OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI HUDUDIDA XORIJIY DAVLATLAR OMMAVIY AXBOROT VOSITALARI MUXBIRLARINING KASB FAOLIYATINI TARTIBGA SOLUVChI ASOSIY QOIDALARNI TASDIQLASh TOʻGʻRISIDA
(resolution, 1998-09-11)

Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy davlatlar ommaviy axborot vositalari muxbirlarining kasb faoliyati uchun zarur sharoitlar yaratish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi qatnashuvchisi boʻlgan xalqaro hujjatlarga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining “Ommaviy axborot vositalari haqida”gi Qonuniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy davlatlar ommaviy axborot vositalari muxbirlarining kasb faoliyatini tartibga soluvchi Asosiy qoidalar tasdiqlansin (ilova qilinadi). 2. Tashqi ishlar vazirligi Oʻzbekiston Respublikasida xorijiy davlatlar ommaviy axborot vositalari vakillarining faoliyatiga taalluqli yangi aktlar qabul qilingunga qadar, shuningdek, respublika tomonidan tegishli xalqaro hujjatlar imzolangunga qadar ushbu qaror bilan tasdiqlangan Asosiy qoidalarga zarur qoʻshimchalar va oʻzgartishlar kiritish haqida takliflar taqdim etsin. 1. Oʻzbekiston Respublikasi hududida axborotning hamma shakllarini erkin va keng tarqatish, Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi qatnashchilari boʻlgan mamlakatlar va xorijiy davlatlar, shuningdek, boshqa idoralar va tashkilotlar yoʻli bilan keluvchi ommaviy axborot vositalari muxbirlarining (jurnalistlarning) bu sohada hamkorlik qilishiga ragʻbatlantirish manfaatdorligini koʻzlab Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi huzuridagi doimiy va vaqtincha akkreditatsiya qilish asosida ruxsat etiladi. 2. Oʻzbekiston Respublikasida akkreditatsiya qilingan muxbirlarning huquqiy mavqeyi va kasb faoliyati “Jurnalistik faoliyatini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni, mazkur Asosiy qoidalar, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi qatnashuvchisi boʻlgan xalqaro shartnomalar qoidalari bilan tartibga solinadi. 3. Xorijiy ommaviy axborot vositalarining muxbirlik punktini ochish va uning jurnalistlarini Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi huzurida akkreditatsiya qilish xususidagi murojaat manfaatdor ommaviy axborot vositalari rahbariyati tomonidan yozma shaklda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga joʻnatiladi yoki respublikaning tegishli mamlakatlardan diplomatik, konsullik vakillariga beriladi. 4. Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy ommaviy axborot vositalarining muxbirlik punktini ochish haqidagi qaror tegishli murojaatnoma olingan kundan boshlab ikki oydan oshmagan muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan qabul qilinadi. 5. Yangi tayinlangan muxbirlarga joʻnab ketish vizalari oʻzaro kelishuv asosida Oʻzbekiston Respublikasining chet ellardagi konsullik muassasalari va vakolatxonalari tomonidan akkreditatsiya qilishga Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining roziligi odatda bir oydan oshmaydigan muddatga beriladi. 6. Doimiy yoki vaqtincha akkreditatsiya qilingan xorijiy jurnalistlar vaqtincha almashtirilgan hollarda (otpuskaga chiqqan, kasallangan, boshqa mamlakatlarga xizmat safariga chiqqan davr va boshqalar uchun) almashtirish uchun kelayotgan jurnalistlarga yoʻlga chiqish ruxsatnomalari oʻzaro kelishilgan shartlarda, qoidaga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga murojaat qilingan kundan boshlab ikki haftadan oshib ketmaydigan muddatda beriladi. 7. Tegishli ikki tomonlama bitimga ega boʻlgan mamlakatlarning doimiy yoki vaqtincha akkreditatsiya qilingan xorijiy jurnalistlariga, agar boshqa xil ikki tomonlama shartlashuv boʻlmasa, bir yil muddatga kelish va ketish vizalari beriladi. Koʻp martalik ruxsatnomalar chet ellarda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining koʻrsatmasiga binoan respublikaning xorijdagi konsullik muassasalari va vakolatxonalari tomonidan, Oʻzbekiston Respublikasi hududida esa akkreditatsiya qiluvchi tashkilotning iltimosnomasiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan beriladi. 8. Xorijiy jurnalistlarga, ularning fuqaroligi va doimiy turar joyidan qatʼi nazar, ommaviy axborot vositalari joylashgan mamlakat bilan kelishuvga koʻra kelish va ketishga oid koʻp martalik ruxsatnomalar berilishi mumkin (koʻp martalik ruxsatnomalar toʻgʻrisidagi qarorlar ikki oydan oshmaydigan muddatga qabul qilinadi). 9. Oʻzbekiston Respublikasiga tegishli ommaviy axborot vositalari rahbariyati tomonidan belgilangan muddatga ishga kelgan xorijiy jurnalistlar va ularning oila aʼzolari oʻzlarining milliy pasportlarini Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining vizalar berish va xorijiy fuqarolarni roʻyxatga olish boshqarmasida (boʻlimda, boʻlinmada) belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazishga majburdirlar. Roʻyxatdan oʻtkazish akkreditatsiya qilingan muddatga amalga oshiriladi, bu muddat milliy pasportning amalda boʻlish muddatidan oshib ketmasligi kerak. 10. Xorijiy muxbirni doimiy akkreditatsiya qilish haqidagi qaror, uning doimiy yashash joyidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan koʻpi bilan bir oy muddatda qabul qilinadi. Akkreditatsiya qilingan jurnalist Oʻzbekiston Respublikasiga kelishi bilan Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligida ikki yil muddatgacha amalda boʻladigan doimiy akkreditatsiya qilinganligi toʻgʻrisida guvohnoma oladi. 11. Xorijiy muxbirni vaqtincha akkreditatsiya qilish ham Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasiga kelishi bilan unga Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligida olti oygacha muddatda amal qiladigan vaqtinchalik akkreditatsiya guvohnomasi beriladi. Oʻzbekiston Respublikasiga oʻz redaksiyalarining maqsadli topshirishlari bilan Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi, boshqa idoralar va tashkilotlar yoʻli bilan kelgan ommaviy axborot vositalarining muxbirlari, shuningdek, asosiy muxbirlarning taʼtilga chiqqanligi, kasalligi, boshqa mamlakatlarga xizmat safariga ketganligi sababli ularning oʻrniga kelgan jurnalistlar Oʻzbekiston Respublikasida vaqtincha akkreditatsiya qilinishlari mumkin. 12. Doimiy va vaqtincha akkreditatsiya qilingan xorijiy jurnalistlarning oila aʼzolari tegishli ommaviy axborot vositasining rahbariyati Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga yozma ravishda murojaat qilgan taqdirda jurnalistlar kabi akkreditatsiya qilinishlari mumkin. 13. Xorijiy jurnalist akkreditatsiya guvohnomasining amal qilish muddati tugashidan kechi bilan 10 kun oldin Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga guvohnomaning amal qilishi hamda milliy pasportini roʻyxatdan oʻtkazish muddatlarini uzaytirish toʻgʻrisida murojaat qilishga majburdir. 14. Akkreditatsiya guvohnomasi yoʻqolgan taqdirda jurnalist bu hakda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga xabar qilishga majburdir. Dublikatni berish toʻgʻrisidagi masala ikki hafta mobaynida koʻrib chiqiladi. 15. Oʻzbekiston Respublikasidagi oʻz faoliyatini tugatgach, doimiy yoki vaqtincha akkreditatsiya qilingan jurnalistlar akkreditatsiya guvohnomalarini Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga topshirishga va joʻnab ketish ruxsatnomasini rasmiylashtirishga majburdirlar. 16. Xorijiy jurnalistni akkreditatsiya qilish Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan rad etilishi yoki akkreditatsiya Oʻzbekiston Respublikasining tegishli qonunlarida fuqarolik va siyosiy huquqlar toʻgʻrisidagi Xalqaro paktda koʻzda tutilgan asoslar boʻyicha toʻxtatilishi mumkin. 17. Yoritib borish uchun xorijiy jurnalistlarni taklif etgan holda Oʻzbekiston Respublikasida xalqaro va ichki tadbirlar (kongresslar, syezdlar, forumlar, seminarlar va boshqalar) oʻtkazilgan taqdirda xorijiy jurnalistlar Oʻzbekiston Respublikasining tegishli mamlakatdagi diplomatik yoki konsullik vakillari orqali taklif boʻyicha kelishni rasmiylashtiradilar va ularning Oʻzbekiston Respublikasida boʻlishini belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazadigan idoralar va tashkilotlar huzurida akkreditatsiya qilinadilar. Ushbu idoralar va tashkilotlar Oʻzbekiston Respublikasiga kelishgan xorijiy jurnalistlarni mazkur Asosiy qoidalarning ularning huquq va burchlariga doir qismi mazmunidan xabardor qiladilar. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi huzurida doimiy va vaqtincha akkreditatsiya qilingan xorijiy jurnalistlar qayd etilgan idoralar va tashkilotlar huzurida tadbirlar oʻtkaziladigan vaqt uchun ham akkreditatsiya qilinishlari mumkin. 18. MDH qatnashchilari boʻlgan mamlakatlarning poytaxtlarida akkreditatsiya qilingan xorijiy muxbirlar Oʻzbekiston Respublikasiga Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining ruxsati bilan keladilar. Kelish masalasi boʻyicha murojaatlar uning boshlanishidan 10 kun oldin Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga yuboriladi yoki respublikaning MDH qatnashchilari boʻlgan tegishli mamlakatlardan diplomatik yoki konsullik vakillariga beriladi. 19. Xorijiy fuqarolikka ega boʻlgan xorijiy muxbirlar va ularning oila aʼzolari Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida va mazkur qoidalarda nazarda tutilgan huquqlardan foydalanadilar. Xorijiy jurnalistlarning Oʻzbekiston Respublikasi qatnashchisi boʻlgan tegishli xalqaro hujjatlarga muvofiq manfaatdor davlatlar bilan ikki tomonlama tartibda oʻzaro koʻrsatilgan yoki kelishilgan asosda mustahkamlab qoʻyilgan huquqlari eʼtirof etiladi. 20. Akkreditatsiya qilingan xorijiy jurnalistlar Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi huzuridagi Toshkent diplomatiya korpusiga xizmat koʻrsatish boshqarmasi (“Toshdipxorijxizmat”) koʻrsatadigan xizmatlardan oʻzlari fuqarosi boʻlgan mamlakatning diplomatlari bilan teng shartlarda foydalanadilar. “Toshdipxorijxizmat” akkreditatsiya qilingan xorijiy jurnalistlarning iltimosiga koʻra ularning ishini yengillashtirish bilan bogʻliq soliqlar va uy-joy boʻyicha amaliy masalalarga doir maʼlumotlarni, Oʻzbekiston Respublikasi Bojxonasi esa Bojxona qoidalari, shu jumladan, buyumlar olib kelish qoidalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni beradilar. 21. Akkreditatsiya qilingan xorijiy jurnalistlar Oʻzbekiston Respublikasi hududida bojxona imtiyozlaridan foydalanuvchi tashkilotlarga va shaxslarga tegishli buyumlar ustidan davlat bojxona nazorati qoidalariga muvofiq turmush sharoitini taʼminlash va kasb faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan buyumlarni olib kelishlari mumkin. 22. Akkreditatsiya qilingan xorijiy jurnalistlar oʻz kasb faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan matbaachilik materiallarini va qoʻlyozma materiallarini olib kelishlari va olib ketishlari mumkin. Bunda ular amaldagi bojxona qoidalariga amal qiladilar. 23. Akkreditatsiya qilingan xorijiy jurnalistlar Oʻzbekiston Respublikasida mavjud boʻlgan xorijiy mamlakatlar bilan aloqa kanallari orqali oʻzlari mansub boʻlgan axborot vositalariga ogʻzaki, yozma yoki audiokoʻrinishli mazmundagi maʼlumotlarni berish huquqiga egadirlar. 24. Akkreditatsiya qilingan jurnalistlarga ularning mualliflik huquqlarini himoya qilish kafolatlanadi. 25. Akkreditatsiya qilingan xorijiy jurnalistlar va ularning oila aʼzolari kasb faoliyatlarini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasida oʻzlariga berilgan huquqlar va imtiyozlardan foydalanib, Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasini hurmat qilishlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining qonunlariga va boshqa meʼyoriy hujjatlariga rioya etishlari hamda zarur hollarda davlat yoki jamoat xavfsizligini, jamoat tartibi, aholining sihat-salomatligini va maʼnaviyatini muhofaza qilish manfaatlarini himoya qilishlari kerak. Respublika Tashqi ishlar vazirligi xorijiy jurnalist tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlari buzilganda uni ogohlantirishi yoki akkreditatsiyani yoxud safarga borish ruxsatnomasini bekor qilishi, shuningdek, respublikadan chiqarib yuborishgacha taʼsir koʻrsatish choralarini koʻrishi mumkin. Akkreditatsiya qilingan xorijiy jurnalistlarning urushni har qanday usulda targʻib qilishi, milliy, irqiy yoki diniy nafratni qoʻzgʻash foydasiga tahqirlash, dushmanlik yoki zoʻravonlikka gij-gijlovchi axborotlar bilan chiqishlari taqiqlanadi. Xorijiy jurnalistlar va ularning oila aʼzolari yoʻl qoʻyilgan qoida buzishlar uchun Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq javob beradilar. 26. Xorijiy jurnalist akkreditatsiya qilishdan mahrum etilganda yoki uning kelishiga ruxsatnoma berish bekor qilinganda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi bunday qarorning sabablari toʻgʻrisida uni xabardor qiladi, ayni vaqtda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining taqdimnomasiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining xorijiy fuqarolarga viza berish va ularni roʻyxatga olish boshqarmasi (boʻlimi, boʻlinmasi) unga joʻnab ketish vizasini rasmiylashtiradi. Xorijiy jurnalist Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining Oʻzbekiston Respublikasida uning akkreditatsiya qilishini toʻxtatish haqidagi qarori ustidan sudga shikoyat qilish huquqiga egadir. 27. Akkreditatsiya qilingan xorijiy muxbirlar Oʻzbekiston Respublikasi jurnalistlari bilan teng ravishda axborot manbalaridan foydalanish huquqiga egadirlar. 28. Xorijiy jurnalistlarning, ular akkreditatsiya qilinganlaridan keyin, taqozo qilinadigan joylarda rasmiy matbuot konferensiyalariga va maqsadga muvofiq hollarda boshqa rasmiy tadbirlarga kirishi taʼminlanadi. 29. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi huzurida akkreditatsiya qilingan xorijiy muxbirlar tegishli mamlakatlar diplomatiya vakolatxonalarining xodimlari uchun belgilangan tartibda harakat qilish huquqiga egadirlar. 30. Safarga borish Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan muvofiqlashtirib boriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining eʼtirozi yoʻqligi safarga borishga rozilikni bildiradi. 31. Akkreditatsiya qilingan xorijiy muxbirlar “Toshdipxorijxizmat” orqali Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini texnik xodimlar va xizmat koʻrsatuvchi xodimlar sifatida ishga yollashlari mumkin. 32. Texnik xodimlar va xizmat koʻrsatuvchi xodimlar jurnalistik faoliyat bilan shugʻullana olmaydilar. Izoh: Mazkur Asosiy qoidalarda “muxbir” va “jurnalist” atamalari, MDH va Oʻzbekiston Respublikasi qatnashchisi boʻlgan xalqaro hujjatlarning qoidalarini hisobga olgan xolda, bir xil maʼnoga egadir. Akkreditatsiya qilingan xorijiy muxbirlar deganda MDH qatnashchilari boʻlgan mamlakatlarning va boshqa davlatlarning fuqarolari — xorijiy davlatlarning barcha ommaviy axborot vositalari: mazkur Asosiy qoidalarda nazarda tutilgan taomilga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi yoʻli bilan Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan agentliklar, gazetalar, jurnallar, boshqa davriy nashrlar, radio, televideniye, kino vakillari tushuniladi.