“O`ZBEKISTON POCNTASI” AJning pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlarida kassa operatsiyalarini yuritish qoidalari
(other, 2022-05-10)

Mazkur hujjat Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Qonunining 36-moddasi asosida ishlab chiqilgan. 1. Mazkur Qoidalar “O`ZBEKISTON POCNTASI” AJning pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari hamda aloqa boʻlimlari)da kassa operatsiyalarini yuritish tartibini belgilaydi. Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligining boshqa tashkilotlari kassa operatsiyalarini Yuridik shaxslar tomonidan kassa operatsiyalarini amalga oshirish qoidalariga (roʻyxat raqami 2687, 2015-yil 22-iyun) muvofiq amalga oshiradilar. 2. Har bir pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) kassasida, kun oxirida, bank muassasalarining pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) rahbarlari bilan kelishilgan holda tasdiqlangan limitlar chegarasida naqd pul qoldirishga ruxsat etiladi. Zarur boʻlib qolganda, koʻrsatilgan limitlar yana oʻsha tartibda qayta koʻrib chiqilishi mumkin. 3. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari)ning Bosh kassalarida qoladigan naqd pullar limitini belgilash uchun Bosh kassalar bank muassasalariga 14-ilovaga muvofiq hisob-kitob taqdim etadilar. Hisob-kitobni tuzishda pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) kassasida naqd pul qoldiqlari limiti miqdorini aniqlash uchun quyidagilar hisobga olinadi: a) keyingi kuni ertalab (banklardan tegishli quvvatlama (pul) mablagʻini olgunga qadar) pul oʻtkazishlar, nafaqa va yordam pullarini toʻlashni taʼminlash, shuningdek hisobot beruvchi va shu maqsad uchun biriktirilgan aloqa boʻlimlariga quvvatlama mablagʻ joʻnatish uchun zarur boʻlgan naqd pul; b) aloqa boʻlimlarining ochilgan brezent xaltalaridagi limitdan ortiq, naqd pul qoldiqlari: bank muassasalariga belgilangan grafik boʻyicha ortiqcha pul topshirilgandan soʻng mijozlardan aloqa xizmatlari uchun pochta ketgandan soʻng tushgan va Bosh kassada keyingi kuni ertalabgacha qolgan naqd pul va boshqa mablagʻlar. Kassa limitiga quyidagilar kiritilmaydi: qishloq pochta tashuvchilari pochta orqali oʻtkaziladigan nafaqa va yordam pulini ularning egalari uylariga yetkazib berish uchun olgan naqd pullar, agar ular olgan pullari uchun keyingi ish kunida hisobot berishlari sharti bilan, Xalq bankining limit daftarchalaridan olingan hisob cheklarini, aloqa xizmatlari uchun mijozlardan olinadigan haqlar qayd qilingan Xalq bankining va tijorat banklarining chek daftarchalarini* topshiradilar. 4. Hisobot beruvchi aloqa boʻlimlari kassalaridagi naqd pul qoldiqlari limiti pochta aloqasi obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) tomonidan belgilanadi va uning rahbari tomonidan tasdiqlanadi. 5. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) oʻz kassalarida belgilangan limitdan ortiq naqd pulni faqat ish haqi, vaqtincha mehnat qilish qobiliyatini yoʻqotganlik uchun yordam puli, stipendiya, nafaqa va mukofotlarni toʻlash uchun uch ish kuni davomida (bunga bank muassasasidan** pul olingan kun ham hisobga kiradi) saqlab turish huquqiga egadirlar. 6. Bank muassasalari ishlamaydigan kunlar arafasida pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari)ning Bosh kassalari, shu jumladan, chiqim operatsiyalarini taʼminlash uchun zarur boʻlgan miqdorda kassadagi limitni koʻpaytirishga ruxsat beriladi. 7. Pul oʻtkazish operatsiyalarini amalga oshiruvchi pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) kassasiga tushgan naqd pulni oʻtkaziladigan pullarni toʻlashga, nafaqa va yordam pullarini berishga, naqd pul bilan quvvatlash uchun aloqa boʻlimlariga joʻnatishga sarflashi mumkin. 8. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari)dagi naqd puldan: mijozlarga belgilangan tartibda yoʻqotilgan, oʻgʻirlangan yoki begona odamlarga berib yuborilgan pochta joʻnatmalari uchun, ulardagi mablagʻlarning yetishmagan qismini yoki shikastlanganining oʻrnini qoplash tarzida berish mumkin; oʻz muddatida olib borilmagan yoki kechikib yetkazib berilgan mablagʻlar, oʻtkaziladigan va ularni yetkazib berish uchun olib qolingan ortiqcha pul hamda boshqalar qaytarilishi mumkin. 9. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) kassasidagi belgilangan limitdan ortiqcha barcha naqd pulni banklar bilan kelishib, belgilangan muddatda pul oʻtkazish operatsiyalari boʻyicha hisob raqamiga oʻtkazish yoki talab qilib olinguncha depozit hisob raqamiga kiritish uchun topshirishlari shart. 10. Oʻtkaziladigan pullarni qabul qilish va ularni oʻtkazish uchun ketgan xarajatlarni qoplash: mijozlardan — naqd pul bilan, bank cheklari bilan, 050541002-shakldagi toʻlov topshirigʻi (hujjati) bilan amalga oshiriladi. Ustiga qoʻyilgan (ustama) toʻlov mablagʻlarini toʻlash uchun bankning cheklari ham qabul qilinadi. Mijozlardan boshqa barcha turdagi aloqa xizmatlari uchun tarif toʻlovlari naqd pul bilan, bankning hisob-kitob cheklari bilan, bank muassasalari orqali belgilangan tartibda naqd pul toʻlamay hisob-kitob qilish yoʻli bilan, shuningdek, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) mijozlariga bergan boʻnak daftarchalaridagi hisob-kitob kvitansiyalari bilan qabul qilinadi. 11. Mijozlarga aloqa xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha barcha kassa operatsiyalari amaldagi qoida va yoʻriqnomalarga muvofiq, belgilangan tartibda tasdiqlangan shakllardagi (1-ilova) kvitansiyalarni bergan holda rasmiylashtiriladi. 12. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi hamda aloqa boʻlimlari)ning koʻrsatilgan aloqa xizmatlari boʻyicha operatsion kassasi operatorining hisobot beruvchi hujjati uning birlamchi hujjatlaridan tuzilgan MS-42 shakldagi (2-ilova) kassa maʼlumotnomasi hisoblanib, unga ish kuni (smena) mobaynida naqd pul va pulli hujjatlar boʻyicha olib borilgan operatsiyalar kiradi. Ishlab chiqarish nazorati uchun pochta maʼlumotnomasiga pochta aloqasi (pochtamt) buxgalteriyasiga qabul qilingan pul joʻnatmalari boʻyicha berilgan toʻlov topshiriqlari reyestrining nusxasi qoʻshib beriladi. Kassa maʼlumotnomasiga oldindan toʻlangan haq, (boʻnak) hisobga amalga oshirilgan aloqa xizmatlari qaydnomalari natijalari, shuningdek, boʻnak daftarchalaridagi hisob-kitob kvitansiyalari boʻyicha amalga oshirilgan aloqa xizmatlari reyestrlari natijalari, pochta aloqasi bogʻlamasi (pochtamt) buxgalteriyasiga topshirilgan qabul qilingan pul joʻnatmalari boʻyicha berilgan toʻlov topshiriqnomalari reyestrlari kiritilmaydi. Bunday hujjatlar KO-4-shakldagi (3-ilova) kassa daftarida aks ettirilmasdan ishlab chiqarish nazoratidan soʻng bevosita pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) buxgalteriyasiga reyestrlari bilan beriladi. 13. Naqd pullar va pul hujjatlarini hisob-kitob qilish operatsiyalarini qoʻshib olib boruvchi operatorlar bitta kassa maʼlumotnomasi tuzishadi. Bunda naqd pul bilan qabul qilingan pul miqdori pul hujjatlari bilan qabul qilingan pul miqdoridan alohida satrga (qatorga) yoziladi. Kassa maʼlumotnomasining “asos” ustunida kirimga yozib qoʻyilgan mablagʻlarning har bir turi qarshisiga bir ish kunida qabul qilingan pochta joʻnatmalari miqdori yoziladi, toʻlangan pul joʻnatmalari, berilgan pensiya va yordam pullari qarshisida esa, pul joʻnatmalari va topshiriqlar miqdori keyingi nazoratni amalga oshirish uchun nazoratchiga beriladigan 10 va 10-a shakllardagi har bir reyestr boʻyicha alohida koʻrsatiladi. Nafaqa va yordam pullarining toʻlangan miqdori toʻlov hujjatlarini bergan ijtimoiy taʼminotning har qaysi boʻlimi boʻyicha alohida satrga yoziladi. Keyin operator natijalarni “kirim” va “chiqim” ustunlari boʻyicha hisoblaydi. Maʼlumotning oxirida “ilova” satrida Bosh kassa boshligʻiga (operatorga) maʼlumotnoma bilan birga beriladigan kirim va chiqim hujjatlarining soni koʻrsatiladi. 14. Operatorning Bosh kassa boshligʻi (operatori) bilan ish kuni (smena) mobaynidagi oʻzaro munosabatlaridan kelib chiqadigan barcha pul operatsiyalari kassa maʼlumotnomasining orqa tomonida joylashgan “Operatorning Bosh kassa bilan hisob-kitobi”da aks ettirilishi kerak. Bu hisob-kitobda Operatorning mijozlar bilan operatsiyalar bajarishi uchun Bosh kassadan naqd pul bilan olgan har bir boʻnagi alohida aks ettiriladi. Agar kun davomida operatorda chiqim operatsiyalari uchun ortiqcha naqd pul toʻplansa, u bu pulni yuqorida koʻrsatilgan “hisob-kitob”ga yozadi va Bosh kassaga bu “hisob-kitob”ning tegishli ustunida imzo bilan topshiradi. Ish kuni oxirida “hisob-kitob”ga operator kassa maʼlumotnomasining old tomonida koʻrsatilgan kun davomidagi kirim va chiqim operatsiyalarining yakuniy miqdorlarini ham kiritadi. Hamma yozuvlar kiritilgandan soʻng operator “hisob-kitob”ni kirim va chiqim natijalari boʻyicha hisoblab chiqadi, shuningdek tegishli ustunlarda Bosh kassaga topshirilishi kerak boʻlgan naqd pul miqdorini va pul hujjatlari sonini alohida koʻrsatadi. 15. Pul oʻtkazish operatsiyalarini amalga oshiruvchi pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) quvvatlama naqd pulni cheklar boʻyicha banklardan oladilar. Pul oluvchi pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) xodimiga chekni berish chek daftarchasining koreshogiga tilxat yozish bilan amalga oshiriladi. Cheklar Bosh kassani ishini yurituvchi xodimning nomiga (familiyasi, ismi va otasining ismini koʻrsatgan holda) rasmiylashtiriladi. Cheklar faqatgina Bosh kassani ishini yurituvchi xodimga beriladi. 16. Bankda quvvatlama mablagʻini kirimga olish uchun pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) buxgalteriyasi KO-1 shakldagi kirim orderini tuzadi va Bosh kassaga topshiradi, unda “bankdan №___ chek boʻyicha pulli quvvatlama mablagʻ olindi” deb koʻrsatiladi. Bankda naqd pulni qabul qilishda hamma dastalar bittalab sanab chiqilishi kerak. 17. Barcha kirim kassa orderlari kassaga topshirilguncha buxgalteriyada KO-Za-shakldagi kirim va chiqim kassa hujjatlarini qayd qilish jurnaliga yozib qoʻyiladi. 18. Bankdan olingan naqd pul, Bosh kassa tomonidan kvartira haqi badallari boʻyicha, formali kiyimbosh uchun, hisobdagi mablagʻ qoldiqlarini qaytarish boʻyicha va boshqa xoʻjalik operatsiyalari boʻyicha olingan naqd pullar kassa orderlari boʻyicha kirimga olinadi, kassa orderlari pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) buxgalteriyasida tuziladi, unga bosh buxgalter imzo chekadi. Bosh buxgalter boʻlmaganda, u pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boʻyicha buyruq bilan bu vazifa oʻz zimmasiga yuklatilgan shaxs tomonidan imzolanadi. 19. Kirim kassa orderlarida ularni tuzish uchun asos, tartib raqami (tartib raqami yil davomida chiqim kassa orderlaridan alohida holda yozib boriladi), tuzilgan sanasi (kun, oy, yil) koʻrsatiladi hamda ilova qilinayotgan hujjatlar koʻrsatiladi. Kirim kassa orderlari, kassa maʼlumotnomalari siyoh bilan yoki sharikli ruchka pastasi bilan aniq qilib yozilishi kerak. Bu hujjatlarda oʻchirilgan, ifloslangan yoki tuzatilgan hatto izohlangan joylari boʻlishiga ruxsat etilmaydi. Kirim kassa orderlarini pul beruvchi shaxslarning qoʻliga berish man etiladi. Kirim kassa orderlari boʻyicha pullar mazkur orderlar tuzilgan kuni qabul qilinadi. 20. Bosh kassaga pul qabul qilishda pullarni kirim kassa orderi boʻyicha topshirgan shaxsga kvitansiya kassa maʼlumotnomasi boʻyicha esa, Bosh kassa boshligʻi (operator) imzo chekkan tilxat beriladi. 21. Kirim kassa orderlari va kassa maʼlumotlarini olishda Bosh kassa boshligʻi (operatori): a) orderda bosh buxgalter imzosi borligi va haqiqiyligini, kassa maʼlumotnomasida esa uni tuzgan shaxsning va nazorat qiluvchining imzosi borligi va haqiqiyligini; b) ularning toʻgʻri rasmiylashtirilganligini; v) orderda koʻrsatib oʻtilgan ilovalarning mavjudligini tekshirishi shart. Bu talablardan hatto bittasiga rioya qilinmagan holda ham Bosh kassa boshligʻi (operatori) kirim orderi yoki kassa maʼlumotnomasini hamda unga ilova qaydnomalarini tegishlicha rasmiylashtirish uchun qaytarib beradi. Kirim orderlari va kassa maʼlumotlariga Bosh kassa boshligʻi (operatori) imzo chekadi. Orderga ilova qilingan hujjatlar, shuningdek Bosh kassaga aloqa boʻlimlari kassalaridan limitdan ortiq naqd pul qoldiqlari solingan brezent xaltalar bilan kelgan 16-shakldagi yukxatlarning birinchi nusxasi, pul hujjatlari boʻlgan qimmatli xatlar, MS-4-shaklda ilova qilingan xatlar, 0402006-shakldagi ilova qaydnomalari va boshqalar toʻrtburchak muhr bilan yoki sana (kun, oy, yil) koʻrsatilgan “Olindi” yozuvi bilan bekor qilinadi. 22. Kassa maʼlumotnomalari, ishlab chiqarish operatsiyalarini umumlashtiruvchi va ishlab chiqarish nazoratidan oʻtuvchi hujjat sifatida KO-3a-shakldagi jurnalda qayd etilmaydi. 23. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning Bosh kassasidan naqd pul KO-2-shakldagi chiqim kassa orderlari boʻyicha, shuningdek toʻlov qaydnomalari, pul berish haqida arizalar, hisob raqami va boshqa hujjatlar boʻyicha shu hujjatlarining umumiy miqdoriga chiqim orderini yozish bilan yoki ularga chiqim kassa orderining oʻrnini bosuvchi muhr qoʻyish bilan beriladi. Pul berish haqidagi hujjatga pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning boshligʻi va bosh buxgalteri imzo chekishi, ular boʻlmaganda esa, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boʻyicha buyruq bilan bu vazifalar yuklatilgan shaxslar imzo chekishi kerak. Agar chiqim kassa orderlariga ilova qilingan hujjatlarda (ariza, hisob-kitob qogʻozlari va boshqalarda) pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻining ruxsat etuvchi yozuvi boʻlsa, u holda chiqim kassa orderlarida uning imzosi boʻlishi shart emas. Deponentga qoʻyilgan pullarni toʻlashda, chiqim orderlarida pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) rahbarining imzosi boʻlishi shart emas. 24. Xizmat safari xarajatlari uchun pullar banklarning kassalaridan olinadi. Xizmat safarlari xarajatlari uchun hisobdorlik ostida naqd pul xizmat safariga boruvchi shaxslarga safarga boradigan joygacha borish va qaytishga yoʻl haqi, hisob-kitob boʻyicha safar muddatiga sutkalik va turar joy xarajatlarni toʻlash uchun kerak boʻladigan mablagʻ doirasida beriladi. Hisobdorlik ostida berilgan naqd pulni boshqa shaxsga berish man qilinadi. Hisobdorlik ostida berilgan naqd pul avvalgi hisobot yuzasidan berilgan mablagʻlar boʻyicha toʻliq hisob-kitob qilib boʻlingan taqdirdagina beriladi. 25. Hisobdorlik ostida berilgan, lekin sarflanmagan naqd pul pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) kassasiga muddat oʻtgandan keyingi kuni yoki xizmat safaridan qaytilgan kunning ertasiga topshirilishi kerak. Hisobdorlik ostida naqd pul olgan shaxslar pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) buxgalteriyasiga sarflangan mablagʻ haqida hisobot topshirib, unga hisobga kiritilgan xarajatlarning toʻgʻriligini isbotlovchi hujjatlarni ham ilova qilishlari lozim. 26. Ish haqi, nafaqa va yordam pullari, vaqtincha mehnat kobiliyatini yoʻqotganlik boʻyicha yordam puli, stipendiyalar, mukofotlar, sutkaliklar oʻrniga qatʼiy qoʻshimchalar toʻlov qaydnomalari boʻyicha toʻlanadi. Toʻlov qaydnomasining 1-varagʻida pul berish toʻgʻrisida pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning boshligʻi va bosh buxgalteri imzosi bilan berish muddatini koʻrsatib va pul miqdorini soʻz bilan yozib, ruxsat beruvchi yozuv qayd qilinadi: “Kassaga 2000-y. _________ dan __________ gacha muddatda __________ miqdorida (yozuv bilan) toʻlash uchun”. Ish haqiga pul berish ham (taʼtilga ketishda, kasal boʻlganda va h.k), shuningdek, deponentga oʻtkazilgan mablagʻini bir necha shaxsga tarqatish, xuddi yuqorida keltirilgan tartibda rasmiylashtirilishi mumkin. 27. Chiqim kassa orderlari, shuningdek, pul berilishi mumkin boʻlgan boshqa hujjatlarni buxgalteriya xodimlari siyoh yoki sharikli ruchka pastasi bilan aniq yozib, toʻldiradi. Bu hujjatlarda oʻchirilgan, ifloslangan va tuzatilgan, hatto izohlangan joylari boʻlishiga ruxsat etilmaydi. Chiqim kassa orderlarida: tartib raqami, sanasi (kun, oy, yil), tuzilish asosi va ilova qilinadigan hujjatlar birma-bir sanab oʻtiladi (yillik tartiblash raqami, kirim kassa orderlarining yillik tartib raqamidan alohida olib boriladi). Chiqim kassa orderlari yoki ularning oʻrnini bosuvchi hujjatlar kassaga topshirilishidan avval, buxgalteriyada kirim va chiqim orderlarini qayd etish jurnalida roʻyxatga olinadi. Pul toʻlash amalga oshirilayotgan hujjatlarni pul oluvchi shaxslarga berish man qilinadi. Chiqim kassa orderlari boʻyicha pul berish faqat ordyer tuzilgan kuni amalga oshiriladi. 28. Pul mablagʻlar beriladigan hujjatlarni olishda Bosh kassa boshligʻi (operatori): a) bosh buxgalterning imzosi, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻining ruxsat beruvchi imzosi borligi va haqiqiyligi; b) ularning toʻgʻri rasmiylashtirilganligi; v) hujjatlarda sanab oʻtilgan ilovalarning mavjudligini tekshirishi majburiydir. Nuqsonlar aniqlanganda, hujjatlar tegishlicha rasmiylashtirish uchun buxgalteriyaga qaytariladi. 29. Bosh kassadan pul berishda pul oluvchining shaxsini tasdiqlovchi pasport yoki boshqa hujjatni koʻrsatish talab qilinadi*. Pul olishda pul oluvchining shaxsini tasdiqlovchi hujjatning maʼlumotlari (nomi, hujjat raqami, qachon va kim tomonidan berilgani) chiqim kassa orderiga yozib qoʻyiladi. Pul oluvchi pul miqdorini soʻz bilan yozib koʻrsatadi va imzo chekadi. 30. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning roʻyxati tarkibida boʻlmagan shaxslarga bir martalik ish va xizmatlarni bajargani uchun pul, har bir shaxs nomiga alohida yoziladigan chiqim kassa orderlari boʻyicha yoki uning oʻz topshirigʻiga koʻra boshqa shaxsga, Fuqarolik kodeksining 137-moddasi qoidalari boʻyicha tasdiqlangan ishonchnoma asosida toʻlanadi. Pul chiqim kassa orderi yoki ishonchnomada koʻrsatilgan shaxsgagina beriladi. 31. Agar pul ishonchnomaga koʻra berilayotgan boʻlsa, order matnida pul oluvchining familiyasi, ismi va otasining nomidan soʻng buxgalteriya tomonidan pul olishga ishonch bildirilgan shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi koʻrsatiladi. Qaydnoma boʻyicha pul berishda kassir pul olishga imzo chekiladigan joydan oldin “ishonchnomaga koʻra” deb yozib qoʻyadi. Ishonchnomaga koʻra pul berish ushbu bandda koʻrsatilgan talablarga muvofiq amalga oshiriladi. Ishonchnoma kassirda qoladi va kassa orderi yoki qaydnomaga biriktirib qoʻyiladi. 32. Biror sababga koʻra pul olganligi haqida imzo cheka olmaydigan shaxsga pul berishda, pul oluvchining iltimosiga kura, uning oʻrniga faqat mazkur pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) buxgalteriyasi yoki kassasi xodimi boʻlmagan boshqa shaxs imzo chekishi mumkin. Chiqim kassa orderida haqiqatan ham pul olgan va uning oʻrniga imzo chekkan shaxsning shaxsini tasdiqlovchi hujjatning nomi, tartib raqami, hujjat berilgan sana va joy koʻrsatiladi. 33. Bank muassasasidan pul olgandan soʻng uch kun oʻtgach: ish haqi, vaqtincha ish qobiliyatini yoʻqotganlik uchun yordam puli, stipendiya, nafaqa va boshqa yordam pullari, mukofotlar, sutkalik pullar oʻrniga qatʼiy qoʻshimchalar toʻlash uchun: a) toʻlov qaydnomalarida oʻzlariga tegishli mablagʻini olmagan shaxslarning familiyasi qarshisiga “deponentga oʻtkazildi” muhrini bosish yoki qoʻlda yozib qoʻyish zarur; b) deponentga oʻtkaziladigan mablagʻlar reyestrini tuzish zarur; v) har bir qaydnomaning oxirida haqiqatan toʻlangan pul miqdori haqida va deponentga oʻtkazilishi lozim boʻlgan, olinmagan ish haqi, ish qobiliyatini vaqtincha yoʻqotganlik boʻyicha yordam puli, stipendiya, nafaqa, yordam puli yoki mukofotlarning pul miqdori (summasi) haqida yozib qoʻyish, bu pul miqdorlarini toʻlov qaydnomalarining umumiy yakuni bilan solishtirish va oʻz imzosi bilan tasdiqlash zarur; g) kassa kitobiga haqiqatda toʻlangan pul miqdorini (summasini) yozish va qaydnomaning oxiriga kassa chiqim orderi №____ muhrini bosish zarur. Muhr boʻlmaganda, bu jumla qoʻlda yoziladi. Buxgalteriya xodimlari toʻlov qaydnomalaridagi belgilarni sinchiklab tekshirishadi va ular boʻyicha berilgan hamda deponentga oʻtkazilgan umumiy pul miqdorini hisoblashadi. 34. Pul oʻtkazish operatsiyalarini bajarmaydigan pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari)da deponentga oʻtkazilgan pullar bank muassasalariga topshiriladi va topshirilgan pulga bitta umumiy chiqim kassa orderi tuziladi. 35. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari)da ish haqi, ish qobiliyatini vaqtincha yoʻqotganlik boʻyicha yordam puli, mukofotlar, nafaqalar va yordam pullari pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻining yozma buyrugʻiga binoan yoki kassirdan tashqari boshqa shaxslarning toʻliq shaxsiy moddiy javobgarlik toʻgʻrisida tuzilgan shartnomaga koʻra toʻlanadi. Agar pullar qaydnoma boʻyicha kassirdan boshqa shaxs tomonidan berib yuborilgan boʻlsa, u holda qaydnomada: “qaydnoma boʻyicha pullarni berdi”, deb yoziladi, lavozimi, familiyasi koʻrsatiladi va imzo chekiladi. Aynan bitta qaydnoma boʻyicha ham kassir, ham boshqa shaxs tomonidan pul berilishi man etiladi. Ish haqini, ish qobiliyatini vaqtincha yoʻqotganlik boʻyicha yordam pulini, sutkalik pullar oʻrniga qatʼiy qoʻshimchalarni, nafaqalarni va yordam pullarini, mukofotlarni toʻlash, bu toʻlovlar boʻyicha hisob-kitoblar bilan bogʻliq shaxslarga (buxgalterlar, hisobchilar, tabelchilar va shu kabilarga) yuklatilishi mumkin emas. 36. Mazkur qoidalarning 27, 36-bandlariga muvofiq ish haqi, stipendiyalar, mukofotlar, nafaqalar va yordam pullarini berish uchun pul mablagʻlarini (summalari) olgan shaxslar toʻlov qaydnomasida koʻrsatilgan muddatda hisob-kitob qilishlari shart. Toʻlovlar muddati tugaguncha bu shaxslar har kuni toʻlov qaydnomalari boʻyicha berilmay qolgan naqd pullarni muhrlangan xaltalarda, qutilarda, qogʻoz xaltalarda va h.q larda Bosh kassa boshligʻi (operator)ning maxsus blank (5-ilova)da yozilgan tilxatiga binoan Bosh kassaga topshirishi shart. Agar ish haqi va boshqa toʻlovlari berish uchun pul mablagʻlarini olgan shaxslar hududiy uzoqlik sababli toʻlov qaydnomalari boʻyicha berilgan pullarning qolganini Bosh kassaga topshira olmasalar, ular bu pullarni oʻz boʻlimlari (sex, uchastka va h.k.)da saqlashlari mumkin, buning uchun pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boʻyicha tegishli buyruq chiqariladi. Pullarni saqlash ularning butligini taʼminlovchi tartib bilan amalga oshirilishi kerak. 37. Operatsiya kassalariga chiqim operatsiyalarini amalga oshirish uchun beriladigan pul mablagʻlariga chiqim kassa orderlari tuzilmaydi. Naqd pullar tilxat asosida KO-5 shaklidagi kassa daftarida pul miqdorini soʻz bilan yozib beriladi. 38. Pul oʻtkazish operatsiyalarini amalga oshiruvchi pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari hamda aloqa boʻlimlari) kassalardagi limitdan ortiq naqd pul qoldiqlarini bank muassasalariga pul oʻtkazish operatsiyalari boʻyicha hisob raqam (subhisob raqam)iga kiritish uchun topshiradi. Pulni maxsus ajratilgan xodimlar topshiradi (bu haqda pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boʻyicha buyruq chiqariladi). 39. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) naqd pullarni bank muassasalariga, uning toʻla butligini taʼminlashni hisobga olgan holda, olib borib berishni tashkil etadilar. 41. Aloqa boʻlimlari kassalaridagi limitdan ortiq naqd pul qoldiqlari pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ga qaytariladi. 42. Aloqa boʻlimlari kassalaridagi limitdan ortiq naqd pul qoldiqlari toʻliq holda yuz soʻmlikdan kam boʻlmagan qiymatda joʻnatiladi. 43. Aloqa boʻlimi kassalaridagi limitdan ortiq naqd pul qoldiqlarini joʻnatish yoki bunday pul yoʻqligi haqida xabar berish uchun pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) maxsus kod ishlab chiqadi, u pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻining ixtiyoriga qarab, istagan kundan boshlab almashtirilishi mumkin. Kodga bevosita aloqasi boʻlgan xodim almashtirilganda ham, kod almashtiriladi. Pul oʻtkazish operatsiyalarini amalga oshiruvchi va pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ga boʻysunuvchi boʻlinmalar kod bilan taʼminlanadi. Kodning kodlangan xabarnomalarni uzatuvchi va kod qabul qiluvchi shaxslarda saqlanishi toʻliq taʼminlangan boʻlishi kerak. Kodlangan xabarnomalarda quyidagilar maʼlum qilinadi: aloqa boʻlimining nomi, aloqa boʻlimi boshligʻi (boshliq oʻrinbosari)ning familiyasi, joʻnatilayotgan pul miqdori va brezent qopning kod boʻyicha shartli belgisi. Ayni vaqtda, aloqa boʻlimi boshligʻi (boshliq oʻrinbosari) joriy kun boshida kassada boʻlgan pul qoldigʻi haqidagi maʼlumotni beradi. 44. Aloqa boʻlimi boshligʻi (boshliq oʻrinbosari) telefon orqali (telefon aloqasi boʻlmaganda — mavjud aloqa vositalari yordamida) pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻi buyrugʻi bilan maxsus tayinlangan xodimga limitdan ortiq naqd pul qoldigʻini joʻnatish toʻgʻrisida kodlangan xabarnomani yetkazadi. Naqd pul solingan brezent qoplarning kelib tushishini nazorat qilish uchun olingan kodlangan xabarnoma MS-44-shakldagi maʼlumotnoma (6-ilova)ga yoziladi. 45. Kassalarning limitdan ortiq qoldiq sifatidagi pul biletlari qiymatiga qarab tanlab, old tomoni boʻyicha taxlanadi, sanaladi hamda 100 tadan qilib, qogʻozga xochsimon (krest) shaklda oʻraladi, banderol koreshogida dastadagi pullar miqdori va sana koʻrsatiladi. Pullarni hisoblovchi xodim har bir koreshokka oʻz familiyasini yozadi va imzo chekadi. 46. Kassadagi naqd pullarning limitdan ortiq qoldiqlari ikki xodim tomonidan metall qulflari boʻlgan maxsus brezent xaltalarga joylanadi. Shtati faqat boʻlim boshligʻidan iborat boʻlgan aloqa boʻlimlarida limitdan ortiq naqd pul qoldiqlarini rasmiylashtirish va joylash bitta shaxs — boʻlim boshligʻi tomonidan amalga oshiriladi. Mahalliy bank muassasalariga shunday aloqa boʻlimlari roʻyxati beriladi. 47. Limitdan ortiq naqd pul qoldiqlarini shakllantirishda har bir brezent xaltaga nusxa koʻchiruvchi qogʻoz yordamida 3 nusxada 0402006-shakldagi (7-ilova) ilova qaydnomasi tuziladi va ularga pul sanashda, pullarni xaltalarga joylashda ishtirok etgan xodimlar imzo chekishadi. 0402006-shakldagi qaydnoma uchala nusxasining orqa tomonida nusxa koʻchiruvchi qogʻoz qoʻyib yozib, joʻnatilayotgan pullarning, kupyuralar boʻyicha roʻyxati beriladi va umumiy miqdori raqamlar bilan koʻrsatiladi. Ilova qaydnomalarining raqamlanishi yilning har bir choragi davomida tartib boʻyicha olib boriladi. “Ilova qaydnomasi”ning birinchi nusxasi naqd pul bilan bir vaqtda xaltaga (maxsus choʻntagiga) solinadi, shundan soʻng xalta sharnirli qulf ustiga yopiladigan qismi bilan shunday berkitiladiki, bunda qulf qoplamasining halqasi va qulf romining teshiklari bir-biriga mos tushishi kerak. Teshik orqali pishiq kanop oʻtkazilib, uchlari ikki marta tugun qilib bogʻlanadi, manzil yorligʻi teshigidan oʻtkaziladi va yana bir marta bogʻlanadi hamda qoʻlomlagichda aniq iz qoldirib qoʻlomlanadi yoki surguchli sugʻurta muhri bilan muhrlanadi. Qoʻlom yoki muhr tugunga bevosita yaqin joyga qoʻyiladi. Qoʻlom (muhr) izida (ottiskda) aloqa boʻlimining qisqacha nomining belgisi boʻlishi kerak. Xaltadagi manzil yorligʻida quyidagilar: raqam suratida 0402006-shakldagi ilova qaydnomasining tartib raqami, maxrajida xaltaning tartib raqami, xalta joʻnatilayotgan aloqa boʻlimining raqami, nomi, xaltaning ogʻirligi, joʻnatilayotgan pulning miqdori soʻz bilan va kimdan ekanligi (xaltani joylagan aloqa boʻlimining nomi) koʻrsatiladi. Manzil yorligʻiga 0402006-shakldagi ilova qaydnomasida imzo chekkan xizmatchilar, yana imzo chekishadi. Xaltaga 16-shakldagi yukxati ikki nusxada yozilib, unda yorliqqa muvofiq uning raqami va pul miqdori koʻrsatiladi. Aloqa boʻlimlarida naqd pulli xalta alohida himoya brezent qopiga solinib, unga ilova qaydnomasi (0402006-shakldagi yukxati)ning ikkinchi nusxasi va 16-shakldagi yukxatining birinchi nusxasi ham qoʻshib qoʻyiladi. 17-shakldagi yorliqda qopni yopib, bogʻlagan aloqa boʻlimining nomi, joʻnatiladigan manzil, brezent qopning raqami (tartib raqami), uning ogʻirligi va xalta hamda qopni rasmiylashtirishda va joylashda ishtirok etgan xodimlarning imzosi qoʻyiladi hamda taqvimli tamgʻa izi bosiladi. Brezent qop 16-shakldagi alohida yukxatda qayd qilinib, unda “Limitdan ortiq qoldiqlar” deb koʻrsatiladi. Sugʻurta qopni rasmiylashtirish va joylash, qayd qilish va joʻnatish Pochta qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi. Ilova qaydnomasining 3-nusxasi (“Ilova qaydnomasining nusxasi”) aloqa boʻlimining pul hujjatlari orasida qoladi. 48. Aloqa boʻlimlaridan kelgan limitdan ortiq naqd pul qoldiqlari joylashgan sugʻurta brezent qoplar sugʻurta pochtasiga ishlov berish sexida (uchastkasida) kelgan pochta orasidan birinchi navbatda ajratib olinadi, MS-44 shakldagi maʼlumotnomada berilganlar bilan solishtiriladi, bu haqda 7-ustunga yozib qoʻyiladi, 16-shakldagi yukxatda qayd etiladi va shu kuni ushbu yukxat nusxasiga imzo qoʻydirib, Bosh kassaga topshiriladi. Aloqa boʻlimlarining naqd pullari joylangan brezent qoplarning oʻtishi nazorat qilingandan soʻng, qoplarning qabul qilingani haqida belgilar qoʻyilgan MS-44 shakldagi maʼlumotnoma pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) buxgalteriyasiga beriladi. Agar sugʻurta pochtasiga ishlov berish sexi (uchastkasi). Bosh kassadan boshqa xonada joylashgan boʻlsa, 16-shakldagi yukxat 3 nusxada tuziladi. 16-shakldagi yukxatning birinchi va ikkinchi nusxasi qoplar bilan birga Bosh kassaga topshirish uchun operatorga (yukni kuzatib boruvchiga) beriladi. Yukxatning uchinchi nusxasiga operator (kuzatib boruvchi) imzo chekadi. Qoplar topshirilgandan soʻng 16-shakldagi yukxatning ikkinchi nusxasi qoplar qabul qilinganligini tasdiqlovchi tilxat va Bosh kassaga taqvimli tamgʻalar izi bosilgan holda sexga (uchastkaga) qaytariladi, u erda hujjatlarga qoʻshib, tikib qoʻyiladi. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) Bosh kassalarining ish vaqti, yoʻnalishdan pochta ortilgan oxirgi mashinaning kelishini hisobga olgan holda, belgilanadi. Odatda yoʻnalish va Bosh kassaning ish vaqti pul joylangan xaltalar bank muassasalariga oʻsha kuniyoq topshiriladigan qilib tuzilishi kerak. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ga Bosh kassaning ishi tugagandan soʻng kelgan limitdan ortiq, naqd pullar joylangan brezent qoplarni kuzatib boruvchidan qabul qilib olishda 17-shakldagi yorliqda koʻrsatilgan ogʻirlikka mos kelishini tekshirish va 16-shakldagi yukxatda buni qayd qilish kerak. Qoplar sugʻurta pochtasiga ishlov berish sexi (uchastkasi)da saqlanish tartibi taʼminlangan holda keyingi kun ertalabgacha saqlanadi. Keyingi kuni qoplar pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) Bosh kassasiga belgilangan tartibda topshiriladi. 49. Bosh kassaga u yopilgandan soʻng yoki bank muassasalari ishlamaydigan kunlarda kelgan xaltalar solingan brezent qoplar ochiladi va pullar kelgan kun hisobidan kirimga olinadi. 50. Qoplarni ochishdan oldin, ularning tashqi holati sinchiklab koʻzdan kechiriladi va ogʻirligi tekshiriladi. Qoplar ikki xodim tomonidan muhrni buzmasdan, kanopning faqat bir oʻramini kesish yoʻli bilan ochiladi. Naqd pul joylangan brezent xaltalar sugʻurta qopidan olingandan soʻng uning ogʻirligi va tashqi holati tekshiriladi: ular biror tashqi shikastlanish yoki boshqa nuqsonlarga (yamoq, tashqi choklar, mato titilishi, surguchli muhrning shikastlanishi, yoki qoʻlomlarning siqilmay qolishi, shikastlanishi, kanop yoki uning tugunlari uzilishi va boshqalarga) ega emaslik yuzasidan tekshiriladi. Agar Bosh kassaning naqd pulga ehtiyoji boʻlsa, u holda ochilishi kerak boʻladigan xaltalar miqdori aniqlanadi. Eslatma: limitdan ortiq naqd pul qoldiqlari joylangan sugʻurta qoplari hamma uzatish bosqichlarida tashqi holati, surguchli sugʻurta muhrlari (qoʻlomlar) sinchiklab tekshirilib, 16-shakldagi yukxatga imzo chekib, qabul qilinadi. Biror shikastlanish (yamoq, tashqi choklar, mato titilishi, surguchli muhrning shikastlanishi yoki plombalarning siqilmaganligi va shikastlanishi, kanop yoki tugunning uzilishi va boshqalar) aniqlanganda yoki ogʻirligi muvofiq kelmaganda dalolatnoma tuziladi, tegishli tekshiruv oʻtkaziladi va pochta aloqasi korxonasi rahbari bu haqda ogoh qilinadi. Xaltani ochish ikki shaxs tomonidan bajariladi. Xaltadagilar olingandan soʻng, ilova qaydnomasidagi maʼlumotlar bilan pullarni sanagandagi qiymati mos kelishi aniqlanadi. Farq mavjudligi aniqlansa, dalolatnoma tuziladi, aloqa boʻlimi boshligʻi yoki uning oʻrinbosari chaqiriladi va belgilangan tartibda tekshiruv oʻtkaziladi. Bosh kassa boshligʻi (operatori) tuzgan kassa maʼlumotnomasi boʻyicha haqiqatan tushgan pullar kassa daftari boʻyicha kirim qilinadi. Ochilgan xaltalardan olingan barcha 0402006-shakldagi ilova qaydnomalarini birma-bir yozib chiqish sharti bilan pul mablagʻlarini kassa maʼlumotnomasi tuzmasdan kassa daftari boʻyicha kirim qilishga ruxsat etiladi. Qolgan naqd pulli brezent xaltalarni bank muassasasiga topshirish zarur. 51. Bank muassasasida pul sanaydigan kassa mavjud boʻlganda, limitdan ortiq naqd pul qoldiqlari joylangan xaltalar bankka Bosh kassa xodimi yoki pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻi buyrugʻi bilan maxsus ajratilgan xodim tomonidan 0482437 shakldagi (8-ilova) registrda topshiriladi, bu hujjat uch nusxada tuzilib, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻi (boshliq oʻrinbosari) va Bosh kassa boshligʻi (operatori) tomonidan imzolanadi hamda takvimli muhr bilan tasdiqlanadi. Brezent xaltalarni bankka topshirish uchun topshiruvchi xodimga 0482437 shakldagi registrning 3-nusxasida imzo chektirib, beriladi. Naqd pul joylangan brezent xaltalar bank muassasalariga 2 nusxadagi registr bilan topshiriladi. Birinchi nusxasiga har bir xaltaning 0402006 shakldagi yukxatlari qoʻshib beriladi. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) xodimi bank muassasasi tomonidan pulli xaltalar qabul qilingani toʻgʻrisida tilxat oladi, u registrning 2-nusxasida rasmiylashtirib, unda pul topshirilgan pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) xodimining familiyasi va ismi, sharifining bosh harflari koʻrsatiladi. Tilxatga ikki kishi: bank kassiri va buxgalter-nazoratchi imzo chekib, bank muhri bilan tasdiqlanadi. Agar registrda qayd etilgan va bank muassasasiga yetkazilgan naqd pulli xaltalar orasida nuqsonli xalta (qobigʻi, sugʻurta muhrning surguchdagi izi, qoʻlomi shikastlangan, kanop, muhrning surguchli izidan uzilgan, bogʻlam, qulf shikastlangan va boshqalar) chiqib qolsa, u holda bunday xaltalar bank muassasasi tomonidan qabul qilinmaydi va pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) xodimiga qaytariladi, bu haqda registrning ikkala nusxasidagi eslatma ustunida bank xodimlari va pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) vakilining imzolari bilan tegishli yozuvlar qayd qilinadi. Bankka topshirilgan xaltalarga tegishli registrning ikkinchi nusxasi pul oʻtkazish operatsiyalari boʻyicha hisob raqamiga naqd pulning tushishini tekshirish uchun va hisobda aks ettirish uchun pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) buxgalteriyasiga beriladi. Bank qabul qilmagan naqd pulli brezent xaltalar Bosh kassada ochiladi va ulardagi pullar kassa daftari boʻyicha kirimga olinadi. Farq chiqib qolgan hollarda dalolatnoma tuziladi va tegishli tekshiruv oʻtkaziladi. 52. Bank muassasasida pullarni qayta sanash kassasi boʻlmasa, naqd pulli brezent xaltalarga ikki nusxada 16-shakldagi yukxat tuziladi. Yukxatda aloqa boʻlimlari raqamlari, xalta raqamlari va ularning har biridagi pul miqdori koʻrsatiladi. 16-shakldagi yukxatning birinchi nusxasiga 0402006-shakldagi yukxatning nusxalari qoʻshib qoʻyiladi. Xaltalarni bank muassasasiga topshiruvchi xodim xaltalarni qabul qilib olgani haqida 16-shakldagi yukxatning ikkinchi nusxasiga imzo chekadi. Xaltalarni ochish va naqd pullarni bank kassiri tomonidan qayta sanash pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) vakili ishtirokida amalga oshiriladi. Pul ortiqcha yoki kam chiqqanligi aniqlangan hollarda, bank kassiri va pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) vakilining imzolari bilan ilova qilingan qaydnomaning old tarafida va xaltaga ilova qilingan yukxatda dalolatnoma tuziladi. Bank muassasasi qabul qilingan umumiy pul miqdoriga 0402004-shakldagi kvitansiyani yozadi va pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning vakiliga topshiradi. Kvitansiyada pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) vakilining familiyasi va ismi, otasining ismi, ilova qaydnomalari soni va qabul qilingan pul miqdori koʻrsatiladi. 54. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) buxgalteriyasi aloqa boʻlimlari joʻnatgan limitdan ortiq naqd pul qoldiqlarining toʻliq holda kelganini har kuni nazorat qilib boradi. Shu maqsadda hujjatlar (0482437 shakldagi registrlar, ilova qilingan xatlar, bank boʻlimiga topshirilgan pul miqdorlari toʻgʻrisida 16-shakldagi yukxatlar) asosida jamlama qaydnomasi tuziladi, u MS-44 shakldagi maʼlumotnoma maʼlumotlari bilan solishtiriladi. Farq chiqsa, 11-boʻlimga muvofiq zarur choralar koʻriladi. 55. Aloqa boʻlimlari pul hujjatlarini mijozlardan olgan kundan kechi bilan keyingi kunga qoldirmay, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ga qimmatli xat tarzida MS-4-shakldagi ilova xatini qoʻshib, qayta joʻnatadi. Mahalliy bank muassasalarida pul oʻtkazish operatsiyalari boʻyicha subhisobraqam boʻlgan aloqa boʻlimlari pul hujjatlarini belgilangan muddatda bank muassasalariga 0401007-shaklidagi reyestrlar (9-ilova) bilan topshiradi. 56. MS-4 shakldagi ilova xati nusxa koʻchiruvchi qogʻoz orqali 2 nusxada tuziladi. Uning orqa tomonida joʻnatilayotgan hujjatlarning talqini beriladi, unda har bir hujjatning raqami, mijozning bank muassasalaridagi hisob raqami va pul miqdori koʻrsatiladi. Mazmuni ochilgan xatdagi umumiy pul miqdori MS-4-shakldagi ilova xatida koʻrsatilgan miqdorga mos kelishi kerak. Ilova xatining birinchi nusxasi pul hujjatlari bilan birga qimmatli xat ichiga solinadi, uning boshqa nusxasi aloqa boʻlimi hujjatlari ichida qoladi. 57. Aloqa boʻlimlaridan sugʻurta pochtasining ishlov berish sexi (uchastkasi)ga tushgan pul hujjatlari qimmatli xatlar bilan aloqa boʻlimlaridan 16-shakldagi yukxat boʻyicha Bosh kassaga oʻtkaziladi. Bosh kassada qimmatli xatlar belgilangan tartibda ochiladi va kelgan pul hujjatlari uchun kassa maʼlumotnomasi tuziladi, uning asosida hujjatlar kassa daftari boʻyicha kirimga olinadi. Ilova xatlarining birinchi nusxalari kassa maʼlumotnomasiga qoʻshib qoʻyiladi. Shu maʼlumotnomaning oʻziga pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning operatsiya kassalari operatorlaridan kelgan pul hujjatlari ham kiritiladi. 59. Operator tuzgan 0401007-shakldagi reyestrlar pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) buxgalteriyasiga topshiriladi, u esa oʻz navbatida bankka topshiriladigan pul hujjatlarining umumiy miqdoriga chiqim kassa orderi yozadi va uni KO-Za shakldagi jurnalda qayd etadi. 60. Pul hujjatlari tekshirilgandan soʻng bank xodimi oʻzida: mazkur bank muassasasida mijozlarning hisob raqamlaridan oʻchirilishi lozim boʻlgan pullarga tegishli hujjatlar reyestrlarining birinchi nusxasini; boshqa bank muassasalarida mijozlarning hisob raqamlaridan oʻchirilishi lozim boʻlgan pullarga tegishli hujjatlar reyestrlarining birinchi va ikkinchi nusxalarini olib qoladi. Reyestrlarning qolgan nusxalarida bank xodimi pul hujjatlarini qabul qilib olganligi haqida imzo chekadi va ularni pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) vakiliga qaytarib beradi. 61. Bosh kassa boshligʻi (operatori) bankdan qaytgan 0401007-shakldagi reyestrlarni bank tilxatlari bilan birga chiqim kassa orderiga qoʻshib qoʻyadi va bankka pul hujjatlari topshirilishini kassa daftari boʻyicha aks ettiradi. 62. Bosh kassaning pul hujjatlari keyingi ish kunidan kechiktirilmagan holda bank muassasasiga, albatta, topshirilishi kerak. 63. Aloqa boʻlimlaridan pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ga pul hujjatlarini limitdan ortiq naqd pul qoldiqlari bilan birga brezent hollarda, qimmatli xat tarzida joʻnatishga ruxsat etiladi. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) qoshida joylashgan aloqa boʻlimlari kassada qolgan limitdan ortiq naqd pullarni topshirish va ularning quvvatlama pul mablagʻlarini olishlari, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning bevosita Bosh kassasi orqali, MS-4 shakldagi ilova xatidan foydalangan holda amalga oshirilishi mumkin. 64. Kassadagi pul joʻnatmalari, nafaqa va yordam pullarini toʻlash uchun naqd pul yetarli boʻlmaganda, aloqa boʻlimi boshligʻi yoki uning oʻrinbosari pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ga qoʻshimcha naqd pul joʻnatilishini soʻrab, kodlangan talabnoma yozadi. Quvvatlama pul mablagʻini joʻnatishga kod ishlab chiqish, aloqa boʻlimlarini u bilan taʼminlash, uni saqlash va kodlangan xabarnomalar joʻnatish mazkur qoidalarning 44-bandida bayon qilingan tartibda amalga oshiriladi. 65. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)da kodlangan talabnomalar MS-45 shakldagi quvvatlama pul joʻnatish uchun farmoyish blanki (4-ilova)da nusxa koʻchiruvchi qogʻoz orqali ikki nusxada yoziladi. Bunda farmoyishning 1-va 2-ustunlari toʻldiriladi. Hamma talabnomalar yozilgandan soʻng, talab qilingan mablagʻning jami 2-ustun boʻyicha hisoblanadi, keyin 3-ustunda har bir talabnoma boʻyicha joʻnatish uchun tasdiqlanadigan pul miqdori koʻrsatiladi va ularning natijasi jamlanadi. Farmoyishga uni tuzgan shaxs imzo chekadi va pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) rahbari tasdiqlaydi. 66. Joʻnatish uchun tasdiqlangan pullarga kassa chiqim orderi yoziladi yoki farmoyishga orderning oʻrnini bosuvchi muhr bosiladi, u KO-Za shakldagi jurnalda qayd qilinadi va farmoyishning ikkala nusxasi bilan birga pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) Bosh kassasiga ijro etish uchun oʻtkaziladi. Buxgalteriya ishlamagan, dam olish va bayram kunlari kassa chiqim orderini quvvatlama naqd pul joʻnatishga farmoyish tuzgan shaxs yozadi va unga pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boʻyicha javobgar navbatchi imzo chekadi. Farmoyish va order dam olish yoki bayram kunidan keyingi ish kunida buxgalteriyaga topshiriladi, u erda order KO-Za-shakldagi jurnalda qayd etiladi. 67. Joʻnatiladigan quvvatlama naqd pulga Bosh kassa tomonidan MS-4 shaklida (10-ilova) nusxa koʻchiruvchi qogʻoz orqali ikki nusxada ilova xatlari tuziladi, ularga Bosh kassa boshligʻi (operatori) hamda brezent xaltalarni rasmiylashtirishda va joylashda ishtirok etgan ikkinchi xodim imzo chekadi. Ilova xatining orqa tomonida joʻnatilayotgan pullarning kupyurali roʻyxati tuziladi. Ilova xatlari chorak davomida raqamlanadi. 68. Aloqa boʻlimlariga quvvatlovchi tarzida joʻnatiladigan naqd pul mazkur qoidalarning 46-bandida koʻzda tutilgan tartibda rasmiylashtiriladi. Naqd pul brezent xaltaga solinadi, ilova xatining birinchi nusxasi esa uning ichki choʻntagiga joylanadi. Ilova xatining boshqa nusxasi kassa hujjatlari ichida qoladi. 69. Xaltani rasmiylashtirish va oʻrab joylash limitdan ortiq qoldiq pullar uchun belgilangan va mazkur qoida 48-bandining 4-xatboshida bayon qilingan tartibda amalga oshiriladi. Brezent xaltaga tegishli yorliqda quyidagilar koʻrsatiladi: ilova xatining tartib raqami, kasr chizigʻi bilan xaltaning tartib raqami, xalta joʻnatiladigan aloqa boʻlimining nomi, uning ogʻirligi, quvvatlama pul mablagʻini joʻnatuvchi pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning nomi va xaltani yopgan hamda MS-4-shakldagi ilova xatini tuzgan shaxslarning imzolari. 70. Xaltalar rasmiylashtirilib, oʻrab joylangandan soʻng Bosh kassa boshligʻi (operator) quvvatlama pul mablagʻini joʻnatish toʻgʻrisidagi farmoyishning ikkala nusxasida 4-va 5- ustunlarda har bir aloqa boʻlimi boʻyicha ilova xatlarining va brezent xaltalarining tartib raqamlarini yozib chiqadi. Quvvatlama pul mablagʻini joʻnatish haqidagi farmoyishning birinchi nusxasi Bosh kassada, ikkinchi nusxasi esa xaltalarni aloqa boʻlimlariga yetib borishini operativ nazorat qilish uchun kodlangan talabnomalarni qabul qilib olgan va farmoyish tuzgan shaxsda qoladi. Xaltalarning oʻtishi ustidan nazorat qilganlik va quvvatlama pul mablagʻini olganlik haqidagi belgi buxgalteriyaga aloqa boʻlimlaridan kelgan ilova xatlari asosida farmoyishning 6- va 7-ustunlariga qoʻyiladi. Quvvatlama naqd pulning aloqa boʻlimiga kelganligi nazorat ostiga olingandan soʻng, farmoyishlar buxgalteriyaga topshiriladi. 71. Quvvatlama naqd pul solingan xaltalarga 16-shakldagi yukxati 2 nusxada yozilib, ularda yorliqlarga muvofiq xaltalarning tartib raqamlari va pul miqdori koʻrsatiladi. Naqd pul joylangan xaltalar va 16-shakldagi yukxatlarning birinchi nusxalari Bosh kassada alohida brezent sugʻurta qoplariga solinadi, ular belgilangan tartibda oʻrab joylanadi. Qopga tegishli 17-shakldagi yorliqda qopni yopgan pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning nomi, yuboriladigan manzili, qopning tartib raqami va uning ogʻirligi koʻrsatiladi, xalta va qopni berkitgan xodimlarning imzosi hamda taqvimli muhr qoʻyiladi. Qopning 16-shakldagi alohida yukxatida “Quvvatlama naqd pul” deb koʻrsatiladi. Qopni berkitish “Pochta qoidalari”ga muvofiq amalga oshiriladi. 72. Berkitilgan himoya qoplari aloqa boʻlimlariga joʻnatish uchun Bosh kassa boshligʻi (operatori) tomonidan nusxa koʻchiruvchi qogʻozda 2 nusxada tuzilgan 16-shakldagi umumiy yukxatning nusxasida tilxat bilan sugʻurta pochtasiga ishlov berish sexi (uchastkasi)ga topshiriladi. Yukxatda qoplar joʻnatilayotgan aloqa boʻlimlarining nomi va tartib raqamlari koʻrsatiladi. Yukxatning birinchi nusxasi qoplar bilan birga sugʻurta pochtasiga ishlov berish sexi (uchastkasi)ga uzatiladi, ikkinchi nusxasi esa Bosh kassa hujjatlariga qoʻshib qoʻyiladi. Qoplarni sugʻurta pochtasiga ishlov berish sexi (uchastkasi)ga topshirgandan soʻng, Bosh kassa boshligʻi chiqim kassa orderining quyi qismida 16-shakldagi yukxatning tartib raqamini va joʻnatilgan pullarning umumiy miqdorini soʻz bilan yozib koʻrsatib, unga imzo chekadi. Chiqim orderlariga ilova qilingan farmoyishning 1-nusxasi, ilova xatlarining nusxalari, har bir qopga 16-shaklda tuzilgan yukxatlarning nusxalari sugʻurta pochtasiga ishlov berish sexi (uchastkasi) xodimining tilxati bilan umumiy yukxatning nusxasi aloqa boʻlimi buxgalteriyasiga topshiriladi. 73. Aloqa boʻlimlariga quvvatlama pul sifatida yuborilishi lozim boʻlgan naqd pulni joʻnatiladigan kundan bir kun oldin rasmiylashtirish va brezent xaltalarga hamda qoplarga joylash zarur. Qoplar sugʻurta uchastkalariga, odatda, yoʻnalishlar boʻyicha joʻnatiladigan kuni topshiriladi. Transport Bosh kassa ochilgunga qadar joʻnatiladigan boʻlsa, brezent qoplar sugʻurta uchastkasiga bir kun oldin topshirilib, u erda tegishli tartibda saqlanadi. Bunda naqd pulni kassa daftari boʻyicha xarajatga oʻtkazish, qoplarni Bosh kassadan sugʻurta uchastkasiga bevosita oʻtkazish kunida amalga oshiriladi. Bunday hollarda qoplarning tegishli MS-4-shakldagi ilova xatlari va 16-shakldagi yukxatlarda qoplar berkitilgan kun qayd qilinib, 16-shakldagi umumiy yukxatda esa, qoplarning Bosh kassadan haqiqatdan berilgan kuni koʻrsatiladi. 74. Aloqa boʻlimlarida brezent qoplar va xaltalar kuzatib boruvchilardan qabul qilib olinadi va aloqa boʻlimiga kelgan limitdan ortiq naqd pulli qoplarni tekshirish uchun belgilangan va mazkur qoidalarning 50-bandi 1-, 2-xatboshida bayon qilingan tartibda tekshiriladi. Qoplar va xaltalar Pochta qoidalariga muvofiq tartibda ochiladi. 75. Quvvatlama pul sifatida olingan naqd pul aloqa boʻlimida sanab chiqiladi va ilova xatida koʻrsatilgan pul miqdori bilan solishtiriladi. MS-4 shaklda pullar olingani va kirim qilingani haqida tegishli belgilar qilinadi, unga aloqa boʻlimi boshligʻi va xaltalarni ochishda hamda pullarni sanashda ishtirok etgan xodim imzo chekadi. Xatga taqvimli muhrning izi tushiriladi va u birinchi boʻlib joʻnatilayotgan pochta bilan birga pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ga yuboriladi. Olingan pul miqdori ilova xatida koʻrsatilgan pul miqdoriga toʻgʻri kelmagan hollarda, nusxa koʻchiruvchi qogʻozda 2 nusxada dalolatnoma tuzilib, unga qopni ochgan ikki shaxs imzo chekadi. Dalolatnoma asosida 130-shakldagi kundalik boʻyicha aslida qabul qilib olingan pul kirimga olinadi. Dalolatnomaning birinchi nusxasi ilova qilingan xatga qoʻshiladi, bu xatga haqiqatdan qabul qilingan pul miqdori haqida belgi qoʻyiladi. Dalolatnomaning nusxasi aloqa boʻlimi kassa hujjatlariga qoʻshib qoʻyiladi Qop, xalta, muhrlar dalolatnoma va MS-4-shaklidagi xat bilan birga pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ga joʻnatiladi. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)da aloqa boʻlimidan olingan hujjatlar va materiallar asosida tegishli tekshiruv oʻtkaziladi. 76. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) buxgalteriyasi har kuni MS-45 va MS-4 shakllaridagi xatlar asosida, har qaysi aloqa boʻlimi boʻyicha aloqa boʻlimlari tomonidan quvvatlama pul sifatida joʻnatilgan va olingan mablagʻlar haqida qaydnoma olib boradi. 78. Viloyatlar, Respublika markazlari va viloyatlarga boʻysunuvchi shaharlar aloqa boʻlimlaridan pul mablagʻlarini yigʻish, shuningdek, ularga quvvatlama pul mablagʻlarini yetkazib berish tartibi pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali tomonidan belgilanadi. Buning uchun shahar chegarasi ichida joylashgan aloqa boʻlimlarini yengil avtomashinada aylanib chiqish tashkil etiladi. Yoʻlga chiquvchi avtomashinalar pulli xaltalarni saqlash uchun brezent qoplar, shuningdek, ularni tashish uchun portfellar bilan taʼminlanadi. Har bir aloqa boʻlimiga kamida ikkita brezent xalta biriktiriladi, ularda aloqa boʻlimi nomi, xaltaning tartib raqami koʻrsatiladi. 79. Limitdan ortiq, naqd pullar solingan brezent xaltalarni yigʻish, shuningdek quvvatlama mablagʻ joylangan xaltalarni eltib berish uchun Mustaqil reyslar tashkil etiladi. Bu reyslarni bitta qilib qoʻshib, bajarishga ruxsat etilmaydi. 80. Pullarni eltib berish boʻyicha barcha pul operatsiyalari bevosita pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning Bosh kassasi orqali, pochta tashish boʻlimlari va almashtiruvchi boʻlimlari ishtirokisiz amalga oshirilishi kerak. 81. Shahar aloqa boʻlimlari kassalaridagi limitdan ortiq naqd pullarni yigʻish, shuningdek, ularni pul bilan quvvatlash uchun pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari)da aloqa operatorlari (Bundan keyin, kuzatib boruvchilar nazarda tutiladi) lavozimi koʻzda tutilgan. 82. Kuzatib boruvchilar toʻliq shaxsiy moddiy javobgarlik toʻgʻrisida ular bilan tuzilgan shartnomaga koʻra, brezent xaltalarni va pullarni tashish vaqtida toʻliq saqlanishiga javobgardirlar. 83. Yoʻlga joʻnatilayotgan har bir avtomashinaga Bosh kassa boshligʻi (operatori) 24-shakldagi yoʻnalish yukxatini tuzadi va kuzatib boruvchilardan birini reys boʻyicha boshliq qilib tayinlaydi, bu haqda yoʻnalish yukxatida (13-ilova) tegishli yozuv qayd qilinadi. 84. Reys boshligʻining buyruqlarini ikkinchi kuzatib beruvchi va reysga xizmat qiluvchi haydovchi bajarishi majburiydir. Avtomashinaning yoʻnalish boʻyicha borishi haqidagi koʻrsatmalar ham reys boshligʻi etib tayinlangan kuzatib boruvchi tomonidan beriladi. Reys vaqtida avtomashina yoʻnalish yukxatida koʻrsatilgan aloqa boʻlimlarigagina borishi kerak. Toʻxtash joylarida avtomashina motori uzluksiz ishlab turishi zarur. Harakat vaqtida va toʻxtaganda avtomashina eshiklari va oynalari ichkaridan berkitilgan boʻlishi lozim. 85. Avtomashinada reysda xizmat koʻrsatishga aloqasi boʻlmagan shaxslarning boʻlishi va ularni tashish qatʼiyan man etiladi. 86. Avtomashina yoʻlga chiqqan vaqt haqida Bosh kassa xodimi yoʻnalish boʻyicha birinchi boʻlib joylashgan aloqa boʻlimiga xabar beradi. Undan keyin aloqa boʻlimlari boshliqlari (ularning oʻrinbosarlari) avtomashinaning yoʻlga chiqqanligi haqida yoʻnalish boʻyicha keyingi aloqa boʻlimi boshligʻi (boshliq oʻrinbosari)ga xabar berishi shart. 87. Aloqa boʻlimi boshligʻi (boshliq oʻrinbosari) kuzatib boruvchini avtomashina yonida kutib olishi, almashtiruv amalga oshirilgandan soʻng avtomashina eshigigacha kuzatib qoʻyishi shart. 88. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari hamda aloqa boʻlimlari) oʻrtasida naqd pulli xaltalarni tashish aloqa boʻlimlaridan telefon orqali olingan kodlangan xabarnomalar asosida amalga oshiriladi, kassalardagi limitdan ortiq naqd pul haqidagi xabarnomalar avtomashina yoʻlga chiqadigan kuni uzatiladi, quvvatlama pul mablagʻlari boʻyicha esa avtomashina yoʻlga chiqishidan bir kun avval xabar qilinadi. Kodlangan xabarnomalarni uzatish tartibi va vaqti aloqa boʻlimi boshligʻining buyrugʻi bilan belgilanadi. Kodni ishlab chiqish, aloqa boʻlimlarini u bilan taʼminlash va uni saqlash 43-bandda bayon qilingan talablarga muvofiq amalga oshiriladi. Pul mablagʻlarini joʻnatish haqidagi kodlangan xabarnomalarni pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boʻyicha buyruq bilan tayinlangan xodim MS-44 shakldagi maʼlumotnomaga yozadi, maʼlumotnoma toʻldirilgandan soʻng, u maʼlumotnoma pulli xaltalarning kelishini nazorat qilish uchun Bosh kassaga beriladi. 89. Aloqa boʻlimlarining limitdan ortiq qoldiq tarzida joʻnatilishi lozim boʻlgan pul biletlari qiymatiga qarab va dastalar old tarafi boʻyicha shakllantiriladi (tanlab olinadi), sanaladi va xoch shaklida oʻraladi, ularga oʻralgan mablagʻning miqdori va sanasi yoziladi. Pul sanovchi xodimlar dastalarda oʻz familiyalarini koʻrsatadilar va imzo chekadilar. 90. Limitdan ortiq naqd pul qoldiqlarini rasmiylashtirishda har bir brezent xalta uchun MS-4 shaklidagi ilova xati ikki nusxada tuziladi, Birinchi nusxasi brezent xaltaga solinadi, ikkinchisi aloqa boʻlimi hujjatlari ichida qoladi. Ilova xatining orqa tomonida joʻnatilayotgan pullarning kupyurali roʻyxati tuziladi. Pullarni sanash va xaltaga joylash ishi ikki shaxs tomonidan amalga oshiriladi. Ilova xatiga sumkalarni rasmiylashtirishda va joylashda ishtirok etgan shaxslar imzo chekadilar. Brezent xaltaga tegishli manzil yorligʻida tartib raqami (suratda ilova qilingan xatning tartib raqami, maxrajda — xaltaning tartib raqami), manziliga xalta yoʻllanadigan pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning nomi, xaltani joʻnatayotgan aloqa boʻlimining nomi, uning ogʻirligi, unga joylangan pul miqdori koʻrsatiladi. Yorliqqa xaltalarni joylashda ishtirok etgan shaxslar imzo chekadilar. Joʻnatishga tayyor boʻlgan har bir brezent xalta uchun 16-shakldagi yukxat ikki nusxada tuziladi, yukxat raqami, brezent xalta raqami va undagi pul miqdori MS-4 shakliga muvofiq koʻrsatiladi. Yukxatning ikkala nusxasiga taqvimli muhr bosiladi. Brezent xaltalarni rasmiylashtirish va oʻrab-joylash mazkur qoidalarning 47-bandida (4, 5-xatboshida) bayon etilgan talablarga muvofiq amalga oshiriladi. 91. Bosh kassada MS-44-shaklga asosan 24-I-shakldagi yoʻnalish yukxati bir nusxada tuziladi, yukxatning old tomonida uning raqami (tartib raqami yil davomida olib boriladi), reysga joʻnash kuni, soat va daqiqasi qoʻyiladi, shuningdek, kuzatib boruvchilarning familiyalari, aloqa boʻlimining raqami (nomi), qayerga kirib-chiqish kerakligi va bundan tashqari aloqa boʻlimlariga topshirilishi lozim boʻlgan boʻsh brezent xaltalarning raqamlari ham aks ettiriladi. 92. Reysga joʻnashdan oldin kuzatib boruvchilar Bosh kassa boshligʻi (operatori)dan yoʻnalish yukxati, boʻsh brezent qop, portfel va aloqa boʻlimlariga tegishli boʻsh brezent xaltalarni qabul qilib olishadi. Bu buyumlar maxsus qayd etish daftari boʻyicha beriladi (12-ilova). 93. Avtomashina belgilangan joyga yetib kelishi bilan kuzatib beruvchi aloqa boʻlimi boshligʻiga yoki uning oʻrinbosariga pochtani almashtirish huquqini beruvchi guvohnomasi, yoʻnalish yukxati va boʻsh brezent xaltani koʻrsatadi. 94. Aloqa boʻlimi boshligʻi (uning oʻrinbosari) yoʻnalish yukxatiga avtomashina kelgan vaqtni yozadi, xaltaning tartib raqami va yorliqqa muvofiq pul miqdorini, lavozimini koʻrsatadi, pulli xaltani topshirgani va boʻsh brezent xaltani olib qolgani haqida imzo chekadi. Almashuv soatini koʻrsatgan holda taqvimli muhr izini tushiradi. Kuzatib boruvchi pulli xaltani qabul qilib olib, uning tashqi holatini tekshiradi, qobiqning butunligini va surguchli muhr izi (qoʻlom)ning holatini aniqlaydi, brezent xaltaning yorliqda koʻrsatilgan raqamini yoʻnalish yukxatida koʻrsatilgan raqam bilan solishtiradi, xaltaning ogʻirligini tekshiradi, 16-shakldagi yukxatda uni olganligi toʻgʻrisida imzo chekadi. Kuzatib boruvchi olingan xalta va yoʻnalish yukxatini portfelga soladi va aloqa boʻlimi boshligʻi (uning oʻrinbosari) kuzatuvida avtomashinaga olib boradi. 95. Reysga boshliq qilib tayinlangan kuzatib boruvchi brezent xaltani olib, uning tashqi koʻrinishini tekshiradi, yorliqda koʻrsatilgan maʼlumotlarni yoʻnalish yukxatidagi yozuvlar bilan solishtiradi va xaltani brezent qopga soladi. 96. Yoʻnalish yukxatida koʻrsatilgan hamma aloqa boʻlimlarini aylanib chiqib, kuzatib boruvchilar aloqa boʻlimi Bosh kassasiga borib, u erda Bosh kassa boshligʻi (operatori)ga yoʻnalish yukxatiga imzo qoʻydirib, naqd pul solingan brezent xaltalarni topshiradilar; yoʻnalish yukxatini, pochtani almashtirish huquqini beruvchi guvohnomani, portfel va brezent qopni esa maxsus qayd etish daftariga imzo qoʻyib topshiradilar. 97. Bosh kassa boshligʻi (operatori) tomonidan pulli xaltalarni qabul qilishda yorliqlarda koʻrsatilgan maʼlumotlar yoʻnalish yukxatidagi yozuvlar bilan solishtiriladi va ularning tashqi koʻrinishini koʻzdan kechiriladi, avtomashinaning reysdan kelish vaqti va kuzatib boruvchilardan qabul qilib olingan brezent xaltalar soni toʻgʻrisida belgi qoʻyiladi. Brezent xaltalarni ochish mazkur qoidalarning 51-bandida (1, 2-xatboshida) bayon qilingan talablarga mos holda amalga oshiriladi. 98. Ochilgan brezent xaltalardan olingan pul mablagʻlar MS-42 shaklidagi kassa maʼlumotnomasi asosida KO-4 kassa daftari boʻyicha kirim qilinadi, unga 16-shakldagi yukxatlar va mazkur reysda topshirilgan hamma xaltalar yozilgan MS-4 shakldagi ilova xatlari qoʻshiladi. Hujjatlar pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) buxgalteriyasiga keyingi ish kunidan kechiktirilmagan holda topshiriladi. 99. Aloqa boʻlimlariga quvvatlama pul sifatidagi naqd pulni joʻnatish uchun kodlangan xabarnomalar pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boʻyicha buyruq asosida tayinlangan xodim tomonidan MS-45 shakldagi farmoyishga yoziladi, u toʻldirilgandan va joʻnatish uchun koʻzda tutilgan mablagʻlar tasdiqlangandan soʻng, chiqim kassa orderi bilan birga pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning Bosh kassasiga beriladi. 100. MS-45 farmoyishiga asosan quvvatlama mablagʻlar mazkur qoidalarning 47-bandida (4, 5-xatboshida) bayon etilgan talablarga muvofiq brezent xaltalarga solib joylanadi. Joʻnatilishi kerak boʻlgan hamma brezent xaltalarga 16-shakldagi yukxat bir nusxada tuziladi, unda: yukxatning raqami (tartib raqami yil boʻyi yozib boriladi), har bir brezent xaltaning yorliqda koʻrsatilgan raqami va undagi mablagʻ miqdori koʻrsatiladi. Yukxatga taqvimli muhr izi tushiriladi. 101. Farmoyish asosida Bosh kassa boshligʻi (operatori) 24-I-shakldagi yoʻnalish yukxatini tuzadi, avtomashinaning reysga (yoʻlga) joʻnash kuni, soat va daqiqasi, kuzatib boruvchilarning familiyalari, aloqa boʻlimlarining raqamlari (nomlari), naqd pul joylangan brezent xaltalarning tartib raqami va jami pul miqdori koʻrsatiladi. Yoʻnalish yukxatlarining tartib raqamlari yil davomida yuritiladi. 102. Reys boʻyicha kuzatib boruvchilar boshligʻi naqd pul solingan brezent xaltalarning tashqi holatini koʻzdan kechiradi, yorliqda koʻrsatilgan maʼlumotlarni yoʻnalish yukxatidagi yozuvlar bilan solishtiradi, har bir xaltaning ogʻirligini tekshiradi va 16-shakldagi yukxatida qabul qilib olingan brezent xaltalar sonini (raqamlar va soʻz bilan) koʻrsatib, imzo chekadi, keyin ularni brezent qopga soladi va ikkinchi kuzatib boruvchining kuzatuvida xaltalarni avtomashinaga olib boradi. 16-shakldagi yukxat Bosh kassaning ish kuni hujjatlari ichida saqlanadi. 103. Reys boʻyicha boshliq aloqa boʻlimiga kelgach, mazkur aloqa boʻlimiga moʻljallangan brezent xaltani va yoʻnalish yukxatini kuzatib boruvchiga beradi. Kuzatib beruvchi xalta va yoʻnalish yukxatini portfelga soladi, ularni aloqa boʻlimiga uning boshligʻi (boshliq oʻrinbosari) hamrohligida yetkazadi, aloqa boʻlimi boshligʻi (boshliq oʻrinbosari)dan pochtani almashtirish huquqini beruvchi guvohnomani talab qiladi, oʻzining xuddi shunday guvohnomasini koʻrsatadi, shundan soʻng brezent xaltani va yoʻnalish yukxatini topshiradi. 104. Brezent xalta va yoʻnalish yukxatini olgan aloqa boʻlimi boshligʻi (boshliq oʻrinbosari) xaltaning tashqi holatini sinchiklab koʻzdan kechiradi, uning ogʻirligini, surguchli muhr va kanopning butunligini tekshiradi, yorliqda koʻrsatilgan maʼlumotlarni yoʻnalish yukxatidagi yozuvlar bilan solishtiradi va unda pochtaning kelish vaqtini koʻrsatib, xaltani olganligi uchun imzo chekadi, taqvimli muhr izini tushiradi. Qaytarilgan boʻsh xaltaning tartib raqami yoʻnalish yukxatining alohida satriga yoziladi. 105. Kuzatib boruvchi mashina yoniga qaytib kelib, boʻsh xaltani va yoʻnalish yukxatini reys boʻyicha boshliqqa topshiradi, oʻz navbatida yukxatning toʻgʻri rasmiylashtirilganligini tekshiradi va boʻsh xaltaning tartib raqamini yozuv bilan solishtiradi. 106. Yoʻnalish yukxatida koʻrsatilgan hamma aloqa boʻlimlarini aylanib chiqqandan keyin, aloqa boʻlimiga qaytgach, kuzatib boruvchilar reys davomida toʻplangan hamma hujjatlarni va buyumlarni mazkur qoidalarning 97-bandida koʻrsatilgan talablarga muvofiq Bosh kassaga topshiradilar. 107. Ish kuni tutagandan soʻng, kassa operatsiyalarini bajaruvchi operatorlar Bosh kassa boshligʻi (boshliq oʻrinbosari) oldida, aloqa boʻlimida esa aloqa boʻlimi boshligʻi (boshliq oʻrinbosari) oldida, ulardan boʻnak tarzida olingan naqd pullar, bajarilgan kirim va chiqim operatsiyalari toʻgʻrisida hisobot berishlari hamda qolgan naqd pulni va pul hujjatlarini Bosh kassaga topshirishlari kerak. 108. Operator tuzgan MS-42 shakldagi kassa maʼlumotnomasi (2-ilova) operatorning hisobot hujjati hisoblanadi. U, shuningdek, birlamchi buxgalteriya hujjati boʻlib, unda ish kuni mobaynida amalga oshirilgan Bosh kassaning kassa kitobiga yozish uchun va buxgalteriya hisobida aks ettirish uchun zarur boʻlgan operatsiyalarning yakuniy maʼlumotlari boʻlishi kerak. Kassa maʼlumotnomasini toʻldirish tartibi mazkur qoidalarning 12, 13-bandlarida bayon qilingan. Ish kuni (smena) tugagandan soʻng, operator kvitansiya daftarchalari nusxalari boʻyicha qabul qilingan, berilgan pullarning va tarif toʻlovlarining natijalarini, shuningdek, 10, 10a-shakllarida tuzilgan reyestrlardan natijalarni hisoblab chiqishi shart. Pochta — kassa mashinalarida ishlanganda operator hisoblagich koʻrsatkichlarini yozib oladi. Bu maʼlumotlar asosida kassa maʼlumotnomasi toʻldiriladi unga SP (koʻrsatkichlarni yozish) kvitansiyasi qoʻshiladi, hisob-kitob bajariladi va Bosh kassaga topshirilishi lozim boʻlgan pul qoldiqlari va pul hujjatlari hisoblab chiqiladi. 109. Kassa maʼlumotnomasi va hisob-kitobga operator imzo chekadi hamda unga ilova qilingan kvitansiya daftarchalari (kvitansiya nusxalari), 10, 10-a-shakllardagi reyestrlar, toʻlangan pul oʻtkazish blankalari, 22-shakldagi xabarnomalar, SP kvitansiyalari va boshqa hujjatlar bilan pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boʻyicha buyruqqa asosan tayinlangan nazoratni amalga oshiruvchi, shaxsga beriladi. 110. Nazorat qiluvchi shaxs kassa maʼlumotnomasini hujjatlar bilan birga olib, ilova qilingan hujjatlarda natijalar toʻgʻri hisoblanganini va bu natijalarning maʼlumotnomada koʻrsatilgan miqdorga mos kelishini darhol tekshirishi lozim. Bu maʼlumotlar mos kelsa, nazorat qiluvchi shaxs kassa maʼlumotnomasida tekshiruv toʻgʻrisidagi belgiga imzo chekadi hamda kvitansiya daftarchalarini, toʻlagan pul joʻnatmalarining reyestrlarini va boshqa hujjatlarni qabul qilganligi haqida imzo chekadi va maʼlumotnomani pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning Bosh kassasiga pul topshirish uchun operatorga qaytarib beradi. Nazorat qiluvchi shaxs tomonidan imzo chekilmagan kassa maʼlumotlarini Bosh kassa qabul qilmaydi. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning Bosh kassasiga pullarni quyidagilar topshirishlari shart: a) kunduzgi smena operatorlari ish kuni davomida ularning yigʻilishiga qarab va oʻz smenasi (ish kuni) tugashida oxirgi hisob-kitob boʻyicha; b) tungi smena operatorlari ertalab, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) ish boshlaganda. Bosh kassa boshligʻi (operatori) operatorlardan kassa maʼlumotlari boʻyicha naqd pullarni va pul hujjatlarini qabul qilayotganda maʼlumotlarni KO-4 shaklidagi kassa daftarlaridagi yozuvlar bilan solishtiradi. Barcha maʼlumotlarning ayniyligida Bosh kassa boshligʻi (operatori) pul va hujjatlarni qabul qilib oladi, tilxatni toʻldiradi, uni yirtib oladi va operator bilan hisob-kitob qilinganini tasdiqlash tarzida unga beradi. Operator tilxatlarni bir dastaga tikib, ikki oy davomida saqlaydi. 111. Nazorat qiluvchi shaxs mazkur qoidalarning 111-bandida bayon qilingan vazifalardan tashqari, keyingi kundan kechiktirmagan holda, tegishli foydalanish qoidalari va yoʻriqnomalarda koʻzda tutilgan tartibda, operatorlardan qabul qilingan hujjatlarning navbatdagi tekshiruvini amalga oshiradi. 112. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) tomonidan aloqa boʻlimlarining hisobot oyida oʻtkazilgan operatsiyalari ustidan, yaʼni 130-shakldagi kundalikni yuritishning toʻgʻriligini, tariflarining qoʻllanilishi va tarif toʻlovlarini barcha kvitansiya daftarlari boʻyicha kirimga olish toʻliqligining navbatdagi nazorati amalga oshiriladi. 113. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari)da qabul qilinayotgan va berilayotgan naqd pullar hamda pul hujjatlari KO-4 shaklidagi kassa daftarida hisobga olinadi. Har bir pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) bitta kassa daftarini yuritadi, bu daftar raqamlangan, kanop ip bilan bogʻlangan va gerbli muhr bosilgan boʻlishi kerak. Kassa daftari varaqlarining asl va boshqa nusxalari bir xil raqamlanadi. Varaqlar miqdori mazkur pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻi va bosh buxgalteri imzolari bilan tasdiqlanadi. Kassa daftaridagi yozuvlar 2 nusxada nusxa koʻchiruvchi qogʻoz orqali sharikli ruchka pastasi bilan qayd qilinadi. Kassa daftari varaqlarining nusxasi yirtib olinadi va Bosh kassa boshligʻi (operatori)ning buxgalteriya oldidagi hisoboti hisoblanadi. Varaqlarining asl nusxalari kassa daftarida qoladi. Kassa daftarida tozalashlar qilish va unga izohlanmagan tuzatishlar kiritish man qilinadi. Kiritilgan tuzatishlar, albatta, kassa daftariga yozgan shaxs va pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) bosh buxgalteri imzolari bilan tasdiqlanadi. 114. Bosh kassa boʻyicha operatsiyalarni olib borish, pul mablagʻlarini qabul qilish, ularni saqlash, aloqa boʻlimlarida operatsiya kassalariga berish va kassa daftarlarini yuritish Bosh kassa boshliqlari hamda bunga ajratilgan operatorlar zimmasiga yuklatiladi, bu haqda pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boʻyicha buyruq chiqariladi. 115. Kassa daftarida har bir operatsiya bajarilishi bilanoq (har bir order, kassa maʼlumotnomasi yoki uning oʻrnini bosuvchi boshqa hujjat boʻyicha pul olinganda yoki berilganda, operatorga pul joʻnatmalari, nafaqalar, yordam pullari va boshqalarni toʻlash uchun naqd pul berishda) Bosh kassa boshligʻi (operatori) tegishli yozuvni qayd qiladi. Operatorning kassa maʼlumotnomalari kassa daftariga ularning bir kunlik pul yigʻindisi bilan maʼlumotnomani tuzgan operatorning familiyasi va ismining bosh harflarini koʻrsatib yoziladi. Har ish kuni oxirida kassa daftarining hamma ustunlari boʻyicha bir kunlik yakunlar hisoblanadi, kassadagi keyingi kunga qolgan pul va pul hujjatlari chiqariladi hamda buxgalteriyaga hisobot sifatida kirim va chiqim hujjatlari boʻlgan kassa daftari varagʻining nusxasi kassa daftarida tilxat asosida topshiriladi. 116. Kassa daftarini toʻgʻri yuritishi, kassa operatsiyalarini amalga oshirish va kassa hujjatlarini rasmiylashtirish ustidan nazorat pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) bosh buxgalteri zimmasiga yuklatiladi. Bosh buxgalterning kassa daftarini yuritish va kassa hujjatlarini rasmiylashtirish tartibi toʻgʻrisidagi koʻrsatmalari Bosh kassa boshligʻi (operatori) va pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning boshqa xodimlari uchun majburiydir. Kassa hujjatlariga imzo chekish huquqidan foydalanuvchi buxgalterlar va boshqa xodimlar kassa operatsiyalarini yuritish boʻyicha vazifalarni bajara olmaydilar. 117. Operatorning tilxati bilan tasdiqlanmagan yoki chiqim orderida va boshqa toʻlov hujjatlarida pul oluvchining tilxati bilan tasdiqlanmagan boʻnak tarzida kassadan berilgan naqd pullar kassa boʻyicha chiqimga kiritish uchun asos boʻlolmaydi. Bunday hollarda, toʻlangan pul kassirdagi kamomad deb hisoblanadi va undan undirib olinadi. Kirim kassa orderlari bilan qoplanmagan naqd pullar kassada ortiqcha pul hisoblanadi va hujjatlar batafsil tekshirilgandan soʻng Davlat budjeti hisobiga oʻtkaziladi. Kassada mazkur pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ga tegishli boʻlmagan naqd pulni va boshqa boyliklarni saqlash man etiladi. 118. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) rahbarlari kassadagi pullarning butligiga, shuningdek, ularni bank muassasalaridan olib kelishda yoki bank muassasalariga topshirishda butligini taʼminlashga majburdirlar, ularning aybi bilan pul mablagʻlarining butligini taʼminlovchi zarur sharoitlar yaratilmagan hollarda, tegishli tartibda javobgardirlar. 119. Pul mablagʻlarini saqlash uchun, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari)ning Bosh kassalarida omborxonalar yongʻinga qarshi vositalar bilan jihozlanadi. Kassa xonasi alohida joylashishi, kassaga kiradigan eshik esa operatsiya amalga oshirilayotgan paytda ichki tomonidan berkitiladigan boʻlishi kerak. Operatsiya bajarilayotgan paytda seyflarda va boshqa pul saqlanadigan joylarda kalitlarni qulf ogʻzida qoldirish qatʼiyan man etiladi. Kassa xonasiga ishga aloqasi boʻlmagan shaxslarning kirishi ham taqiqlanadi Bosh kassa omborida qolgan naqd pullarni va pul hujjatlarini saqlash uchun, qabul qilingan yoki joʻnatishga tayyorlangan pulli brezent xaltalarni (naqd puldan alohida holda) saqlash uchun zarur miqdorda seyflar, boshqa boyliklarni saqlash uchun esa temir shkaflar oʻrnatiladi. Aloqa boʻlimlarining boyliklarini saqlash jihozlariga nisbatan ham pul mablagʻlarining butligini taʼminlashdagi kabi talablar qoʻyiladi. Bosh kassalar militsiya idoralarining markazlashgan kuzatuv punktlariga chiquvchi (ulanuvchi) maxsus signalizatsiya uskunalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak. 120. Ish tugagandan, kassa va undagi boshqa boylik qoldiqlari tekshirilgandan soʻng, pul saqlanadigan joylarning barchasi qulflanadi va surguchli muhr bilan muhrlar yopiladi. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari hamda aloqa boʻlimlari) omborxonalaridagi seyflar va temir shkaflar, xodim qoʻl ostidagi kassaning nazorat muhri bilan muhrlanadi, omborxonalar esa ikkita muhr bilan — nazorat qiluvchi shaxsda boʻladigan sugʻurta (himoya) va omborxonaga javobgar shaxsda boʻladigan nazorat muhri bilan yopib, muhrlanadi. Muhrlar va kalitlar Bosh kassa boʻyicha operatsiyalarni tugallovchi xodimda saqlanadi. Omborxona va Bosh kassa yopilishdan oldin hamma seyflar, shkaflar, oynalar, deraza, eshiklarning yopiqligi, chiroq va ventilatsiya oʻchirilganligi tekshiriladi. 121. Bosh kassa, omborxona, seyflar, aloqa boʻlimlarining pul saqlanadigan joylari kalitlarining ikkinchi (ehtiyot) nusxalari mufassal roʻyxatning birinchi nusxasi bilan birga paketga joylanib, matoga oʻrab tikiladi, Bosh kassa boshligʻi (operatori)ning nazorat muhrlari bilan muhrlanadi, roʻyxatning ikkinchi nusxasida tilxat bilan topshiriladi, bu tilxat Bosh kassa boshligʻi (operatori)da qoldiriladi. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari hamda aloqa boʻlimlari) boshliqlari va moddiy javobgar shaxslar boylik omborxonalari kalitlaridan, shuningdek, sugʻurta nazorat muhrlaridan ish vaqtida va ishdan tashqari vaqtlarda boshqa shaxslarning foydalanish imkoniyatini bermaydigan tarzda saqlanishini taʼminlashlari shart. 122. Omborxona va seyflarni yopgan hamda muhrlagan shaxslarning oʻzlari ularni ochishlari kerak. Bosh kassa, omborxona, seyf (shkaf)larning ochilishidan oldin Bosh kassa boshligʻi (operatori) qulflarning, eshiklarning, oyna panjaralarining va muhrlarining butligini koʻzdan kechirib chiqishi shart. Muhrlar buzilmasdan, kanop bilan birga qirqib olinadi. Omborxona va boshqa boylik saqlanadigan joylar ochilgandan soʻng, buzilishlar boʻlmasa, olingan muhrlar yoʻq qilinadi. 123. Muhr shikastlangan yoki olingan, qulf, eshik yoki derazalardagi panjaralar buzilgan hollarda, darhol bu haqda pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻi (boshliq oʻrinbosari) xabardor qilinadi, u oʻz navbatida mazkur hodisa haqida zudlik bilan ichki ishlar idoralarini xabardor qilishi kerak. Bunday hollarda, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻi, bosh buxgalteri, ularning oʻrinbosarlari, shuningdek, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) Bosh kassasi boshligʻi (operatori) ichki ishlar idoralarining ruxsatini olgandan soʻng, omborxonada saqlanadigan pul mablagʻlarining va boshqa boyliklarning miqdorini tekshiradilar. Tekshirish kassa operatsiyalari boshlangunga qadar oʻtkazilishi kerak. Tekshirish natijalari haqida uch nusxada dalolatnoma tuzilib, u tekshiruvda ishtirok etgan hamma shaxslar tomonidan imzolanadi. Dalolatnomaning bir nusxasi ichki ishlar idoralariga, ikkinchi nusxasi pochta aloqasi hududiy (viloyat) filialiga joʻnatiladi va darhol O`ZBEKISTON POCNTASI” AJga xabar qilinadi, uchinchisi esa pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)da qoladi. 124. Omborxonani yopishda va muhrlashda ishtirok etgan shaxslarning yoʻqligida omborxonani ochish zarur boʻlib qolganda, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻi tomonidan komissiya tuzilib, u omborxonani ochadi, undagi pul va boshqa boyliklarni tekshiradi. 125. Operatsiya bajarilayotgan paytda pul mablagʻlari, shartli boyliklar operatorlarning ish oʻrinlarida maxsus metall qutilarda, shkaflarda yoki shu maqsadlarga moslashtirilgan va qulfi soz boʻlgan gʻaladonlarida saqlanadi. Smena operatoriga, oʻz joyidan vaqtincha chiqib ketganda va operatsiya tugagandan soʻng, naqd pullarni hamda pul hujjatlarini ish stollari gʻaladonlarida qoldirib ketishi, shuningdek, kun davomida pullarni Bosh kassadan oʻtkazmay boshqa operatorga topshirishi man etiladi. Ish kuni oxirida naqd pullar va pulli hujjatlar kassa maʼlumotnomasiga koʻra Bosh kassaga topshirilishi kerak. Ish tugagandan soʻng va shartli boyliklarning boʻnaklari tekshirilib, toʻldirilgandan soʻng, operatorlar qutichalarni kalit bilan qulflashlari va oʻzlarida doimo saqlanadigan nazorat muhrlari bilan muhrlab qoʻyishlari kerak. 126. Bosh kassa boshliq (operator)lari va kassa operatsiyalarini bajaruvchi operatorlar oʻzlari qabul qilgan hamma pul mablagʻlari va boshqa boyliklarning butligini saqlash, shuningdek, aybdorlik, qonunga zid, beparvolik, ataylab harakatsizlik yoki harakatlar natijasida pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ga keltirilgan har qanday zarar uchun, toʻliq shaxsiy javobgardirlar. 127. Moddiy javobgarlik bilan bogʻliq vazifalarni bajarishga qabul qilinuvchi shaxslar bilan toʻliq shaxsiy javobgarlik toʻgʻrisida shartnomalar tuziladi. Moddiy javobgar shaxslarning ishga tayinlangani toʻgʻrisida buyruq chiqqandan soʻng, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning boshligʻi (boshliq oʻrinbosari) ularni kassa operatsiyalarini yuritish haqidagi mazkur qoidalar bilan tanishtirishi shart. 128. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi)ning Bosh kassasi boshligʻi (operatori)ga, operatorlariga va kassiriga: a) kassa operatsiyalari boʻyicha ularga yuklatilgan vazifalarni bajarishni boshqa shaxslarga ishonib topshirish; b) shaxsiy pul va boshqa boyliklarni pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) pullari va boyliklari bilan birga saqlash qatʼiyan man etiladi. 129. Smenali ish tartibidagi pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari)da Bosh kassa boshligʻi (operatori) Bosh kassaning pullari va boyliklarini oʻzining oʻrniga kelgan kishiga topshirishda kassa daftari boʻyicha topshirish vaqtidagi qolgan pul miqdori va pul hujjatlarini qayd qiladi hamda tegishli yozuv qoldiradi: ________________ yilning “____” _______________ (sana) ____________ soat ‎‎_____________da qolgan naqd pul ___________________________________soʻm ‎‎va pul hujjatlari soni _________________________________ boʻlib, miqdori ‎‎___________________________________________________________ soʻm hamda ‎‎ichida boyliklari boʻlgan ikkita muhrlangan seyf (shkaf)ni qabul‎qildi ‎___________________________ topshirdi _________________________ ‎‎(imzo) ‎‎(imzo)‎‎ Pul hujjatlari va operatsiyalarning kassa daftariga qilinadigan bundan keyingi yozuvi, kassani qabul qilib olgan shaxsning imzosidan soʻng amalga oshiriladi. Bir sutkalik yakunni hisoblash va buxgalteriyaga kassa hisobotini topshirish, kassani tekshirish ishini Bosh kassaning oxirgi smenadagi operatori bajaradi. Bosh kassa pullari va boyliklarini smena boʻyicha topshirishda pochta toʻlovi belgilari topshirilmaydi. Bosh kassa boshligʻi (operatori) oʻrnini bosuvchi xodim oʻzining pochta toʻlovi belgisi boʻnagiga ega boʻlishi kerak. 130. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) Bosh kassasi boshligʻi (operatori) ni vaqtincha almashtirish zarur boʻlganda (kasallik va boshqa sabablarga koʻra) korxona boshligʻining buyrugʻiga binoan uning vazifasini bajarish, toʻliq shaxsiy moddiy javobgarlik toʻgʻrisida shartnoma tuzilgan boshqa xodimga yuklatiladi. Bunday holda, kassani qabul qilish-topshirish quyidagi tartibda amalga oshiriladi. Kassadagi naqd pul va boshqa boyliklar pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻi va bosh buxgalter yoki ularning oʻrnini bosuvchi lavozimli shaxslar ishtirokida qabul qilib olayotgan xodim tomonidan darhol sanab chiqiladi. Pul va boshqa boyliklarning topshirilgani toʻgʻrisida dalolatnoma tuzilib, unga yuqorida sanab oʻtilgan shaxslar imzo chekadilar. 131. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) Bosh kassalarining boshliq (operator)lari kassaga qabul qilingan pullarni qiymatiga qarab ajratishlari, bir xil qiymatlilarini 100 tadan qilib, qogʻozga xoch shaklida oʻrashlari lozim. Oʻramda pul miqdori, sana, qiymati boʻyicha ajratuvchi va pullarni sanovchi kassir (operator) ning imzosi qoʻyiladi yoki shaxsiy muhri bosiladi. Bosh kassadagi metall tangalar ochilgan holda, oʻtda yonmaydigan shkaflarda saqlanishi mumkin. 138. Har kuni Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamalari)da Bosh kassa operatsiyalari tugagandan soʻng quyida koʻrsatilgan xodimlardan: pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) boshliqlari, ularning oʻrinbosarlari, sex va uchastkalarning boshliqlari, ularning oʻrinbosarlari, bosh buxgalter, 1-toifali buxgalter va iqtisodchilardan tayinlangan navbatchilar bir oyga tuzilgan hamda boshliq tasdiqlangan jadval boʻyicha Bosh kassa boshligʻi (operatori) ishtirokida kassadagi pul miqdori, shuningdek, kassadagi hamma boshqa boyliklarni (shartli boyliklardan tashqari) bittalab sanab, tekshiradilar. Bosh kassani tekshirish natijalari haqida kassa daftarida masʼul navbatchi va Bosh kassa boshligʻi (operatori) imzosi bilan quyidagicha yozuv qilinadi: “Kassa tekshirildi, farq yoʻq” yoki “Kassa tekshirildi, ________________________________ miqdorida farq aniqlandi”, sana imzo. Aniqlangan farqqa dalolatnoma tuzilib, u buxgalteriyaga tekshirib chiqish uchun topshiriladi. Aloqa boʻlimlari boshliqlari, ularning oʻrinbosarlari, shuningdek, Bosh kassa bilan hisob-kitob olib boruvchi va unga hisobot beruvchi shaxslar har kungi tekshirishlarga jalb qilinmaydi. Aynan bir xodimni Bosh kassani ish kuni oxirida ketma-ket ikki va undan ortiq kun davomida tekshirishga jalb etish man etiladi. Masʼul navbatchi uchun lavozim yoʻriqnomasi ishlab chiqilib, u bu yoʻriqnoma bilan tanishtiriladi va undan bu haqda tilxat olinadi (imzo chekadi). 139. Har oyda bir marta oʻtkazma operatsiyalarini bajaruvchi pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamalari)da, belgilagan muddatda, Bosh kassadagi barcha pullar birma-bir, toʻliq, qayta sanalib, pul hujjatlari va shartli boyliklar toʻsatdan taftish qilinadi. Toʻsatdan taftish oʻtkazilganda quyidagilar tekshiriladi: hamma pul biletlari, shu jumladan dastlab oʻralganlari ham birma-bir varaqlab chiqiladi, metall tangalar donalab sanaladi; aloqa boʻlimlaridagi limitdan ortiq naqd pulli, lekin hali sanalmagan (ochilmagan) brezent xaltalar, shuningdek, joʻnatish uchun tayyorlab qoʻyilgan quvvatlama mablagʻlar solingan brezent xaltalar ochilib, ulardagi mablagʻlar pul dastalarining xochsimon belbogʻida koʻrsatilgan miqdor boʻyicha qayta sanaladi. Taftish vaqtida komissiya quyidagilarni aniqlaydi: kassaga ish kuni davomida oʻtkazish tarzida tushgan pul va boshqa pul mablagʻlarning kirimga toʻliq olingani va ularning kirim hujjatlariga mos kelishi; mazkur ish kuni davomida oʻtkaziladigan pullar, nafaqalar va boshqa pul mablagʻlarning chiqimga qanchalik toʻgʻri chiqarilganligi va ularning harakati tegishli hujjatlar bilan tasdiqlanganligi; kassa daftarida qoldiq pul mablagʻlari toʻgʻri chiqarilgani va uning kassadagi tekshirilgan naqd pul qoldiqlariga mos kelishi; Bosh kassada toʻsatdan tekshirish oʻtkazilayotgan vaqtda pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻi, uning oʻrinbosarlari va bosh buxgalterlar ishtirok etishlari lozim. 140. Yilning har choragida kamida bir marta pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) Bosh kassalari boshliq (boshliq oʻrinbosari), bosh buxgalter va pochta aloqasi xizmati xodimlaridan iborat komissiyasi tomonidan taftish qilinadi. 141. Komissiya pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari)ni taftish qilish natijalari haqida dalolatnoma tuzadi. Taftish vaqtida kassa va omborxonada aniqlangan naqd pullar hamda shartli boyliklarning ortigʻi yoki kamomadi, ularning paydo boʻlish tafsilotlari bilan dalolatnomada aks ettiriladi, kirim yoki chiqim orderlari bilan rasmiylashtiriladi, soʻngra kassa daftari va shartli boyliklarni hisobga olish daftarlari (registrlar) boʻyicha yoziladi. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) boshligʻi darhol har tomonlama tekshiruv oʻtkazishi, aybdor shaxslarni aniqlashi, pul mablagʻlarning kamomadi undirilishi va shartli boyliklarning kamomadi qoplanishini taʼminlashi kerak. Pul va boyliklarning oʻgʻirlanishi, naqd pul bilan operatsiyalar oʻtkazishdagi va kassa intizomidagi nuqsonlarning har bir holati haqida, shuningdek, koʻrilgan choralar toʻgʻrisida pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari) boʻysunishiga koʻra yuqori tashkilotlarga maʼlumotnoma beradi. Agar pul va boshqa boyliklarning kamomadi oʻz vazifasiga masʼuliyatsizlik, sovuqqonlik bilan qarash yoki oʻgʻirlik natijasida sodir etilgan boʻlsa va katta miqdorda zarar keltirsa, u holda, pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiali va obyekti (pochtamt, pochta aloqasi bogʻlamasi) rahbari bu haqda darhol tergov idoralarini xabardor qilishi va tergov idoralarining qarori yoki sudning ajrimi boʻyicha kamomad aniqlangan korxona xodimi boyliklar bilan ishlashdan chetlashtirishi kerak. Pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari)ning naqd pullar va boyliklar bilan ishlash, shuningdek, ular bilan operatsiyalar oʻtkazish topshirilgan hamma xodimlari mazkur yoʻriqnomada belgilangan kassa operatsiyalarini yuritish va hisobga olish qoidalarini va pul hamda boyliklarni saqlash qoidalarini bilishlari shart. Xodimlar yoʻl qoʻygan birorta tartibbuzarlik aniqlanganda, ular koʻrsatilgan qoidalarni bilmasliklarini bahona qila olmaydilar. Oʻgʻrilik sodir etgan yoki pullarning kamomadiga olib keluvchi sovuqqonlik koʻrsatgan shaxslar amaldagi qonunchilikda belgilangan tartibda toʻliq moddiy javobgarlikka tortiladilar. 142. Kassa intizomini buzganligi (pul joʻnatmalari mablagʻlarini foydalanish ehtiyojlari uchun xarajatlash, kassalardagi limitdan ortiq pul qoldiqlarini oʻz vaqtida bankka topshirmaslik, asossiz holda kassadagi naqd pullarning belgilangan limitini oshirib yuborish, bankdan olingan naqd pullarni moʻljallangandan boshqa maqsadlarda ishlatish, naqd pul bilan hisob-kitob qilish qoidalarini buzish, kassadagi naqd pullarni boshqa tashkilotlarga va shaxslarga berish, oʻziga boʻysunuvchi aloqa boʻlimlari va shaxslardan olingan naqd pul mablagʻlarini oʻz vaqtida kirimga olmaslik, aloqa boʻlimlariga joʻnatilgan quvvatlama pul mablagʻlarini oʻz vaqtida hisobdan chiqarmaslik va boshqa qoidalarni buzish hollari) uchun aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga asosan javobgarlikka tortiladi. 143. Mazkur qoidalarga rioya qilish uchun javobgarlik pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari)ning rahbarlari, bosh buxgalterlari, Bosh kassalarning boshliq (operator)lari va kassa operatsiyalarini yuritish vazifasi topshirilgan boshqa shaxslar zimmasiga yuklatiladi. Shakl‎lar‎ ‎№‎ Nomi‎ Kvitansiya shakli ‎qanday hujjatga ‎binoan tasdiq‎langan va joriy ‎ etilgan ‎ 1‎ Qabul qilib olinadigan joʻnatma ‎(posilka), qimmatli xatlar va ‎banderollarni yozish uchun daftar ‎ “Pochta qoidalari”, ‎1992-yil‎ 5‎ Qabul qilib olinayotgan pul ‎oʻtkazmalarini yozish uchun daftar ‎ “Pochta qoidalari”, ‎1992-yil‎ 47‎ Turli xil toʻlovlarni qabul qilish ‎uchun daftar ‎ “Pochta qoidalari”, ‎1992-yil‎‎ SP-1g‎ Gazeta va jurnallarga yozilishni ‎qabul qilish uchun kvitansiya ‎daftarchasi (qishloq joylarda,‎ kassa apparatlari boʻlmaganda) ‎ ‎ TG-2‎ Joʻnatiladigan toʻlanma telegram‎malarni qabul qilish uchun ‎daftar ‎ Umumfoydalanish‎dagi “Telegraf‎ qoidalari” 1-qism‎ MFT-2‎ Shaharlararo telefon soʻzlashuvi ‎uchun talon ‎ “Xalqaro telefon ‎ qoidalari”‎ MFT-4‎‎ Naqd pul bilan hisob-kitob ‎qilinadigan shaharlararo telefon soʻzlashuvlari uchun ‎ buyurtma blanklari ‎ “Xalqaro telefon ‎ qoidalari”‎‎ 33-KL‎ Mijozlarga koʻrsatilgan aloqa ‎xizmatlari uchun ular bilan ‎hisob-kitob qilish boʻyicha boʻnak ‎daftarcha ‎ Boʻnak daftarcha‎larini qoʻllash tartibi yoʻriqnomasi‎ Kassa daftarining har bir varagʻi ikkita bir xil qismdan iborat: ularning birini (yotiq chiziqli) kassir (operator) birinchi nusxa sifatida toʻldiradi, ikkinchisi (yotiq chiziqsiz) old va orqa tomonidan nusxa koʻchiruvchi qogʻoz orqali koʻchiradi: u kassir (operator)ning hisoboti boʻlib, varaqning yirtib olinuvchi qismi hisoblanadi. Kassa operatsiyalari varaqning yirtib olinmaydigan qismining old tomonidan boshlab yoziladi(“Kun boshidagi qoldiq” satridan soʻng). Varaqning oldindan qirqish chizigʻi boʻyicha shunday tarzda teng ikkiga bukish kerakki, bunda yirtib olinadigan qism daftarda qoladigan qismning ostiga tushadigan boʻlsin. “Joʻnatma” dan soʻng yozuvlarni olib borish uchun varaqning yirtib olingan qismi yirtilmaydigan qismining old tomoniga qoʻyiladi va yozuvlar varaqning yirtib olinmaydigan qismining orqa tomonidagi yotiq chiziqlar boʻyicha davom ettiriladi. Hisob blanki bir kungi operatsiyalarning oxirigacha yirtib olinmaydi. “Shu jumladan oylik maoshga” satri boʻyicha oylik maoshga kassaning chiqimga chiqarilmagan toʻlov qaydnomalari boʻyicha summasi koʻrsatiladi. ‎‎ 0401007‎‎ ‎‎‎‎‎ChEKLAR REESTRI № ‎‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_____ yil “___” ___________ ‎‎Cheklar miqdori (miqdorni chek beruvchilar Hisob raqamidan koʻchiring)‎ ‎Debet‎‎ ‎Reyestrdagi pul miqdori‎‎ Toʻlovchining ______ shahridagi banki‎‎‎ Turli*‎‎‎ R.‎‎ ‎‎Qabul qilib oluvchi ‎ ‎ Kod‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎Kod ‎ ‎ ‎ Kredit‎‎ ‎‎ Qabul qilib oluvchining ____ shahridagi banki Kod Hisob raqam №‎‎‎‎‎ ‎‎ Cheklarning №№‎‎‏‎‎‏‎‎‏‎‎‏‎‎‏‎‎ Debet ‎Chek beruvchilarning H‎isob raqamlari №№‎‏‎‎‏‎‎‏‎‎‏‎‎‏ ‎‎‏Summa‏‎‎‏‎‎‏‎‎‏ Oper.turi‎‎ ‎‎‎Toʻlov maqsadi ‎ ‎‎‎Toʻlov muddati ‎ ‎‎‎Toʻlov navbati ‎ Bank gr. №‎‎‎ ‎ ‎‎‎ ‎ ‎‎ ‎‎Bankka cheklarni topshirgan ‎‎Bankdan oʻtkazildi shaxsning lavozimi va imzosi‎‎ Bank imzolari‎‎ _____ yil‎‎ ‎‎*Agar mol yetkazib beruvchilarning hisob raqamlari boshqa bankd�n ochilgan boʻlsa, bu erda ‎830-sonli hisobvaraq koʻrsatiladi. ‎ Sana,‎soat ‎ Boʻsh‎brezent ‎xalta ‎№№‎ 24-i shaklidagi ‎yoʻnalish yukxati ‎(t/r)‎ Boʻsh ‎port‎fel‎ Boʻsh ‎qop‎(sana)‎ Poch‎tani‎ ‎almash‎tirish ‎guvohnomasi ‎(t/r) Olin‎ganligi toʻgʻri‎sidagi tilxat ‎ Topshi‎rilgan‎ligi‎ toʻgʻri‎sidagi tilxat‎