Yerlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish borasida nazoratni kuchaytirish, geodeziya va kartografiya faoliyatini takomillashtirish, davlat kadastrlari yuritishni tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(decree, 2020-09-07)

Keyingi yillarda respublikamizda yerlardan oqilona va samarali foydalanishni tashkil etish, taʼsirchan nazoratni taʼminlash va yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri sohasida munosabatlarni kompleks tartibga solishda bir qator chora-tadbirlar amalga oshirildi. Yer resurslarini tizimli hisobga olish va ulardan foydalanishni nazorat qilish, davlat kadastrlarini tartibga solish, Oʻzbekiston Respublikasi kartografiya fondini takomillashtirish chora-tadbirlari dasturi doirasida yer qonunchiligiga rioya etish yuzasidan doimiy monitoring qilish tizimi ishlab chiqildi va joriy qilindi, koʻchmas mulk obyektlarini yalpi xatlovdan oʻtkazish ishlari tashkil etildi, 21 ta davlat kadastrlarini integratsiyalashuvini nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasi Milliy geoaxborot tizimini tashkil etish ishlari boshlandi. Shu bilan birga, yerdan foydalanish holatining tahlili shuni koʻrsatmoqdaki, yerlardan foydalanishda muntazam davlat nazoratini taʼminlash, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, shuningdek, yer resurslarini tizimlashtirilgan holda hisobga olish ishlari yetarli darajada samarali boʻlmayapti. Sohaga yuklatilgan vazifalarni oʻz vaqtida va sifatli bajarish, ilmiy tadqiqot ishlarini tezkor va samarali amalga oshirishda tarmoqning moddiy-texnik bazasi bugungi kun talablariga javob bermaydi. Amaldagi xodimlar soni, ayniqsa quyi pogʻonada, yer resurslaridan foydalanishni nazorat qilish va ularning toʻliq hisobini yuritish imkonini bermayapti. Sohaning yetakchi xorijiy tashkilotlari bilan yaqin aloqalar oʻrnatish, ilgʻor xalqaro tajribalarni chuqur oʻrganish va qoʻllash, mutaxassislarning amaliyot oʻtashlari va malakalarini oshirishni tashkil etishga yetarlicha eʼtibor qaratilmayapti. Yerlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish yuzasidan nazoratni kuchaytirish, geodeziya va kartografiya faoliyatini takomillashtirish, Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasining faoliyati samaradorligini tubdan oshirish maqsadida: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi hamda uning hududiy boʻlinmalari rahbarlarining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlarining yer resurslaridan maqsadli, oqilona va samarali foydalanish, yerlarni muhofaza qilish yuzasidan davlat nazoratini hamda tuproq unumdorligini oshirish boʻyicha hududiy dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirish borasidagi ishlari qoniqarsiz, deb hisoblansin. 2. Quyidagilar Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasining asosiy vazifalari hamda faoliyat yoʻnalishlari etib belgilansin: yer resurslaridan oqilona foydalanish, geodeziya va kartografiya sohasi faoliyati boʻyicha yagona davlat siyosatini ishlab chiqish va amalga oshirilishini taʼminlash; erdan oqilona foydalanish va uni muhofaza qilish boʻyicha tizimli davlat nazoratini, davlat geodeziya nazoratini qonun hujjatlari talablariga soʻzsiz rioya etilishi yuzasidan uni buzganlik uchun aybdor shaxslarni maʼmuriy javobgarlikka tortish orqali amalga oshirish; yer resurslaridan oqilona foydalanish, yerlarni saqlash va muhofaza qilish, tuproq unumdorligini oshirish, geodeziya va kartografiya faoliyati samaradorligini kuchaytirish boʻyicha davlat dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirish; davlat yer kadastrini, davlat kartografiya-geodeziya kadastrini, binolar va inshootlar davlat kadastrini, hududlar davlat kadastrini, shuningdek, Davlat kadastrlari yagona tizimini yuritish; davlat boshqaruvi organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlarining davlat kadastrlarini yuritish sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtirish; uchuvchisiz apparatlardan foydalangan holda qishloq xoʻjaligi yerlarini, qishloq xoʻjaligi ekinlarini ekish va parvarishlashni monitoring qilish, geodeziya maʼlumotlari va kartografiya materiallaridan foydalangan holda sunʼiy yoʻldosh navigatsiya tizimi ishlashini taʼminlash; aerokosmik suratga olish, topografiya-geodeziya, kartografiya, tuproqshunoslik, geobotanikaga oid va boshqa izlanishlar hamda tadqiqotlarni, yerlarni masofadan zondlash, geodinamik tadqiqotlar maʼlumotlari va materiallaridan foydalangan holda, kartografik monitoringni amalga oshirish; koʻchmas mulk obyektlarining elektron maʼlumotlar bazasini, koʻchmas mulk bahosini bozor qiymatida baholashga bosqichma-bosqich oʻtish uchun davlat kadastrlari geoaxborot tizimlarini yaratish va doimiy ravishda yangilab borish; sohaga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish, shu jumladan, davlat xizmatlari sifatini yaxshilash maqsadida fuqarolarga hamda tadbirkorlik subyektlariga tezkor va sifatli xizmatlar koʻrsatish; yer tuzish, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri sohasida xalqaro hamkorlikni kengaytirish, xalqaro grantlarni jalb etish; yer tuzish, geodeziya, kartografiya va davlat kadastrlari boʻyicha tizimli ravishda kadrlarni qayta tayyorlash, malakasini oshirishni taʼminlash. 3. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi, Moliya vazirligi hamda Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasining: davlat kadastrlari, ilgʻor axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish sohalari faoliyatini tashkil etish va muvofiqlashtirishga masʼul hisoblanadigan, Oʻzbekiston Respublikasi davlat budjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladigan, Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi raisining oʻrinbosari lavozimini joriy etish; tumanlar (shaharlar)ning yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri davlat korxonalarini Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri davlat korxonalarining filiallari etib, qayta tashkil etish; Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy-tadqiqot institutini Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi tarkibidan Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi tasarrufiga oʻtkazish toʻgʻrisidagi takliflariga rozilik berilsin. 4. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasining Yer munosabatlari va davlat kadastrlarini rivojlantirish jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda Jamgʻarma deb ataladi) tashkil etish toʻgʻrisidagi takliflariga rozilik berilsin. 5. Quyidagilar Jamgʻarma mablagʻlarining asosiy manbalari etib belgilansin: Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi organlari tomonidan yerlardan xoʻjasizlarcha foydalanganligi yoki ularni yaroqsiz holga tushirganligi, xoʻjalik ichidagi yer tuzish loyihalaridan oʻzboshimchalik bilan chetga chiqilganligi, davlat yer kadastrini yuritish qoidalari buzilganligi, chegara va cheklov belgilarining yoʻq qilinganligi yoki shikastlanganligi uchun Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga muvofiq solinadigan jarimalarning 100 foizi; fuqarolarning uy-joyga doir mulk huquqini koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni amalga oshiruvchi organlarda oʻz vaqtida rasmiylashtirilmaganligi uchun undiriladigan jarimalarning 10 foizi; kadastr hujjatlarini texnik xatlovdan oʻtkazish va rasmiylashtirish boʻyicha davlat xizmatlariga belgilangan narxlarni 25 foiz oshirish hisobiga tushadigan mablagʻlarning (soliqlar hisoblangandan keyin) 100 foizi; qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar. 6. Belgilab qoʻyilsinki, Jamgʻarma mablagʻlari: yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri organlari moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va rivojlantirishga; Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi organlari tizimiga qoʻshimcha ravishda kiritilayotgan shtat birliklarini saqlashga; Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi tizimi organlari xodimlarini ragʻbatlantirish, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga yoʻnaltiriladi. 7. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi bir hafta muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasining faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlarini amalga oshirishni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasini belgilangan tartibda tasdiqlash uchun kiritsin. 8. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2004-yil 15-oktabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasini tashkil qilish toʻgʻrisida”gi PF-3502-son farmonining 2-bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb, hisoblansin. 9. Mazkur farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin. Keyingi yillarda respublikada yerlardan oqilona va samarali foydalanishni tashkil etish, taʼsirchan nazoratni taʼminlash hamda yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri sohalaridagi munosabatlarni kompleks tartibga solishga yoʻnaltirilgan bir qator chora-tadbirlar amalga oshirildi. Respublikamiz uchun oʻta dolzarb ahamiyatga ega boʻlgan sugʻoriladigan yerlar 4,3 million gektarni, yoki mamlakat umumiy maydonining 9,6 foizini tashkil etib, ularda barcha qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining 95 foizdan ortigʻi yetishtiriladi. Dasturiy chora-tadbirlar doirasida tizimli ravishda yer resurslarini hisobga olish va yerlardan foydalanishni nazorat qilish, koʻchmas mulk obyektlari, kartografik fondni takomillashtirish yuzasidan yer munosabatlarini tartibga solish sohasida yer qonunchiligiga rioya etish boʻyicha doimiy monitoring qilish tizimi ishlab chiqilib joriy etildi, koʻchmas mulk obyektlarini yalpi xatlovdan oʻtkazish, 21 ta davlat kadastrlarini integratsiyalashuviga qaratilgan Oʻzbekiston Respublikasi Milliy geoaxborot tizimini tashkil etish ishlari amalga oshirilmoqda. Shu bilan birga, oʻtkazilgan tahlillar quyidagilarni koʻrsatmoqda: joylarda yerdan nooqilona foydalanishning oʻz vaqtida oldini olish boʻyicha oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa tashkilotlar bilan birgalikda yetarli darajada tizimli ishlar amalga oshirilmayapti; qishloq aholi punktlarida va mahallalarda, ayniqsa, olis hududlarda yerlardan foydalanish holatini muntazam monitoring qilish ishlari yetarli darajada olib borilmayapti; mavjud xodimlar soni yer resurslaridan foydalanishni nazorat qilish va ularning hisobini yuritishni toʻliq amalga oshirish imkonini bermayapti. Yuqoridagi kamchiliklar yerlardan oqilona va maqsadli foydalanish, shuningdek, tarmoqda qonun hujjatlariga rioya etish ustidan toʻlaqonli taʼsirchan nazoratni taʼminlash imkonini bermayapti. Respublikamiz yer resurslaridan foydalanish samaradorligini, qishloq xoʻjaligi yerlari unumdorligini oshirish, shuningdek, soha faoliyatini takomillashtirish va uning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yerlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish borasida nazoratni kuchaytirish, geodeziya va kartografiya faoliyatini takomillashtirish, davlat kadastrlari yuritishni tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi faoliyatini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qarori qabul qilindi. Qabul qilingan hujjatlarda Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi faoliyatining asosiy vazifalari va yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilandi: erdan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilish, kartografiya va geodeziya faoliyati boʻyicha yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlash; erdan oqilona foydalanish va uni muhofaza qilish ustidan tizimli davlat nazoratini hamda qonun hujjatlariga soʻzsiz rioya etilishi boʻyicha davlat geodeziya nazoratini amalga oshirish; tuproq unumdorligini oshirish, yerlardan oqilona foydalanish va uni muhofaza qilish boʻyicha davlat dasturlarini ishlab chiqish hamda amalga oshirish; yer tuzish, yerdan foydalanish, tuproq unumdorligini oshirish sohalarida davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha takliflar tayyorlash, yer resurslaridan foydalanish hamda yerdan foydalanish istiqbolini va sxemalarini prognozlashtirish va rejalashtirishda qatnashish; uchuvchisiz apparatlardan foydalangan holda qishloq xoʻjalik yerlarini, qishloq xoʻjalik ekinlari va ularni parvarishlashni monitoring qilish, geodezik maʼlumotlar va kartografik materiallardan foydalangan holda sunʼiy yoʻldosh navigatsiya tizimi ishlashini taʼminlash va boshqalar. Qabul qilingan hujjatda Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy-tadqiqot institutini Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi tarkibidan Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi tasarrufiga oʻtkazish koʻzda tutilgan. Bu oʻz navbatida qoʻmitaga yuklangan vazifa va topshiriqlarni oʻz vaqtida va sifatli bajarish imkoniyatini yaratadi, institut bilan hamkorlikda ilmiy tadqiqotlar oʻtkazish orqali, birinchi navbatda tuproqning tarkibi va maxsus ilmiy laboratoriyalarda tuproqdagi barcha jarayonlarni oʻrganish orqali sugʻoriladigan yerlarning unumdorligi va ularning ball-boniteti aniqlanadi. Davlat kadastrlarini yuritishni tashkil etish darajasini oshirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi raisining oʻrinbosari lavozimi joriy etildi. U davlat kadastrlari sohasini muvofiqlashtirish, tizimga ilgʻor axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini tatbiq etish va xalqaro munosabatlarni rivojlantirish ishlariga masʼul etib belgilandi. Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasiga, uning hududiy boʻlinmalariga mavjud shtatlarga qoʻshimcha ravishda 937 ta muhandis-er tuzuvchilar shtat birligi, shundan 92 foizi qoʻmitaning tuman boʻlimlariga berilmoqda. Qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorida qoʻmita tizimining tashkiliy tuzilmasi, qoʻmita markaziy apparatining tuzilmasi, shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar yer resurslari va davlat kadastri boshqarmalari, tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlarining namunaviy tuzilmasi va xodimlarining cheklangan umumiy soni tasdiqlandi. Shuningdek, 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi faoliyatini samarali tashkil qilish, sohaga ilgʻor fan-texnika yutuqlarini joriy etish, moddiy-texnika bazasini yangilash, tarmoqqa xalqaro grantlarni jalb qilish chora-tadb�rlari dasturi tasdiqlangan. Qoʻmita va uning hududiy boʻlinmalari moddiy-texnik bazasini mustahkamlash maqsadida tuman (shahar) yer resurslari va davlat kadastri boʻlimlarini xizmat avtomashinalari, joylardagi mutaxassislarni zamonaviy oʻlchov asboblari, xizmat xonalari bilan taʼminlash belgilangan. Yer resurslaridan oqilona foydalanish va qonun hujjatlariga rioya etilishi nazoratini taʼminlash kabi asosiy vazifalarni bajarish uchun qoʻmita va uning hududiy organlari oʻzlarining vakolatlari doirasida sudlarga beriladigan daʼvo arizalari boʻyicha davlat boji toʻlashdan ozod etilmoqda. Mazkur farmon va qarorning amalga oshirilishi: birinchidan, respublikamiz yer resurslaridan foydalanish samaradorligini va qishloq xoʻjaligi yerlari unumdorligini oshirish; ikkinchidan, qishloq xoʻjaligi yerlaridan, ayniqsa, sugʻoriladigan yerlardan boshqa maqsadlarda foydalanishning oldini olish yuzasidan qattiq nazorat oʻrnatish, shuningdek, respublika yer fondi hisobini yuritishni tizimlashtirish; uchinchidan, zamonaviy yuqori texnologiyali texnik vositalar va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish; toʻrtinchidan, Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi va uning hududiy boʻlinmalari moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, soha mutaxassislariga yuklangan vazifalarni oʻz vaqtida va sifatli bajarish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish imkonini beradi.