FOYDALI MODELGA OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING PATENTI BERILISHI UCHUN TALABNOMALARNI TUZISH, TOPSHIRISH VA KOʻRIB CHIQISH QOIDALARINI TASDIQLASH TOʻGʻRISIDA
(order, 2026-03-25)

Oʻzbekiston Respublikasining “Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq buyuraman: 1. Foydali modelga Oʻzbekiston Respublikasining patenti berilishi uchun talabnomalarni tuzish, topshirish va koʻrib chiqish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. Ushbu Qoidalar kuchga kirgan sanadan eʼtiboran Fan va texnika davlat komiteti raisi tomonidan 1997-yil 15-avgustda tasdiqlangan Foydali modelga Oʻzbekiston Respublikasining guvohnomasi berilishi uchun talabnomani tuzish qoidalari (1997-yil 10-sentabr, roʻyxat raqami 366-son) oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin. 3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan vaqtdan 10 kun oʻtgandan soʻng kuchga kiradi. Mazkur Foydali modelga Oʻzbekiston Respublikasi patentini berish uchun talabnoma tuzish, topshirish va koʻrib chiqish qoidalari (bundan buyon matnda Qoidalar deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasining “Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq ishlab chiqilgan hamda foydali modelga patent berish uchun talabnoma tuzish, topshirish va koʻrib chiqish tartibini belgilaydi. Qonun — Oʻzbekiston Respublikasining “Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari toʻgʻrisida”gi Qonuni; Vazirlik — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi; Davlat muassasasi — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Intellektual mulk markazi” davlat muassasasi; Talabnoma — foydali modelga patent berish uchun talabnoma; Parij konvensiyasi — Sanoat mulkini muhofaza qilish boʻyicha Parij konvensiyasining Oʻzbekiston Respublikasi uchun amaldagi tahriri; Konvensiya talabnomasi — Sanoat mulkini muhofaza qilish boʻyicha Parij konvensiyasiga muvofiq topshirilgan talabnoma; XPK — Xalqaro patent klassifikatsiyasi; BIMT — Butunjahon intellektual mulk tashkiloti. MOʻT ― mashinada oʻqiladigan tashuvchi 1. Qonunning 7-moddasiga muvofiq foydali model sifatida talabnoma berilgan obyekt, agar u yangi va sanoatda qoʻllaniladigan boʻlsa, huquqiy muhofaza qilinadi. Foydali model, agar uning muhim belgilarining majmui texnika taraqqiyoti darajasidan maʼlum boʻlmasa, yangi hisoblanadi. Texnika taraqqiyoti darajasi talabnomada koʻrsatilgan foydali model amalga oshirishi mumkin boʻlgan vazifalarni bajara oladigan vositalar haqidagi Oʻzbekiston Respublikasida hamma foydalana oladigan barcha maʼlumotlarni, shuningdek ularni qoʻllashga doir maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Foydali model, agar amalda ishlata olinadigan boʻlsa, u sanoatda qoʻllaniladigan hisoblanadi. 2. Qonunning 7-modda oltinchi qismiga muvofiq mahsulot yoki usulga tegishli boʻlgan har qanday sohadagi texnikaviy yechim foydali model sifatida eʼtirof etiladi. a) Foydali modelning obyekti ― mahsulot. Foydali model sifatidagi mahsulotga, xususan, qurilma, modda, mikroorganizm shtammi, oʻsimliklar yoki hayvonlarning oʻstirilgan hujayralari kiradi. Qurilmalarga konstruktiv elementlar yoki konstruktiv elementlarning majmui boʻlgan hamda funkitsional-konstruktiv birlikni tashkil qilgan konstrksiyalar, buyumlar (mashinalar, asboblar, apparatlar, uskunalar, mahkamlash buyumlari, mashinalarning detallari, aloqa vositalari, qurilish konstruksiyalari va h.k.) kiradi. Moddalarga quyidagilar kiradi: kimyoviy birikmalar, bularga, shuningdek, shartli ravishda yuqori molekulali birikmalar va gen injeneriyasi mahsulotlari — rekombinant nuklein kislotalar, vektorlar va h.k. ham mansubdir; kompozitsiyalar (tarkiblar, qorishmalar, qotishmalar, eritmalar va h.k.); yadro oʻzgarishi mahsulotlari. Mikroorganizm shtammlari, oʻsimliklar yoki hayvonlarning oʻstirilgan hujayralariga quyidagilar kiradi: bakteriyalar, viruslar, bakteriofaglar, mayda suv oʻtlari, mikroskopik zamburugʻlar va sh.k.larning shtammlari; oʻsimliklar yoki hayvonlarning oʻstirilgan hujayralari, shu jumladan hujayralarning klonlari; mikroorganizmlarning, oʻsimliklar yoki hayvonlar hujayralarining konsorsiumlari; genetik konstruksiyalar, ularga, xususan, plazmidalar, vektorlar, shuningdek mikroorganizmlar, oʻsimliklar va hayvonlarning barqaror transformatsiyalangan hujayralari, transgen oʻsimliklar va hayvonlar mansubdir. b) Foydali model obyekti — usul. Usulga moddiy obyekt ustida moddiy vositalar yordamida oʻzaro bogʻliq harakatlarni bajarish jarayoni mansubdir. 3. Quyidagilar foydali modellar sifatida eʼtirof etilmaydi: ilmiy nazariyalar va matematik usullar; xoʻjalikni tashkil qilish va boshqarish usullari; shartli belgilar, jadvallar, qoidalar; aqliy operatsiyalarni bajarish qoidalari va usullari; elektron-hisoblash mashinalari uchun yaratilgan dasturlar va algoritmlar; binolar, inshootlar, hududlar rejasining sxemalari va loyihalari; buyumlarning estetik talablarni qondirishga qaratilgan faqat tashqi koʻrinishiga doir yechimlar; integral mikrosxemalar topologiyalari; oʻsimliklar navlari va hayvonlar zotlari; jamiyat manfaatlari, insonparvarlik va axloqiy prinsiplarga zid yechimlar. 4. Qonunning 16-modda birinchi qismiga muvofiq talabnoma bitta foydali modelga yoki yagona ijodkorlik fikrini tashkil etgan holda bir-biri bilan uzviy bogʻlangan (foydali modelning birligi sharti) foydali modellar guruhiga taalluqli boʻlishi lozim. Agar quyidagi shartlar bajarilgan boʻlsa, foydali model birligi talabiga rioya qilingan deb eʼtirof etiladi: foydali model formulasida bir foydali model tavsiflangan boʻlsa; foydali model formulasida quyidagi foydali modellar guruhi tavsiflangan boʻlsa: aslida bir xil yoʻl bilan bir xil texnikaviy natijaga (variantlar) erishishni taʼminlaydigan bir turdagi (bir nechta qurilma, bir nechta tur va boshqalar), vazifasi bir xil boʻlgan obyektlarga taalluqli foydali modellar guruhi; foydali modellardan biri boshqasini olish (tayyorlash) uchun (masalan, qurilma yoki moddani va qurilma yoki moddani butunicha yoki ularning qismini olish (tayyorlash) uchun) moʻljallangan foydali modellar guruhi; foydali modellardan biri boshqasini amalga oshirish uchun (masalan, usul va qurilma boshqa usulni butunicha yoki uning biror bir harakatini amalga oshirish uchun) moʻljallangan foydali modellar guruhi; foydali modellardan biri boshqasidan (boshqasida) foydalanish uchun moʻljallangan foydali modellar guruhi (masalan, usul va usulda qoʻllash uchun moʻljallangan modda; usul yoki qurilma va uning qismi). 5. Qonunning 16-modda ikkinchi qismiga muvofiq talabnoma quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak: a) patent berish toʻgʻrisida foydali model muallifi (hammualliflari) va nomiga patent soʻralayotgan shaxs (bundan buyon matnda talabnoma beruvchi deb yuritiladi), shuningdek ularning turar joylari va manzillari koʻrsatilgan ariza (1-ilova); b) foydali modelni amalga oshirish uchun uni yetarli darajada toʻliq ochib beradigan tavsifi; v) foydali modelning mohiyatini ifodalovchi hamda tavsifga toʻla mos keluvchi formulasi; g) chizmalar va boshqa materiallar, agar ular foydali modelning mohiyatini tushunish uchun zarur boʻlsa; d) foydali model referati. 6. Talabnomaga belgilangan miqdorda patent boji toʻlanganini tasdiqlovchi hujjat, yoki patent bojini toʻlashdan ozod qilish yoxud uning miqdorini kamaytirish uchun asoslarni tasdiqlovchi hujjat ilova etiladi. 7. Patent vakili yoki boshqa ishonchli shaxs orqali beriladigan talabnomaga talabnoma beruvchi tomonidan berilgan ishonchnoma yoki ishonchnomaning belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan nusxasi ilova etiladi. 8. Konvensiya ustuvorligi berishni soʻrab berilgan talabnomaga (bundan buyon matnda konvensiya talabnomasi deb yuritiladi) talabnoma beruvchi tomonidan Parij konvensiyasiga aʼzo boʻlgan davlatda berilgan birinchi talabnomaning nusxasi (bundan buyon matnda birinchi talabnoma deb yuritiladi), hamda bu talabnomaning oʻzbek yoki rus tiliga tarjimasi ilova etiladi, va ular konvensiya talabnomasi Vazirlikka kelib tushgan sanadan eʼtiboran uch oy muddatdan kechiktirilmay topshiriladi. Birinchi talabnoma berilgan sanadan oʻn ikki oy muddat oʻtgach, lekin oʻn ikki oylik muddat oʻtgandan soʻng ikki oylik muddatdan kechiktirmay kelib tushgan talabnoma boʻyicha konvensiya ustuvorligi soʻralganda, talabnomaga quyidagilar ilova qilinadi: konvensiya ustuvorligini soʻrash muddatini uzaytirish uchun belgilangan miqdorda patent boji toʻlanganligi toʻgʻrisidagi hujjat; talabnoma beruvchiga bogʻliq boʻlmagan hollarda belgilangan oʻn ikki oylik muddat ichida talabnoma topshirishga toʻsqinlik qilgan vaziyatlar koʻrsatilgan va, agar ular Vazirlikka maʼlum deb oʻylashga asos boʻlmasa, bu vaziyatlar mavjudligini tasdiqlaydigan hujjat. 9. Konvensiya ustuvorligini belgilash toʻgʻrisidagi iltimos, talabnomani topshirishda (patent berish toʻgʻrisidagi arizaning tegishli grafasida keltiriladi) yoki talabnoma Vazirlikka kelib tushgan sanadan eʼtiboran ikki oy muddat ichida topshirilishi mumkin. 10. Ushbu Qoidalarning 5-bandida koʻrsatilgan oʻzbek yoki rus tillarida tuzilgan talabnoma hujjatlari uch nusxada topshiriladi: 2 nusxasi qogʻozda, uchinchisi elektron koʻrinishda mashinada oʻqiladigan axborot tashuvchida topshirilishi mumkin. Aynan oʻsha hujjatlarning oʻzi, agar ular oʻzga tilda tuzilgan boʻlsa, bir nusxada, oʻzbek yoki rus tilidagi tarjimasi esa uch nusxada topshiriladi: 2 nusxasi qogʻozda, uchinchisi elektron koʻrinishda topshirilishi mumkin. Qogʻozdagi va MOʻT dagi talabnoma hujjatlari va qoʻshimcha materiallarning mazmuni aynan bir xil boʻlishi lozim. Qogʻozdagi va MOʻT dagi materiallarning aynan bir xilligiga talabnoma beruvchi javobgardir. Boshqa hujjatlar va, agar ular oʻzga tilda tuzilgan boʻlsa, ularning oʻzbek yoki rus tilidagi tarjimasi bir nusxada taqdim etiladi. 11. Patent berish toʻgʻrisidagi ariza ushbu Qoidalarga 1-ilovada keltirilgan shaklda topshiriladi. Agar qandaydir maʼlumotlarni tegishli grafalarda toʻliq joylashtirishning iloji boʻlmasa, u holda ular arizaning tegishli grafasida: “davomini qoʻshimcha varaqda qarang” deb koʻrsatilgan holda xuddi oʻsha shaklda qoʻshimcha varaqda keltiriladi. Xorijiy ism-familiyalar va korxonalarining nomlari oʻzbek yoki rus tilidagi transliterasiyada koʻrsatiladi. Talabnoma beruvchining nomi, foydali modelning nomi arizada oʻzbek va rus tillarida keltiriladi. Talabnomaning arizaga ilova qilingan boshqa hujjatlari oʻzbek, rus yoki boshqa tilda topshiriladi. Agar talabnoma hujjatlari oʻzga tilda topshirilgan boʻlsa, talabnoma Vazirlikka topshirilgan sanadan ikki oy muddat ichida taqdim etilishi lozim boʻlgan oʻzbek yoki rus tiliga tarjimasi ilova qilinadi. 12. Arizaning (21), (22), (85) kodli grafalari ariza Vazirlikka kelib tushgandan keyin rekvizitlarni kiritish uchun moʻljallangan va talabnoma beruvchi tomonidan toʻldirilmaydi. 13. “Yozishmalar uchun manzil” grafasida pochta orqali tez yetkazib berish boʻyicha odatdagi talablarni qondiradigan yozishmalar uchun manzil, xat oluvchining ismi yoki nomi, va telefon, teleks, faks raqamlari, e-mail (agar ular boʻlsa) keltiriladi. Yozishmalar uchun manzil sifatida, jumladan, Oʻzbekiston Respublikasida yashovchi talabnoma beruvchi (talabnoma beruvchilardan biri) ― jismoniy shaxsning turar joyi manzili, yoki Oʻzbekiston Respublikasidagi talabnoma beruvchi ― yuridik shaxsning joylashgan joyi manzili, yoki Vazirlikda roʻyxatdan oʻtkazilgan patent vakilining yoki boshqa ishonchli shaxsning manzili koʻrsatilishi mumkin. Arizada yozishmalar uchun manzil koʻrsatilmagan taqdirda ushbu manzil sifatida, agar ular tayinlangan boʻlsa, patent vakili yoki boshqa ishonchli shaxsning joylashgan manzili hisoblanadi, aks holda Oʻzbekiston Respublikasi hududida manzilga ega boʻlsa, arizaning talabnoma beruvchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga taalluqli grafalarida talabnoma beruvchining (talabnoma beruvchilar bir qancha boʻlsa ulardan birinchisining) manzili hisoblanadi. 131. (86)- va (87)-kodlar ostidagi grafalar Patent kooperatsiyasi haqidagi shartnomaga (RST) muvofiq topshirilgan foydali modelga xalqaro talabnoma Oʻzbekiston Respublikasida milliy bosqichga oʻtkazilgan hollarda talabnoma beruvchi tomonidan toʻldiriladi. (86)-kod ostidagi grafada foydali modelga xalkaro talabnomaning qabul qiluvchi idora tomonidan belgilanadigan roʻyxatdan oʻtish raqami va xalqaro topshirish sanasi keltiriladi. 14. (54)-kod ostidagi “Foydali model nomi” grafasida talabnoma berilayotgan foydali model (foydali modellar guruhi)ning nomi keltiriladi va u foydali model tavsifida keltirilgan nomga toʻgʻri kelishi hamda ushbu Qoidalarning 24-bandi talablariga mos boʻlishi kerak. 15. (71)-kod ostidagi “Talabnoma beruvchi” grafasida, talabnoma beruvchi (talabnoma beruvchilar) toʻgʻrisida maʼlumotlar keltiriladi: jismoniy shaxsning familiyasi, ismi (otasining ismi), bunda familiya ismdan avval koʻrsatiladi, yoki yuridik shaxsning rasmiy nomi (taʼsis hujjati boʻyicha), shuningdek tegishlicha ularning turar joylari yoki manzillari, shu jumladan mamlakatning rasmiy nomi va toʻliq pochta manzili va BIMTning ST.3 standarti boʻyicha mamlakat kodi (agar u oʻrnatilgan boʻlsa) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar keltiriladi. Agar talabnoma beruvchilar bir nechta boʻlsa, koʻrsatilgan maʼlumotlar ularning har biri uchun keltiriladi. Foydali model mualliflari boʻlgan talabnoma beruvchilarning turar joylari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ushbu grafada keltirilmaydi, balki faqat arizaning (72)-kod ostidagi “Muallif(lar)” grafasida bayon etiladi. Soʻngra shu grafaning oʻzida talabnoma beruvchi jismoniy yoki yuridik shaxs, shuningdek foydali modelning muallifi, muallifning ish beruvchisi yoki muallifning yoxud muallif ish beruvchisining huquqiy vorisi ekanligi tegishli katakchada “X” belgisini qoʻyish bilan belgilanadi. Oʻzbekiston Respublikasi korxonalari, muassasalari uchun OKPO kodi koʻrsatiladi. Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida yashovchi chet ellik yuridik shaxslar yoki jismoniy shaxslar uchun Butunjahon intellektual mulk tashkiloti (BIMT) ST.3 boʻyicha mamlakat kodi (agar u belgilangan boʻlsa) koʻrsatiladi. 16. Ustuvorlikni belgilash toʻgʻrisidagi iltimosni oʻz ichiga olgan grafa faqat sanasi talabnoma Vazirlikka kelib tushgan sanadan bir muncha ilgarigi ustuvorlik soʻralayotgan boʻlsagina toʻldiriladi. Bu holda tegishli katakchalarda “X” belgisini qoʻyib chiqish bilan ustuvorlik soʻrash uchun asoslar belgilanadi va quyidagilar koʻrsatiladi: ancha ilgariroq berilgan talabnomalarning raqamlari, ular asosida yoki ularga qoʻshimcha materiallar asosida ustuvorlik soʻraladi, va soʻralayotgan ustuvorlik sanasi (ancha ilgariroq berilgan talabnomalar yoki ular boʻyicha qoʻshimcha materiallar kelib tushgan sana). Konvensiya ustuvorligi soʻralayotganda, (33)-kod ostida BIMT ST.3 standarti boʻyicha birinchi talabnoma berilgan mamlakat kodi koʻrsatiladi. 17. (74)-kod ostidagi “Patent vakili” grafasi talabnoma beruvchi tomonidan talabnoma berilganga qadar patent vakili tayinlangan hollardagina toʻldiriladi va uning toʻgʻrisida quyidagi maʼlumotlar keltiriladi: familiyasi, ismi (va otasining ismi), Vazirlikda roʻyxatdan oʻtkazilgan raqami, Oʻzbekiston Respublikasidagi turar joyi, telefon, faks raqamlari, e-mail (agar ular boʻlsa). 18. “Ilova qilinadigan hujjatlar roʻyxati” grafasi ilova qilinayotgan hujjatlar nusxalari va har bir nusxadagi varaqlar soni koʻrsatilgan holda tegishli katakchalarda “X” belgisini qoʻyib chiqish orqali toʻldiriladi. Turi ariza formasida koʻzda tutilmagan (“boshqa hujjat”) ilova qilinadigan hujjatlar uchun ularning vazifasi aniq koʻrsatiladi. 19. (72)-kod ostidagi “Mualliflar” va “Toʻliq uy manzili” grafalarda foydali modelning muallifi (mualliflari) toʻgʻrisida maʼlumotlar keltiriladi: familiyasi, ismi (otasining ismi), mamlakat nomi va uning BIMT ST.3 standarti boʻyicha kodini oʻz ichiga olgan toʻliq turar joyi pochta manzili. 20. “Mualliflar” va “Toʻliq uy manzili” grafalari ostida bevosita joylashgan grafa, faqat muallif (mualliflar) patent berish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qilishda uni (ularni) bunday sifatda eslatib oʻtmaslikni soʻraganida toʻldiriladi. Bu holda eʼlon qilishda koʻrsatmaslikni istagan har bir muallifning familiyasi, ismi (otasining ismi) va ularning imzolari keltiriladi. 21. Arizaning oxirgi “Imzo” grafasini, imzo qoʻyish sanasini koʻrsatgan holda toʻldirish barcha hollarda majburiydir. Ariza talabnoma beruvchi tomonidan imzolanadi. Yuridik shaxs nomidan ariza korxona, tashkilot rahbari yoki rahbar tomonidan vakil qilingan shaxs tomonidan uning lavozimi koʻrsatilgan holda imzolanadi. Imzo muhr bilan tasdiqlanadi. Talabnoma patent vakili yoki ishonchli shaxs orqali berilganda, ariza talabnoma beruvchi yoki patent vakili yoxud ishonchli shaxs tomonidan imzolanadi. Imzolar imzo qoʻyuvchi shaxsning familiyasi va ismi-shariflari koʻrsatilgan holda ochib beriladi. Imzo qoʻyishni talab qiladigan u yoki bu maʼlumotlar qoʻshimcha varaqda keltirilgan hollarda, u ham shunday tartibda imzolanadi. Talabnoma beruvchi yoki patent vakilining yoxud ishochli shaxsning imzosi har bir qoʻshimcha varaqda keltirilishi majburiydir. 22. Foydali modelning tavsifi uni amalga oshirish uchun yetarli darajada toʻliq ochib berishi lozim. 23. Tavsif foydali modelning nomini koʻrsatishdan boshlanadi (talabnoma berilgan foydali model XPK ning amaldagi tahriridagi qaysi rubrikaga mansubligi aniqlangan holda, bu rubrikaning indeksi foydali modelning nomidan avval keltiriladi) va quyidagi boʻlimlarni ichiga oladi: foydali model mansub boʻlgan texnika sohasi; texnika taraqqiyoti darajasi; foydali modelning mohiyati; chizmalar figuralari va boshqa materiallar roʻyxatining tavsifi, agar ular talabnomada boʻlsa; foydali modelning amalga oshirish imkoniyatini tasdiqlovchi maʼlumotlar. Tavsif boʻlimini zarur maʼlumotlarga ega manbalarga (adabiyot manbai, ilgari berilgan talabnomadagi tavsifga, muhofaza hujjati tavsifiga va h.k.larga) havola qilish yoʻli bilan almashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi. 24. Foydali modelning nomi aniq, qisqa, foydali modelning mohiyatiga mos boʻlishi, oʻzi mansub boʻlgan obyekt turini belgilashi va obyekt vazifasini tavsiflashi (oʻzi tomonidan bajariladigan vazifani tavsiflashi yoki uning texnikaning u yoki bu sohasiga mansubligini koʻrsatishi) lozim. Foydali modelning nomi, odatda, XPK ning maʼlum rubrikasiga mos boʻlishi lozim. Agar foydali model mohiyatiga mos keladigan rubrikani aniqlashning iloji boʻlmasa, bu holda foydali modelning nomi hamma qabul qilgan tarmoqqa xos, umumiy-texnikaviy atamalarga muvofiq koʻrsatiladi. Agar foydali model har xil sohalarda qoʻllanilishi mumkin boʻlsa va nomi shunday imkoniyatni aks ettirgan boʻlsa, u holda bunday nomda, foydali modelning koʻproq qoʻllanadigan sohalaridan birini aniqlashga hamda “asosan”, “afzalroq” soʻzlarini ishlatishga yoʻl qoʻyiladi. Qoʻllanishi mumkin boʻlgan sohalardan faqat birini taʼkidlovchi “masalan” va “xususan” soʻzlari qoʻllanilmaydi. Foydali modelning nomi atamadan iborat yoki tavsifiy boʻlishi mumkin. Atamadan iborat nom oʻzi bilan mazmuni bir maʼnoli tushunchani ifodalaydi va shu texnika sohasi mutaxassislariga obʼektning muhim belgilari majmuini, ular sanab oʻtilgan va oʻtilmaganidan qatʼi nazar, tavsiflab beradi. Tavsifiy nom faqat obyektning vazifasi va uning tomonidan texnikaning bitta sohasida yoki har xil sohalarida bajariladigan vazifalar toʻgʻrisida tushuncha beradi, lekin talabnoma berilayotgan foydali modelni tavsiflaydigan muhim belgilarning zarur majmui toʻgʻrisida bir maʼnoli fikr yuritish imkoniyatini bermaydi. Nom birlikda bayon etiladi. Quyidagilar bundan mustasno: birlik sonda qoʻllanmaydigan nomlar; umumiy strukturaviy formula bilan qamrab olingan kimyoviy birikmalarga taalluqli foydali modellar nomlari. Individual kimyoviy birikmaga taalluqli foydali model nomiga uning kimyoda qabul qilingan nomenklaturalardan biri boʻyicha nomi kiritiladi. Shuningdek uning aniq vazifasiga tegishli koʻrsatma, biologik faol moddalar uchun esa bilogik faollik turi keltirilishi mumkin. Strukturasi belgilanmagan yuqori molekulali birikmalarni olish usuliga taalluqli foydali model nomiga yuqori molekulali birikma nomi va, agar zarurat boʻlsa, uning vazifasiga koʻrsatma kiritiladi. Moddani ― tarkibi belgilanmagan qorishmani olish usuliga taalluqli foydali model nomiga moddaning vazifasi yoki uning biologik faol xususiyatiga koʻrsatma kiritiladi. Mikroorganizmlar shtammi yoxud oʻsimliklar yo hayvonlar hujayralari liniyalariga taalluqli foydali model nomiga biologik obyektning lotin tilidagi urugʻdoshlik va turdoshlik (xalqaro nomenklatura talablariga muvofiq) nomi muallif (mualliflar)ning familiyasi (familiyalari) va shtammning vazifasi koʻrsatilgan holda kiritiladi; genetik konstruksiyaga taalluqli foydali model nomiga ushbu genetik konstruksiyaning nomi kiritiladi va vazifasi koʻrsatiladi. Biri ikkinchisini olish (tayyorlash), amalga oshirish yoki undan foydalanish uchun moʻljallangan obyektlarga taalluqli foydali boʻlgan modellar guruhining nomi bir foydali modelning toʻliq nomini va boshqasining qisqartirigan nomini oʻz ichiga oladi. Biri boshqasida foydalanish uchun moʻljallangan obyektlarga taalluqli boʻlgan foydali modellar guruhining nomi guruhga kiruvchi foydali modellarning toʻliq nomini oʻz ichiga oladi. Variantlarga taalluqli boʻlgan foydali modellar guruhining nomi qavs ichida “variantlar” soʻzi bilan toʻldirilgan guruhdagi bitta foydali modelning nomini ichiga oladi. Zarur hollarda foydali modelning nomi lotin alifbosi belgilari va arab raqamlarini ichiga olishi mumkin. Boshqa alifbo belgilarini, maxsus belgilarni foydali model nomida qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi. Foydali modelning nomida shaxsiy ismlar, betakalluf nomlar, abbreviaturalar, reklama, firma nomlari, tovar belgilari va xizmat koʻrsatish belgilari, tovar kelib chiqqan joy nomlari va joʻgʻrofiy nomlar, “va boshqalar”, “va h.k.” soʻzlari va foydali modelni identifikasiyalash maqsadlariga xizmat qilmaydigan boshqa shunga oʻxshash soʻzlar qoʻllanishi mumkin emas. 25. Tavsifning “Foydali model mansub boʻlgan texnika sohasi” boʻlimida foydali modelning qoʻllanish sohasi koʻrsatiladi. Agar bunday sohalar bir nechta boʻlsa, ularning afzalrogʻi koʻrsatiladi. 26. Tavsifning “Texnika darajasi” boʻlimida ariza beruvchiga maʼlum boʻlgan foydali model analoglari keltiriladi va ularning orasidan alomatlari majmui boʻyicha foydali modelga eng yaqin analog ajratib koʻrsatiladi. Foydali modelning analogi sifatida foydali modelning ustuvorlik sanasigacha ommaga oshkor boʻlgan maʼlumotlardan maʼlum boʻlgan va foydali modelning muhim alomatlari majmuiga oʻxshash alomatlar majmui bilan tavsiflanadigan foydali model bajaradigan vazifani bajaradigan vosita koʻrsatiladi. Analoglarning har birini tavsiflash paytida u ochib berilgan axborot manbalarining bibliografik maʼlumotlari, analog alomatlarining talabnoma berilayotgan foydali modelning muhim belgilari bilan mos keladiganlari ajratib koʻrsatilgan holda keltiriladi, shuningdek ariza beruvchiga maʼlum boʻlgan va talabdagi texnikaviy natijani olishga toʻsqinlik qiladigan sabablar koʻrsatiladi. Agar foydali model vazifasi aniq, yoki biologik faol xossalarga ega boʻlgan tarkibi belgilanmagan qorishmani olish usuliga taalluqli boʻlsa, analog sifatida xuddi shunday vazifani bajargan yoki xuddi shunday biologik faol xossalarga ega boʻlgan qorishmani olish usuli koʻrsatiladi. Agar foydali model yangi individual kimyoviy birikmani, shu jumladan yuqori molekulali birikmani yoki gen injeneriyasi mahsulotini olishga taalluqli boʻlsa, uning maʼlum strukturaviy analogini olish usuli toʻgʻrisidagi maʼlumotlar keltiriladi. Mikroorganizm shtammi, oʻsimliklar va/yoki hujayralari liniyalari ― modda hosilasiga taalluqli foydali modelning eng yaqin analogini tavsiflashda hosil qilinayotgan modda toʻgʻrisidagi maʼlumotlar keltiriladi. Foydali modellar guruhini taʼriflash paytida, analoglar (shu jumladan eng yaqin analog) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, har bir foydali model uchun alohida keltiriladi. 27. Tavsifning “Foydali modelning mohiyati” boʻlimida foydali modelning mohiyati foydali model tomonidan taʼminlanadigan texnikaviy natijaga erishish uchun yetarli boʻlgan muhim alomatlar majmui bilan ifodalanadi. Alomatlar, agar ular erishiladigan texnikaviy natijaga taʼsir etsa, yaʼni koʻrsatilgan natija bilan sabab-oqibat bogʻlanishida boʻlsa, muhim alomatlarga mansub boʻladi. Ushbu boʻlimda talabnoma berilayotgan foydali model hal qilib berishi lozim boʻlgan vazifa, foydali model amalga oshirilganda olinishi mumkin boʻlgan texnikaviy natija koʻrsatilgan holda, batafsil ochib beriladi. Foydali modelni tavsiflovchi barcha muhim alomatlar keltiriladi, eng yaqin analogdan farqlanadigan alomatlar ajratib koʻrsatiladi, bunda soʻralayotgan huquqiy muhofaza hajmi tatbiq etiladigan barcha hollarda texnikaviy natija olinishini taʼminlovchi alomatlar majmui va foydali modelni faqatgina xususiy hollarda, bajarishning konkret shakllarida yoki undan maxsus foydalanish sharoitlarida tavsiflaydigan alomatlar koʻrsatiladi. Nukleotidlar yoki aminokislotalar ketma-ketligi, ushbu ketma-ketlik alomatni taʼriflash uchun ishlatilgan boʻlsa, uning raqamini ketma-ketliklar roʻyxatida “SEC ID NO …” koʻrinishida koʻrsatish yoʻli bilan taqdim etiladi, agar ketma-ketliklar roʻyxatidagi ketma-ketliklar taʼrifi matndan foydalanib keltirilgan boʻlsa, tegishli erkin matn keltiriladi. Alomat taʼrifini ushbu alomat ochib berilgan axborot manbaiga havola qilish bilan almashtirish mumkin emas. Texnikaviy natija foydali modelni gavdalantiradigan vositani amalga oshirish (tayyorlash) yoki undan foydalanishda olinishi mumkin boʻlgan texnikaviy samara, xususiyat, hodisa va boshqalarning tavsifidan iborat boʻladi. Agar foydali model bir necha texnikaviy natijalarning olinishini (shu jumladan, uni konkret shakllarda bajarishda yoki undan maxsus sharoitlarda foydalanishda) taʼminlasa, ularni koʻrsatish tavsiya etiladi. Texnikaviy natija, xususan, ishqalanish koeffitsientini pasaytirish (oshirish), qisilib qolishining oldini olish, vibrasiyani pasaytirishda, quyma mahsulotlarining strukturasidagi defektlarni bartaraf etish, ishchi organning tashqi muhit bilan kontaktini yaxshilash, signal shaklining buzilishini kamaytirishda, suyuqlik sizib oʻtishini kamaytirish, yorilib ketishning oldini olishda ifodalanishi mumkin. Agar foydali modelni yaratishda maʼlum vazifani bajaradigan vositalarning arsenalinigina kengaytirish yoki bunday vositalarga birinchi marta ega boʻlish masalasi echilayotgan boʻlsa, texnikaviy natija ushbu vazifani amalga oshirishdan iborat boʻlishi mumkin va uni maxsus koʻrsatish talab etilmaydi. Foydali modellar guruhi uchun koʻrsatib oʻtilgan maʼlumotlar, shu jumladan texnikaviy natijalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ham, har bir foydali model uchun alohida keltiriladi. Mikroorganizm shtammi, oʻsimliklar va hayvonlarning oʻstirilgan hujayralarini tavsiflashda qoʻshimcha ravishda uning dastlabki yoki yaqin turdosh shtammlardan ajratib turadigan alomatlari koʻrsatiladi. 28. Qurilmalarni tavsiflash uchun, xususan, quyidagi alomatlardan foydalaniladi: konstruktiv element (elementlar)ning mavjudligi; elementlar orasidagi bogʻliqlikning mavjudligi; elementlarning oʻzaro joylashishi; element (elementlar) yoki butun qurilmaning yasalish shakli, xususan, geometrik shakli; elementlar orasidagi bogʻlanishning bajarilish shakli; elementlar orasidagi bogʻlanishning bajarilish shakli; element (elementlar) yoki butun qurilma qanday materialdan tayyorlanganligi; element vazifasini bajaruvchi muhit. Foydali modelni taʼriflash uchun foydali modelda yoki uning biror elementida foydali modelni ishlashi yoki vazifasini bajarishi uchun taʼsir etmaydigan (soʻzli, tasviriy yoki aralash) alomatlardan foydalanish mumkin emas. 281. Usullarni taʼriflashda, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi: ish harakatning yoki ish harakatlar majmuining mavjudligi; bunday ish harakatlarning vaqtda (ketma-ket, bir vaqtda, har xil birikuvda va h.k.) bajarilish tartibi; ish harakatlarning amalga oshirilish sharti, rejimi, moddalar (dastlabki xom ashyo, reagentlar, katalizatorlar va h.k.), qurilmalar (moslamalar, asboblar, uskunalar va h.k.), mikroorganizmlar shtammlari, oʻsimliklar va/yoki hayvonlar hujayralari liniyalarining qoʻllanishi. 282. Kimyoviy birikmalarni taʼriflash uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi: strukturasi belgilangan past molekulali birikmalar uchun — sifat tarkibi (muayyan elementlarning atomlari), miqdoriy tarkibi (har bir element atomlarining soni), kimyoviy strukturaviy formulada ifodalangan atomlar oʻrtasidagi bogʻliqlik va ularning molekuladagi oʻzaro joylashuvi; strukturasi belgilangan yuqori molekulali birikmalar uchun — makromolekuladagi bitta boʻgʻinning kimyoviy tarkibi va strukturasi, makromolekulaning yaxlit strukturasi (chiziqli, tarmoqlangan), boʻgʻinlarning davriyligi, molekulyar massa, molekulyar-massa jihatdan taqsimlanishi, makromolekula geometriyasi va stereometriyasi, uning oxirgi va yon guruhlari; strukturasi belgilanmagan individual birikmalar uchun — fizikaviy-kimyoviy va ushbu birikmani boshqalaridan farqlash uchun zarur boʻlgan boshqa taʼriflar (shu jumladan olish usulining alomatlari); gen injeneriyasi mahsulotlariga taalluqli individual birikmalar uchun ― nukleotidlar ketma-ketligi (nuklein kislotalar fragmentlari boʻlgan hollarda) yoki fizik xarita (rekombinant nuklein kislotalar va vektorlar boʻlgan hollarda), aminokislotalar ketma-ketligi, shuningdek ushbu birikmani boshqalaridan farqlash uchun zarur boʻlgan boshqa fizik-kimyoviy taʼriflar. 283. Kompozitsiyalarni taʼriflash uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi: sifat (ingrediyentlar) tarkibi; miqdoriy (ingrediyentlar) tarkibi; kompozitsiya strukturasi; ingrediyentlar strukturasi. Tarkibi belgilanmagan kompozitsiyalarning taʼrifi uchun ularning fizik-kimyoviy, jismoniy va utilitar koʻrsatkichlari va olish usulining alomatlari ishlatilishi mumkin. 284. Yadroviy oʻzgartirish yoʻli bilan olingan moddalar taʼrifi uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi: sifat tarkibi (element izotop(lar)i), miqdoriy tarkib (protonlar va neytronlar soni); asosiy yadroviy taʼriflar: yarimparchalanish davri, nurlanish turi va energiyasi (radioaktiv izotoplar uchun). 285. Mikroorganizmlar shtammlari uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi: shtammning urugʻdosh va turdosh nomi (lotin tilida); kelib chiqishi (ajratib olingan manbai, shajarasi); geno- va kimyo taksonomik taʼrifi; morfologik, fiziologik (shu jumladan kultural) taʼrifi; biotexnologik taʼrif (oʻstirish shart-sharoitlari; shtammning mahsuli boʻlgan foydali moddaning nomi va xossalari; faollik (mahsuldorlik) darajasi); virulentlik, antigen strukturasi, serologik xossalari (tibbiy va veterinariya vazifalarini bajaradigan shtammlar uchun); gibridlash prinsipi (gibrid mikroorganizmlar shtammlari uchun). 286. Oʻsimliklar yoki hayvonlar hujayralari liniyasining taʼrifi uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi: passajlar soni; kariologik taʼrif; oʻsish (kinetik) taʼriflar; hayvon organizmida oʻstirish taʼriflari (gibridlar uchun); morfogenezga qodirlik (oʻsimliklar hujayralari uchun). 287. Mikroorganizmlar, oʻsimliklar yoki hayvonlar hujayralarining konsorsiumlarini taʼriflash uchun yuqorida sanab oʻtilgan alomatlarga qoʻshimcha ravishda, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi: adaptatsiya va seleksiya omillari, taksonomik tarkibi, soni va ustun turuvchi komponentlari, almashuvchanligi, umuman olganda, konsorsiumning turi va fiziologik xususiyatlari. 288. Genetik konstruksiyalarga taʼriflash uchun tegishli ravishda ushbu Qoidalarning 30-bandida koʻzda tutilgan alomatlar ishlatiladi (bunda enxanser, promotor, terminator, initsiatsiyalanuvchi kodon, linker, begona gen fragmenti, marker, flankirlanuvchi sohalar konstruktiv elementlar boʻlishi mumkin). 289. Transformatsiyalangan hujayrani taʼriflash uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi: transformatsiyalanuvchi element; hujayra ega boʻlayotgan alomatlar (xossalar); hujayraning kelib chiqishiga koʻrsatma (prokariotik hujayra uchun — urugʻ, oila va/yoki tur); taksonomik alomatlar; tabiiy genom mutatsiyasi; hujayrani oʻstirish sharoitlari va mazkur hujayrani boshqasidan farqlash uchun yetarli boʻlgan boshqa taʼriflar. 2810. Transgen oʻsimlikni taʼriflash, genomda modifikatsiyalangan elementning mavjudligini aniqlash uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi: oʻsimlik ega boʻladigan alomatlar (xossalar); oʻsimlikning kelib chiqishi; taksonomik mansubligi va mazkur oʻsimlikni boshqasidan farqlash uchun yetarli boʻlgan boshqa taʼriflar. 2811. Transgen hayvonni taʼriflash uchun, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi: hayvon genomiga transformatsiya qilingan va maqsadli mahsulotni kodlovchi yoki ekspressiyalovchi gen va/yoki DNK; hayvon ega boʻladigan alomatlar (xossalar); hayvon tomonidan ishlab chiqariladigan modifikatsiyalangan mahsulot; hayvonning mansubligi (tur, zot va h.k.) va mazkur hayvonni boshqasidan farqlash uchun yetarli boʻlgan boshqa taʼriflar. 2812. Mikroorganizmlar, oʻsimliklar yoki hayvonlar hujayralari liniyalarining konsorsiumlarini taʼriflash uchun, sanab oʻtilgan alomatlarga qoʻshimcha ravishda, xususan, quyidagi alomatlar ishlatiladi: adaptatsiya va seleksiya omili, taksonomik tarkibi, soni va ustun turuvchi komponentlari, almashuvchanligi, umuman turi va fiziologik xususiyatlari, shuningdek konsorsiumni boshqalaridan farqlash imkonini beradigan boshqa taʼriflar. 30. Tavsifning “Figuralar roʻyxati” boʻlimida figuralar roʻyxatidan tashqari ularning har birida nima tasvirlangani ham qisqacha koʻrsatib oʻtiladi. Agar foydali model mohiyatini tushuntiradigan boshqa materiallar taqdim etilgan boʻlsa, ularning mazmuni qisqacha keltirib oʻtiladi. 31. Tavsifning “Foydali modelni amalga oshirish mumkinligini tasdiqlovchi maʼlumotlar” boʻlimida foydali modelni amalga oshirish va talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan vazifasining bajarilish imkoniyatlari koʻrsatiladi. Mohiyati umumiy tushunchada ifodalangan, xususan, funksional umumlashtirish darajasida taqdim etilgan alomatlardan foydalanib tavsiflangan foydali modelni amalga oshirish imkoniyati, yo bunday alomatni amalga oshirish vositasi yoki uni olish metodlarini talabnoma materiallarida bevosita tavsiflash bilan yohud bunday vosita yoki uni olish metodlari hammaga maʼlumligini koʻrsatish orqali tasdiqlanadi. Tavsifning ushbu boʻlimida, shuningdek foydali modelni amalga oshirishda echiladigan masalani tavsiflash paytida “Foydali modelning mohiyati” boʻlimida koʻrsatilgan texnikaviy natijani olish imkoniyatini tasdiqlovchi maʼlumotlar ham keltiriladi. Foydali modelni tavsiflash uchun qiymatlar intervali shaklida ifodalanadigan miqdoriy belgilardan foydalanilganda, bu intervalda texnikaviy natija olish imkoniyati koʻrsatib beriladi. 32. Tavsifning “Foydali modelni amalga oshirish mumkinligini tasdiqlovchi maʼlumotlar” boʻlimida qurilma uchun uning konstruksiyasining (statik holatdagi) taʼrifi chizmalar figuralariga havola qilingan holda keltiriladi. Taʼrifdagi konstruktiv elementlarning raqamli belgilari ularning chizma figurasidagi tegishli raqamli belgilariga mos kelishi va ular eslatib oʻtilishi davomida birdan boshlab oʻsib borish tartibida keltirilishi kerak. Foydali model konstruksiyasining taʼrifidan soʻng, uning amal qilishi (ishi) yoki undan foydalanish usuli taʼriflanadi, bunda konstruktiv elementlarning raqamli belgilari va chizmalar figuralariga, zarur boʻlgan hollarda esa boshqa tushuntiruvchi materiallar (epyuralar, vaqt boʻyicha diagrammalar va h.k.)ga havola qilinadi. Agar foydali model funksional darajada tavsiflangan elementga ega boʻlsa va taʼriflangan amalga oshirish shakli dasturlashtiriladigan (rostlanadigan) koʻp funksiyali vositani qoʻllashni nazarda tutsa, u holda shu foydali model tarkibida unga belgilangan konkret funksiyani shunday vosita bilan bajarish imkoniyatini tasdiqlovchi maʼlumotlar taqdim etiladi. Agar bunday maʼlumotlar ichida algoritm, xususan, hisoblash algoritmi keltirilgan holatda, uni blok-sxema shaklida, yoki, agar iloji boʻlsa, tegishli matematik ifoda shaklida keltirish afzalroqdir. 321. Usulga taalluqli foydali model uchun misollarda moddiy obyekt ustida amalga oshiriladigan xatti-harakatlar (usullar, operatsiyalar), shuningdek, bunga zarurat boʻlsa, xatti-harakatlarni amalga oshirish shartlari, aniq rejimlar (temperatura, bosim va h.k.), bunda qoʻllanadigan qurilmalar, moddalar va shtammlar koʻrsatiladi. Agar usul foydali model ustuvorligi sanasigacha maʼlum boʻlgan vositalar (qurilmalar, moddalar va shtammlar)ning ishlatilganligi bilan taʼriflansa, ushbu vositalarning foydali modelni amalga oshirish mumkinligini koʻrsatib beradigan darajada ochib berilishi kifoya. Nomaʼlum vositalar qoʻllanganda, ularning taʼrifi keltiriladi va zarur boʻlgan hollarda grafik tasvirlari ilova qilinadi. Usulda yangi moddalar qoʻllangan boʻlsa, ularni olish usuli ochib beriladi. 322. Umumiy strukturaviy formula bilan tavsiflanadigan kimyoviy birikmalar guruhi (qatori)ni olish usuliga taalluqli foydali model uchun guruh (qator) birikmasini ushbu usul bilan olishga misol keltiriladi, agar guruh (qator) kimyoviy tabiatiga koʻra har xil radikalli birikmalarni oʻz ichiga olgan boʻlsa, ushbu har xil radikalli birikmalarni olish mukinligini tasdiqlash uchun kifoya qiladigan miqdordagi misollar keltiriladi. Guruh (qator)ga kiradigan birikmalarni olish uchun maʼlum metodlar bilan tasdiqlangan strukturaviy formulalar va fizik-kimyoviy taʼriflar keltiriladi. Tavsifda shuningdek yangi birikmalarning vazifasi yoki biologik faol xossalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar keltiriladi. Strukturasi belgilanmagan kimyoviy birikmalarni yoki tarkibi va/yoki strukturasi belgilanmagan qorishmalarni olish usullariga taalluqli foydali modellar uchun ushbu birikmani boshqalaridan farqlash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar koʻrsatiladi. Birikmalar yoki qorishmalarni olish uchun, dastlabki reagentlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek ushbu birikmalar yoki qorishmalarning talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan amalga oshirish imkoniyatlarini tasdiqlaydigan maʼlumotlar, xususan, bunday vazifani taʼminlaydigan xossalar haqidagi maʼlumotlar keltiriladi. 323. Kishilar yoki hayvonlar kasalliklarini davolash, tashxislash yoki oldini olish usuliga taalluqli foydali modellar uchun kasallikning etiopatogeneziga taʼsir koʻrsatuvchi aniqlangan omillar yoki etiopatogenez va qoʻllanayotgan tashxisiy koʻrsatkichlar oʻrtasidagi aloqaning mavjudligiga sabab boʻladigan omillar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar keltiriladi, bunday maʼlumotlar mavjud boʻlmagan hollarda esa, usulning koʻrsatib oʻtilgan holat yoki kasallikni davolash, tashxislash yoki oldini olish uchun yaroqliligini tasdiqlaydigan ishonchli maʼlumotlar (xususan, aynan oʻxshash modellar ustida oʻtkazilgan sinovda yoki boshqa biron yoʻl bilan olingan maʼlumotlar) keltiriladi. 324. Strukturasi belgilangan individual kimyoviy birikmaga taalluqli foydali model uchun maʼlum metodlar bilan isbotlangan strukturaviy formula, fizik-kimyoviy konstantalar keltiriladi va yangi birikma birinchi marta olingan usul tavsiflanadi. 325. Gen injeneriyasi mahsulotlariga taalluqli individual birikma uchun ketma-ketliklar roʻyxatidagi nukleotidlarning ketma-ketlik raqamiga (nuklein kislotalar fragmentlari hollarida) yoki fizik xaritaga (rekombinant nuklein kislotalar va vektorlar hollarida) koʻrsatma, ketma-ketliklar roʻyxatidagi aminokislotalarning ketma-ketlik raqamiga koʻrsatma, shuningdek fizik-kimyoviy va ushbu birikmani boshqalaridan farqlash uchun zarur boʻlgan boshqa taʼriflar keltiriladi. Yangi birikmada birinchi marta olingan usul tavsiflanadi va ushbu birikmaning muayyan vazifa boʻyicha ishlatilishi mumkinligi koʻrsatiladi. Nukleotidlar yoki aminokislotalar ketma-ketligi ushbu ketma-ketlik raqamini ketma-ketliklar roʻyxatida “SEC ID NO …” koʻrinishida koʻrsatish yoʻli bilan taqdim etiladi, agar ketma-ketliklar roʻyxatidagi ketma-ketliklar taʼrifi matndan foydalanib keltirilgan boʻlsa, tegishli erkin matn keltiriladi. 326. Biologik faol birikma uchun faollik va zaharlilikning, zarur hollarda esa hatti-harakatni tanlash qobiliyatining miqdoriy taʼriflarining koʻrsatkichlari keltiriladi. 327. Agar foydali model kishilar yoki hayvonlarning alohida holatlari yoki kasalliklarini davolash, tashxislash yoki oldini olish uchun vositaga taalluqli boʻlsa, bu holda tavsifda ushbu vositadan foydalanishda uning kasallik etiopatogeneziga taʼsirini izohlaydigan aniqlangan omillar haqida maʼlumot keltiriladi, bunday maʼlumot boʻlmagan taqdirda, ushbu vositaning koʻrsatib oʻtilgan kasallikni davolash, tashxislash yoki oldini olish uchun yaroqliligini tasdiqlaydigan ishonchli maʼlumotlar keltiriladi. 328. Agar foydali model strukturasi belgilangan kimyoviy birikmaga taalluqli boʻlsa, uning maʼlum metodlar bilan isbotlangan strukturaviy formulasi, fizik-kimyoviy konstantalari keltiriladi, ushbu birikma olingan usul tavsiflanadi va foydali modelni koʻrsatib oʻtilgan vazifa boʻyicha qoʻllash mumkinligi koʻrsatiladi. 329. Agar kimyoviy birikma mikroorganizm shtammi, oʻsimliklar yoki hayvonlar hujayralarining liniyalaridan foydalanib olingan boʻlsa, uni shtamm, liniya ishtirokida olish usuli tavsiflanadi, ular toʻgʻrisidagi va shtammning depozitlanganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar keltiriladi. 3210. Agar foydali model oraliq birikmaga taalluqli boʻlsa, uni shuningdek maʼlum boʻlgan yakuniy mahsulotga qayta ishlash mumkinligi yoki undan vazifasi aniq yoki biologik faol yangi yakuniy mahsulot olish mumkinligi koʻrsatiladi. 3211 Agar foydali model nuklein kislotalar yoki oqsillarga taalluqli boʻlsa, ularning ketma-ketliklar roʻyxatidagi (nuklein kislotalar boʻlsa, nuleotidlarning, oqsillar boʻlsa, aminokislotalarning) ketma-ketlik raqamiga koʻrsatma, shuningdek fizik-kimyoviy va ushbu mahsulotni boshqalaridan farqlash imkoniyatini beradigan boshqa taʼriflar keltiriladi. Mahsulot olingan usul tavsiflanadi va ushbu mahsulotning muayyan vazifa boʻyicha ishlatilish imkoniyati koʻrsatiladi. 3212. Agar foydali model kompozitsiya (qorishma, eritma, qotishma, shisha va h.k.)ga taalluqli boʻlsa, kompozitsiya tarkibiga kiradigan ingrediyentlar koʻrsatilgan misollar, ularning taʼriflari va miqdoriy nisbati keltiriladi. Kompozitsiyani olish usuli taʼriflanadi, agar uning tarkibida yangi ingrediyent sifatidagi modda boʻlsa, uni olish usuli tavsiflanadi. Keltiriladigan misollarda har bir ingrediyentning tarkibi foydali model formulasida koʻrsatilgan qiymatlar intervalida qanday boʻlsa, shunday qiymat birligida koʻrsatiladi (foydali model formulasida miqdoriy nisbat foizlarda (massa boʻyicha yoki hajm boʻyicha) ifodalansa, misolda koʻrsatilgan hamma ingrediyentlarning jamlama miqdori 100 % ga teng boʻladi). 3213. Shtammga taalluqli foydali model uchun nomenklatura maʼlumotlari va shtammning kelib chiqishi koʻrsatiladi, ozuqa muhitlarining (ekiladigan va fermentatsion) miqdoriy va sifat tarkiblari, oʻstirish sharoitlari (temperatura, rN, solishtirma massa O2, yoritilganlik va h.k.), fermentatsiya vaqti, biosintez taʼrifi, foydali (maqsadli) mahsulotlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, mahsulotning chiqishi, shtammning faollik (mahsuldorlik) darajasi uni aniqlash (testdan oʻtkazish) usullari koʻrsatiladi. Maqsadli mahsulotlarni ajratib olish va tozalash usullari (yangi maqsadli mahsulotlar, masalan, antibiotiklar, fermentlar, monoklonal antijismlar va h.k. produtsentlari uchun) ochib beriladi. Mikroorganizmlar konsorsiumlari hamda oʻsimlik va hayvonlar hujayralari uchun quyidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi: komponentlarning mavjudligini tekshirish metodi, ajratib olish (seleksiya) metodi va seleksiya olib borilgan alomatlar, uzoq vaqt oʻstirishda konsorsiumning barqarorligi, begona mikroorganizmlarni yuqtirishga turgʻunligi. Mikroorganizm shtammi, oʻsimliklar yoki hayvonlar hujayralarining liniyalariga yoxud foydali model ishlatiladigan usulga taalluqli foydali modelni amalga oshirish mumkinligini tasdiqlash uchun shtammni olish usuli tavsiflanadi yoki, agar shtammni olish usuli shtammni amalga oshirish uchun yetarli boʻlmasa, sanasi foydali model ustuvorligi sanasidan ilgariroq kelishi kerak boʻlgan shtammning depozitlangani toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (depozitariy kollekitsyasining nomi va depozitlangan obyektga kolleksiya tomonidan taqdim etilgan roʻyxatga olish raqami) taqdim etiladi. Agar shtamm, hujayralar liniyalari yoki konsorsium obyektning yashovchanligini patentning kamida amal qilish muddati davomida qoʻllab-quvvatlab turishni kafolatlovchi xalqaro kolleksiya yoki Oʻzbekiston Respublikasi kolleksiyasiga joylashtirilgan boʻlsa, patent protsedurasi maqsadlari uchun depozitlash amalga oshirilgan deb hisoblanadi. 3214. Tavsif boʻlimida nukleotidlar va/yoki aminokislotalar ketma-ketliklari, agar ular toʻrt yoki undan ortiq aminokislotalarning tarmoqlanmagan ketma-ketliklarini yoki oʻn yo undan ortiq nukleotidlarning tarmoqlanmagan ketma-ketliklarini bildirsa, batafsil ochib beriladi. Ketma-ketliklar raqamlari bir raqamidan boshlanib, butun songa izchil ortib borishi kerak. Roʻyxatdagi har bir ketma-ketlik raqami foydali modelning tavsifi, formulasi yoki grafik tasvirlarida koʻrsatilgan raqamga mos kelishi kerak. Nukleotidlar va aminokislotalar ketma-ketliklari kamida quyidagi imkoniyatlardan birining yordamida taqdim etilishi kerak: faqat nukleotidlar ketma-ketligi yordamida; faqat aminokislotalar ketma-ketligi yordamida; nukleotidlar ketma-ketligining aminokislotalar ketma-ketligi bilan hamkorlikdagi yordamida. Bu holda aminokislotalar ketma-ketligi alohida raqamga ega aminokislotalar ketma-ketligi sifatida taqdim etilishi lozim. Nukleotidlar va aminokislotalar ketma-ketliklarining roʻyxati tavsifning ajralmas qismi hisoblanadi, shuning uchun ketma-ketliklarni tavsifning yana boshqa biron yerida batafsil bayon qilishga zarurat yoʻq. Gap borayotgan roʻyxat oʻzining tavsifiy qismida erkin matnga — neytral til leksikasi ishlatilmaydigan ketma-ketliklar tavsiflangan taʼriflarga ega boʻlsa, bu holda ushbu erkin matn ketma-ketliklar roʻyxatidagi ketma-ketlik raqamiga ishora boʻlgan tavsifning boshqa boʻlimlarida ham xuddi oʻsha koʻrinishda takrorlanishi lozim. 34. Foydali model formulasi patent orqali beriladigan huquqiy muhofaza hajmini belgilash uchun moʻljallangan. 35. Foydali model formulasi tavsifga va chizmalarga toʻliq asoslangan boʻlishi, yaʼni foydali modelni uning tavsifida keltirillgan va chizmalarda koʻrsatilgan tushunchalar bilan taʼriflab berishi lozim. 36. Foydali model formulasi foydali modelning mohiyatini ifodalashi, yaʼni talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan texnikaviy natijaga erishish uchun yetarli boʻlgan foydali modelning muhim alomatlari majmuini ichiga olishi kerak. 37. Foydali modelning alomatlari foydali model formulasida shunday ifodalanadiki, ularni identifikatsiyalash, yaʼni ularning maʼno-mazmuni maʼlum boʻlgan texnika taraqqiyoti darajasi asosida mutaxassislar tomonidan bir xil maʼnoda tushunilish imkoniyatini taʼminlashi kerak. 38. Foydali model formulasidagi alomat taʼrifini ushbu alomat ochib berilgan axborot manbaiga havola qilish bilan almashtirish mumkin emas. Qoidalarning 37-bandi talablarini buzmay turib, alomatni bunday havolasiz tavsiflash imkoni boʻlmagan hollardagina, ushbu alomat taʼrifini talabnoma tavsifiga yoki chizmalarga havola qilish bilan almashtirishga yoʻl qoʻyiladi. 39. Foydali modelning alomati uni amalga oshirishning turli xususiy shakllarini qamrab olgan umumiy (vazifasi, xususiyati va h.k.larni ifodalaydigan) tushuncha bilan, agar aynan ushbu umumiy tushunchadagi taʼriflar boshqa alomatlar bilan birgalikda talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan texnikaviy natijaga erishishni taʼminlasa, ifodalanishi mumkin. Alomat muqobil koʻrinishda ifodalanishi mumkin, bunda bunday alomat koʻrsatib oʻtilgan muqobil tomonidan istalgan holatda foydali modelning boshqa alomatlari bilan birgalikda aynan bitta texnikaviy natijani olishni taʼminlashi lozim. 40. Foydali model formulasi bir zvenoli va koʻp zvenoli boʻlishi hamda tegishlicha bir yoki bir necha bandlarni oʻz ichiga olishi mumkin. 41. Foydali modelning bir zvenoli formulasi bitta foydali modelni uning alomatlari majmui bilan tavsiflash uchun qoʻllanadi, bunda alomatlar majmui foydali modelning tayyorlanishi yoki undan foydalanishning xususiy hollarida rivojlantirishlar va aniqlashtirishlarga ega boʻlmaydi. 42. Foydali modelning koʻp zvenoli formulasi bitta foydali modelni, uning alomatlari majmuini foydali modelning tayyorlanishi yoki undan foydalanishning xususiy hollariga tatbiqan rivojlantirish va/yoki aniqlashtirishlar bilan birga tavsiflash uchun, yoki foydali modellar guruhini tavsiflash uchun qoʻllanadi. Bitta foydali modelni tavsiflovchi koʻp zvenoli formula bir mustaqil bandga va undan keyin keluvchi bogʻlangan band (bandlar)ga ega boʻladi. Foydali modellar guruhini tavsiflovchi koʻp zvenoli formula bir necha mustaqil bandlarga ega boʻlib, ulardan har biri guruhning foydali modellaridan birini tavsiflaydi. Bunda guruhning har bir foydali modeli tegishli mustaqil bandga boʻysunuvchi bogʻliq bandlarni jalb etish bilan tavsiflanishi mumkin. Koʻp zvenoli formula bandlari birdan boshlab ularni bayon etish tartibida ketma-ket arab raqamlari bilan raqamlanadi. 43. Foydali modellar guruhini tavsiflovchi formulani bayon etishda quyidagi qoidalarga amal qilinadi: alohida foydali modellarni tavsiflovchi mustaqil bandlarda odatda formulaning boshqa bandlariga havola qilinmaydi (agar shunday havola ushbu mustaqil bandni unda boshqa bandning mazmunini butunlay takrorlamasdan bayon etishga imkon bersagina, unga yoʻl qoʻyiladi); bogʻliq bandlar oʻzlari boʻysungan mustaqil bandlar bilan birga guruhlarga birlashtiriladi, bunda guruhdagi har xil foydali modellarni taʼriflash uchun jalb qilingan bir xil mazmundagi bogʻliq bandlar ham shu jumlaga kiradi. 44. Formulaning bandi, odatda, eng yaqin analogning alomatlari bilan mos keluvchi muhim alomatlarni, shu jumladan foydali modelning nomini oʻz ichiga olgan cheklovchi qismdan va foydali modelni eng yaqin analogdan farqlaydigan muhim alomatlarni oʻz ichiga olgan farqlovchi qismdan iborat boʻladi. Formula bandi cheklovchi va farqlovchi qismlarga boʻlib tuzilganda, cheklovchi qismi bayon etib boʻlingandan soʻng, “shu bilan farqlanadiki” soʻz birikmasi kiritiladi, shundan keyin bevosita farqlovchi qism bayon etiladi. 45. Foydali model formulasining bandi, xususan, agar u analoglari boʻlmagan foydali modelni taʼriflasa, cheklovchi va farqlovchi qismlarga boʻlinmay tuziladi. 46. Formulaning bandi bitta gap koʻrinishida bayon etiladi. 47. Foydali model formulasining mustaqil bandi faqat bir modelga taalluqli boʻlishi va bitta gap koʻrinishida bayon etilishi lozim. Bir qancha foydali modellar — variantlarni, agar ular faqat muqobil koʻrinishda ifodalangan alomatlar bilan farqlansa, formulaning bitta mustaqil bandida tavsiflashga yoʻl qoʻyiladi. Agar formulaning mustaqil bandida muqobil koʻrinishda faqat funksional mustaqil boʻlmagan (yaʼni qurilmaning boʻgʻini yoki detali boʻlmagan) alomatlar ifodalangan boʻlsa, bunday mustaqil band faqat bitta foydali modelga taalluqli deb hisoblanadi. 48. Agar formulaning mustaqil bandidagi alomatlar majmui har xil turdagi obyektlarga yoki har biri oʻz vazifasiga ega boʻlgan vositalar majmuiga taalluqli foydali modellarning taʼrifini oʻz ichiga olgan boʻlsa va bunda koʻrsatib oʻtilgan vositalar majmui umumiy vazifani bajaruvchi vositalarni amalga oshirmaydigan boʻlsa, bunday formulaning mustaqil bandi bitta foydali modelga taalluqli deb eʼtirof etilmaydi. 49. Foydali model formulasining bogʻliq bandi foydali modelning mustaqil bandida keltirilgan alomatlar majmuini foydali modelni bajarish yoki undan foydalanishning xususiy hollarida tavsiflaydigan alomatlar bilangina rivojlantirish va/yoki aniqlashtirishdan iborat boʻladi. 50. Formuladagi bogʻliq bandning cheklovchi qismi odatda formulaning mustaqil bandida keltirilganiga nisbatan qisqartirilgan holda bayon qilingan foydali model vazifasini aks ettiruvchi umumlashma tushunchadan va ushbu bogʻliq band mansub boʻlgan mustaqil band va/yoki bogʻliq band (bandlar)ga havoladan iborat. Bogʻliq band formulaning bir necha bandlariga bogʻliq boʻlgan hollarda, ularga havola qilish muqobillardan foydalanilgan holda koʻrsatiladi. Shundan soʻng foydali modelning bajarilishi yoki foydalanishini xususiy hollarda taʼriflaydigan alomatlar keltiriladi. Agar foydali modelni uning bajarilishi yoki foydalanishining xususiy hollarida tavsiflash uchun bogʻliq bandning alomatlari bilan bir qatorda mustaqil bandning alomatlarigina zarur boʻlsa, u holda ushbu bogʻliq bandning bevosita mustaqil bandga boʻysunishidan foydalaniladi. Agar koʻrsatib oʻtilgan taʼrif uchun formulaning bir yoki boshqa bir necha bogʻliq bandlarining alomatlari zarur boʻlsa, u holda ushbu bogʻliq bandning mustaqil bandga tegishli bogʻliq bandlar orqali boʻysunishidan foydalaniladi. Bunda ushbu bogʻliq bandda oʻzi bevosita boʻysungan bogʻliq bandga havola qilinadi. 51. Foydali modelning bogʻliq bandini bayon qilishda ushbu band oʻzi boʻysungan band alomatlarining almashtirilishi yoki chiqarib tashlanishi mumkin emas. Agar foydali model formulasining bogʻliq bandi mustaqil bandning alomatlari almashtirilgan yoki chiqarib tashlangan holda ifodalangan boʻlsa, ushbu bogʻliq band oʻzi boʻysungan mustaqil band bilan birga bitta foydali modelni taʼriflaydi deb eʼtirof etib boʻlmaydi. 52. Formulada qurilmaning alomatlari uni statik holatda taʼriflaydigan holda bayon etiladi. Qurilma konstruktiv elementining bajarilishini taʼriflashda uning harakatchanligi, maʼlum vazifalarni amalga oshirish imkoniyatlari (masalan, aylanish imkoniyati bilan, siljish imkoniyati bilan) va h.k.larni koʻrsatishga yoʻl qoʻyiladi. Agar talabnoma tarkibida chizmalar boʻlsa, formulada koʻrsatib oʻtilgan va ekvivalent konstruktiv elementlarni ifodalaydigan alomatlar ularga tegishli boʻlgan havola qilinadigan izohli koʻrsatmalar bilan birga beriladi. Izohli koʻrsatmalardan foydalanilgan holda, ular qavs ichiga olinishi lozim. Izohli koʻrsatmalar soʻralayotgan huquqiy muhofaza hajmiga taʼsir etmaydi, ular faqat formulani toʻliqroq va aniqroq tushunish maqsadida keltiriladi. 521. Harakat (usul, operatsiya)ga usulning alomati sifatida taʼrif berishda feʼllar majhullik nisbati, aniqlik mayli, uchinchi shaxs, birlik sonda keltiriladi (qizdiriladi, namlanadi, teshiladi va h.k.). 522. Strukturasining kelib chiqishi belgilangan kimyoviy birikmalarni taʼriflaydigan foydali model formulasiga birikmaning nomi yoki ishorasi kiritiladi. Gen injeneriyasi mahsulotlariga taalluqli birikmalar uchun foydali model formulasiga ketma-ketliklar roʻyxatidagi nukleotidlarning ketma-ketlik raqamiga ishora (nuklein kislotalarning fragmentlari hollarida) va fizik xaritaning soʻz orqali ifodalangan taʼrifi (rekombinant nuklein kislotalar va vektorlar hollarida), ketma-ketliklar roʻyxatidagi aminokislotalarning ketma-ketlik raqamiga ishora, shuningdek ushbu birikmani boshqalaridan farqlash uchun zarur boʻlgan fizik-kimyoviy va boshqa taʼriflar kiritiladi. Strukturasi belgilanmagan birikma uchun foydali model formulasiga ushbu birikmaning nomi, fizik-kimyoviy hamda ushbu birikmani boshqalaridan farqlash uchun zarur boʻlgan boshqa taʼriflar, xususan, birikmani olish usulining alomatlari kiritiladi. 523. Kompozitsiyani taʼriflaydigan foydali model formulasiga ushbu kompozitsiyaga kiradigan ingrediyentlar va, zarur boʻlganda, ingrediyentlarning miqdoriy tarkibiga taalluqli alomatlar kiritiladi. Kompozitsiyani taʼriflaydigan formula ingrediyentlarning miqdoriy tarkibiga taalluqli alomatlardan tarkib topgan boʻlsa, ular har qanday bir xonali birliklarda, odatda, tarkibining minimal va maksimal chegaralarini taʼriflaydigan ikkita (pastki va yuqorigi) qiymatda ifodalanadi. Kompozitsiya ingrediyentlaridan birining tarkibini bitta qiymat bilan koʻrsatishga, qolgan ingrediyentlar tarkibini esa ushbu yakka qiymatga nisbatan qiymatlar intervali sifatida koʻrsatishga yoʻl qoʻyiladi (masalan, ingrediyentlar tarkibi asosiy ingrediyent tarkibining 100 mas. qismiga yoki 1 l eritmaga nisbatan keltiriladi). Kompozitsiya tarkibidagi antibiotiklar, fermentlar, anatoksinlar va h.k. ning miqdoriy tarkibini kompozitsiyaning qolgan komponentlari birliklaridan boshqa birliklarda koʻrsatishga yoʻl qoʻyiladi (masalan, kompozitsiyaning qolgan komponentlari massasining miqdoriga nisbatan mingdan biri). Agar kompozitsiyaga taalluqli foydali model qoʻshimcha ingrediyentning kiritilishi bilan taʼriflansa, bu holda tegishli farqlovchi alomatni koʻrsatishdan oldin formulaga “qoʻshimcha ravishda ... ga ega” soʻz birikmasi qoʻshiladi”. Vazifasi faqat faol ibtido bilan belgilanadigan, boshqa komponentlari esa shunday vazifani bajaradigan kompozitsiyalar doirasida anʼanaviy ravishda qoʻllanadigan neytral tashuvchilar boʻlgan kompozitsiyalar uchun formulada faqat mana shu faol ibtidoni hamda uning kompozitsiya tarkibidagi miqdoriy tarkibini, shu jumladan “samarali miqdor” shaklida koʻrsatishga yoʻl qoʻyiladi. Bunday kompozitsiya taʼrifining boshqa variantida, faol ibtidodan tashqari, boshqa komponentlar (neytral tashuvchilar) “maqsadli qoʻshimcha” degan umumlashma tushuncha shaklida koʻrsatilishi mumkin. Bu holda faol ibtido va maqsadli qoʻshimchaning miqdoriy nisbati koʻrsatiladi. Agar foydali modelning alomati sifatida murakkab tarkibli maʼlum modda koʻrsatilgan boʻlsa, uning maxsus nomini ushbu moddaning vazifasi yoki xususiyatini hamda uning asosini koʻratgan holda qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi. Bu holda foydali model tavsifida ushbu modda tavsiflangan axborot manbai keltiriladi. 524. Mikroorganizm shtammi, oʻsimliklar va hayvonlar liniyalarini taʼriflaydigan formulaga biologik obyektning lotin tilidagi urugʻdoshlik va turdoshlik nomi, ushbu tur muallifi (mualliflari)ning familiyasi (familiyalari) va dipozetariy kolleksiyasining nomi yoki abbreviaturasi, depozitlangan obyektga kolleksiya tomonidan taqdim etilgan roʻyxatga olish raqami va shtamm vazifasi kiritiladi. 54. Foydali model mohiyatini izohlaydigan materiallar grafik tasvirlar (chizmalar, sxemalar, grafiklar, epyuralap, rasmlar, ossilogrammalar va h.k.) va jadvallar koʻrinishida rasmiylashtirilishi mumkin. Foydali modelni chizmalar yoki sxemalar bilan tasvirlashning iloji boʻlmagan hollarda rasmlar topshiriladi. Fotosuratlar grafik tasvirlarga qoʻshimcha sifatida topshiriladi. Chizmalar, sxemalar va rasmlar alohida varaqda (varaqlarda) taqdim etiladi va har bir varaqning yuqorisidagi oʻng burchakda foydali modelning nomi koʻrsatiladi. 55. Foydali modelning referati foydali model toʻgʻrisida axborot berish maqsadlariga xizmat qiladi va foydali model tavsifi mazmunining qisqartirilgan bayonidan iborat boʻlib, foydali modelning nomini, foydali model mansub boʻlgan texnika sohasining, va/yoki, agar bu nomdan aniq-ravshan boʻlmasa, foydalanish sohasining taʼrifini, va foydali model mohiyatining taʼrifini erishiladigan texnikaviy natija koʻrsatilgan holda oʻz ichiga oladi. Foydali model referatida foydali modelning mohiyati formulani erkin bayon qilish yoʻli bilan, har bir mustaqil bandining muhim alomatlari saqlangan holda tavsiflanadi. Zarur boʻlgan hollarda foydali model referatiga chizma kiritiladi. Referatga kiritiladigan chizma alohida varaqda, shu jumladan, tavsifni tasvirlovchi chizma figuralarining biriga aynan oʻxshash boʻlgan hollarda ham, referat matni nusxalari soni nechta boʻlsa, shuncha topshiriladi. Foydali model referati qoʻshimcha maʼlumotlarga ega boʻlishi, ularga, xususan, formulada bogʻliq bandlarning mavjudligi va soni, grafik tasvirlar, jadvallarning mavjudligi koʻrsatilishi mumkin. Referat matnining tavsiya etiladigan hajmi — 1000 bosma belgigacha. 56. Talabnomada axloq-odob va ijtimoiy tartibga zid iboralar, chizmalar, rasmlar, fotosuratlar va boshqa materiallar; boshqa shaxslarning mahsulotlari yoki texnologik jarayonlariga, shuningdek boshqa shaxslarning talabnomalari va muhofaza hujjatlariga nisbatan bayon qilingan iltifotsiz fikrlar; foydali modelga ochiqdan-ochiq taalluqli boʻlmagan yoxud talabnoma hujjatlarini ushbu Qoidalarning talablariga muvofiq deb eʼtirof etish uchun zarur boʻlmagan maʼlumotlar va fikrlar boʻlmasligi lozim. “Texnika darajasi” boʻlimida maʼlum foydali molellarning kamchiligini koʻrsatish yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan element deb hisoblanmaydi. 57. Foydali modelning formulasi, tavsifi va uni tushuntirib beruvchi materiallarda, shuningdek referatda standartlashtirilgan atamalar va qisqartmalar, ular mavjud boʻlmagan hollarda esa ilmiy va texnikaviy adabiyotda hamma qabul qilgan atamalar va qisqartmalar qoʻllanadi. Ilmiy-texnik adabiyotda keng qoʻllanmaydigan atama va qisqartmalar ishlatilganda, ularning maʼnosi matnda birinchi marta qoʻllanganda tushuntirib beriladi. Ilmiy-texnik adabiyotlarda noilmiy deb hisoblangan tushunchalarni taʼriflovchi atamalarning qoʻllanishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Hamma shartli belgilarning shifralari ochiladi. Foydali modelning tavsifi va formulasida yagona atamalarga rioya qilinadi, yaʼni tavsif matni va formuladagi bir xil belgilar bir xil ataladi. Atamaning yagonalik talabi, shuningdek fizikaviy qiymatlar kattaliklariga va qoʻllanayotgan shartli belgilarga ham taalluqlidir. Fizikaviy kattaliklar odatda amaldagi Xalqaro birliklar sistemasi birliklari bilan ifoda etiladi. 58. Hamma hujjatlar zarur boʻlgan hollarda ularni bevosita reproduksiya qilib, cheklanmagan miqdorda nusxa koʻchirish imkoniyati boʻlgan tarzda rasmiylashtiriladi. Har bir varaqning faqat bir tomonidan foydalaniladi, qatorlar varaqning kichik tomoniga parallel joylashtiriladi. 59. Talabnomaning hujjatlari pishiq, oq, tekis, yarqiramaydigan qogʻozda rasmiylashtiriladi. Talabnoma hujjatlarini MOʻT da ham berish mumkin. 60. Talabnomaning har bir hujjati alohida varaqdan boshlanadi. Varaqlar 210 x 297 mm formatga ega boʻladi. Tavsif, formula, chizma va referatlarni oʻz ichiga olgan varaqlar hoshiyalarining oʻlchamlari quyidagicha boʻladi, mm: yuqoridan ― 20; chapdan ― 25; oʻngdan ― 20; pastdan ― 20. Chizmalar chizilgan varaqlardagi foydalaniladigan sathning oʻlchami 170 ― 262 mm dan oshmasligi lozim, hoshiyalarning minimal oʻlchamlari quyidagicha boʻlishi kerak, (mm): yuqoridan ― 25; oʻngdan ― 15; quyidan ― 10; chapdan ― 25. Bu varaqlarda foydalanilgan yoki foydalanishga yaroqli sath atrofida ramka chizilmasligi lozim. Tasvirlar formati talabnoma hujjatlarining varaqlari belgilangan oʻlchamlardan oshmaydigan qilib tanlanadi. Kichik formatdagi tasvirlar (fotosuratlar) qogʻoz varaqlariga yopishtirilgan holda, varaq formati va sifatiga qoʻyilgan talablarga rioya qilingan holda taqdim etiladi. 61. Talabnomaning har bir hujjatining varaqlari birdan boshlab alohida raqamlab chiqiladi. Varaqlarning raqamlari ikkinchi varaqdan boshlab arab sonlari bilan qoʻyiladi. Foydali model formulasi va tavsifining har beshinchi qatorini raqamlab chiqish tavsiya etiladi. Raqamlar belgilanayotgan qatorning chap tarafiga arab sonlari bilan qoʻyiladi. 62. Hujjatlar qora rangli shrift bilan bosiladi. Tavsif, formula va referat matnlari 1,5 interval bilan bosh harflarining balandligi 2,1 mm dan kam boʻlmagan holda bosiladi. Grafik simvollar, lotincha nomlar, lotincha va yunoncha harflar, matematik ifodalar (formulalar) yoki simvollar siyoh, qora rangli pasta yoki tush bilan keyin yozib qoʻyilishi mumkin. Formulalarni bosma shaklda va qoʻl bilan aralash holda yozishga ruxsat etilmaydi. MOʻT da beriladigan materiallarga koʻyiladigan talablar Vazirlik tomonidan belgilanadi. 63. Foydali modelning tavsifida, formulasida va referatida matematik ifodalar (formulalar) va simvollar ishlatilishi mumkin. Matematik formulalarda mavjud boʻlgan hamma harfiy belgilar ochib beriladi. Formulalarga beriladigan tushuntirishlarni ustun shaklida yozish va har bir qatordan soʻng vergul bilan nuqta qoʻyish lozim. Bunda harfiy ifodalar formulada kelgan tartibga muvofiq ochib beriladi. Matematik belgilar: >, <, = va boshqalar faqat matematik formulalarda qoʻllanadi, matnda esa ularni soʻzlar bilan yozish lozim (katta, kichik, teng va h.k.). Kattaliklar orasidagi intervallarni “...dan” va “...gacha” qoʻshimchalar bilan belgilash lozim. Kattaliklarni foizlar bilan ifodalashda foiz (%) belgisi sondan soʻng qoʻyiladi. Agar kattaliklar bir nechta boʻlsa, u holda foiz belgisi ularni sanab oʻtishdan oldin qoʻyilib, qoʻsh nuqta bilan ajratiladi. Matematik formulalarda koʻchirish faqat belgi boʻyicha amalga oshiriladi. 64. Grafik tasvirlar (chizmalar, sxemalar, grafiklar, rasmlar va h.k.) chizmachilik asboblari yordamida oʻchirilmaydigan, qora, aniq chiziqlar bilan shtrixlanmay va boʻyalmay bajariladi. 65. Tasvirlarning masshtabi va aniqligi ulardan fotografik nusxa koʻchirishda oʻlchamlar 2/3 gacha chiziqli kichraytirilganda, hamma detallarni farqlab aniqlash mumkin boʻladigan tarzda tanlanadi. 66. Raqamlar va harflar qavslar, aylanalar yoki qoʻshtirnoqlar ichiga olinmaydi. Raqamlar va harflarning balandligi 3,2 mm dan kam boʻlmagan holda tanlanadi. Raqamli va harfli belgilar aniq qilib bajariladi, chiziqlarining qalinligi tasvir chiziklarining qalinligiga mos boʻlishi lozim. 67. Har bir grafik tasvir, uning koʻrinishidan qatʼi nazar, tavsif matnida keltirilgan tartibga muvofiq arab sonlari bilan figura sifatida alohida raqamlanadi (fig. 1, fig. 2 va h.k.). Agar tavsif bitta figura bilan tushuntirilsa, u raqamlanmaydi. 68. Chizmaning bir varagʻida bir necha figuralar joylashtirilishi mumkin, bunda ular bir-birlaridan aniq chegaralab qoʻyiladi. Agar ikki va undan ortiq varaqlarda joylashgan figuralar bitta figuraning boʻlaklarini tashkil etsalar, har xil varaqlarda tasvirlangan figuralardan birortasi tushirib qoldirilmay kompanovka qilinishi mumkin boʻlgan holda joylashtiriladi. Alohida figuralar varaqda shunday joylashtiriladiki, bunda varaqlar maksimal darajada toʻldirilgan boʻlishi va tasvir odatda varaqning uzun tomoni vertikal holatda joylashtirilganda oʻqish mumkin boʻlgan holda joylashtirilishi lozim. 69. Chizmalar texnikaga oid chizmalarni tayyorlash qoidalariga muvofiq va ushbu Qoidalarning 65-, 67-, 74-, 75-bandlari talablari hisobga olingan holda bajariladi. 70. Chizmada toʻgʻri burchakli (ortogonal) proeksiyalardan (turli koʻrinishlar, qirqimlar va kesimlarda) foydalanish afzalroq hisoblanadi; shuningdek aksonometrik proeksiyalardan ham foydalanish mumkin. 72. Chizmadagi har bir element hamma boshqa elementlarga nisbatan proporsional holda bajariladi, elementni aniq tasvirlash uchun proporsiyalarni farqlash zarur boʻlgan hollar bundan mustasno. 73. Chizmalar hech qanday yozuvlarsiz bajariladi, zarur soʻzlar, masalan “suv”, “bugʻ”, “ochiq”, “yopiq”, “A-A” (qirqimni koʻrsatish uchun) va h.k. bundan mustasno. 74. Chizmalarda oʻlchamlar koʻrsatilmaydi, zarur boʻlgan hollarda ular tavsifda keltiriladi. 75. Chizmalarda tasvirlangan elementlar foydali modelning tavsifiga muvofiq holda arab raqamlari bilan belgilanadi. Bir necha figuralarda keltirilgan bir xil elementlar bir xil son bilan belgilanadi. Turli figuralarda keltirilgan turli elementlarni bir xil sonlar bilan belgilash mumkin emas. Tavsifda koʻrsatilmagan belgilar chizmada qoʻyilmaydi. 76. Agar grafik tasvir sxema koʻrinishshida keltirillgan boʻlsa., u holda uni bajarishda standartlashtirilgan shartli grafik belgilar qoʻllanadi. Bir koʻrinishdagi sxemada, boshqa koʻrinishdagi sxemalarning ayrim elementlarini (masalan, elektrik sxemada ― kinematik va gidravlik sxemalar elementlarini) keltirish mumkin. Agar sxema elementlarning grafik belgilari sifatida toʻgʻri burchaklar shaklida keltirilgan boʻlsa, u holda, sonli belgilardan tashqari, bevosita toʻgʻri burchakka elementning nomi ham yozib qoʻyiladi. Agar element grafik tasvirlarining oʻlchamlari bunday qilishga yoʻl qoʻymasa, elementning nomini chiqariladigan chiziqda koʻrsatish mumkin (zarur boʻlgan hollarda, sxemaning hoshiyasiga joylashtirilgan rasm ostidagi yozuv shaklida). 77. Rasm undan bevosita nusxa koʻchirish mumkin boʻlgan darajada aniq qilib bajarilishi lozim. 78. Chizmalar, sxemalar, rasmlar foydali model tavsifi va formulasida keltirilmaydi. 79. Axborot manbalarining bibliografik maʼlumotlari ular boʻyicha axborot manbaini topish mumkin boʻlgan holda koʻrsatilishi lozim. 80. Foydali model muallifi, ish beruvchi yoki ularning huquqiy vorislari talabnoma topshirish va patent olish huquqiga ega. 81. Talabnoma bevosita Vazirlikka topshiriladi yoki pochta orqali yuboriladi. 82. Talabnoma bevosita talabnoma beruvchi tomonidan yoki Vazirlikda roʻyxatdan oʻtgan patent vakillari yoxud boshqa ishonchli shaxs orqali topshirilishi mumkin. 83. Qonunning 35-moddasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida yashaydigan jismoniy shaxslar yoki xorijiy yuridik shaxslar, agar Oʻzbekiston Respublikasi ishtirok etgan xalqaro shartnomada boshqacha qoidalar koʻzda tutilmagan boʻlsa, talabnoma berish va patent olish bilan bogʻliq ishlarni Vazirlikda roʻyxatdan oʻtkazilgan patent vakillari orqali olib boradilar. 84. Talabnoma boʻyicha ishlarni olib borish va talabnomani koʻrib chiqishda oʻz manfaatlarini himoya qilish uchun talabnoma beruvchi patent vakilini yoki ishonchnoma berish orqali ishonchli shaxsni tayinlashi mumkin. Vazirlik va Davlat muassasasi oldida vakillik qilish uchun Oʻzbekiston Respublikasida rasmiylashtiriladigan ishonchnoma oddiy yozma shaklda tuziladi. Agar ishonchnoma oʻzbek yoki rus tilidan boshqa tilda berilgan boʻlsa, unga shu tillardan biriga qilingan tarjima ilova qilinadi. Ishonchnoma talabnoma bilan bir vaqtda taqdim etiladi. Agar ishonchnoma Vazirlikda roʻyxatdan oʻtkazilgan bir necha patent vakili nomiga yoki bir necha ishonchli vakil nomiga berilgan boʻlsa, u holda talabnoma boʻyicha patent olish ishlari ularning istalgan tomonidan olib borilaveradi. 85. Yozishma talabnoma beruvchi yoki uning ushbu ishga vakolat berilgan patent vakili yoki ushbu ishga vakolat berilgan ishonchli shaxs tomonidan har bir talabnoma boʻyicha alohida olib boriladi. 86. Talabnoma topshirilgandan keyin yuboriladigan materiallarda talabnoma raqami va talabnoma beruvchi yoki uning patent vakili yoxud ishonchli vakilining imzosi boʻlishi shart. Talabnoma raqami koʻrsatilmagan materiallar, agar raqamni bilvosita aniqlash imkoni boʻlmasa, koʻrilmay qaytarib yuboriladi. 87. Talabnoma boʻyicha ish yuritish jarayonida yuboriladigan materiallar Qonunda belgilangan muddatlarda taqdim etiladi. 88. Vazirlikka ushbu Qoidalarning talablari buzilgan holda taqdim etilgan materiallar boʻyicha soʻrovnoma yuboriladi va soʻrovnoma yuborilgan sanadan eʼtiboran uch oy mobaynida toʻgʻrilangan va mavjud boʻlmagan materiallarni taqdim etish taklif qilinadi. Talabnoma beruvchi yoki uning patent vakili yoxud ishonchli shaxsi boʻlmagan shaxslar tomonidan taqdim etilgan materiallar koʻrilmaydi. Bunday materiallarni taqdim etgan shaxsga tegishli bildirishnoma yuboriladi. 89. Qonunning 20-moddasiga muvofiq talabnoma beruvchi talabnoma topshirilgan sanadan eʼtiboran ikki oy mobaynida talabnomada koʻrsatilgan obyektning mohiyatini oʻzgartirmaganh olda unga tuzatishlar, aniqliklar yoki qoʻshimcha materiallar kiritish huquqiga ega. 90. Belgilangan miqdordagi patent boji toʻlangan taqdirda talabnoma boʻyicha tuzatishlar, aniqliklar yoki qoʻshimcha materiallar tegishli ariza berish yoʻli bilan koʻrsatilgan muddat oʻtgandan keyin ham, lekin patent berish haqidagi qaror chiqarilgunga qadar kiritilishi mumkin. Arizaga talabnoma materiallariga oʻzgartirishlar kiritish uchun patent boji toʻlangani haqidagi hujjat ilova qilinadi. Patent boji toʻlangani haqidagi hujjat taqdim etilmagan taqdirda yuridik ahamiyatga molik harakatlar amalga oshirilmaydi va bu haqda talabnoma beruvchi xabardor qilinadi. Toʻlangan patent bojining summasi belgilangan miqdordan kam boʻlgan taqdirda, talabnoma beruvchi Davlat muassasasi tomonidan etishmayotgan patent bojini toʻlash haqidagi bildirishnoma yuborilgan sanadan eʼtiboran uch oy mobaynida kerakli summani toʻlash huquqiga ega. 91. Talabnoma materiallariga tuzatishlar, aniqliklar va qoʻshimchalar kiritish talabnoma beruvchi tomonidan tegishli yozma arizalar va almashtiriladigan varaqlarni topshirish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Ariza shakllari ushbu Qoidalarga berilgan 2, 3, 4-ilovalarda keltirilgan. Almashtiriladigan varaqlar talabnoma tegishli hujjatining har bir nusxasi uchun oʻzbek yoki rus tilida taqdim etiladi. Talabnoma beruvchi ariza Vazirlikka kelib tushganligi va uni koʻrib chiqish natijalari haqida xabardor qilinadi. 92. Yuridik shaxs boʻlgan talabnoma beruvchining nomi yoki jismoniy shaxs boʻlgan tallabnoma beruvchining familiyasi (ismi, otasining ismi) oʻzgartirilganda Vazirlikka talabnoma beruvchining nomiga oʻzgartirish kiritish haqida ariza beriladi va ushbu oʻzgartirishlarni tasdiqlaydigan hujjat taqdim etiladi. Ariza shakli ushbu Qoidalarga berilgan 2-ilovada keltirilgan. 93. Talabnomaga boʻlgan huquq boshqa shaxsga oʻtkazilgan holda talabnoma beruvchi tomonidan Vazirlikka talabnoma beruvchini oʻzgartirish toʻgʻrisidagi yozuvni kiritish haqida ariza beriladi. Ariza shakli ushbu Qoidalarga berilgan 3-ilovada keltirilgan. Patent olishga boʻlgan huquqning boshqa shaxsga oʻtkazilishida yoki talabnoma beruvchining nomi oʻzgarishi natijasida talabnoma beruvchi haqidagi koʻrsatmani oʻzgartirish foydali modelni tegishli davlat reestrida roʻyxatdan oʻtkazish sanasigacha amalga oshirilishi mumkin. Arizada talabnomaga boʻlgan huquq boshqa shaxsga — huquq vorisiga oʻtkazilishi haqida koʻrsatma, bu shaxs haqidagi ushbu Qoidalarning 13-bandida koʻzda tutilgan maʼlumotlar keltirilishi lozim. Ariza talabnoma beruvchi va uning huquq vorisi tomonidan ushbu Qoidalarning 21-bandida koʻzda tutilgan tartibda imzolanadi. Ariza faqat talabnoma beruvchi tomonidan imzolangan taqdirda, arizaga talabnoma beruvchi va uning huquq vorisi tomonidan imzolangan huquq oʻtkazilganligini tasdiqlaydigan hujjat ilova qilinadi. Ariza shakli ushbu Qoidalarga berilgan 3-ilovada keltirilgan. 94. Belgilangan talablar bajarilgan taqdirda talabnoma beruvchi va uning huquq vorisi talabnoma materiallariga talabnoma beruvchi oʻzgartirilganligi toʻgʻrisidagi yozuv kiritilganligi haqida xabardor qilinadi. Keyingi barcha yozishmalar yangi talabnoma beruvchi bilan olib boriladi. Talabnoma beruvchi va uning huquqiy vorisiga talabnoma beruvchi oʻzgartirilganligi toʻgʻrisidagi yozuv kiritilganligi haqidagi bildirishnoma yuborilgan sana talabnomaga boʻlgan huquq oʻtkazilgan sana deb hisoblanadi. Belgilangan talablar bajarilmagan taqdirda talabnoma beruvchi va uning huquqiy vorisi taqdim etilgan hujjatlarga aniqliklar va/yoki tuzatishlar kiritilishi kerakligi haqida yoki talabnoma materiallariga talabnoma beruvchi oʻzgartirilganligi toʻgʻrisidagi yozuv kiritish mumkin emasligi haqida tegishli sabablarni koʻrsatgan holda xabardor qilinadi. 95. Vazirlik talabnoma hujjatlariga tuzatishlar kiritish haqidagi talabnoma beruvchi yoki uning patent vakili yoxud ishonchli vakili tomonidan imzolangan hamda tegishli talabnoma raqami va kiritilishi lozim boʻlgan tuzatishlar koʻrsatilgan arizani qabul qiladi. Ariza shakli ushbu Qoidalarga berilgan 4-ilovada keltirilgan. Talabnoma hujjatlaridagi yaqqol ayon boʻlgan va texnik xatolarni tuzatish ham foydali modelni tegishli davlat reestrida roʻyxatdan oʻtkazish sanasiga qadar amalga oshirilishi mumkin. Agar mutaxassis uchun taklif etilgan tuzatishdan boshqasining amalga oshirilishi mumkin emasligi umumeʼtirof etilgan bilimlardan ayon boʻlsa, tuzatish yaqqol ayon deb hisoblanadi. Agar tuzatishlar bibliografik maʼlumotlarni koʻrsatishda matn terishdagi xatolarga va boshqa shu kabi xatolarga oid boʻlib, hujjatni tuzatish bevosita nusxa olishda aniqlikka nisbatan salbiy oqibatlarga olib kelmasa, tuzatish kiritish zarurligi talabnoma beruvchining xatida bayon qilinishi va avvalgisining oʻrnini bosadigan varaqlar taqdim etilmasligi mumkin. 96. Belgilangan talablarga rioya qilinmagan hollarda talabnoma beruvchi taqdim etilgan hujjatlarga aniqliklar va/yoki tuzatishlar yoxud qoʻshimcha materiallar kiritish lozimligi haqida yoki tegishli sabablarni koʻrsatgan holda talabnoma materiallariga oʻzgartirishlar kiritish mumkin emasligi haqida xabardor qilinadi. 97. Talabnoma beruvchi foydali model birligi talabi buzilgan talabnomadan bir yoki bir nechta alohida talabnomalarni ajratib olishi mumkin (bundan buyon matnda ajratilgan alohida talabnoma deb yuritiladi). 98. Ajratilgan alohida talabnomalarda dastlabki talabnomaning topshirilish sanasi va foydali model ustuvorligi, dastlabki talabnoma boʻyicha bir muncha ilgariroq ustuvorlikni belgilash huquqi mavjud boʻlgan hollarda esa, ushbu ustuvorlik saqlab qolinadi. 99. Iltimosnoma bilan birga ushbu Qoidalarning 5 — 79-bandlariga muvofiq rasmiylashtirilgan hujjatlar va belgilangan miqdorda patent boji toʻlangani haqidagi hujjat yoki patent bojini toʻlashdan ozod etish yoxud uning miqdorini kamaytirish uchun asoslarni tasdiqlaydigan hujjat taqdim etiladi. 100. Qonunning 20-moddasiga muvofiq belgilangan talablar buzilgan holda rasmiylashtirilgan talabnoma boʻyicha talabnoma beruvchiga etishmagan yoki tuzatilgan materiallarni soʻrovnoma joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida taqdim etish taklif qilingan soʻrovnoma yuboriladi. Soʻralgan materiallarni talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etish muddati belgilangan muddatni uzaytirish toʻgʻrisida iltimosnoma berilgan holda, ammo 12 oydan oshmagan muddatga uzaytirilishi mumkin. Iltimosnomaga muddatni uzaytirish uchun belgilangan miqdorda patent boji toʻlanganini tasdiqlaydigan hujjat ilova qilinadi. Agar bunday hujjat taqdim etilmagan boʻlsa, yuridik ahamiyatga molik harakatlar amalga oshirilmaydi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. 101. Muddatni uzaytirish toʻgʻrisidagi iltimosnoma talabnoma beruvchiga soʻrovnoma yuborilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida taqdim etiladi. 102. Soʻralgan materiallarni taqdim etish muddati uzaytirilganligi haqida talabnoma beruvchiga xabar beriladi. 103. Iltimosnomani taqdim etish muddatiga rioya qilinmagan hollarda talabnoma beruvchining iltimosnomasi qanoatlantirilmaydi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. 104. Qonunning 20-moddasiga muvofiq davlat ekspertizasi soʻrovnomasi boʻyicha qoʻshimcha materiallarni talabnoma beruvchi tomonidan oʻtkazib yuborilgan taqdim etish muddatlari tiklanishi mumkin. 105. Oʻtkazib yuborilgan muddatni tiklash toʻgʻrisidagi iltimosnoma talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etish muddati oʻtkazib yuborilgan hujjat bilan birga, oʻtkazib yuborilgan muddat tugagan kundan eʼtiboran oʻn ikki oydan kechiktirmay, muddat oʻtkazilishiga sabab boʻlgan uzrli sabablar koʻrsatilgan holda beriladi. Davlat muassasasi koʻrsatilgan sabablar mavjudligini hujjatlar bilan tasdiqlashni soʻrash huquqiga ega. 106. Iltimosnomaga belgilangan miqdorda tegishli patent boji toʻlanganini tasdiqlaydigan hujjat ilova qilinadi. Belgilangan miqdordagi patent boji toʻlanganligini tasdiqlaydigan hujjat koʻrsatilgan muddatda taqdim etilmagan holda yuridik ahamiyatga molik harakatlar amalga oshirilmaydi va bu haqida talabnoma beruvchiga xabar beriladi. 107. Oʻtkazib yuborilgan muddat tiklangani toʻgʻrisida talabnoma beruvchiga xabar beriladi. 108. Yuqorida koʻrsatilgan talablarga rioya qilinmagan hollarda iltimosnoma qanoatlantirilmaydi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. 109. Talabnoma beruvchi (uning patent vakili yoki ishonchli shaxsi) oʻzi topshirgan talabnoma va shu talabnoma boʻyicha Vazirlik va Davlat muassasasi bilan olib borilgan yozishmalar bilan kuni va soatini avvaldan kelishib, bevosita Vazirlik yoki Davlat muassasasida, va shuningdek talabnoma, koʻrsatilgan materiallar yoki ularning qismlari nusxalarini soʻrovnoma orqali olib tanishishi mumkin. 110. Huquqni muhofaza qilish organlari talabnoma materiallari bilan faqat tergov olib borish zaruriyati munosabati bilan tanishish huquqiga ega. 111. Talabnoma bilan bogʻliq savollar talabnoma beruvchining (uning patent vakili yoki ishonchli shaxsining) ishtirokida Davlat muassasasining taklifi boʻyicha yoki talabnoma beruvchining iltimosiga koʻra, ikkala tomon bu savollar bilan tanishib chiqqanidan soʻng koʻrib chiqiladi. 112. Ekspertizaning savollari uchrashish maqsadga muvofiqligi maʼlum qilingan soʻrovnomada, talabnoma beruvchining savollari esa uchrashuv oʻtkazish haqidagi iltimosnomada bayon qilinishi mumkin. 113. Soʻrovnoma berilgan taqdirda talabnoma beruvchining javobi, uning talabnomani koʻrib chiqishda ishtirok etish niyati bor-yoʻqligidan qatʼi nazar, soʻrovnoma joʻnatilgan sanadan boshlab uch oylik muddatda taqdim etiladi. Talabnomani koʻrib chiqish sanasi va vaqti oldindan kelishib olinadi. Vaziyat oʻzgargan taqdirda belgilangan vaqtda talabnomani koʻrib chiqishda ishtirok etish imkoniyati boʻlmagan tomon darhol bu haqda ikkinchi tomonni xabardor qiladi. 114. Bir oʻzi talabnoma beruvchi boʻlmagan shaxs vakillik qilish uchun ishonchnomasi boʻlgan taqdirdagina boshqa talabnoma beruvchilarsiz oʻzi talabnomani koʻrib chiqishda ishtirok etishi mumkin. 115. Talabnomani talabnoma beruvchining ishtirokida koʻrib chiqish muzokara yoʻli bilan yoki ekspert kengashida amalga oshiriladi. Agar savollarni bevosita ekspert va talabnoma beruvchi tomonidan hal qilish imkoni boʻlsa, muzokaralar olib boriladi, agar savollarni hal qilish uchun bir necha mutaxassislarning ekspertizasi talab qilinsa, ekspert kengashi oʻtkaziladi. Muzokaralar va ekspert kengashi natijalari boʻyicha belgilangan shaklda ikki nusxada, ishtirokchilar haqidagi maʼlumotlarni, tomonlar tarafidan keltirilgan dalillar va takliflar va keyingi ish yuritish haqidagi xulosalarni oʻz ichiga olgan bayonnoma tuziladi. Bayonnomada foydali model formulasining talabnoma beruvchi (uning patent vakili yoki ishonchli shaxsi) tomonidan taklif etilgan yangi tahriri, talabnomani chaqirib olish haqidagi ariza, ekspertizaning yozma izohlarni talab qilgan savollari va hokazolar keltirilishi mumkin. Bayonnoma koʻrib chiqishda qatnashgan barcha ishtirokchilar tomonidan imzolanadi. Bir nusxasi talabnoma materiallariga qoʻshib qoʻyiladi, ikkinchisi esa talabnoma beruvchiga (uning patent vakili yoki ishonchli shaxsiga) beriladi. Muhokama qilingan savollar boʻyicha kelishuvga erishilmagan hollarda, bayonnomada koʻrib chiqishda qatnashganlarning alohida fikri qayd etilishi mumkin. Talabnoma beruvchiga topshiriladigan va tegishli xulosalarni oʻz ichiga olgan bayonnoma nusxasi ish yuritish toʻxtatilganligi haqidagi bildirishnomaning (talabnoma chaqirib olingan hollarda) yoki ekspertiza soʻrovnomasining oʻrnini bosishi mumkin, bu haqda bayonnomada tegishli yozuv qayd etib qoʻyiladi. 116. Bayonnoma talabnoma beruvchining ekspertiza soʻrovnomasiga javobi oʻrnini (agar bunda javob berish uchun belgilangan muddatlar buzilmagan boʻlsa) bosishi mumkin. Bu holda bayonnomada tegishli yozuv qayd etib qoʻyiladi. 117. Qonunning 20-moddasiga muvofiq talabnoma beruvchi talabnomani Davlat ekspertizasining istalgan bosqichida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgunga qadar chaqirib olish huquqiga ega. Chaqirib olish toʻgʻrisidagi ariza qabul qilinganligi haqidagi bildirishnoma talabnoma beruvchiga joʻnatilgan sanadan eʼtiboran talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanadi. Talabnomani koʻrib chiqish tugallangunga qadar chaqirib olingan holda, talabnoma boʻyicha ish yuritish toʻxtatiladi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. Talabnoma koʻrsatilgan muddatda talabnoma beruvchi tomonidan ixtiroga talabnomaga oʻzgartirilgan holda, uni foydali modelga talabnoma sifatida koʻrib chiqish toʻxtatiladi va bu haqda ham talabnoma beruvchiga xabar beriladi. 118. Chaqirib olingan yoki chaqirib olingan deb hisoblanadigan talabnoma yuridik oqibatlarga olib kelmaydi, yaʼni u boʻyicha hech qanday yuridik ahamiyatga molik amallar olib borilishi mumkin boʻlmaydi (bunday talabnoma boʻyicha ekpertiza oʻtkazilmaydi, patent berilmaydi, ixtiroga talabnomaga oʻzgartirilishi mumkin emas va x.k.) va kelgusida talabnoma beruvchining huquqlari ushbu talabnomaga asoslanishi mumkin boʻlmaydi (xususan, keyingi talabnomani topshirishda chaqirib olingan va chaqirib olingan deb hisoblanadigan talabnoma kelib tushgan sana boʻyicha yoki unga qoʻshimcha materiallar kelib tushgan sana boʻyicha ustuvorlik soʻrash mumkin emas); chaqirib olingan va chaqirib olingan deb hisoblanadigan talabnoma boshqa talabnomalarning yangiligini tekshirish uchun ekspertiza oʻtkazish jarayonida texnika taraqqiyoti darajasiga kiritilmaydi. 119. Talabnoma beruvchining talabnomani chaqirib olish toʻgʻrisidagi oʻz arizasini haqiqiy emas deb hisoblash toʻgʻrisidagi iltimosi, agar u ushbu ariza maʼlumot uchun qabul qilingani haqidagi bildirishnoma joʻnatilgandan keyin kelib tushgan boʻlsa, ushbu Qoidalarning 118-bandida koʻrsatilgan talabnomani chaqirib olish natijalarini bekor qilishga asos boʻlmaydi. 120. Vazirlikka kelib tushgan talabnoma materiallari kelib tushish sanasi koʻrsatilgan holda foydali modelga talabnoma sifatida roʻyxatga olinadi, buning uchun ushbu hujjatlar tarkibida kamida patent berish toʻgʻrisida oʻzbek va rus tilidagi ariza, tavsif, chizmalar (agar ular tavsifda tilga olingan boʻlsa va/yoki foydali model mohiyatini tushunish uchun zarur boʻlsa) va belgilangan miqdorda patent boji toʻlanganini tasdiqlaydigan hujjat yoki patent bojini toʻlashdan ozod etish uchun yoxud uning miqdorini kamaytirish uchun asoslarni tasdiqlaydigan hujjat boʻlishi kerak. 121. Talabnomaga Vazirlikning roʻyxat raqami beriladi. Talabnoma beruvchi talabnoma materiallari kelib tushganlik fakti haqida roʻyxat raqami va kelib tushgan sanasi maʼlum qilingan holda xabardor qilinadi. 122. Talabnoma hujjatlari oʻzbek yoki rus tilidan boshqa tilda berilgan boʻlsa, talabnoma materiallarida rasmiy ekspertizani muddatdan ilgari boshlash haqidagi iltimosnoma boʻlgan taqdirda ham, talabnoma beruvchi talabnoma hujjatlarining tarjimasi olinmagunga qadar rasmiy ekspertizani oʻtkazish mumkin emasligi haqida xabardor qilinadi. Roʻyxatdan oʻtkazilgan talabnoma materiallari qaytarilmaydi. 123. Talabnoma materiallari Vazirlikka kelib tushgandan patent berilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar rasman eʼlon qilingunga qadar maxfiy (konfidensial) hisoblanadi va talabnoma beruvchining roziligisiz maʼlum qilinmaydi. 124. Qonunning 20-moddasiga muvofiq Davlat muassasasi patent berish uchun talabnoma boʻyicha rasmiy ekspertiza va foydali modelga talabnoma ekspertizasidan iborat davlat ekspertizasini oʻtkazadi. 125. Qonunning 21-moddasiga muvofiq talabnomaning rasmiy ekspertizasi u Vazirlikka kelib tushgan sanadan ikki oy oʻtgandan soʻng oʻtkaziladi. 126. Talabnoma beruvchining yozma iltimosnomasiga koʻra rasmiy ekspertiza koʻrsatilgan muddat oʻtmasdan turib boshlanishi mumkin. Bu holda talabnoma beruvchi iltimosnoma berilgan paytdan boshlab talabnoma materiallariga belgilangan miqdorda qoʻshimcha patent boji toʻlamasdan oʻz tashabbusiga koʻra tuzatishlar, aniqliklar va qoʻshimchalar kiritish huquqidan mahrum boʻladi. Agar talabnoma koʻrsatilgan muddatda talabnoma beruvchi tomonidan ixtiroga talabnomaga oʻzgartirilsa, u holda uni foydali modelga talabnoma sifatida koʻrish toʻxtatiladi, va talabnoma beruvchi bu haqda xabardor qilinadi. Talabnoma beruvchining oʻz iltimosnomasini (rasmiy ekspertizani koʻrsatilgan muddatdan oldin boshlash haqidagi iltimosnomani chaqirib olish soʻralgan) berilmagan deb hisoblash haqidagi iltimosi kelib tushgan taqdirda, Qonunnning 20-moddasi ikkinchi qismida koʻzda tutilgan talabnoma beruvchining oʻz tashabbusiga koʻra, patent boji toʻlamasdan turib, tuzatishlar, aniqliklar va qoʻshimchalar kiritish huquqi tiklanmaydi. 127. Rasmiy ekspertiza oʻtkazish davomida quyidagilar tekshiriladi: a) talabnoma tarkibida boʻlishi yoki unga ilova qilinishi lozim boʻlgan hujjatlarning mavjudligi; b) ularga nisbatan belgilangan talablarga rioya qilinganlik, bu foydali model mohiyati tahlil qilinmasdan turib aniqlanadi; v) Qonunning 14-moddasi toʻrtinchi qismida koʻzda tutilgan hollarda talabnoma topshirish tartibiga, shu jumladan patent vakilining vakolatlarini tasdiqlaydigan ishonchnomaning mavjudligi va toʻgʻri rasmiylashtirilishiga rioya qilinganlik; g) talabnomaning foydali model sifatida muhofazalanadigan obyektlarga oid taklifga berilganligi; d) talabnomada u Vazirlikka kelib tushgan sanadan avvalroq ustuvorlik soʻralgani qanchalik asoslanganligi; e) foydali modelning talabnoma beruvchi tomonidan XPKning amal qilayotgan tahriri boʻyicha tasniflanishining toʻgʻriligi (agar talabnoma beruvchi tomonidan tasniflanmagan boʻlsa, shunday tasniflash amalga oshiriladi). 128. Roʻyxatga olingan talabnomada talabnomani topshirish uchun belgilangan miqdorda boj toʻlanganini tasdiqlaydigan hujjat mavjudligi tekshiriladi. Bunday hujjat yoki koʻrsatilgan patent bojini toʻlashdan ozod qilish yoxud uning miqdorini kamaytirish uchun asoslar mavjudligini tasdiqlaydigan hujjat boʻlmagan taqdirda, talabnoma beruvchiga tegishli hujjatni (hujjatlarni) talabnoma materiallari kelib tushgan sanadan yoki ekspertiza oʻtkazish lozim boʻlgan obyektlar koʻrsatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida (agar materiallar kelib tushgan sanagacha patent boji talabnomada keltirilgan obyektlarning hammasi uchun toʻlanmagan boʻlsa) taqdim etish zarurligi haqida bildirishnoma yuboriladi. 129. Agar ariza topshirilganda, patent boji belgilangan miqdordan kam toʻlangan boʻlsa, talabnoma beruvchi bildirishnoma joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida talabnoma topshirish va formulaning mustaqil bandlarining soni uchun toʻlangan patent bojini muvofiqlashtirish zarurligi haqida xabardor qilinadi. Talabnoma beruvchi, shuningdek, bitta foydali modelga talabnoma boʻyicha belgilangan miqdordagi patent boji belgilangan muddatda toʻlanganini tasdiqlaydigan hujjat taqdim etilmagan taqdirda, yuridik qimmatga ega xatti-harakatlar amalga oshirilmasligi, foydali modellar guruhiga topshirilgan talabnoma boʻyicha esa ekspertiza talabnoma beruvchi tomonidan tanlab olingan yoki, agar talabnoma beruvchi belgilangan muddatda oʻz tanlovi haqida maʼlum qilmagan boʻlsa, formula bandlarida birinchi boʻlib koʻrsatilgan foydali modelllar boʻyicha oʻtkazilishi haqida xabardor qilinadi. Agar patent boji toʻlanganini tasdiqlaydigan hujjat taqdim etilmagan holda, talabnoma materiallarida rasmiy ekspertizani koʻrsatilgan muddat oʻtmasdan boshlash haqidagi iltimosnoma boʻlsa, talabnoma beruvchi patent boji toʻlanganligiga oid hujjat olinmagunga qadar bu iltimosni qanoatlantirish mumkin emasligi haqida xabardor qilinadi. Patent bojini toʻlashga tegishli bildirishnoma talabnoma beruvchiga tallabnoma materiallarini roʻyxatdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi bildirishnoma bilan bir vaqtda yuborilishi mumkin. 130. Agar talabnomaning rasmiy ekspertizasi jarayonida talabnoma hujjatlari qoʻyilgan talablarga rioya qilinmagan holda rasmiylashtirilgani aniqlansa, talabnoma beruvchiga kamchiliklar koʻrsatilib, zarur huquqiy asoslar keltirgan holda soʻrovnoma yuboriladi va etishmagan yoki tuzatilgan hujjatlarni soʻrovnoma joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida taqdim etish taklif qilinadi. Quyidagilar soʻrovnoma yuborish uchun asos boʻladi: a) talabnomada ushbu Qoidalarning 5-bandida koʻzda tutilgan hujjatlardan kamida bittasining boʻlmasligi; b) talabnoma patent vakili yoxud ishonchli shaxs orqali topshirilgan boʻlsa, vakillik uchun ishonchnomaning yoʻqligi va/yoki uni rasmiylashtirish qoidalarining buzilganligi; v) talabnoma hujjatlari belgilangandan kam nusxada topshirilganligi; g) Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida yashovchi jismoniy shaxslar yoki xorijiy yuridik shaxslar tomonidan talabnoma Vazirlikda roʻyxatdan oʻtkazilgan patent vakillari orqali topshirilmaganligi, agar Oʻzbekiston Respublikasi ishtirok etgan xalqaro bitimlarda talabnomani bunday topshirish koʻzda tutilgan tartib oʻrnatilmagan boʻlsa; d) patent berish uchun arizada ushbu Qoidalarda koʻzda tutilgan rekvizitlar, imzolar, muhr (zarur boʻlganda) yoʻqligi; e) patent bojlari toʻgʻri toʻlanganligi bilan bogʻliq savollarni aniqlash zaruriyati; j) talabnoma hujjatlarining oʻzbek yoki rus tiliga tarjimasi yoʻqligi, agar ular boshqa tilda topshirilgan boʻlsa; z) hujjatlarni raasmiylashtirishda hujjatlardan bevosita nusxa koʻchirishga, ularni saqlashga toʻsqinlik qiladigan va/yoki patent tavsifini eʼlon qilishga tayyorlash imkoniyatini bermaydigan kamchiliklar (varaqlar formati, hoshiyalar oʻlchamlari va h.k.larga qoʻyilgan talablar buzilganligi, talabnoma materiallarini oʻqishni qiyinlashtiradigan bosma sifati va h.k.)ning aniqlanganligi; i) foydali model tavsifida ushbu Qoidalarda koʻzda tutilgan biron-bir boʻlimning yoʻqligi (agar tegishli boʻlimda bayon qilinishi lozim boʻlgan maʼlumotlar boshqa boʻlimda keltirilgan boʻlsa, soʻrovnoma yuborilmaydi), va shuningdek foydali model formulasida yoki tavsifida biron-bir alomat taʼrifining ushbu alomat ochib berilgan adabiyot manbaiga havola qilish bilan almashtirilganligi; k) talabnomada hammabop boʻlmagan manbaiga havolalarning mavjudligi yoki talabnomadagi baʼzi maʼlumotlarni (patent berish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qilishda muallifligi koʻrsatilishini istamagan mualliflar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bundan mustasno) eʼlon qilish mumkin emasligi haqida koʻrsatmalarning mavjudligi; l) formula bandini bitta gapda bayon qilish haqidagi talabning buzilganligi; m) foydali model formulasida, tegishli koʻrinishga ega boʻlgan obyektning belgilari oʻrniga, faqat uning ishlatishdagi koʻrsatkichlari va isteʼmol xususiyatlari, uni amalga oshirish va/yoki undan foydalanishda kelib chiqadigan effekt va hodisalar haqida maʼlumotlarning mavjudligi; n) talabnoma hujjatlarining bir-biriga mos emasligi (arizada keltirilgan foydali model nomi tavsifda va formulada keltirilgan nomiga mos emasligi; chizmalar foydali model tavsifiga mos emasligi va h.k.). o) talabnomada soʻralayotgan avvalroq ustuvorlikni belgilash bilan bogʻliq savollarni aniqlash zaruriyati. 131. Agar talabnoma beruvchi belgilangan muddatda soʻralgan materiallarni yoki ularni topshirish muddatlarini uzaytirish haqidagi iltimosnomani ushbu Qoidalarning 10-paragrafida koʻzda tutilgan shartlarga rioya qilingan holda taqdim etmasa, talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanadi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. Talabnoma boʻyicha ish yuritish toʻxtatiladi. 132. Oʻtkazib yuborilgan muddat Davlat muassasasi tomonidan tiklangan holda ish yuritish davom ettirilishi mumkin. 133. Talabnoma predmetining u yoki bu texnika sohasiga oidligini aniqlash maqsadida Davlat muassasasi talabnoma berilgan foydali modelni XPKning amaldagi tahriri boʻyicha tasniflaydi. Tasniflash: talabnomaning rasmiy ekpertizasini oʻtkazishda; foydali modelga berilgan talabnoma ekspertizasini oʻtkazishda amalga oshiriladi. Tasniflash XPKga kirishda belgilangan qoidalarga muvofiq oʻtkaziladi. Tasniflashda talabnoma berilgan foydali model formulasi tasnif indekslarini tanlash uchun asos boʻladi. Foydali model mohiyatini yanada toʻliqroq tushunish uchun tavsif va chizmalardan foydalaniladi. Agar talabnoma XPKning turli rubrikalariga tegishli bir necha obyektlarni oʻz ichiga olgan boʻlsa, barcha mos tasnif indekslari aniqlanadi. Bunda birinchi indeks foydali model nomi bilan aniqlanadi. Rasmiy ekspertiza bosqichida aniqlangan tasnif indekslari foydali model ekspertizasini oʻtkazish jarayonida oʻzgartirilishi mumkin. 134. Rasmiy ekspertiza natijasida talabnoma patentga layoqatli obyektlarga oid boʻlmagan taklifga berilganligi aniqlangan taqdirda, talabnoma beruvchiga patent berishni rad etish uchun asos boʻladigan dalillar keltirilgan va ularni rad etish taklif etilgan soʻrovnoma yuboriladi. Talabnoma beruvchi, shuningdek, soʻrovnoma joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida koʻrsatilgan mazmundagi javob taqdim etilmagan taqdirda, talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanishi haqida xabardor etiladi. Oʻtkazib yuborilgan muddat Davlat muassasasi tomonidan tiklangan taqdirda ish yuritish davom ettirilishi mumkin. Agar talabnoma beruvchi oʻz javobida ekspertiza dalillarini rad etmagan boʻlsa, patent berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. 135. Talabnoma berilgan taklif, agar u, umuman olganda, formulaning mustaqil bandida ifodalangan koʻrinishda ushbu Qoidalarning 3-bandida keltirilgan takliflar roʻyxatiga tushsa, patentga layoqatli foydali model sifatida tan olinmaydi. Talabnoma berilgan obyektning taʼrifi koʻp zvenoli formulada keltirilgan va bogʻliq bandning mazmuni ushbu obyektning jamiyat manfaatlariga, insonpavarlik va odob-axloq prinsiplariga zid ekanini koʻrsatsa, bunday obyekt ham patentga layoqatli foydali model deb tan olinmaydi. 136. Agar talabnoma tarkibida barcha zarur hujjatlar boʻlsa, agar ushbu Qoidalarda belgilangan ularga qoʻyilgan talablarga rioya qilingan va talabnoma berilgan taklif patentga layoqatli foydali model deb tan olinmaydigan roʻyxatga oid boʻlmagan taqdirda talabnoma beruvchiga talabnoma koʻrib chiqishga qabul qilinganligi toʻgʻrisida qaror yuboriladi. Agar talabnoma topshirish paytida patent boji formuladagi bandlar soni uchun belgilangan miqdordan kam toʻlangan boʻlsa, va talabnoma beruvchi tomonidan toʻlangan patent bojining miqdori va formula mustaqil bandlarining soni muvofiqlashtirilganda ushbu formuladan uning tarkibida dastlab mavjud boʻlgan ayrim bandlar chiqarib tashlangan boʻlsa, bu holda qarorda, shuningdek, talabnoma tuzatilgan formula mansub boʻlgan va talabnoma (talabnomalar) berilgan deb hisoblangan foydali modelga (foydali modellarga) nisbatangina koʻrib chiqishga qabul qilingan deb koʻrsatiladi, va, ushbu talabnomani Davlat muassasasida keyinchalik koʻrib chiqishda talabnoma beruvchi tomonidan formulaga tuzatishlar kiritilgan taqdirda, ushbu tuzatishlar formulada boshqa foydali modelga oid mustaqil band (bandlar)ning paydo boʻlishiga olib kelmasligi lozim. 137. Qonunning 22-moddasiga muvofiq foydali modelga topshirilgan talabnoma ekspertizasi belgilangan miqdordagi patent boji toʻlangan taqdirda oʻtkaziladi. Patent boji belgilangan miqdorda toʻlangani haqidagi hujjat kelib tushganda, talabnoma beruvchi patent boji kelib tushganlik fakti haqida xabardor qilinadi. Talabnoma beruvchi tomonidan foydali modelga topshirilgan talabnoma ekspertizasini oʻtkazish toʻgʻrisidagi ariza topshirilganda, patent boji belgilangan miqdordan kam toʻlangan boʻlsa, talabnoma beruvchiga bildirishnoma yuboriladi va unda bildirishnoma joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida toʻlangan patent bojini va formulaning mustaqil va bogʻliq bandlari sonini muvofiqlashtirish kerakligi haqida xabar qilinadi. Talabnoma beruvchi yo formulaning foydali modelga tegishli boʻlib, ekspertizasi oʻtkaziladigan bandlarini koʻrsatishi yoki foydali modellarga tegishli boʻlib, ekpertizasi oʻtkazilmaydigan bandlar chiqarib tashlangan foydali model formulasini va/yoki qoʻshimcha patent boji toʻlanganini tasdiqlaydigan hujjatni taqdim etishi lozim. 138. Bildirishnomada koʻrsatilgan belgilangan miqdordagi patent boji belgilangan muddatda toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjat taqdim etilmagan taqdirda, bitta foydali modelga topshirilgan talabnoma chaqirib olingan hisoblanadi, foydali modellar guruhiga topshirilgan talabnoma boʻyicha esa talabnoma ekspertizasi birinchi boʻlib koʻrsatilgan formula bandlariga nisbatan yoki foydali modelning talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan bandlariga nisbatan, ularga patent boji toʻlanganligi sharti bilan oʻtkaziladi. 139. Foydali modelga topshirilgan talabnoma ekspertizasida quyidagilar amalga oshiriladi: foydali model ustuvorligini belgilash, agar u Qonunning 18-moddasi ikkinchi ― toʻrtinchi qismlariga koʻra soʻralayotgan boʻlsa; talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etillgan foydali modell formulasining ushbu Qoidalarning 34 ― 52-bandlarida keltirilgan talablarga muvofiqligini tekshirish; qoʻshimcha materiallarni ushbu Qoidalarning 22-paragrafiga muvofiq tekshirish, agar talabnoma beruvchi tomonidan bunday materiallar taqdim etilgan boʻlsa; talabnoma beruvchi tomonidan talabnomaning dastlabki materiallarida yoki talabnomani koʻrib chiqishda eʼtiborga olingan qoʻshimcha materiallarda taklif qilingan formulada taʼriflangan foydali modelning patentga layoqatlilik shartlariga muvofiqligini tekshirish. 140. Foydali modelning ustuvorligi patent berish uchun talabnoma Vazirlikka topshirilgan sana boʻyicha belgilanadi. 141. Talabnoma beruvchi tomonidan konvension ustuvorlik soʻralayotganda quyidagilar tekshiriladi: talabnoma beruvchi tomonidan Parij konvensiyatsiga aʼzo-davlatda topshirilgan birinchi talabnomaning tasdiqlangan nusxasi mavjudligi. Agar koʻrsatilgan nusxa talabnoma Vazirlikka topshirilgan sanadan keyin topshirilgan boʻlsa, talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan sanadan eʼtiboran uch oylik muddatga rioya qilinganligi aniqlanadi, bu muddat davomida birinchi talabnomaning nusxasi taqdim etilishi kerak (agar birinchi talabnomalar bir nechta boʻlsa koʻrsatilgan shartlar har bir talabnomaning nusxasi uchun bajarilishi lozim); talabnoma beruvchi tomonidan Vazirlikka kelib tushishi lozim boʻlgan konvensiya ustuvorligi soʻralayotgan talabnoma, birinchi talabnoma topshirilgan sanadan eʼtiboran oʻn ikki oylik muddatda topshirilishiga rioya qilinganligi. Agar talabnoma koʻrsatilgan muddatdan kechiktirib, lekin u tugagan sanadan ikki oy oʻtmasdan kelib tushgan boʻlsa, talabnoma beruvchi tomonidan talabnomani koʻrsatilgan oʻn ikki oylik muddatda topshirish uchun toʻsqinlik qilgan va unga bogʻliq boʻlmagan shart-sharoitlar koʻrsatib oʻtilganligi tekshiriladi hamda, bunday tasdiq boʻlmagan taqdirda, ularni hujjat bilan tasdiqlash zarurati belgilanadi; konvensiya ustuvorligini belgilash toʻgʻrisidagi ariza talabnoma Vazirlikka kelib tushgan sanadan eʼtiboran uch oydan kechiktirmay taqdim etilganligi; talabnoma berilgan foydali modelning birinchi talabnomada ochib berilganligi. 142. Talabnoma beruvchi tomonidan foydali model ustuvorligi xuddi oʻsha talabnoma beruvchining bir muncha ilgariroq topshirilgan talabnomasiga topshirilgan qoʻshimcha materiallarning kelib tushish sanasi boʻyicha soʻralayotganda, quyidagi talablarga rioya qilinganlik tekshiriladi: sanasi boʻyicha ustuvorlik soʻralayotgan talabnoma Davlat muassasasiga qoʻshimcha materiallar, ular talabnoma berilgan foydali model mohiyatini oʻzgartiradi deb eʼtirof etilgani tufayli, eʼtiborga olinishi mumkin emasligi haqidagi bildirishnoma talabnoma beruvchiga joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida kelib tushishi lozimligi. Qoʻshimcha materiallar foydali model mohiyatini oʻzgartiradi deb eʼtirof etilgani haqidagi xulosa talabnomani ekspert kengashida koʻrib chiqish natijasida olingan va bayonnomada qayd etilgan boʻlsa, yangi talabnomani taqdim etish uchun beriladigan uch oylik muddat talabnoma beruvchiga (uning patent vakili yoki ishonchli shaxsiga) bayonnoma nusxasi joʻnatilgan yoki bevosita qoʻliga topshirilgan sanadan hisoblanadi; kelib tushgan sanasi boʻyicha ustuvorlik soʻralayotgan qoʻshimcha materiallarda (qoʻshimcha materiallar taqdim etilgan birinchi talabnomaning mazmunini hisobga olgan holda) talabnoma berilgan foydali model mohiyati ochib berilgan boʻlishi lozim. 143. Talabnoma beruvchi tomonidan foydali model ustuvorligi Vazirlikka uning oʻzi tomonidan birmuncha ilgariroq topshirilgan talabnoma sanasidan belgilash soʻralganda, quyidagi talablarga rioya qilinganligi tekshiriladi: bunday ustuvorlik soʻralayotgan talabnoma xuddi oʻsha avvalgi talabnomani topshirgan talabnoma beruvchi tomonidan topshirilishi lozimligi; bunday ustuvorlik soʻralayotgan talabnoma Vazirlikka avvalgi talabnoma topshirilgan sanadan 12 oy mobaynida kelib tushishi lozimligi; talabnoma berilgan foydali model avvalroq topshirilgan talabnomada ochib berilgan boʻlishi lozimligi; avvalroq topshirilgan talabnoma boʻyicha undan ilgariroq ustuvorlik soʻralmagan boʻlishi lozimligi. Ustuvorlik avvalroq topshirilgan bir necha talabnomalar asosida soʻralganda, koʻrsatilgan talablarga rioya qilinganlik ularning har biriga nisbatan aniqlanadi. Koʻrsatilgan ustuvorlik soʻralganda avvalroq topshirilgan talabnoma (yoki hammasi, agar ular bir nechta boʻlsa) chaqirib olingan deb hisoblanadi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. 144. Talabnoma beruvchi tomonidan foydali model ustuvorligini ajratilgan talabnoma boʻyicha belgilash soʻralganda, quyidagi talablarga rioya qilinganligi tekshiriladi: ajratilgan talabnoma Vazirlikka ixtiroga yoki foydali modelga birinchi talabnoma boʻyicha patent berishni rad etish toʻgʻrisidagi ustidan shikoyat berish imkoniyati qolmagan qaror qabul qilingunga qadar (yaʼni talabnoma boʻyicha ish yuritishni davom ettirish mumkinligi davrida), yoki, birinchi talabnoma boʻyicha patent berish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan taqdirda, foydali model yoki ixtironi Oʻzbekiston Respublikasining tegishli davlat reestrida roʻyxatdan oʻtkazish sanasigacha kelib tushishi lozim; ajratilgan talabnomada berilgan foydali model avvalgi talabnomada ochib berilgan boʻlishi, agar talabnoma konvensiya talabnomasidan ajratib olingan va ustuvorlik uning ustuvorlik sanasi boʻyicha soʻralayotgan boʻlsa, birinchi talabnomada ochib berilgan boʻlishi lozim. 145. Ushbu Qoidalarning 141 ― 144-bandlariga muvofiq foydali model ustuvorligini belgilash shartlariga rioya qilinganligini tekshirishda, ustuvorlik soʻralayotgan talabnoma yoki ustuvorlik soʻrash uchun asos boʻlgan qoʻshimcha materiallar berilgan talabnoma chaqirib olinmagan boʻlishi va chaqirib olingan deb hisoblanmasligi lozim. 146. Ustuvorlik soʻrash uchun asos boʻlgan avval berilgan materiallar (avval topshirilgan talabnomada, qoʻshimcha materiallarda)da talabnoma berilgan foydali model mohiyati ochib berilgan boʻlishi lozimligi bilan bogʻliq talabga rioya qilinganligini belgilashda quyidagilar tekshiriladi: ushbu materiallarda (avval topshirilgan talabnoma tavsifi, formulasida, qoʻshimcha materiallarning matnli qismida) talabnoma berilgan foydali modelning formulasiga kiritilgan barcha belgilar koʻrsatilganligi; soʻralayotgan ustuvorlik sanasida bu materiallarda foydali model mohiyatini amalga oshirish uchun etarli darajada ochib berilganligi. Konvensiya ustuvorligi soʻralayotgan taqdirda ushbu shartning bajarilganligini tekshirishda talabnoma beruvchiga Parij konvensiyasiga aʼzo davlatda berilgan birinchi talabnomaning oʻzbek yoki rus tiliga tarjimasini taqdim etish taklif qilinishi mumkin. 147. Agar ustuvorlikni belgilashda kelib chiqadigan savollar foydali modelga topshirilgan talabnomaning ekspertizasini tugallash uchun toʻsqinlik qilmasa, ular talabnomani koʻrib chiqish bilan bogʻliq boshqa savollar bilan bir vaqtda aniqlanadi. 148. Talabnoma beruvchi tomonidan ushbu Qoidalarning 141 ― 144-bandlarida koʻrsatilgan talablar bajarilgan holda talabnoma berilgan foydali modelga nisbatan soʻralgan ustuvorlik belgilanadi. 149. Talabnoma beruvchi tomonidan ushbu Qoidalarning 141 ― 144-bandlarida koʻrsatilgan talablarning aqalli birortasi bajarilmagan taqdirda, foydali model ustuvorligi Qonunning 18-moddasi birinchi qismiga muvofiq talabnoma Vazirlikka toshirilgan sana boʻyicha belgilanadi (va talabnoma beruvchi bu haqda avvaldan ogohlantiriladi). 150. Ustuvorlik belgilangandan soʻng talabnoma beruvchi tomonidan foydali modelning oʻzgartirilgan fomulasi taqdim etilgan holda, soʻralayotgan ustuvorlikni belgilashga asoslar mavjudligini aniqlash uchun takroran tekshirish oʻtkaziladi. 151. Tekshirish foydali model formulasining oxirgi variantiga nisbatan oʻtkaziladi. Formulani tekshirishda foydali model birligi talabi bajarilganligi aniqlanadi. Foydali model birligi talabi buzilganligi aniqlansa, bu holda talabnoma beruvchiga soʻrovnoma joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida aniqliklar kiritilgan tavsif va bitta foydali modelga yoki yagona ijodkorlik fikrini tashkil etgan foydali modellar guruhiga tegishli formulani taqdim etish taklif qilinishi mumkin. Bu holda tuzatilgan formula tarkibiga yangi bandlar kiritilgan boʻlsa, qoʻshimcha patent boji toʻlash zarurligi koʻrsatib oʻtiladi. Talabnomani topshirish uchun patent boji formuladagi bandlar soni uchun belgilangan miqdordan kam toʻlangan boʻlsa, talabnoma beruvchiga yuborilgan soʻrovnomada patent boji miqdori va formula bandlari sonini formula bandlariga tuzatish kiritish va/yoki patent bojiga qoʻshimcha haq toʻlash yoʻli bilan muvofiqlashtirish taklif qilinadi. Talabnoma beruvchi topshirilgan talabnoma doirasida qaysi foydali modelni (foydali modellarni) koʻrib chiqish lozimligi haqida belgilangan muddatda maʼlum qilgan boʻlsa, bu holda tekshirish shu foydali modelning (foydali modellarning) formulasiga nisbatan oʻtkaziladi. Agar talabnoma beruvchidan belgilangan muddatda bunday xabar kelmagan boʻlsa, bu holda tekshirish foydali model formulasida birinchi boʻlib koʻrsatilgan foydali modelga yoki yagona ijodkorlik fikrini tashkil etgan foydali modellar guruhiga nisbatan oʻtkaziladi. 152. Foydali model formulasini tekshirishda talabnoma berilgan foydali modelning muhim alomatlari majmui talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan texnik natijaga erishish uchun yetarli yoki yetarli emasligi aniqlanadi. Agar biron-bir muhim alomat formulaga kiritilmagan, lekin tavsifda yoki formulaning bogʻliq bandida keltirilgan boʻlib, uningsiz texnik natijaga (natijalardan birortasiga, agar talabnoma beruvchi texnik natijalarning bir necha turini koʻrsatgan boʻlsa) erishilmasa, talabnoma beruvchiga bunday alomatni formulaning tegishli mustaqil bandiga kiritish taklif etiladi. Bu holda formulaga ushbu alomatni texnik natijaga erishish uchun kiritish zarurligini tasdiqlaydigan dalillar keltiriladi. Bunday dalillar tavsifda ochib berilgan alomatlar va texnik natija orasidagi sabab-oqibat bogʻlanishiga yoki ekspertiza tomonidan oʻtkazilgan ilmiy-nazariy tahlilga asoslanishi mumkin. 153. Foydali model formulasini tekshirish undagi alomatlarni ushbu Qoidalarning 52-bandiga muvofiq aynanlashtirish mumkinligini aniqlashni oʻz ichiga oladi. Agar alomatni aynanlashtirish mumkin boʻlishi uchun uning taʼrifini foydali model tavsifiga asosan tuzatish zarur boʻlsa, talabnoma beruvchiga bunday tuzatishni amalga oshirish taklif etiladi. Alomatni aynanlashtirish mumkinligi sharti bajarilgan boʻlib, lekin uni taʼriflash uchun eskirgan yoki maʼlum bir texnika sohasida qabul qilingan atamalarga mos boʻlmagan atamalar qoʻllangan boʻlsa, talabnoma beruvchiga foydali model formulasiga tegishli tuzatishlarni kiritish tavsiya qilinishi mumkin. Foydali model formulasini tekshirish formulada faqat texnik boʻlmagan natijani yoxud (elektron hisoblash mashinalari uchun dastur alomatlarini yoki bunday dasturda foydalanilayotgan algoritmni jalb qilgan holda tavsiflanadigan foydali model uchun) foydali modelni ifodalovchi vositaga taalluqli deb tan olinmaydigan natijani olish uchun zarur boʻlgan alomatlarni ushbu Qoidalarning 27-bandi qoidalarini hisobga olgan holda aniqlashni oʻz ichiga oladi. Foydali model formulasida faqat texnik boʻlmagan natijani yoxud foydali modelni ifodalovchi vositaga taalluqli deb tan olinmaydigan natijani olish uchun zarur boʻlgan alomatlar mavjud boʻlsa, talabnoma beruvchiga formuladan bunday alomatlarni chiqarib tashlash uchun uni tuzatishni amalga oshirish tavsiya qilinadi. Formulada foydali model obyekti boʻlgan qurilmada soʻzli, tasviriy yoki aralash belgilar xarakteriga ega boʻlgan alomatlar mavjud boʻlsa, talabnoma beruvchining eʼtibori ushbu holatga qaratiladi. Bunda talabnoma beruvchiga bunday belgilarning qurilma bilan bir vazifadagi tovarlar yoki xizmatlarning tegishli turlari uchun boshqa shaxslar tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilgan yoki oʻtkazilishi mumkin boʻlgan tovar belgilari (xizmat koʻrsatish belgilari) bilan, yoxud tovar kelib chiqqan joy nomlari bilan toʻgʻri kelib qolishi yoki aralashtirib yuborish darajasida oʻxshashi mumkinligi, va, foydali modeldan foydalanilganda, patent egasi va tovar belgisi (xizmat koʻrsatish belgisi)ning egasi huquqlarining toʻqnashishi yoxud roʻyxatdan oʻtkazilgan tovar kelib chiqqan joy nomidan noqonuniy foydalanilish mumkinligi toʻgʻrisida xabar qilinadi va formuladan bunday alomatlarni chiqarib tashlash uchun tuzatishni amalga oshirish taklif qilinadi. 154. Agar foydali model formulasi tarkibida umumiy tushuncha bilan ifodalangan alomat boʻlsa, undan foydalanish qonuniyligi ushbu Qoidalarning 39-bandiga muvofiq aniqlanadi. Xususan, agar alomat funksiya, xususiyat darajasida taʼriflangan boʻlsa, u holda talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan texnik natijaga erishish uchun bunday shaklda taʼriflangan alomatning foydali model formulasining mustaqil bandiga kiritilgan qolgan alomatlari bilan birgalikda yetarli ekanligini tasdiqlovchi maʼlumotlarning tavsifda mavjudligi tekshiriladi. 155. Agar talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan texnik natijani olish mumkinligi haqida faqat eksperimental maʼlumotlar guvohlik bersa, foydali model tavsifida tegishli maʼlumotlar keltirilgan holda uning amalga oshirilganligiga misollar, hamda bu misollarning bunday texnik natijaga misollarda qayd etilgan xususiy hollardagina erishish bilan cheklanmasligi haqida xulosa chiqarish uchun yetarli ekanligi va talabnoma beruvchi tomonidan foydali model alomatlarini taʼriflashda qoʻllangan umumlashtirish darajasining toʻgʻriligi tekshiriladi. Ekspertiza tomonidan ushbu umumiy tushunchaga kiradigan, lekin boshqa muhim alomatlar bilan birgalikda talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan texnik natijani olishni taʼminlamaydigan alomatlarni amalga oshirishning xususiy shakllari aniqlangan holda, talabnoma beruvchiga tegishli dalillar keltiriladi va ularni rad etish yoxud formulaga foydali model tavsifi asosida tuzatishlar kiritish taklif qilinadi. Agar foydali modelning formulasida talabnoma beruvchi tomonidan formulaga kiritilgan, ammo tavsifda mavjud boʻlmagan alomatlarni taʼriflashda ishlatilgan tushunchalar aniqlangan boʻlsa, talabnoma beruvchiga uning tomonidan taqdim etilgan formula chizmalar hisobga olingan tavsifga asoslanmaganligi haqida xabar beriladi va tavsifga ushbu tushunchalarni kiritish taklif qilinadi. 156. Formulaning ushbu Qoidalarning 52-bandi talablariga muvofiqligini tekshirishda foydali model taʼriflangan tushunchalar uning tavsifida keltirilganligi yoki chizmada ifodalanganligi aniqlanadi. 157. Agar talabnomada bir zvenoli formula yoki bitta mustaqil bandli koʻp zvenoli formula keltirilgan boʻlsa, bunday formulada (ushbu Qoidalarning 4-bandi talablariga muvofiq) bitta foydali model taʼriflanganligi tekshiriladi. 158. Koʻrsatilgan talablar buzilganligi aniqlangan boʻlsa, bu holda, talabnoma beruvchiga yuboriladigan soʻrovnomada bu haqida maʼlum qilinadi va tegishli patent bojini toʻlab, aniqlangan kamchilikni bartaraf qilish uchun formulani tuzatish taklif qilinadi. Bunda, shuningdek, tuzatilgan formulada foydali model birligi talabiga rioya qilinishi va tuzatilgan formulaga avval mustaqil band sifatida koʻrsatilmagan yangi mustaqil bandlar kiritilgan holda, tegishli patent bojining toʻlanishi, yoxud talabnoma beruvchi formulani tuzatishni rad etgan boʻlsa, bu holda koʻrib chiqish davom etishi lozim boʻlgan foydali modelni koʻrsatish zarurligi toʻgʻrisida aytiladi. Agar koʻrsatilgan xulosaga kelish uchun talabnoma beruvchi tomonidan alomatni taʼriflashda muqobil tushunchalardan foydalanish sharti bajarilmaganligi asos boʻlsa, bu holda yoʻl qoʻyilgan xatolik nimadan iborat ekanligi, bunday xatolik yoʻl qoʻyilgan taʼriflarga (talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilganlarining hammasi yoki ayrimlariga) nisbatan aniq muqobil taʼriflar keltirilgan holda koʻrsatiladi. 159. Agar talabnoma beruvchi tomonidan bir nechta mustaqil bandga ega boʻlgan koʻp zvenoli formula taklif qilingan boʻlsa, ushbu Qoidalarning 42-bandi talablariga muvofiq ularning har biri (oʻziga bogʻliq bandlar bilan birgalikda, agar ular boʻlsa) tahlil qilinadi. 160. Formulani tekshirish shuningdek quyidagilarni oʻz ichiga oladi: a) koʻp zvenoli formulaning bogʻliq bandlarida foydali modelning tegishli xususiy bajarilish yoki undan foydalanish hollarida jamiyat manfaatlari, insonparvarlik yoki axloq-odob qoidalariga zid boʻlgan alomatlar mavjudligini aniqlash; b) foydali model formulasida bogʻliq bandga tegishli alomatni (alomatlarni) chiqarib tashlashni yoki almashtirishni koʻzda tutadigan bogʻliq bandning mavjudligi. 161. Har bir mustaqil bandi (oʻziga bogʻliq bandlar bilan birgalikda, agar ular boʻlsa) bitta foydali modelni taʼriflaydigan koʻp zvenoli formulaga nisbatan unga kiritilgan foydali modellar yagona ijodkorlik fikrini tashkil qilgan foydali modellar guruhidan iboratligi aniqlanadi. Agar formulaning mustaqil bandlarida taʼriflangan foydali modellar oʻzaro yagona ijodkorlik fikrini hosil qilgan holda bogʻliq boʻlsa, yagona ijodkorlik fikrini tashkil qilganlik sharti bajarilgan deb eʼtirof etiladi. 162. Mustaqil bandlarda taʼriflangan foydali modellarning oʻzlarining variantlarga tegishliligi toʻgʻriligini tekshirishda foydali modellarning talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan vazifasi va texnik natijalari oʻzaro mos tushganligiga ishonch hosil qilish lozim. Agar guruhdagi foydali modellarning har biri (yoki ulardan bittasi) uchun bir necha texnik natijalar koʻrsatilgan boʻlib, moslik esa koʻrsatib oʻtilgan texnik natijalar ichida faqat ayrimlariga nisbatan aniqlangan boʻlsa, texnik natijalar mos tushganlik sharti buzilgan deb hisoblanmaydi. Texnik natijaning barcha foydali modellar uchun umumiy taʼrifidan tashqari, ulardan birining taʼrifida qoʻshimcha ravishda biron-bir oʻziga xos alohida xususiyat (“ishqalanishning kamayishi” va “yuqori namlik sharoitlarida ishqalanishning kamayishi”) koʻrsatilgan boʻlsa, bu holda texnik natijalar mos tushganlik sharti buzilgan deb hisoblanmaydi. 163. Agar talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etilgan foydali model formulasini tekshirishda u formulaning tuzilishi va bayon qilinishiga belgilangan talablarga muvofiq emasligi aniqlangan boʻlsa, shu jumladan bunday nomuvofiqlik rasmiy ekspertiza oʻtkazishda aniqlanmay qolgan boʻlsa, bu holda talabnoma beruvchiga foydali model formulasini tuzatish taklif qilinadi. Agar talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etilgan foydali model formulasini tahlil qilishda uning ushbu Qoidalar talablari buzilgan holda tuzilganligi, ammo ushbu buzilishlar talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligini tekshirishga toʻsqinlik qilmasligi aniqlangan boʻlsa, bu holda foydali model formulasini tuzatish bilan bogʻliq barcha masalalar talabnoma beruvchi bilan bunday formula vositasida taʼriflangan foydali modelning patentga layoqatlilik toʻgʻrisida dastlabki xulosa olingandan soʻng aniqlashtiriladi. 164. Ekspertiza soʻrovnomasi boʻyicha yoki talabnoma beruvchining oʻz tashabbusiga koʻra oʻzgartirilgan formulaga nisbatan ushbu Qoidalarning 152 — 162-bandlariga muvofiq tekshirish oʻtkaziladi. Foydali modelning patentga layoqatliligini tekshirish uchun talabnoma beruvchi tomonidan tasdiqlangan oʻzgartirishlar kiritilgan formula qabul qilinadi. 165. Tekshirishda bir zvenoli formula yoki bitta mustaqil bandga ega boʻlgan koʻp zvenoli formula bittadan ortiq foydali modelga tegishli ekanligi aniqlangan boʻlsa, talabnoma ekspertizasini davom ettirish uchun, talabnoma beruvchi tomonidan koʻrib chiqilishi lozim boʻlgan foydali model koʻrsatilishi kerak, va patentga layoqatlilikni baholash faqat ushbu foydali modelga nisbatan amalga oshiriladi. 166. Talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligini tekshirish uchun ushbu paragrafga muvofiq tekshirish oʻtkazilgan formula qabul qilinadi. 167. Talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligini tekshirishda u patentga layoqatli deb tan olinmaydigan takliflar roʻyxatiga oid emasligi tekshiriladi va foydali modelning sanoatda qoʻllash mumkinligi va yangilik shartlariga muvofiqligi aniqlanadi. Talabnoma berilgan obyekt muhofazadan chiqarib yuborilgan qilinmaydigan takliflar roʻxatiga oid deb taxmin qilingan taqdirda, talabnoma beruvchiga tegishli dalillar bayon qilingan soʻrovnoma yuboriladi. 168. Ushbu Qoidalarning 3-bandiga asosan muhofazadan chiqarib yuborilgan obyektlarga tegishli degan xulosa chiqarilmagan talabnoma berilgan taklifning sanoatda qoʻllash mumkinligi va yangilik shartlariga muvofiqligi tekshiriladi. 169. Talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etilgan formulada muqobil tushunchalar bilan ifodalangan alomat boʻlsa, bu holda patentga layoqatlilikni tekshirish shunday tushunchalardan birini oʻz ichiga olgan alomatlarning har bir majmuiga nisbatan oʻtkaziladi. 170. Talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligini tekshirishda manbalar, agar ular muallif, talabnoma beruvchi yoki ulardan bevosita yoxud bilvosita shu axborotni olgan har qanday shaxs tomonidan foydali model mohiyati haqidagi maʼlumotlar hammaga maʼlum boʻlish darajasida ochib berilgan boʻlsa, va agar foydali modelga talabnoma axborot oshkor etilgan sanadan eʼtiboran olti oydan kechikmagan muddat ichida Vazirlikka topshirilgan boʻlsa, texnika taraqqiyoti darajasiga kiritilmaydi. 171. Qonunning 7-moddasi toʻrtinchi qismiga muvofiq, agar foydali modeldan amaliy jihatdan foydalanish mumkin boʻlsa, uni sanoatda qoʻllash mumkin deb hisoblanadi. 172. Talabnoma berilgan taklif uni tushunish imkoni boʻlmagan tarzda taʼriflangan boʻlsa yoki Qonunning 7-modda ettinchi qismiga muvofiq uni patentga layoqatli foydali model sifatida eʼtirof etilmaydigan obyektlar qatoriga qoʻshishga asoslar boʻlsa, talabnoma beruvchiga aniqlangan kamchiliklarni koʻrsatib, huquqiy xarakterdagi zarur dalil-isbotlar keltirilgan holda va soʻrovnoma joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida etishmagan yoki tuzatilgan hujjatlarni yuborish taklif etilgan soʻrovnoma yuboriladi. 173. Agar talabnoma beruvchi belgilangan muddatda soʻralgan materiallarni yoki ularni taqdim etish muddatini uzaytirish haqidagi iltimosnomani taqdim etmasa, talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanadi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. Talabnoma boʻyicha ish yuritish toʻxtatiladi. 174. Davlat muassasasi tomonidan oʻtib ketgan muddat tiklansa, bu holda ish yuritish davom ettirilish mumkin (ushbu Qoidalarning 11-§). 175. Foydali modeldan foydalanish mumkinligini aniqlashda talabnoma materiallarida foydali modelning talabnoma berilgan obyektining vazifasi koʻrsatilganligi tekshiriladi. Talabnomaning eng avvalgi materiallarida, shuningdek, foydali modelni formula bandlarining har birida tariflangan koʻrinishda amalga oshirish uchun kerak boʻlgan vositalar va usullar bayon qilinganligi tekshiriladi. Talabnoma materiallarida bunday maʼlumotlar boʻlmagan taqdirda, koʻrsatilgan vositalar va usullar foydali model ustuvorligi sanasigacha ommaviy tarzda oshkor boʻlgan adabiyot manbaida bayon qilingan boʻlishi mumkin. Bundan tashqari, foydali model amalga oshirilgan holda talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan vazifasi haqiqatdan ham bajarilishi mumkinligiga ishonch hosil qilish lozim. Agar foydali modelni amalga oshirish va koʻrsatilgan vazifani bajarish mumkinligi haqida faqat eksperimental maʼlumotlar guvohlik bersa, foydali model tavsifida tegishli maʼlumotlar keltirilgan holda uning amalga oshirilganligiga misollarning mavjudligi (ushbu Qoidalarning 31-bandi) tekshiriladi, hamda keltirilgan misollar koʻrsatilgan talabga rioya qilinganlik toʻgʻrisidagi xulosa talabnoma beruvchi tomonidan foydali model fomulasida keltirilgan umumiy tushuncha doirasida alomatni amalga oshirishning har xil xususiy shakllariga tarqalishi uchun yetarli ekanligi aniqlanadi. 176. Agar foydali modelning ustuvorlik sanasigacha barcha koʻrsatilgan talablarga rioya qilinganlik aniqlansa, bu holda formulaning ushbu mustaqil bandida taʼriflangan foydali model sanoatda qoʻllash mumkinligi shartiga muvofiq deb eʼtirof etiladi. Koʻrsatilgan talablardan aqallli birortasi bajarilmagan holda, foydali model sanoatda qoʻllash mumkinlik shartiga muvofiq emasligi haqida xulosa chiqariladi. Bu holda talabnoma beruvchiga tegishli dalillar bayon qilingan, ushbu dalillarga nisbatan oʻz fikrini bildirish va foydali model formulasini tuzatish taklif qilingan (agar, ekspertiza fikriga koʻra, talabnoma materiallarini tuzatish natijasida koʻrsatib oʻtilgan xulosani oʻzgartirish mumkin bulsa) soʻrovnoma yuborilishi mumkin. 177. Sanoatda qoʻllash mumkinlik shartiga muvofiq emasligi aniqlangan foydali modelga nisbatan yangilik shartiga muvofiqlik tekshirilmaydi. 178. Qonunning 7-moddasi ikkinchi qismiga muvofiq foydali model, agar u texnika taraqqiyoti darajasidan maʼlum boʻlmasa, yangi deb hisoblanadi. Texnika taraqqiyoti darajasi talabnomada koʻrsatilgan foydali model amalga oshirishi mumkin boʻlgan vazifalarni bajara oladigan vositalar haqidagi Oʻzbekiston Respublikasida hammaga maʼlum boʻlgan barcha maʼlumotlarni, shuningdek, ularni qoʻllashga doir maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Foydali modelning yangiligini tekshirish foydali model formulasining mustaqil bandida keltirilgan barcha alomatlar majmuiga nisbatan oʻtkaziladi. 179. Axborot qidiruvi foydali model formulasi asosida tavsif va chizmalarni hisobga olgan holda, va shuningdek foydali model formulasining ushbu Qoidalarning 22-paragrafiga muvofiq ehtimoliy oʻzgarishlarini hisobga olgan holda oʻtkaziladi. 180. Foydali modelga topshirilgan talabnoma ekspertizasini oʻtkazish toʻgʻrisidagi ariza kelib tushgan sanada talabnoma beruvchi foydali model birligi talabi buzilganligi haqidagi xabarga belgilangan muddatda javob bermagan boʻlsa, axborot qidiruvi formulada birinchi koʻrsatilgan foydali model (yagona ijodkorlik fikrini tashkil qilgan foydali modellar guruhi) boʻyicha oʻtkaziladi. 181. Texnika taraqqiyoti darajasini aniqlashda har bir shaxs oʻzi tanishishi mumkin boʻlgan yoki mazmuni qonuniy yoʻl bilan maʼlum qilinishi mumkin boʻlgan axborot manbaidagi maʼlumotlar ommaviy tarzda oshkor etilgan maʼlumotlar deb hisoblanadi. Quyidagilar axborot manbaini texnika taraqqiyoti darajasiga kiritishni belgilaydigan sana boʻlib hisoblanadi: muhofaza hujjatlariga eʼlon qilingan tavsiflar uchun ― ularda koʻrsatilgan eʼlon qilish sanasi; milliy bosma nashrlar va sobiq SSSR bosma nashrlari uchun ― ularda koʻrsatilgan nashr etishga imzo qoʻyilgan sana; nashr etishga imzo qoʻyilgan sana koʻrsatilmagan milliy bosma nashrlar va sobiq SSSR bosma nashrlari uchun va shuningdek, boshqa bosma nashrlar uchun ― ular nashr qilingan sana, uni aniqlash imkoniyati boʻlmagan hollarda, agar nashr qilingan vaqti faqat yil va oy bilan belgilansa, oyning oxirgi kuni yoki nashrda koʻrsatilgan yilning 31 dekabri; meʼyoriy texnika hujjatlari uchun ― ularning vakolatli tashkilotda roʻyxatdan oʻtkazilgan sanasi; koʻz bilan qabul qilinadigan axborot manbalari (plakatlar, modellar, mahsulotlar va h.k.) uchun ― ularni koʻrish mumkin boʻlgan va hujjat bilan tasdiqlangan sana; koʻrgazmaga qoʻyilgan eksponatlar uchun ― ularni koʻrsatish boshlangan va hujjat bilan tasdiqlangan sana; texnika vositasidan foydalanish natijasida u haqda maʼlum boʻlgan maʼlumotlar uchun ― ushbu maʼlumotlar hammaga maʼlum boʻlgan va hujjat bilan tasdiqlangan sana. Birmuncha oldinroq ustuvorlikka ega boʻlgan foydali model yoki ixtiroga eʼlon qilinmagan talabnoma texnika taraqqiyoti darajasiga ustuvorlik sanasidan eʼtiboran quyidagi shartlar majmui bajarilgan holda kiritiladi: talabnoma Oʻzbekiston Respublikasida topshirilgan holda; talabnoma boshqa shaxs, yaʼni boshqa talabnoma beruvchi tomonidan topshirilgan holda; talabnoma chaqirib olinmagan va chaqirib olingan deb hisoblanmagan holda. Texnika taraqqiyoti darajasiga ustuvorlik sanasidan eʼtiboran Oʻzbekiston Respublikasida patentlangan (shu jumladan, ushbu shaxs tomonidan ham) barcha foydali modellar va ixtirolar, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasida eʼlon qilingan ixtirolarga talabnomalar (shu jumladan, ushbu shaxsga tegishli) kiritiladi. 182. Patent hujjatlaridagi qidiruv sohasining taʼrifi sifatida XPK rubrikalarining indekslaridan foydalaniladi. 183. Qidiruv jarayonida xuddi shunday vazifani bajaradigan qidiruv oʻtkazilayotgan foydali model alomatlariga aynan oʻxshash boʻlgan alomatlar bilan taʼriflanadigan vosita topilgan taqdirda ham, axborot qidiruvi toʻxtatilmaydi va oxirigacha toʻliq hajmda olib boriladi. Qidiruv jarayonida aniqlangan analoglar sonini belgilashda ulardagi texnika taraqqiyoti darajasi haqidagi axborot ochiq-oydin takrorlanmay va keraksiz qaytarishlarsiz xajm va mazmun jihatdan toʻliq boʻlishi eʼtiborga olinadi. 184. Agar texnika taraqqiyoti darajasidan talabnoma beruvchi tomonidan taklif etilgan foydali model formulasida mavjud boʻlgan barcha alomatlarga aynan oʻxshash alomatlarga ega boʻlgan vosita, shu jumladan vazifaga berilgan taʼriflar aniqlangan boʻlsa, foydali model yangilik shartiga muvofiq emas deb eʼtirof etiladi. 185. Koʻrib chiqilayotgan foydali model haqidagi maʼlumotni oʻz ichiga olgan va texnika taraqqiyoti darajasidan aniqlangan axborot manbai bir muncha oldinroq ustuvorlikka ega boʻlgan talabnoma boʻlsa, bu holda ushbu talabnoma chaqirib olinmagan va chaqirib olingan deb hisoblanmasligiga ishonch hosil qilish lozim. Agar talabnoma chaqirib olinmagan va chaqirib olish muddati oʻtmagan boʻlsa, koʻrilayotgan foydali modelning talabnoma beruvchisiga shunday talabnoma mavjudligi haqida (uning talabnoma beruvchisini koʻrsatmagan va mazmunini ochmagan holda) va uning talabnomasini koʻrish bir muncha oldinroq ustuvorlikka ega boʻlgan talabnoma boʻyicha bir qarorga kelingunga qadar toʻxtatib turilishi haqida maʼlum qilinadi. Talabnoma beruvchi talabnomani koʻrish toʻxtatib turilishiga norozi boʻlsa, u holda talabnoma berilgan foydali modelning yangilik shartiga muvofiq emasligi belgilanadi. 186. Agar formulaning bogʻliq bandlarga ega boʻlgan mustaqil bandida taʼriflangan foydali model yangilik shartiga muvofiq ekani aniqlansa, bu holda bogʻliq bandlarga nisbatan texnika taraqqiyoti darajasining tahlili oʻtkazilmaydi. 187. Formulaning bogʻliq bandlarga ega boʻlgan mustaqil bandida taʼriflangan foydali model yangi deb eʼtirof qilinmasa, bundan keyin talabnoma ushbu Qoidalarning 189 ― 192-bandlariga muvofiq koʻrib chiqiladi. 188. Bogʻliq bandlarga ega boʻlmagan formula bilan taʼriflangan foydali modelning yangilik shartiga muvofiq emasligi aniqlangan holda, talabnoma beruvchiga ekspertiza dalillari bayon qilingan va bu dalillarga nisbatan oʻz fikr-mulohazalarini va zarur holda talabnomaning dastlabki materiallari asosida foydali modelning tuzatilgan formulasini taqdim etish taklif qilingan soʻrovnoma yuborilishi mumkin. 189. Agar foydali model tarkibida bogʻliq bandlar boʻlgan koʻp zvenoli formula bilan taʼriflangan boʻlsa va mustaqil bandning yangilik shartiga javob bermasligi sababli foydali model patentga layoqatli emasligi haqida xulosa olingan holda, talabnoma beruvchiga bu haqida maʼlum qilinadi va talabnomani koʻrib chiqishni davom ettirish maqsadga muvofiqligi haqidagi fikrini bildirishni va koʻrib chiqish maqsadga muvofiqligini tasdiqlagan holda, foydali modelning tuzatilgan formulasini taqdim etish taklif qilinadi. Bogʻliq bandlarning mazmuni mustaqil bandlarga qoʻshilganda, eʼtiborga olinishi mumkin boʻlgan axborot manbalari ekspertga maʼlum boʻlganda, talabnoma beruvchiga bu haqida xabar qilinishi mumkin. 190. Bogʻliq bandlarga ega boʻlgan mustaqil bandga nisbatan foydali modelning patentga layoqatliligi aniqlangan holda, ushbu bogʻliq bandlardagi foydali model alomatlarining taʼrifi foydali modelni amalga oshirishga yoki talabnoma beruvchi tomonidan koʻrsatilgan vazifasini bajarishiga toʻsqinlik qilmasligiga ishonch hosil qilishi lozim. Bundan tashqari, bogʻliq bandlardagi alomatlarni jalb qilgan holda taʼriflangan foydali model jamiyat manfaatlariga, axloq-odob qoidalariga zid emasligiga ishonch hosil qilishi lozim. 191. Bogʻliq bandlarga ega boʻlgan koʻp zvenoli formula bilan taʼriflangan foydali modelni yuqorida koʻrsatilgan barcha shartlarga nisbatan tekshirish natijasi ijobiy boʻlgan holda patentga layoqatli deb eʼtirof etiladi va patent berish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. 192. Shartlardan har qaysisiga nisbatan tekshirish natijasi salbiy boʻlgan holda talabnoma beruvchiga bu haqida soʻrovnomada maʼlum qilinadi va ekspertiza xulosasini rad etuvchi dalillarini taqdim etish yoki formulani tuzatish yoxud foydali model formulasidan bunday bogʻliq bandlarni chiqarib tashlash taklif etiladi. 193. Agar talabnoma foydali modellar guruhiga berilgan boʻlsa, patentga layoqatlilikni tekshirish guruhga kirgan har bir foydali modelga nisbatan oʻtkaziladi. Foydali modellar guruhining patentga layoqatliligi guruhdagi barcha foydali modellar patentga layoqatli boʻlgan holda qayd etiladi. Agar guruhning hamma foydali modellarning hammasi ham patentga layoqatli emasligi aniqlangan boʻlsa, talabnoma beruvchiga bu haqda maʼlum qilinadi va keltirilgan dalillar haqida oʻz fikrini bildirish, hamda zarur holda patentga layoqatli boʻlmagan foydali modellar taʼriflangan mustaqil bandlarni (va ularga boʻysungan bogʻliq bandlarni) formuladan chiqarib tashlash yoxud bu bandlarni tuzatilgan holda taqdim etish taklif qilinadi. 194. Agar yuqorida keltirilgan hollarda talabnoma beruvchi tomonidan foydali modelning oʻzgartirilgan formulasi taqdim etilgan boʻlsa, talabnomaning koʻrib chiqilishi, Qoidalarning 151 ― 166-bandlariga muvofiq, ushbu formulada taʼriflangan foydali modelga (foydali modellarga) nisbatan davom ettiriladi. Talabnoma beruvchi ekspertiza xulosasini rad etuvchi dalillarni yoki oʻzgartirilgan formulani keltirmasdan, avvalgi formula asosida patent berishni talab qilgan holda talabnomani koʻrib chiqish davom ettirilmaydi va patent berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. 195. Qonunning 20-moddasiga muvofiq qoʻshimcha materiallarni, shu jumladan foydali modelning oʻzgartirilgan formulasini taqdim etish haqidagi soʻrovnoma, talabnoma beruvchiga bunday materiallarsiz foydali modelga talabnoma ekspertizasini oʻtkazish mumkin boʻlmagan hollarda yuboriladi. Soʻrovnoma yuborish uchun quyidagilar asos boʻlishi mumkin: patent bojining toʻgʻri toʻlanganligi bilan bogʻliq masalalarni aniqlash zaruriyati; foydali model formulasini ushbu Qoidalarning 21-paragrafiga muvofiq tekshirish natijalari boʻyicha aniqlashtirish zaruriyati; talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligini ushbu Qoidalarning 20-paragrafiga muvofiq tekshirish bilan bogʻliq masalalarni hal qilish zaruriyati; talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligini tekshirish natijalari boʻyicha foydali model formulasiga aniqliklar kiritish zaruriyati; bir xil ustuvorlik sanasiga ega boʻlgan aynan oʻxshash sanoat mulki obyektlariga topshirilgan talabnomalarni koʻrib chiqish bilan bogʻliq masalalarni hal qilish zaruriyati. Talabnomani koʻrib chiqishda yuzaga keladigan masalalar, masalan, ustuvorlikni belgilash, foydali modelning muhim alomatining taʼrifini aniqlashtirish kabi boshqa turdagi masalalar bilan bogʻliq savollar, va shuningdek taklif va mulohazalar yuqoridagi asoslarga koʻra yuboriladigan soʻrovnomaga kiritilishi mumkin. Soʻrovnoma yuborish uchun yuqorida koʻrsatilgan asoslar mavjud boʻlmasa, talabnoma beruvchi yuzaga kelgan taklif va mulohazalar haqida xabardor qilinadi. Ushbu Qoidalarning 165-166-bandlariga muvofiq koʻrib chiqilgan foydali modelning (foydali modellarning) patentga layoqatliligi aniqlangan holda, bu haqda yuborilgan soʻrovnomada talabnoma beruvchiga maʼlum qilinadi va undan patentga layoqatliligi baholanmagan foydali modelning taʼrifini chiqarib tashlash yoʻli bilan, yoki bunday foydali modelning tegishli patent bojini toʻlab mustaqil bandga ajratish yoʻli bilan formulani tuzatish taklif etiladi. Bunda talabnoma beruvchi belgilangan muddatda soʻralgan materiallarni yoki koʻrsatilgan muddatni uzaytirish haqidagi iltimosnomani taqdim etmasa, u talabnoma Qonunning 20-moddasiga muvofiq chaqirib olingan deb hisoblanishi haqida xabardor qilinadi. 196. Ekspertizaning soʻrovnomada yoki xatda keltiriladigan fikr va mulohazalari ilmiy-texnik yoki huquqiy xarakterdagi isbot-dalillar bilan asoslanadi. Zarur hollarda ilmiy-texnik adabiyotlarga, Qonun, ushbu Qoidalar va boshqa meʼyoriy hujjatlarning qoidalariga havolalar beriladi. 197. Talabnoma beruvchi patentga layoqatli emasligi haqida xulosa chiqarilgan foydali model formulasiga aynanlashtirilmaydigan yoki talabnomaning dastlabki materiallarida boʻlmagan alomatni yoxud taʼrifi axborot manbaiga havola qilish bilan almashtirilgan alomatni kiritishni, yoki talabnoma beruvchi tomonidan talabnoma topshirilgandan keyin taklif etilgan va ushbu Qoidalarning 166-bandiga muvofiq eʼtiborga olinmagan yangi mustaqil bandni kiritishni talab qilgan hollarda, talabnoma beruvchiga koʻrsatilgan alomatni va/yoki bandni oʻz ichiga olmagan formulani taqdim etish taklif qilingan soʻrovnoma yuboriladi. Shuningdek, bu holda talabnoma beruvchi belgilangan muddatda soʻralgan materiallar yoki ularni taqdim etish muddatini uzaytirish haqidagi iltimosnoma taqdim etilmasa, talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanishi haqida xabardor qilinadi. 198. Soʻrovnomada axborot manbaidan iqtiboslar keltirilgan boʻlsa, bu holda shu manbani topish uchun zarur boʻlgan barcha bibliografik maʼlumotlar, va, shuningdek, talabnomani koʻrib chiqishda eʼtiborga olingan maʼlumotlarni ushbu manbadan topish uchun kerak boʻladigan boshqa maʼlumotlar (betlari, xatboshisi, grafik tasvirlarning figura raqami va h.k.) koʻrsatilishi lozim. 199. Soʻrovnoma yuborish uchun talabnoma berilgan foydali model formulasini patentga layoqatlilikka tekshirish natijalari boʻyicha aniqlashtirish zarurati asos boʻlib, ushbu aniqlashtirishlar tavsif va/yoki chizmalarga tegishli tuzatishlar kiritish zarurati bilan izohlansa, talabnoma beruvchiga aniqliklar kiritilgan tavsif va yoki chizmalarni (yoki oʻrin bosuvchi varaqlarni) taqdim etish taklifqilinadi. Tavsif va/yoki chizmalarda kamchiliklar, shu jumladan, ekspertiza tomonidan avval koʻrsatilgan, lekin tuzatilmagan kamchiliklar mavjud boʻlgan hollarda ham shunday taklif qilinishi mumkin. Koʻrsatib oʻtilgan xabarlarda talabnoma hujjatlarini kerakli tarzda tuzatishga doir batafsil izohlar keltiriladi. 200. Tavsifni tuzatish talab qilingan darajada oʻzgartirilgan formulali (talabnoma beruvchining tashabbusiga yoki ekspertiza taklifiga binoan) foydali modelga patent berish toʻgʻrisidagi qarorni tayyorlashda, shuningdek tavsif va/yoki chizmalarda kamchiliklar, shu jumladan, ekspertiza tomonidan avval koʻrsatilgan, lekin tuzatilmagan kamchiliklar mavjud boʻlgan hollarda, talabnoma beruvchiga aniqliklar kiritilgan tavsif va/yoki chizmalarni (almashtiriluvchi varaqlarni) bunday taklif joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida taqdim etish taklif qilinishi mumkin. 201. Soʻralgan materiallar koʻrsatilgan muddatda yoki belgilangan muddatni uzaytirish toʻgʻrisidagi iltimosnoma taqdim etilmagan hollarda talabnoma chaqirib olingan hisoblanadi. 202. Agar talabnoma beruvchi tomonidan taqdim etilgan javobda soʻralgan maʼlumotlar yoki hujjatlarning hammasi qamrab olingan boʻlmasa, etishmayotgan va tuzatilgan materiallar tugʻrisidagi soʻrovnoma talabnoma beruvchiga talabnoma va uning hujjatlaridagi kamchiliklarni bartaraf qilish uchun necha marta zarur boʻlsa, shuncha marta yuborilishi mumkin. 203. Talabnoma beruvchining tashabbusiga koʻra talabnoma rasmiy ekspertizasini muddatidan oldin boshlash haqidagi iltimosnoma berilgandan soʻng yoki, bunday iltimosnoma berilmagan taqdirda, talabnoma kelib tushgan sanadan ikki oy oʻtgandan keyin talabnoma hujjatlariga tuzatishlar yoki aniqliklar kiritadigan (yaʼni ularning tarkibiga kiritilishi lozim boʻlgan) qoʻshimcha materiallar kelib tushgan taqdirda, ular bilan birga belgilangan miqdorda patent boji toʻlanganini tasdiqlaydigan hujjat ham taqdim etilganligini tekshirish lozim. Qoʻshimcha materiallar bilan birga bunday hujjat taqdim etilmagan holda, ular talabnomani koʻrib chiqishda eʼtiborga olinmaydi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. Bunday bildirishnoma ekspertizaning talabnoma beruvchiga yoʻllanadigan navbatdagi hujjati mazmuniga kiritilishi mumkin. 204. Talabnoma hujjatlaridagi oʻzgartirishlar talabnoma beruvchining tashabbusiga koʻra kiritilgan oʻzgartirishlarga oidligi masalasini hal qilishda quyidagilarni eʼtiborga olish kerak: agar talabnoma hujjatlariga kiritiladigan oʻzgartirishlar talabnoma beruvchi tomonidan ekspertizaning yozma ravishda berilgan xabari, shu jumladan soʻrovnomasi olingandan soʻng, va shuningdek bunday xabarni olmasdan ham taqdim etilgan hamda talabnoma hujjatlarini tayyorlashda yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan boʻlsa, talabnoma beruvchining tashabbusiga koʻra kiritilgan deb hisoblanmaydi; agar talabnoma beruvchi tomonidan talabnoma hujjatlariga kiritilgan oʻzgartirishlar ekspertizaning yozma ravishda berilgan xabari, shu jumladan soʻrovnomasining mazmuni bilan bogʻliq boʻlib, bunday xabar olingandan soʻng taqdim etilgan boʻlsa, oʻzgartirishlar talabnoma beruvchining tashabbusiga koʻra kiritilgan deb hisoblanmaydi. Talabnoma beruvchi tomonidan ekspertizaning yozma ravishda berilgan xabari, shu jumladan soʻrovnomasini olgandan soʻng, va shuningdek bunday xabarni olmasdan turib ham taqdim etilgan barcha boshqa oʻzgartirishlar talabnoma beruvchining tashabbusiga koʻra kiritilgan deb hisoblanadi. 205. Qoʻshimcha materiallar tarkibida foydali modelning oʻzgartirilgan formulasi boʻlgan holda, ular formulani foydali modelning dastlabki formulasida mustaqil band sifatida ajratib koʻrsatilmagan bir yoki bir necha mustaqil bandlarni kiritish yoʻli bilan oʻzgartirishni koʻzda tutishi va ushbu qoʻshimcha materiallar bilan birga tegishli patent boji toʻlanganini tasdiqlaydigan hujjat muddatlarga rioya qilingan holda taqdim etilganligi aniqlanadi. 206. Talabnoma beruvchi tomonidan Davlat muassasasining soʻrovnomasiga koʻra taqdim etilgan qoʻshimcha materiallar boʻyicha ularni taqdim etish muddatlariga rioya qilinganligi tekshiriladi. Talabnoma beruvchi tomonidan talabnomaga qarshi qoʻyilgan materiallar nusxasi soʻralgan taqdirda, agar ular talabnoma beruvchi tomonidan ekspertiza soʻrovnomasi olingan sanadan eʼtiboran bir oy ichida soʻralgan boʻlsa, qoʻshimcha materiallar talabnoma beruvchiga koʻrsatilgan nusxalar joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida taqdim etilishi mumkin. 207. Talabnoma beruvchining tashabbusiga koʻra yoki Davlat muassasasining soʻrovnomasiga koʻra taqdim etilgan va koʻrib chiqishga qabul qilingan qoʻshimcha materiallar kelib tushganda, ular talabnoma berilgan foydali model mohiyatini oʻzgartirmasligi tekshiriladi. Agar qoʻshimcha materiallar tarkibida talabnomaning dastlabki materiallarida boʻlmagan va formulaga kiritish talab etilgan alomatlar boʻlsa, ular talabnoma berilgan foydali model mohiyatini oʻzgartiradi deb eʼtirof etiladi. Alomatlar, talabnoma beruvchi tomonidan aniqlashtirib taqdim etilgan formula tarkibiga kirgan hollardagina emas, balki talabnoma beruvchi uni tarkibda koʻrsatib oʻtgandagina ham foydali model formulasiga kiritilishi lozim. Agar talabnomaning dastlabki materiallarida foydali model alomati bajarilishining xususiy shakllari ochilmay qolib, umumiy tushuncha bilan ifodalangan boʻlsa, bu holda qoʻshimcha materiallarda bunday bajarilish shaklining foydali model formulasiga kiritilishi lozim boʻlgan alomatga nisbat berilishi ushbu qoʻshshimcha materiallarning talabnoma berilgan foydali model mohiyatini oʻzgartiradi deb eʼtirof etilishish uchun asos boʻladi. Tavsifda faqat texnika darajasiga nisbatan, shu jumladan eng yaqin analogga nisbatan, keltirilgan alomatlar talabnomaning dastlabki materiallari tarkibida boʻlgan foydali model alomatlari jumlasiga kirmaydi. Talabnoma foydali modellar guruhiga oid boʻlsa, talabnomaning dastlabki materiallari tarkibida boʻlgan va tavsifda guruhning biron-bir foydali modeliga tegishli deb koʻrsatilgan alomatlar, tavsifda guruhdagi ayni shu foydali modelga nisbat berilgan alomatlar hisoblanadi. Biri ikkinchisida foydalanish uchun moʻljallangan foydali modellar guruhi bundan mustasno. Bu holda boshqasida foydalanish uchun moʻljallangan bir foydali modelning talabnomaning dastlabki materiallari tarkibida boʻlgan alomatlari ikkinchi foydali modelning ham alomatlari deb hisoblanadi. 208. Talabnomaning dastlabki materiallari tarkibida boʻlmagan va formulaga kiritilishi lozim boʻlgan alomatlar jumlasiga kirmagan maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan qoʻshimcha materiallar foydali model mohiyatini oʻzgartiradi deb hisoblanmaydi. Bunday maʼlumotlarga, xususan, foydali modelni amalga oshirish shart-sharoitlari haqidagi yangi (qoʻshimcha) maʼlumotlar, foydali modelning amalga oshirilishiga oid misollar, qoʻshimcha texnik natija olish imkoniyati borligiga ishora, aniqliklar kiritilgan grafik materiallar va h.k. kiritilishi mumkin. Talabnomaning dastlabki materiallari tarkibida boʻlmagan va formulaga kiritilishi lozim boʻlgan alomatlar jumlasiga kirgan maʼlumotlar bilan bir qatorda talabnomani koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan qoʻshimcha materiallar faqat koʻrsatilgan alomatlarga tegishli qismida mohiyatni oʻzgartiradi deb eʼtirof etiladi. Boshqa maʼlumotlar ekspertiza oʻtkazishda hisobga olinadi. 209. Qoʻshimcha materiallar talabnoma berilgan foydali modelning mohiyatini oʻzgartiradi deb eʼtirof etilgan holda, talabnoma beruvchiga (ekspertizaning unga yuborilgan navbatdagi hujjatida) bunday xulosaga kelish uchun qoʻshimcha materiallarga kiritilgan maʼlumotlarning qaysilari asos boʻlganligi haqida maʼlum qilinadi. Bunda talabnomani keyingi koʻrib chiqilishi ushbu qoʻshimcha materiallarda taqdim etilgan foydali model formulasiga nisbatan, ammo talabnomani topshirish sanasida tavsifda va, shuningdek, agar talabnomani topshirish sanasida talabnoma tarkibida boʻlgan formulada ham ochib berilmagan alomatlarni inobatga olmagan holda davom ettiriladi. 211. Qoʻshimcha materiallar talabnoma berilgan foydali modelning mohiyatini oʻzgartiradi deb eʼtirof etilgan holda, talabnoma beruvchiga (ekspertizaning unga yuborilgan navbatdagi hujjatida) bunday xulosaga kelish uchun qoʻshimcha materiallarga kiritilgan maʼlumotlarning qaysilari asos boʻlganligi haqida maʼlum qilinadi. Talabnoma berilgan foydali modelga tegishli boʻlmagan foydali model formulasidagi oʻzgartirishlar eʼtiborga olinmaydi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. 212. Qonunning 19-moddasiga muvofiq foydali modelga topshirilgan talabnoma, patent berilishi toʻgʻrisidagi qaror chiqarilgunga qadar, ixtiroga patent berish uchun talabnomaga oʻzgartirilishi mumkin. Bunday oʻzgartirish haqidagi ariza kelib tushganda, uning toʻgʻri rasmiylashtirilganligi tekshiriladi, ariza patent berish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinguniga qadar topshirilgani va ariza bilan birga belgilangan miqdorda tegishli patent boji toʻlanganini tasdiqlaydigan hujjat mavjudligi aniqlanadi. 213. Ariza belgilangan talablarga rioya qilinmagan holda rasmiylashtirilgan boʻlsa, talabnoma beruvchiga talabnomani oʻzgartirish mumkin emasligi toʻgʻrisida maʼlum qilinadi. 214. Ariza bilan birga belgilangan miqdorda tegishli patent boji toʻlanganini tasdiqlaydigan hujjat taqdim etilmagan boʻlsa, yuridik ahamiyatga molik harakatlar amalga oshirilmaydi va bu haqda talabnoma beruvchiga xabar beriladi. 215. Oʻzgartirish amalga oshirilmagan talabnoma foydali modelga talabnomaligicha qoladi va unga nisbatan keyinchalik ushbu Qoidalar qoʻllaniladi. 216. Agar ariza belgilangan talablarga rioya qilingan holda rasmiylashtirilgan boʻlib, u bilan birga belgilangan miqdorda tegishli patent boji toʻlanganini tasdiqlaydigan hujjat taqdim etilgan boʻlsa, talabnoma beruvchiga talabnomani oʻzgartirish amalga oshirilganligi haqida bildirishnoma yuboriladi, unda, shuningdek, talabnomani keyin koʻrib chiqish belgilangan tartibga muvofiq olib borilishi maʼlum qilinadi. Ariza patent berish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingandan keyin kelib tushgan holda, talabnoma beruvchiga talabnomani oʻzgartirib boʻlmasligi haqida xabar qilinadi. 217. Talabnomani oʻzgartirish haqidagi ariza topshirilgan sanagacha talabnoma beruvchi tomonidan foydali modelga talabnoma boʻyicha tuzatishlar yoki aniqliklar kiritish uchun qoʻshimcha materiallar yoxud foydali modelning oʻzgartirilgan formulasi taqdim etilgan boʻlsa, bu materiallar ushbu Qoidalarga muvofiq tekshiriladi va tekshirish natijalari haqida talabnoma beruvchiga talabnomani oʻzgartirish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqish natijalari haqidagi bildirishnomada maʼlum qilinadi. 218. Chaqirib olingan yoki chaqirib olingan deb hisoblangan talabnomalar boʻyicha talabnomani oʻzgartirish oʻtkazilmaydi. 219. Agar talabnomani oʻzgartirish haqidagi ariza Qonunning 20-moddasi uchinchi qismiga muvofiq chaqirib olingan deb hisoblangan talabnoma boʻyicha kelib tushgan boʻlsa, va ariza bilan birga ekspertiza soʻrovnomasi boʻyicha qoʻshimcha materiallarni oʻtkazib yuborilgan taqdim etish muddatini tiklash toʻgʻrisidagi iltimosnoma taqdim etilgan boʻlsa, iltimosnoma ushbu Qoidalarning 11-paragrafiga muvofiq koʻrib chiqiladi. Muddatni tiklash imkoniyati borligi aniqlangan holda, talabnoma beruvchi bu haqda va talabnomani oʻzgartirish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqish natijalari haqida xabardor qilinadi. 220. Talabnoma oʻzgartirilganligi haqidagi bildirishnoma joʻnatilgunga qadar talabnoma beruvchidan uning arizasini topshirilmagan deb hisoblash haqidagi iltimos (talabnomani oʻzgartirish haqidagi arizani chaqirib olish) kelib tushgan taqdirda, oʻzgartirish oʻtkazilmagan deb hisoblanadi, talabnomani oʻzgartirish uchun toʻlangan patent boji qaytarilishi yoki belgilangan tartibda hisobga olinishi mumkin. Foydali modelga topshirilgan talabnoma ixtiroga patent berish uchun talabnomaga oʻzgartirilganligi haqidagi bildirishnoma joʻnatilgandan keyin talabnoma beruvchidan uning oʻzgartirish haqidagi arizasini topshirilmagan deb hisoblash haqida kelib tushgan iltimos talabnomani yana qayta oʻzgartirish va toʻlangan patent bojini qaytarish uchun asos boʻla olmaydi. 221. Ixtiroga talabnomani oʻzgartirish natijasi boʻlgan foydali modelga talabnoma ushbu Qoidalarning 16-paragrafiga muvofiq koʻrib chiqiladi. Ixtiroga talabnomani foydali modelga talabnomaga oʻzgartirish haqidagi ariza topshirilgan sanagacha ixtiroga talabnoma boʻyicha takdim etilgan qoʻshimcha materiallar foydali modelga talabnoma ekspertizasini oʻtkazishda ularni tekshirish natijalari boʻyicha eʼtiborga olingan qismiga nisbatan hisobga olinadi. 222. Talabnoma beruvchi tomonidan taklif etilgan formula bilan ifodalangan foydali model (agar foydali modellar guruhiga talabnoma berilgan boʻlsa, guruhning har bir foydali modeli) patentga layoqatlilikning hamma shartlariga muvofiqligi aniqlangan holda, talabnoma beruvchiga foydali model formulasi va ekspertiza xulosalari bayon etilgan soʻrovnoma yuboriladi va ushbu soʻrovnoma yuborilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida ekspertiza xulosalari boʻyicha oʻz fikrini maʼlum qilish taklif etiladi. Agar tavsif va/yoki chizmalarda kamchiliklar boʻlib, talabnoma beruvchi ularni yoʻqotish haqida ilgariroq ogohlantirilmagan boʻlsa, unga taklif joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida aniqliklar kiritilgan tavsif va/yoki chizmalarni taqdim etish haqida taklifnoma yuboriladi. 223. Talabnoma beruvchidan ekspertizaning fikriga rozilik kelib tushgan taqdirda, talabnoma beruvchiga bildirishnomada koʻrsatilgan formulali foydali modelga patent berish toʻgʻrisidagi qaror yuboriladi. Agar talabnoma berilgan formula foydali model mohiyatini ifodalasa va tavsifga toʻliq asoslangan boʻlsa-yu, lekin eng yaqin analogni (yoki umuman analogni) hisobga olmay tuzilgan boʻlsa, yoki talabnoma berilgan obyekt alomatlari bilan bir qatorda boshqa obyekt alomatlariga ega boʻlib, talabnoma beruvchi formulaning oʻzi taklif qilgan tahrirda qoldirillishini qattiq turib talab qilsa, patent berish toʻgʻrisidagi qarorda talabnoma beruvchining tahriridagi formula keltiriladi. Foydali model formulasidagi alomatlar standart boʻlmagan yoki hamma qabul qilmagan atamalardan foydalangan holda taʼriflangan boʻlsa (lekin bu ularni aynanlashtirishga toʻsqinlik qilmasa), va talabnoma beruvchi formulani tuzatishdan bosh tortgan boʻlsa, va, shuningdek Qonunning 22-moddasi toʻrtinchi qismiga muvofiq koʻrib chiqilgan barcha foydali modellarning patentga layoqatliligi aniqlangan boʻlsa, foydali model formulasi talabnoma beruvchi taklif qilgan tahrirda keltiriladi. Talabnoma beruvchi tomonidan taklif etilgan foydali model formulasida orfografiyaga, tinish belgilariga oid va boshqa xatolar boʻlgan taqdirda, patent berish toʻgʻrisidagi qarorni tayyorlashda formulaga tegishli tuzatishlar kiritiladi. 224. Belgilangan patent boji toʻlangan taqdirda Vazirlik Qonunning 24-moddasiga muvofiq foydali modelni Foydali modellar Davlat reestrida roʻyxatdan oʻtkazadi va Qonunning 25-moddasiga muvofiq foydali modelni roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida maʼlumotlarni eʼlon qiladi. 225. Talabnoma beruvchi tomonidan taklif etilgan formula bilan ifodalangan talabnoma berilgan foydali model patentga layoqatlilikning aqalli bitta shartiga (“sanoatda qoʻllanilishi”, “yangiligi” shartiga) muvofiq emasligi aniqlansa, bu holda talabnoma beruvchiga foydali modelga patent berilishi mumkin emasligi haqida tegishli asoslar keltirilgan holda, va ushbu bildirishnoma joʻnatilgan sanadan eʼtiboran uch oy ichida ekspertiza xulosalariga nisbatan oʻz fikrini maʼlum qilish taklif etilgan bildirishnoma yuboriladi. Talabnoma beruvchiga, shuningdek, agar eslatib oʻtilgan uch oylik muddat ichida koʻrsatib oʻtilgan mazmundagi xabar taqdim etilmasa, talabnoma chaqirib olingan deb hisoblanishi haqida xabar qilinadi. 226. Talabnoma beruvchining iltimosnomasiga koʻra oʻtkazib yuborilgan muddat Davlat muassasasi tomonidan tiklangan holda ish yuritish davom ettirilishi mumkin. 227. Talabnoma beruvchidan ekspertizaning fikriga nisbatan rozilik kelib tushganda patent berishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror yuboriladi. Patent berishni rad etish uchun sabab boʻlgan holatlar bilan tanishgandan soʻng talabnoma beruvchi tomonidan talabnoma berilgan foydali modelning patentga layoqatliligi haqidagi dalillar taqdim etilgan boʻlib, ammo ular ekspertiza xulosasini oʻzgartirmasa, bu holda qarorda ushbu koʻrsatib oʻtilgan dalillarning tahlili keltiriladi. Agar qarorda axborot manbaiga havola keltirilgan boʻlsa, uning bibliografik maʼlumotlarni koʻrsatishda ushbu Qoidalarning 181-bandida koʻrsatilgan shartlarga amal qilinishi lozim. 228. Agar bitta mustaqil band va bogʻliq bandlarga ega boʻlgan koʻp zvenoli formulada taʼriflangan talabnoma berilgan foydali model mustaqil bandga nisbatan patentga layoqatlilikning biron-bir shartiga muvofiq emasligi aniqlangan holda va talabnoma beruvchi formulaning ushbu bandini tuzatishdan bosh tortgan holda patent berishni rad etish toʻgʻrisida qaror chiqariladi. 229. Agar talabnoma berilgan foydali modellar guruhining koʻp zvenoli formulasida taʼriflangan foydali modellardan biri (uning turli mustaqil bandlarida yoki bittasida), yoki turli muqobil alomatlarni oʻz ichiga olgan alomatlar majmuidan biri patentga layoqatlilikning shartlaridan biriga muvofiq emasligi aniqlangan boʻlsa va talabnoma beruvchi formulani tuzatishdan yoki ushbu foydali model taʼrifini formuladan chiqarib tashlashdan bosh tortgan holda, patent berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. Bunda qarorda patentga layoqatli deb xulosa olingan boshqa foydali modelning (foydali modellarning) patentga layoqatliligi tasdiqlanadi. 230. Agar koʻrilayotgan talabnoma boʻyicha foydali modelning patentga layoqatliligi aniqlangan boʻlib, lekin unga aynan oʻxshash foydali model yoki ixtiroga ilgariroq ustuvorlik sanasiga ega boʻlgan va chaqirib olinmagan yoki chaqirib olingan deb hisoblanmagan boshqa talabnoma boʻlsa, sana mos kelganda esa roʻyxat raqami ilgariroq olingan boʻlsa, koʻrilayotgan talabnomaning talabnoma beruvchisiga uning talabnomasi boʻyicha Qonunning 18-moddasi uchinchi qismida belgilangan shartlar bajarilgan holda patent berish mumkinligi haqida maʼlum qilinadi. Koʻrib chiqilayotgan talabnomaning talabnoma beruvchisiga aynan oʻxshash foydali model yoki ixtiroga topshirilgan boshqa talabnomaning biron-bir bibliografik maʼlumotlarini maʼlum qilish va uning mazmunini u boʻyicha patent berish haqidagi maʼlumotlar eʼlon qilinmasdan turib ochishga boshqa talabnomaning talabnoma beruvchisi roziligi boʻlgan holda yoʻl qoʻyiladi. Agar aynan oʻxshash foydali modellarga yoki foydali model va ixtiroga talabnomalar bitta talabnoma beruvchi tomonidan topshirilgan boʻlsa, u holda bildirishnomada uning tomonidan koʻrsatiladigan faqat birgina talabnoma boʻyicha patentning berilishi mumkinligi xabar qilinadi. 231. Foydali modellarning (yoki foydali model va ixtironing) aynan oʻxshashligi talabnoma beruvchi tomonidan belgilangan tartibda taqdim etilgan formulalarning oxirgi tahririga asosan belgilanadi. Foydali modellar (yoki foydali model va ixtiro), agar formuladagi mustaqil bandlarning mazmunlari toʻliq mos tushsa, aynan oʻxshash deb eʼtirof etiladi.