom etil spirti hamda etil spirtining bosh fraksiyasini rektifikatsiya qilish yoʻli bilan ishlab chiqariladigan rektifikatlangan etil spirti; shaxsiy kabinet — vakolatli davlat organining axborot bazasi orqali korxonalarni vakolatli davlat organi bilan oʻzaro munosabatlarni elektron shaklda amalga oshirishni taʼminlaydigan axborot resursi. 4. Korxonalar tomonidan ishlab chiqarish obyektining pasportida koʻrsatilgan asosiy texnologik uskunalarning ishlab chiqarish quvvatidan kelib chiqib rejalashtiriladi. 5. Ishlab chiqarish hajmlari oylar kesimida yil uchun dekabr oyining 20-sanasiga qadar ishlab chiqaruvchi tomonidan tasdiqlanadi. Ishlab chiqarish rejasi ikki nusxada tasdiqlanadi, bir nusxasi monitoring yuritish uchun vakolatli davlat organiga taqdim etiladi. 6. Yillik ishlab chiqarish hajmlarini rejalashtirishda bozor konyukturasi oʻrganiladi. Bunda ichki va tashqi bozorda mahsulotga boʻlgan talab, ishlab chiqarish jarayonlaridagi yoʻqotishlar hamda mavsumiy sharoitda mahsulotlarni sotish hajmi inobatga olinadi. Misol uchun, korxonaning yillik ishlab chiqarish quvvati 1 000 dekalitrni tashkil etsa, mahsulotlarni sotish mavsumiy oʻzgarishiga qarab, yanvar oyida 150 dekalitr, fevral-mart oylarida har bir oy uchun 75 dekalitrdan, aprel-may oylarida har bir oy uchun 50 dekalitrdan, iyun — avgust oylarida har bir oy uchun 25 dekalitrdan, sentabr oyida 75 dekalitr, oktabr — dekabr oylarida har bir oy uchun 150 dekalitrdan ishlab chiqarish rejalashtiriladi. 7. Yangi tashkil etilgan ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqarish quvvatidan foydalanish rejasi litsenziya olgan kundan boshlab uch kun muddatda keyingi oylar uchun tasdiqlanadi. Bunda ikkinchi yarim yillik davrda ishlab chiqarish uchun litsenziya olgan korxonalarga nisbatan ishlab chiqarish quvvatidan foydalanish rejasi bajarilmaganda moliyaviy jarima qoʻllanilmaydi. Keyingi ishlab chiqarish yili uchun ishlab chiqarish quvvatidan foydalanish rejasi ushbu qarorda nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi. 8. Korxonalar tomonidan yillik ishlab chiqarishni rejalashtirishda: aroq, shuningdek, isteʼmol etil spirtidan aroq va likyor-aroq mahsulotlarini ishlab chiqarishda mavjud ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koʻrsatkichi 60 foizdan; faqat likyor-aroq mahsulotlarini ishlab chiqarishda mavjud ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koʻrsatkichi 50 foizdan kam boʻlmasligi lozim. Misol uchun korxonaning aroq, shuningdek, isteʼmol etil spirtidan aroq va likyor-aroq mahsulotlarini yillik ishlab chiqarish quvvati 500 ming dekalitrni tashkil etganda, shundan 60 foizi 300 ming dekalitrga toʻgʻri keladi. Agarda korxonaning ishlab chiqarish quvvati 300 ming dekalitrni tashkil etganda, uning 60 foizi 180 ming dekalitrga toʻgʻri keladi, lekin bu holatda korxona ishlab chiqarish quvvati absolyut alkogolga qayta hisoblaganda 100 ming dekalitrdan, yaʼni 250 ming dekalitr tayyor mahsulotdan kam boʻlmagan holda ishlab chiqarilishi lozim. 9. Ishlab chiqarish rejasi tasdiqlangandan soʻng ishlab chiqarish obyektining pasportida koʻrsatilgan asosiy texnologik uskunalarning yillik ishlab chiqarish quvvatini kamaytirish orqali oʻzgartirishga yoʻl qoʻyilmaydi. Ishlab chiqarish obyektining pasportida koʻrsatilgan asosiy texnologik uskunalarning yillik ishlab chiqarish quvvati keyingi yil uchun ishlab chiqarish rejasini tasdiqlash vaqtida vakolatli davlat organi bilan kelishilib, asoslantirilgan holda kamaytiriladi. Bunda aroq, aroq va likyor-aroq mahsulotlarini ishlab chiqarishda mavjud yillik ishlab chiqarish quvvatini bir marotaba kamaytirishga ruxsat etiladi, lekin yillik ishlab chiqarish hajmi absolyut alkogolga qayta hisoblaganda, 100 ming dekalitrdan kam boʻlmasligi lozim. 10. Foydalanilmaydigan va (yoki) jismonan eskirgan texnologik uskunalar hisobidan yillik ishlab chiqarish quvvati kamaytirilganda vakolatli davlat organi tomonidan korxona vakillari ishtirokida mazkur asosiy texnologik uskunalar plombalanadi. 11. Ishlab chiqarish jarayonlaridagi yoʻqotishlar meʼyori vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadigan yoʻriqnomada belgilanadi. 12. Korxonalar tomonidan ishlab chiqarish huquqini beruvchi litsenziyaning amal qilishini toʻxtatib turish yoki tugatish haqida qaror qabul qilinganda, uning asosliligi hamda bunga sabab boʻlgan omillar vakolatli davlat organi tomonidan oʻrganiladi, korxonalar bilan hamkorlikda ishlab chiqarishni tiklashga qaratilgan choralar belgilanadi. 13. Yillik ishlab chiqarish quvvatlari aroq va likyor-aroq mahsulotlari uchun alohida hisoblanadi. Bunda mahsulotni tayyorlash va quyish sexlarining quvvatlari oʻzaro solishtiriladi hamda yillik ishlab chiqarish quvvati kichik quvvat boʻyicha hisoblanadi. 14. Bitta quyish liniyasida aroq va likyor-aroq mahsuloti ishlab chiqarilsa, har bir tur boʻyicha ishlab chiqarish quvvatlarini hisoblashda tegishli mahsulot turini ishlab chiqarish uchun quyish liniyasini ishlatish kuni koʻrsatiladi. 15. Aroq va likyor-aroq mahsulotlarini ishlab chiqarish uchun yillik ishlab chiqarish quvvatini hisoblashda quyidagi asosiy texnologik uskunalarning quvvatlaridan foydalaniladi: aroq mahsulotlarini ishlab chiqarish uchun koʻmirli-tozalash batareyalari yoki shunga oʻxshash funksiyani bajaradigan boshqa texnologik uskunalar (keyingi oʻrinlarda — koʻmir batareyalari va boshqa uskunalar); sigʻimlar (likyor-aroq mahsuloti ishlab chiqarish uchun); quyish liniyalari. 16. Aroq mahsulotlarini ishlab chiqarishda koʻmir batareyalari va boshqa uskunalarning yillik ishlab chiqarish quvvati quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi: bunda, Wn — uskunaning quvvati, yiliga dekalitr; A — koʻmir batareyalari va boshqa uskunalarning vaqt birligidagi unumdorligi (bunda uskunaning foydalanish yoʻriqnomasiga muvofiq qabul qilinadi), soatiga dekalitr; n — koʻmir batareyalari va boshqa uskunalar soni, dona; 24 — koʻmir batareyalarining sutkada ishlash soati; T — yillik uskunalar ishlagan kunlar soni, kamida 343 kun; Kq/h — yarim tayyor mahsulotni tayyor mahsulotga aylantirish koeffitsiyenti. Misol uchun, yillik ishlab chiqarish quvvatini hisob-kitob qilishda, korxonaning soatiga 35 dekalitr quvvatda ishlaydigan 2 ta koʻmir batareyalari mavjud, ular uzluksiz bir sutkada 24 soat, bir yilda 343 sutka (profilaktika uchun toʻxtashlar va xomashyoda uzilishlarni inobatga olib, bir yilda oʻrtacha 343 ish kuni hisoblanmoqda) ishlaganda va yarim tayyor mahsulotni tayyor mahsulotga aylantirish koeffitsiyenti 1,009 deb olinganda: Wn = (35*2)*24*343/1,009 = 571,0 ming dal yillik ishlab chiqarish quvvati hisoblandi. Bunda A=35, n=2, 24 — sutkada ishlash soati, T=343, Kq/h =1,009. 17. Likyor-aroq mahsulotlarini ishlab chiqarishda sigʻimlarning yillik quvvati quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi: bunda: WV — sigʻimning yillik quvvati, dekalitr; Vn — likyor-aroq mahsulotlarini tayyorlashda foydalaniladigan sigʻimning quvvati (bunda sigʻimning pasportida belgilangan talablarga muvofiq qabul qilinadi), dekalitr; nn — likyor-aroq mahsulotlarini tayyorlashda foydalaniladigan sigʻimlar soni, dona; K — sigʻimni toʻldirish koeffitsiyenti — sigʻimning hajmi maʼlum bir texnologik operatsiyani bajarishda quyilgan yarim tayyor mahsulot hajmiga nisbati (bunda sigʻimning pasportida belgilangan talablarga muvofiq qabul qilinadi); b — texnologik sikllar soni; Kq/h — yarim tayyor mahsulotni tayyor mahsulotga aylantirish koeffitsiyenti. Misol uchun, likyor-aroq mahsulotini tayyorlash uchun har xil hajmdagi 10 dona sigʻim mavjud boʻlsa (5 ta 1 000 dekalitr, 3 ta 2 500 dal va 2 ta 5 000 ming dal hajmdagi), yil davomida 10 marotaba ushbu sigʻimlardan foydalanilib mahsulotlar tayyorlanganda, sigʻimni toʻldirish koeffitsiyenti 0,9 va yarim tayyor mahsulotni tayyor mahsulotga aylantirish koeffitsiyenti 1,009 deb olinganda: WV = (1000*5+2500*3+5000*2)*0,9*10/1,009 = 200,5 ming dal likyor-aroq mahsuloti yillik ishlab chiqarish quvvati hisoblandi. Bunda V1=1 000, n1=5, V2=2 500, n2=3, V3=5 000, n3=2, K=0.9, b=10, Kq/h =1,009. 18. Aroq va likyor-aroq mahsulotlarini ishlab chiqarishda quyish liniyalarining quvvati quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi: bunda: We — quyish liniyasining yillik quvvati, dekalitr; E — quyish liniyasining unumdorligi, qadoqlash (shisha) soatiga; n — quyish liniyasining soni, dona; k — kunlik quyish liniyalarining ish soatlari soni; T — yillik uskunaning ishlash kunlari soni, 242 kundan kam boʻlmagan; V1 — isteʼmol idishining hajmi (butilka), dekalitr. Misol uchun, korxonada har biri soatiga 2 000 dona isteʼmol idishiga quyish quvvatiga ega boʻlgan 4 ta liniya mavjud, bir ish kunida 7 soat, yiliga 242 kun ishlasa va isteʼmol idishining (butilka) hajmi 0,045 dal boʻlganda: We = 2000*4*7*242*0,045=609,8 ming dal quyish liniyalarining yillik ishlab chiqarish quvvati hisoblandi. Bunda E=2 000; n=4; k=7; T=242; V1=0,045. Quyish liniyalari quvvatini tayyor mahsulot ishlab chiqarishda eng past oʻrnatilgan quvvatga ega boʻlgan asosiy texnologik uskunalar turining quvvatidan foydalanilgan holda hisoblanadi. 19. Yarim tayyor mahsulotni tayyor mahsulotga aylantirish koeffitsiyenti quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi: bunda Myat — tayyor mahsulotni olish uchun zarur boʻlgan maʼlum texnologik operatsiyada yarim tayyor mahsulot hajmi, dekalitr; Mtayyor — belgilangan hajmdagi yarim tayyor mahsulotdan (bunda texnologik yoʻriqnoma (standart)ga muvofiq qabul qilinadi) olinishi mumkin boʻlgan tayyor mahsulot hajmi, dekalitr. Misol uchun 1 000 dekalitr tayyor mahsulot ishlab chiqarilganda, ushbu mahsulotni tayyorlash jarayonida 1 009,3 dekalitr yarim tayyor mahsulot ishlatiladi. Yarim tayyor mahsulot va tayyor mahsulotlarning nisbati orqali koeffitsiyenti aniqlanadi (Kq/h= 1009,3/1000 = 1,009). 20. Yillik ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan korxonalarning tasdiqlangan yillik ishlab chiqarish rejasiga muvofiq monitoring yuritiladi. 21. Monitoring vakolatli davlat organining axborot tizimlaridagi hamda korxonalar tomonidan taqdim etiladigan maʼlumotlar asosida yuritiladi. 22. Vakolatli davlat organi tomonidan ishlab chiqarish rejalari asosida yillik ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanishni monitoring qilishda quyidagilar oʻrganiladi: xarid qilingan, sarflangan va qoldiqda boʻlgan isteʼmol etil spirti hajmi; ishlab chiqarilgan, realizatsiya qilingan va saqlanayotgan alkogol mahsulotlari hajmi; ishlab chiqarishda foydalanilgan aksiz markalari va majburiy raqamli markirovka kodlari soni; ishlab chiqarishda foydalanilgan ichimlik suvi va elektr energiyasi sarfi; alkogol mahsulotlari realizatsiyasi boʻyicha toʻlangan soliqlar. 23. Yillik ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanishning belgilangan koʻrsatkichini hisoblashda quyidagilar inobatga olinadi: muhandislik-kommunikatsiya va energetika infratuzilmasidagi uzilishlar hisobidan ishlab chiqarish hajmining kamayishi; ichki va tashqi bozor talabi boʻyicha ishlab chiqarilgan mahsulotlar savdosining keskin tushib ketishi natijasida ishlab chiqarish surʼatiga taʼsiri. Bunda ichki bozor talabini oʻrganish orqali ishlab chiqarish surʼatini oshirish, mahsulotlarni sotish uchun bozorlarni izlash va oʻzlashtirish boʻyicha marketing choralari koʻrganligi asoslanishi lozim; ishlab chiqarish texnologik uskunalarida yuzaga kelgan texnik nosozliklar tufayli ishlab chiqarishdagi uzilishlar. Bunda texnik nosozliklar tufayli ishlab chiqarishdagi uzilishlar uch kun muddatdan oshganda, vakolatli davlat organi xabardor qilinadi hamda joyiga chiqqan holda asosiy sabablar oʻrganiladi. Korxona ishlab chiqarish texnologik uskunalarida yuzaga kelgan texnik nosozliklar tufayli ishlab chiqarishdagi uzilishlar haqida vakolatli davlat organini xabardor qilmasa, yillik ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanishning belgilangan koʻrsatkichini hisoblashda yuqoridagi holat inobatga olinmaydi. 24. Korxonalar tomonidan rejalashtirilgan yilda ishlab chiqarish huquqini beruvchi litsenziyaning amal qilishini vaqtincha toʻxtatib, qayta tiklaganda yillik ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanishning belgilangan koʻrsatkichi toʻxtatilgan kunlardan chegirilgan holda hisoblanadi. 25. Vakolatli davlat organi monitoring natijasi boʻyicha korxonalar tomonidan ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koʻrsatkichi bajarilishini har yarim yil yakuni boʻyicha hisob-kitob qiladi. Misol uchun, korxonaning yillik ishlab chiqarish quvvati 1 000 dekalitrni, tasdiqlangan oyma-oy ishlab chiqarish rejasiga muvofiq birinchi yarim yillik uchun 400 dekalitr, ikkinchi yarim yillik uchun 600 dekalitr ishlab chiqarish rejalashtirilgan boʻlsa, ushbu reja boʻyicha hisob-kitob qilinadi. 26. Korxonada yillik ishlab chiqarish rejasini tasdiqlashda, ishlab chiqarish quvvatidan foydalanish koʻrsatkichining birinchi va ikkinchi yarim yillikda bajarilishi mustaqil belgilanadi. Bunda quvvatdan foydalanish koʻrsatkichi teng ulushlarda yoki oʻz imkoniyatlaridan kelib chiqib, ishlab chiqarishning yuqori ulushi birinchi yarim yillikda yoki ikkinchi yarim yillikda belgilanishi mumkin. Biroq, aroq va likyor-aroq mahsulotlarini ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koʻrsatkichi 60 foizdan, likyor-aroq ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koʻrsatkichi 50 foizdan kam boʻlmasligi lozim. 27. Yillik ishlab chiqarish rejasida ishlab chiqarish quvvatlaridan toʻliq (100 foiz) foydalanish belgilangan, lekin tasdiqlangan reja koʻrsatkichi bajarilmagan taqdirda, vakolatli davlat organi tomonidan rejalashtirilgan va haqiqatda bajarilgan hajm boʻyicha hisob-kitob qilinadi. 28. Ishlab chiqarish quvvatlaridan 60 foiz (likyor-aroqda 50 foiz) koʻrsatkichda bajarilishi hisob-kitobi quyidagi formulada amalga oshiriladi: bunda: Wy/q — korxona pasportida belgilangan yillik ishlab chiqarish quvvati; Y1 — birinchi yarim yillikda ishlab chiqarish; Y2 — ikkinchi yarim yillikda ishlab chiqarish. Misol uchun, yillik ishlab chiqarish quvvati 1 000 dekalitr boʻlsa, birinchi yarim yil uchun 400 dekalitr, ikkinchi yarim yilda 600 dekalitr ishlab chiqarish quvvatlariga boʻlinganda: birinchi yarim yillik uchun — 400 dekalitr * 60 foiz = 240 dekalitr; ikkinchi yarim yillik uchun — 600 dekalitr * 60 foiz = 360 dekalitr miqdorida ishlab chiqarilishi lozim. Natijada ularning yigʻindisi yillik ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koʻrsatkichining 60 foizida, yaʼni 1000 dekalitr * 60 foiz = 600 dekalitr miqdoriga teng boʻladi. 29. Korxonalar tomonidan dastlabki yarim yil yakuni boʻyicha aroq, shuningdek, isteʼmol etil spirtidan aroq va likyor-aroq mahsulotlarini ishlab chiqarishda mavjud ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koʻrsatkichi 60 foizdan kam boʻlganda, belgilangan 60 foizning bajarilmagan qismiga aksiz soligʻi summasining 50 foizi miqdorida jarima qoʻllanadi. Agarda keyingi yarim yil yakunlarida tasdiqlangan yillik ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish rejasi toʻliq bajarilganda hamda aksiz soligʻi toʻliq toʻlanganda, undirilgan moliyaviy jarima summalari qaytariladi. Agarda ikkinchi yarim yil yakunlarida ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koʻrsatkichi 60 foizdan ortiq bajarilganda, ortiqcha bajarilgan qismi birinchi yarim yil yakunlarida bajarilmagan qismiga qoʻshib hisobga olinadi hamda undirilgan moliyaviy jarima summasi bajarilgan qismiga nisbatan mutanosib ravishda qaytariladi. 30. Ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koʻrsatkichi bajarilmagani uchun qoʻllanadigan jarima quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi: bunda: WY/Y — korxona tomonidan tasdiqlangan rejaning yarim yillik koʻrsatkichi, dekalitr; FY/Y — haqiqatda ishlab chiqarilgan hajm, dekalitr; V — mahsulotning tarkibidagi etil spirti hajmi (quvvati); 10 — dekalitrdan litrga aylantirish uchun qoʻllanadigan birlik; aksiz soligʻi — 1 litr absolyut alkogoldagi mahsulot uchun qonunchilikda belgilangan soliq miqdori. Misol uchun, ishlab chiqaruvchining yarim yillik ishlab chiqarish quvvati 400 dekalitr, belgilangan quvvatning 60 foizi 240 dekalitrni tashkil etadi. Agarda korxona yarim yilda haqiqatda 200 dekalitr mahsulot ishlab chiqargan boʻlsa, unga nisbatan aksiz soligʻining 50 foizi miqdorida jarima quyidagicha hisoblanadi: Bunda WY/Y=400, FY/Y =200, V=0.4, 10 — dekalitrni litrga aylantirish uchun qoʻllanilgan birlik, 40 000 soʻm — 1 litr absolyut alkogol uchun aksiz soligʻi, 50% — jarima miqdori. 31. Ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koʻrsatkichi bajarilmagani uchun qoʻllanadigan jarima ushbu Nizomga ilovaga muvofiq sxema asosida vakolatli davlat organi tomonidan qoʻllanadi. 32. Undirilgan jarima summasi vakolatli davlat organining budjetdan tashqari jamgʻarmasiga oʻtkaziladi hamda belgilangan ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koʻrsatkichi bajarilganda qaytariladi. 33. Jarima qoʻllashga doir bayonnoma bajarish uchun ishlab chiqaruvchi korxonaga quyidagi tartibda taqdim etiladi: elektron shaklda shaxsiy kabinetiga yuboriladi va bayonnoma korxona tomonidan tanishib chiqilganidan keyin, biroq bayonnoma joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch kundan kechiktirmay olingan deb hisoblanadi; buyurtma xat asosida pochta orqali yuboriladi va joʻnatilganidan soʻng besh kundan keyin olingan deb hisoblanadi; korxona rahbariga shaxsan sana koʻrsatilgan holda imzo qoʻydirib topshirilishi mumkin. 34. Qoʻllangan jarima summasi besh ish kuni mobaynida toʻlanmagan taqdirda, sud tartibida undiriladi. Jarima qoʻllash haqidagi qaror ustidan sud tartibida shikoyat qilinishi mumkin. 35. Nizom talablarini qoʻllashda yuzaga keladigan nizolar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi. 36. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.