ARXIV ISHI TOʻGʻRISIDA
(law, 2025-12-30)

1. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi arxiv ishi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2. Arxiv ishi toʻgʻrisidagi qonunchilik
Arxiv ishi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun hamda boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir. Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining arxiv ishi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi: alohida qimmatli hujjat — oʻchmas tarixiy-madaniy va ilmiy qimmatga, jamiyat hamda davlat uchun alohida ahamiyatga ega boʻlgan, hisobga olish, saqlash va foydalanishning alohida tartibi belgilangan arxiv hujjati; arxiv — arxiv hujjatlarini jamlash, hisobga olish, saqlash va ulardan foydalanishni amalga oshiruvchi muassasa; arxiv ishi — arxiv hujjatlarini jamlash, hisobga olish, saqlash va ulardan foydalanishni tashkil etish boʻyicha faoliyat; arxiv fondi — yuridik yoki jismoniy shaxslar faoliyati natijasida yaratilgan, tarixiy yoki mantiqiy jihatdan oʻzaro aloqador arxiv hujjatlari majmui; arxiv hujjatlari — fuqarolar, jamiyat va davlat uchun ahamiyati bois saqlanishi lozim boʻlgan matnli, qoʻlyozma va mashinada oʻqiladigan hujjatlar, ovozli yozuvlar, videoyozuvlar, kinolentalar, fotosuratlar, fotografiya plyonkalari, chizmalar, sxemalar, xaritalar, shuningdek boshqa moddiy jismlardagi yozuvlar; arxiv hujjatlarini depozitar saqlash — arxiv hujjatlarini ularning mulkdori (egasi) bilan arxiv, muzey, axborot-kutubxona muassasasi oʻrtasidagi kelishuvda (shartnomada) belgilanadigan muddatlar va shartlar asosida mulkdorning (egasining) arxiv hujjatlariga boʻlgan mulk huquqini (egalik huquqini) saqlab qolgan holda saqlash; idoraviy arxiv — yuridik shaxsning arxiv hujjatlarini jamlash, hisobga olish, saqlash va ulardan foydalanishni amalga oshiruvchi tarkibiy boʻlinmasi; ish yuritish — yuridik shaxsning hujjatlashtirish va rasmiy hujjatlar bilan ishlashni tashkil etish boʻyicha faoliyatini taʼminlab beruvchi jarayon; Milliy arxiv fondi — Oʻzbekiston xalqining moddiy va maʼnaviy hayotini aks ettirgan, tarixiy, ilmiy, ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy ahamiyatga ega boʻlgan arxiv hujjatlarining tarixan tarkib topgan va doimo boyitib boriladigan majmui; Milliy arxiv fondining davlat katalogi — arxiv hujjatlari Milliy arxiv fondining tarkibiga kiritilgan arxiv fondlarining hajmi va tarkibi toʻgʻrisidagi asosiy maʼlumotlar mavjud boʻlgan hisobga olish hujjati; noyob hujjat — oʻzida mavjud boʻlgan axborot va (yoki) tashqi belgilari boʻyicha oʻxshashi yoʻq, yoʻqotilgan taqdirda oʻzining ahamiyati va (yoki) asl qoʻlyozmaligi nuqtai nazaridan oʻrnini toʻldirib boʻlmaydigan alohida qimmatli hujjat; sugʻurta nusxa — alohida qimmatli hujjat yoki noyob hujjatning boshqa moddiy jismdagi, asl nusxada mavjud boʻlgan axborotni oʻqish yoki koʻrish (eshitish) imkonini beruvchi koʻchirma nusxasi; shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlar — xodimning ish beruvchi bilan mehnatga oid munosabatlarini aks ettiruvchi arxiv hujjatlari.

4. Arxiv hujjatlariga boʻlgan mulk shakllari
Arxiv hujjatlari xususiy hamda ommaviy mulk shakllarida boʻlishi mumkin. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarida, davlat muassasalari va tashkilotlarida turgan arxiv hujjatlari, shuningdek ular tomonidan davlat arxivlari, muzeylari va axborot-kutubxona muassasalariga topshirilgan arxiv hujjatlari davlat mulki hisoblanadi hamda mazkur hujjatlar davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish, oldi-sotdi yoki mulk huquqini boshqa shaxsga oʻtkazish bilan bogʻliq boshqa bitimlar obyekti boʻlishi mumkin emas. Davlat muassasalari va tashkilotlari davlat tasarrufidan chiqarilgan va xususiylashtirilgan taqdirda ularning arxiv hujjatlari, shu jumladan shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlar davlat mulki boʻlib qoladi va belgilangan tartibda davlat arxivlariga topshiriladi. Nodavlat korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning arxiv hujjatlari, shuningdek jismoniy shaxslarning shaxsiy arxiv hujjatlari ularning xususiy mulkidir. Vafot etgan fuqarolarning Milliy arxiv fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan shaxsiy arxiv hujjatlari, vasiyatnoma yoki qonun boʻyicha merosxoʻrlar boʻlmaganda, shuningdek arxiv hujjatlarining mulkdorini aniqlash imkoniyati boʻlmagan taqdirda, davlat mulkiga oʻtadi.

5. Qayta tashkil etilayotgan va tugatilayotgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning arxiv hujjatlari
Korxonalar, muassasalar va tashkilotlar qayta tashkil etilayotganda ularning arxiv hujjatlari tegishli davlat arxivlari bilan kelishilgan holda mazkur korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning huquqiy vorislariga topshiriladi. Korxonalar, muassasalar va tashkilotlar tugatilayotganda ularning arxiv hujjatlari qonunchilikda belgilangan tartibda tegishli davlat yoki nodavlat arxivlariga topshirilishi kerak.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining arxiv ishi sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: arxiv ishi va ish yuritish sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi; arxiv ishini rivojlantirish va arxivlar faoliyatini qoʻllab-quvvatlashga doir davlat dasturlarini tasdiqlaydi; arxiv ishi va ish yuritishning holati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibini belgilaydi; arxiv hujjatlarini jamlash, davlat hisobiga olish, saqlash va ulardan foydalanish tartibini belgilaydi; Milliy arxiv fondi toʻgʻrisidagi va Milliy arxiv fondining davlat katalogi toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlaydi; arxiv hujjatlarini Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritish hamda uning tarkibidan chiqarish tartibini belgilaydi; Milliy arxiv fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarini doimiy (muddatsiz) saqlashni amalga oshiradigan vazirliklar va idoralarning roʻyxatini tasdiqlaydi; arxiv hujjatlarining maxfiylik toifalarini, shuningdek davlat siri va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni oʻz ichiga olgan arxiv hujjatlarini kirib koʻrishga doir cheklovlarni belgilaydi; arxivlarni tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish tartibini belgilaydi; arxivlarning asosiy ish turlari boʻyicha vaqt va ishlab chiqarish namunaviy normalarini belgilaydi; arxivlar va idoraviy arxivlar tomonidan xizmat koʻrsatish tartibini belgilaydi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Oʻzarxiv” agentligining arxiv ishi sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Oʻzarxiv” agentligi (bundan buyon matnda “Oʻzarxiv” agentligi deb yuritiladi): arxiv ishi va ish yuritish sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi; arxiv ishini rivojlantirish va arxivlar faoliyatini qoʻllab-quvvatlashga doir davlat dasturlarini ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi; arxiv ishi va ish yuritishning holati ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi; Milliy arxiv fondining davlat katalogini yuritadi; arxiv hujjatlarini belgilangan tartibda Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritadi hamda uning tarkibidan chiqaradi; hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish tartibini belgilaydi; arxiv hujjatlarini alohida qimmatli hujjatlar va noyob hujjatlar sirasiga kiritish tartibini, shuningdek sugʻurta nusxalarni tayyorlash va saqlash tartibini belgilaydi; arxiv hujjatlarini kirib koʻrish tartibi va shartlarini belgilaydi; davlat mulki boʻlgan arxiv hujjatlarini yoki ularning oʻrnini bosuvchi koʻchirma nusxalarini, shuningdek Milliy arxiv fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarini yoki ularning oʻrnini bosuvchi koʻchirma nusxalarini Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga vaqtincha olib chiqishga ruxsat beradi; arxiv hujjatlari davlat arxivlariga topshirilishi lozim boʻlgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning roʻyxatini tuzish tartibini belgilaydi. “Oʻzarxiv” agentligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

8. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining arxiv ishi sohasidagi vakolatlari
Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari: Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritilgan, tegishli hududda joylashgan davlat arxivlari va idoraviy arxivlarda turgan arxiv hujjatlarining saqlanishi uchun lozim darajadagi shart-sharoitlarni taʼminlaydi; Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritilgan, tegishli hududda joylashgan arxivlar va idoraviy arxivlarda turgan arxiv hujjatlarining holati ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi; tegishli hududdagi davlat arxivlarini moliyalashtirish miqdorini oʻz vakolatlari doirasida belgilaydi. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

9. Milliy arxiv fondining tarkibi
Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlari Oʻzbekiston xalqi madaniy merosining ajralmas qismidir. Milliy arxiv fondi Milliy arxiv fondining davlatga tegishli qismidan va davlatga tegishli boʻlmagan qismidan iboratdir. Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarining fuqarolik muomalasiga ushbu Qonunda belgilangan cheklovlarga rioya etilgan holdagina yoʻl qoʻyiladi.

10. Arxiv hujjatlarini Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritish
Arxiv hujjatlarini Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlari mulkdoriga mazkur hujjatlar roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida guvohnoma belgilangan tartibda beriladi.

11. Arxiv hujjatlarini Milliy arxiv fondi tarkibidan chiqarish
Arxiv hujjatlarini Milliy arxiv fondi tarkibidan chiqarish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

12. Milliy arxiv fondining davlat katalogini yuritish
Milliy arxiv fondining davlat katalogini yuritish “Oʻzarxiv” agentligi tomonidan amalga oshiriladi.

13. Milliy arxiv fondining davlatga tegishli qismi tarkibi
Milliy arxiv fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga, kimning egaligida turganligidan qatʼi nazar, doimiy (muddatsiz) saqlanishi lozim boʻlgan, davlat mulki boʻlgan arxiv hujjatlari kiradi.

14. Milliy arxiv fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibi
Milliy arxiv fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga doimiy (muddatsiz) saqlanishi lozim boʻlgan, nodavlat korxonalar, muassasalar va tashkilotlar faoliyati natijasida yaratilgan arxiv hujjatlari, shuningdek jismoniy shaxslarning shaxsiy arxiv hujjatlari kiradi.

15. Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarining fuqarolik muomalasi xususiyatlari
Milliy arxiv fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarini tasarrufdan chiqarish mumkin emas. Mazkur hujjatlar yoʻqolgan yoki yemirilgan hollarda ular Milliy arxiv fondining davlatga tegishli qismi tarkibidan chiqariladi. Milliy arxiv fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlari “Oʻzarxiv” agentligi oldindan yozma shaklda xabardor qilingan holda tasarrufdan chiqarilishi yoki universal huquqiy vorislik tartibida yoxud boshqa usulda bir shaxsdan ikkinchi shaxsga oʻtishi mumkin.

16. Arxivlarni tashkil etish shartlari
Arxivlarni tashkil etish uchun arxiv hujjatlarini saqlash va ulardan foydalanish talablariga javob beradigan moddiy-texnik baza, shu jumladan bino (xonalar), zarur jihozlar, muhofaza vositalari hamda yongʻinga qarshi vositalar boʻlishi shart. Arxivlarning asosiy ish turlari boʻyicha vaqt va ishlab chiqarish namunaviy normalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Maxfiy arxivlar tashkil etilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

17. Arxivlarning turlari va toifalari
Arxivlar davlat va nodavlat arxivlari turlarida tashkil etilishi mumkin. Davlat arxivlari quyidagi toifalarga boʻlinadi: milliy arxivlar; markaziy davlat arxivlari; viloyat va tuman (shahar) davlat arxivlari; tarmoq davlat arxivlari.

18. Arxivlarni tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish tartibi
Arxivlarni tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

19. Idoraviy arxivlarni tashkil etish
Korxonalar, muassasalar va tashkilotlar arxiv hujjatlarini jamlash, hisobga olish, saqlash va ulardan foydalanish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda idoraviy arxivlarni tashkil etishi mumkin.

20. Arxiv hujjatlarini jamlash
Arxiv hujjatlarini jamlash arxivlar, idoraviy arxivlar va jismoniy shaxslarning shaxsiy arxiv hujjatlarini arxiv hujjatlari bilan toʻldirishni oʻz ichiga oladi. Milliy arxivlar, markaziy, viloyat, tuman (shahar) davlat arxivlari davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, davlat muassasalari va tashkilotlarining faoliyati natijasida yaratilgan arxiv hujjatlari, shuningdek ular tomonidan olingan yoki ularga nodavlat korxonalar, muassasalar va tashkilotlar hamda jismoniy shaxslar topshirgan arxiv hujjatlari bilan jamlanadi. Tarmoq davlat arxivlari tegishli vazirlikning yoki idoraning faoliyati natijasida yaratilgan arxiv hujjatlari bilan jamlanadi. Nodavlat arxivlar qonunchilikda belgilangan tartibda jamlanadi. Arxiv hujjatlari davlat arxivlariga topshirilishi lozim boʻlgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning roʻyxatini tuzish tartibi “Oʻzarxiv” agentligi tomonidan belgilanadi. Nodavlat arxivlar va jismoniy shaxslarning shaxsiy arxiv hujjatlari davlat mulki boʻlgan arxiv hujjatlari bilan jamlanishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Jismoniy shaxslarning shaxsiy arxiv hujjatlari sotilayotganda davlat arxivlari imtiyozli sotib olish huquqiga ega boʻladi. Korxonalar, muassasalar va tashkilotlar shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlarni jamlashi shart. Arxiv hujjatlarini jamlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

21. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasi
Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasi saqlash uchun tanlab olish maqsadida hujjatlar yoki arxiv hujjatlarining qimmatliligini belgilash boʻyicha chora-tadbirlar majmuini oʻz ichiga oladi. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish tartibi “Oʻzarxiv” agentligi tomonidan belgilanadi.

22. Arxiv hujjatlarini hisobga olish
Arxiv hujjatlarini davlat hisobiga olish quyidagilarni oʻz ichiga oladi: arxivlar va idoraviy arxivlarda hisobga olish hujjatlarini tuzish; arxivlar va idoraviy arxivlarda yigʻma hujjatlarni tuzish va ularni “Oʻzarxiv” agentligiga taqdim etish; Milliy arxiv fondining davlat katalogini yuritish. Arxivlar va idoraviy arxivlardagi hisobga olish hujjatlariga quyidagilar kiradi: hujjatlarning kelib tushish kitobi; arxiv fondlarining roʻyxati; arxiv fondi varagʻi; arxiv roʻyxati; arxiv fondi yigʻmajildi. Arxiv hujjatlarini davlat hisobiga olish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Jismoniy shaxslarning shaxsiy arxiv hujjatlarini hisobga olish ular tomonidan mustaqil amalga oshiriladi.

23. Arxiv hujjatlarini saqlash
Korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning arxiv hujjatlarini, shuningdek jismoniy shaxslarning shaxsiy arxiv hujjatlarini saqlash ular tomonidan mustaqil amalga oshiriladi. Milliy arxiv fondi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlari doimiy (muddatsiz) saqlanishi lozim va ularni yoʻq qilib tashlash taqiqlanadi. Milliy arxiv fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarini doimiy (muddatsiz) saqlash davlat arxivlari, muzeylari va axborot-kutubxona muassasalarida, shuningdek roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan vazirliklar va idoralarda amalga oshiriladi. Milliy arxiv fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarini vazirliklar va idoralarda doimiy (muddatsiz) saqlash “Oʻzarxiv” agentligi bilan kelishilgan idoraviy normativ hujjatlar asosida amalga oshiriladi. Milliy arxiv fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarini idoraviy arxivlarda vaqtincha saqlash ushbu Qonunning 24-moddasida belgilangan muddatlar mobaynida amalga oshiriladi. Milliy arxiv fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlari arxivlar va idoraviy arxivlarda, shuningdek jismoniy shaxslarning shaxsiy arxiv hujjatlari tarkibida saqlanishi mumkin. Korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning arxiv hujjatlari, jismoniy shaxslarning shaxsiy arxiv hujjatlari arxivlar, muzeylar va axborot-kutubxona muassasalariga depozitar saqlash uchun topshirilishi mumkin. Korxonalar, muassasalar va tashkilotlar shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlarni saqlashi shart. Arxiv hujjatlarini saqlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

24. Arxiv hujjatlarini idoraviy arxivlarda vaqtincha saqlash muddatlari
Milliy arxiv fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarini idoraviy arxivlarda vaqtincha saqlashning quyidagi muddatlari belgilanadi: davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati tomonidan tashkil etiladigan xoʻjalik boshqaruvi organlari, shuningdek respublika boʻysunuvidagi davlat muassasalari va tashkilotlarining arxiv hujjatlari — oʻn besh yil mobaynida; mahalliy davlat hokimiyati organlari va davlat boshqaruvi organlarining tegishli hududiy boʻlinmalari, viloyat boʻysunuvidagi davlat muassasalari va tashkilotlarining arxiv hujjatlari — oʻn yil mobaynida; tuman va shahar boʻysunuvidagi davlat muassasalari va tashkilotlarining arxiv hujjatlari — besh yil mobaynida; ustav fondida davlat ulushi boʻlgan, chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar, boshqa tashkilotlarning arxiv hujjatlari — oʻn yil mobaynida; ilmiy, texnologik, konstruktorlik va patent hujjatlari — yigirma yil mobaynida; kapital qurilish boʻyicha loyiha hujjatlari — yigirma besh yil mobaynida; telemetrik hujjatlar — besh yil mobaynida; ovozli yozuvlar, videoyozuvlar, kinolentalar, fotosuratlar, fotografiya plyonkalari — tayyorlangan vaqtidan boshlab uch yildan oshmagan muddat mobaynida; mashinada oʻqiladigan hujjatlar — besh yil mobaynida. Milliy arxiv fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarini idoraviy arxivlarda vaqtincha saqlash muddatlari oʻtgach ular belgilangan tartibda davlat arxivlariga elektron koʻchirma nusxalari bilan birga, alohida qimmatga ega boʻlgan va noyob hujjatlar uchun esa sugʻurta nusxalari bilan birga topshiriladi. Agar qonunchilikda boshqacha hol nazarda tutilmagan boʻlsa, fuqarolik holati dalolatnomalari yozuvlari, notarial harakatlar yozuvlari, shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlar, sud ishlari va xoʻjalik kitoblari idoraviy arxivlarda yetmish besh yil mobaynida saqlanishi lozim. Fuqarolik holati dalolatnomalari yozuvlari, notarial harakatlar yozuvlari, sud ishlari va xoʻjalik kitoblarini idoraviy arxivlarda vaqtincha saqlash muddatlari oʻtgach ular belgilangan tartibda davlat arxivlariga topshiriladi.

25. Arxiv hujjatlarining but saqlanishini taʼminlash
Arxivlar va idoraviy arxivlarda arxiv hujjatlarining but saqlanishini taʼminlash arxivlar hamda korxonalar, muassasalar, tashkilotlar rahbarlarining zimmasiga yuklatiladi. Milliy arxiv fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarining but saqlanishini taʼminlamayotgan mulkdorlar sud qaroriga binoan mazkur hujjatlarga boʻlgan mulk huquqidan mahrum etilishi mumkin, shundan soʻng bu hujjatlar saqlash uchun tegishli davlat arxiviga topshiriladi. Davlat arxivlarining binolari mazkur arxivlarni arxiv hujjatlarini saqlashni va ulardan foydalanishni tashkil etish talablariga javob beradigan binolar bilan taʼminlamasdan turib boshqa shaxsga oʻtkazilmasligi lozim. Korxonalar, muassasalar va tashkilotlar shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlarning but saqlanishini taʼminlashi shart. Jismoniy shaxslar oʻz shaxsiy arxiv hujjatlarining but saqlanishini mustaqil ravishda taʼminlaydi. Alohida qimmatli hujjatlar va noyob hujjatlarning sugʻurta nusxalari yaratiladi. Arxiv hujjatlarini alohida qimmatli hujjatlar va noyob hujjatlar sirasiga kiritish tartibi, shuningdek sugʻurta nusxalarni tayyorlash va saqlash tartibi “Oʻzarxiv” agentligi tomonidan belgilanadi.

26. Arxiv hujjatlaridan foydalanish
Arxiv hujjatlaridan foydalanish xizmat, ishlab chiqarish, ilmiy, madaniy, maʼrifiy, taʼlim maqsadida va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa maqsadlarda amalga oshiriladi. Arxiv hujjatlaridan foydalanuvchilar: arxiv hujjatlaridan foydalanish tartibiga rioya qilishi; arxiv hujjatlarining but saqlanishini taʼminlashi; arxiv hujjatlariga yetkazilgan shikastlar yoki arxiv hujjatlaridagi yetishmovchiliklar aniqlanganligi toʻgʻrisida tezkor ravishda arxiv va idoraviy arxiv xodimlariga xabar berishi; arxiv hujjatlaridan olingan maʼlumotlarni buzib koʻrsatish yoki soxtalashtirishga yoʻl qoʻymasligi shart. Arxiv hujjatlaridan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

27. Arxiv hujjatlarini kirib koʻrish
Arxivlar va idoraviy arxivlardagi arxiv hujjatlarini kirib koʻrish foydalanuvchiga ilmiy-maʼlumotnoma apparatini, shuningdek tegishli arxiv hujjatlari yoki ularning koʻchirma nusxalarini taqdim etish orqali taʼminlanadi. Arxivlar va idoraviy arxivlardagi arxiv hujjatlarini, shuningdek jismoniy shaxslarning shaxsiy arxiv hujjatlarini kirib koʻrish ularning but saqlanishini taʼminlash maqsadida cheklanishi mumkin, qonunchilikda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Fuqarolarning shaxsiy hayoti toʻgʻrisidagi yoki ularning hayoti va xavfsizligiga tahdid tugʻdiruvchi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan arxiv hujjatlarini kirib koʻrishga doir cheklovlar arxiv hujjatlari tayyorlangan vaqtdan eʼtiboran yetmish besh yil muddatga belgilanadi. Ushbu muddatdan oldin mazkur hujjatlarni kirib koʻrishga fuqaroning oʻzi tomonidan, uning vafotidan soʻng esa shu fuqaroning merosxoʻrlari tomonidan ruxsat berilishi mumkin. Arxiv hujjatlarini kirib koʻrish tartibi va shartlari “Oʻzarxiv” agentligi tomonidan belgilanadi. Arxiv hujjatlarining maxfiylik toifalari, shuningdek davlat siri va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni oʻz ichiga olgan arxiv hujjatlarini kirib koʻrishga doir cheklovlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

28. Arxivlar va idoraviy arxivlar tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar
Arxivlar va idoraviy arxivlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda xizmatlar koʻrsatadi. Fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini ijtimoiy himoya qilish uchun zarur boʻlgan arxiv maʼlumotnomalarini, shuningdek tegishli davlat hokimiyati va boshqaruvi organlariga arxiv maʼlumotnomalarini va arxiv hujjatining koʻchirma nusxasini berish bepul amalga oshiriladi.

29. Arxiv hujjatlarini Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqish va Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish
Davlat mulki boʻlgan arxiv hujjatlarini yoki ularning oʻrnini bosuvchi koʻchirma nusxalarini, shuningdek Milliy arxiv fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarini yoki ularning oʻrnini bosuvchi koʻchirma nusxalarini Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqishga yoʻl qoʻyilmaydi, ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hol bundan mustasno. Davlat mulki boʻlgan arxiv hujjatlarini yoki ularning oʻrnini bosuvchi koʻchirma nusxalarini, shuningdek Milliy arxiv fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan arxiv hujjatlarini yoki ularning oʻrnini bosuvchi koʻchirma nusxalarini Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga vaqtincha olib chiqishga “Oʻzarxiv” agentligining ruxsati bilan qonunchilikda belgilangan tartibda yoʻl qoʻyiladi. Xususiy mulk boʻlgan, Milliy arxiv fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilmagan arxiv hujjatlari yoki ularning oʻrnini bosuvchi koʻchirma nusxalari Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqilishi mumkin. Bu holda olib chiqilishi bildirilgan arxiv hujjatlari “Oʻzarxiv” agentligi tomonidan belgilangan tartibda hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasidan oʻtkazilishi lozim. Qonuniy asoslarda qoʻlga kiritilgan va (yoki) olingan arxiv hujjatlarini yoki ularning oʻrnini bosuvchi koʻchirma nusxalarini Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirishga ruxsat beriladi.

30. Arxivlarni moliyalashtirish
Davlat arxivlarini moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi. Davlat arxivlarining pulli xizmatlar koʻrsatishdan va moliyalashtirishning boshqa manbalaridan olinadigan mablagʻlari qonunchilikda belgilangan tartibda ularning moddiy-texnika bazasini rivojlantirish hamda xodimlarni moddiy ragʻbatlantirishga yoʻnaltiriladi. Nodavlat arxivlarini moliyalashtirish ularning mulkdorlari mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

31. Arxiv ishi sohasidagi xalqaro hamkorlik
Arxiv ishi sohasidagi xalqaro hamkorlik Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi.

32. Nizolarni hal etish
Arxiv ishi sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

33. Arxiv ishi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Arxiv ishi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

34. Ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish
Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin: 1) Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 15-aprelda qabul qilingan “Arxivlar toʻgʻrisida”gi 768-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 5, 120-modda); 2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1999-yil 15-aprelda qabul qilingan “Arxivlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 769-I-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 5, 121-modda); 3) Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 30-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 621-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 5, 90-modda) XIX boʻlimi.

35. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin; davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

36. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.