Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atamalar komissiyasining faoliyatini tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(resolution, 2024-09-21)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2019-yil 21-oktabrdagi PF-5850-son Farmoni ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida Atamalar komissiyasi (keyingi oʻrinlarda Komissiya deb ataladi) tashkil etilsin. 2. Quyidagilar Komissiyaning asosiy vazifalari etib belgilansin: ilmiy asoslangan yangi soʻz va atamalarni rasmiy isteʼmolga kiritish; normativ-huquqiy hujjatlar loyihalaridagi tushuncha va atamalarning turlicha izohlash ehtimolini istisno etadigan tarzda qonunchilik hujjatlarida qabul qilingan maʼnosiga muvofiq yagona shaklda va toʻgʻri qoʻllanishini taʼminlash; normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarida adabiy til qoidalari va normalariga, shuningdek, yuridik, texnik va boshqa maxsus qoidalarga rioya etilishini taʼminlash; boshqa tillarning qoidalari tufayli kelib chiqishi mumkin boʻlgan nomuvofiqliklarni normativ-huquqiy hujjatlar normalariga ziyon yetkazmagan holda tahrir qilish; oʻzbek tiliga kirib kelayotgan yangi atamalarni qonunchilik hujjatlariga joriy etish va amalda qoʻllashning huquqiy muammolarini oʻrganish, ushbu sohadagi munosabatlarni huquqiy tartibga solishning rivojlanish yoʻnalishlarini aniqlash; vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralarga atamashunoslik masalalari boʻyicha maslahatlar berish. 3. Quyidagilar: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atamalar komissiyasining tarkibi 1-ilovaga muvofiq; Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atamalar komissiyasi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Vazirliklar va idoralar oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Vazirlar Mahkamasining Maʼnaviyat va davlat tilini rivojlantirish masalalari departamentiga yuklansin. 1. A.N. Aripov — Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri, Komissiya raisi 2. X.M. Sultonov — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Maslahatchisi — Spichrayteri, Komissiya raisi oʻrinbosari 3. Sh.S. Sirojiddinov — Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti rektori, filologiya fanlari doktori, professor, Komissiya raisi oʻrinbosari 4. A.A. Joʻraboyev — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisining oʻrinbosari (kelishuv asosida) 5. A.A. Abduhakimov — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari 6. M.M. Qarshiboyev — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi shuʼba mudiri (kelishuv asosida) 7. A.E. Rahimov — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi bosh konsultanti (kelishuv asosida) 8. I.U. Madjidov — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlimi vaziri 9. Sh.X. Shermatov — Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vaziri 10. A.Q. Shodmonov — Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vaziri 11. Sh.A. Ayupov — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Matematika instituti direktori, fizika-matematika fanlari doktori, akademik, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzosi 12. M.M. Xodjimatov — Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi rahbari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzosi 13. A.X. Toshqulov — Termiz davlat universiteti rektori, iqtisod fanlari nomzodi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzosi 14. A.Ziyo Hamid oʻgʻli — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Tarix instituti direktori, tarix fanlari doktori, professor, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzosi 15. S.S. Saidov — Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi raisi, Oʻzbekiston xalq shoiri, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzosi 16. I.M. Mirzaaliyev — Oʻzbekiston xalq shoiri, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati (kelishuv asosida) 17. X.N. Dosmuxamedov — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati, filologiya fanlari doktori, yozuvchi (kelishuv asosida) 18. Sh.T. Rizayev — “Oʻzbekkino” Milliy agentligi bosh direktorining birinchi oʻrinbosari, filologiya fanlari nomzodi 19. B.A. Abduhalimov — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti, tarix fanlari doktori, professor 20. N.M. Maxmudov — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Oʻzbek tili, adabiyoti va folklori instituti direktori, filologiya fanlari doktori, professor 21. B.A. Sulaymonov — Toshkent davlat agrar universiteti rektori, biologiya fanlari doktori, akademik 22. T. Mirzayev — Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi, filologiya fanlari doktori, akademik 23. K.Sh. Tojiboyev — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Botanika instituti direktori, biologiya fanlari doktori, akademik 24. Sh.A. Egamberdiyev — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Astronomiya instituti direktori, fizika-matematika fanlari doktori, akademik 25. A.S. Turayev — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Biorganik kimyo instituti direktori oʻrinbosari, kimyo fanlari doktori, akademik 26. A. Aʼzamov — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Matematika instituti boʻlim boshligʻi, fizika-matematika fanlari doktori, a?ademik 27. L.N. Tuychiyev — Toshkent tibbiyot akademiyasi rektori, tibbiyot fanlari doktori, professor 28. A.R. Maraximov — Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston milliy universiteti rektori, texnika fanlari doktori, professor 29. Sh.S. Sharipov — Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti rektori, pedagogika fanlari doktori, professor 30. S.M. Turobjonov — Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti rektori, texnika fanlari doktori, professor 31. G.Sh. Rixsiyeva — Toshkent davlat sharqshunoslik instituti rektori, filologiya fanlari nomzodi, dotsent 32. I.J. Yuldashev — Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti rektori, filologiya fanlari doktori, professor 33. H.B. Ashurov — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti direktori, texnika fanlari doktori 34. B.S. Zakirov — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Umumiy va noorganik kimyo instituti direktori, kimyo fanlari doktori 35. A. Meliboyev — “Jahon adabiyoti” jurnali bosh muharriri 36. I.U. Gʻafurov — Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi, adib, tarjimon 37. M. Axmedov — Oʻzbekiston xalq yozuvchisi 38. E.N. Aʼzamov — “Tafakkur” jurnali bosh muharriri, Oʻzbekiston xalq yozuvchisi 39. B.N. Karimov — Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti kafedra mudiri, filologiya fanlari doktori, professor 40. N.A. Toʻxliyev — Xalqaro islom akademiyasi professori, iqtisod fanlari doktori 41. B.R. Mengliyev — Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti professori, filologiya fanlari doktori 42. Sh.N. Koʻchimov — Toshkent davlat yuridik universiteti professori, filologiya fanlari doktori 43. I.A. Sultonov — Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, yozuvchi 44. A.P. Madvaliyev — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Oʻzbek tili, adabiyoti va folklori instituti boʻlim mudiri, filologiya fanlari nomzodi 45. I.M. Azimov — Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti dekani, filologiya fanlari nomzodi, dotsent 46. R.I. Isayev — Toshkent axborot texnologiyalari universiteti professori, texnika fanlari nomzodi 47. B.B. Akbaraliyev — Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Dasturiy injinering fakulteti dekani, texnika fanlari nomzodi 48. S.P. Avezov — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Huquqiy siyosat tadqiqot instituti boʻlim boshligʻi 49. A.K. Kirgizbayev — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Maʼnaviyat va davlat tilini rivojlantirish masalalari departamenti mudiri, tarix fanlari doktori, professor, Komissiya kotibi 1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atamalar komissiyasining (keyingi oʻrinlarda Komissiya deb ataladi) faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Komissiya oʻz faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradi. Komissiya faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Maʼnaviyat va davlat tilini rivojlantirish masalalari departamenti (keyingi oʻrinlarda Departament deb ataladi) tomonidan muvofiqlashtiriladi. 3. Komissiya oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasi qarorlari va farmoyishlariga, ushbu Nizomga hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiradi. 4. Quyidagilar Komissiyaning asosiy vazifalari hisoblanadi: ilmiy asoslangan yangi soʻz va atamalarni rasmiy isteʼmolga kiritish; normativ-huquqiy hujjatlar loyihalaridagi tushuncha va atamalarning turlicha izohlash ehtimolini istisno etadigan tarzda qonunchilik hujjatlarida qabul qilingan maʼnosiga muvofiq yagona shaklda va toʻgʻri qoʻllanishini taʼminlash; normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarida adabiy til qoidalari va normalariga, shuningdek, yuridik, texnik va boshqa maxsus qoidalarga rioya etilishini taʼminlash; boshqa tillarning qoidalari tufayli kelib chiqishi mumkin boʻlgan nomuvofiqliklarni normativ-huquqiy hujjatlar normalariga ziyon yetkazmagan holda tahrir qilish; oʻzbek tiliga kirib kelayotgan yangi atamalarni qonunchilik hujjatlariga joriy etish va amalda qoʻllashning huquqiy muammolarini oʻrganish, ushbu sohadagi munosabatlarni huquqiy tartibga solishning rivojlanish yoʻnalishlarini aniqlash; vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralarga atamashunoslik masalalari boʻyicha maslahatlar berish. 5. Komissiya quyidagi huquqlarga ega: tegishli sohada qoʻllanadigan atamalar boʻyicha yuzaga kelishi mumkin boʻlgan masalalarni hal etish uchun Komissiya majlislariga masʼul vazirliklar va idoralardan vakillar, olimlar va mutaxassislarni taklif etish; normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining matnlari va ularga ilova qilinadigan materiallarni Vazirlar Mahkamasining tarkibiy boʻlinmalaridan olish; ilmiy asoslangan yangi soʻz va atamalarni rasmiy isteʼmolga kiritish masalalari boʻyicha vazirliklar va idoralarga soʻrovlar yuborish. Komissiya ushbu Nizom, shuningdek, Vazirlar Mahkamasi faoliyatini tartibga soluvchi qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin. 6. Komissiya: “Davlat tili haqida”gi, “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, ushbu Nizom va boshqa qonunchilik hujjatlari talablariga rioya etishga; normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarida atamalarning qonunchilik hujjatlarida qabul qilingan maʼnosiga muvofiq holda, turlicha izohlash ehtimolini istisno etadigan tarzda yagona shaklda va toʻgʻri qoʻllanishini taʼminlashga; normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining matni loʻnda, oddiy va ravon tilda bayon etilishiga doir talablarga rioya etishga; normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarida eskirgan, koʻp maʼnoni anglatadigan soʻzlar va iboralar, majoziy taqqoslashlar, sifatlashlar, kinoyalar qoʻllanishiga yoʻl qoʻymaslik choralarini koʻrishga; normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarida adabiy til qoidalari va normalariga hamda yuridik, texnik va boshqa maxsus qoidalarga aniq rioya etilishini taʼminlashga majburdir. Komissiyaning zimmasida ushbu Nizom, shuningdek, Vazirlar Mahkamasi faoliyatini tartibga soluvchi qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklanishi mumkin. 7. Komissiya tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. 8. Komissiya raisi: Komissiya faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi hamda uning ishlarini tashkil etadi; Komissiyaning majlislarini olib boradi, uning majlislar bayonini, ish rejalarini va boshqa hujjatlarini tasdiqlaydi; qabul qilingan qarorlarning ijrosi ustidan umumiy nazoratni amalga oshiradi. 9. Komissiya raisi Komissiyaga yuklangan vazifalarni bajarmaganlik yoki tegishli darajada bajarmaganlik uchun shaxsan javobgardir. 10. Komissiya majlislari uning ish rejasiga muvofiq muntazam oʻtkazib boriladi. Komissiya majlisi unda Komissiya aʼzolari umumiy sonining 50 foizidan ortigʻi ishtirok etsa, vakolatli hisoblanadi. Komissiya raisining qaroriga muvofiq yigʻilishda atamashunoslik, filologiya va koʻrib chiqilayotgan muayyan sohadagi malakali mutaxassislar ovoz berish huquqisiz ishtirok etishlari mumkin. 11. Komissiya kotibi Komissiya ish rejasini ishlab chiqishni taʼminlaydi hamda uning majlislari bayonnomalarini yuritadi. 12. Komissiyaning qarorlari bayonnoma shaklida rasmiylashtiriladi. Komissiya qarori Komissiya aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng boʻlgan taqdirda Komissiya raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi. 13. Komissiya oʻziga taqdim etilgan normativ-huquqiy hujjat loyihasini, qoida tariqasida, besh ish kuni ichida koʻrib chiqishi va Komissiya majlisini oʻtkazishi kerak. Mazkur muddat, zarurat tugʻilganda, Departament bilan kelishuvga koʻra oʻzgartirilishi mumkin. 14. Komissiya oʻz muhokamasidan oʻtgan normativ-huquqiy hujjat loyihalarida qoʻllangan atamalar boʻyicha kelib chiqishi mumkin boʻlgan barcha masalalar yuzasidan masʼuldir. 15. Komissiya aʼzolari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda ragʻbatlantirilishi mumkin. 16. Komissiya faoliyati Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tugatiladi.