Meva-sabzavot va chorvachilik mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha mini-texnologiyalar va ixcham asbob-uskunalar sotib olish uchun fermer xoʻjaliklariga va kichik biznesning boshqa subyektlariga imtiyozli kreditlar berish va lizing xizmatlari koʻrsatish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
(resolution, 2020-04-18)

Meva-sabzavot va chorvachilik mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha mini-texnologiyalar va ixcham asbob-uskunalar sotib olish uchun fermer xoʻjaliklari va kichik biznes boshqa subyektlarining kredit resurslari olishini hamda lizing xizmatlaridan foydalanishini kengaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Meva-sabzavot va chorvachilik mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha mini-texnologiyalar va ixcham asbob-uskunalar sotib olish uchun fermer xoʻjaliklariga va kichik biznesning boshqa subyektlariga imtiyozli kreditlar berish va lizing xizmatlari koʻrsatish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari R.S. Azimov va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki raisi F.M. Mullajonov zimmasiga yuklansin. 1. Mazkur Nizom meva-sabzavot va chorvachilik mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha mini-texnologiyalar va ixcham asbob-uskunalar sotib olish uchun fermer xoʻjaliklariga va kichik biznesning boshqa subyektlari — yuridik shaxslarga (keyingi oʻrinlarda fermer xoʻjaliklariga va kichik biznesning boshqa subyektlariga deb ataladi) tijorat banklari tomonidan imtiyozli kreditlar berish va lizing xizmatlari koʻrsatish tartibini belgilaydi. Mazkur Nizomning amal qilishi (III boʻlimdan tashqari) meva-sabzavot va chorvachilik mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha mini-texnologiyalar va ixcham asbob-uskunalar sotib olish uchun fermer xoʻjaliklariga va kichik biznesning boshqa subyektlariga mikrokredit berish va mikrolizing xizmatlari koʻrsatishga tatbiq etilmaydi. 2. Meva-sabzavot va chorvachilik mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha mini-texnologiyalar va ixcham asbob-uskunalar sotib olish uchun fermer xoʻjaliklariga va kichik biznesning boshqa subyektlariga imtiyozli kreditlar va lizing xizmatlari (keyingi oʻrinlarda imtiyozli kreditlar va lizing xizmatlari deb ataladi) fermer xoʻjaliklari va kichik biznes boshqa subyektlarining talab qilib olinadigan asosiy depozit hisob raqamlari ochilgan tijorat banklari tomonidan beriladi va koʻrsatiladi. 3. Imtiyozli kreditlar va lizing xizmatlari qaytarish, pullilik, taʼminlanganlik, maqsadli foydalanish va muddatlilik shartlarida beriladi va koʻrsatiladi, mazkur Nizomning 17-bandida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. 4. Meva-sabzavot va chorvachilik mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha mini-texnologiyalar va ixcham asbob-uskunalar sotib olish uchun fermer xoʻjaliklariga va kichik biznesning boshqa subyektlariga imtiyozli kreditlar (keyingi oʻrinlarda imtiyozli kreditlar deb ataladi) 5 yildan kam boʻlmagan muddatga beriladi, kamida 18 oyni tashkil etadigan imtiyozli davr ham shu jumlaga kiradi. 5. Fermer xoʻjaliklariga va kichik biznesning boshqa subyektlariga meva-sabzavot va chorvachilik mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha mini-texnologiyalar va ixcham asbob-uskunalar sotib olish uchun lizing xizmatlari koʻrsatish muddati 7 yildan iborat boʻladi. 6. Imtiyozli kreditlar boʻyicha foiz stavkalari quyidagi miqdorlarda belgilanadi: Vazirlar Mahkamasining “Tijorat banklarining kichik tadbirkorlikni rivojlantirishda qatnashishini ragʻbatlantirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2000-yil 19-maydagi 195-son qaroriga muvofiq tashkil etilgan banklarning imtiyozli kredit berish maxsus jamgʻarmalari mablagʻlari hisobiga beriladigan imtiyozli kreditlar boʻyicha — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining kredit berish kunidagi qayta moliyalashtirish stavkasining 50 foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda; bankning boshqa oʻz mablagʻlari va jalb etilgan mablagʻlari hisobiga beriladigan imtiyozli kreditlar boʻyicha — bank bilan fermer xoʻjaligi yoki kichik biznesning boshqa subyekti oʻrtasidagi oʻzaro kelishuvga koʻra, biroq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining amaldagi qayta moliyalashtirish stavkasidan ortiq boʻlmagan miqdorda. 7. Lizing boʻyicha foiz stavkasi bank bilan fermer xoʻjaligi yoki kichik biznesning boshqa subyekti oʻrtasidagi oʻzaro kelishuvga koʻra, biroq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining amaldagi qayta moliyalashtirish stavkasidan ortiq boʻlmagan miqdorda belgilanadi. 8. Imtiyozli kreditlar boʻyicha asosiy qarzni qaytarish imtiyozli davr tamom boʻlgandan keyingi oydan boshlanadi. 9. Zarar koʻrib ishlayotgan va nolikvid balansga ega boʻlgan fermer xoʻjaliklariga yoki kichik biznesning boshqa subyektlariga imtiyozli kreditlar berilmaydi va lizing xizmatlari koʻrsatilmaydi, ilgari berilgan imtiyozli kreditlar va koʻrsatilgan lizing xizmatlari esa shartnomada belgilangan tartibda muddatidan oldin undirib olinishi kerak. Ushbu shart kredit shartnomasida majburiy tartibda qayd etilishi zarur. 10. Xalqaro moliya institutlari kredit liniyalari hisobiga imtiyozli kreditlar berish Oʻzbekiston Respublikasi tijorat banklari bilan xalqaro moliya institutlari oʻrtasida tuzilgan kredit bitimlari shartlariga muvofiq amalga oshiriladi. 11. Fermer xoʻjaligi yoki kichik biznesning boshqa subyekti imtiyozli kreditlar olish uchun kredit buyurtmanomasi bilan birgalikda tijorat bankiga quyidagi hujjatlarni taqdim etadi: imtiyozli kreditning butun muddati uchun pul oqimlari prognozi majburiy tartibda koʻrsatilgan biznes-reja; potensial qarz oluvchi roʻyxatga olingan joydagi davlat soliq inspeksiyasining balans qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi yozuv mavjud boʻlgan oxirgi hisobot davri uchun buxgalteriya balansi, debitorlik va kreditorlik qarzlar toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma, shuningdek 90 kundan ortiq muddatdagi qarzdorlik boʻyicha taqqoslash dalolatnomalari; kredit qaytarilishining bir yoki bir necha turdagi taʼminlanishini taqdim etish toʻgʻrisidagi hujjat. 12. Fermer xoʻjaligi yoki kichik biznesning boshqa subyekti meva-sabzavot va chorvachilik mahsulotlarini qayta ishlash uchun imtiyozli asosda lizingga mini-texnologiyalar hamda ixcham asbob-uskunalar olish uchun tijorat bankiga buyurtmanoma bilan birga quyidagi hujjatlarni taqdim etadi: lizing obyektining texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlari va uning sotuvchisi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; imtiyozli lizingning butun muddati uchun pul oqimi prognozi koʻrsatilgan holdagi biznes-reja; potensial qarz oluvchi roʻyxatdan oʻtkazilgan joydagi davlat soliq inspeksiyasining balans qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi yozuv mavjud boʻlgan oxirgi hisobot davri uchun buxgalteriya balansi, debitorlik va kreditorlik qarzlar toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma, shuningdek 90 kundan ortiq muddatdagi qarzdorlik boʻyicha taqqoslash dalolatnomalari. 13. Tijorat banklarining imtiyozli kredit berish maxsus jamgʻarmalari mablagʻlari hisobidan beriladigan imtiyozli kreditlar boʻyicha ularni olish uchun buyurtmanomalarni koʻrib chiqish, rasmiylashtirish, hisobga olish, ularni qaytarish va ulardan maqsadli foydalanish monitoringini olib borish, toʻlash Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 19-maydagi 195-son qarori bilan tasdiqlangan Tijorat banklari tomonidan kichik tadbirkorlik subyektlariga, dehqon va fermer xoʻjaliklariga Imtiyozli kredit berish maxsus jamgʻarmasi hisobidan kredit berish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomga muvofiq, ushbu Nizom normalarini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Bankning boshqa oʻz mablagʻlari va jalb etilgan mablagʻlari hisobidan beriladigan imtiyozli kreditlar boʻyicha ularni olish uchun buyurtmanomalarni koʻrib chiqish, rasmiylashtirish, hisobga olish, ularni qaytarish va ulardan maqsadli foydalanish monitoringini olib borish, toʻlash Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining normativ hujjatlariga muvofiq, ushbu Nizom normalarini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. 14. Kredit buyurtmanomasini koʻrib chiqish va bank xulosasini berish muddati hujjatlar bankka tushgan kundan boshlab uch ish kunidan oshishi mumkin emas. 15. Tijorat banklari tomonidan imtiyozli kreditlar qaytarilishini taʼminlash sifatida kredit shartnomasi boʻyicha sotib olinadigan mini-texnologiyalar va ixcham asbob-uskunalar ular qiymatining 80 foizi miqdorida garov uchun qabul qilinadi. Imtiyozli kreditning mini-texnologiyalar va ixcham asbob-uskunalar garovi bilan qoplanmagan qismi uchun qarz oluvchi taʼminlashning quyidagi turlaridan bir yoki bir nechtasini taqdim etadi: boshqa mol-mulkni va mulkiy huquqlarni, shu jumladan yer uchastkasini ijaraga olish huquqini garovga qoʻyish; bank kafolatnomasi; uchinchi shaxslarning kafilligi; tadbirkorlik tavakkalchiliklarining sugʻurta polisi. 16. Lizing obyekti lizing oluvchi tomonidan lizing beruvchi bank foydasiga yoʻqolish va yaroqsizlanish holatlaridan sugʻurta qilinishi kerak. Sugʻurta polisi bankka lizing shartnomasida belgilangan muddatda taqdim etiladi. Lizing foizlarini toʻlash va lizing operatsiyalarini oʻtkazish natijasida sarflangan mablagʻlarni qaytarish kafolati sifatida lizing beruvchi bank lizing oluvchidan ushbu Nizomning 15-bandida nazarda tutilgan boshqa taʼminlash turlarini talab qilishi mumkin. 17. Tijorat banklari oʻzlari bilan doimiy aloqada boʻlgan, bank hisob raqamida muntazam pul oqimiga, ijobiy nufuzga va yaxshi kredit tarixiga ega boʻlgan fermer xoʻjaliklariga va boshqa kichik biznes subyektlariga, ushbu Nizomning 15-bandida koʻrsatilgan qaytarish taʼminlovisiz, ishonchga asoslangan kreditlar berishga haqlidir. 18. Har qanday mol-mulk, shu jumladan “Garov toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq garov predmeti boʻlishi mumkin boʻlgan buyumlar va mulkiy huquqlar (talablar) garov predmeti boʻlishi mumkin (muomaladan chiqarilgan buyumlardan tashqari). Qarz oluvchi oʻz hisobiga garov predmetining yoʻqolishi va yaroqsizlanishi holatlari yuzasidan sugʻurta shartnomasi tuzadi. Sugʻurta polisi bankka kredit shartnomasida belgilangan muddatda taqdim etiladi. 19. Kafolatnoma qonun hujjatlariga muvofiq garantning yozma majburiyati shaklida rasmiylashtiriladi. 20. Kafillik kafil boʻluvchi bilan qarz oluvchi oʻrtasida yozma shaklda uch nusxada bank foydasiga tuziladigan kafillik shartnomasi bilan rasmiylashtiriladi. Ushbu shartnomaning oxirgi betida, kafil boʻluvchi va qarz oluvchi imzolaridan keyin mazkur kafillikning bank tomonidan qabul qilingani qayd etiladi, u bank filiali boshqaruvchisining imzosi va bank filialining dumaloq muhri bilan tasdiqlanadi. 21. Sugʻurta kompaniyalari fermer xoʻjaliklari va boshqa sugʻurta bozori qatnashchilari murojaatlariga koʻra ularning tadbirkorlik tavakkalchiliklarini, shuningdek lizing obyekti yoʻqolishi va yaroqsizlanishidan sugʻurtalashni belgilangan tartibda amalga oshiradi. Bunda koʻrsatib oʻtilgan sugʻurta shartnomalari boʻyicha har yilgi sugʻurta mukofoti summasi, belgilangan sugʻurta tariflari miqdorlaridan qatʼi nazar, sugʻurta toʻlovi summasining bir foizidan oshishi mumkin emas.